__Mazmuny__

{ALINK(aname="1")}__Jalpy aqparat__{ALINK}

{ALINK(aname="2")}__Sebepteri__{ALINK}

{ALINK(aname="3")}__Sımptomdary__{ALINK}

{ALINK(aname="4")}__Dıagnostıka__{ALINK}

{ALINK(aname="5")}__Emdeý__{ALINK}

{ALINK(aname="6")}__Aýrýdyń boljamy__{ALINK}

{ALINK(aname="7")}__Múmkin asqynýlary__{ALINK}

{ALINK(aname="8")}__Qashan dárigerge kóriný qajet__{ALINK}

{ALINK(aname="9")}__Aldyn alý__{ALINK}

 {ANAME()}1{ANAME}
__Jalpy aqparat__

Úreılený (mazasyzdaný) buzylysy – psıhıkalyq buzylys, belgili bir nysandarmen nemese jaǵdaımen baılanysty emes, udaıy úreılený (mazasyzdaný) sezimimen sıpattalady.  

{img type="fileId" fileId="291" responsive="y" featured="y"}

{ANAME()}2{ANAME}
__Sebepteri__

Úreılený (mazasyzdaný) buzylysy – asa keń taralǵan qubylys, tuqym qýalaıdy. Sondaı-aq, onyń sımptomdarynyń damýyna kúızelis te yqpal etedi.

Erlerge qaraǵanda áıelder jıi ushyraıdy. Bul psıhıkalyq buzylys kez kelgen jasta kezdesedi, onyń ishinde, balalarda da.

{ANAME()}3{ANAME}
__Sımptomdary__

Basty sımptomy – qandaı da bir sebepsiz, udaıy tolqý nemese shıryǵý sezimi. Kúıgelektený jáne tolqý sezimi birtindep jınaqtalady, materıaldyq turǵydan, densaýlyq tarapynan bolatyn otbasyndaǵy nemese jeke ómirimizdegi máselelerden, t.b. Adamdardyń kópshiligi jastaıynan bolǵan udaıy jáne toqtamaıtyn tolqý sezimi týraly aıtady. Tolqý úshin sebep bolmasa da, adam óziniń kóńil-kúıin baqylaýy qıynǵa túsedi.

Úreılený (mazasyzdaný) buzylysynyń basqa sımptomdary:

·         Júrek soǵýynyń jıileýi;

·         tersheńdik;

·         tremor (dirildeý);

·         tynys alýdyń qıyndaýy, kómeıde túıilgendeı sezim nemese jutýdyń qıyndaýy;

·         keýdedegi aýyrsyný jáne jaısyzdyq;

·         júrek aınýy nemese abdomınaldyq   jaısyzdyq (asqazandaǵy kúıý sezimi, aýyrsyný, ish qatýy);

·         bas aınalýy nemese esten taný;

·         zattardyń shynaıylyq emestigi sezimi, nemese adamnyń «ózinen» alystaý sezimi, nemese ózin naqty «osy jerde emestigin» seziný;

·         baqylaýdy joǵaltýdan úreılený, esten adasýdan úreılený, ólim-jitimge ushyraýdan úreılený;

·         ysyný nemese qaltyraý;

·         jansyzdanyp, uıyp qalýdy nemese shanshýdy seziný;

·         bulshyq ettiń shıyrǵýy nemese aýyrsyný;

·         kúıgelektený sezimi, «shekten shyǵatyndaı» nemese psıhıkalyq shıryǵý;

·         nazardy shoǵyrlandyrýdyń múmkin bolmaýy nemese mazasyzdaný seziminiń saldarynan oılana almaý;

·         udaıy ashýshańdyq;

·         uıqynyń buzylysy, sharshaý;

·         bas aýyrýy.

 {ANAME()}4{ANAME}
__Dıagnostıka__

Dáriger kelesini ótkizedi:

·      naýqasty qarap, psıhıkalyq jaǵdaıyn taldaıdy;

·      birneshe testiler (uqsas shaǵymdar aıtylatyn basqa aýrýlardy eskerý úshin).

 {ANAME()}5{ANAME}
__Emdeý__

Emdeýdiń maqsaty – naýqastyń psıhıkalyq densaýlyǵyn qalpyna keltirý.

Dárilik preparattar jáne tanymdyq-minez-qulyqtyq emdeý qoldanylady (adamnyń oılaýyn, nanymyn, minez-qulyǵyn túzetý).

Dárilerdi qabyldaý – emdeýdiń mańyzdy bóligi. Emdeý bastalǵannan keıin preparattardy qabyldaýdy kúrt toqtatýǵa bolmaıdy. Dárigerler taǵaıyndaıtyn dáriler:

·         antıdepressanttar, serotonındi jáne noradrenalınniń keri qamtylýynyń selektıvtik  tejegishteri– bul preparattar  úreılený (mazasyzdaný) buzylysy kezinde baıqalatyn organızmdegi serotonın men noradrenalınniń tapshylyǵyn joıady;

·         qurysýǵa qarsy preparattar, olar úreılený (mazasyzdaný) buzylysynyń aýyr túrin emdeý úshin qoldanylady.

Eger antıdepressanttar sımptomdarǵa kómektespese, benzodıazepınderdi qoldanady – bul preparattar júıke jasýshalarynyń qozǵyshtyǵyn azaıtady. Olardy qysqa kýrspen qoldanady, sebebi, uzaq ýaqyt boıy qabyldaý táýeldilikke aparýy múmkin.

Tanymdyq -minez-qulyqtyq emdeý (adamnyń oılaýyn, nanymyn, minez-qulyǵyn túzetý) naýqasqa óziniń minez-qulyǵynyń sebebin túsinýge jáne kóńil-kúıin baqylaýǵa alýǵa kómektesedi. Ádette, 10-20 seans ótkiziledi. Bul emdeý kezinde naýqas kelesige úırenedi:

·         ómirdegi kúızeliske ózindik qate serpindi baqylaýǵa alýdy qalpyna keltirý jáne túsiný ;

·         qorshaǵan adamdardyń minez-qulyǵyn nemese ómirlik oqıǵalardy túsiný;

·         panıka sezimin týyndatatyn oılardy anyqtap, almastyrý;

·         ózin-ózi baǵalaýdy arttyrý;

·         kúızelisti meńgerý jáne sımptomdar kezinde bosańsý;

·         sımptomdardyń qaıtalanýyna aparýy múmkin mańyzdy emese máseleler týraly oılaýdy toqtatý.

Osyndaı jaǵdaıdy týyndatýy múmkin keıbir medıtsınalyq preparattardy, kofeındi, esirtkilik zattekterdi tutynýdy toqtatý aýrýdyń barysyn jeńildetedi.

Salaýatty ómir salty – dene jattyǵýlary, demalys, tıimdi tamaqtaný – mazasyzdaný sezimin azaıtady.

 {ANAME()}6{ANAME}
__Aýrýdyń boljamy__

Úreılený (mazasyzdaný) buzylysynan arylý dárejesi psıhıkalyq buzylystyń aýyrlyǵyna táýeldi. Úreılený (mazasyzdaný) buzylysy qaıtadan paıda bolýy jáne emdeýge az kónýi múmkin. Degenmen, naýqastardyń kópshiligi dárilik preparattardy qabyldaýdan jáne tanymdyq-minez-qulyqtyq emdeýden keıin aýrýdyń sımptomdarynan arylady.

 {ANAME()}7{ANAME}
__Múmkin asqynýlary__

Úreılený (mazasyzdaný) buzylysy depressııaǵa nemese psıhıkalyq-belsendi zattekterdi shamasynan kóp qabyldaýǵa, úıirlikke aparýy múmkin.

 {ANAME()}8{ANAME}
__Qashan dárigerge kóriný qajet__

Udaıy tolqý sezimi kúndelikti ómir saltyna kedergi keltiretin bolsa, dárigerge kóriný qajet.

{ANAME()}9{ANAME}
__Aldyn alý__

Kúızelistiń aldyn alý nemese basý úshin salaýatty ómir saltynyń qurambólikteri kiretin aldyn alý sharalaryn ótkizý usynylady:

·         udaıy dene júktemeleri

·         úılesimdi jáne tıimdi tamaqtaný

·         ómirge durys kózqarasty jáne ómirge qýana bilýdi qalyptastyrý. 

__Aqparat kózi:__ AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory:

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/  

__Materıaldy daıyndaǵandar:__

Zeınab Mahmýdova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi

Alfııa Abdrahmanova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi

__Redaktsııalyq alqa:__

Almaz Sharman, medıtsına professory

Lázat Aqtaeva, m.ǵ.d.

Sálim Smaıylov, b.ǵ.k.

Shyńǵys Jumaǵulov, zdrav.kz  portalynyń kontent-menedjeri.