(1350,'article','692','Теңге қотыр (Псориаз)','kz','2018-11-20 04:20:20','2018-11-20 04:08:00','Теңге қотыр (псориаз) - терінің қызаруы мен тітіркенуі пайда болатын тері ауруы. Мұндай ауруы бар адамдардың көпшілігінде терінің ісінуі, қызаруы, сондай-ақ тері үсті қабаттының қабаттануы, қабыршықтану деп аталатын  күміс түсті ақ дақтардың пайда болуымен сипатталады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=692',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Теңге','y','   Теңге қотыр (Псориаз) Теңге қотыр (псориаз) - терінің қызаруы мен тітіркенуі пайда болатын тері ауруы. Мұндай ауруы бар адамдардың көпшілігінде терінің ісінуі, қызаруы, сондай-ақ тері үсті қабаттының қабаттануы, қабыршықтану деп аталатын  күміс түсті ақ дақтардың пайда болуымен сипатталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nТеңге қотыр (псориаз) - терінің қызаруы мен тітіркенуі пайда болатын тері ауруы. Мұндай ауруы бар адамдардың көпшілігінде терінің ісінуі, қызаруы, сондай-ақ тері үсті қабаттының қабаттануы, қабыршықтану деп аталатын  күміс түсті ақ дақтардың пайда болуымен сипатталады.\r\n\r\n\r\n\r\nСурет: Тері құрылымы\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nТеңге қотыр өте кең таралған ауру. Мұнымен кез-келген адам ауыруы мүмкін, дегенмен ол 15-35 жастағы адамдарда жиі кездеседі.\r\n\r\nСіз алаңдамаңыз,  ешкімнен сізге псориаз жұқпайды, әрі, сізде бұл арау болса, ол айналаңыздағыларға да таралмайды.\r\n\r\nТеңге қотыр (псориаз) – тұқым қуалайтын ауру. Дәрігерлер мұны аутоиммундық ауру деп те санайды. Бұл кезде иммун жүйесі ағзадағы сау тіндерді қабындырады, бұзады немесе қате түрде шабуылдайды. \r\n\r\nҚалыпты тері жасушалары теріге тереңдеп еніп, бір айдың ішінде бетіне шығады. Псориаздың даму процессі өте жылдам. Өлі жасушалар тері бетінде жиналады.\r\n\r\nТөменде псориаздың өршуіне немесе оны емдеуге кедергі келтіретін факторлар көрсетілген:\r\n\r\n• Бактериялық немесе вирустық инфекциялар, соның ішінде стрептококк және жоғары тыныс жолдарының жұқпалы аурулары\r\n• Құрғақ ауа және құрғақ тері\r\n• Тері зақымдалуы, соның ішінде кесектер, күйіктер және жәндіктердің шағуы\r\n• Кейбір препараттар, соның ішінде антималярлық препараттар, бета-блокаторлар және литий препараттары\r\n• Күйзеліс\r\n• Күннің шуағының жеткіліксіздігі\r\n• Ыстық күннің астында ұзақ болу (күн шуағы)\r\n• шамадан тыс ішімдік ішу\r\n\r\nПсориаз, иммунитеті әлсіреген адамдарда дамуы мүмкін. Бұл келесі факторларға байланысты болуы мүмкін:\r\n\r\n•  ЖИТС\r\n• Аутоиммунды аурулар (ревматоидты артрит сияқты)\r\n• Рак ауруын емдеуге арналған химиотерапия\r\n\r\nТеңге қотырымен ауыратын кейбір адамдарда артрит (псориазиялық артрит) дамиды.\r\n\r\n\r\nБелгілері\r\n\r\nПсориаз кенеттен пайда болуы немесе баяу дамуы мүмкін. Көптеген жағдайларда ол жоғалып, қайтадан көрінуі мүмкін.\r\n\r\nАурудың негізгі белгілері - тітіркену, қызару және терінің қабыршықтануы. Терінің қабыршықтанатын жерлері  көбінесе шынтақ, тізе және дененің ортасында кездеседі. Бірақ олар барлық жерде, соның ішінде бас терісінде де  болуы мүмкін.\r\n\r\nТері мынадай болуы мүмкін:\r\n\r\n• Қышығыш\r\n• Құрғақ және күміс түсті қабыршықтармен  жабылған\r\n• Күлгін-қызыл түсті (лосось түсті)\r\n• Релефті және ісінген\r\n\r\nБасқа белгілері:\r\n\r\n• Ерлердегі жыныстық жаралар\r\n• буындардың ауруы\r\n• Тырнақтардың өзгеруі, оның ішінде тырнақтардың қалыңдауы, тырнақ түсінің сарғыш-қоңыр түске енуі, тырнақтардың шырыштығы және тырнақтарды теріні үстіне көтерілуі\r\n• Бас терісінің қабыршықтануы  (қайызғақ)\r\n\r\nПсориаздың бес негізгі түрі бар:\r\n\r\n• Эпидермиялық - терінің зақымдалған аймақтарының қатты қызаруы;\r\n• Тамшы тәрізді - теріде кішкентай қызғылт-қызыл дақтардың пайда болуы.\r\n• Инверсті -  Қол терісінің қызаруы мен тітіркенуі байқалады. Бұлшықет терілері тітіркеніп тұрады.\r\n• Қабыршықты – Тері сыртын ақшыл-күміс түсті қабыршық жапқан  қалың, қызыл түсті болып кетеді, Бұл теңге қотырдың кең таралған түрі.\r\n• Пусулезді - теріде қызара бөрткен, айналасы  қызарған, тітіркендіріп тұратын бөртпелер \r\n\r\nТексеру\r\n\r\nКөбінесе дәрігер немесе мейірбике осы ауруды теріге қарап қарап-ақ анықтайды.\r\nКейде басқа ауруларды болдырмау үшін тері биопсиясы жүргізіледі. Егер сіздің буындарыңы ауырса, дәрігер сізге рентген тағайыдауы мүмкін.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты - ауруды бақылау және инфекциялардың алдын алу.\r\nҚол жетімді емдеу параметрлері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n• Тері лосьоны, майлар, кремдер мен сусабындар. Бұл тақырыптық емдеу деп аталады.\r\n• Иммундық жүйені жақсартатын препараттар, яғни мұның пайдасы тек теріге ғана емес, бірталай жерге әсер етеді. Бұл емдеу түрі жүйелік деп аталады.\r\n• Фототерапия, яғни псориазды емдеуге арналған жарықты қолдану.\r\n\r\nЖергілікті (топикалық) емдеу\r\n\r\nКөп жағдайда, псориаз теріге немесе басқа тікелей қолданылатын дәрілермен өңделеді.\r\n\r\nОларға мыналар жатады:\r\n\r\n•	Құрамында кортизоны бар жақпалар мен майлар\r\n•	Жақпалар мен майлар, құрамында тасқышқылды шайыр немесе антидене\r\n•	Қабыршықтануды басатын крем \r\n•	Қайызғаққа қарсы сусабын\r\n•	Ылдалдандырғыз заттар;\r\n•	Құрамында Д немесе А дәрумендері бар дәрілік препараттар\r\n\r\nЖҮЙЕЛІК (КЕШЕНДІ) ЕМДЕУ\r\n\r\nАуыр псориаз үшін дәрігер иммундық жүйені күшейтетін дәрі-дәрмектерді ұсынады. Бұл препараттар, метотрексат немесе циклоспоринді қамтиды. Сондай-ақ, ацитретин сияқты ретиноидтер тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеудің осы әдістерінің ешқайсысы жұмыс істемесе, биолотерапия деп аталатын жаңа препараттар қолданылады. \r\n\r\nПсориазды емдеу үшін мақұлданған биологиялық өнімдер:\r\n\r\n• Adalimumab (Humira)\r\n• Etanercept (Enbrel)\r\n• Infliximab (Remicade)\r\n• Стелара\r\n\r\nФОТОТЕРАПИЯ\r\n\r\nКейбір адамдар фототерапияны таңдаулы емдеу әдісі ретінде таңдай алады.\r\n\r\n• Фототерапия - сіздің теріңіз ультра күлгін жарықпен мұқият жарықтандырылған емдеу әдісі.\r\n• Фототерапияны дербес немесе дәрі-дәрмектерді қабылдағаннан кейін, теріңізді жарыққа сезімтал ете отырып жүргізуге болады.\r\n• Псориаза үшін фототерапия үшін А (УК) және В (УК) сәулелерін қолдануға болады.\r\n\r\nБАСҚА ДА ЕМДЕУ ӘДІСТЕРІ\r\n\r\nЕгер сізде инфекция болса, дәрігер антибиотиктерді тағайындайды.\r\n\r\nҮЙДЕ КҮТІМ ЖАСАУ\r\n\r\nҮйде төмендегі кеңестерді орындау керек:\r\n\r\n• Теңге қотыр кезінде күнделікті ванна немесе душ қабылдау, айығу үшін жақсы көмектеседі. Теріні тым қатты сүртпеңіз, бұл тітіркенуді тудыруы және аурудың шабуылына себеп болуы мүмкін.\r\n• Сұлы жуатын ванналар тыныштандыратын әсерге ие және терінің қабыршықтан құтылуына көмектеседі. Сіз сұлы ванналарын қабылдау үшін арнайы өнімдерді пайдалана аласыз. Немесе сіз ваннадағы жылы суға 1 стақан сұлы үлпегін қоссаңыз болады.\r\n• Теріні таза және дымқыл ұстау, нақты псориаз триггерлерін жою, аурудың санын азайтуға көмектеседі\r\n• Күн сәулесі сіздің белгілеріңізді жеңілдетуі мүмкін. Сақ болыңыз. Ыстыққа қатты ұрынбаңыз.\r\n• Әр түрлі релаксация және стресс басқару әдістері де пайдалы болуы мүмкін. Дегенмен, псориаз бен стресстің артуы жеткіліксіз зерттелген.\r\n• Алкогольді азайту ауруларды емдеудің алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\nПсориаз – ылғи бақылауды талап ететін, өмір бойы жалғасатын ауру. Ол емдегеннен кейін ұзақ уақыт бойы көрінбей кетуі мүмкін, содан кейін қайта бой көрсетеді. Тиісті емдеу жүргізген кезде бұл жалпы денсаулық жағдайыңызға әсер етпейді. Теңге қотыры бар кейбір адамдарда артриттің дамуы да мүмкін.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nЕгер сізде псориаз симптомдары болса немесе емделгеніңізге қарамастан тері тітіркенуі басылмаса, дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\nЕгер сізде псориаздың туындауымен қатар, буындарыңыз ауырып, дене қызуыңыз көтерілсе дәрігеріңізге хабарласыңыз.\r\n\r\nЕгер артрит симптомдары туралы алаңдасаңыз, дерматологпен немесе ревматологпен кеңесіңіз.\r\n\r\nЕгер зақымдану белгілері бүкіл дененіңізге жайылып бара жатса, дереу арада шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nПсориазды болдырмаудың ешқандай жолы жоқ. Теріні таза және дымқыл ұстау, теңге қотырдың нақты  триггерлерін жою аурудың пайда болу санын азайтуға көмектесуі мүмкін.\r\nПсориазбен ауыратын адамдарға дәрігерлер, күн сайын ванна немесе душ қабылдауды ұсынады. Сонымен қатар, теріні қатты тырнамауға тырысыңыз, себебі бұл терінің тітіркенуін тудыруы және аурудың пайда болуына соқтыруы мүмкін.\r\n\r\n\r\nСинонимдері\r\n\r\nҚабыршықты теңге қотыр\r\n\r\nДереккөз:  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000434.htm\r\n\r\n\r\nЖалпы тері проблемалары (ерлерде /  әйелдердерде)\r\nШаш пен бас терісінің проблемалары (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nтері зақымдануы\r\nқабаттануы\r\nқышу\r\nгенетикалық тән\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1351,'article','967','Bulshyq ettiń sozylýy','qz','2018-07-17 07:06:25','2018-07-17 07:05:00','Bulshyq ettiń sozylýynyń kópshiligi  (tartylǵan bulshyq et) bulshyq ettiń shamadan tys sozylýynan týyndaıdy. Sozylýlar álsiz nemese kúshti bolýy múmkin, mysaly, bulshyq ettiń nemese sińirdiń úzilýi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=967',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bulshyq','y','   Bulshyq ettiń sozylýy Bulshyq ettiń sozylýynyń kópshiligi  (tartylǵan bulshyq et) bulshyq ettiń shamadan tys sozylýynan týyndaıdy. Sozylýlar álsiz nemese kúshti bolýy múmkin, mysaly, bulshyq ettiń nemese sińirdiń úzilýi. Bulshyq ettiń sozylýynyń kópshiligi  (tartylǵan bulshyq et) bulshyq ettiń shamadan tys sozylýynan týyndaıdy. Sozylýlar álsiz nemese kúshti bolýy múmkin, mysaly, bulshyq ettiń nemese sińirdiń úzilýi.\r\n\r\nBulshyq ettiń sozylýynyń sımptomdary tartylý kúshine táýeldi túrde ózgeredi, oǵan jatatyndar:\r\n\r\n·         Aýyrsyný jáne sezimtaldyq, qozǵalǵan saıyn kúsheıedi.\r\n\r\n·         Isiný jáne kógerý.\r\n\r\n·         Qalypty nemese shektelgen qozǵalys.\r\n\r\n·         Tolyq úzilý tusyndaǵy isiný jáne pishinniń ózgerýi.\r\n\r\nBulshyq ettiń sozylýynda qalpyna kelý ýaqyty densaýlyq jaǵdaıyna jáne jasqa, sozylýdyń túri men dárejesine táýeldi ózgeredi. Álsiz sozylý úıde emdeýmen ótedi, al aýyr sozylýda medıtsınalyq járdem qajet. Kúshti sozylýdy emdemese, adam aýyrsynýdy uzaq sezinedi, qozǵalý qabileti shekteledi, aqaýǵa shaldyǵady.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1352,'article','975','Dıabettik retınopatııa','qz','2018-07-18 05:39:39','2018-07-18 05:31:00','Dıabettik retınopatııa – 1 jáne 2 tıpti qant dıabetinde kózdiń torqabyǵynyń derttik ózgeristeriniń biri, ol, kóbinese, aýrý bastalǵannan keıin 5-10 jyl ótkende paıda bolady.\r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Kóz uıasy qabattardan turady, olar kózdiń ishki ózegin – áınek tárizdi deneni, kóz burshaǵyn, sýly ylǵalyn qorshaıdy. Kóz uıasynyń ózegin úsh qabat qorshaıdy: syrtqy, ortańǵy jáne ishki. Syrtqy – óte tyǵyz fıbrozdyq qabyq. Ol aldyńǵy móldir qabyqtan jáne artqy móldir emes bólik - aqqabyqtan turady. Ortańǵy – kóz uıasynyń tamyrly qabyǵy. Ol qantamyrlaryna, pıgmentterge baı jáne nurqabyqpen , kirpik denesimen jáne tamyrly qabyqshanyń ózinen turady. Ishki torqabyq – kórý analızatorynyń retseptorlyq bóligi, bul jerde jaryqty qabyldaý ótedi.\r\n\r\nAdam qant dıabetimen kóp aýyrǵan saıyn  dıabettik retınopatııanyń paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary. Naýqastardyń 40-45 paıyzǵa jýyǵy dıabettik retınopatııanyń qandaı da bir satysynan zardap shegedi.\r\n\r\nJúktilik kezinde dıabettik retınopatııa dıabetke shaldyqqan áıelderde kúrdeli máseleler týyndatýy múmkin. Dıabettik retınopatııamen qatar qant dıabeti katarakta, glaýkoma sekildi aýrýlardy týyndatýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=975',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','D','Dıabettik','y','   Dıabettik retınopatııa Dıabettik retınopatııa – 1 jáne 2 tıpti qant dıabetinde kózdiń torqabyǵynyń derttik ózgeristeriniń biri, ol, kóbinese, aýrý bastalǵannan keıin 5-10 jyl ótkende paıda bolady.\r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Kóz uıasy qabattardan turady, olar kózdiń ishki ózegin – áınek tárizdi deneni, kóz burshaǵyn, sýly ylǵalyn qorshaıdy. Kóz uıasynyń ózegin úsh qabat qorshaıdy: syrtqy, ortańǵy jáne ishki. Syrtqy – óte tyǵyz fıbrozdyq qabyq. Ol aldyńǵy móldir qabyqtan jáne artqy móldir emes bólik - aqqabyqtan turady. Ortańǵy – kóz uıasynyń tamyrly qabyǵy. Ol qantamyrlaryna, pıgmentterge baı jáne nurqabyqpen , kirpik denesimen jáne tamyrly qabyqshanyń ózinen turady. Ishki torqabyq – kórý analızatorynyń retseptorlyq bóligi, bul jerde jaryqty qabyldaý ótedi.\r\n\r\nAdam qant dıabetimen kóp aýyrǵan saıyn  dıabettik retınopatııanyń paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary. Naýqastardyń 40-45 paıyzǵa jýyǵy dıabettik retınopatııanyń qandaı da bir satysynan zardap shegedi.\r\n\r\nJúktilik kezinde dıabettik retınopatııa dıabetke shaldyqqan áıelderde kúrdeli máseleler týyndatýy múmkin. Dıabettik retınopatııamen qatar qant dıabeti katarakta, glaýkoma sekildi aýrýlardy týyndatýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nDıabettik retınopatııa – 1 jáne 2 tıpti qant dıabetinde kózdiń torqabyǵynyń derttik ózgeristeriniń biri, ol, kóbinese, aýrý bastalǵannan keıin 5-10 jyl ótkende paıda bolady.\r\n\r\n\r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Kóz uıasy qabattardan turady, olar kózdiń ishki ózegin – áınek tárizdi deneni, kóz burshaǵyn, sýly ylǵalyn qorshaıdy. Kóz uıasynyń ózegin úsh qabat qorshaıdy: syrtqy, ortańǵy jáne ishki. Syrtqy – óte tyǵyz fıbrozdyq qabyq. Ol aldyńǵy móldir qabyqtan jáne artqy móldir emes bólik - aqqabyqtan turady. Ortańǵy – kóz uıasynyń tamyrly qabyǵy. Ol qantamyrlaryna, pıgmentterge baı jáne nurqabyqpen , kirpik denesimen jáne tamyrly qabyqshanyń ózinen turady. Ishki torqabyq – kórý analızatorynyń retseptorlyq bóligi, bul jerde jaryqty qabyldaý ótedi.\r\n\r\nAdam qant dıabetimen kóp aýyrǵan saıyn  dıabettik retınopatııanyń paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary. Naýqastardyń 40-45 paıyzǵa jýyǵy dıabettik retınopatııanyń qandaı da bir satysynan zardap shegedi.\r\n\r\nJúktilik kezinde dıabettik retınopatııa dıabetke shaldyqqan áıelderde kúrdeli máseleler týyndatýy múmkin. Dıabettik retınopatııamen qatar qant dıabeti katarakta, glaýkoma sekildi aýrýlardy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nAýrý kózdiń torqabyǵynyń qantamyrlaryndaǵy ózgeristerdiń saldarynan paıda bolady. Naýqastardyń bir bóliginde dıabettik retınopatııa kózden suıyqtyqtyń aǵýymen jáne torqabyqtyń isinýimen kórinis beredi, al keıbir naýqastarda torqabyqtyń betinde qalypsyz qantamyrlarynyń ósýi bastalady.\r\n\r\nDıabettik retınopatııa tórt satyda damıdy:\r\n\r\n# Retınopatııanyń  prolıferatıvtik emes jeńil túri.  Torqabyqta mıkroanevrızma (usaq tamyrlardyń keńeıýi) paıda bolýymen sıpattalady.\r\n# Retınopatııanyń  prolıferatıvtik emes ortasha túri. Ári qaraı aýrý ýshyqqan saıyn kózdiń torqabyǵyn qorektendiretin keıbir qantamyrlar tejeledi.\r\n# Retınopatııanyń  prolıferatıvtik emes aýyr túri. Bul satyda kóptegen qantamyrlary tejelgen, torqabyqtyń qalypty qanaınalymy bar birneshe aýmaǵy ǵana qalady. Osy aýmaqtar  torqabyqqa qorektik zattekterdiń burynǵy aǵymyn qalpyna keltirýde organızmde jańa qantamyrlary óse bastaýy úshin sıgnal jiberedi.\r\n# Prolıferatıvtik retınopatııa. Bul aýrýdyń sońǵy satysy. Munda jańa qantamyrlarynyń jappaı ósýi ótedi. Suıyqtyq torqabyqtyń qalypsyz, juqa  tamyrlarynan makýlaǵa (torqabyqtyń ortasy) túsedi, ol kórýdiń fokýstelýine jaýap beredi, bul aldymen isinýdi týyndatady, sodan keıin kórýde buzylystar paıda bolady, kórmeı qalýǵa deıin. \r\n\r\n\r\n\r\nKórýi qalypty adamǵa kórinetin kórinistiń beınesi   Dıabettik  retınopatııasy bar naýqastyń kórýi \r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nKóbinese, dıabettik retınopatııa  sımptomsyz ótedi, ásirese, aýrýdyń erte satysynda. Bastapqyda naýqas qannyń bólikterin, nemese kóz aldynda qalqıtyn ádettegi daqtardy kóredi.\r\n\r\nKeıde daqtar emdeýsiz ótedi, al naýqastyń kórýi jaqsara bastaıdy. Degenmen, qan ketýi qaıtalanýy jáne kórýdiń bulyńǵyrlanýyna jáne jaǵdaıdyń nasharlaýyna aparýy múmkin.\r\n\r\nEmdemegen jaǵdaıda prolıferatıvtik retınopatııa kórýdi edáýir joǵaltýǵa, tipti, kórmeı qalýǵa aparady. Emdeý neǵurlym erte bastalsa, tıimdiligi soǵurlym joǵary bolatyndyǵyn bilý qajet.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nDıagnostıka oftalmologııalyq taldaýlar arqyly júzege asyrylady:\r\n\r\n* Kórýdi anyqtaý testi – arnaıy kesteniń kómegimen naýqastyń kórgishtigin anyqtaý.\r\n* Keńeıtilgen qarashyq kezindegi oftalmoskopııa. Naýqastyń kózine qarashyǵyn keńeıtý úshin arnaıy tamshylar tamyzylady. Bul oftalmologqa kózdiń ishki bóligin kórýge jáne  dıabettik retınopatııaǵa nusqaıtyn belgilerdiń bolýyn tekserýge múmkindik beredi.\r\n* Tonometrııa – arnaıy quraldyń kómegimen kózdiń qysymyn ólsheý. Bul testini ótkizý úshin dáriger arnaıy tamshylardy qoldanýy múmkin.\r\n* Flıýorestsenttik angıografııa– kózdiń torqabyǵyn zertteýdiń kórneki ádisi. Naýqasqa kóktamyr arqyly arnaıy boıaǵysh engiziledi, ol torqabyqtyń qantamyrlaryna túsedi, osydan keıin dáriger beınelerdi túsiredi.\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nAýrýdyń alǵashqy satylarynda naýqasta sary daqtyń isinýi bolmasa, emdeý qajet bolmaıdy. Aýrýdyń ári qaraı damýynyń aldyn alý úshin qant dıabetimen aýyratyn naýqastarǵa qandaǵy qant deńgeıin, arterıaldyq qysymdy jáne qandaǵy holesterın deńgeıin muqııat baqylaý qajet. Dıabettik retınopatııanyń erte satysyndaǵy naýqastar emdeýge muqtaj bolmaıdy, biraq, olar kórýindegi ózgeristerdi muqııat qadaǵalaýy jáne oftalmologta udaıy tekserilýi qajet. Eger oftalmolog kózdiń torqabyǵynda jańa tamyrlardyń ósýin nemese sary daqtyń isinýin baıqasa,  emdeý qajet bolady. Kóz hırýrgııasy - dıabettik retınopatııany emdeýdiń negizgi ádisi. Lazerlik hırýrgııa – kózdiń torqabyǵynda jańa tamyrlardyń ósý tusynda shaǵyn kúıikter jasaýǵa múmkindik beretin ádis. Bul úrdis fotokoagýlıatsııa atalady.\r\n\r\nBasqa hırýrgııalyq ádis – vıktrektomııa – bul «áınek tárizdi» deneni joıý, ol qan ketýin joıýǵa jáne torqabyqtyń ajyraýyn toqtatýǵa múmkindik beredi.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nDıabettik  retınopatııanyń  aýyr asqynýlary – ekinshi glaýkoma, katarakta, torqabyqtyń ajyraýy, gemoftalm («áınek tárizdi» denege qan quıylýy), kórýdiń edáýir tómendeýi, tolyq kórmeı qalý bolýy múmkin. Osy jaǵdaılardyń bári qant dıabetine shaldyqqan naýqastardyń endokrınologtyń jáne oftalmologtyń udaıy baqylaýynda bolýyn talap etedi. \r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nDıabettik retınopatııa kórýdiń tómendeýine jáne kórmeýge aparýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nEger qant dıabetine shaldyqsańyz jáne kelesi sımptomdar paıda bolsa, dárigerge kóriný qajet:\r\n\r\n* Jaryq kómeski bolǵanda kórýińiz nashar;\r\n* Kóz aldynda aq daqtardyń paıda bolýyn baıqaısyz;\r\n* Zattar qos bolyp kórinýi nemese bulyńǵyr kórinýi;\r\n* Kózdegi aýyrsyný, bas aýyrýymen  qosarlanǵan;\r\n* Kórýdiń óz jaǵyńyzda zattardy kórmeısiz;\r\n* Kózde júzetin kóleńkeni nemese daqtardy kóresiz.\r\n \r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nEger sizde qant dıabeti bolsa, jylyna bir ret qarashyqty keńeıtip, oftalmoskopııa sharasyn ótý qajet:\r\n\r\n* Prolıferatıvtik retınopatııa sımptomsyz damýy múmkin. Aýrýdyń osy satysynyń ózinde kórýdi joǵaltý yqtımaldyǵy joǵary.\r\n* Sary daqtyń isinýi dıabettik retınopatııanyń tórt satysynyń kez kelgeninde sımptomsyz damýy múmkin.\r\n* Prolıferatıvtik retınopatııa jáne sary daqtyń isinýi  bir mezgilde paıda bolýy múmkin, biraq, naýqas kórýdiń buzylysyn sezinbeýi múmkin.\r\n* Oftalmolog sary daqtyń isinýin nemese dıabettik retınopatııanyń qandaı da bir satysy bar ekendigin naqty anyqtaı alady. Dıabettik retınopatııanyń sımptomdary  bolýyna táýelsiz túrde aýrýdy erte anyqtaý jáne ýaqytyly emdeý kórýdi joǵaltýdyń aldyn alýǵa jáne ómir sapasyn jaqsartýǵa kómektesedi.\r\n \r\nEger dıabettik retınopatııa anyqtalsa, oftalmologta jıirek tekserilý usynylady. Bul aýrýdan zardap shegetin adamdar ýaqytyly emdeýdi bastap, kórmeı qalý qaýpin 95 paıyzǵa azaıta alady.\r\n\r\ndıabettik retınopatııanyń ýshyǵýynyń aldyn alýda qandaǵy qanttyń jáne arterıaldyq qysymnyń  deńgeılerin durys uıymdastyrylǵan baqylaý, qant pen qysymdy azaıtatyn preparattardy ýaqytyly qabyldaý úlken rol atqarady.\r\n\r\nTorqabyqtyń profılaktıkalyq lazerkoagýlıatsııasy kóz túbindegi ózgeristerdiń toqtaýyna jáne keri qaıtýyna yqpal etedi.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1353,'article','459','КДСА вакцинасы','kz','2018-08-10 07:53:53','2018-08-10 07:50:00','__АКДС вакцинасы__\r\nАКДС – (адсорбцияланған көкжөтел-дифтерия-сіреспе вакцинасы) үш инфекциядан қорғайтын біріктірілген вакцина: дифтерия, сіреспе, көкжетел.\r\n\r\n__Анықтама__\r\nАКДС - көкжетел, диферия, сіреспе сияқты аурауларға қарсы тиімділігі өте жоғары вакцина болып табылады. АКДС вакцинасы пайда болмай тұрып бұл ауруларды емдеуде көп қиындықтар туындаған, кейде өлімге дейін соқтырған кездері болған.\r\nАКДС адамға екпе түрінде иыққа немесе санға енгізеді.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=459',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','КДСА','y','   КДСА вакцинасы __АКДС вакцинасы__\r\nАКДС – (адсорбцияланған көкжөтел-дифтерия-сіреспе вакцинасы) үш инфекциядан қорғайтын біріктірілген вакцина: дифтерия, сіреспе, көкжетел.\r\n\r\n__Анықтама__\r\nАКДС - көкжетел, диферия, сіреспе сияқты аурауларға қарсы тиімділігі өте жоғары вакцина болып табылады. АКДС вакцинасы пайда болмай тұрып бұл ауруларды емдеуде көп қиындықтар туындаған, кейде өлімге дейін соқтырған кездері болған.\r\nАКДС адамға екпе түрінде иыққа немесе санға енгізеді.\r\n Жұқпалы аурулардан қорғау үшін вакцинацияның (екпенің) маңыздылығы туралы http://www.zdrav.kz/node/8789 сілтемесімен аталмыш мақаланы оқысаңыз болады.\r\n\r\nАКДС вакцинасы\r\n\r\nАКДС – (адсорбцияланған көкжөтел-дифтерия-сіреспе вакцинасы) үш инфекциядан қорғайтын біріктірілген вакцина: дифтерия, сіреспе, көкжетел.\r\n\r\nАнықтама\r\n\r\nАКДС - көкжетел, диферия, сіреспе сияқты аурауларға қарсы тиімділігі өте жоғары вакцина болып табылады. АКДС вакцинасы пайда болмай тұрып бұл ауруларды емдеуде көп қиындықтар туындаған, кейде өлімге дейін соқтырған кездері болған.\r\n\r\nАКДС адамға екпе түрінде иыққа немесе санға енгізеді.\r\nБұл вакцина кімдерге салынуға негізделген?\r\n\r\nАКДС вакцинасы – балалардың иммунитетін қалыптастыруға негізделген. Әрі мұны денсаулық сақтау саласындағы сарапшылар тағайындаған.\r\nАКДС вакцинасын балаларға нәресте  кезінде енгізген қауіпсіз. Вацинаны балаларға жасына қарай 5 мәрте енгізу жоспарланған, 2 айлықта, 4 айлықта, 6 айлықта, 15-18 айында, және 4-6 жасқа толғанында. АКДС вакцинасын бала мектепке барғанша толық қабылдағаны дұрыс.\r\nАКДС вакцинасын балада көкжетелдің вакцинасына аллергиялық реакциясы болмаса ғана енгізуге болады. Егерде аллергиялық реакциясы болса, оған тек ғана дифтерияға, сіреспеге қарсы вакциналар салынады. (АДС вакцинасы деп аталады.)\r\n\r\nҚауіпті жақтары және жанама әсері\r\nАКДС вакцинасын енгізгенде, өкпеге жанама (жағымсыз) әсер етіп, оның салдары бірнеше күнге созылуы мүмкін.\r\n•	Дене қызуының жоғарлауы\r\n•	Әлсіздік\r\n•	Инфекция орналасқан аймақтың ауырсынуы\r\n•	Құсу\r\n•	Тәбеттің төмендеуі\r\n\r\nВакцина енгізгеннен кейін  тітіркеніп, ауырсынып, дене қызуы жоғарласа ыстық түсіретін дәрі-дәрмектерді  қолдануға болады.\r\n\r\nБірақта вакцинаны енгізбей тұрып, ыстық түсіретін препараттарды қолданғанса, вакцинаның өзіндік күші әлсірейді.  Ылғалды жылы орамалдарды және жылытқыштарды вакцина енгізген жерге басу арқылы ауырсынуды басуға болады. Сонымен қатар ауырсыну кезінде вакцина енгізген қолды немесе аяқты көп қозғалту керек.\r\n\r\nӨте сирек кездесетін ауыр жанама әсерлер:\r\n\r\nБаланың 3 сағаттан артық тоқтаусыз  жылауы; (бұл 1000 баланың ішінен 1-еуінде ғана кездеседі)\r\nДене қызуы 40 С -тан жоғарлап кетеді; (бұл 16000 баланың ішінен 1-еуінде ғана кездесуі мүмкін)\r\nҚалтырайды (14 000 балалының ішінде 1-еуінде ғана кездесетін жағдай)\r\nСонымен қатар ауыр жанама әсер ретінде аллергиялық серпіннің пайда болып, тыныс алудың қиындап және анафилактикалық шоктың көрініс беруін айтуға болады.  Бірақ мұндай жанама әсер 1 миллионнан 1 балада ғана кездесуі мүмкін. Созылмалы ұстамалар мен мидың зақымдануы сирек кездеседі. Бұл кезде вакцинаның жанама әсері ме, әлде басқа ауру ма, соны анықтау қиынға соғады.\r\nКөп ата-аналар вакцинаны қауіпті, баланың денсаулығна  кері әсері тиеді деп, дәрігерлерге екпе салдырмай-ақ қойсақ қайтеді деп, қарсылықтарын білдіріп жатады. Алайда осылай екпеге қарсы келу арқылы, көптеген қауіпті инфекцияларыдың баланың бойына дарып кетуіне жол ашатынын олар жақсы түсінуі керек.\r\n   \r\nШектеу салу\r\nАКДС вакцинасын бала тұмауратып қалғанда, құлақ инфекциясы жазылмай жүргенде де енгізуге болады. Егер баланың дене қызуы қатты көтерілсе, немесе ауыр респираторлық аурулармен ауырса, одан сауыққанын күтіп, содан соң екпені енгізген дұрыс. \r\nЕгер бала Гийен-Барре (өткір полирадикулит) синдроммен ауыратын болса, сіреспенің вакцинасын алғаннан кейін 6 аптаның ішінде АКДС вакцинасын енгізбейді. \r\nЕгер де АКДС вакцинациясынан кейін, төменде айтылған симптомдардар көрініс беретін болса, дәрігерге қаралу керек:\r\n•	Екпеден кейін 3-7 күн бойы қалтыраса;\r\n•	Екпе салғаннан 7 күн өткенде миында қауіпті проблемалар байқалса;\r\n•	Түсініксіз қалтыраулар пайда болса;\r\n•	Басқа да жүйке жұмысының  бұзылыстары көрініс берсе;\r\n•	Екпеден  кейін бет, ауыз,  тамақ  бірнеше сағат ісініп кетс;.\r\n•	Екпеден  кейін 2 күндей дене қызуы 40 градустан асып тұрса;\r\n•	Екпеден  кейін 2 күн бойы шок немесе коллапс пайда болып, тұрып алса;\r\n•	екпеден кейін 3 сағаттан артық бала тоқтамай жыласа.\r\n \r\nКелесі жағдайларда дәрігерге қаралу тиіс:\r\n•	Егер сіз балаңызға вакцина енгізуге сезімсіз болсаңыз;\r\n•	Вакцинациядан кейін басқа симптомдар дамыса;\r\n•	Вакцинацияға байланысты сізде күмән немесе сұрақтар туындаса.\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nвакцинация\r\nИммунизация – иммунитетті жоғарлату\r\nдифтерия\r\nСіреспе\r\nКөкжөтел\r\nГийен-Барре синдромы\r\nАнафилактикалық шок\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1354,'article','500','Жүктілікке қарсы  гармондық  дәрі-дәрмектерді  қолданғанда туындаған етеккірдегі өзгерістер','kz','2018-08-25 10:53:00','2018-08-25 10:51:00','Егер сіз жүктілікке қарсы гармондық дәрі-дәрмектерді қолдана бастасаңыз, сіздің етеккір цикліңіз өз гармондарыңызды реттей бастайды, таблеткаларға үйреніседі. Бұл етеккір циклінің өзгерістерін туындатады.  Жүктілікке қарсы дәрілер циклдар арасында қан кетіреді және сіздің өзгеру кезеңдеріңіз жеңілдейді, немесе мүлдем тоқтатылады. Сондықтан қолданатын дәрілеріңізді үздіксіз бір уақытта пайдаланыңыз.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=500',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүктілікке','y','   Жүктілікке қарсы  гармондық  дәрі-дәрмектерді  қолданғанда туындаған етеккірдегі өзгерістер Егер сіз жүктілікке қарсы гармондық дәрі-дәрмектерді қолдана бастасаңыз, сіздің етеккір цикліңіз өз гармондарыңызды реттей бастайды, таблеткаларға үйреніседі. Бұл етеккір циклінің өзгерістерін туындатады.  Жүктілікке қарсы дәрілер циклдар арасында қан кетіреді және сіздің өзгеру кезеңдеріңіз жеңілдейді, немесе мүлдем тоқтатылады. Сондықтан қолданатын дәрілеріңізді үздіксіз бір уақытта пайдаланыңыз. Егер сіз жүктілікке қарсы гармондық дәрі-дәрмектерді қолдана бастасаңыз, сіздің етеккір цикліңіз өз гармондарыңызды реттей бастайды, таблеткаларға үйреніседі. Бұл етеккір циклінің өзгерістерін туындатады.  Жүктілікке қарсы дәрілер циклдар арасында қан кетіреді және сіздің өзгеру кезеңдеріңіз жеңілдейді, немесе мүлдем тоқтатылады. Сондықтан қолданатын дәрілеріңізді үздіксіз бір уақытта пайдаланыңыз.\r\n\r\nПрогестерондарды ( Depo-Provera, Norplant, немесе ұсақ таблеткалар) қолдану кезінде әр әйелде әртүрлі өзгерістер туындайды. Мысалы сіздің циклдарыңыз қалыпты деңгейде болуы мүмкін. Сізде циклдар арасында қан кетуде, тұрақсыз қансырау да, ештеңе де болмауы мүмкін.\r\n\r\nСіз жаңа жүктілікке қарсы дәрілерді қолданардың алдында, алдымен дәрігермен кеңесіп алыңыз, өз циклыңызға қарай қандай нәтиже күтуге болатынын сұраңыз. Егер сіздің цикліңіз әдеттегіден қатты ерекшеленіп тұрса, сіз күтпеген нәтижелер шығып жатса, қан кету секілді жағымсыз белгілер байқалып жатса, дереу дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\nТегтер: \r\nжүктілікке қарсы таблеткалар \r\nпрогестерон\r\nетеккір \r\nқан кету\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1355,'article','551','Көздің торлы қабығы','kz','2018-10-05 10:39:17','2018-10-05 10:38:00','__Торлы қабық (көздің ішкі торлы қабығы)__ – бұл көзге түскен жарықты қабылдайтын жүйке жүйесіндегі жұқа жарғақша. \r\nТорлы қабықтағы жүйке жасушалары көру жүйкесі арқылы көздің не көріп тұрғандығы жайлы миға белгі береді.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=551',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Көздің','y','   Көздің торлы қабығы __Торлы қабық (көздің ішкі торлы қабығы)__ – бұл көзге түскен жарықты қабылдайтын жүйке жүйесіндегі жұқа жарғақша. \r\nТорлы қабықтағы жүйке жасушалары көру жүйкесі арқылы көздің не көріп тұрғандығы жайлы миға белгі береді.\r\n Торлы қабық (көздің ішкі торлы қабығы) – бұл көзге түскен жарықты қабылдайтын жүйке жүйесіндегі жұқа жарғақша. \r\n\r\nТорлы қабықтағы жүйке жасушалары көру жүйкесі арқылы көздің не көріп тұрғандығы жайлы миға белгі береді.\r\n\r\nТорлы қабық көздің артқы үштен екі бөлігін алып жатады және екі қабаттан тұрады: сезімтал және пигментті эпителий қабаты\r\n\r\nКөз алмасының кері жақ бетіндегі торлы қабықтың ортасында орналасқан дақ – тұнық көруге, дәлдікті анықтауға, орталық көру қабілетін айқындауға, көздің көру аймағындағы обьектіге назар аудартуға ықпал етеді.\r\n\r\nТорлы қабықтың қалған бөлігі жанама көруді қамтамассыз етеді. Олар заттың тек формасын көрсетеді, бірақ ұсақ белгілерін көрсете алмайды.\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nТорлы қабық\r\nЖіңішке мембрана\r\nКөз\r\nЖүйке жасушалары\r\nЕкі қабаттан тұрады\r\nПигментті эпителий\r\nКөздің көруі\r\nМайда заттар\r\nофтальмология\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1356,'article','583','Жүктілік триместрі ','kz','2018-10-05 11:38:24','2018-10-05 11:37:00','Қалыпты жүктілік – ұрықтанудан, босанғанға дейін 40 аптаны қамтиды. Бұл уақыт шамамен үш кезеңге бөлінеді:  бірінші үш айлық кезеңі (бірінші триместр) – ұрықтанудан 12 аптаға дейін; екіншісі үш айлық кезеңі (екінші триместр) – 13 аптадан 27 аптаға дейін; үшінші үш айлық кезеңі (үшінші триместр) – 28 аптадан босанғанға дейін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=583',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүктілік','y','   Жүктілік триместрі  Қалыпты жүктілік – ұрықтанудан, босанғанға дейін 40 аптаны қамтиды. Бұл уақыт шамамен үш кезеңге бөлінеді:  бірінші үш айлық кезеңі (бірінші триместр) – ұрықтанудан 12 аптаға дейін; екіншісі үш айлық кезеңі (екінші триместр) – 13 аптадан 27 аптаға дейін; үшінші үш айлық кезеңі (үшінші триместр) – 28 аптадан босанғанға дейін. Қалыпты жүктілік – ұрықтанудан, босанғанға дейін 40 аптаны қамтиды. Бұл уақыт шамамен үш кезеңге бөлінеді:  бірінші үш айлық кезеңі (бірінші триместр) – ұрықтанудан 12 аптаға дейін; екіншісі үш айлық кезеңі (екінші триместр) – 13 аптадан 27 аптаға дейін; үшінші үш айлық кезеңі (үшінші триместр) – 28 аптадан босанғанға дейін.\r\n\r\nЖүктіліктің әр триместрінде іштегі ұрық дамып отырады.\r\n•	Алғашқы триместрдің соңында ( шамамен 12-ші апталарда) ұрықта адам кейпі біліне бастайды.\r\n•	Екінші триместрдің соңында (шамамен 27 апталарында) ұрықтың барлық мүшелері қалыптасады. Анасы іштегі сәбиінің қозғалысын сезіне бастайды, бұл шамамен 16 және 20-шы апталарында болатын құбылыс.\r\n•	Үшінші триместр кезінде (щамамен 28 аптасынан босанғанға дейін) ұрықтың көлемі ұлғайып, жетіледі. \r\n\r\nТегтер:   \r\nжүктілік           \r\nұрық         \r\nтриместр\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1357,'article','1329','Hlamıdıoz ','qz','2018-10-10 11:51:08','2018-10-10 11:49:00','__Hlamıdıoz__ – erlerdiń  jáne áıelderdiń nesep joldarynda, jatyr moıynynda nemese  reprodýktıvti organdarynda (keıde barlyq úsh organdarda da ) bakterııalyq ınfektsııasynyń paıda bolýy . Hlamıdııalar jynystyq jolmen beriledi. Kóptegen elderde  bul aýrýdyń túrleri keńinen  taralǵan.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1329',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','H','Hlamıdıoz','y','   Hlamıdıoz  __Hlamıdıoz__ – erlerdiń  jáne áıelderdiń nesep joldarynda, jatyr moıynynda nemese  reprodýktıvti organdarynda (keıde barlyq úsh organdarda da ) bakterııalyq ınfektsııasynyń paıda bolýy . Hlamıdııalar jynystyq jolmen beriledi. Kóptegen elderde  bul aýrýdyń túrleri keńinen  taralǵan. Hlamıdıoz – erlerdiń  jáne áıelderdiń nesep joldarynda, jatyr moıynynda nemese  reprodýktıvti organdarynda (keıde barlyq úsh organdarda da ) bakterııalyq ınfektsııasynyń paıda bolýy . Hlamıdııalar jynystyq jolmen beriledi. Kóptegen elderde  bul aýrýdyń túrleri keńinen  taralǵan.\r\n\r\nSondaı-aq  hlamıdıoz  ınfektsııasy  tik ishekke jáne kózdiń shyryshty qabatyna zaqym  keltirýi  múmkin.  \r\nHlamıdıoz  áserinen  qynaptan  nemese jynys múshesinen  bólindiler aǵyp, zár shyǵarý kezinde aýyrtýy múmkin.\r\nDegenmen, kóp jaǵdaıda sımptomdar baıqalmaıtyndyqtan, adam óziniń ınfektsııa juqtyrǵanynan beıhabar kúıde bolýy múmkin. Hlamıdıozdy emdemese,  jambas organdarynyń qabynýyna jáne áıelder men erkekterdiń bedeýligine  ákelýi múmkin.\r\n\r\nInfektsııa juqtyrǵan  adamnyń bólindisi   kózge tıetin bolsa, ony da zaqymdaıdy. Eger bakterııa anasynda bolsa, bala týǵan kezde, balanyń kózin nemese ókpesin (pnevmanııa) ınfektsııamen zaqymdaýy múmkin . Ádette  kózdiń ınfektsııasyn boldyrmaý úshin, týylǵannan keıin kózine dereý antıbıotıkterdi tamyzady.\r\n\r\nHlamıdıozdy antıbıotıktermen esmdeýge bolady.  Sonymen qatar, jynystyq seriktesterdi de bir ýaqytta  emdeý qajet.\r\n\r\nTegter: \r\nhlamıdıoz belgileri\r\nHlamıdıozdy emdeý \r\nJynystyq jolmen beriletin hlamıdıoz ınfektsııasy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1358,'article','150','Гонорея (соз ауруы)','kz','2018-07-23 03:41:06','2018-07-23 03:27:00','Гонорея (соз ауруы) – жыныстық жолмен берілетін инфекция (ИПП).\r\n\r\nГонореяның (соз ауруы) қоздырғышы - Neisseria gonorrhoeae бактериясы. Бұл ауру жыныстық қатынастың кез келген  түрінде берілуі мүмкін. Ауыз қуысымен, іншекпен, жыныстық мүшемен немесе айналшықпен жанасуда жұғады. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=150',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гонорея','y','   Гонорея (соз ауруы) Гонорея (соз ауруы) – жыныстық жолмен берілетін инфекция (ИПП).\r\n\r\nГонореяның (соз ауруы) қоздырғышы - Neisseria gonorrhoeae бактериясы. Бұл ауру жыныстық қатынастың кез келген  түрінде берілуі мүмкін. Ауыз қуысымен, іншекпен, жыныстық мүшемен немесе айналшықпен жанасуда жұғады.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nГонорея (соз ауруы) – жыныстық жолмен берілетін инфекция (ИПП).\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nГонореяның (соз ауруы) қоздырғышы - Neisseria gonorrhoeae бактериясы. Бұл ауру жыныстық қатынастың кез келген  түрінде берілуі мүмкін. Ауыз қуысымен, іншекпен, жыныстық мүшемен немесе айналшықпен жанасуда жұғады. \r\n\r\nБактерия организмнің жылы, ылғал ортасында мекендейді. Бұл организмнен несепті шығаратын түтікке де (үрпі) қатысты. Әйелдерде бактерияның мекендейтін ортасы – репродуктивті жүйенің ағзалары (жатыр түтіктері, жатыр мен жатыр мойны) болуы мүмкін. сондай-ақ, бактерия көзде де болуы мүмкін.\r\n\r\nЗаңға сай дәрігерлер гонореяның (соз ауруы) анықталуы жайында денсаулық сақтаудың сәйкес мекмелеріне хабарлауы тиіс. Бұл заңның мақсаты – науқастың тиісті көмек алуына көз жеткізу. Сондай-ақ, жыныстық серіктестерді тауып, тексеру қажет. \r\n\r\nКелесі қауіп факторлары болғанда жұқпалануға бейімділік болады:\r\n\r\n·        жыныстық серіктесер көп болса\r\n\r\n·        серіктесте жыныстық жолмен берілетін инфекция (ИПП) болса.\r\n\r\n·        жыныстық қатынаста презерватив қолданбағанда\r\n\r\n·        алкоголь, есірткі немесе басқа тыйым салынған заттектерді шамасынан көп тұтынғанда.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nГонореяның (соз ауруы) симптомдары жұққаннан кейін 2-5 күн ішінде пайда болады. кейбір ерлерде бір айдың ішінде дамиды. Кейбір адамдарда ауру симптомсыз өтеді. Олар жұқпалануы жайында білмейді және емделмейді. Мұндайда асқыну қаупі және басқаларға берілуі артады.\r\n\r\nЕрлерде ауру келесі симптомдармен көрініс береді:\r\n\r\n·        несеп шығару кезінде күйдіру және ауырсыну сезімі\r\n\r\n·        жиі және жедел несеп шығарудың қажеттігі\r\n\r\n·        жыныстық мүшеден бөліністер (ақ, сары немесе жасыл түсті)\r\n\r\n·        аталық бездің ауырсыну және ісінуі\r\n\r\n·        көмейдің ауырсынуы (гонококкты фарингит)\r\n\r\nӘйелдерде ауру жеңіл түрде өтуі мүмкін. Сондықтан, ол басқа кез келген инфекцияға ұқсас болады. әйелдерде кездесетін симптомдары:\r\n\r\n·        іншектен бөлінді\r\n\r\n·        несеп шығару кезінде күйдіру және ауырсыну сезімі\r\n\r\n·        несеп шығарудың жиілеуі\r\n\r\n·        көмейдің ауырсынуы\r\n\r\n·        жыныстық қатынас кезіндегі ауырсыну\r\n\r\n·        іштің төменгі бөлігіндегі күшті ауырсыну (жұқпа жатыр түтігіне және іш қуысына тарағанда)\r\n\r\n·        Қызба (күшті ауырсыну (жұқпа жатыр түтігіне және іш қуысына тарағанда)\r\n\r\nЖұқпа қан ағымына түскенде келесі симптомдар пайда болады:\r\n\r\n·        Қызба\r\n\r\n·        Бөріткен\r\n\r\n·        Артрит тәрізді симптомдар\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nГонорея (соз ауруы) бөліністердің үлгілерін немесе тінді микроскоппен зерттеуде жеңіл анықталады. Бұл Грам бойынша боялу аталады. Бұл жылдам, бірақ, аса дәл емес әдіс.\r\n\r\nӨсінділердің үлгілері (зертханалық жағдайда өсірілген) Гонорея (соз ауруы) диагнозын растайды.\r\n\r\n·        өсінділердің қоздырғышын анықтау үшін үлгілер әдетте жатыр мойнынан, іншектен, үрпіден, айналшықтан немесе көмейден алынады.    \r\n\r\n·        қан үлгілері немесе буын сұйықтығы сирек тексеріледі.\r\n\r\n·        өсінді үлгісі бойынша болжамды диагнозы 24 сағат ішінде қойылады,  түпкілікті диагноз –  72 сағаттан кейін қойылады.\r\n\r\nСкрининг ретінде ДНҚ тестілері өткізіледі. Олардың бірі – лигазды тізбекті реакция (ЛЦР). ДНҚ талдаулары өсіндіні зерттеуге қарағанда тезірек өткізіледі. Бұл тестілер үшін зерттеу үлгісі ретінде несеп алынады, жыныстық ағзалардан бөліндіге қарағанда несепті алу оңай. \r\n\r\nГонорея (соз ауруы) анықталса, жыныстық жолмен берілетін басқа инфекцияларға тексерілу қажет, оның ішінде, хламидиоз, мерез және АИТВ. 21 жастан асқан әйелдер Папаниколау бойынша жұғындыны қоса тапсырғаны жөн.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЖұқпаның бұл түрін емдеу үшін көптеген антибиотиктер бар.\r\n\r\n·       ішуге арналған  антибиотик  бір жоғары мөлшерімен, немесе 7 күн бойы қабылдау қажет болатын препараттың аздаған мөлшері тағайындалады.  \r\n\r\n·        антибиотиктің инъекциясы тағайындалады, одан кейін үйде қабылдау үшін препараттың таблеткадағы түрі тағайындалады.\r\n\r\n·        жамбас қуысы ағзаларының қабыну ауруларының ауыр түрлерінде ауруханаға жатқызу қажет болады, мұнда антибиотиктер, әдетте, көктамыр арқылы енгізіледі.\r\n\r\n·        өздігінше емделуге болмайды, дәрігермен кеңесу қажет. Дәрігер емдеудің оңтайлы түрін таңдауға көмектеседі.\r\n\r\nГонореяға (соз ауруына) шалдыққан әйелдердің жартысынан астамында хламидиоз кездеседі. Хламидоз гонореямен (соз ауруы) қатар емделеді.\r\n\r\nЕгер ауру буындағы ауырсыну, тері бөріткені, іштің немесе жамбас қуысы ағзаларының жоғары бөлігінде күшті ауырсыну секілді симптомдармен көрініс берген болса, 7 күннен кейін дәрігерге қайта көріну қажет. Жұқпаның жазылуына көз жеткізу үшін талдаулар өткізіледі.\r\n\r\nЖұқпаның әрі қарай таралуының алдын алу үшін жыныстық қатынастағы серіктестер тексерілуі және емделуі қажет. Жыныстық  қатынастағы серіктесіңізбен қоса антибактериалдық емдеудің толық курсынан өтуіңіз қажет. Емдеу аяқталғанға дейін презервативтерді қолданыңыз.\r\n\r\nГонореяға (соз ауруына) шалдыққан науқастың барлық жыныстық қатынастағы серіктестері анықталып, тексерілуі қажет. Бұл жұқпаның әрі қарай таралуының алдына алуға көмектеседі.\r\n\r\n·        кейбір жағдайда жыныстық қатынастағы серіктесіңізге өзіңіз ақпарат беріп, дәрілік препараттарды ұсынуыңызға болады.\r\n\r\n·        басқа жағдайларда серіктесіңізбен денсаулық сақтау бөлімшесінің өкілдері хабарласады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nГонорея (соз ауруы) организмге таралмаса, антибиотиктерді қабылдау арқылы емделіп, жазылады. Таралған гонорея (соз ауруы) аса ауыр инфекция саналады. Көпшілік жағдайда тиісті емдеуде жағдайдың жақсаруы орын алады.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nӘйелдерде келесі асқынулар болады:\r\n\r\n·        инфекцияның жатыр түтіктеріне таралуы нәтижесінде тыртықтар пайда болуы мүмкін. Бұл әрі қарай жүктілікте мәселелерге апаруы мүмкін.\r\n\r\n·        Жүкті әйелдер ауыр гонореяға шалдыққан болса, құрсақ ішінде немесе босану кезінде  нәрестеге ауруды беруі мүмкін.\r\n\r\nЕрлердегі мүмкін асқынулары:\r\n\r\n·        Үрпінің тыртықтануы немесе саңылауының тарылуы  (организмнен несеп шығарылатын түтіктер)\r\n\r\n·        Абсцесс (үрпінің маңында ірің жиналуы)\r\n\r\nЕрлер ме әйелдерде болатын басқа асқынулар:\r\n\r\n·        инфекцияның буынға енуі\r\n\r\n·        жүрек қақпақшаларының жұқпалануы\r\n\r\n·        мидың қабығының жұқпалануы (менингит)\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nГонорея  симптомдары болса, дереу дәрігерге көріну қажет. Көптеген мемлекеттік клиникаларда жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ИПП) ақысыз анықталып, емделеді.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nЖыныстық қатынасқа түспеу – гонореяның алдын алудың кепілді жолы. Егер жыныстық қатынастағы серіктесіңіз, өзіңіз басқа адамдармен жыныстық қатынасқа түспейтін болсаңыздар, жұқпалану қаупі айтарлықтай азаяды.\r\n\r\nқауіпсіз жыныстық қатынас жыныстық қатынас кезінде немесе оған дейін жұқпаланудың алдын алуға немесе инфекцияны басқа адамға берілуінің алдын алуға бағытталған шараларды қабылдауды білдіреді.\r\n\r\nДәрігерден сұрау қажет: сізге В гепатиті немесе АПВ вакцинасының қажеттігі туралы. \r\n\r\nАқпарат көзі: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007267.htm    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1359,'article','782','Жүйкелік анорексия (неврогенді анорексия)','kz','2018-11-28 10:24:54','2018-11-28 10:23:00','','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=782',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүйкелік','y','   Жүйкелік анорексия (неврогенді анорексия)  Бұл не? Жүйкелік анорексия – бұл психологиялық жағдай.Оған ұшыраған адам өінің жүдеп бара жатқанына қарамастан, өзін тамақ ішуден қатты тежейді, салмақ қосудан қатты қорқады және денесінің қалыпты салмағын ұстап тұра алмайды. Анорекцияның эмоциялық көрінісі нервтік реакциядан шизофреникалық симптомдарға дейін туындауымен спатталады. Ұзақ уақыттық немесе ауыр формадағы анорекция салмақты  мәселелерге ұрындыруы мүмкін, мысалы жалпы денсаулық нашарлауы , тіпті одан өліп кетуі де ғажап емес. \r\n \r\n\r\n\r\nАнорекцияның симптомдары немесе сипаттамалары:\r\n\r\n•	Салмағы денесінің мөлшерінен 85%  -ға дейін түсіп кетеді немесе салмағы мен бойының өлшемі едәуір алшақ тұрады.\r\n•	Етеккірі тежеліп келеді немесе мүлдем келмей қалады.\r\n•	Шамадан тыс физикалық жаттығулар орындайды;\r\n•	Ас қорыту жүйесі бұзылады, өздігінен жиі құсады және түсініксіз ауырады.\r\n•	Аурулар  физикалық белсенділігін қалыпты ұстайды, және өз жағдайының ауырлығын мойындамайды, сондай-ақ, қарны ашқанын сезбейді.\r\n\r\nСебептері. Анорексияның туындау себебі белгісіз. Бір мүмкін болатын себеп, оның жеке сапасына байланысты (перфекционизм секілді) және отбасылық анемезі. Анорексия көбінесе спортшыларда, және де дененің белгілі бір заңдылығын сақтауға бағытталған (модельдік жұмыс, балет, театр, күрес т.б.)  сала адамдарының арасында  кездесіп жатады. Анорексияға ұрынатындардың негізді бөлігін өтпелі жастағы қыздар, жас келіншектер құрайды. Аталмыш ауру сондай-ақ, ер балалар арасында да, жас жігіттердің ішінде де, сонымен қатар ересек әйелдердің қатарында да көрініс беріп жатады.\r\n\r\nЕмдеу. Анорексияны толық емдеу мүмкіндігі болса да, ол өмір бойы айыға алмайтын ауру болып қалыптасып қалуы мүмкін.  Негізі оның емі соншалықты оңай да емес, емделу үшін, дәрігер-психолог және науқас өзара мәмледе ем-шараларды жүзеге асырғаны абзал.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nанорексия\r\nневрогенді анорекссия\r\nанорексияның симптомдары\r\nанорексияның белгілері\r\nанорексияның емделуі\r\nанорексияның себептері\r\nбалалардың анорексиясы\r\nжасөспірімдердің анорексиясы\r\nанорексия бұл...\r\nанорексияның анықтамасы     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1360,'article','1042','Lımfoma','qz','2018-07-25 18:05:25','2018-07-25 17:56:00',' Lımfoma – lımfa júıesiniń qaterli isik aýrýy.\r\n\r\nLımfa júıesi – aǵzalardyń, tinder men jasýshalardyń kesheni, olardyń jumysy organızmdi túrli aýrýlardan qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Bul júıege aıyrshabez, kók baýyr, badamsha bezder, lımfa túıinderi kiredi.  Aıyrshabez balalarda qyzmet ete bastaıdy, 40 jasqa taman óziniń belsendiligin joǵaltady. Lımfa júıesinde 2 túrli jasýshalar bolady: T jáne V-lımfotsıtteri, olar bógde organızmderdi joıýǵa jaýap beredi. Olardyń sheksiz bólinýinde lımfoma paıda bolady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1042',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Lımfoma','y','   Lımfoma  Lımfoma – lımfa júıesiniń qaterli isik aýrýy.\r\n\r\nLımfa júıesi – aǵzalardyń, tinder men jasýshalardyń kesheni, olardyń jumysy organızmdi túrli aýrýlardan qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Bul júıege aıyrshabez, kók baýyr, badamsha bezder, lımfa túıinderi kiredi.  Aıyrshabez balalarda qyzmet ete bastaıdy, 40 jasqa taman óziniń belsendiligin joǵaltady. Lımfa júıesinde 2 túrli jasýshalar bolady: T jáne V-lımfotsıtteri, olar bógde organızmderdi joıýǵa jaýap beredi. Olardyń sheksiz bólinýinde lımfoma paıda bolady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\n Lımfoma – lımfa júıesiniń qaterli isik aýrýy.\r\n\r\n\r\n\r\nLımfa júıesi – aǵzalardyń, tinder men jasýshalardyń kesheni, olardyń jumysy organızmdi túrli aýrýlardan qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Bul júıege aıyrshabez, kók baýyr, badamsha bezder, lımfa túıinderi kiredi.  Aıyrshabez balalarda qyzmet ete bastaıdy, 40 jasqa taman óziniń belsendiligin joǵaltady. Lımfa júıesinde 2 túrli jasýshalar bolady: T jáne V-lımfotsıtteri, olar bógde organızmderdi joıýǵa jaýap beredi. Olardyń sheksiz bólinýinde lımfoma paıda bolady.\r\n\r\nKóbinese, lımfomalar lımfa júıesindegi nemese ishki aǵzalardaǵy qattylaý isikter, aýyrsynbaıtyn, ulǵaıǵan lımfa túıinderi sekildi kórinis beredi. Lımfoma jasýshalary búkil organızmge ótip, taralýy múmkin.\r\n\r\nLımfomalardyń ishinde lımfogranýlematozdy (Hodjkın lımfomasy) bóledi, lımfomalardyń basqa túrleri – hodjkındik emes lımfomalar.\r\n\r\nLımfoma tómen (baıaý ósetin), ortasha jáne joǵary dárejeli bolady. mysaly, Býrkıtt lımfomasy – aýyr dárejeli,  follıkýlıarlyq lımfoma – tómen dárejeli.\r\n\r\nHODJKIN LIMFOMASY\r\n\r\nHodjkın Lımfomasy, nemese lımfogranýlematoz, lımfa túıinderinde, kók baýyrda, baýyrda, súıek kemiginde isik jasýshalarynyń bolýymen sıpattalady. Paıda bolý sebebi belgisiz.\r\n\r\nHODJKINDIK EMES LIMFOMA\r\n\r\nHodjkındik emes lımfomalardyń kópshiligi lımfa túıinderinde nemese lımfa aǵzalarynda (kókbaýyr, tımýs (aıyrshabez), badamshabez) paıda bolady. lımfa túıinderi men jasýshalary búkil organızm boıynda ornalasady, sondyqtan, lımfoma baýyrda, asqazanda, júıke júıesinde nemese basqa ishki aǵzalarda damýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nKóbinese, lımfomanyń sebepteri belgisiz. \r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nJalpy  sımptomdary:\r\n\r\n·         Moıyn aýmaǵyndaǵy, qoltyq astynda nemese shaptyń aýmaǵynda lımfa túıinderiniń aýyrsynbaıtyn isinýi\r\n\r\n·         Qyzba (temperatýranyń artýy) jáne qaltyraý\r\n\r\n·         Túngi terleý\r\n\r\n·         Salmaq joǵaltý\r\n\r\n·         Tábet joǵaltý\r\n\r\n·         Teriniń qyshýy\r\n\r\nBasqa  sımptomdary:\r\n\r\n·         Teridegi qyzyl daqtar\r\n\r\n·         Júrek aınýy, qusý, ishtegi aýyrsyný\r\n\r\n·         Jótel nemese entigý.\r\n\r\nKeıbir adamdarda B-sımptomdary paıda bolady, olar:\r\n\r\n·         Túngi terleý\r\n\r\n·         Salmaqty kenet joǵaltý, ádette, dene salmaǵynan 10%-dan astam\r\n\r\n·         Dene temperatýrasynyń artýy, paıda bolyp, joıylady, ásirese, keshki ýaqytta\r\n\r\n·         Teriniń qyshýy, ádette, bóritkensiz\r\n\r\n·         Ádetten tys, kúshti sharshaý.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nNaýqas lımfa túıinderiniń ulǵaıýyn nemese lımfomanyń basqa sımptomdaryn baıqasa, dáriger tolyq medıtsınalyq tekserý ótkizýi tıis. Oǵan moıynnyń, qoltyq asty men shaptyń aýmaǵyndaǵy  lımfa túıinderin qaraý jatady. Sondaı-aq, baýyr men kókbaýyrdyń ulǵaıýyn tekserý qajet. Dárigerge jaqynda bolǵan ınfektsııalyq jáne basqa aýrýlar týraly, densaýlyq jaǵdaıy týraly aıtý qajet.\r\n\r\nDáriger aýrýdy kelesi tekserýlerden keıin anyqtaı alady:\r\n\r\n·         Lımfa túıinderiniń bıopsııasy – lımfa túıinderin tesý jáne tinniń bólikterin  mıkroskoppen zertteý\r\n\r\n·         Súıek kemiginiń bıopsııasy.\r\n\r\nBasqa taldaýlarǵa jatatyndar:\r\n\r\n·         Qannyń jalpy taldaýy\r\n\r\n·         Qannyń bıohımııalyq taldaýy – aqýyz, nesep qyshqylynyń jáne basqa zertteýler, baýyr men búırek qyzmetin tekserý úshin\r\n\r\n·         Keýde qýysynyń, ish qýysy men jambas qýysynyń kompıýterlik tomografııasy\r\n\r\n·         Gallıımen skanerleý (ókpeniń nemese lımfa túıinderiniń qabyný aýrýlaryn anyqtaý úshin)\r\n\r\n·         PET (pozıtrondyq-emıssııalyq tomografııa) skanerleý – adamnyń ishki  aǵzalarynyń zertteýdiń radıonýklıdtik tomografııalyq ádisi.\r\n\r\nTaldaýlar lımfomanyń bolýyn anyqtasa, qosymsha testiler arqyly onyń taralýyn bilýge bolady. bul úrdis lımfomanyń satysyn anyqtaý atalady, bul ári qaraı emdeýdi anyqtaýǵa kómektesedi.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeý kelesilerge baılanysty:\r\n\r\n·         Lımfomanyń túrine\r\n\r\n·         Lımfomanyń satysyna, qashan alǵan anyqtalýyna\r\n\r\n·         Naýqastyń jasy men densaýlyq jaǵdaıyna\r\n\r\n·         Sımptomdardyń bolýyna, onyń ishinde, salmaq joǵaltýǵa, qyzbaǵa jáne túngi terleýge.\r\n\r\nEmdeý túrleri:\r\n\r\n·         Hımııalyq emdeý –emdeýdiń negizgi túri. Kóbinese, birneshe preparattyń birigýi qoldanylady. V-jasýshalyq hodjkındik emes lımfomada jıi qoldanylatyn preparattyń áreket etýshi zattegi - rıtýksımab (Rituxan).\r\n\r\n·         Sáýlemen emdeý sáýlelenýge qol jetimdi lımfomada qoldanylady. Radıo- ımmýndyq emdeý sırek qoldanylady. Bul isik jasýshalaryn joıý úshin radıoaktıvti zattekterdi antıdenelermen birge qoldaný.\r\n\r\n·         Súıek kemigin almastyrý.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nBoljamy ár naýqas úshin jeke, lımfomanyń túrine jáne taralýyna baılanysty.\r\n\r\nBiraq keıbir jalpy jaıttar lımfomanyń barlyq túrine qatysy:\r\n\r\n·         Erte satydaǵy lımfomalar (I nemese II) jazylýǵa yqtımaldyǵy joǵary, kesh satysyna qaraǵanda (III nemese IV).\r\n\r\n·         Baıaý ótetin lımfomalardyń kópshiligi kórinis bermeıdi, sondyqtan, kóp jyldar boıy emdelmeıdi. Bul túrleri emge kóne bermeıdi, olardy emdegennen keıin sımptomdary qaıta oralady. Qaıta emdeý kýrsy aýrýdy toqtatqanymen, sımptomdary qaıta oralýy múmkin.\r\n\r\n·         Lımfomanyń joıqyn túrleri kesh satysynda ólim-jitimge aparýy múmkin bolǵanymen, olar durys emdeýde emge kónýi múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n·         Aýtoımmýndyq gemolıtıkalyq anemııa\r\n\r\n·         Immýnıtettiń tómendeýi jáne juqpalarǵa beıimdilik.\r\n\r\n·         Hımııalyq emdeý preparattarynyń janama áserleri.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nEger lımfomanyń sımptomdary anyqtalsa, dárigerge kórinińiz. Naýqasta joǵaryda atalǵan sımptomdar  bolsa, ol udaıy dene temperatýrasynyń qubylýyn nemese juqpanyń basqa belgilerin sezinedi, bul týraly emdeýshi dárigerge dereý habarlaý qajet.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nLımfomanyń aldyn alý boıynsha qazirgi kezeńge deıin ádister anyqtalmaǵan.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1361,'article','1202','Gangrena','qz','2018-08-08 09:24:58','2018-08-08 09:22:00','\'\'__Bul ne? Gangrena__\'\' – dep,  tinderdiń ydyraýy men jansyzdanýyn aıtady. Jaraqattyń nemese ınfektsııanyń saldarynan, tinderge kelip turaqty kelip turatyn qan toqtap qalǵanda osyndaı jáıt oryn alady.  Tindik nekrozdan keıin oǵan bakterııalar juǵyp, sodan  tinder ydyraıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1202',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gangrena','y','   Gangrena \'\'__Bul ne? Gangrena__\'\' – dep,  tinderdiń ydyraýy men jansyzdanýyn aıtady. Jaraqattyń nemese ınfektsııanyń saldarynan, tinderge kelip turaqty kelip turatyn qan toqtap qalǵanda osyndaı jáıt oryn alady.  Tindik nekrozdan keıin oǵan bakterııalar juǵyp, sodan  tinder ydyraıdy. Bul ne? Gangrena – dep,  tinderdiń ydyraýy men jansyzdanýyn aıtady. Jaraqattyń nemese ınfektsııanyń saldarynan, tinderge kelip turaqty kelip turatyn qan toqtap qalǵanda osyndaı jáıt oryn alady.  Tindik nekrozdan keıin oǵan bakterııalar juǵyp, sodan  tinder ydyraıdy.\r\n\r\n \r\n\r\nGangrenanyń damý yqtımaldyǵy tómendegideı  aýrýlarmen jáne jaǵdaılarmen baılanysty:\r\n\r\n•	Dıabet\r\n•	Qan-tamyr aýrýlary (qol nemese aıaq aterosklerozy)\r\n•	Aýyr jaraqattar\r\n•	Hırýrgııalyq jaǵdaılar\r\n•	AITV-ınfektsııasynyń  nemese hımıoterapııanyń  áserinen ımmýn júıesiniń buzylýy\r\n\r\nGangrenanyń belgileri - sebebine jáne ornalasýyna baılanysty bolady. Eger zardap shekken jerler teri men astyńǵy tinderdiń arasynda bolsa, belgileri kelesideı bolady:\r\n\r\n•	Teri túsiniń ózgerýi (teri bolsa, kók nemese qara, teri astyndaǵy tin bolsa, qyzyl nemese qola tústi bolady)\r\n•	Sezimtaldyǵy joǵalady (ádette sol aımaqtaǵy qatty aýyrsynýdan keıin paıda bolady)\r\n•	Zaqymdaný aımaǵynda jaǵymsyz ıisti bólindilerdiń shyǵýy.\r\n\r\nIshki músheler zaqymdalsa (ót gangrenasy  nemese gazdy gangrena), belgileri mynalardy qamtıdy:\r\n\r\n•	Turaqty jáne qatty aýrý sezimi bolady;\r\n•	Dene qyzýy kóteriledi;\r\n•	Jalpy jaǵdaıy nasharlaıdy;\r\n•	Septıkalyq shok alady.\r\n\r\nGangrena dıagnostıkasy kelesi sharalardy qamtıdy:\r\n\r\n•	Jalpy qan taldaýy  (aq qan (leıkotsıtterdiń) kletkalarynyń sany)\r\n•	Deneniń zardap shekken bóligin rentgenologııalyq tekserýi\r\n•	Ishki aǵzalardyń kompıýterlik tomografııasy \r\n•	Gangrenany rastaý úshin zaqymdalǵan aımaqty hırýrgııalyq tekserýden ótkizý;\r\n•	Ólgen tindi tekserý úshin mıkroskopııalyq zertteý júrgizý;\r\n•	Bakterııaly ınfektsııaǵa arnalǵan tindik úlgidegi bakterıologııalyq zertteý ótkizý;\r\n•	Arterıografııa,  tamyrly buzylystardy emdeýdiń durys taktıkasyn jasaý úshin.\r\n\r\nGangrena deneniń biren-saran bóligin zaqymdasa, mysaly, qol,aıaq saýsaqtary nemese aıaqtyń biraz bóligi muzdaǵany sııaqty, tinniń úlken aımaǵyna áser etýi múmkin. Qan aınalymy nashar adamdarda (mysaly, qant dıabetimen aýyratyn naýqastarda) jaraqattar men teri ınfektsııalaryn ýaqtyly emdemegen jaǵdaıda gangrenany damytý qaýpi artady.\r\n\r\nEmdelý \r\n\r\nGangrena ýaqytyly dereý emdeýdi  talap etetin aýrý. Bul zaýaldy tolyqqandy emdeý úshin zardap shekken jerdegi qan aınalymyn qalpyna keltirý kerek, ınfektsııany joıyp, óli jáne óletin tinderdi qurtý qajet. Gangrena asqynǵan jaǵdaıda, deneniń kez-kelgen bóligin ampýtatsııalaý kerek: mysaly, qoldaǵy nemese aıaqtaǵy saýsaqty.\r\n\r\nTegter: \r\nGangrena     \r\nTeri túsiniń ózgerýi       \r\nQant dıabeti     \r\nTeri jaraqattary  \r\nTinderdiń jansyzdanýy\r\nAmpýtatsııa\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1362,'article','730','Өт қабындағы тастар','kz','2018-11-21 08:37:19','2018-11-21 08:27:00','Өт қабы – бұл бауырдың астында орналасқан, алмұрт тәрізді мүше. Оның ішінде майларды қорыту үшін қызмет ететін, бауырда өндірілетін сұйықтық болады. Асқазан  мен ішек тамақты айналдырып жатқанда, «жалпы өт түтігі» деп аталатын түтік арқылы өт қабынан сұйықтық жіберіледі. Бұл түтік өт қабы мен бауырды аш ішекпен жалғайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=730',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ө','Өт','y','   Өт қабындағы тастар Өт қабы – бұл бауырдың астында орналасқан, алмұрт тәрізді мүше. Оның ішінде майларды қорыту үшін қызмет ететін, бауырда өндірілетін сұйықтық болады. Асқазан  мен ішек тамақты айналдырып жатқанда, «жалпы өт түтігі» деп аталатын түтік арқылы өт қабынан сұйықтық жіберіледі. Бұл түтік өт қабы мен бауырды аш ішекпен жалғайды. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nӨт қабы – бұл бауырдың астында орналасқан, алмұрт тәрізді мүше. Оның ішінде майларды қорыту үшін қызмет ететін, бауырда өндірілетін сұйықтық болады. Асқазан  мен ішек тамақты айналдырып жатқанда, «жалпы өт түтігі» деп аталатын түтік арқылы өт қабынан сұйықтық жіберіледі. Бұл түтік өт қабы мен бауырды аш ішекпен жалғайды.\r\n \r\n  \r\n \r\nІштің мүшелері: өңеш, асқазан, тоқ және аш ішектер, бауыр, өт қабы және ұйқыбезі тағамның қоректік заттектерін энергияға айналдырады және тағамның қоректік емес бөліктерін қоқыстарға ыдыратады, кейіннен олар организмнен сыртқа шығарылады.\r\n \r\n  \r\nБауыр  - адам организміндегі ең үлкен мүше. Ол іштің оң жақ қабырға аумағында орналасқан. Бауыр екі бөліктен тұрады – үлкен өлшемді оң бөлігі және кіші сол бөлігі. Бауыр бірқатар маңызды қызметті атқарады. Бауыр қаннан зиянды заттектерді сыртқа шығарады. Сондай-ақ, бауыр асты қорытуға көмектесетін ферменттер мен өтті өндіреді. Ол тағамдық заттектерді зат алмасуында, ағзаның өсуі мен дамуында қатысатын ұсақ қосылыстарға дейін ыдыратады. Бауыр қанды екі қантамыры арқылы алады. Негізгі тамыр – бауырдың қақпа венасы. Екіншісі – бауыр артериясы.\r\n \r\nӨт қабы бауырдың астында орналасқан қалташа тәрізді болады. Ол бауырда өндірілетін өтке толған. Өт ішекке майларды қорытуға көмектеседі.\r\n \r\nСебептері және симптомдары\r\nЕгер өт түтіктерінен өттің ағуына бірдеңе кедергі болса, онда жайсыздық пайда болуы мүмкін. Әдетте, мұндай жағдайға өттегі тастар себепкер болып жатады. Өт қабында тастың түзілуі өттің құрам бөліктерінің қатаюына байланысты орын алады. Өт тас ауруының ұстамалары әдетте тамақ ішкеннен кейін мазалайды. Өт тас ауруының симптомдары: жүректің айнуы, құсу, іштегі, арқадағы немесе оң қолдың астындағы ауырсыну сезімдері. \r\nӨт қабының тастары көбінесе  егде жастағы адамдарда, әйелдерде, артық салмағы бар адамдарда кездеседі .\r\n \r\nЕмдеу\r\nӨт қабының тастары басқа ауруларды тексеру барысында жиі анықталып жатады. Егер симптомдары болмаса, арнайы емдеуді қажет етпейді.  Жалпы бұл жағдайды оңтайлы шешудің кең таралған әдісі – өт қабын алып тастау. Адамдар өт қабынсыз да өмір сүре береді. Өт сұйықтығы аш ішекке басқа тәсілдермен де түседі.\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институтарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/gallstones.html\r\nКөп қайталанбалы құсу (ерлерде | әйелдерде)\r\nАсқазанның ауруы (ерлерде)\r\n\r\nТегтер:\r\n \r\nтастар\r\nөт\r\nөт қабы\r\nбауыр\r\nөт қабындағы тастар\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1363,'article','382','Иіс газымен улану','kz','2018-08-08 06:47:59','2018-08-08 06:47:00','__Иіс газы __-  дәмсіз, иссіз, түссіз келеді. Бұларды жанармай жағу орындарында кездестіруге болады.  Бұл газдар табиғи газдан, бензиннен, сұйық отыннан немесе ағаш отыннан күйгенде бөлініп шығады. Иіс газын ішке ауамен бірге жұтып қойса, демді қысып, қанға араласып, адамды улайды.  ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=382',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','И','Иіс','y','   Иіс газымен улану __Иіс газы __-  дәмсіз, иссіз, түссіз келеді. Бұларды жанармай жағу орындарында кездестіруге болады.  Бұл газдар табиғи газдан, бензиннен, сұйық отыннан немесе ағаш отыннан күйгенде бөлініп шығады. Иіс газын ішке ауамен бірге жұтып қойса, демді қысып, қанға араласып, адамды улайды.   Иіс газы -  дәмсіз, иссіз, түссіз келеді. Бұларды жанармай жағу орындарында кездестіруге болады.  Бұл газдар табиғи газдан, бензиннен, сұйық отыннан немесе ағаш отыннан күйгенде бөлініп шығады. Иіс газын ішке ауамен бірге жұтып қойса, демді қысып, қанға араласып, адамды улайды.  \r\n \r\nИіс газын шығаратын жанғыш заттар - ішкі жылыту жүйесінде, автокөлік қозғалтқыштарында, моторлы қайықтарда, пісіру құрылғыларында,  бу шығаратын тастарда және де т.б. жерлерде пайда болады. \r\nИіс газының  қауіпті деңгейлері жартылай жабық немесе тіпті ашық жерлерде пайда болуы мүмкін.\r\nКөміртегі тотығымен уланған адамның басы аурып, теңселіп,  жүрегі айниды.  Ал  қатты  уланса, есін жоғалтып, тіпті, өмірімен де хош айтысуы мүмкін.  Бұлай уланған адамның ауруын нақты анықтау да мүмкін емес, өйткені дәл осындай белгілер басқа да ауруларда кездесіп жатады.\r\n\r\nЕмделуі\r\n \r\nАлдымен уланған адамның қанындағы оттегіні қалыпты деңгейге  келтіру керек. Зардап шеккен жанды иіс газы шығып тұрған аймақтан алысырақ алып кету керек. Беті бері қарамай жатса, оттегі терапиясын қолдануға да болады. \r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nИіс газы\r\nУлану\r\nИіс газымен улану\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1364,'article','1185','Iis gazymen ýlaný','qz','2018-08-08 06:47:59','2018-08-08 06:47:00','__Iis gazy __-  dámsiz, ıssiz, tússiz keledi. Bulardy janarmaı jaǵý oryndarynda kezdestirýge bolady.  Bul gazdar tabıǵı gazdan, benzınnen, suıyq otynnan nemese aǵash otynnan kúıgende bólinip shyǵady. Iis gazyn ishke aýamen birge jutyp qoısa, demdi qysyp, qanǵa aralasyp, adamdy ýlaıdy.  ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1185',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Iis','y','   Iis gazymen ýlaný __Iis gazy __-  dámsiz, ıssiz, tússiz keledi. Bulardy janarmaı jaǵý oryndarynda kezdestirýge bolady.  Bul gazdar tabıǵı gazdan, benzınnen, suıyq otynnan nemese aǵash otynnan kúıgende bólinip shyǵady. Iis gazyn ishke aýamen birge jutyp qoısa, demdi qysyp, qanǵa aralasyp, adamdy ýlaıdy.   Iis gazy -  dámsiz, ıssiz, tússiz keledi. Bulardy janarmaı jaǵý oryndarynda kezdestirýge bolady.  Bul gazdar tabıǵı gazdan, benzınnen, suıyq otynnan nemese aǵash otynnan kúıgende bólinip shyǵady. Iis gazyn ishke aýamen birge jutyp qoısa, demdi qysyp, qanǵa aralasyp, adamdy ýlaıdy.  \r\n \r\nIis gazyn shyǵaratyn janǵysh zattar - ishki jylytý júıesinde, avtokólik qozǵaltqyshtarynda, motorly qaıyqtarda, pisirý qurylǵylarynda,  bý shyǵaratyn tastarda jáne de t.b. jerlerde paıda bolady. \r\nIis gazynyń  qaýipti deńgeıleri jartylaı jabyq nemese tipti ashyq jerlerde paıda bolýy múmkin.\r\nKómirtegi totyǵymen ýlanǵan adamnyń basy aýryp, teńselip,  júregi aınıdy.  Al  qatty  ýlansa, esin joǵaltyp, tipti, ómirimen de hosh aıtysýy múmkin.  Bulaı ýlanǵan adamnyń aýrýyn naqty anyqtaý da múmkin emes, óıtkeni dál osyndaı belgiler basqa da aýrýlarda kezdesip jatady.\r\n\r\nEmdelýi\r\n \r\nAldymen ýlanǵan adamnyń qanyndaǵy ottegini qalypty deńgeıge  keltirý kerek. Zardap shekken jandy ıis gazy shyǵyp turǵan aımaqtan alysyraq alyp ketý kerek. Beti beri qaramaı jatsa, ottegi terapııasyn qoldanýǵa da bolady. \r\n\r\nTegter: \r\n\r\nIis gazy\r\nÝlaný\r\nIis gazymen ýlaný\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1365,'article','655','Сүт безінің қатерлі ісігі','kz','2018-11-16 05:19:09','2018-11-16 05:19:00','Сүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=655',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','Сүт','y','   Сүт безінің қатерлі ісігі Сүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады. Сүт безі\r\n\r\nСүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.\r\n\r\nСүт безінде де лимфа тамырлары орналасқан. Бұл тамырлар лимфа түйіндері деп аталатын кішігірім, айналмалы мүшелер болып табылады. Лимфа түйіндерінің топтары қолтықта сүт безінің жанында, бұлшықет үстінде, кеуде қуысының арт жағында және басқа жерлерде орналасқан. Лимфа түйіндері бактерияны, рак жасушаларын және басқа зиянды заттарды өзіне ұстап алады.\r\n\r\n\r\n \r\nБұл  суреттер сүт безінің аумағын, сондай-ақ сүт безінің жанындағы лимфа түйіндері мен тамырларын көрсетеді.\r\n\r\nҚауіп факторлары\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігінің нақты себебін ешкім білмейді. Дәрігерлер  бұл аурудың бір әйелде пайда болып, енді  бір әйелде неліктен болмайтынын түсіндіре алмайды. Олардың білетіні тек жарақат алса немесе сүт безі пальпацияланса қатерлі ісік тудырмайтыны.  Сонымен қатар, сүт безі қатерлі ісігі жұқпалы ауру емес. Оның басқа адамнан «жұқтыруы» мүмкін емес.\r\n\r\nЗерттеулер негізіне сүйенсек, белгілі бір қауіп факторлары бар әйелдер сүт безі обырына көбірек бейім келеді екен. Ауруды дамытуы ықтимал нәрселер  - қауіп факторы болып саналады.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігіне байланысты бірқатар  қауіп факторлары зерттеліп, анықталды:\r\n\r\n• Жасы: Сүт безінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жасы ұлғайған әйелдер арасында көптеп кездеседі. Сүт безі ауруларының диагнозы көбінесе 60 жастан асқан әйелдерге қойылған. Бұл ауру менопаузаға дейін жиі кездеседі.\r\n\r\n• Сүт безі қатерлі ісігінің жеке сырқатнамасы: Сүт безі қатерлі ісігін тасымалдаушы әйелде   сүт безі қатерлі ісігінің даму ықтималдығы жоғары.\r\n\r\n• Әулеттің сықатнамасы: Егер әйелдің анасы, апасы немесе қызы сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын болса, бұл әйелде аурудың даму қаупі жоғары. Егер әйелдің  отбасы мүшелері 40 жасқа дейін сүт безі қатерлі ісігімен ауырған болса, онда ол әйелде ауруға шалдығу қауіп жоғары болады. Сүт безі қатерлі ісігі бар басқа да туыстары бар (аналар да, әкелер де) әйелдің ауырып қалу қаупін арттыруы мүмкін.\r\n\r\n• Сүт безінде белгілі бір өзгерістер орын алады: Кейбір әйелдердің кеудесінде аномальді жасушалар болады, оны микроскоппен көруге болады.Аномальді жасушалардың белгілі бір түрлерінің болуы (атипті гиперплазия және орынындағы бөліктік  карцинома) сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады.\r\n\r\n• Генетикалық өзгерістер: Кейбір гендердегі өзгерістер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады. Бұл гендер BRCA1, BRCA2 және басқаларын қамтиды. Талдаулар кейде, сүт безі қатерлі ісігі бар отбасылардағы, көптеген әйелдерде нақты гендік өзгерістердің болатындығын көрсетеді. Дәрігерлер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін төмендету үшін немесе гені осындай өзгерістерге ұшыраған әйелдердің бойынан осы ауруды анықтап, жақсарту жолдарын ұсынуы мүмкін.\r\n\r\n• Репродуктивті және етеккір кезеңі:\r\n•	Қартайған жасында бірінші баласын босанған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі  жоғары болады.\r\n•	Алғашқы етеккір кезеңі 12 жасқа толмай тұрып басталған əйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін артады.\r\n•	55 жастан кейін алғашқы менопаузалық кезеңі болған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігі болуы мүмкін.\r\n•	Ешқашан бала тумаған  әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі туындауы мүмкін.\r\n•	Менопауза кезінде, менопаузадан кейін, , эстроген мен прогестин деген гормональды препараттарды қабылдаған әйелдерінде де, деректер бойынша басқа адамдарға қарағанда сүт безі қатерлі ісігіне шалдығу қауіпі жоғары екен.\r\n•	Толық, жақсы жоспарланған зерттеулер анықтағандай, бала алдырудан немесе түсік тастаудың  сүт безінің қатерлі ісігінің дамымайтындығы белгілі болды.\r\n\r\n• Нәсіліне қарай: сүт безінің қатерлі ісігі ақ түсті әйелдерде, азиялық және афроамерикалық әйелдерге қарағанда жиі кездеседі.\r\n\r\n• Кеуде қуысының радиациялық терапиясы: 30 жасқа дейінгі кеудеге (сүт бездерін қоса алғанда) сәулелік терапия жүргізілген әйелдер сүт безі қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Бұған Ходжкиннің лимфомасы үшін радиациялық терапияны алған әйелдер кіреді. Зерттеулер көрсеткендей, жас әйел радиациялық терапияны алған болса, оның кейінгі өмірде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупі артады.\r\n\r\n• Сүт безінің тығыздығы: Сүт безінің тіні тығыз немесе майлы болуы мүмкін. Маммограммаларда (сүт безінің рентгенографиясы) байқалған тығыздалған тіндері бар ересек жастағы әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі жоғары. • DES (diethylstilbestrol) қабылдау: DES 1940-1971 жж. АҚШ-та бірнеше жүкті әйелдерге тағайындалды. (Қазіргі уақытта бұл препарат жүкті әйелдерге тағайындалмайды.) ДӘК қабылдаған әйелдердің жүктілік кезінде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі біршама жоғары болуы мүмкін. Бұл препараттың ықпалы  ісігі бар әйелден туылған қыздарына іер етуі зерттелуде.\r\n\r\n• Менопаузадан кейінгі артық салмақ немесе семіздік: артық салмақпен немесе семіздіктен зардап шегетін әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу мүмкіндігі бар.\r\n\r\n• Физикалық белсенділіктің жетіспеуі: Өмір бойы белсенді өмір салтын ұстанбаған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі басым болады. Белсенді өмір салтын ұстану арқылы артық салмақты және семіздіктің алдын алуға болады, жіне  ісікке шалдығу қаупі де азайтады.\r\n\r\n• Алкогольді қабылдау: зерттеулерге сүйенсек әйелдердің әлдеқайда көпішімдік  ішетіні анықталды, ондай әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі соғұрлым жоғары болады.\r\nҚазіргі уақытта басқа ықтимал қауіп факторлары зерттелуде. Ғалымдар диета, физикалық белсенділік және генетикалық факторлардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупіне әсерін зерттеуде. Сондай-ақ, қоршаған ортадағы белгілі бір заттардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттыра алатыны анықталуда.\r\n\r\nКөптеген қауіп факторларының алдын алуға болады. Басқалар, мысалы, отбасылық тарихы сияқтылардан, аулақ бол кейде мүмкін емес шығар әрине. Әйелдер мүмкіндігінше белгілі қауіп факторларынан мүмкіндігінше алыс болу арқылы өздерін қорғай алады.\r\nАлайда, белгілі бір қауіп тобындағы әйелдердің көпшілігі сүт безі қатерлі ісігіне шалдыға бермейді. Оны да ескеру керек.  Сондай-ақ, бір қатар әулетінде  сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер де  бұл ауруға ұрынбай өтіп кетуі де мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіз өзіңізді қауіп тобындамын деп ойласаңыз,  бұл жайында   дәрігеріңізбен талқылау өткізіңіз. Сіздің дәрігеріңіз қауіпті азайту жолдарын ұсына алады және үнемі текеру кестесін жоспарлай алады.\r\n\r\nСкрининг\r\n\r\nСимптомдар пайда болғанға дейін сүт безі қатерлі ісігі бойынша скрининг өткізу маңызды болуы мүмкін. Скрининг дәрігерлерге ерте кезеңде онкологиялық ауруларды анықтауға емдеуге көмектеседі. Ауру ерте кезеңде анықталса, емдеу сәтті болмақ.\r\n\r\nСіздің дәрігеріңіз сүт безі қатерлі ісігінің келесі скринингтік сынақтарын ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n• Скрининг маммограммасы\r\n• Сүт безіне клиникалық тексеру жүргізу\r\n• Сүт безіне өзіндік тексеру жүргізу\r\n\r\nСізге дәрігерден сүт безі қатерлі ісігіне тексерілуді қашан бастап, және қаншалықты жиі тексеріліп тұру керектігі жайында сұраңыз. \r\n\r\nСкринингтік маммограмма\r\n\r\nСүт безінің обырын ерте сатыда анықтауға кеңес беріледі:\r\n\r\n• 40 жастан асқан әйелдердің әрқайсысы 1 жылдан 2 жылға дейін маммограммадан өтуі керек. Маммограмма - сүт безінің рентгендік сәуленің көмегімен түсірілген кескіндемесі.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі бойынша қауіп  тобында  тіркелген кез-келген 40 жастан асқан әйелдер өздерінің дәрігерлеріне маммограммадан қаншалықты жиі-жиі өту керектігін сұрайды.\r\n\r\nМаммограмма ісік секілді болып  сезіліп тұрған  кеудедегі түйіршіктерін де көрсетеді. Бұл зерттеу кальцийдің шағын бөлшектерінің кластерін де көрсете алады. Бұл бөлшектер микрокалицификат деп аталады. Тығыз немесе кішкене бөлшектер қатерлі ісіктің туындап келе жатқанын білдіретін обыралы жасушалар немесе басқа жағдайлар болуы мүмкін. Рак жасушаларының болуын растау үшін ары қарай тексеру қажет.\r\n\r\nЕгер маммограммада аномальды жасушалар көрінсе, қосымша рентгендік зерттеу қажет болады. Биопсия да қажет болуы мүмкін. Биопсия - онкологиялық аурулардың адам бойында  бар екенін  растаудың жалғыз сенімді жолы. (Диагностика бөлімінде биопсия туралы толық ақпарат беріледі.)\r\n\r\nМаммография - сүт безінің қатерлі ісігін ерте анықтау үшін дәрігерлер үшін ең жақсы құрал. \r\n\r\nДегенмен, маммография әлі толық жетілмеген:\r\n\r\n• Маммография да кейбір қатерлі ісік ауруларын байқамай қалуы мүмкін. (Нәтижесі «жалған теріс нәтиже» деп аталады)\r\n• Мамаграфия кейбір түзінділерді, тексеру барысында қатерлі ісік деп белгілеп беруі мүмкін. (мұның  нәтижесі «жалған оң нәтиже» болып есептеледі ).\r\n•	Кейбір жылдам өсетін ісіктер, үлкен көлемге тез жетеді және олдар басқа мұшерелге таралып та үлгереді, оларды енді маммографиядан көруге болады.\r\n\r\nМаммограммалар (сонымен қатар стоматологиялық рентген және жиі өткізілетін рентгендік зерттеулердің басқа түрлері) радиацияның өте төмен мөлшерін пайдаланады. Зиян келтіру қаупі өте аз, бірақ рентгендік зерттеулерді жиі өткізу қиындық тудыруы мүмкін. Артықшылығы әрдайым қауіп-қатерден асып түседі. Рентгенге тексерілу қажет әрбір жағдайда дәрігерлермен кеңесу керек. Сондай – ақ кескіндегі қажет емес бөліктерді домалақтап белгілеп қоюын сұраңыз.\r\n\r\nСүт безін клиникалық тексеруден өткізу\r\n\r\nСүт безіне клиникалық тексеру жүргізу  кезінде дәрігер емделушінің жалпы жағдайын тексереді. Тексеру кезінде  қолды бастан жоғары  көтеріп, содан кейін денесін төмен тастауын немесе қолын жамбасқа басуын сұрауы мүмкін.\r\n\r\nМедициналық қызметкер оң және сол жақ сүт бездерін көлемдерімен және формасымен ерекшеленетінін анықтайды. Емшектің терісі бөртпеге, сызаттарға немесе басқа да белгілерге қарсы тексеріледі. Емізік сұйықтықтың бар-жоқтығын анықтау үшін қысылады.\r\nМедицина қызметкері тексеру үшін саусақтардың көмегімен бүкіл сүт безін, қолтықтың астын және бұғана аймағын тексереді. Тығыздық әдетте бұршақ көлеміндей болады, ол кезде оны сезінуге мүмкіндік туады. Тексеру алдымен бір жағынан, содан соң екінші жағынан жүргізіледі. Дәрігерлер сондай-ақ, сүт безіне жақын орналасқан лимфа түйіндерінің үлкейтілгенін тексереді.\r\n\r\nКеудеге толық клиникалық тексеру 10 минутқа дейін созылуы мүмкін.\r\n\r\nСүт безінің өзіндік тексерілуі\r\n\r\nСіз,  сүт бездеріңізде қандайда бір өзгерістердің бар екенін анықтау үшін әр ай сайын тексере аласыз. Өзгерістер жасқа, етеккір циклына, жүктілікке, менопаузаға немесе контрацептивтерді немесе басқа гормоналды препараттарды қолданудан туындауы мүмкін екенін есте ұстаған жөн. Сүт бездерінің бүдірлі және ішінде іртік-іртіктің сезінуі қалыпты жағдай. Сонымен қатар, сүт бездері ісінеді және қатаяды, ол жағдай әдетте етеккірдің алдында және менопауза мезгілінде қатайтады.\r\n\r\nСүт бездерінде қандайда бір ерекшелік байқасаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nСүт бездерінің тәуелсіз сараптамасы тұрақты скринингтік маммографияны және сүт безінің клиникалық тексеруін алмастыра алмайды. Зерттеу деректері бойынша сүт бездерінің өзіндік сараптамасы сүт безі қатерлі ісігінен болатын өлімді азайтады екен.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігінің симптомдары:\r\n\r\n• Сипалап көргенде емшектің немесе емізіктің өзгергендігі байқалады;\r\n• Кеуде немесе омырауға  жақын қолтық жақты тығыздау мен томпиу орын алады;\r\n• Емізік нығызданып тұрады;\r\n• Емізіктің сыртқы түрі өзгереді;\r\n• Омыраудың көлемі мен формасы өзгереді\r\n• Емізік ішке тартылып тұрады\r\n• Кеуде терісі, ареоласы немесе емізік қабыршықтануы, қызаруы немесе ісінуі мүмкін. Онда беріштер болуы мүмкін немесе теріге ұқсайтын тыртықтар болуы мүмкін.\r\n• Емшектен бөлінді шығады.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі әдетте ерте сатысында ауырсынбайды. Дегенмен, әйелдер кеуде ауыруы немесе кез келген басқа да бұрын белгілері болса, дәрігерге қаралуы керек. Көбінесе бұл белгілер қатерлі ісікке байланысты бола бермейді. Басқа да аурулардың себебінен  осындай белгілер болуы мүмкін. Әйелде осындай симптомдар туындаса ерте уақытта диагноз қою үшін және емдеуді мүмкіндігінше тезірек жүзеге асыруы үшін дәрігермен көрсету керек.\r\n\r\nДиагнозы\r\n\r\nЕгер сіздегі симптомдар немесе скрининг нәтижелері рак ауруының бар екенін білдірсе, сіздің дәрігеріңіз шынымен қатерлі ісік бар ма, әлде басқа себептен екенін анықтауы керек. Дәрігеріңіз жеке және отбасыңыздың бұл аурудың барлығы туралы сұрақтар қоюы мүмкін. Сізге медициналық тексеруден өту қажет болады. Сіздің дәрігеріңіз сізге маммограмма немесе басқа да скринингтік тесттер  тағайындайды. Тексерудің бұл түрлері сүт безінің ішкі тіндерінің суретін алуға мүмкіндік береді. Мұндай зерттеуден кейін дәрігер қосымша зерттеу әдістерін  қажетсіз деп табуы мүмкін. Дәрігер сонымен қатар кейінірек тексеруден өтуді ұсынуы мүмкін. Немесе рак клеткаларын анықтау үшін биопсиядан өтуге тура келеді.\r\n\r\nСүт безіне  клиникалық тексеру жүргізу\r\n\r\nМедициналық қызметкер әр сүт безінің қабынуын және басқа да мәселелерді анықтау үшін пальпация жасайды. Егер тығыздық бар болса, дәрігер пальпаторлау оның көлемін, формасын және құрылымын анықтайды. Дәрігер бұл тығыздықтың қаншалықты оңай қозғалатындығын да тексереді. Қатері жоқ тығыздықтар, қатерлі түрінен ажыратылады. Жұмсақ, тегіс, дөңгелек және жылжымалы тығыздықтар қатері жоқ болып есептеледі. Қатты, кейпі біркелкі емес, сүт безіне мықтап бекініп алған тығыздықтар, жоғары сатыдағы қатерлі ісік болуы мүмкін. \r\n\r\nДиагностикалық маммография\r\n\r\nДиагностикалық маммография - бұл кеуде қуысының рентгендік бейнесі. Оның көмегімен скринингтік маммограммада анормальды көрінетін аймақтардың анық және толық көрінісі жасалады. Дәрігер осы әдісті, кеудедегі ерекше өзгерістер, мысалы, тығыздану, ауырсыну, қалыңдау, емізіктен бөліндінің шығуы немесе омыраудың көлемі немесе пішінінің өзгеруі сияқты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін пайдаланады. Диагностикалық маммограмма кеудедің нақты аймағына бағытталуы мүмкін. Ол арнайы әдістерді қолданып,  скринингтік маммографиядан гөрі көбірек болжамдар жасай алады.\r\n\r\nУльтрадыбыстық диагностика\r\n\r\nУДЗ аппараты адамдар ести алмайтын дыбыс толқындарын жібереді. Толқындар тіннен көрінеді. Жаңғырықты пайдалана отырып компьютер кескіндер түзеді. Дәрігеріңіз бұл суретті монитордан көре алады. Бұл кескіндемеде тығыздық қатты ма, әлде ішіне сұйықтық толтырылды ма соны көре алады. Жылауық - сұйықтық толтырылған қап. Олар қатерлі ісік емес. Алайда қтты тығыздық  рак ісік болуы мүмкін. Зерттеуден кейін дәрігер кескіндерді бейнеге сақтап немесе басып шығарады. Бұл зерттеу маммограммамен бірге өткізілуі де мүмкін.\r\n\r\nМагнитті резонанстың көмегімен кескін түзу\r\n\r\nЯдролық магниттік резонанс (ЯМР) - компьютерге қосылған қуатты магнитті қолдану арқылы жүргізілетін  зерттеу әдісі. ЯМР сүт безінің тінінің толық бейнесін жасайды. Алынған суреттерді монитордан көруге болады немесе олар таспаға басылады. ЯМР –ды маммограммамен бірге пайдалануға болады.\r\n\r\nБиопсия\r\n\r\nДәрігеріңіз сізді хирургқа немесе омырау ауруларына биопсия жасайтын арнайы маманға жіберу мүмкін. Сұйықтық  немесе  тін ісік белгілерің бар-жоғын анықтау үшін сүт безінен шығарылады.\r\n\r\nКейбір күдікті аймақтар маммограммада көрінеді, бірақ сүт безінің клиникалық тексеруімен анықталмай жатады. Дәрігерлер тіннен алынған аймақты көру үшін кескінді ойнату  әдістерін қолданады. Мұндай әдістер жетекші УДЗ немесе стереотактикалық биопсия немесе локализацияланған ине әдістерін қамтиды.\r\n\r\nДәрігерлер сүт бездерінің тіндерін әртүрлі жолмен алып тастай алады:\r\n\r\n• Жіңішке иненің асперациясы: Дәрiгер кеудеде түзілген сұйықтықты алу үшiн жұқа инені пайдаланады. Егер сұйықтықтың жасушалары болса, зертханада патологанатом оларды микроскоптың көмегімен қатерлі ісікке қарсы тексереді. Егер сұйықтық ісіктен таза болса, зертханадағы микроскоптың көмегімен оны қараудың қажеті жоқ шығар.\r\n• Терең биопсия: Дәрігер кеуде тінін жинау үшін жуан инені пайдаланады. Патологанатом рак клеткаларын тексереді. Бұл процедура пункциялық биопсия деп аталады.\r\n• Хирургиялық биопсия: Хирург тіннің үлгісін алады. Патологанатом  рак клеткаларының тінін тексереді.\r\n• Ішкі биопсияны орындаған кезде, тығызданған немесе аномальді аймақтағы тінінің үлгісін алады.\r\n• Эксцизонды биопсия жасау кезінде, тығыздалған жердегі тін немесе бүкіл аймақтың барлық тінін тексеру үшін алынады.\r\n\r\nЕгер рак жасушалары тіннен табылса, патологанатом бұл жағдайда қатерлі ісіктің қандай түріне жататындығын айта алады. Сүт безінің қатерлі ісігінің ең көп тараған түрі жолдағы эпителийдің карциномасы болып табылады. Анормальды жасушалар түтіктердің эпителийінде кездеседі. Лобуарлы карцинома - бұл басқа түрі. Бөліктерде анормальды жасушалар табылады.\r\n\r\nҚосымша тексеру\r\n\r\nЕгер қатерлі ісік диагнозы қойылса, дәрігеріңіз сүт безінің тінінен алынған қалдықтарға арнайы зертханалық сынақтар жүргізуге тапсырыс бере алады. Бұл зерттеулер дәрігеріңізге бойыңыздағы  рак туралы көбірек ақпарат алуға және емдеуді жоспарлауға мүмкіндік береді:\r\n\r\n• Гормондық рецепторлардың сынақтары: Бұл тест тіннің белгілі бір гормондарында рецепторлардың бар-жоғын көрсетеді. Рецепторлы тіндер қажетті гормондардың (эстроген немесе прогестерон) өсуі үшін керек.\r\n• PCE2 сынағы: Бұл тест адамның эпидермиялық өсу факторы -2 (PCE2) немесе PCE2 / жаңа генінің рецепторы деп аталатын тіндегі ақуыздың бар-жоғын көрсетеді. Тіндерде бұл геннің тым көп даналары немесе тым көп көшірмесі бар болса, емделуден кейін сүт безінің қатерлі ісігінің қайталану ықтималдығын арттыруы мүмкін.\r\n\r\nКезеңнің анықтамасы\r\n\r\nЕмдеуді жоспарлау үшін  дәрігеріңіз аурудың даму кезеңін (кезеңін) білуі керек. Аурудың сатысы ісік көлемімен және онкологиялық аурулардың болуымен анықталады. Кезеңді анықтау радиологиялық және зертханалық зерттеулерді талап етуі мүмкін. Зерттеулердің бұл түрлері егер обыр ауруы болса, онда соның  басқа да мүшелерге таралғандығын анықтауға мүмкіндік туғызады. Сүт безі қатерлі ісігінің (метастазасы) рак клеткалары қолтық асты лимфа түйіндерінде (аксиларлы лимфа түйіндерінде) жиі кездеседі. Сүт безі мен қолтық асты лимфа түйіндеріндегі ісікті жою үшін хирургиялық операция жасалғанға дейін сатысы анықталмайды.\r\n\r\nСүт безінің қатерлі ісігі келесі кезеңдерден өтеді:\r\n\r\nКезең 0 – бұл орнындағы карцинома.\r\n\r\n• Локулярлы (бөлікті) орнындағы карцинома  (LKNM): анормальді жасуша шырышты бөліктердің бездерінде табылады. ЛКНМ сирек жағдайда инвазиялық қатерлі ісікке айналады. Алайда, бір кеудеде LCNM бар болуы сүт бездерінде рак ауруының болу қаупін арттырады.\r\n• Эпителий тарамының орнындағы карцинома (ЭТОК): Анормаллы жасушалар эпители тарамдарында орналасады. ЭТОК  тарамішілік карцинома деп те аталады. Аномальді жасушалар тарамнан тыс жерлерге жайылмайды. Олар жақын тұрған сүт бездерінің тініне енбейді. ЭТОК емделмеген жағдайда, кейде инвазиялық қатерлі ісікке айналады.\r\n\r\nКелесі кезең – эпителий тарамдарындағы карцинома\r\n\r\nI сатысы - инвазивті сүт безі қатерлі ісігінің бастапқы кезеңі. Ісік көлемі жиек жағынан өлшегенде 2 сантиметрден аспайды. Рак клеткалары сүт безінен тыс таралмаған.\r\nКелесі кезеңде рак жасушалары тарамнан тыс жерлерге  шығып, жайылып кетеді. Ісік клеткалары кеуде ішіндегі іргелес тіндерді басып алады.\r\n\r\nII кезеңде мынадай сипаттамалар болуы мүмкін:\r\n\r\n• Сүт безінің ісіктері жиегінен өлшегенде 2 сантиметрден аспайды (дюймдың төрттен үшін алып жатады). Онкологиялық ауру лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік мөлшері 2-ден 5 сантиметрге дейін (үш тоқсаннан 2 дюймге дейін). Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйіндеріне таралуы мүмкін.\r\n• Ісік мөлшері 5 сантиметрден (2 дюйм) асады. Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйініне таралмаған.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік үлкен мөлшерге жетеді, бірақ ісік сүт безі мен көршілес лимфа түйіндерінен тыс таралмайды. Бұл жергілікті деңгейде дамыған қатерлі ісік.\r\n\r\nIII сатысы – бұл төменде көрсетілген жағдайлрдың бірімен көрініс береді:\r\n\r\n• Кеудедегі ісік 5 сантиметрден аз (2 дюйм). Ісік бір-біріне немесе басқа құрылымдарға бекітілген қолтық асты лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік 5 сантиметрден асады. Онкологиялық аурулар лимфа түйіндеріне таралды.\r\n\r\nIII В саты келесі сипаттамалардың бірімен сипатталады:\r\n\r\n• Ісік көкірек қабырғасына немесе кеуде теріге дейін өседі.\r\n• Ісік кеуде артылық лимфа түйініне таралды.\r\n• Қабынбалы сүт безінің қатерлі ісігі – Сүт безі қатерлі ісігінің ІІІВ сатысының сирек кездесетін түрі. Кеуде қызыл әрі ісіңкі көрінеді, өйткені рак жасушалары терінің лимфа тамырларын бітеп тастайды.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік кез келген көлемде болуы мүмкін. Ол келесідей түрлердің біріне таралды:\r\n\r\n• Обыр кеуде артылық және қолтық астылық  лимфа түйініне таралды.\r\n• Ісік бұғанаға бұғана астылы және бұғана үстілік  лимфа түйініне таралды.\r\n\r\nIV кезең – қашықтан метастазданған қатерлі ісік. Обыр басқа басқа мүшелерге де  таралды.\r\n\r\nҚайталанатын қатерлі ісік - белгілі бір кезеңнен кейін қайталанатын (қайталанған) қатерлі ісік. Ол жергілікті сүт безінде немесе кеуде қуысының қабырғасында қайталануы мүмкін. Ол сондай-ақ сүйек, бауыр немесе өкпе секілді кез келген басқа мүшелерде қайталануы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмді таңдау аурудың сатысына қарасты жүзеге асады. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын әйелдердің көпшілігі медициналық көмек алуға, ем-шаралар туралы шешім қабылдауға белсенді қатысады. Ауру жайында білуді қалау, қиналған мәселеңді шешу үшін оның жолдарын іздеу – ол табиғи құбылыс.  Көптеген әйелдерге сүт безі қатерлі ісігі туралы қосымша ақпарат алу - онымен күресуге айтарлықтай көмек болады.\r\n\r\nНауқас адамдар өз бойындағы ісікті  диагностикалатқаннан кейін есеңгіреп, күйзеліске тап болады. Онысы науқастың өзіне зиянын тигізеді, яғни дәрігерге қажетті сұрақтарын құюға, ауру жайында білуі тиіс кейбір мәселелерді ескеруіне кедергі болады.  Дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін түзіп алу көбінесе бұл мәселені шешуге көмектеседі. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау оңай болуы үшін пациенттер дауысты жазып алады немесе дауыс жазғыш құрылғыны пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбір науқастар өздерінің туыстары мен досын дәрігермен сөйлескенде  талқылауға қатысуға, жазба жасауға немесе жай ғана тыңдауда бірге болғанын  қалайды. Барлық сұрақтарды бірден қоюдың қажеті жоқ. Сондай-ақ, дәрігерден немесе медбикеден қандай да бір түсініксіз жайттар мен басқа да  толық ақпарат қажет болса, оны сұрауға әлі де уақыт болады.\r\n\r\nДәрігер сізді маманға жібере алады, немесе сіз өзіңіз осындай бағыт туралы сұрап-біліп өз бетіңізше бара аласыз. Сүт безінің қатерлі ісігін емдейтін мамандар: хирургтар, онкологи-радиологтар және медициналық онкологтар  жатады. Сізді пластикалық хирургқа да жіберуі мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу әдістері\r\n\r\nӘйелдердегі сүт безі қатерлі ісігін емдеудің көптеген түрлері бар. Оларға хирургия операция, радиациялық терапия, химиотерапия, гормондық терапия және биологиялық терапия жатады.  Төменде олардың сипаттамалары бар. Көп жағдайларда бірнеше емдеу түрлері жүргізіледі.\r\n\r\nЕмдеу негізінен ауру атысына  байланысты таңдалады. Сатысына байланысты емдеудің сипаттамасы төменде берілген:\r\n\r\nДәрігеріңіз емделу нұсқалары туралы және күтілетін нәтижелер туралы айтып береді. Сіз емделудің  қалыпты өміріңізге қалай әсер ететінін білгіңіз келуі мүмкін. Мүмкін сіз емделу кезінде және емделуден кейін қалай  болатыныңызды білгіңіз келетін шығар? Дәрігеріңізбен бірге емдеу жоспарын өзіңіздің медициналық жағдайларыңыз бен жеке құндылықтарыңызға сәйкес жасай аласыз.\r\n\r\nОнкологиялық ауруларды емдеу жергілікті немесе жүйелі болуы мүмкін:\r\n\r\n• Жергілікті емдеу: Хирургия және радиациялық терапия жергілікті емдеу болып табылады. Олар емшектегі рак ауруларын жоюды немесе бұзуды қамтиды. Егер сүт безі қатерлі ісігі басқа органдарға таралса, жергілікті терапия осы мүшелерде ауруды бақылау үшін қолданылуы мүмкін.\r\n• Жүйелік терапия: химиотерапия, гормондық терапия және биотерапия - бұл жүйелі емдеу түрлері болып табылады. Олар қан айналымына еніп, обырмен бірге бүкіл ағзаны жояды немесе бақылайды. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын кейбір әйелдерге, жүйелік терапия операцияның алдында ісіктерді азайту үшін немесе радиациялық терапиядан бұрын  тағайындалады. Басқа жағдайларда, жүйелі терапия операциядан кейін және / немесе рак шығарудың қайталануын болдырмау үшін радиациялық терапияның алдында жүзеге асырылады. Жүйелік терапия сонымен қатар қатерлі ісік ауруларының таралу жағдайында қолданылады.\r\n\r\nСау жасушалар мен тіндер қатерлі ісік ауруларын емдеуде жиі зақымдалғандығына байланысты, жанама әсерлер өте жиі кездесіп жатады. Олар негізінен емдеудің түрі мен дәрежесіне байланысты. Жанама әсерлер əр əйелде əр түрлі болуы мүмкін жəне əрбір кейінгі емдеу курсымен өзгеруі мүмкін.\r\n\r\nХирургиялық емдеу\r\n\r\nХирургиялық операция  - сүт безі қатерлі ісігіне ең көп қолданылатын ем түрі. Операциялардың бірнеше түрі бар. Дәрігеріңіз олардың әрқайсысы туралы айтып бере алады, артықшылықтары мен қауіптері жайында талқылап, салыстырады және сыртқы көрінісіңізді қаншалықты өзгертетінін де сипаттап береді:  \r\n\r\n• Сүт безіне жасалатын консервативтік операция: Сүт безін толықтай емес, тек,ондағы қауіпті ісікті алып тастауға негізделген операция түрі.  Ол сондай-ақ сүт безін сақтауға негізделген операция деп те аталады, омыраудағы ісіктерді жою, сегменттік мастэктомия және ішінара мастэктомия деп аталады. Кейде экзистенциалды биопсия да сүт безінің ісінуін жоюға бағытталған болып табылады, өйткені хирург барлық саңылауларды жояды.\r\n\r\nХирург ылғи қолтық асты  лимфа түйіндерін жояды. Жеке кесу де жасалады. Бұл процедура қолтық асты лимфа түйіндерін тілу деп аталады. Бұл лимфа жүйесінде рак жасушаларының болуын немесе болмағанын көрсетеді.\r\n\r\nСүт безін сақтау операциясы аяқталғаннан кейін, әйелдердің көпшілігі сүт безіне сәуле терапиясын алады. Ол омыраудағы қалуы мүмкін рак жасушаларын жояды.\r\n\r\n• Mастектомия: Сүт безін (немесе сүт бездерінің ұлғайған ең үлкен бөлігін) алып тастау операциясы мастэктомия болып табылады. Көп жағдайларда хирург қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастайды. Кейбір әйелдерге операциядан кейін радиациялық терапия тағайындалады.\r\n\r\nЗерттеулер сүт безі хирургиясы (радиациялық терапия) және сатыларының I  мен II кезеңі үшін мастэктомиядан кейін өмір сүрудің ұқсастығын анықтады.\r\n\r\nЛимфа түйінінің биопсиясы лимфа түйіндерінде рак жасушаларын анықтаудың жаңа әдісі болып табылады. Хирург мүмкіндігінше лимфа түйіндерін аз бөлігін алып тастайды, бұл шағын жанама әсер береді. (Егер дәрігер қолтық асты лимфа түйіндерінде рак жасушаларын тапса, әдетте қолтық асты лимфа түйіндерін тіледі)\r\n\r\nСіз сүт безін қалпына келтіру жолын таңдай аласыз. Бұл кеуде формасын қалпына келтіруге арналған пластикалық операция. Бұл мастэктомиямен бір мезгілде немесе кейінірек жасалуы мүмкін. Егер қайта қалпына келтіруді жоспарласаңыз, мастэктомиядан бұрын пластикалық хирургпен сөйлесіңіз.\r\n\r\nОперациядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт әр әйелде әртүрлі болады. Операциядан ауырсыну мен қысылу сезімі туындайды. Ауруларды бақылауға дәрі-дәрмектер көмектеседі. Операцияға дейін дәрігер немесе медбикелермен  ауырсынуды жеңілдету жолдарының жоспарын талқылау қажет. Операциядан кейін дәрігеріңіз жеткіліксіз болса, осы жоспарды қайта реттей алады. Кез-келген операция инфекциямен, сондай-ақ қан кету немесе басқа да проблемалармен байланысты. Егер олардың біреуі орын алса, сіз дереу медициналық қызметкерлерге хабарлауыңыз керек.\r\n\r\nСіздің бір немесе екі омырауыңыз алынған болса, теңгерім сезімінен проблемалар туындауы мүмкін. Сүт бездері үлкейген кезде бұл сезімдерді анық білуге болады. Бұл теңгерімсіздіктен мойын мен артқы жағында ыңғайсыздықтар туындауы мүмкін. Сонымен қатар, сүт  безінің алынған аумағында қысым сезілуі мүмкін. Иық пен қолдың бұлшық еті қатты және әлсіз болып қалуы да ықтимал. Әдетте бұл мәселелердің бәрі қалпына келеді. Дәрігер, мейірбике немесе физиотерапевт сіздің қолыңыз бен иығыңыздағы қозғалысты және күшіңізді қалпына келтіруге арналған жаттығуларды ұсынады. Жаттығулар қаттылық пен ауырсыну сезімін азайтуға көмектеседі. Қарапайым жаттығулар операциядан кейін, бірнеше күн өткенде жасалуы мүмкін.\r\n\r\nОперация кезінде нервтердің зақымдануы немесе тілінуі мүмкін болғандықтан, сіз кеудеде, қолтық астында, иық және қолыңызда ауырсынуды сезінуіңіз мүмкін немесе терлеп тұрады . Бұл сезімдер әдетте бірнеше аптадан немесе бірнеше айдан кейін кетеді. Дегенмен, кейбір әйелдерде мең-зең күй / сезімталдықтың төмендеу қалып қояды.\r\n\r\nҚолтық асты лимфа түйіндерінің жойылуы лимфа ағынын бәсеңдетеді. Одан қолыңызда немесе білегіңізде ісік пайда болуы мүмкін. Бұл ісік лимфедема деп аталады. Лимфедема хирургиялық операциялардан немесе айлар мен жылдардан кейін дамуы мүмкін.\r\n\r\nСізге, емдеуден өткеннен кейін қолыңыз бен білектеріңізді өмір бойы қорғап жүруіңізге тура келеді:\r\n\r\n• Қолды қысатын киім  киуге немесе зергерлік бұйымдарды тағуға болмайды.\r\n• Сөмкені немесе жүктеріңізді сау қолыңызбен алып жүріңіз.\r\n• Қолтығыңыздың астын қырыну кезінде кесіп алмас үшін электр ұстараны пайдаланыңыз.\r\n•  Инъекция салдырғанда, қан алғанда және қан қысымын өлшегенде сау қолыңызды пайдаланыңыз.\r\n• Бақшада жұмыс істегенде, күшті жуғыш заттарды қолданғанда қолдарыңызға қолғап киіңіз.\r\n• кутикулалармен кесіп алмай маникюрді мұқият орындаңыз.\r\n•  Жарақаттанған қолыңызды күнге күюден сақтаңыз.\r\n\r\nҚолыңыз немесе білегіңіз кесілгенде, жәндіктер шаққанда, күнге қатты күйіп қалғанда немесе  басқа зақымдалулар орын алса, дәрігермен кеңесіп ем қабылдаңыз. Егер сіздің білегіңіз бен қолыңыз жарақаттанса, ісінсе, қызыл түске айналса және ерекше қызып тұрса, дәрігерге қарағаныңыз дұрыс.\r\n\r\nЕгер лимфедема дамыған болса, дәрігер қолыңызды көтеріңкі деңгейде жүрекке дейін көтеруді ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ ол сіздің білегіңіз бен қолыңыз үшін жаттығулар жасатуы мүмкін. Лимфа айналымын жақсарту үшін лимфадемасы бар кейбір әйелдер серпімдер киіп алады. Дәрі-дәрмектер, қолмен лимфа ағызу (массаж) немесе қолды ақырын сығып алатын құрылғыны пайдалану да көмектеседі. Сондай-ақ физиотерапевтке немесе басқа маманға хабарласуға болады.\r\n\r\nСәулелі терапия\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергиялы сәулелерді пайдалану арқылы жүзеге асады. Әйелдердің көпшілігі сүт безі операцияларын тоқтатқаннан кейін сәуле терапиясын алады. Кейбір әйелдерде мастэктомиядан кейін сәулелі терапия тағайындалады. Емдеу ісік мөлшеріне және басқа факторларға байланысты. Радиация хирургиядан кейін орнында қалуы мүмкін сүт безі қатерлі жасушаларын бұзады.\r\n\r\nКейбір науқастар операциядан бұрын сәуле терапиясын алады, ісік жасушаларын жойып, оны азайтады. Дәрігерлер бұл әдісті ірі ісіктерді жою қиын болған жағдайларда пайдаланады. Кейбір жағдайларда науқастар операциядан бұрын химиотерапия немесе гормоналды терапиядан өтеді.\r\n\r\nДәрігерлер сүт безінің қатерлі ісігін емдеу үшін радиациялық терапияның екі түрін қолданады. Кейбір науқастарға екі түрі де тағайындайды:\r\n\r\n• Сыртқы сәулелендіру: радиация үлкен құрылғының сыртынан шығарылады. Көптеген жағдайларда әйелдер мұндай емдеуді ауруханада немесе клиникада алады. Емдеу курсы әдетте бірнеше апта бойы аптасына 5 күн өткізіледі.\r\n• Ішкі сәулелендіру (имплантацияланған сәулелену): Радиактивті заттары бар жұқа пластикалық түтіктер (имплантанттар) тікелей сүт безіне орнатылады. Имплантанттар бірнеше күн бойы сақталады. Осы уақыт ішінде науқас ауруханада болады. Ол ауруханадан шығар кезде дәрігер имплантанттарды алып тастайды.\r\n\r\nЖанама әсер негізінен радиацияның дозасы мен түріне, сондай-ақ қандай мүшеге немесе дененің қай бөлігіне қолданылуына байланысты.\r\n\r\nҚолдану аймағында қызару, құрғау, ісіну және терінің қышуы сияқты  жалпыға ортақ белгілер туындауы мүмкін. Кеудеде ауыр және қысып тұрғандай сезімдер болуы мүмкін. Бұл белгілер уақыт өте келе жоғалады. Емдеу жүргізіп  жатқанда терінің ылғалды болуы және «тамшылауы» мүмкін. Бұл аймақта ауаның әсері қаншалықты болса, терінің сауығуына соншалықты ықпал ететін көрінеді.\r\n\r\nМұндай кезде сіз мақтадан жасалған бас киім кигіңіз келуі мүмкін, ол басыңызға кең, ыңғайлы болып тұрады.  Жалпы осындай күтім теріге  де жасалғаны маңызды болмақ. Емделген жердің аймақтарына қандай әтірлер мен майларды жағу керектігі жайында дәрігермен кеңескен дұрыс шығар. Радиотерапияның бұл әсері, уақыт өте кетеді. \r\n\r\nЕмдеу аяқталғаннан кейін теріні бірте-бірте емдейді. Дегенмен, тері түсінің ұзақ мерзімді өзгеруі мүмкін.\r\n\r\nРентгенотерапия кезінде әсіресе кейінгі емдеу апталарында өте шаршаңқы  болу заңды. Демалыс өте маңызды, бірақ дәрігерлер әдетте ең белсенді өмір салтын сақтауға кеңес береді.\r\n\r\nРадиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, әдетте сіздің дәрігеріңіз оларды жеңе алады.\r\n\r\nХимиотерапия\r\n\r\nХимиотерапияда рак жасушаларын жоюға арналған ісікке қарсы препараттар қолданылады. Сүт безі қатерлі ісігіне химиотерапия әдетте дәрілермен бірге салынады. \r\n\r\nДәрілер таблеткалар немесе ішілік инъекциялар (IV) ретінде берілуі мүмкін. Кез-келген жағдайда препарат қанға шығады және бүкіл денеге таралады.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер аурухана клиникасында, дәрігерлік бөлімде немесе үйде химиотерапиядан өтуі мүмкін. Кейбір науқас емдеу кезінде ауруханада болуы керек.\r\nЖанама әсері негізінен препараттың ерекшелігіне және дозаға байланысты. Есірткі заттар қатерлі ісік жасушаларына және жылдам бөлінетін басқа клеткаларға әсер етеді:\r\n\r\n• Қан жасушалары: Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қанның ұюына және азғаның барлық мүшелеріне оттегін тасымалдауға қатысады. Дәрілердің қан жасушаларына әсер еткен кезде, ағзаға инфекцияның ықтималдығы артады, көгеру мен көгеру оңай қалыптасады, әл-ауқаты әлсіздік пен әлсіздікпен сипатталады. Химиотерапиядан кейінгі жылдарда кейбір әйелдер лейкемияны (қан рагы) дамытады.\r\n• Шаш түбірінің жасушалары: химиотерапиядан шаш түсуі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ түсі мен құрылымы әртүрлі болып қалуы ықтимал.\r\n• Ас қорыту жолдарының шырышты қабаттарының жасушалары: Химиотерапия тәбеттің  жоғалуына, жүрек айнуы мен құсуға, диарея немесе ауызға және ерінге нұқсан келтіруі мүмкін.\r\n\r\nДәрігеріңіз осы жанама әсерлерді бақылау тәсілдерін ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігіне қолданылатын кейбір дәрі-дәрмектерден білектеріңіз бен табандарыңызда терлеу немесе ұйю сезімі туындауы мүмкін. Бұл әдетте емделуді тоқтатқаннан кейін кетеді. Басқа жанама әсерлер сақталуы мүмкін. Кейбір әйелдерде сүт безі обырын емдеуге арналған дәрі-дәрмектер жүректерін әлсіретіп жатады.\r\n\r\nКейбір обырға қарсы дәрілер аналық безді зақымдауы мүмкін. Мүмкін бұдан, аналық бездер гормондар өндірісін тоқтатады. Менопаузаның симптомдары пайда болуы мүмкін. Оларға қынапқа қан кұюлар мен қынаптың құрғақтануы болуы мүмкін. Етеккірі бұзылуы мүмкін немесе тоқтатылуы мүмкін. Кейбір әйелдер құнарсыз болып қалады (жүктілік болмайды). 35 жастан асқан әйелдер мәңгі бала көтере алмай қалуы да мүмкін.\r\n\r\nЕкінші жағынан, сіз химиотерапия барысында құнарлылықты сақтап қала аласыз және жүкті болу мүмкіндігіңыз зор болады. Химиотерапияның жаңа туған нәрестеге әсері белгісіз. Емдеуді бастамас бұрын дәрігермен бірге босану жайында талқылауыңыз қажет.\r\n\r\nГормондық терапия\r\n\r\nКейбір кеуде ісіктері гормондардың өсуін талап етеді. Гормондық терапия рак жасушаларын қажет ететін табиғи гормондарды алуға немесе пайдалануға жол бермейді. Бұл гормондар эстроген және прогестерон болып табылады. Зертханалық зерттеулер барысында сіз ісіктерде гормондардың рецепторлары бар-жоғын біле аласыз. Егер сізде осындай ісік бар болса, сізге гормоналды терапия беріледі.\r\n\r\nБұл кезде емдеу препаратты немесе хирургия қолданылады:\r\n\r\n• Дәрілік заттар: Сіздің дәрігеріңіз табиғи гормонды бөгеп тастайтын препарат ұ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1366,'article','778','Іштің ауырсынуы','kz','2018-11-27 10:51:25','2018-11-27 10:33:00','Іштің ауырсынуы – кеуденің астыңғы жағы мен кіндіктің үстіңгі жағында ауру сезімінің пайда болуы. Адамның бұл дене бөлігі асқазан деп аталады. \r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=778',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','І','Іштің','y','   Іштің ауырсынуы Іштің ауырсынуы – кеуденің астыңғы жағы мен кіндіктің үстіңгі жағында ауру сезімінің пайда болуы. Адамның бұл дене бөлігі асқазан деп аталады. \r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nІштің ауырсынуы – кеуденің астыңғы жағы мен кіндіктің үстіңгі жағында ауру сезімінің пайда болуы. Адамның бұл дене бөлігі асқазан деп аталады.\r\n    \r\nІштіңмүшелері: өңеш, қарын, аш ішек және тоқ ішек, бауыр, өт және ұйқы бездері ішілген ас пен қоректік заттарды қорытады, сіңірілмейтін заттарды ағзадан бөліп, сыртқа шығарады. \r\n\r\nПікірлер\r\n\r\nЖалпы өмірінде іші ауырмаған адам жоқ шығар. Бірақ, көп жағдайда бұл ауру аса қатты медициналық мәселелерді туындатпайды. \r\n\r\nАуырып, сол аурудың күшейе түсуі әрқашан ауыр жағдайдың белгісі бола бермейді. Мысалы сіз ішіңіздің қатты аурғанын, қатты бүріп кеткенін, гастроэнтеритті вирустың салдарынан  жиі газданып, жел шығара беруіңізді салмақты ауру деп ойлап қалуыңыз мүмкін.\r\n\r\nКейде өмірге қауіп төндіретін аш ішек пен тоқ ішектің қауіпті ісігі, соқыр ішектің бастапқы сатылары ғана ауру сезімінің қауіптілігі болуы мүмкін. Олар әдетте жеңіл ауырып бастайды немесе қатты ауырмай дамиды.\r\n\r\nАсқазан ауруы жайындағы басқа да пікірлер:\r\nСіз ішіңіздің жарты бөлігінде құйылу сезімін сезінуіңіз мүмкін.  Бұл көбінесе ішектегі жұқпалы аурудың салдарынан болады, ол жағдайда ішектердің жұмысы бұзылады, жиі жел шығару жағдайы орын алады. Егер ауру күшейе түссе, ол ішек өтімсіздігінің салдарынан болуы мүмкін.\r\n\r\nІш жақтағы әйтеуір бір жердің тұрақсыз бүріп ауруы пайда болуы мүмкін. Аурудың бұл түрі белгілі бір ағзаның зақымданғанының белгісі болуы да ғажап емес, ол мысалы: соқыр ішек, өт немесе, құрсақтың зақымдануы салдарынан болып жатады.\r\n\r\nТолғақ типтес ауру, бұл аурудың қауіпті түрі емес, ол асқазанда  шамадан тыс газдың бөлінуінен, желденуден туындайтын жағымсыз жағдай. Мұның салдарынан көбінесе диярея орын алады. Аурудың бұл түрі ары кетсе 24 сағатқа дейін созылады немесе қалтырау пайда болуы мүмкін.\r\nІштің бүріп ауруы, толқын типтес әсер береді. Олар әдетте, күтпеген жерден басталады да, тосыннан басылып қалады. Кейде бұл жағдай салмақты мәселелермен де астасып кетіп жатады. Бүйректе және өтте тас болса, көбінесе асқазан осылай түйіліп ауырып тұрады.\r\n\r\nСебептері\r\nІштің ауруына түрлі жағдайлар себеп болады. Өзіңізге қашан жедел медициналық көмек қажет екенін біліп жүргеніңіз абзал. Кейде мұндай аурулар ұзаққа созылып бара жатса, дәрігерге барып тексерілшгеніңіз жөн болады.\r\nІштің ауруымен байланысты салмақты себептер:\r\n•	Іш қату;\r\n•	Ішектің тітіркенген синдромы;\r\n•	Тамақ аллергені немесе кейбір тамақтарды дұрыс қорыта алмау (мысалы, лактозаны қорыта алмау);\r\n•	Тамақтан улану;\r\n•	Асқазан тұмауы (вирусты гастроэнтерит).\r\nБасқа да қауіпті себептер:\r\n•	Соқыр ішек;\r\n•	Іш қуыстық қолқаның аневризмасы;\r\n•	Ішектің өтімсізздігі және обсструкциясы;\r\n•	Асқазанның қауіпті ісігі, тоқ ішек пен аш ішекте;\r\n•	Тасты және тассыз холецистит (қуықтың қабынуы);\r\n•	Ішектегі қан айналымның бұзылуы;\r\n•	Дивертикулит;\r\n•	Асқазан-өңеш рефлюксі немесе ас қортудың бұзылуы, қыжыл;\r\n•	Ішектің қабынбалы ауруы ( Крон ауруы немесе ойық жаралы колит);\r\n•	Бүйректегі тастар;\r\n•	Панкреатит (ұйқы безінің қабынуы)\r\n•	Ойық жара.\r\nКейде іштің ауруы дененің басқа жерлерінің ауруларымен байланысты болып тұрады. Олар мысалы, кеуде жақ немесе бөксе жақ болуы мүмкін. Кейде іштің ауруы төмендегідей жағдайларда мазалайды:\r\n•	Жүрек ұстамасы;\r\n•	Етеккір ағымының ауыр кезеңі;\r\n•	Эндометриоз\r\n•	Бұлшық еттердің созылуы;\r\n•	Жамбас үсті ағзасының қабынбалы ауруы;\r\n•	Пневмония;\r\n•	Түтікшелі (жатырсырты) жүктілігі;\r\n•	Несеп жолдарының инфекциясы.\r\n\r\nҮйдегі күтім\r\nІштің жеңіл ауруларын емдеу үшін төмендегі кеңестердің пайдасы тиіп қалуы мүмкін:\r\n	Көп мөлшерде су немесе басқа да сұйықтықтар ішіңіз;\r\n	Емделгеннен кейін бірнеше сағат бойы қатты заттарды жемеңіз;\r\n	Егер аурудан кейін құссаңыз 6 сағат бойы ешнәрсе жемей тұрыңыз да, одан кейін күріш, алма ботқасын немесе құрғақ пешенелермен қоректеніңіз. Сүтті азық-түлікке жоламай тұрыңыз.\r\n	Егер іштің ауруы өрге  қарай көтерілгендей сезінсеңіз және тамақтан кейін осындай жағдайлар орын ала берсе, сондай-ақ, қыжылды, асқазанның бұззылғанын сезінсеңіз антацидтің көмегіне жүгініңіз. Цитрусты азық-түлікті пайдаланбаңыз, әсіресе, құрамында майы бар, қуырылған немесе майлы тағамдарды, томатты, кофеинді, алкогольді және газды ссусындарды ішпеңіз;\r\n	Асперин қолданып жүрмеңіз, ибупрофен немесе қабынуға қарсы дәрі-дәрмектерді және есірткілік тыныштандырғыштарды дәрігеріңіздің рұхсатынсыз мүлдем пайдаланбаңыз. Егер сіздің ауруыңыз қандайда бір бауыр ауруымен байланысты болса, онда сіз ацетаминфен негізді тыныштандырғыш дәрілерді қолдансаңыз болады.\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n•	Сол уақытта сіз қауіпті ісікке қарсы терапия курсынан өтіп жүрсеңіз;\r\n•	Үлкен дәретке отыра алмай, тек құсып жүрсеңіз;\r\n•	Егер сіздің құсығыңыз қан аралас болса немесе үлкен дәретіңізден қан араласып шықса (әсіресе түсі қою қоңыр немесе қара түсті боласа);\r\n•	Кеуде, мойын, иық жақтардың ауру сезімі байқалса;\r\n•	Ішіңіз күтпеген жерден түйіліп ауырып кетсе;\r\n•	Екі жауырының арасында ауру сезімі болса;\r\n•	Ішіңіз кеуіп, ауырып тұрса;\r\n•	Жүкті болсаңыз;\r\n•	Тыныс алу қиынға соқса.\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Іш жақта бір жағымсыздық туындаса, және ол бір аптаға созылып, асып бара жатса;\r\n•	Іштің ауруы 24-48 сағат ішінде жазылмаса, және жүрек айнып, құсып жүрсеңіз;\r\n•	2 апта бойы іштің кебуі кетпей қойса;\r\n•	Жиі несеп шығарылса, несеп шығарған кезде қызғандай сезіп туындаса;\r\n•	5 күн бойы іштің қөтуі басылмаса;\r\n•	Іштің ауруы қалтыраумен ұштасып кетсе (ересектер 37,7°С, ал балалар 38°С асып кетсе)\r\n•	Тәбет жоғалса;\r\n•	Жатырдан ұзақ уақыт қан кетіп жатса;\r\n•	Салмақ өздігінен түсіп кетсе.\r\n\r\nДәрігер қабылдауында қандай жағдайлар орын алады\r\nДәрігер сізді тексеріп, сізде пайда болған симптомдар мен аурудың бұрын болған өзгерістерін сұрауы мүмкін. Спецификалық симптомдар, аурудың орналасуы және оның пайда болған уақытын анықтау арқылы дәрігер іштің ауруының себебін анықтайды.\r\nСізге мынадай сауалдар қойылуы мүмкін:\r\n•	Сіз аурудың қай жеріңізде езініп жүрсіз?\r\n•	Ауру ауысып тұра ма, әлде белгілі бір жерді ғана ауыртып жүр ме?\r\n•	Омыртқаларыңызда, шабыңзда немесе аяғыңыздың төменгі жағнағы ауру сезімдері тара ма?\r\n•	Омыртқаның ауруы қатты, толғақты түрде бола ма?\r\n•	Сізде бұған дейін басқа да күрделі ауруллар болды ма? Егер болса, ол қанша уақытқа созылды?\r\n•	Ауру қашан мазалады? Мысалы, тамақтан кейін немесе етеккір кезінде ме?\r\n•	Аурудың күшейуіне не әсер етіп жүр? Мысалы, ішкенде, күйзеліс кезінде немесе жатқан кезде ме?\r\n•	Ауырғаны қайткенде басылады? Мысалы, сүт ішкенде, ішті босатқанда немесе антацидтерді қабылдағанда ма?\r\n•	Қандай дәрілерді пайдаланасыз?\r\n•	Жақын арада жарақат алып қалған жоқсыз ба?\r\n•	Жүктісіз бе?\r\n•	Ізді тағы қандай симптомдар мазалап жүр?\r\nАуруды анықтау үшін төмендегідей  текссерулер жүргізілуі мүмкін: \r\n•	Барий арқылы клизма қолдану;\r\n•	Қан, несеп, нәжістен талдама алу;\r\n•	Компютерлі томография (КТ);\r\n•	Колонскопия немесе ректороманоскопия;\r\n•	Электрокардиография (ЭКГ);\r\n•	Үш-құрлысты УДЗ-ға түсіру;\r\n•	Өңеш және әшекті рентгенологиялық түсірілімдер сериясынан өткізу;\r\n•	Іш-құрлысты ағзаларын рентгеногрфиялық шолудан өткізу.\r\n\r\nАлдын алу\r\nКейбір кеңестерге құлақ түре отырып, іштің ауруын басуға болатындығына көз жеткіздік:\r\n•	Майлы немесе құырылған тамақтарды жемеңіз;\r\n•	Әр күн сайын көп мөлшерде су ішіңіз;\r\n•	Тамақты аздан, бірақ, жиі ішіңіз;\r\n•	Дене жаттығуларымен тұрақты түрде айналысыңыз;\r\n•	Газ бөлдіретін азық-түлікті шектеп қолданыңыз;\r\n•	Тамағыңыздың құрамында жасұнық бар ма, соған мән беріңіз. Көкөністер мен жемістерді жиі пайдаланыңыз.\r\n\r\nСинонимдері\r\nІштің ауырсынуы;  Ішек шаншулары; Асқазанның ауырсынуы.\r\n\r\nТегтер: \r\nбауыр\r\nасқазан\r\nауру\r\nсоқыр ішек\r\nшаншу\r\nіштің қатуы\r\nішектің өтімсіздігі\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1367,'article','1082','Paratumaý (Paragrıpp)','qz','2018-07-31 06:27:16','2018-07-31 06:20:00','Paragrıpp vırýsy joǵarǵy jáne tómengi tynys alý joldaryn zaqymdaıtyn vırýstar tobyna jatady.  \r\n\r\nParagrıpp vırýsynyń tórt túri bar, olardyń bári eresekter men balalardyń joǵarǵy, tómen tynys alý joldarynyń ınfektsııasyn (pnevmonııa) týyndatýy múmkin. Vırýs qyspaqty qabynýdy,  bronhıolıtti, bronhıtti týyndatýy múmkin.\r\n\r\nParagrıppke jyl saıyn shaldyǵatyn adamdardyń naqty sany belgisiz, joǵary ekendigi belgili. Keıde vırýs murynnyń bitýimen nemese basqa sımptomdarmen kórinis beredi, olar paragrıpp emes, sýyq tııý sekildi anyqtalady.\r\n\r\nVırýs kúz-qys kezeńinde keń taralady. Paragrıpp jas sábılerde aýyr túrde bolady, jas ósken saıyn qaýiptiligi azaıady. Mektep jasyndaǵy balalardyń kópshiligi paragrıpp vırýsyna beıim. Eresekterdiń kópshiliginde vırýsqa antıdeneler bolady, ıaǵnı, olarda ımmýnıtet bar, biraq, qaıtadan juqpalanýdan saqtamaıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1082',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Paratumaý','y','   Paratumaý (Paragrıpp) Paragrıpp vırýsy joǵarǵy jáne tómengi tynys alý joldaryn zaqymdaıtyn vırýstar tobyna jatady.  \r\n\r\nParagrıpp vırýsynyń tórt túri bar, olardyń bári eresekter men balalardyń joǵarǵy, tómen tynys alý joldarynyń ınfektsııasyn (pnevmonııa) týyndatýy múmkin. Vırýs qyspaqty qabynýdy,  bronhıolıtti, bronhıtti týyndatýy múmkin.\r\n\r\nParagrıppke jyl saıyn shaldyǵatyn adamdardyń naqty sany belgisiz, joǵary ekendigi belgili. Keıde vırýs murynnyń bitýimen nemese basqa sımptomdarmen kórinis beredi, olar paragrıpp emes, sýyq tııý sekildi anyqtalady.\r\n\r\nVırýs kúz-qys kezeńinde keń taralady. Paragrıpp jas sábılerde aýyr túrde bolady, jas ósken saıyn qaýiptiligi azaıady. Mektep jasyndaǵy balalardyń kópshiligi paragrıpp vırýsyna beıim. Eresekterdiń kópshiliginde vırýsqa antıdeneler bolady, ıaǵnı, olarda ımmýnıtet bar, biraq, qaıtadan juqpalanýdan saqtamaıdy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nParagrıpp vırýsy joǵarǵy jáne tómengi tynys alý joldaryn zaqymdaıtyn vırýstar tobyna jatady.  \r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nParagrıpp vırýsynyń tórt túri bar, olardyń bári eresekter men balalardyń joǵarǵy, tómen tynys alý joldarynyń ınfektsııasyn (pnevmonııa) týyndatýy múmkin. Vırýs qyspaqty qabynýdy,  bronhıolıtti, bronhıtti týyndatýy múmkin.\r\n\r\nParagrıppke jyl saıyn shaldyǵatyn adamdardyń naqty sany belgisiz, joǵary ekendigi belgili. Keıde vırýs murynnyń bitýimen nemese basqa sımptomdarmen kórinis beredi, olar paragrıpp emes, sýyq tııý sekildi anyqtalady.\r\n\r\nVırýs kúz-qys kezeńinde keń taralady. Paragrıpp jas sábılerde aýyr túrde bolady, jas ósken saıyn qaýiptiligi azaıady. Mektep jasyndaǵy balalardyń kópshiligi paragrıpp vırýsyna beıim. Eresekterdiń kópshiliginde vırýsqa antıdeneler bolady, ıaǵnı, olarda ımmýnıtet bar, biraq, qaıtadan juqpalanýdan saqtamaıdy.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nParagrıpptiń sımptomdary ınfektsııa túrine qaraı erekshelenedi. Sýyq tıgen kezdegideı, jıi sımptomdary – murynnyń bitelýi jáne jeńil jótel. Bronhıolıt sekildi ómirge qaýipti sımptomdary jas sábılerde jáne ımmýndyq júıesi álsiregen adamdarda bolady.\r\n\r\nJalpy sımptomdary:\r\n\r\n* Keýdedegi aýyrsyný\r\n* Qyspaq (daýystyń qarlyǵýy, shýly tynys alý, qarlyqpa jótel)\r\n* Qyzba\r\n* Murynnyń bitelýi\r\n* Entigý\r\n* Kómeıdegi aýyrsyný\r\n* Murynnyń aǵýy\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nKómeıdi qaraǵanda aýyrsynýyn, bezderdiń isinýin jáne qyzarýyn baıqaýǵa bolady. Tynys alý fonendoskoppen tyńdaýda dáriger ókpedegi syryldy jáne krepıtatsııany (syqyrdy) anyqtaıdy.\r\n\r\nZertteýlerdiń túrleri:\r\n\r\n* Qannyń jalpy taldaýy\r\n* Keýde qýysy aǵzalarynyń rentgenografııasy\r\n* Keýde qýysynyń kompıýterlik tomografııasy\r\n* Muryn silemeıinen juǵyndy alý\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nVırýstyq  ınfektsııanyń telimdi emdeý túri bolmaıdy. Qyspaq pen bronhıolıt belgilerinde tynys alýdy jaqsartý úshin emdeý taǵaıyndalady.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nÚlken jastaǵy balalar men eresekterdiń kópshiligi, egde jastaǵy adamdar men ımmýndyq júıesi álsiz adamdardan basqasy emdeýsiz de jazylady, medıtsınalyq aralasý tynys alý jetkiliksizdigi damyǵanda qajet bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nQosalqy bakterıaldyq ınfektsııalar – keń taralǵan asqynýlary. Qyspaq pen bronhıolıt kezindegi tynys alý joldarynyń bitelýi ómir úshin qaýipti jaǵdaı bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nÓzińizde nemese balańyzda syryl, tynysy tarylý, nemese tynys alý qıyndaýynyń basqa belgisi bolsa, dárigerge kórinińiz. 18 aılyq jastan kishi balada joǵarǵy tynys alý joldarynyń zaqymdanýynyń sımptomdary damysa, dárigermen habarlasyńyz.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nParagrıppke qarsy vaktsına bolmaıdy. Epıdemııa kezinde kópshiliktiń shoǵyrlanǵan jerinen alshaq bolý qajet.\r\n\r\nBala baqshaǵa barmaıtyn balalar vırýstyq aýrýlarǵa sırek ushyraıdy.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1368,'article','1221','Qantsyz dıabet','qz','2018-08-10 07:48:48','2018-08-10 07:47:00','__Qantsyz dıabet__ - bul antıdıýretıkalyq vazopersın gormony óndirisiniń jetispeýshiliginen týyndaǵan aýrý bolyp sanalady.\r\nAntıdıýretıkalyq gormon nemese vazopressın - bul adam denesiniń sý balansyn  jáne osmotıkalyq suıyqtyqtardy retteıtin negizgi qural bolyp tabylady. Qannyń suıyq bóligi jáne jasýshadan tys suıyqtyqtyń osmotıkalyq tepe-teńdigi belgili bir deńgeıde únemi saqtalýy kerek, áıtpese deneniń jumysy toqtatylady. Qan plazmasyndaǵy osmolıarlyq deńgeı  joǵarylaǵanda,  adamdy shól qysyp, vazopressın óndirisi artyp ketedi. Vazopressınniń áserinen búırek tútikshelerindegi sýdy keri sińirý joǵarylaıdy, bosatylǵan neseptiń mólsheri azaıady.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1221',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qantsyz','y','   Qantsyz dıabet __Qantsyz dıabet__ - bul antıdıýretıkalyq vazopersın gormony óndirisiniń jetispeýshiliginen týyndaǵan aýrý bolyp sanalady.\r\nAntıdıýretıkalyq gormon nemese vazopressın - bul adam denesiniń sý balansyn  jáne osmotıkalyq suıyqtyqtardy retteıtin negizgi qural bolyp tabylady. Qannyń suıyq bóligi jáne jasýshadan tys suıyqtyqtyń osmotıkalyq tepe-teńdigi belgili bir deńgeıde únemi saqtalýy kerek, áıtpese deneniń jumysy toqtatylady. Qan plazmasyndaǵy osmolıarlyq deńgeı  joǵarylaǵanda,  adamdy shól qysyp, vazopressın óndirisi artyp ketedi. Vazopressınniń áserinen búırek tútikshelerindegi sýdy keri sińirý joǵarylaıdy, bosatylǵan neseptiń mólsheri azaıady.\r\n Qantsyz dıabet - bul antıdıýretıkalyq vazopersın gormony óndirisiniń jetispeýshiliginen týyndaǵan aýrý bolyp sanalady.\r\n\r\nAntıdıýretıkalyq gormon nemese vazopressın - bul adam denesiniń sý balansyn  jáne osmotıkalyq suıyqtyqtardy retteıtin negizgi qural bolyp tabylady. Qannyń suıyq bóligi jáne jasýshadan tys suıyqtyqtyń osmotıkalyq tepe-teńdigi belgili bir deńgeıde únemi saqtalýy kerek, áıtpese deneniń jumysy toqtatylady. Qan plazmasyndaǵy osmolıarlyq deńgeı  joǵarylaǵanda,  adamdy shól qysyp, vazopressın óndirisi artyp ketedi. Vazopressınniń áserinen búırek tútikshelerindegi sýdy keri sińirý joǵarylaıdy, bosatylǵan neseptiń mólsheri azaıady.\r\n\r\nOsmotıkalyq qysymdy retteýden basqa, vazopressın:\r\n•	Qan qysymyn saqtaýǵa qatysady\r\n•	Belgili bir gormondardyń sekretsııasyn retteıdi\r\n•	Qannyń uıýyna yqpal etedi\r\n•	Ortalyq júıke júıesinde este saqtaý úrdisterine qatysady.\r\n\r\nQantsyz gıpotalamııalyq dıabet nemese ortalyq genezdiń qant dıabeti vazopressınniń gıpotalamýstyń jasýshalary buzylǵan kezde paıda bolady.\r\n\r\nQantsyz nefrogendi (búırektik) dıabet, búırekte qannyń qalypty mólsherimen, vazopressınniń sezimtaldyǵy buzylǵan jaǵdaıda paıda bolady. Qantsyz dıabet bolǵan kezde, búırekter neseptiń tómen tyǵyzdyǵyndaǵy salmaǵyndaı kóp mólsherde nesep shyǵarady. Iaǵnı, bul zárde negizinen sý bar, al tuzdardyń jáne basqa zattardyń sany kúrt tómendeıdi. Búırekten kóp mólsherde suıyqtyqtyń ketýi kompensatorlyq shóldi týdyrady.\r\n\r\nQantsyz dıabet, bas súıegi jáne mı jaraqattarynan keıin, mıǵa jasalǵan operatsııadan keıin, ásirese, gıpofız adenomasy joıylǵannan paıda bolýy múmkin. Aýrý erlerde de, áıelderde de birdeı jıilikte kezdesedi.\r\n\r\nQantsyz dıabettiń klınıkalyq kórinisteri\r\n\r\nAýrýdyń alǵashqy belgileri zár shyǵarý kólemi táýligine 5-6 lıtrge deıin kóbeıedi, shóldiń qysýyna  baılanysty. Naýqas dál sondaı mólsherde suıyqtyqty ishýge májbúr bolady. Naýqas túngi ýaqytta zár shyǵarýǵa jıi turady, sol sebepti uıqynyń buzylyp, jalpy sharshaýǵa tap bolady. Naýqastar ádette sýyq, muzdy suıyqtyq ishýdi qalaıdy. Budan basqa, neseptiń mólsheri 20 lıtrge deıin ulǵaıýy múmkin.\r\n\r\nNaýqastyń jaǵdaıy nasharlaıdy: bas aýyrǵanda, terisi qurǵaǵanda, salmaǵyn joǵaltqanda, silekeıdiń bólinýin azaıǵanda, asqazannyń sozylýy jáne tómendeýi baıqalǵanda.\r\n\r\nQantsyz dıabetti emdeý.\r\n\r\nQantsyz dıabetti emdeý úshin almastyrǵysh terapııa retinde vazopressın sıntetıkalyq analogy qoldanylady. Sonymen qatar, kómirsýlardyń jáne jıi tamaqtaný mólsheriniń artýyna baılanysty dıeta usynylady. Nefrogendi qantsyz dıabet kezinde, tıazıdti dıýretıkter men lıtıı preparattary taǵaıyndalady. Mı isigi anyqtalǵan kezde jedel  túrde emdeý  kerek.  Aýrý sozylmaly, uzaq ýaqyt boıy ketpeı júredi. Ýaqytyly emdelse adam ómirine qaýip tónbeıdi.\r\n \r\nTegter: \r\nneseptiń kóp bólinýi (erkekterde)\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1369,'article','92','Балалар мен сәбилердегі пилоростеноз','kz','2018-07-16 06:22:20','2018-07-16 06:12:00','Пилоростеноз – бұл асқазанның қақпасының тарылуы, оның салдарынан асқазаннан ішекке тамақтың өтуіне кедергі келеді.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=92',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Балалар','y','   Балалар мен сәбилердегі пилоростеноз Пилоростеноз – бұл асқазанның қақпасының тарылуы, оның салдарынан асқазаннан ішекке тамақтың өтуіне кедергі келеді. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nПилоростеноз – бұл асқазанның қақпасының тарылуы, оның салдарынан асқазаннан ішекке тамақтың өтуіне кедергі келеді.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nҚалыпты жағдайда тамақ асқазаннан аш (жіңішке) ішектің бастапқы бөлігіне асқазанның қақпасы арқылы өтеді. Қақпаның стенозында оның бұлшық еттерінің қалыңдауы болады. Асқазаннан аш ішекке тамақтың өтуі үшін кедергі пайда болады.\r\n\r\nҚақпаның бұлшық еттерінің қалыңдауының себебі белгісіз. Белгілі бір рольді гендер атқаратындығы белгілі, ата-анасында пилоростеноз бар адамдарда жиі пайда болады.\r\n\r\nПилоростеноз  6 айлық жасқа дейінгі балаларда жиі кездеседі. Ұлдар қыздарға қарағанда жиірек ауырады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nКөпшілік балалардағы алғашқы симптом – құсу:\r\n\r\n* Құсу әр тамақтанудан немесе кейбір тамақтанудан кейін ғана пайда болуы мүмкін\r\n* Әдетте, құсу шамамен, 3 апталық жастан басталады, бірақ, 1 апталық және 5 айлық жас аралығында кез келген уақытта басталуы да мүмкін.\r\n* Тез құсу\r\n* Құсудан кейін бала ашығады\r\n \r\nБасқа симптомдары туғаннан кейін бірнеше аптадан кейін пайда болады және оған кіретіндер:\r\n\r\n* Іштегі ауырсыну\r\n* Кекіру\r\n* Ұдайы ашығу сезімі\r\n* Сусыздану (құсу күшейген сайын нашарлайды)\r\n* Салмақ қоспайды немесе жоғалтады\r\n* Тамақтандыру алдындағы және құсу пайда болуының алдындағы іштің толқын тәрізді қимылы.\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАуру, әдетте, 6 айлық жасқа дейін анықталады.\r\n\r\nМедициналық қарап, тексеру алдында келесі белгілер анықталуы мүмкін:\r\n\r\n* Сусыздану белгілері, мысалы, тері мен еріннің құрғақтығы, көз жасының азаюы, құрғақ жаялықтар\r\n* Іштің кебуі\r\n* Іштің жоғарғы бөлігіндегі – қақпа тұсындағы домалақ түзіліс\r\n \r\n\r\nАлдымен, іш қуысының УДТ (УЗИ) жасау қажет. Басқа тексеру әдістері:\r\n\r\n* Барий қоспасымен рентгенография – үлкейген асқазанды және стенозды қақпаны анықтайды. \r\n* Қан талдауы – электролиттік үйлесімсіздік жиі анықталады.\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nПилоростенозды емдеуде қақпаға хирургиялық араласу қарастырылады.  Операция пилоротомия аталады.\r\n\r\nЖас сәбиге жалпы наркоз беру қауіпті болса, ұшында шағын баллон бар эндоскоп аталатын құрылғы қолданылады. Баллон қақпаны кеңейту үшін үрленеді.\r\n\r\nОперация жасалмайтын сәбилерге зондпен тамақтану немесе қақпаны босаңсыту үшін дәрілік препараттар тағайындалады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nХирургиялық емдеу әдетте, барлық симптомдарды жояды. Операциядан кейінгі бірнеше сағаттан кейін аздап тамақтандыра бастауға болады.\r\n \r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nБалада бұл аурудың симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nҚақпаның (пилорустың) туа біткен гипертрофиялық стенозы; Қақпаның (пилорустың) балалық гипертрофиялық стенозы; Асқазанның обструкциясы.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1370,'article','121','Диабеттік ретинопатия','kz','2018-07-18 05:39:39','2018-07-18 05:31:00','Диабеттік ретинопатия – 1 және 2 типті қант диабетінде көздің торқабығының дерттік өзгерістерінің бірі, ол, көбінесе, ауру басталғаннан кейін 5-10 жыл өткенде пайда болады.\r\n\r\nКөз – сфера тәрізді көру ағзасы. Ол сұйықтыққа толы. Көз ұясы қабаттардан тұрады, олар көздің ішкі өзегін – әйнек тәрізді денені, көз бұршағын, сулы ылғалын қоршайды. Көз ұясының өзегін үш қабат қоршайды: сыртқы, ортаңғы және ішкі. Сыртқы – өте тығыз фиброздық қабық. Ол алдыңғы мөлдір қабықтан және артқы мөлдір емес бөлік - аққабықтан тұрады. Ортаңғы – көз ұясының тамырлы қабығы. Ол қантамырларына, пигменттерге бай және нұрқабықпен , кірпік денесімен және тамырлы қабықшаның өзінен тұрады. Ішкі торқабық – көру анализаторының рецепторлық бөлігі, бұл жерде жарықты қабылдау өтеді.\r\n\r\nАдам қант диабетімен көп ауырған сайын  диабеттік ретинопатияның пайда болу ықтималдығы жоғары. Науқастардың 40-45 пайызға жуығы диабеттік ретинопатияның қандай да бір сатысынан зардап шегеді.\r\n\r\nЖүктілік кезінде диабеттік ретинопатия диабетке шалдыққан әйелдерде күрделі мәселелер туындатуы мүмкін. Диабеттік ретинопатиямен қатар қант диабеті катаракта, глаукома секілді ауруларды туындатуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=121',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Д','Диабеттік','y','   Диабеттік ретинопатия Диабеттік ретинопатия – 1 және 2 типті қант диабетінде көздің торқабығының дерттік өзгерістерінің бірі, ол, көбінесе, ауру басталғаннан кейін 5-10 жыл өткенде пайда болады.\r\n\r\nКөз – сфера тәрізді көру ағзасы. Ол сұйықтыққа толы. Көз ұясы қабаттардан тұрады, олар көздің ішкі өзегін – әйнек тәрізді денені, көз бұршағын, сулы ылғалын қоршайды. Көз ұясының өзегін үш қабат қоршайды: сыртқы, ортаңғы және ішкі. Сыртқы – өте тығыз фиброздық қабық. Ол алдыңғы мөлдір қабықтан және артқы мөлдір емес бөлік - аққабықтан тұрады. Ортаңғы – көз ұясының тамырлы қабығы. Ол қантамырларына, пигменттерге бай және нұрқабықпен , кірпік денесімен және тамырлы қабықшаның өзінен тұрады. Ішкі торқабық – көру анализаторының рецепторлық бөлігі, бұл жерде жарықты қабылдау өтеді.\r\n\r\nАдам қант диабетімен көп ауырған сайын  диабеттік ретинопатияның пайда болу ықтималдығы жоғары. Науқастардың 40-45 пайызға жуығы диабеттік ретинопатияның қандай да бір сатысынан зардап шегеді.\r\n\r\nЖүктілік кезінде диабеттік ретинопатия диабетке шалдыққан әйелдерде күрделі мәселелер туындатуы мүмкін. Диабеттік ретинопатиямен қатар қант диабеті катаракта, глаукома секілді ауруларды туындатуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nДиабеттік ретинопатия – 1 және 2 типті қант диабетінде көздің торқабығының дерттік өзгерістерінің бірі, ол, көбінесе, ауру басталғаннан кейін 5-10 жыл өткенде пайда болады.\r\n\r\n\r\n\r\nКөз – сфера тәрізді көру ағзасы. Ол сұйықтыққа толы. Көз ұясы қабаттардан тұрады, олар көздің ішкі өзегін – әйнек тәрізді денені, көз бұршағын, сулы ылғалын қоршайды. Көз ұясының өзегін үш қабат қоршайды: сыртқы, ортаңғы және ішкі. Сыртқы – өте тығыз фиброздық қабық. Ол алдыңғы мөлдір қабықтан және артқы мөлдір емес бөлік - аққабықтан тұрады. Ортаңғы – көз ұясының тамырлы қабығы. Ол қантамырларына, пигменттерге бай және нұрқабықпен , кірпік денесімен және тамырлы қабықшаның өзінен тұрады. Ішкі торқабық – көру анализаторының рецепторлық бөлігі, бұл жерде жарықты қабылдау өтеді.\r\n\r\nАдам қант диабетімен көп ауырған сайын  диабеттік ретинопатияның пайда болу ықтималдығы жоғары. Науқастардың 40-45 пайызға жуығы диабеттік ретинопатияның қандай да бір сатысынан зардап шегеді.\r\n\r\nЖүктілік кезінде диабеттік ретинопатия диабетке шалдыққан әйелдерде күрделі мәселелер туындатуы мүмкін. Диабеттік ретинопатиямен қатар қант диабеті катаракта, глаукома секілді ауруларды туындатуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nАуру көздің торқабығының қантамырларындағы өзгерістердің салдарынан пайда болады. Науқастардың бір бөлігінде диабеттік ретинопатия көзден сұйықтықтың ағуымен және торқабықтың ісінуімен көрініс береді, ал кейбір науқастарда торқабықтың бетінде қалыпсыз қантамырларының өсуі басталады.\r\n\r\nДиабеттік ретинопатия төрт сатыда дамиды:\r\n\r\n# Ретинопатияның  пролиферативтік емес жеңіл түрі.  Торқабықта микроаневризма (ұсақ тамырлардың кеңеюі) пайда болуымен сипатталады.\r\n# Ретинопатияның  пролиферативтік емес орташа түрі. Әрі қарай ауру ушыққан сайын көздің торқабығын қоректендіретін кейбір қантамырлар тежеледі.\r\n# Ретинопатияның  пролиферативтік емес ауыр түрі. Бұл сатыда көптеген қантамырлары тежелген, торқабықтың қалыпты қанайналымы бар бірнеше аумағы ғана қалады. Осы аумақтар  торқабыққа қоректік заттектердің бұрынғы ағымын қалпына келтіруде организмде жаңа қантамырлары өсе бастауы үшін сигнал жібереді.\r\n# Пролиферативтік ретинопатия. Бұл аурудың соңғы сатысы. Мұнда жаңа қантамырларының жаппай өсуі өтеді. Сұйықтық торқабықтың қалыпсыз, жұқа  тамырларынан макулаға (торқабықтың ортасы) түседі, ол көрудің фокустелуіне жауап береді, бұл алдымен ісінуді туындатады, содан кейін көруде бұзылыстар пайда болады, көрмей қалуға дейін. \r\n\r\n\r\n\r\nКөруі қалыпты адамға көрінетін көріністің бейнесі   Диабеттік  ретинопатиясы бар науқастың көруі \r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nКөбінесе, диабеттік ретинопатия  симптомсыз өтеді, әсіресе, аурудың ерте сатысында. Бастапқыда науқас қанның бөліктерін, немесе көз алдында қалқитын әдеттегі дақтарды көреді.\r\n\r\nКейде дақтар емдеусіз өтеді, ал науқастың көруі жақсара бастайды. Дегенмен, қан кетуі қайталануы және көрудің бұлыңғырлануына және жағдайдың нашарлауына апаруы мүмкін.\r\n\r\nЕмдемеген жағдайда пролиферативтік ретинопатия көруді едәуір жоғалтуға, тіпті, көрмей қалуға апарады. Емдеу неғұрлым ерте басталса, тиімділігі соғұрлым жоғары болатындығын білу қажет.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДиагностика офтальмологиялық талдаулар арқылы жүзеге асырылады:\r\n\r\n* Көруді анықтау тесті – арнайы кестенің көмегімен науқастың көргіштігін анықтау.\r\n* Кеңейтілген қарашық кезіндегі офтальмоскопия. Науқастың көзіне қарашығын кеңейту үшін арнайы тамшылар тамызылады. Бұл офтальмологқа көздің ішкі бөлігін көруге және  диабеттік ретинопатияға нұсқайтын белгілердің болуын тексеруге мүмкіндік береді.\r\n* Тонометрия – арнайы құралдың көмегімен көздің қысымын өлшеу. Бұл тестіні өткізу үшін дәрігер арнайы тамшыларды қолдануы мүмкін.\r\n* Флюоресценттік ангиография– көздің торқабығын зерттеудің көрнекі әдісі. Науқасқа көктамыр арқылы арнайы бояғыш енгізіледі, ол торқабықтың қантамырларына түседі, осыдан кейін дәрігер бейнелерді түсіреді.\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nАурудың алғашқы сатыларында науқаста сары дақтың ісінуі болмаса, емдеу қажет болмайды. Аурудың әрі қарай дамуының алдын алу үшін қант диабетімен ауыратын науқастарға қандағы қант деңгейін, артериалдық қысымды және қандағы холестерин деңгейін мұқият бақылау қажет. Диабеттік ретинопатияның ерте сатысындағы науқастар емдеуге мұқтаж болмайды, бірақ, олар көруіндегі өзгерістерді мұқият қадағалауы және офтальмологта ұдайы тексерілуі қажет. Егер офтальмолог көздің торқабығында жаңа тамырлардың өсуін немесе сары дақтың ісінуін байқаса,  емдеу қажет болады. Көз хирургиясы - диабеттік ретинопатияны емдеудің негізгі әдісі. Лазерлік хирургия – көздің торқабығында жаңа тамырлардың өсу тұсында шағын күйіктер жасауға мүмкіндік беретін әдіс. Бұл үрдіс фотокоагуляция аталады.\r\n\r\nБасқа хирургиялық әдіс – виктрэктомия – бұл «әйнек тәрізді» денені жою, ол қан кетуін жоюға және торқабықтың ажырауын тоқтатуға мүмкіндік береді.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nДиабеттік  ретинопатияның  ауыр асқынулары – екінші глаукома, катаракта, торқабықтың ажырауы, гемофтальм («әйнек тәрізді» денеге қан құйылуы), көрудің едәуір төмендеуі, толық көрмей қалу болуы мүмкін. Осы жағдайлардың бәрі қант диабетіне шалдыққан науқастардың эндокринологтың және офтальмологтың ұдайы бақылауында болуын талап етеді. \r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nДиабеттік ретинопатия көрудің төмендеуіне және көрмеуге апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер қант диабетіне шалдықсаңыз және келесі симптомдар пайда болса, дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n* Жарық көмескі болғанда көруіңіз нашар;\r\n* Көз алдында ақ дақтардың пайда болуын байқайсыз;\r\n* Заттар қос болып көрінуі немесе бұлыңғыр көрінуі;\r\n* Көздегі ауырсыну, бас ауыруымен  қосарланған;\r\n* Көрудің өз жағыңызда заттарды көрмейсіз;\r\n* Көзде жүзетін көлеңкені немесе дақтарды көресіз.\r\n \r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nЕгер сізде қант диабеті болса, жылына бір рет қарашықты кеңейтіп, офтальмоскопия шарасын өту қажет:\r\n\r\n* Пролиферативтік ретинопатия симптомсыз дамуы мүмкін. Аурудың осы сатысының өзінде көруді жоғалту ықтималдығы жоғары.\r\n* Сары дақтың ісінуі диабеттік ретинопатияның төрт сатысының кез келгенінде симптомсыз дамуы мүмкін.\r\n* Пролиферативтік ретинопатия және сары дақтың ісінуі  бір мезгілде пайда болуы мүмкін, бірақ, науқас көрудің бұзылысын сезінбеуі мүмкін.\r\n* Офтальмолог сары дақтың ісінуін немесе диабеттік ретинопатияның қандай да бір сатысы бар екендігін нақты анықтай алады. Диабеттік ретинопатияның симптомдары  болуына тәуелсіз түрде ауруды ерте анықтау және уақытылы емдеу көруді жоғалтудың алдын алуға және өмір сапасын жақсартуға көмектеседі.\r\n \r\nЕгер диабеттік ретинопатия анықталса, офтальмологта жиірек тексерілу ұсынылады. Бұл аурудан зардап шегетін адамдар уақытылы емдеуді бастап, көрмей қалу қаупін 95 пайызға азайта алады.\r\n\r\nдиабеттік ретинопатияның ушығуының алдын алуда қандағы қанттың және артериалдық қысымның  деңгейлерін дұрыс ұйымдастырылған бақылау, қант пен қысымды азайтатын препараттарды уақытылы қабылдау үлкен роль атқарады.\r\n\r\nТорқабықтың профилактикалық лазеркоагуляциясы көз түбіндегі өзгерістердің тоқтауына және кері қайтуына ықпал етеді.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1371,'article','196','Мононуклеоз','kz','2018-07-28 13:59:36','2018-07-28 13:50:00','Мононуклеоз - вирустық инфекция, қызба, баспа (ангина) пайда болуымен, лимфалық түйіндердің ұлғаюымен, әсіресе, мойын аумағындағы, сипатталатын ауру.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=196',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Мононуклеоз','y','   Мононуклеоз Мононуклеоз - вирустық инфекция, қызба, баспа (ангина) пайда болуымен, лимфалық түйіндердің ұлғаюымен, әсіресе, мойын аумағындағы, сипатталатын ауру. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nМононуклеоз - вирустық инфекция, қызба, баспа (ангина) пайда болуымен, лимфалық түйіндердің ұлғаюымен, әсіресе, мойын аумағындағы, сипатталатын ауру.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nМононуклеоз (немесе моно) сілекей арқылы тығыз қатынаста беріледі. Ауру «сүйісу ауруы» атымен де белгілі, кез келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ, көбінесе, 15-17 жас аралығында жиі кездеседі.\r\nМононуклеоз, Эпштейн-Барр вирусымен байланысты, біақ, цитомегаловирус (ЦМВ) секілді басқа да микрорганизмдерден болуы мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\nБұл -  “жалған жасуша”, инфекциялық мононуклеозда кездеседі, ВЭБ (Эпштейн-Барр вирусымен) немесе ЦМВ (цитомегаловируспен) жұқпаланатын лимфоцит. Мононуклеозда лимфоциттердің үш түрін бөлуге болады. Бұл лимфоцит II типті жасушаға жатады.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nМононуклеоз, біртіндеп, шаршау симптомдарынан, жалпы нашар сезінуден, бас ауруынан және тамақта (көмейде) ауырсыну пайда болуынан басталады.  Тамақтағы ауырсыну біртіндеп күшейеді. Бадамшабездер ісінеді және ақшыл-сары өңезбен жабылады. Көпшілік жағдайда мойын лимфа түйіндерінің ұлғаюы пайда болады, біртіндеп ісініп, ауырсына бастайды.\r\n\r\nАуру қызылша тәрізді бөріткеннің пайда болуымен сипатталады. Оның пайда болуы тамақтың қабынуын емдеу үшін ампициллин немесе амоксициллин секілді антибиотиктерді қабылдауда пайда болуы ықтимал (Антибиотиктерді  стрептококкқа тексерудің нәтижесі оң болмаса, тағайындауға болмайды).\r\n\r\n\r\n\r\nЛимфа түйіндерінің ұлғаюы, тамақтың ауырсынуы, шаршау және бас ауыруы - Эпштейн-Барр вирусынан болған мононкулеоздың жиі кездесетін симптомдары. Әдетте, науқастардың көпшілігінде ауру өздігінше 4-6 апта ішінде емдеусіз де өтуі мүмкін.\r\n\r\nМононуклеоздың  симптомдары:\r\n\r\n* Ұйқы басуы\r\n* Қызба  \r\n* Жайсыздық, мазасыздану сезімі немесе жалпы нашар сезіну\r\n* Тәбетті жоғалту\r\n* Бұлшық еттің ауырсынуы немесе бұлшық еттің қимылының нашарлауы\r\n* Бөріткен\r\n* Тамақтағы ауырсыну\r\n* Лимфа түйіндерінің ұлғаюы, әсіресе, мойын және қолтық аумағында\r\n* Көкбауырдың ұлғаюы\r\n \r\nСирек кездесетін симптомдары:\r\n\r\n* Кеудедегі ауырсыну\r\n* Жөтел\r\n* Шаршау\r\n* Бастың ауыруы\r\n* Есекжем (терінің күлдіректенуі)\r\n* Сары ауру (терінің сарғаюынан көрінеді)\r\n* Мойын бұлшық етінің сіресуі\r\n* Мұрыннан қан кетуі\r\n* Жүрек ырғағының жиілеуі\r\n* Жарықты көтере алмау\r\n* Ентігу\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер немесе медбике қарағанда анықталуы мүмкін:\r\n\r\n* Мойынның алдыңғы және артқы лимфа түйіндерінің ұлғаюы\r\n* Ісінген бадамшабездер, ақшыл-сары өңезденген\r\n* Бауырдың немесе көкбауырдың ұлғаюы\r\n* Бөріткен\r\n \r\nҚажетті қан талдаулары:\r\n\r\n* Лейкоциттер көлемі әдеттегіден жоғары болады\r\n* ауру анықталғанда мононуклеозға талдау оң болады.\r\n* Антиденелер титрін анықтау – ағымдағы және өткен инфекцияны ажыратады.\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты – аурудың симптомдарын жеңілдету. Ауру ауыр өткенде глюкокортикостероидтер (преднизолон) тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nАцикловир секілді вирус\r\n\r\nқа қарсы препараттар тиімсіз.\r\n\r\nАурудың телімді симптомдарын жеңілдету  бойынша кеңестер:\r\n\r\n* Сұйықтықты көп ішу қажет.\r\n* Тамақтағы ауырсынуды жеңілдету үшін тұзды жылы сумен шаю қажет.\r\n* Көбірек демалыңыз.\r\n* Қызу және ауырсыну болса, ацетаминофен немесе ибупрофен  қабылдаңыз.\r\nКөкбауырдың жарылуының алдын алу үшін спорттың тығыз жанасу түрлерінен алшақ болу қажет.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nҚызба әдетте, 10 күннен кейін өтеді, ал ұлғайған лимфа түйіндері мен көкбауыр 4 аптадан кейін бұрынғы қалпына келеді. Шаршау бірнеше апта ішінде өтеді, бірақ, 2-3 бойы сақталуы да мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nМононуклеоздың асқынулары:\r\n\r\n* Тамақтың (көмейдің) бактериалдық инфекциясы\r\n* Гемолитикалық анемия\r\n* Гепатит сары аурумен (35 жастан асқан науқастарда жиі кездеседі)\r\n* Аталық бездің қабынуы (орхит)\r\n* Сирек жағдайда келесі неврологиялық бұзылыстар пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n* Гийен-Барре  синдромы\r\n* Менингит\r\n* Құрысу\r\n* Бет нервісінің уақытша салдануы (Белл параличі)\r\n* Бақылауға келмейтін қимылдар (атаксия)\r\n\r\n* Көкбауырдың жарылуы (сирек; көкбауырға қысымнан алшақ болу қажет)\r\n* бөріткен (балалық акродерматит)\r\n \r\nИммундық жүйенің әлсіреуінде өлім-жітімге апаруы ықтимал.\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nМононуклеоздың бастапқы симптомдары вирустық ауруға ұқсайды. Ауру 10 күннен ұзақ болса немесе келесі симптомдар болса дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n* іштің ауырсынуы\r\n* тыныс алу жеткіліксіздігі\r\n* ұдайы жоғары температура (380С артық)\r\n* бастың күшті ауырсынуы\r\n* тамақтың күшті ауырсынуы немесе бадамшабездің ұлғаюы\r\n* Қолдағы немесе аяқтағы әлсіздік\r\n* Көздің ағының және терінің сарғыштануы\r\n \r\nКелесі симптомдар болса «103» телефоны бойынша шұғыл медициналық жәрдем қызметіне хабарласыңыз:\r\n\r\n* Іштегі кенеттен, жіті, күшті ауырсыну\r\n* Жұтудың немесе тыныс алудың қиындауы\r\n* Мойын бұлшық етінің ширығуы немесе айқын әлсіздік\r\n \r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nМононуклеоз ауруына шалыққан науқастар симптомдар болуында және осыдан кейін бірнеше ай бойы жұқпалы болуы мүмкін. Жұқпалы кезеңнің ұзақтығы әр түрлі болады. Организмнен тыс вирус бірнеше сағат бойы тіршілік етеді. Қоршаған ортаңызда мононуклеозға шалдыққан адам болса, ыдысты ортақ қолданудан және сүйісуден алшақ болыңыз.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nМоно; сүйісу ауруы.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1372,'article','273','Стенокардия','kz','2018-08-01 11:04:40','2018-08-01 10:56:00','Стенокардия – жүректің ишемиялық ауруының (ЖИА) түрлерінің бірі, жүрек бұлшық етіне қанның жеткіліксіз түсуі нәтижесінде дамиды және кеудедегі жайсыздық сезімімен немесе ауырсынумен сипатталады. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=273',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','Стенокардия','y','   Стенокардия Стенокардия – жүректің ишемиялық ауруының (ЖИА) түрлерінің бірі, жүрек бұлшық етіне қанның жеткіліксіз түсуі нәтижесінде дамиды және кеудедегі жайсыздық сезімімен немесе ауырсынумен сипатталады.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат              \r\n\r\nСтенокардия – жүректің ишемиялық ауруының (ЖИА) түрлерінің бірі, жүрек бұлшық етіне қанның жеткіліксіз түсуі нәтижесінде дамиды және кеудедегі жайсыздық сезімімен немесе ауырсынумен сипатталады. \r\n\r\n \r\n\r\nЖүрек төрт камерадан тұрады: екі жүрекшеден және екі қарыншадан. Сол қарыншадан аорта  шығады, оң қарыншадан – өкпе діңгегі. Сол жүрекшеге өкпе веналары барады, ал оң жүрекшеге жоғарғы  қуыс вена барады.\r\n\r\nСтенокардия тұрақты және тұрақты емес болады.\r\n\r\nТұрақты стенокардияда (ширығу стенокардиясы) ауырсыну бір ай бойы өзгеріссіз қайталанады және нитроглицерин ішкеннен кейін жойылады. Көпшілік науқастарда стенокардия көп жылдар бойы тұрақты сипатта болады.\r\n\r\nТұрақты емес стенокардия кезінде кеудедегі жайсыздық немесе ауырсыну алғаш пайда болады немесе қарқындылығы, ұзақтығы артады, ауырсыну нитроглицерин ішкенде басылмайды.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\n \r\n\r\nКөпшілік жағдайда стенокардия жүректің коронарлық артерияларының атеросклерозына және/немесе  түйілуіне (қабырғасының күрт жиырылуына) байланысты.\r\n\r\nАтеросклероз – майлы түйіндақтардың (жинақталатын) артерия қабырғасының бойымен жинақталуы, олардың тарылуына апарады.\r\n\r\nатеросклероз даму қаупі келесі факторлар болуында артады:\r\n\r\n·         қант диабеті\r\n\r\n·         Төмен дене белсенділігі\r\n\r\n·         Артық дене салмағы\r\n\r\n·         темекі шегу\r\n\r\n·         алкогольді шамадан артқы тұтыну.\r\n\r\nСтенокардияның басқа себептері:\r\n\r\n·         жүрек ырғағының бұзылуы\r\n\r\n·         Вазоспастикалық стенокардия (Принцметал стенокардиясы)\r\n\r\n·          Анемия\r\n\r\n·          Жүрек қақпақшаларының ауруы\r\n\r\n·          Гипертиреоз (қалқанша бездің артық белсенділігі) \r\n\r\nТұрақты стенокардия ұстамасы келесі факторлардан туындауы мүмкін:\r\n\r\n·         Дене белсенділігі (желге қарсы жүру, тауға немесе сатыға шығу, ауыр көтеру)\r\n\r\n·         Көңіл-күй күйзелісі\r\n\r\n·         Артериалдық қысымның артуы\r\n\r\n·         суық\r\n\r\n·         тамақты көп ішу.\r\n\r\nТұрақты емес стенокардия ұстамасы тыныш күйде немесе ұйқыда (адам ауырсынудан оянады) қандай да бір себепсіз пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nСтенокардияның негізгі көрінісі – кеудедегі ауырсыну. Стенокардиядағы ауырсынудың айрықша белгілері:\r\n\r\n·         ауырсыну сипаты – қысатын, күйдіретін ауырсыну\r\n\r\n·         ауырсыну тұсы – кеуденің артқы жағы (кеуде қуысының ортаңғы бөлігі), кеуде қуысының сол жартысындағы ауырсыну сирек кездеседі\r\n\r\n·         ауырсынудың таралуы (иррадиция) – ауырсыну сол иық аумағына, сол қолға, мойынның сол жағына, жауырынның немесе төменгі жақтың сол аумағына беріледі\r\n\r\n·         ауырсыну ұзақтығы – тұрақты стенокардияда 1 - 15 мин, тұрақты емес стенокардияда ауырсыну 15 мин артық болады.\r\n\r\nстенокардияда басқа да симптомдар болуы мүмкін:\r\n\r\n·         ұстама тәрізді әлсіздік\r\n\r\n·         тершеңдік\r\n\r\n·         кеуде қуысының оң жағындағы және арқадағы, оң қабырға астындағы ауырсыну\r\n\r\n·         ентігу ұстамасы\r\n\r\n·         жүрек ырғағының жиілеуі\r\n\r\n·         артериалдық қысымның артуы (кейде төмендеуі).\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nСтенокардия диагнозын қою үшін шағымдарды, пайда болу тарихын жинақтау және науқасты қарау қажет.\r\n\r\nКелесі зерттеулер жүргізіледі:\r\n\r\n·         ЭКГ тыныш күйде - стенокардияда ЭКГ-да ишемия белгілері көрінеді (қанның келуінің жетіспеуі, тіннің зақымдануына апарады), жүрек ырғағының түрлі бұзылыстары. Бұл өзгерістер тұрақты емес және ауырсыну ұстамасы тоқтағаннан кейін немесе 2-3 күнде өтеді. ЭКГ қалыпты болуы да жиі кездеседі.\r\n\r\n·         Холтер бойынша тәуліктік мониторинг (тәулік бойы ЭКГ жазу келесі компьютерлік өңдеумен) тәулік ішінде стенокардия көріністерін анықтауға мүмкіндік береді (саны, ұзақтығы, жиілігі), сондай-ақ, жүрек ырғағының бұзылыстары.\r\n\r\n·         Тыныш күйдегі Эхокардиография  – жүректің ультрадыбыстық зерттеуі жүректің өлшемі мен құрылымын анықтауға мүмкіндік береді, сондай-ақ, жүрек бұлшық етінің жиырылу қабілетін анықтауға.\r\n\r\n·         Күйзелісті-эхокардиография – жүректің ультрадыбыстық зерттеуі, арнайы дәрі енгізумен немесе дене жүктемесінің әсерімен.\r\n\r\n·         Велоэргометрия – дене жүктемесін (велосипед) мөлшерлі артуындағы ЭКГ және АҚ тіркеу. Қалыпты жағдайда дене жүктемесінде жүрек бұлшық етінің оттегіге қажеттілігі артады, жүрек тезірек соғады, жүрекке қан ағымы артады. Стенокардияда тамырлардың тарылуында қан ағуының артуы мүмкін болмайды, сондықтан, алдымен ЭКГ осыған тән өзгерістер пайда болады, кейіннен ауырсыну ұстамасы пайда болады.\r\n\r\n·         Тредмил-тест: бұл әдістің мәні велоэргометриядағыдай, бірақ, жүгіру жолында өткізіледі.\r\n\r\n·         Қандағы ферменттер деңгейін анықтау (МВ- креатинфосфокиназа, лактатдегидрогеназа, аспартаттрансфераза, тропониндер I және T) – тұрақты емес стенокардияда олардың деңгейі қалыпты немесе артады (қалыпты деңгейдің жоғарғы шегінен 50% -ға ғана артық). Миокард  инфарктінде бұл ферменттер тіршілігін жойған жүрек жасушаларынан шығады және олардың қандағы деңгейі едәуір артады.\r\n\r\n·         Коронарлық ангиография (коронарография) – жүрек артерияларының рентгендік әдісі. Кәріжілік (қолдағы) артериясын немесе сан (аяқтағы) артерияны тесу арқылы жүрекке жіңішке катетер енгізіледі, оның бойымен жүрек тамырларын толтыратын контрастылық заттек енгізіледі. Дәрігер монитор экранында жүрек тамырларының жағдайын бағалайды, тамырлардың тарылу және тежелу дәрежесін анықтай алады.\r\n\r\n·         Қанның биохимиялық талдауы – холестерин деңгейінің артуы анықталуы мүмкін (липид (май тәрізді заттек), организмнің барлық жасушаларына қажетті).\r\n\r\nХолестеринің артуы  липопротеиндердің (холестеринді тасымалдаушылар) әр түрлерінің қатынасының бұзылуында пайда болуы мүмкін – төмен тығыздықты липопротеиндер деңгейінің артуы (ЛПНП) және жоғары тығыздықты липопротеиндер деңгейінің төмендеуі (ЛПВП).\r\n\r\nЛПНП холестеринді бауырдан организмнің басқа жасушаларына тасиды, атеросклероз даму қаупін арттырады.\r\n\r\nЛПВП холестеринді жасушалардан қайтадан бауырға тасиды, ол бауырда ыдырайды немесе организмнен қоқыстар түрінде шығарылады. ЛПВП атеросклероз даму қаупін азайтады.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nСтенокардияны емдеу өмір салтын өзгертуді, еңбек пен демалыс тәртібін реттеуді, дене және көңіл-күй жүктемелерін жоюды, майларды шектейтін емдәм ұстануды, дәрілік препараттардың тобын қолдануды қарастырады. \r\n\r\nТұрақты емес стенокардияда науқастарды ауруханаға шұғыл жатқызу қажет (қарқынды бақылау палатасына).\r\n\r\nСтенокардияны емдеуде келесі препараттардың топтары қолданылады:\r\n\r\n·         Антиангиналдық құралдар (жүрек ауырсынуына қарсы) – жүрек бұлшық етіне оттегінің қажеттілігін азайтатын және/немесе оттегіні жеткізуді арттыратын дәрілік құралдар.\r\n\r\n·         Антикоагулянттар – қанның ұюын басатын және тромбылардың түзілуіне кедергі келтіретін препараттар тобы. Бұл топтың негізгі өкілі – гепарин.\r\n\r\n·         Антиагреганттар – тромбоциттердің жабысу қабілетін азайтатын дәрілік құралдар, осылайша, қанның тұтқырлығын азайтып, тромбы түзілуіне кедергі келтіреді. Негізгі өкілдері – ацетилсалицил қышқылы (Аспирин) мен клопидогрел (Плавикс).\r\n\r\n·         Қажет болса, артериалдық қысымның деңгейін реттейтін препараттар тағайындалады; қандағы холестерин деңгейін азайтатын препараттар (статиндер).\r\n\r\n·         Органикалық  нитраттарды қабылдауда (нитроглицерин, изосорбид динитраты және мононитрат) организмде азот оксиді бөлінеді, ол жүрек бұлшық етінің оттегіге қажеттілігін азайтады, веналарды кеңейтіп, қанның жүреккке қайтуын азайтады, бұл жүрекке жүктемені азайтады; сондай-ақ, тамырларды кеңейтіп, жүрекке қан ағымын ұлғайтады.\r\n\r\n·         β-адреноблокаторлар (пропранолол, бисопролол, метопролол, соталол, атенолол) артериалдық қысымды азайтады, жүрек ырғағын және жүрек бұлшық етінің оттегіге қажеттілігін азайтады.\r\n\r\n·         Кальцийлік түтіктерді тежеушілер (верапамил және оның туындылары, нифедипин және оның туындылары, дилтиазем және оның туындылары) стенокардияның келесі түрінде ауырсыну байқалғанда тағайындалады: атеросклерозсыз «таза» тамырлар болуында кеудедегі ауырсыну байқалғанда және басқа препараттар тиімсіз болғанда. Мұндай дәрілердің әсері миокардтың оттегіге қажеттілігінің төмендеуіне байланысты (жүрек ырғағының, артериалдық қысымның азаюы) және оттегінің жүрекке келуіне жақсаруына байланысты (жүрек тамырларының түйілуіне жою).\r\n\r\n48-72 сағат ішінде, белсенді емдеуге қарамастан, стенокардия ұстамасы қарқындылығы мен ұзақтығын өзгерпесе, шұғыл  коронарографияны орындауға және стенттеуге немесе аорта-коронарлық шунтирлеуге көрсетімдер пайда болады. Коронарлық  артерияларды стенттеу – тамыр саңылауына стент қою арқылы жүрек артериясының өтімділігін хирургиялық қалпына келтірудің заманауи әдісі. Аортокоронарлық шунтирлеу (АКШ) —жүрек артериясында қан ағымын қалыпан келтірудің хирургиялық әдісі – коронарлық тамырдың тарылған тұсын шунттар – дененің басқа жерінен алынған тамырларды тігу арқылы айналып өту.\r\n\r\n\r\nАурудың болжамы\r\n\r\nТиісті емдеуде аурудың симптомдарын бақылауға алып, болжамын едәуір жақсартуға болады.\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nСтенокардияның белгісі болса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\nЖедел жәрдемді шақырыңыз, егер стенокардиядан туындаған ауырсыну:\r\n\r\n·         Нитроглицерин қабылдағаннан кейін 5 минутта өтпесе\r\n\r\n·         Нитроглицериннің 3 мөлшерлемесінен кейін өтпесе\r\n\r\n·         күшейсе\r\n\r\n·         нитроглицерин қабылдағаннан кейін қайталанса.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nСтенокардияның алдын алу үшін атеросклероз қаупінің факторларын жою қажет:\r\n\r\n·         зиянды әдеттерді жою (темекі шегу, алкоголь тұтыну);\r\n\r\n·         май алмасуы бұзылысын және қандағы холестерин жиналуын жою;\r\n\r\n·         артериалдық қысымды бақылау;\r\n\r\n·         артық дене салмағын жою;\r\n\r\n·         дене жүктемесін бақылау;\r\n\r\n·         қант диабетінде қандағы қант деңгейін бақылау;\r\n\r\n·         майы төмен емдәм ұстану.\r\n\r\nАқпарат  көзі: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000198.htm    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1373,'article','1045','Mastoıdıt','qz','2018-07-28 12:42:02','2018-07-28 12:34:00','Mastoıdıt – bassúıektiń qulaqtyń artynda ornalasqan emizik tárizdi ósindisi - aýaǵa toltyrylǵan súıek qýystarynyń ınfektsııalyq zaqymdanýy.\r\n\r\nMastoıdıt ádette, balalarda damıdy. Antıbıotıkterdi qoldanǵanǵa deıin mastoıdıt bala ólim-jitiminiń basty sebepteriniń biri boldy. Búginde bul aýrý – salystyrmaly túrde sırek jáne asa qaýipti emes aýrý, sebebi, qulaq ınfektsııalaryn emdeý úshin antıbıotıkter qoldanyla bastady. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1045',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','M','Mastoıdıt','y','   Mastoıdıt Mastoıdıt – bassúıektiń qulaqtyń artynda ornalasqan emizik tárizdi ósindisi - aýaǵa toltyrylǵan súıek qýystarynyń ınfektsııalyq zaqymdanýy.\r\n\r\nMastoıdıt ádette, balalarda damıdy. Antıbıotıkterdi qoldanǵanǵa deıin mastoıdıt bala ólim-jitiminiń basty sebepteriniń biri boldy. Búginde bul aýrý – salystyrmaly túrde sırek jáne asa qaýipti emes aýrý, sebebi, qulaq ınfektsııalaryn emdeý úshin antıbıotıkter qoldanyla bastady.  Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nMastoıdıt – bassúıektiń qulaqtyń artynda ornalasqan emizik tárizdi ósindisi - aýaǵa toltyrylǵan súıek qýystarynyń ınfektsııalyq zaqymdanýy.\r\n\r\nMastoıdıt ádette, balalarda damıdy. Antıbıotıkterdi qoldanǵanǵa deıin mastoıdıt bala ólim-jitiminiń basty sebepteriniń biri boldy. Búginde bul aýrý – salystyrmaly túrde sırek jáne asa qaýipti emes aýrý, sebebi, qulaq ınfektsııalaryn emdeý úshin antıbıotıkter qoldanyla bastady. \r\n\r\n\r\n\r\nSýrette qulaǵynan bólindi jáne qulaǵynyń artynda ornalasqan emizik tárizdi ósindiniń qyzarýy  (erıtema) baıqalatyn bala keltirilgen.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nKóbinese, mastoıdıt ortańǵy qulaqtyń qabynýynyń emdelmeýinen bolatyn asqyný (jiti ortańǵy otıttiń). Infektsııa ortańǵy qulaqtan samaı súıeginiń emizik tárizdi ósindisine taralýy múmkin. Samaı súıeginiń emizik tárizdi ósindisiniń uıashyqtary ınfektsııaǵa tolyp, onyń buzylysyna aparady.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\n• qulaqtan bólindiler (syrtqy estý tútiginen)\r\n\r\n• qulaqtaǵy aýyrsyný nemese jaısyzdyq (jaǵymsyz seziný)\r\n\r\n• qyzbaly jaǵdaı, temperatýra joǵary bolýy nemese kúrt artýy múmkin\r\n\r\n• bas aýyrýy\r\n\r\n• estýdi joǵaltý\r\n\r\n• qulaq aýmaǵyndaǵy nemese artyndaǵy qyzarý\r\n\r\n• qulaq qalqanynyń isinýden qalqaıyp turýy.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nBasty qaraǵanda mastoıdıttiń belgilerin kórýge bolady. Kelesi tekserýler samaı súıeginiń emshek tárizdi ósindisiniń buzylystaryn anyqtaýy múmkin:\r\n\r\nQulaqtyń kompıýterlik tomografııasy (KT)\r\n Bastyń jalpy kompıýterlik tomografııasy\r\nQulaqtyń bólindisinen bakterıologııalyq sebý alý – bakterııany anyqtaý úshin.\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nMastoıdıtti emdeý dárilik preparattardyń emizik tárizdi ósindige tereń ene almaýynan qıyndaýy múmkin. Sondyqtan uzaq, nemese qaıta emdeý qajet bolady. Antıbıotıkterdi qabyldaý aldymen ınektsııa, odan keıin tabletka túrinde taǵaıyndalady.\r\n\r\nEger antıbıotıkpen emdeý tıimdi bolmasa, hırýrgııalyq aralasý qajet bolady, emizik tárizdi ósindiniń zaqymdanǵan tustaryn ishinara alyp tastaý úshin (mastoıdektomııa).\r\n\r\nOrtańǵy qulaqtyń qabynýynda hırýrgııalyq aralasý dybysjarǵaq arqyly jasalady (mırıngektomııa).\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nMastoıdıt durys emdelgende jazylady. Biraq, aýrý qaıtalanýy jáne emdeýde keıbir qıyndyqtar bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n• Samaı súıeginiń emizik tárizdi ósindisiniń buzylysy\r\n\r\n• bas aınalýy\r\n\r\n• Epıdýraldyq abstsess (mı qabyǵy aýmaǵyndaǵy irińdi qabyný)\r\n\r\n• bet nervisiniń paralıchi (saldanýy)\r\n\r\n• Menıngıt (mıdyń qabyǵynyń jáne julynnyń qabynýy)\r\n\r\n• estýdi ishinara nemese tolyq joǵaltý\r\n\r\n• ınfektsııanyń mıǵa nemese búkil organızmge taralýy\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nMastoıdıt bolýynda dárigerge kórinińiz.\r\n\r\nDárigermen emdelý josparyn talqylańyz, eger:\r\n\r\n• emdelmeıtin nemese jańa sımptomdarmen qosarlanatyn qulaq ınfektsııasy bolýynda\r\n\r\n• sımptomdar emdelmeıtin bolsa.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nQulaq ınfektsııasyn ýaqytyly jáne tolyqqandy emdeý mastoıdıttiń paıda bolý qaýpin azaıta alady.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1374,'article','1245','Siltilerden bolǵan kúıikter','qz','2018-09-03 09:02:42','2018-09-03 08:59:00','__Siltilerge__ áktas, gıps, áktas ertindisi, pesh jáne sý qubyrlaryn tazalaǵyshtar, ydys-aıaq jýǵysh mashınalarǵa arnalǵan untaqtar, tyńaıytqyshtar, «bengal alaýynyń» ushqyny jatady. Olar túrlerine qaraı,  siltiniń kúshimen jáne  denemen árekettesý uzaqtyǵyna qaraı az ýaqyttyń ishinde aýyr zardaptaryn tıgizýi múmkin. Silti hımıkattary teri qabattaryna tereń enip, zaqymdaı alady. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1245',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Siltilerden','y','   Siltilerden bolǵan kúıikter __Siltilerge__ áktas, gıps, áktas ertindisi, pesh jáne sý qubyrlaryn tazalaǵyshtar, ydys-aıaq jýǵysh mashınalarǵa arnalǵan untaqtar, tyńaıytqyshtar, «bengal alaýynyń» ushqyny jatady. Olar túrlerine qaraı,  siltiniń kúshimen jáne  denemen árekettesý uzaqtyǵyna qaraı az ýaqyttyń ishinde aýyr zardaptaryn tıgizýi múmkin. Silti hımıkattary teri qabattaryna tereń enip, zaqymdaı alady.  Siltilerge áktas, gıps, áktas ertindisi, pesh jáne sý qubyrlaryn tazalaǵyshtar, ydys-aıaq jýǵysh mashınalarǵa arnalǵan untaqtar, tyńaıytqyshtar, «bengal alaýynyń» ushqyny jatady. Olar túrlerine qaraı,  siltiniń kúshimen jáne  denemen árekettesý uzaqtyǵyna qaraı az ýaqyttyń ishinde aýyr zardaptaryn tıgizýi múmkin. Silti hımıkattary teri qabattaryna tereń enip, zaqymdaı alady. \r\nKúıgennen keıin, qandaı hımıkat kúıikke sebepker bolǵanyn anyqtańyz. Tez arada taksıkologııalyq ortalyqqa habarlasyp, qandaı em-sharalar qoldaný kerektigi jaıynda qosymsha aqparat alyńyz. Taksıkologııalyq ortalyqqa habarlasqan kezde, kúıdirgen hımııalyq zattyń qorapshasyn qolyńyzǵa alyńyz, taksıkologııalyq ortalyqtyń qyzmetkerine qorap syrtyndaǵy aqparatty oqyp berińiz. \r\nKóbinese hımııalyq kúıikter, eń aldymen, zardap shekken adamnyń denesinen hımıkatty ketirý úshin kóp mólsherdegi sýmen jýý arqyry  emdeledi. Biraq, barlyq hımıkattar bulaı emdele bermeıdi. Eń mańyzdysy, alda qıyndyqtar týmas úshin, durys emdik is-sharalar qoldaný kerek.\r\n\r\nSýmen shaıýǵa bolatyn hımııalyq kúıikter  \r\n\r\n•	Tez arada aǵyl-tegil sýmen jýyńyz. Kúıikti birneshe mınýttyń ishinde jýyp tastasa, onyń órship ketý qaýpi tómendeıdi.\r\n•	Zaqymdanǵan jerdi eń bolmaǵanda, 20 mınýttyń ishinde jýyńyz.\r\n•	Jýmsartylmaǵan qatty sýdy qoldanbańyz, sebebi ol, kúıgen jerge jaǵymsyz áser etýi múmkin.\r\n•	Eger qasyńyzda hımııalyq zattan zardap shekken adam bolsa, oǵan dereý jýý kerektigin aıtyńyz.\r\n•	Eger hımıkatty aralastyrý kerek bolsa, arnaıy qolǵap kıip alyńyz.\r\n•	Hımıkat tıip, zaqymdanǵan jerińizdegi baǵaly zat men kıimińizdi sheship qoıyńyz.\r\n•	Eger jaralanǵan jer 20 mınýt ótkennen keıin de ashyp  tursa, onda qatty aǵyn sýdyń astynda taǵyda 10-15 mınýt ustap turyńyz. \r\n\r\nSýmen shaıýǵa bolmaıtyn hımııalyq kúıikter\r\n\r\nKeıbir qyshqyldan bolǵan kúıikter sýmen jýǵanda órshinip ketedi.\r\n\r\n•	Qurǵaq untaqtardy, sol sııaqty qurǵaq áktastardy aldymen shótkemen tazalap tastaý kerek. Áıtpese olar sýmen árekettesip ketýi yqtımal. Al untaqtar joıylǵanna keıin, ony jaqsylap sýdy qatty aǵyzyp qoıyp jýyńyz.\r\n•	Metal qosyndylary mıeraldy maılarmen jabylady.\r\nHımıkat kózge tamyp ketse, eń aldymen ony kóp sýmen qaıtalap jýa berińiz. Tezdetip jýý kerek, sonda ǵana kózdiń zaqymdanýynyń aldyn alýǵa bolady. Eger kózińiz hımııalyq zatqa kúıse, mindetti túrde, tez arada dárigerge baryńyz.\r\n\r\nTegter: \r\nsilti\r\náktas\r\ngıps\r\nhımııalyq kúıik\r\nbengal alaýy\r\nhımıkat\r\nteri \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1375,'article','1258','Gıpertonııalyq krızder','qz','2018-09-25 07:30:27','2018-09-25 07:22:00','__Gıpertonııalyq krız __- vegetatıvti buzylystardyń barysynda mı jáne júrek qan aınalymdarynyń buzylýy asqynyp, arterııalyq qan qysymynyń kenetten kóterilýin aıtady.\r\n\r\nGıpertonııalyq krız kez-kelgen gıpertonııalyq aýrýy bar nemese sımptomatıkalyq arterııalyq gıpertonııa kezinde damı alady. Keıde saý adam da gıpertonııalyq krızge ushyraýy múmkin. \r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1258',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gıpertonııalyq','y','   Gıpertonııalyq krızder __Gıpertonııalyq krız __- vegetatıvti buzylystardyń barysynda mı jáne júrek qan aınalymdarynyń buzylýy asqynyp, arterııalyq qan qysymynyń kenetten kóterilýin aıtady.\r\n\r\nGıpertonııalyq krız kez-kelgen gıpertonııalyq aýrýy bar nemese sımptomatıkalyq arterııalyq gıpertonııa kezinde damı alady. Keıde saý adam da gıpertonııalyq krızge ushyraýy múmkin. \r\n Gıpertonııalyq krız - vegetatıvti buzylystardyń barysynda mı jáne júrek qan aınalymdarynyń buzylýy asqynyp, arterııalyq qan qysymynyń kenetten kóterilýin aıtady.\r\n\r\nGıpertonııalyq krız kez-kelgen gıpertonııalyq aýrýy bar nemese sımptomatıkalyq arterııalyq gıpertonııa kezinde damı alady. Keıde saý adam da gıpertonııalyq krızge ushyraýy múmkin. \r\n\r\nÁdette gıpertonııalyq krızge ushyratatyn jaǵdaılarǵa mynalyr jatady:\r\n•	psıhoemotsıonaldy júkteme\r\n•	Aýa raıynyń ózgerýi\r\n•	Kofe, alkogoldi ishimdikterdi shamadan tys paıdalaný\r\n•	Gormondyq buzylýlar\r\n•	Buryn qabyldaǵan gıpotenzıvti preparattardy doǵarý\r\n•	Mıdaǵy aýrýlar (ınsýlt), júrek (mıokard ınfarktisi, stenokardııa), búırek aýrýlary.\r\n\r\nGıpertonııalyq krızdiń belgileri:\r\n•	Kenetten birneshe mınýt ishinde nemese 1-3 saǵat ishinde paıda bolady;\r\n•	Jeke joǵary qan qysymy (bir patsıentte, 240/120 bolsa, keıbir adamdarǵa 130/90 deńgeıi joǵary bolyp tabylady). Bul qan qysymynyń bastapqy deńgeıine baılanysty. Eger naýqastyń qan qysymnyń deńgeıi únemi tómen bolsa, ondaǵy qan qysymynyń azdap bolsa da kóbeıýi gıpertonııalyq krızdi týdyrýy múmkin.\r\n\r\nGıpertonııalyq krızder mynadaı klınıkalyq sýrettemeler  túrlerine bólinedi:\r\n•	Neırovegetatıvtik sındromy bar gıpertonııalyq krız. Ádette mundaı daǵdarys, kýızelisten, psıho-emotsıonaldyq kúızelisten tez bastaý alady. Naýqastyń basy aýyryp, basy aınalyp , júrek aınyýy bolady, sırek jaǵdaıda asqazany kóterilip qusady. Adamdy qorqynysh sezimi bılep jáne aýa jetispegendeı boldy. Patsıenttiń kóńili alaburtyp, onyń qolynda diril, syzdaý, terleý paıda bolady. Bul jaǵdaı qysqa ýaqytqa ıaǵnı 1-den 5 saǵatqa deıin sozylady. Bundaı gıpertonııalyq krızdi bastan keshirgen adamnyń keıingi jaǵdaıda kóp mólsherde zár shyǵarýy kezdesedi. Ádette gıpertonııalyq krızdiń bul túri ómirge qaýip tóndirmeıdi.\r\n•	Sýly-tuzdy gıpertonııalyq krız. Turaqty túrde júrek aınýy men qusý, qatty bas aýrýyna shaǵymdar paıda bolady.. Naýqastar kóbinese sharshańqy, keıde mardymdary joǵalyp, ýaqyt birligin shatastyrady . Olar búgingi kúnniń atyn umytyp, tanys jerde de adasyp ketýi múmkin. Kórý qabileti buzylyp, kóz aldyna qara daqtar kórinedi, estý qabileti nasharlaýy múmkin. Bul jaǵdaı birneshe kúnge sozylýy múmkin.\r\n•	Aýyr  gıpertonııalyq entsefalopatııa. Bul qan qysymynyń aıtarlyqtaı kóterilýinen týyndaǵan aýyr jaǵdaı. Joǵary qan qysymynyń paıda bolýyna baılanysty mıdyń qalypty qanmen qamtamasyz etilýi buzylady. Bul jaǵdaıda eseńgireý, diril paıda bolyp, ýaqytsha sóıleý qabileti buzylýy múmkin.\r\n\r\nBarlyq krızder bylaısha bólinedi:\r\nQarapaıym krız - aǵzalardy zaqymdamaıdy. Mundaı krızdiń naýqastyń ómirine qaýip tóndirý yqtımaldyǵy bar. Birneshe saǵat ishinde qan qysymyn tómendetý kerek.\r\n\r\nKúrdeli krız - «maqsatty múshelerdi» baılanysty. Maqsatty organdar - bul aýrýdyń saldarynan kópti nemese azdy zardap shegetin organdar. Arterııalyq gıpertenzııadan júrek, mı, qan tamyrlar, búırek zaqymdalady. Mundaı krızdiń túri naýqastyń ómirine qaýip tóndiredi jáne 1 saǵat ishinde tez arda qan qysymyn tómendetýdi talap etedi.\r\nMundaı krızdiń uzaq ýaqytqa sozylýy, mynadaı aýrýlardyń asqynýyna jol ashady:\r\n•	Júrekten (mıokard ınfarktisi, turaqsyz stenokardııa, arıtmııa),\r\n•	Tamyrlar (aorttyń qabyrshyqtaný anevrızmasy, qan ketý)\r\n•	Mı (ınsýlt, jedel gıpertonııalyq entsefalopatııa),\r\n•	Búırek (qaýipti búırek jetkiliksizdigi).\r\n\r\nGıpertonııalyq krız kezindegi shuǵyl kómek\r\nJedel járdem shaqyryńyz. Naýqastyń (nemese onyń týystary úshin) jedel járdem kelgenge deıin qabyldanýy tıis barlyq is-sharalardy dárigermen aldyn ala talqylaý qajet. Birinshiden, krızdiń belgilerin naqty bilý qajet. Eger belgileri bar bolsa, dárigerińiz taǵaıyndaǵan emdik sharalardy qoldanyp, krızdiń asqynýynyń aldyn alýǵa tyrysý qajet. Ekinshiden, dárigerdiń retseptisi boıynsha tynyshtandyratyn dári qabyldaý mańyzdy. Óıtkeni stress krızdiń asqynýyna ákep soqtyrady. Eger de krız bastalǵan bolsa, jedel járdem shaqyryp, dáriger belgilegen dárińizdi qabyldańyz. Jartylaı shalqaıyp otyryp, aıaqtaryńyzdy jylytyńyz (ol júrek jáne mıdaǵy qan bóligin keri baǵyttaıady), terezeni ashyp, qysyńqy kıimderdi sheship tastańyz.\r\nJedel járdem dárigeri gıpertonııalyq krızdiń osy túrine qajetti barlyq dári-dármekterdi engizedi. Eger krızdiń asqynýyn toqtata almasa, naýqas aýrýhanaǵa jatqyzylady.\r\nGıpertonııalyq krızdiń aldyn alý álde qaıda jaqsyraq. Óz dárigerińizge ýaqytyly qaralyp, barlyq nusqaýlyqtaryn oryndap, qan qysymyn kún saıyn tekserip turyńyz.\r\n \r\nTegter: \r\ngıpertonııalyq krız \r\nKrız asqynýlary \r\ngıpertonııalyq krız kezindegi shuǵyl kómek\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1376,'article','605','Цервицит','kz','2018-10-29 11:33:17','2018-10-29 11:13:00','Цервицит - жатыр мойнының шырышты қабығының қабынуы.\r\nЦервицит көбінесе жыныстық қатынас арқылы берілетін инфекциядан туындайтын ауру. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=605',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ц','Цервицит','y','   Цервицит Цервицит - жатыр мойнының шырышты қабығының қабынуы.\r\nЦервицит көбінесе жыныстық қатынас арқылы берілетін инфекциядан туындайтын ауру.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nЦервицит - жатыр мойнының шырышты қабығының қабынуы.\r\n \r\n{  \r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЦервицит көбінесе жыныстық қатынас арқылы берілетін инфекциядан туындайтын ауру. Жыныстық жолмен берілетін (ЖЖБИ) және цервицит тудыруы мүмкін инфекцияларға мыналар жатады:\r\n•	Хламидия;\r\n•	Гонорея;\r\n•	Герпес вирусы (генитальды герпес);\r\n•	Адам папилломасының вирусы (генитальды сүйелдер);\r\n•	Трихомониаз;\r\n\r\nЦервицитке соқтыратын басқа факторларға мыналар жатады:\r\n•	Кіші жамбас аумағына (жатыр мойны қалпақшалары, диафрагма немесе пессарий) енгізілген құрылғылар.\r\n•	Контрацепция әдісі ретінде пайдаланылатын спермицидтерге аллергия;\r\n•	Латекс  мүшеқаптарына аллергия;\r\n•	Химиялық заттардың әсері;\r\n\r\nЦервицит кең таралған ауру түрі. Бұл ересек әйелдердің жартысынан астамында кездеседі. \r\nҚауіп тудыратын факторлары:\r\n•	Жұқтыру қаупі жоғары жағдайдағы жыныстық қатынастар;\r\n•	ЖЖБИ жұқтырған адам;\r\n•	Көптеген сексуалдық серіктестері бар адамдар;\r\n•	Ерте жыныстық қатынасқа түсу;\r\n\r\n•	ЖЖБИ болған немесе жұқтыру қаупі жоғары жағдайда жыныстық қатынаста болу;\r\nЦервицитке себеп болатын бактериялар (мысалы, стафилококк және стрептококк), сондай-ақ қалыпты вагинальды бактериялардың (бактериалды вагиноздың) шамадан тыс көп болуы цервицитті тудыру мүмкін.\r\n\r\nСимптомдары\r\nАурудың симптомдарына мыналар жатады:\r\n•	Жыныстық қатынас, менопауза немесе ай сайынғы менструациядан тыс пайда болатын жатырдан қан кету;\r\n•	Түрі ерекше, тоқтамай келетін сұйықтардың бөлінуі: олар сұр, ақ немесе сары түсті болуы мүмкін;\r\n•	Ауырсынуды тудыратын жыныстық қарым-қатынас;\r\n•	Қынап маңының ауырсынуы;\r\n•	Жамбас аумағында қысу немесе ауыр салмақтың сезілуі;\r\n\r\nЕскерту: Аурудың симптомдары болмауы да мүмкін. Хламидиоз жұқтыруы мүмкін әйелдер тіпті, ешқандай симптомдары жоқ болса да, осы инфекцияға қарсы тексерілуі керек.\r\n\r\nДиагностика\r\nГинекологиялық тексеру келесі мақсаттарды айқындауды көздейді:\r\n•	Қынаптан ағатын сұйықтар;\r\n•	Жатыр мойнының шырышты қабығының қызаруы;\r\n•	Қабыну, қынап қабырғаларының ісінуі;\r\n\r\nДиагностика әдістері:\r\n•	Микроскоптың көмегімен сұйықтарды зерттеу (кандидоз, трихомониаз немесе бактериялық вагинозды анықтауға болады);\r\n•	ПAП тесті;\r\n•	Гонорея мен хламидиозға тексеру;\r\n\r\nСирек жағдайларда жатыр мойыны тінінің кольпоскопиясын және биопсиясын өткізу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу\r\nХламидиоз немесе соз ауруын (гонореяны) емдеу үшін антибиотиктер тағайындалады. Герпес инфекциясын емдеу үшін вирусқа қарсы препараттар тағайындалуы мүмкін.\r\nМенопауза уақытына жеткен әйелдерге гормондық препараттарды (эстроген және прогестеронмен) тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеудің әсері болмаса немесе ұзаққа созылған цервицит ауруына мынадай емдік шаралар қарастырылады:\r\n•	Криохирургия (қатыру);\r\n•	Зақымданған тіндерді жою үшін шағын зонд арқылы электр тогының көмегі;\r\n•	Лазерлік терапия,\r\n\r\nБолжамы\r\nКөп жағдайда себебін дұрыс анықтау арқылы және емдеудің тиімділігі арқылы қарапайым цервициттен тез айығуға болады.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nЦервицит бірнеше ай немесе жылдар бойы жалғасуы мүмкін. Цервицит жыныстық қарым-қатынас кезінде ауырсынуды тудыруы мүмкін (диспареуния).\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nЦервицит белгілері пайда болған жағдайда дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\nАлдын алу\r\nЦервициттің алдын алуға бағытталған шаралар мыналарды қамтиды:\r\n•	Тітіркендіргіштерді, мысалы, хош иістендірілген тампондарды қолданбау;\r\n•	Қынапқа салынған бөтен заттардың (мысалы, тампондар) дұрыс салынғанына көз жеткізу. Қынапшаға енгізілгеннен кейін оларды қаншалықты жиі ауыстыру керек және қалай тазартуға болатыны туралы нұсқауларды орындаңыз;\r\n•	Сіздің жыныстық серігіңіз ЖЖБИ-мен ауырмағанына сенімді болу;\r\n•	 Сіз және сіздің серігіңіз басқа адамдармен жыныстық қатынасқа түспеуі керек;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде әрдайым мүшеқапты қолданыңыз, бұл ЖЖБИ жұқтыру қауіпін азайтады.  Ерлерге де, әйелдерге де арналған мүшеқаптер бар , бірақ оларды ерлер жиі пайдаланады. Әрдайым мүше қапты дұрыс пайдалану керек.\r\n\r\nДереккөз: https://medlineplus.gov/ency/article/001495.htm\r\n\r\nТегтер: \r\nцервицит\r\nцерфицит симптомы\r\nцервициттің емделуі\r\nжатырған бөліндінің шығуы\r\nқабыну\r\nқан кету\r\nинфекция\r\nжағымсыздық\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1377,'article','388','Ақтаңдақ (Витилиго)','kz','2018-08-08 08:49:25','2018-08-08 08:47:00','__Ақтаңдақ (Витилиго) __-   бұл тері ауруы, меланоциттер функциясының жоғалуынан немесе төмендеуінен  теріде, шашта, көздің торлы қабатында  ақ түсті дақтартың дамып кетуін айтамыз. Ауру кез келген жастан басталуы мүмкін, бірақ көбінесе 70%-ы  20 жасқа дейін адамдарда байқалады. Ақтаңдақтың қайдан  пайда болатыны, себептері мен механизмдері жайлы сұрақтың жауабы әлі табылмады, сондықтан осы аурудың тиімді және толыққанды емдеу мәселесі осы күнге дейін ақсап тұр.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=388',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Ақтаңдақ','y','   Ақтаңдақ (Витилиго) __Ақтаңдақ (Витилиго) __-   бұл тері ауруы, меланоциттер функциясының жоғалуынан немесе төмендеуінен  теріде, шашта, көздің торлы қабатында  ақ түсті дақтартың дамып кетуін айтамыз. Ауру кез келген жастан басталуы мүмкін, бірақ көбінесе 70%-ы  20 жасқа дейін адамдарда байқалады. Ақтаңдақтың қайдан  пайда болатыны, себептері мен механизмдері жайлы сұрақтың жауабы әлі табылмады, сондықтан осы аурудың тиімді және толыққанды емдеу мәселесі осы күнге дейін ақсап тұр. Ақтаңдақ (Витилиго) -   бұл тері ауруы, меланоциттер функциясының жоғалуынан немесе төмендеуінен  теріде, шашта, көздің торлы қабатында  ақ түсті дақтартың дамып кетуін айтамыз. Ауру кез келген жастан басталуы мүмкін, бірақ көбінесе 70%-ы  20 жасқа дейін адамдарда байқалады. Ақтаңдақтың қайдан  пайда болатыны, себептері мен механизмдері жайлы сұрақтың жауабы әлі табылмады, сондықтан осы аурудың тиімді және толыққанды емдеу мәселесі осы күнге дейін ақсап тұр.\r\n\r\n \r\n\r\nАқтаңдақ емі\r\nУльтракүлгін сәулелерге, терінің сезімталдығын арттыратын өсімдік майынан жасалған препараттар қолданады. Ақтаңдағы бар науқастарды емдеу барсында, шайқурай сығындыларын сыртқа және ішке, күн сәулесімен немесе сынапты-кварц шамымен сәулелендір арқылы  қолданған кезде оң нәтижелер алынды. Ақтаңдақты емдеуде бірқатар дәрілік өсімдіктерді қолданудың тиімділігі  туралы мәліметтер бар. Соның негізінде, науқастар шөптің шырынын (тұнбаларын), ақ дақтар пайда болған жеріне жағу керек. Мысалы: жапырақ шырыны мен інжірдің жасыл жемістерін, қызыл бұрышты, жаңадан жасалған шырын, қайнатпа немесе тұнба (1:1, 1:2) кіші балдыршөп, жаңа піскен құлпынай шырындары.\r\nДесе де осы дәрілер толыққанды  әсер ету үшін, теріге ультракүлгін сәулемен бірге қолдану қажет. Ең тиімді жолы, ұзын толқынды ультракүлгін сәулеленумен (толқын ұзындығы 320-390 нм) ұштастыра отырып, дәрілік заттарды қолдану керек.  Бұл әдіс ғылымда,  ПУВА-терапиясы немесе фотохимиотерапиясы (ФХТ) деп аталады. Емнің  оң әсері әлсіремес үшін,  ұзақ мерзімде  осы елдеуді дембіл-дембіл қолданып туру керек. \r\nНауқас адам бойындағы ақтаңдақпен қатар пайда болған, басқа да ауруларын емдемесе,  бұл аурудан толық емделуі мүмкін емес. Витилиго – «ішкі аурулардың сыртқы көрінісі» десе де болады. Ақтаңдағы  бар адамдардың көпшілігінің бауыры ауырады. Осыған байланысты бауырдың және өт қабының жұмысын жақсартатын кешенді терапия препараттарын енгізу ұсынылады:  эссенциале, холагогум.  Ақтаңдақтардан құтылу үшін бауырды емдеудің маңызы зор: гастроэнтерлогтардың айтуынша бауыр лямблиозын емдегеннен кейін ақтаңдақтардың көбісі өздігінен жойылып кететін көрінеді.\r\nКейбір авторлар депигментацияны (түссіздік) гельминттер қоздырып, эндокриндік бездердің қалыпты қызметін бұзып, ағзада мыс тапшылығын тудырады деп болжайды. Мұндай жағдайларда жүргізілген дегельминтизация науқастарды емдеуге жақсы ықпал етті.\r\nАқтаңдағы бар науқастарда жиі кездесетін патологиялардың бірі - эндокринді аурулар болып табылады: қалқанша безі функциясының бұзылуы; асқазан-ішек жолындағы өзгерістер – асқазанның қышқылдық және пилорикалық функцияларының бұзылысы; жүрек-қан-тамыр жүйесі аурулары.\r\n \r\nТегтер:\r\n \r\nвитилиго\r\nАқтаңдақ\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1378,'article','620','Қалыпты салмақты қалай ұстап тұруға болады және семіздікпен қалай күресеміз ','kz','2018-11-08 05:09:57','2018-11-08 04:39:00','Қазіргі әлемдегі ең маңызды проблемалардың бірі семіздік болып отыр. Дамыған елдерде 10 адамнан 3-і семіздіктен зарбап шегуде, бұл олардың салмағы салауатты салмақтың ең жоғары шегінен 20 пайызға артық екенін білдіреді.\r\n\r\nСеміздік денсаулыққа айтарлықтай нұқсан келтіріп, түрлі мүшелеріміз бен сүйектерімізге шамадан тыс салмақ түсіреді. Мысалы, артық салмақ бел  мен тізенің   ауыруына, сондай-ақ тыныс алудың қиындауына себеп болады. Семіздік, коронарлық жүpек ауруы, инсульт, жоғары қан қысымы сияқты өмірге қауіп төндіретін аурулардың қаупін арттырады. Семіз адамдарда, әдетте, қанындағы холестериннің мөлшері көп болады, бұл атеросклерозды тудырады - қан тамырларындағы майдың жинақталуына әкеледі. Атеросклероз инфаркқа және инсультке соқтыруы мүмкін. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=620',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қалыпты','y','   Қалыпты салмақты қалай ұстап тұруға болады және семіздікпен қалай күресеміз  Қазіргі әлемдегі ең маңызды проблемалардың бірі семіздік болып отыр. Дамыған елдерде 10 адамнан 3-і семіздіктен зарбап шегуде, бұл олардың салмағы салауатты салмақтың ең жоғары шегінен 20 пайызға артық екенін білдіреді.\r\n\r\nСеміздік денсаулыққа айтарлықтай нұқсан келтіріп, түрлі мүшелеріміз бен сүйектерімізге шамадан тыс салмақ түсіреді. Мысалы, артық салмақ бел  мен тізенің   ауыруына, сондай-ақ тыныс алудың қиындауына себеп болады. Семіздік, коронарлық жүpек ауруы, инсульт, жоғары қан қысымы сияқты өмірге қауіп төндіретін аурулардың қаупін арттырады. Семіз адамдарда, әдетте, қанындағы холестериннің мөлшері көп болады, бұл атеросклерозды тудырады - қан тамырларындағы майдың жинақталуына әкеледі. Атеросклероз инфаркқа және инсультке соқтыруы мүмкін.  Семіздік жайындағы мәселелер\r\n\r\n\r\nҚазіргі әлемдегі ең маңызды проблемалардың бірі семіздік болып отыр. Дамыған елдерде 10 адамнан 3-і семіздіктен зарбап шегуде, бұл олардың салмағы салауатты салмақтың ең жоғары шегінен 20 пайызға артық екенін білдіреді.\r\n\r\nСеміздік денсаулыққа айтарлықтай нұқсан келтіріп, түрлі мүшелеріміз бен сүйектерімізге шамадан тыс салмақ түсіреді. Мысалы, артық салмақ бел  мен тізенің   ауыруына, сондай-ақ тыныс алудың қиындауына себеп болады. Семіздік, коронарлық жүрек ауруы, инсульт, жоғары қан қысымы сияқты өмірге қауіп төндіретін аурулардың қаупін арттырады. Семіз адамдарда, әдетте, қанындағы холестериннің мөлшері көп болады, бұл атеросклерозды тудырады - қан тамырларындағы майдың жинақталуына әкеледі. Атеросклероз инфаркқа және инсультке соқтыруы мүмкін. Семіз адамдардың арасында, өт қабында тасы барлар, сондай-ақ қант диабетіне шалдыққандар, простатит, жатыр және сүт бездеріне шалдыққандар арасында жиі кездеседі. Тіпті түптеп келгенде, семіздік депрессияға ұрындырады және адамның басқа да психикалық жағынан нашарлауына әкелуі мүмкін. Ғылыми зерттеулер «семіздік орта есеппен 13 жылдық өмірді қияды» деп тұжырымдаған екен.\r\n\r\nАртық салмақты адамдар тек 4-5 килограмм тастаса да  денсаулығына айтарлықтай жағымды әсер етеді екен. Осындай жетістікке жеткен адамдар физикалық игілік пен өзін-өзі бағалауды айтарлықтай жақсартады. Дегенмен, ең бастысы, көптеген аурулардың даму қаупі  бетін  бері бұрады.\r\n\r\nСеміздік тек ересек адамдар үшін  үлкен проблема болып табылмайды. Семіздіктен зиян шегіп жүрген балалар да жоғарыда аталған ауруларға шалдығып қалуы ықтимал, ол аурулардың көпшілігі балалардың өсіп-жетілген кезіндде бой көрсетеді. Семіз балалар мен жасөспірімдер үшін артық салмақ  жинауды шектеу үшін шаралар қолданылу керек. Бұл баланың қалыпты өсуі мен дамуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ олар есейгенде аса қатты семіре қоймайды.\r\n\r\nСізде артық салмақ бар ма, жоқ ма қалай анықтауға болады? \r\n\r\nОл үшін екі әдісті қолдану ұсынылады: бой-салмақ индексі және бел шеңберінің көлемі. Түпкілікті салмақ индексі салмақты бойға бөлу арқылы және алынған кескінді квадратпен есептеу арқылы есептеледі. Келесі бетте ұсынылған бой-салмақ индексінің кестесінен индексіңізді есептеп, салмағыңыздың бойыңызға барабарлығын анықтай аласыз.\r\nСалмақты қарапайым түрде тексергенде  салыстырмалы түрде қарағанда, бой-салмақ индексін құру неғұрлым объективті көрсеткіш болып табылады, себебі ол артық майлану дәрежесіне жақын   ұғым береді. Алайда бой-салмақ индексінің шектеулері бар. Мәселен, ол майлы жүктемелері бар, бұлшық етті адамдарға және ауыр атлетикамен айналысатын адамдарға өзіндік май жүктемесін қалай қалыпқа келтіру керектігін көрсетіп береді. Алайда, бой-салмағы индексі бұлшықет массасын жоғалтқан адамдарға еш көмек бере алмайды.\r\n\r\nСеміздік дәрежесінің тағы бір көрсеткіші - бел шеңбердің диаметрімен анықталады. Жақында жүргізілген зерттеулерде майдың жай жинақталуы маңызды емес, оның жиналатын  ең үлкен  орнын анықтаудың маңызы болатынын дәлелдеді. Эстетикалық тұрғыдан алғанда, көлемді жамбас (алмұрт тәрізді дене) аздап көрікті болып көрінуі мүмкін, ғалымдар ішке майдың жиналуы (алма тәрізді денеде) адам денсаулығына зиянды екендігін анықтады.\r\n\r\nАғзадағы жиналған май екі түрге бөлінеді: тері астындағы, висцераль немесе ішкі деп аталады, бұл ең кең тараған түрі. Әдетте, майдың шамамен 90 пайызы тері астына жиналады. Бұл майдың, иық аймағындағы тері мен майлы бүктемені басып, оңай сезінетін май түрі. Ішкі майды сезіну оңай емес. Бұл майдың ішіне орналасқан, ағзаны жабатын май, оменум деп аталатын тіннің түрінде. Әдетте қалыпты май құрамы майдың тек 10 пайызын құрайды. Семіздікпен ауыратын адамдарда теріасты майының және ішкі майдың құрамы 75-тен 25-ке дейін. Ішкі майдың тері астына қарағанда қауіпті болуы неде? Зерттеушілер ішкі майдың май жасушалары тері астындағы жасушалардан агрессивті  болып табылады, бұл қандағы холестерин деңгейінің жоғарылауына және атеросклероздың дамуына себеп болады.\r\nІшкі майлану мен  қант диабеті сияқты әр түрлі метаболикалық бұзылулардың, сондай-ақ жүрек-қантамыр жүйесі ауруларының даму қаупінің арасында байланыс бар екені анықталды. Осы себепті, маңызды көрсеткіш - белдің шеңберін өлшеу. Әйелдерде 87 см-ден астам және еркектерде 100 см-ден артық белдестік айналдыра осы аурулардың ықтимал қаупін көрсетеді.\r\n\r\nЕресектердегі бой-салмақ көреткіші. Салмағыңызды кестенің сол жағына және бойыңызды жоғарғы жағына белгілеңіз. Салмақтың үінен көлденең сызық,ал бойдың үстінен тік сызық сызыңыз: бұл жолдардың қиылысындағы сурет сіздің бой-салмақ индексі (RVI) болып табылады. RVI 19-дан 24,9-ға дейін қалыпты құндылықтарға сәйкес келеді; RVI 25-ден 29,9-ға дейінгі салмақ артық дене салмағын көрсетеді; RVI 30-дан астам адам сіздің семіз екендігіңізді көрсетеді.\r\n\r\n\r\n\r\nПсихологиялық тұрғыда арықтауға дайынсыз ба?\r\n\r\n\r\n\r\nСалмақты жоғалтудың тұрақты үрдісі елеулі күш пен келісімді талап етеді. Табысқа жетудің тиімді жолдарының бірі оптимистік ішкі диалогты қалыптастыру болып табылады. Егер сіз әрдайым көп калорияларды қажет етпейтін не жеуге болмайтын немесе салмағын жоғалту үшін жеткілікті қозғалмайтыныңызды және сізге көбірек жаттығуды қажет ететін маңызды «ішкі дауысты» естисіз, онда сіз дұрыс емес өмір салтынан бас тартуға тырысқан шығарсыз.\r\n\r\nМұндай мысалды елестетіп көріңізші. Көптеген жылдар бойы өмір сүру салтынан кейін екінші рет осы аптада орташа жылдамдықпен 20 минуттық жаяу жүруді шештік. Сіз осындай күш-жігермен мақтаныш сезімімен толығып жатырсыз және сіз бұл әрекетті жаңа салауатты әдеттің, өміріңіздің жаңа кезеңінің бастауы деп санайсыз.\r\n\r\nКенеттен сіздің ішкі сыни дауыңыз сезімнің осы шеруін толығымен бұзады: «Сен несіне мақтанасың? Бар-жоғы 20 минут өтті  емес пе, оның несі мақтаныш? Мұндай мақсатпен «табысқа» жету үшін  10 жылдан асатын уақыт керек шығар».\r\nӨмірдегі нақты өзгерістерге дайын болмағандықтан, осындай ішкі сынға жауап таба алмай, жеңіліске ұшырайтын көңіл күйлер болады және ондайда адам  ең алдымен қалай тынышталуға болатынын ойлайды. Сізде мынадай ой тууы мүмкін: «маған неге өзіме  тәтті балмұздақ немесе көп мөлшерде кілегейлі тәтті жемеске»- дегендей.  Байқасаңыз, кез келген сүйікті  әрекет табысқа жетелей бермейді.\r\n\r\nБұл жеңіліске ұшыраған көңіл-күйді, мүмкін мұны оптимистік және шешімтал түрге айналдыруға болатын шығар.\r\n\r\nМысалы, сіз мынадай тәсілдермен ішкі дауысқа жауап бере аласыз:\r\n• «Осы аптада екі рет жаяу жүрудің жиырма минуты - кешке теледидардың алдындағы диванға жатқанда  өткізген уақытпен салыстырғанда үлкен жетістік»\r\n• «Жүрудің жиырма минуттығы жүрек соғысын жылдамдатуға, қан айналымын жақсартуға,  оттегіні молықтыруға және бұлшықеттерді тиісті түрде күшейтуге жеткілікті».\r\n• «Жаяу жүрудің жиырма минуты тіпті қиын емес, тіпті жағымды; Мен жақын арада осындай серуенді қуанышпен қайталаймын, тіпті жиі жүретін боламын ».\r\n• «Бірнеше аптадан кейін мен одан да көп жүре аламын». Жаяу серуендеу өмір салтын жақартудың және физикалық белсенді болудың ыңғайлы және тамаша тәсілі».\r\n• «Маңыздысы, менің денсаулығым үшін жақсы дағдылармен ескі әдеттерден бас тартып, жаңа өмір бастау».\r\n\r\nСіз өзіңіздің көкейіңіздегі сынға қарсы шыққан сайын, бойыңыздағы оптимизм мен айқындықты арттырасыз. Салмақ түсіру және денсаулық -  мақсатқа қол жеткізудің табыстың кепілі.  \r\n\r\nЭнергия мен дене салмағының теңгерімі\r\n\r\nДене салмағы, ең алдымен, калорияның теңгерімі - тағаммен бірге тұтынатын және физикалық белсенділікке байланысты жоғалтылған заттармен анықталады. Салмақ жоғалуына азық-түлікпен тұтынылғаннан гөрі көп мөлшерде калорияларды жағу арқылы қол жеткізген абзал. Бұл жағдайда салмақ жоғалтудың және семіздіктің алдын алудың кілті - дұрыс диета мен тұрақты физикалық белсенділікті сақтауға деген ұмтылыстың  дәйектілігі болып табылады.\r\n\r\nЖиі ұсынылатын диеталар, олар көбінесе майдың немесе көмірсулардың тұтынылуын шектеуге немесе артық мөлшерде ақуызды тұтынбауға бағытталады. Уақытша салмақ жоғалтуға ниет ететін диетаның  түрін ұзақ уақыт бойы пайдаланып жүру мүмкін емес. Негізгі азық-түлікті тұтынудағы ұзақ мерзімді теңгерімсіздік денсаулықтың негізгі параметрлеріне теріс әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nЕң тиімді ұсыным - адам аптасына орта есеппен бір фунтқа тек салмақ жоғалтуға ниеттенуі керек. Айта кету керек, мұндай әдіспен семіз адамдар әсіресе алғашқы 2-3 апта ішінде салмақ жоғалтуы мүмкін. Алғашқыда салмақ жоғалту, негізінен, дене тінінен судың жоғалуына байланысты. Алайда салмақ жоғалтудың тұрақты болуын қамтамасыз ету үшін денеден су емесс, май алынып тасталуы керек. Сондықтан 1,5-2 килограмм немесе одан да көп салмақ жоғалтуға арналған диеталық ұсыныстар тек уақытша әсер етуі мүмкін. Неғұрлым шыншылдыққа негізделген физикалық белсенділіктің қалыпты, бірақ жүйелі және тұрақты режимі - диетаны шектеу болып табылады. Осы режимге сүйене отырып, аптасына бір фунт үшін орташа салмақ жоғалтуды қамтамасыз етуге болады.\r\n\r\nОл үшін тамақтан күніне шамамен 500 калориядан энергия тұтынуды азайту ұсынылады. Бұл есептеу майдың бір фунты 3500-ге жуық тамақ калориясына сәйкес келеді. Басқаша айтқанда, жарты килограмм майдың жоғалуы үшін 3500 калория тұтынылатын азық-түлік көлемін азайту керек. Мұны бір аптаның ішінде күнделікті азық-түлікті тұтынуды 500 калорияға дейін төмендетуге болады (500 калория, 7 күн = 3500 калория). Осының бәріне диетаны жаттығумен біріктіру арқылы қол жеткізуге болады. Төменде 500 калорияның күніне азайтуға болатынын көрсететін мысалдар келтірілген.\r\n\r\nЕгер сіз 500 калория жаққыңыз келсе, онда келесі әрекеттерді орындау керек:\r\n•	1,5 сағат бойы қарқынды жүріңіз.\r\n•	Шамамен бір сағатқа жүгіріңіз.\r\n•	Бір сағатқа жүзу.\r\n•	Бір сағатқа теннис ойнаңыз.\r\n\r\nСізге шамамен 500 калориядан тұратын келесі тағамдарды пайдалана отырып, тамақтанудан 500 калорияны шегеруге болады:\r\n•	Орташа көлемде шұжық сэндвичі.\r\n•	Ет пен соусы бар макаронның бір табақғы.\r\n•	Бір жарым стақан сүт коктейлі.\r\n\r\nДене салмағын төмендету үшін, алдымен калория қабылдауды шектеу маңызды болып тадылады. Теңгерімді диетаны сақтау қажет, атап айтқанда, майдың, ақуыздың және көмірсулардың тепе-теңдігі. Бұл формуланы ұстанатын болсаңыз, онда: 20-35% тағамдық калория майдан, көмірсулардан 45-65% калориядан және ақуыздардан 10-35% калориядан тұруы керек. Бір грамм көмірсулар мен ақуыздар 4 калориядан тұрады, ал бір грамм май 9 калориядан тұрады.\r\n\r\n\r\n\r\nТеңестірілген диетаға көкөністер, жемістер, дәнді дақылдар, бұршақтар, майсыз сүт және сүт өнімдері, балық және аз майлар мен құс еттерін үйлестіру арқылы қол жеткізуге болады. Тұтынылатын азық-түлік бөліктерінің мөлшеріне ерекше назар аудару керек: оссының бәрі  артық салмақпен байланысты. Осылайша, сапаны бақылау ғана емес, сонымен бірге тұтынылатын азық-түлік те семіздікпен күресудің маңызды шарты болып табылады. Салмақты азайтуға мүмкіндік беретін диета туралы толығырақ төменде айтылады.\r\n\r\nЖоғарыда айтылғандай, ең табысты және ұзақ мерзімді салмақ жоғалту энергетикалық теңгерімнің құрамдас бөліктерінің теңестірілген өзгерісі арқылы жүзеге асырылады - бір мезгілде калориялардың тұтынылуын шектеу және физикалық күштердің есебінен энергия шығынын ұлғайту қажет.\r\n\r\nСеміздіктің алдын алу күнделікті қалыпты физикалық күш шығындау 30 минуттан тұрады. Салмақты жоғалту үшін қалыпты немесе қарқынды физикалық белсенділікті тәулігіне 30-дан 60 минутқа дейін немесе одан көп уақытқа ұзарту қажет. 40 жастан асқан ерлер мен 50 жастан асқан әйелдер, сондай-ақ жүрек аурулары мен қант диабеті сияқты созылмалы ауруларға шалдыққандар үшін салмақты азайту үшін интенсивті жаттығуларды бастамас бұрын, алдымен дәрігерімен кеңеіп алуы маңызды. Алайда, адамдардың көпшілігі үшін дене белсенділігінің артуы денсаулыққа аса қатты қауіп төндірмейді.\r\n\r\nСпортпен дос болып, салмағыңды түсір\r\n\r\nЖаттығу тек «калорияны жағу» үшін ғана емес. Олар рухты және көңіл-күйді көтеруге, қуат беруге және стресске қарсы тұруға да көмектеседі. Тұрақты физикалық белсенділік метаболикалық процесстің жылдамдығын жоғарылатады, ол тіпті сіз көп қозғалмасаңыз да,  тамақ калориялары тезірек өртеліп тұрады деген сөз.\r\n\r\n«Өмірдің мәні қозғалыста» тарауында толығырақ сипатталғандай, физикалық жаттығулардың үш негізгі түрі бар: аэробика, күш және созылу жаттығулары. Аэробты жаттығу қайталанатын қозғалыстардан тұрады, соның ішінде қолдың және аяқтың үлкен бұлшықет топтарының жарылуын атап өтсек болады. Олар салмақ жоғалту үшін өте маңызды. Сонымен қатар олар жүректің қызметін жақсартады.\r\n\r\nАэробты жаттығуларға мыналар жатады: жүру, велисиопедпен серуендеу,жүзу, жаттығу залында жүру және жүгіру,  шаңғымен сырғанау, аэробика және т.б. Жаяу жүру немесе баспалдақтардан  көтерілу сияқты төменгі қарқынды жаттығулардың көпшілігі күн ішінде орындалатын болуы мүмкін. Қарқынды жүктемелер, аэробты жаттығулар тыныс алуды және жүрек соғуының жылдамдығын арттырады, терлеуді күшейтеді.\r\n\r\n\r\n\r\nКүш беретін жаттығулар резеңке таспаларды пайдаланып, қарсылықты жеңуге бағытталған, сондай-ақ гантель сияқты салмақты темірлермен жұмыс істеуге байланысты. Оларды гимнатикалық  жаттығу залдарында немесе фитне-жаттығу залында және үйде орындауға болады. Күшті жаттығулар үлкен және шағын бұлшықеттердің жиырылуына ықпал етеді. Олар бұлшықет күшіндегі, баланс пен теңгерімді дамыту үшін маңызды.\r\n\r\nБұлшықетті созу жаттығулары теңгерілген физикалық бағдарлама үшін негізгі  сілтеме болып табылады. Жаттығудың бір түрі - йога. Ол ұзартылған физикалық теңестіру қабілеттілігін едәуір жақсартады, ал жақсы қызған бұлшық еттер жаттығу кезінде стресске ұшырамайды. Олар түрлі жарақаттардың алдын алуға мүмкіндік береді.\r\n\r\nЖаттығулардың әрбір түрі туралы толығырақ «Өмірдің мәні қозғалыста» тарауынан білуге болады. Артық салмақты жоғалту және қалыпты салмақты ұстап тұру үшін біз ұсынған он апталық жоспар өте пайдалы болуы мүмкін, ол жаттығулардың төрт негізгі түрін: аэробты жаттығуларды, күшемелі жаттығуларды, икемділік жаттығуларын және теңгерімді сақтауға бағытталған жаттығуларды қамтиды. Сонымен қатар, «Өмірдің мәні -қозғалыста» тарауы бұлшық еттік күшті, теңгерімді және икемділікті дамыту үшін жаттығулар жиынтығын ұсынады.\r\n\r\nМақсатты физикалық жаттығулардан басқа, қалыпты қозғалыстар туралы ұмытуға болмайды, олар калорияларды жағуға және салмақтың қалыпқа келуіне ықпал етеді.\r\n\r\n\r\n\r\nМысалдар:\r\n• жаяу жүру немесе велосипед сатып алу немесе басқа да ортақ іс-шаралар;\r\n• жаяу немесе велосипедпен жұмыс істеу;\r\n• лифті пайдаланудың орнына баспалдақпен көтерілу;\r\n• үстелде отыратын кез келген уақытта үзілісте - дәлізде кем дегенде бірнеше рет жүре аласыз;\r\n• азық-түлік дүкеніне немесе базарға, көлікпенн барудың орнына, жаяу еруендеп барып-келу;\r\n• Егер сіз көлік жүргізсеңіз, онда кеңседен немесе дүкеннен алысырақ жерге тоқтатып қою керек.\r\n\r\nБір қарағанда, бұл әрекеттердің бәрі біршама аз болса да, бұл әрекеттер сізге қосымша калорияларды «күйдіруге» және тұрақты жаттығулардан қажетті нәтижеге жетуге көмектеседі.\r\n\r\nҚаншама жиі жаттығуға арналған  көптеген ұсыныстар бар. Ең ғылыми дәлелденген - орта қарқындылық жаттығуларын күніне кем дегенде 30 минут, аптасына кемінде 4 рет орындау ұсынылады. Бұл 1980-1990 жылдардағы ережелерден едәуір ерекшеленеді, ол кезде қарқынды және жиі физикалық күш салу ұсынылған, демек, көптеген адамдар спортпен айналысып, өмір сүру салтына оралды деген өз. Қазіргі ұсынымдар шынайы болып табылады - бұл қалыпты жаттығу, бірақ тұрақты орындалуы керек.\r\n\r\nОң нәтижеге жетудің маңызды шарты - тұрақты дене белсенділігі. Мысалы, сіз аптасына екі рет 15-20 минут бойы жаттығу жасай аласыз. Біртіндеп үшінші күнді қосып, жаттығулардың ұзақтығын 30 минутқа дейін арттыруға мүмкіндігіңіз бар. Ақыр соңында сіз өзіңіздің өмір салтыңыздың ажырамас бөлігі бола алатын ұсынылған режимге келе аласыз.\r\nКейде сену қиын, бірақ сіз жаттығуға ыңғайыз күндердің өзінде белсенді қозғалысқа деген құштарлығыңызды сезгенде көздеген мақсатыңызға жетуге, тіпті аздаған сағаттың қалғанын түінесіз.  Спортпен ДОС болу өте маңызды. Өмірдің мәні - бұл қозғалыс, ол әрине сіздің денеңіздің қозғалысы. Сіздің ниетіңіз көмегімен денеңіздің қозғалысы аса құнды және маңызды нәрсе ретінде қалыптасады.\r\n\r\nҚалыпты салмақты ұстауға демеу беретін диеталық ұсыныстар\r\n\r\nСалмақты азайту көптеген журналдарда және танымал басылымдарда кеңінен талқыланған тақырып. Олар тез салмақ жоғалтуға кепілдік беретін көптеген түрлі диеталар ұсынады.\r\nДегенмен, олардың барлығы да денсаулық пен өмір салты үшін қолайлы емес. Диетаны таңдау туралы дұрыс шешім қабылдау үшін, ұсынылған диета келесі талаптарға сай келетініне көз жеткізіңіз:\r\n•	майлылығы төмен жемістер, көкөністер, сүт және ақуыз өнімдері, астық және бұршақты дақтардан тұратын түрлі тағамдарды қамтиды.\r\n•	Өзіңізге ұнайтын тамақтарды қамтиды.\r\n•	Ол сіздің өмір салтыңызға қайшы келмейді және отбасы бюджетінде қол жетімді.\r\n•	Жергілікті азық-түлік дүкендерінен сатып алынатын тағамнан дайындалған тағамнан тұрады.\r\n•	салмақты азайтуға мүмкіндік беретін қоректік заттар мен калориялардың саналы және теңгерімді мөлшерін қамтиды.\r\n\r\nЕгер ұсынылған диета осы талаптардың кем дегенде біреуін қанағаттандырмаса, тағы бір қолайлы нұсқаны іздеңіз.\r\nСонымен қатар, оңтайлы ғана диетаны таба бермей, басқа да жағына көңіл бөлу маңызды. Дұрыс тамақтанудың физикалық белсенділігпен үйлесуі дұрысырақ. Ғылыми зерттеулер диеталар мен жаттығулардың комбинациясы салмақты жоғалтудың тиімділігін және оны ұзақ уақыт бойы оңтайлы деңгейде ұстап тұруын қамтамасыз ететіндігін көрсетті. Керісінше, дене салмағының төмендеуін қамтамасыз етсе де, тәулігіне 400-800 калорияға шектеу қойылған, алайда бұл әсер аз уақытқа созылған, ал мұндай адамдардың салмағы диеталық шектеулерді тоқтатқаннан кейін 6 ай ішінде бастапқы деңгейге қайта оралған.\r\n\r\nТөменде негізінен өсімдікке негізделген тамақ өнімдерінің теңгерімін тұтынуы арқылы азықтың калориялы құрамын қалай азайту бойынша ұсынымдар берілген. Мұндай теңестірілген диета энергияны тұрақтандыруға, қант деңгейін қалыпқа келтіруге, көңіл-күйді жақсартуға көмектеседі.\r\n\r\nБірінші қадам: етті қолдануды азайту\r\n\r\n•	Порцияның мөлшерін азайту; жұмсақ етті қолданыңыз, ал тауық еті терісімен болмауы керек.\r\n•	Етті негізгі көкөніс тағамына қосылған сорпалар түрінде немесе ұсақталған түрінде, аз мөлшерде пайдаланыңыз.\r\n•	Майдың майлы көрінетін қабаттарын алып тастаңыз.\r\n•	Етті тамақты балықпен ауыстырған жөн.\r\n\r\nЕкінші қадам: көкөністер мен дәнді дақылдарды, бұршақ тұқымдатарды, сондай-ақ жеміс-жидектерді көбірек қолдану\r\n\r\n•	Астық өнімдері бидай, күріш, жүгері, арпа, қара бидай және олардан жасалған өнімдер: нан, түрлі дәнді дақылдар және т.б.\r\n•	Құрамында қызыл және қара бұршақ, жасымық, бұршақ және т.б. бар. Бұл топқа тофу және соя сүті сияқты соя және соя өнімдері кіреді.\r\n•	Көкөністердің ішінен түсі қара болып келетін заттарды тұтыну ұсынылады. Ал «органикалық» деп аталатын химиялық заттарды пайдаланбай қолдан өсірілген көкөністерді пайдаланған дұрыс. Егер бұлар табылмаса, көкөністерді тазалау керек.\r\n\r\nҮшінші қадам: майлы сүттерді қолдануды шектеу \r\n\r\n•	Майлылығы 1% немесе 1,5% сүтті қолданып, сүттің майын толығымен және кремді қабылдауды шектеу керек\r\n•	Қалыпты сүтті кальций мен ақуыздың қайнар көзі болып табылатын қышқыл сүтті өнімдермен алмастыру керек.\r\n•	Сондай-ақ, сиыр сүтін аллергиялық реакциялар тудыратын және кальций мен жоғары сапалы ақуыздың жақсы көзі болып табылатын соя сүтімен алмастыруға болады.\r\n•	Сары майды тұтынуды шектеңіз.\r\n•	Ірімшіктің кішкене кесектерге кесілгені дұрыс, ал төменгі май сорттарын тұтыну тіптен жақсы.\r\n\r\nТөртінші қадам : тамақ рационыңызды жаңғақтармен түрлендіріңіз\r\n\r\n•	Жаңғақтар - грек жаңғағы, бадам жаңғағы, кәдімгі және т.б. - жарма, шырын ретінде себіңіз немесе жай ғана тағамдар ретінде жеуге болады.\r\n•	Тоңазытқышта жаңғақтарды ұстаған жақсы.\r\n•	Егер жаңғақтарды пеште қақтааңыз, олардың дәмін жақсартуға болады. Тек қуырмаңыз.\r\n\r\nСАУ ТАМАҚ ТОЛЫҚТАЙ ДӘМДІ БОЛУЫ МҮМКІН. ОЛ ҮШІН:\r\n\r\n•	Тұзды толықтай жою қажет емес. Оны аз мөлшерде қосу керек.\r\n•	Кетчуп, томат тұздығы, қыша, соя соусы, сірке суы және дәмдеуіштер өте қолайлы, бірақ сіз оған қатты үйреніп алмауыңыз керек\r\n•	Егер майонез қоссаңыз, майдың төмен мөлшерін пайдаланған дұрыс.\r\n\r\nҚҰНАРСЫЗ МАЙЛЫ ТАҒАМДАРДЫ ПАЙДАЛАНБАҢЫЗ\r\n\r\n\r\n\r\nКейбір өнімдерде жасырын калория бар. Төменде осындай өнімдермен күресудің жолдары қарастырылған.\r\n\r\n• Бәліштер, печенье, тоқаш сияқты пісірілген заттардан аулақ болуға тырысыңыз. Бірақ егер сіз оларды ұнататын болсаңыз, оларды өзіңіз дайындаңыз, мысалы, калорияы аз алма тұздығы қосылған майлармен алмастырыңыз.\r\n• Егер Сіз  печененні немесе кәмпитті ұнатаңыз, оларды бір-бірлеп немесе аз мөлшерде сатып алу керек, бірақ толық пакеттерімен еме немесе қабымен алып қоймаңыз. Жалпы, супермаркетке немесе азық-түлік дүкеніне барғанда, тәттілер мен нан өнімдерін сататын бөлімдерге көп бас сұға бермеңіз.\r\n• Көптеген калориялары бар маргариннен аулақ болу керек.\r\n• Егер сіз саусақтарыңыздың немесе үртінген сүлгіңізден май байқасаңыз, онда бұл өнімде майдың бар екенінің анық белгісі, оны қоланбау  керек.\r\n\r\nМАҢЫЗДЫСЫ НЕМЕН ТАМАҚТАНУ ЕМЕС, ҚАЛАЙ ТАМАҚТАНУ\r\n\r\nБіріншіден, асықпай, байыппен ішетін асыңыздың түр-тұрпатына қарап алыңыз, содан соң оны ауызға салғаннан кейін тез жұта салмай,  мұқият шайнау керек. Тамақты шайнап жеу жақсы тамақтандыруға көмектеседі. Бұл жағдайда сіз өзіңіздің денеңізге қажетті қоректік заттардың мөлшерін саналы түрде тұтынасыз және азық-түлік массасын арттыруға  емес.\r\n\r\nДиетаны бақылайтын тағы бір тәсіл - тамақтану кезінде жеген асыңыздың дәмін алып, және біреумен сұхбаттасып отырып ішу астың асқазанға түсуіне жақсы көмектеседі.  Осылайша, сіз азық-түліктерді бейсаналық және автоматты түрде тұтыну әдетінен бас тарта аласыз, сол кезде сіз ойлағаннан гөрі көп калория денеге енеді.\r\n\r\nКүніне екі-үш рет тойып тамақтанудың орнына, аз мөлшерде көбірек тамақтаныңыз, бірақ жеткілікті түрде. Мысалы, таңғы және түскі ас арасындағы үзілістерде, сондай-ақ, түскі және кешкі астар арасында сіз азғантай тағамды ішке сүңгітіп жіберіңіз. Бұл қуат пен көңіл-күйді сақтап қана қоймай, аштық сезіміне байланысты түскі және кешкі астарда қатты тоюдан  аулақ болуға ықпал етеді.\r\n\r\nТабаққа аз мөлшерде тамақ алу  керек. Бұл сізге артық аты  бақылап қолдануыңызға мүмкіндік береді. Бұған қоса, осы сияқты жеп болған соң үстелден ерте тұру керек. Жапондық ұзақ өмір сүретіндер айтқандай, жеткіліксіз тамақтану сезімімен өмір сүру пайдалы.\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nарықтау\r\nтамақтану\r\nдиета\r\nрацион\r\nсеміру\r\nартық салмақ\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1379,'article','684','Иерсиниоз (Жалған туберкулез)','kz','2018-11-19 10:49:14','2018-11-19 10:42:00','Ішек иерсиниозы және жалған туберкулез инфекциялық аурулар болып табылады. Олар Yersinia enterocolitica энтероколиттің қоздырғышы болып табылады. Энтероколит – балалық кезде жиі кездесетін аш ішек пен тоқ ішектің қабынуымен сипатталатын ауру.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=684',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','И','Иерсиниоз','y','   Иерсиниоз (Жалған туберкулез) Ішек иерсиниозы және жалған туберкулез инфекциялық аурулар болып табылады. Олар Yersinia enterocolitica энтероколиттің қоздырғышы болып табылады. Энтероколит – балалық кезде жиі кездесетін аш ішек пен тоқ ішектің қабынуымен сипатталатын ауру. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат \r\nІшек иерсиниозы және жалған туберкулез инфекциялық аурулар болып табылады. Олар Yersinia enterocolitica энтероколиттің қоздырғышы болып табылады. Энтероколит – балалық кезде жиі кездесетін аш ішек пен тоқ ішектің қабынуымен сипатталатын ауру.\r\n  \r\nСурет: Жіңішке ішек асқорыту жүйесінің ең ұзын бөлігі болып табылады, оның ұзындығы шамамен 6 метрді құрайды. Ол асқазанды тоқ ішекпен байланыстырады және көптеген қатпарлардан (құрсақ қуысына ыңғайластырылып) тұрады. Қабылданатын тағамдардың көп бөлігі аш ішекте сіңіріледі. Ол үш бөліктен тұрады: он екі елі ішек, мықын ішек және аш ішек.\r\n\r\nСебептері\r\nБұл ауру адамда  шикі немесе жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген шошқа етін жегенде  және пастерленбеген сүтті пайдаланған кезде туындайды. Сондай-ақ,  ауру жануарлармен байланысқаннан да, ласталған құдық суын пайдаланған кезде де немесе сирек жағдайларда - инфицирленген қан құю кезінде де осы аурудың жұғу қаупі басым болады. Аталмыш  аурумен иммундық жүйесі әлсіреген балалар да жиі ауырады. Инкубациялық кезең шамамен 4-6 күнді құрайды.\r\n \r\nСимптомдары\r\nYersinia enterocolitica аш ішек пен тоқ ішектің қабынуын ғана емес, сонымен қатар іш өтуі мен дене температурасының көтерілуі сияқты симптомдарды да тудырады. Науқас баланың үлкен дәретінен  қан мен шырыш араласып шығуы мүмкін. Бұл симптомдар 1 аптадан 3 аптаға дейін, кейде ұзағырақ уақытқа созылуы  мүмкін.\r\nОсы кең тараған симптомдармен қатар, ағзасында темірдің жоғары мөлшері (қан құю кезінде) бар немесе иммундық жүйесі әлсіреген және басқа да аурулармен ауратын жас  балаларда бактериемияның (бактериялардың қан ағымымен таралуы) дамуы мүмкін. Жасөспірімдерде аппендициттің симптомдарына ұқсас (жалған аппендицит синдромы), оң жақ мықын аймағындағы ауырсыну сияқты симптомдар пайда болуы мүмкін. Сирек жағдайларда бұл ауру тамақтағы ауыру сезімімен, көздің қабынуымен, менингит және пневмониямен көрініс береді. Жұқтырылған инфекциядан кейін жасөспірімдерде буындарындағы ауырсыну сезімі және балтырында қызыл бөртпе (түйінді эритема) пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nЖалған туберкулезбен ауыратын балаларда температураның көтерілуі, бөртпе, іштегі ауыру сезімі және жалған аппендицит синдромы сияқты симптомдар пайда болуы мүмкін. Кейбір балаларда іш өтуі, бөртпе және аяқ-қолдың ісінуі кездеседі.\r\n \r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nБалаңыздың нәжісінен қан аралас шықса, жедел жәрдемге хабарласыңыз. Іш өтуден туындайтын ауыздың құрғауы, шөлдеу және зәр шығару жиілігінің төмендеуі сияқты сусыздану симптомдарына көңіл бөліңіз.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігер баланың нәжісінен Yersinia-ны анықтауға арналған анализдерді тағайындауы мүмкін. Сондай-ақ, қоздырғыштарды тамақтың шырышты қабатынан жағынды алу арқылы, несеп талдамасы және бактерияларға қарсы антиденелерді анықтау үшін қан талдамасын  жүргізу арқылы анықтауға болады.\r\nИерсиниоз салыстырмалы түрде сирек кездесетін инфекция болғандықтан, аздаған зертханалар ғана нәжістен Yersinia-ны анықтай алады.\r\n \r\nЕмдеу\r\nБұл ауру көбінесе өздігінен жазылады. Кейбір жағдайларда иерсиниоз антибиотиктермен де емделеді. Іш өтуі кезінде, науқастарға сусыздануды болдырмау және емдеу үшін көп су ішу керек.\r\n \r\nАлдын алу\r\nБалаңыз шикі немесе шала пісірілген шошқа етін, пастерленбеген сүт пен ластанған суды қолданбауын қадағалаңыз. Шошқаның ішек-қарнын өңдегеннен кейін қолыңызды сабынмен мұқият жуыңыз.\r\nИерсиниоздың алдын алуға бағытталған екпе жоқ.\r\n\r\nТегтер: \r\nіштің өтуі\r\nнәжістегі қан\r\nсусыздану\r\nаш ішек пен тоқ ішектің қабынуы\r\nіштің ауырсынуы\r\nжалған туберкулездің симптомдары\r\nжалған туберкулездің еміделуі\r\nиерсиниоз диагностикасы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1380,'article','991','Erızıpeloıd','qz','2018-07-19 07:32:43','2018-07-19 07:30:00','Erızıpeloıd – teriniń bakterıaldyq qabynýy (dermatıt).','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=991',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Erızıpeloıd','y','   Erızıpeloıd Erızıpeloıd – teriniń bakterıaldyq qabynýy (dermatıt). Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nErızıpeloıd – teriniń bakterıaldyq qabynýy (dermatıt).\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nErızıpeloıdtiń qozdyrǵyshy - Erysipelothrix Rhusiopathiae bakterııasy.  Bakterııalardyń bul túri balyqta, qusta, sút qorektilerde, mollıýskiler men shaıan tárizdilerde mekendeıdi. Adamdar ádette, osy janýarlarmen jumys istegende juqtyrady (mysaly, fermerler nemese qasapshylar).\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nNegizgi sımptomy – teriniń sezimtaldyǵynyń artýy jáne qyzarýy.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nAýrýdy emdeý úshin antıbakterıaldyq preparattar taǵaıyndalady, ásirese, penıtsıllın.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nInfektsııa sırek taralady jáne ózdiginshe ótýi múmkin.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1381,'article','513','Сілтілерден болған күйіктер','kz','2018-09-03 09:02:42','2018-09-03 08:59:00','__Сілтілерге__ әктас, гипс, әктас ертіндісі, пеш және су құбырларын тазалағыштар, ыдыс-аяқ жуғыш машиналарға арналған ұнтақтар, тыңайытқыштар, «бенгал алауының» ұшқыны жатады. Олар түрлеріне қарай,  сілтінің күшімен және  денемен әрекеттесу ұзақтығына қарай аз уақыттың ішінде ауыр зардаптарын тигізуі мүмкін. Сілті химикаттары тері қабаттарына терең еніп, зақымдай алады. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=513',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','Сілтілерден','y','   Сілтілерден болған күйіктер __Сілтілерге__ әктас, гипс, әктас ертіндісі, пеш және су құбырларын тазалағыштар, ыдыс-аяқ жуғыш машиналарға арналған ұнтақтар, тыңайытқыштар, «бенгал алауының» ұшқыны жатады. Олар түрлеріне қарай,  сілтінің күшімен және  денемен әрекеттесу ұзақтығына қарай аз уақыттың ішінде ауыр зардаптарын тигізуі мүмкін. Сілті химикаттары тері қабаттарына терең еніп, зақымдай алады.  Сілтілерге әктас, гипс, әктас ертіндісі, пеш және су құбырларын тазалағыштар, ыдыс-аяқ жуғыш машиналарға арналған ұнтақтар, тыңайытқыштар, «бенгал алауының» ұшқыны жатады. Олар түрлеріне қарай,  сілтінің күшімен және  денемен әрекеттесу ұзақтығына қарай аз уақыттың ішінде ауыр зардаптарын тигізуі мүмкін. Сілті химикаттары тері қабаттарына терең еніп, зақымдай алады. \r\nКүйгеннен кейін, қандай химикат күйікке себепкер болғанын анықтаңыз. Тез арада таксикологиялық орталыққа хабарласып, қандай ем-шаралар қолдану керектігі жайында қосымша ақпарат алыңыз. Таксикологиялық орталыққа хабарласқан кезде, күйдірген химиялық заттың қорапшасын қолыңызға алыңыз, таксикологиялық орталықтың қызметкеріне қорап сыртындағы ақпаратты оқып беріңіз. \r\nКөбінесе химиялық күйіктер, ең алдымен, зардап шеккен адамның денесінен химикатты кетіру үшін көп мөлшердегі сумен жуу арқыры  емделеді. Бірақ, барлық химикаттар бұлай емделе бермейді. Ең маңыздысы, алда қйындықтар тумас үшін, дұрыс емдік іс-шаралар қолдану керек.\r\n\r\nСумен шаюға болатын химиялық күйіктер  \r\n\r\n•	Тез арада ағыл-тегіл сумен жуыңыз. Күйікті бірнеше минуттың ішінде жуып тастаса, оның өршіп кету қаупі төмендейді.\r\n•	Зақымданған жерді ең болмағанда, 20 минуттың ішінде жуыңыз.\r\n•	Жумсартылмаған қатты суды қолданбаңыз, себебі ол, күйген жерге жағымсыз әсер етуі мүмкін.\r\n•	Егер қасыңызда химиялық заттан зардап шеккен адам болса, оған дереу жуу керектігін айтыңыз.\r\n•	Егер химикатты араластыру керек болса, арнайы қолғап киіп алыңыз.\r\n•	Химикат тиіп, зақымданған жеріңіздегі бағалы зат мен киіміңізді шешіп қойыңыз.\r\n•	Егер жараланған жер 20 минут өткеннен кейін де ашып  тұрса, онда қатты ағын судың астында тағыда 10-15 минут ұстап тұрыңыз. \r\n\r\nСумен шаюға болмайтын химиялық күйіктер\r\n\r\nКейбір қышқылдан болған күйіктер сумен жуғанда өршініп кетеді.\r\n\r\n•	Құрғақ ұнтақтарды, сол сияқты құрғақ әктастарды алдымен шөткемен тазалап тастау керек. Әйтпесе олар сумен әрекеттесіп кетуі ықтимал. Ал ұнтақтар жойылғанна кейін, оны жақсылап суды қатты ағызып қойып жуыңыз.\r\n•	Метал қосындылары миералды майлармен жабылады.\r\nХимикат көзге тамып кетсе, ең алдымен оны көп сумен қайталап жуа беріңіз. Тездетіп жуу керек, сонда ғана көздің зақымдануының алдын алуға болады. Егер көзіңіз химиялық затқа күйсе, міндетті түрде, тез арада дәрігерге барыңыз.\r\n\r\nТегтер: \r\nсілті\r\nәктас\r\nгипс\r\nхимиялық күйік\r\nбенгаль алауы\r\nхимикат\r\nтері \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1382,'article','650','Жатыр  фибромиомасы','kz','2018-11-15 10:06:05','2018-11-15 09:23:00','Жатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=650',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жатыр','y','   Жатыр  фибромиомасы Жатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nЖатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. \r\n\r\nЖатыр анатомиясы\r\n   \r\nЖатыр – әйелдердегі өндірістік  жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.\r\nЖатыр мойындығы – жатырдың төменгі бөлігінде орналасқан, тарылған жері. Жатырдың кең бөлігі, мойындықтың үстіңгі жағында орналасқан, оны – жатыр денесі дейді.  Жатырдың күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі -  жатырдың түбі деп аталады. Жатырдан қарама-қарсы екі жақ бетінен Фаллопиев түтікшелері шығады. Олар аналық безге жалғасып тұйықталады.\r\nЖатыр 3 қабаттан тұрады. Ішкі қабатты – эндометрий. Ортаңғы қабатты – миометрий – (бұлшықетті қабат). Сыртқы қабатты – периметрий.\r\nБала туу  жасындағы әйелдердің  әр ай сайын эндометриі жуарып тұрады, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуына байланысты болатын құбылыс. Егер жүктілік болмаса, эндометрий қабатты сылынып, қынап арқылы қанмен араласып сыртқа шығып кетеді. Оны – етеккір  (менструация) деп атайды.\r\n\r\nСебептері\r\nЖатыр миомасы жиі кездесетін ауру.  Бала көтеру жасына жеткен әр 5 әйелдің бірі,  жатыр миомасына шалдығып жатады. 50-жылдардан бері қарай әр екі әйелде жатыр миомасы кездесуде. Алайда, 20 жастағылар арасында миоманың кездесуі сирек екен.\r\nЖатыр фибромиомасының нақты неден пайда болатынын ешкім білмейді. Мүмкін болтын себептеріне мыналарды жатқызуға болады:\r\n•	Ағзадағы гармондық өзгерістер;\r\n•	Тұқым қуалайтын бұзылыстар (ауру ұрпақтан-ұрапққа жалғасады)\r\nМиома өте кішкентай да болады, оны көру үшін микроскоп қажет етіледі.  Ал кейде үлкендері де кездеседі. Тіпті миома жатырдың барлық бөлігін алып, бірнеше килограм салмаққа дейін өсіп кетеді. Миома кезінде бір түйін секілді, бірнеше түйін мазалауы мүмкін.\r\nФибромиома пайда болуы мүмкін:\r\n•	Жатырдың  бұлшықеттік  қабырғасында (миометрий)\r\n•	Жатырдың шырышты қабығының үстінде (субмукозды түйін)\r\n•	Жатырдың сыртқы қабығының үстінде (субсерозды түйін)\r\n•	Полиптің ұзын аяқшасының сыртқы немесе ішкі жағында \r\n\r\nСимптомдары\r\nФибромиоманың көптеп кездесетін симптомдары:\r\n•	Етеккір аралық қан кету;\r\n•	Етеккір кезінде қатты қан ағады,  кейде  ұйыған қан ағады;\r\n•	Етеккір ұзақ уақыт тоқтамайды;\r\n•	Жиі зәр шығару;\r\n•	Жамбастың солқылдап ауруы және ауыр етеккір кезеңдері;\r\n•	Іштің төменгі жағында тығындалып немесе қысым болып тұрғандай сезім пайда болады;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде ауру сезімдері болады.\r\nМиома көбінесе симптомсыз дамиды. Дәрігер медициналық тексеру кезінде немесе басқа да тексерулер кезінде түйіндерді анықтайды. Миома жиі өсіп тұрады және менопауза кезеңдерінде әйелдердің бойында симптомдары көрінбейді. Соңғы зерттеулер нәтижесі бойынша, кейбір кішкене миомалар менопауза кезеңдерінде азаяды екен.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nЕмдеуші дәрігер жатырдағы өзгерістерді анықтау үшін, генекологиялық тексерулер жүргізеді.\r\nМиоманы кез-келген уақытта диагностикалау оңай емес. Семірген кезде миоманы анықтау қиынға соғады. Жатырда миома пайда болғанда, дәрігер төмендегідей тексерулерді жүргізуі мүмкін:\r\n•	УДЗ – дыбыстық толқын арқылы жатыр суретін түзеді;\r\n•	МРТ – радиотолқын мен магниттің көмегімен ағзаның суретін түзеді;\r\n•	Гистеросонография – жатыр түтігінің өтпелілігін тексереді.\r\nҚан кеткен жағдайда дәрігер төмендегідей кейбір шараларды қолданады:\r\n•	Қауіпті ісікке қарсы (эндрометрия биопсиясы) жатырдың шырышты қабының азғантай бөлігіне тексеру жүргізеді;\r\n•	Жатырды қарау (лапароскопия) үшін, ішті азғантай қылып тіліп, кішкентай түтікшені кіргізеді.\r\n\r\nЕмдеу\r\nЕмдеу әдістерін таңдау төмендегідей жағдайларға байланысты болады:\r\n•	Сіздің жасыңызға;\r\n•	Жалпы денсаулық жағдайыңызға;\r\n•	Симптомдарыңызға;\r\n•	Миоманың түріне;\r\n•	Жүктіллік жағдайыңызға;\r\n•	Кейінгі өміріңізде бала көруге қалауыңыздың болуына.\r\nМиоманың симптомдарын емдеу мынадай жолдармен орындалады:\r\n•	Ауыр етеккір кезеңдерін бақылауда ұстау үшін жүктілікке қарсы дәрілерді қолдану;\r\n•	Жатырішілік құралдарын (ЖІҚ) орнату керек, олар, гормондардың бөлінуіне ықпал етеді, және қатты ауыру мен қан кетуін тоқтатады;\r\n•	Ауыр етеккір кезеңінен пайда болатын аққан ауруының алдын алу үшін темір препараттарын қолдану;\r\n•	Солқылдап, ұйып ауруын басу үшін ибупрофен немесе напросин секіді тыныштандырғыш дәрілерді қабылдау;\r\n•	Миомаларды қысқартуға бағытталған гормонды терапияны пайдалану (ол тек қысқа уақытта жүргізіледі)\r\n•	Динамикалық бақылау: сіз миоманың өсуін бақылау үшін, гинекологиялық тексеруден, УДЗ-дан өтесіз.\r\nМиоманы емдеуге бағытталған хирургиялық қабылдауларға мыналар жатады:\r\n•	Гистероскопия.  Жатырдың ішне өскен түйіндерді жою үшін қолданылады;\r\n•	Несеп артериясы эмболизациясы. Бұл процедура фибромиомаға баратын қанды тоқтатуға бағытталады, нәтижесінде артық түйін кішірейін, ақырында жойылады. Егер сіз болашақта бала сүйгіңіз келсе, бұл емнің ең тиімді жолы болмақ. \r\n•	Миомэктомия. Бұл ота жатыр түйініндегі миоманы жоюға бағытталады.  Бұл шара да, сіз болашақта бала көргіңіз келге оң шешім болмақ.  Бірақ, мұның бір айта кетерлігі, миомалық түйіндердің қайта пайда болу қаупі де болуы мүмкін;\r\n•	Гистерэктомия. Бұл жатырды жоюға бағытталған операция болып табылады. Бұл операция, егер сізге ешқандай дәрі-дәрмек әсер етпей, қабылдаған ешқандай шара оң нәтижесін бермей, ауру асқынып, бала көтеруге деген ниет жоғалған жағдайда орындалады.\r\n\r\nБолжамы\r\nЕгер миома симптомсыз дамыса, оны емдеудің қажеті шамалы.\r\nЕгер сізде миома болса, онде жүкті болған кезде түйіндер өсе бастайды. Бұл қан айналымының күшеюі мен эстроген мөлшерінің көтерілгеніне байланысты болады. Бірақ ол ол үлкейген түйіндер, бала босанғаннан кейін, қайта қалпына келеді.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nМиома асқынған жағдайда мынадай жағдайлар орын алады:\r\n•	Қатты ауырады немесе қан көп аға бастайды, ол кезде жедел ота жасату қажжет болады;\r\n•	Миоманың айналып кетуі. Ол кезде хирургиялық жолмен емделуге тура келеді.\r\n•	Анемия (қанның жетіспеушілігі – қан құрамында эритроциттердің толық жиналмауы) ауыр қан кету салдарынан.\r\n•	Несеп шығару жолдарының инфекциясы: Егер миома қуыққа қысым түсірсе, оның толық босауы қйынға түседі.\r\n•	Бедеулік (кей жағдайда)\r\nЕгер сіз жүкті болсаңыз, азғантай қауіп төніп тұрса, миома мынадай асқынумен сипатталады:\r\n•	Сіз балаңызды мерзімінен бұрын босанасыз, себебі жатырда балаңызға орын жетіспей қалады.\r\n•	Егер фиброздық түйіндер туту жолдарын бекітіп алса немесе бала қауыпті жағдайда жатып қалса, сізге Кесерь тілігі операциясын жасатуға тура келеді.\r\n•	Босанғаннан кейін сізде ауыр қан кету жағдайлары орын алуы ықтимал.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n•	Көп қан кеткен жағдайда немесе етеккіраралық кезеңдерде ауырсынулар мен қан кетулер күшейіп кеткен кезде;\r\n•	Ішіңізде  ауыр бірнәрсе тығындалып тұрғандай сезіп пайда болғанда.\r\n\r\nСинонимдері\r\nЛеймиома; Фибромиома; Миома; Фиброид\r\n\r\nЕреккір кезінде ауырсыну (әйелдерде)\r\nЕтеккірден көп қан кету  (әйелдерде)\r\nТегтер: \r\nісік\r\nқан кету\r\nіштің ауруы\r\nгармондық бұзылытар\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1383,'article','1101','Salpıngıt','qz','2018-08-01 07:34:51','2018-08-01 07:30:00','Salpıngıt nemese Adneksıt – áıelderdiń jambas qýysyndaǵy aǵzalardyń – jatyrdyń, jatyr tútiginiń, analyq bezderdiń qabyný aýrýlarynyń bir túri.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1101',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Salpıngıt','y','   Salpıngıt Salpıngıt nemese Adneksıt – áıelderdiń jambas qýysyndaǵy aǵzalardyń – jatyrdyń, jatyr tútiginiń, analyq bezderdiń qabyný aýrýlarynyń bir túri. Salpıngıt nemese Adneksıt – áıelderdiń jambas qýysyndaǵy aǵzalardyń – jatyrdyń, jatyr tútiginiń, analyq bezderdiń qabyný aýrýlarynyń bir túri.\r\n\r\nÁıelderdiń jynystyq aǵzalary (nemese jambas qýysyndaǵy aǵzalar)\r\n\r\n  \r\n\r\nJambas  qýysyndaǵy áıelderdiń jynystyq aǵzalaryna jatyr, jatyr tútigi, analyq bezder jatady.\r\n\r\nJatyr - uryqtyń damýy ótetin, almurt pishindi qýys aǵza. Jatyr jambas qýysynda,  qýyq pen tik ishektiń arasynda ornalasqan.\r\n\r\nJatyrdyń tómengi tarylǵan tusynda moıny ornalasqan. Jatyr moınynan joǵary atalady ornalasqan keń bóligi – jatyrdyń denesi atalady.  Aǵzanyń kúmbez tárizdi bóligi - jatyrdyń túbi. Jatyrdyń tútikteri - jatyrdyń eki jaǵynda ornalasqan ósindileri. Olar analyq bezdermen aıaqtalady.\r\n\r\nJatyrdyń qabyrǵasy eki qabattan turady. Ishki qabaty – endometrıı atalady. Jatyrdyń syrtqy qabaty bulshyq etinen – mıometrııden turady. Bala órbitý jasyndaǵy áıelderde aı saıyn endometrıı qalyńdaıdy, bul jatyrdyń júktilikke daıyndalýymen baılanysty. Júktilik bolmasa, endometrııdiń qalyń qabaty ajyrap, inshek (qynap) arqyly qanmen syrtqa shyǵady. Bul kórinis – etekkir (menstrýatsııa) atalady.\r\n\r\nSalpıngıttiń paıda bolý sebepteri\r\n\r\nÁıelder aǵzalarynyń qabyný aýrýlary (ÁAQA) bakterııalar inshekten nemese jatyrdyń\r\n\r\nmoınynan jatyrdyń qýysyna, jatyr tútikterine , analyq bezderge, jambas qýysyna jyljyǵanda paıda bolady. kóbinese, bul aýrýlar hlamıdıoz jáne gonoreıany týyndatatyn bakterııalarǵa baılanysty.  Bul jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalar (JJBI). JJBI juǵýynyń keń taralǵan joly – JJBI juqtyrǵan adammen qorǵalmaǵan jynystyq qatynasta bolý.\r\n\r\nBakterııa adam organızmine hırýrgııalyq sharalardan nemese kelesi jaǵdaılarda da túsýi múmkin:\r\n\r\n·    bosaný barysynda\r\n\r\n·    Endometrııdiń bıopsııasy\r\n\r\n·    jatyr ishilik quraldy engizý (VMS)\r\n\r\n·    Terapııalyq nemese jasandy: júktilikti úzý\r\n\r\nJJBI paıda bolý qaýip artady, eger:\r\n\r\n·    gonoreıaǵa nemese hlamıdıozǵa shaldyqqan jynystyq seriktes bolsa\r\n\r\n·    birneshe jynystyq seriktes bolsa\r\n\r\n·    buryn JJBI juqqan kezderi bolsa\r\n\r\n·    jatyr ishilik spıral jaqynda qoıylsa\r\n\r\n·    jasóspirimdik shaqta jynystyq belsendilik bolsa\r\n\r\n·    JJBI sımptomdary bar.\r\n\r\n JJBI keń taralǵan sımptomdary:\r\n\r\n·    dene temperatýrasynyń artýy (turaqty emes sımptom, paıda bolyp, joıylady)\r\n\r\n·    jambas qýysy aýmaǵynda, ishtiń tómengi tusynda, keıde arqadaǵy aýyrsyný\r\n\r\n·    inshekten basqa tústi, qurylymdy, nemese ıisti bólindi shyǵýy.\r\n\r\nÁıelder aǵzalarynyń qabyný aýrýlarynda paıda bolatyn basqa sımptomdar:\r\n\r\n·     jynystyq qatynastan keıin qan ketýi\r\n\r\n·     qaltyraý\r\n\r\n·     sharshaý\r\n\r\n·     jıi jáne aýyrsynatyn nesep júrýi\r\n\r\n·     etekkir kezindegi aýyrsynýdyń kúsheıýi \r\n\r\n·     qanmen bólindi, etekkirdiń qalypty bolmaýy\r\n\r\n            ·     tábettiń bolmaýy  \r\n\r\n·     júrek aınýy, keıde qusýmen\r\n\r\n·     etekkirdiń kelmeýi\r\n\r\n·     aýyrsynatyn jynystyq qatynas.\r\n\r\neskertý: JJBI sımptomsyz paıda bolýy múmkin. Jatyrdan tys júktilik, nemese bedeýlikke shaldyqqan áıelder kóbinese  áıelder aǵzalarynyń jasyryn qabyný aýrýlaryna shaldyqqan, jáne olar kóbinese, hlamıdııalyq ınfektsııadan týyndaǵan.\r\n\r\nTekserý\r\n\r\nNaýqas ish qýysy aýmaǵynda shıryǵý nemese temperatýranyń artýyn sezinýi múmkin. Jambas qýysy aýmaǵyn tekserý kelesi aýrýlardyń belgilerin kórsetýi múmkin: \r\n\r\n·    jatyr moıny jeńil qantalaıdy\r\n\r\n·    jatyr moınynan bólindiler\r\n\r\n·    jatyr moınyn qozǵaǵanda aýyrsyný\r\n\r\n·    jatyrda nemese analyq bezdegi shıryǵý.\r\n\r\nJJBI anyqtaý úshin kelesi zerthanalyq taldaýlar ótkiziledi:\r\n\r\n·     C-reaktıvti aqýyzǵa taldaý\r\n\r\n·     erıtrotsıtter shógý jyldamdyǵyna taldaý \r\n\r\n·     leıkotsıtter  mólsherine taldaý. \r\n\r\nBasqa taldaý túrleri:\r\n\r\n·      inshek pen jatyr moınyn gonoreıa taıaqshalaryna, hlamıdııalarǵa jáne JJBI basqa qozdyrǵyshtaryna tekserý.\r\n\r\n·      ÁAQA sımptomdarynyń paıda bolýynyń appendıtsıt nemese júktilik sekildi basqa sebepterin anyqtaý úshin jambas qýysy aǵzalarynyń ýltradybystyq zertteýin nemese kompıýterlik tomografııasyn júrgizý. Bul zertteýler jatyr tútigi men analyq bezderdiń mańaıyndaǵy ınfektsııa oshaǵyn nemese   abstsesti izdeý úshin de qoldanylady. (ÝZT, tomografııa jáne basqa tekserý tásilderi týraly osy jerden oqýǵa bolady)\r\n\r\n·      qan  sarysýyndaǵy     horıondyq gonadotropın mólsherine taldaý (júktilikke test).\r\n\r\nEmdeý tásilderi\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda dáriger naýqasqa antıbıotıkter taǵaıyndaıdy, taldaý nátıjelerinen buryn.\r\n\r\nEger JJBI jeńil túri dıagnozy qoıylsa, ádette, naýqasqa antıbıotık egiledi, ári qaraı antıbıotıkti tabletka túrinde eki apta boıy ishý taǵaıyndalady jáne naýqas úıine qaıtarylady. Preparat ishý kezinde dárigerdiń udaıy keńesi qajet.\r\n\r\nÁıel aǵzalary qabyný aýrýlarynyń aýyr jaǵdaılarynda aýrýhanaǵa jatý qajet bolady. bul jaǵdaıda antıbıotıkter  vena arqyly engiziledi, keıinnen tabletka túrinde jalǵasady. Antıbıotıktiń túri ınfektsııanyń túrine baılanysty. Alýan túrli antıbıotıkter mundaı ınfektsııanyń túrlerine qoldanylady. Olardyń keıbiri júkti áıelderge qaýipsiz.\r\n\r\nJynystyq seriktester de emdelýi tıis, qaıta juǵýdy boldyrmas úshin. Antıbıotıktermen emdelý kezinde jynystyq qatynasta prezervatıv qoldaný qajet. JJBI asa aýyr jaǵdaıynda antıbıotıkter kómektespese, hırýrgııalyq aralasý qajet bolady.\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nÁıel aǵzalary qabyný aýrýlarynyń ınfektsııalary jambas qýysy aǵzalarynda tyrtyq túzilýine aparýy múmkin, olardyń asqynýlary:\r\n\r\n·     jambas qýysyndaǵy   sozylmaly aýyrsyný \r\n\r\n·     jatyrdan tys júktilik\r\n\r\n·     Bedeýlik.\r\n\r\nMamannyń kómegine júginińiz, eger:\r\n\r\n·    JJBI  sımptomdary bolsa\r\n\r\n·    JJBI juqtyrdym dep oılasańyz\r\n\r\n·    JJBI emdeý nátıje bermese.\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nAldyn alý sharalary:\r\n\r\n·         JJBI ýaqytyly emdeý\r\n\r\n·         Qaýipsiz jynystyq qatynasty qoldaý. JJBI aldyn alýdyń jalǵyz senimdi joly – jynystyq qatynasqa túspeý. Bir jynystyq seriktesi bolý da mundaı aýrýlardyń paıda bolý qaýpin azaıtady (monogamııa). Jynystyq qatynasta prezervatıv qoldaný qajet.\r\n\r\n·         JJBI udaıy test ótkizý arqyly Áıel aǵzalary qabyný aýrýlarynyń qaýpin azaıtýǵa bolady. seriktester jynystyq qatynastyń aldynda JJBI bolýyna testiden ótýine bolady.\r\n\r\n·         20-25 jastaǵy nemese oǵan jetpegen jastaǵy barlyq áıelder ár jyl saıyn tekserýden ótýi qajet, hlamıdıoz ben gonoreıa belgilerin anyqtaý úshin. Jańa jynystyq seriktes nemese seriktes birnesheý bolýynda JJBI taldaý tapsyrǵan jón. \r\n\r\nÁıel aǵzalary qabyný aýrýlarynyń basqa ataýlary\r\n\r\nSalpıngıt nemese Adneksıt.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1384,'article','1269','Kvınke isinýi (Angıonevrotıkalyq isiný)','qz','2018-10-05 09:57:09','2018-10-05 09:54:00','__Kvınke isinýi nemese angıonevrotıkalyq isiný __esekjemge uqsas bolyp keledi, biraq Kvınke isigi zaqymdalý tereńdigine baılanysty ajyratylady. Angıonevrotıkalyq isigi keıbir kezde bórtpelersiz de paıda bolýy múmkin','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1269',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kvınke','y','   Kvınke isinýi (Angıonevrotıkalyq isiný) __Kvınke isinýi nemese angıonevrotıkalyq isiný __esekjemge uqsas bolyp keledi, biraq Kvınke isigi zaqymdalý tereńdigine baılanysty ajyratylady. Angıonevrotıkalyq isigi keıbir kezde bórtpelersiz de paıda bolýy múmkin Kvınke isinýi nemese angıonevrotıkalyq isiný esekjemge uqsas bolyp keledi, biraq Kvınke isigi zaqymdalý tereńdigine baılanysty ajyratylady. Angıonevrotıkalyq isigi keıbir kezde bórtpelersiz de paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nPaıda bolý sebepteri:\r\nKvınke isigi – allergııalyq reaktsııanyń esebinen paıda bolady. Allergııalyq reaktsııa kezinde gıstamın jáne taǵy sol sııaqty hımııalyq zattar qanaǵymǵa bosap shyǵady. Immýndy júıe aǵzadaǵy allergen sııaqty jat zatty anyqtaǵanda,  organızm gıstamındi bóledi.\r\n\r\nKóbinese angıonevrotıkalyq eseńgireýdiń paıda bolý sebebi anyqtalmaıdy.\r\nKelesi sebepter angıonevrotıkalyq isiktiń paıda bolýyna ákelýi múmkin:\r\n•	Janýar túkterindegi qaıyzǵaqtar;\r\n•	Sýdyń, kún sáýlesiniń, sýyqtyń, ystyqtyń áseri;\r\n•	Azyq-túlikter (jemis-jıdekter, balyq, jańǵaqtar, jumyrtqa, sút)\r\n•	Qurt-qumyrsqanyń, shybyn-shirkeılerdiń shaǵýynan;\r\n•	Medıtsınalyq preparattar; antıbıotıkter, steroıdty emes qabynýǵa qarsy preparattar, qan qysymyn turaqtandyrýshy dáriler;\r\n•	Shań-tozańdar.\r\n\r\nEsekjem men Kvınke isigi júıeli qyzyl jegi, leıkemııa, lımfoma sııaqty aýtoımmýndy aýrýlardan keıin nemese solarmen qatar paıda bolýy da múmkin.\r\n\r\nAngıonevrotıkalyq isiktiń keıbir túrleri tuqym qýalaýshylyq jolmen beriledi, sonymen qatar sebepterine, asqynýlaryna, emine baılanysty aıyrmashylyqtary bolady.\r\n\r\nSımptomdary\r\nAýrýdyń negizgi sımptomy – kenetten paıda bolatyn teriniń betkeı qabatynyń isinýi. Sonymen qatar teriniń betki qabatynda isikter men tyrtyqtar paıda bolýy da múmkin.\r\nBirinshi kezekte kóz aınalasy jáne erin isinedi. Sonymen qatar qol, aıaq, tamaq jaqtarda paıda bolýy  múmkin.\r\nTeri betindegi tyrtyqtardan  bórtpeler shyǵyp, sál  aýyrsyný nemese qyshyný sezimderi paıda bolýy múmkin. Bul sımptomdar esekjemge tán. Bórtpeler titirkengende aq túske enedi. Aýyrsyný angıonevrotıkalyq isiktiń terini zaqymdaǵan tereńdigine baılanysty bolady.\r\n\r\nBasqa da sımptomdar:\r\n•	Ishtegi spazm – qurysý, tyrysý.\r\n•	Tynys alýdyń qıyndaýy.\r\n•	Aýyz ben kózdiń isinýi.\r\n•	Kózdiń kilegeı qabatynyń isinýi.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nDáriger naýqasty qarap tekserý kezinde teride paıda bolǵan ózgeristerge baılanysty, titirkendirgish nemese hımııalyq zattardyń áserinen bolǵanyn nemese bolmaǵanyn suraýy kerek. Eger naýqastyń tamaǵy isip ketse, medıtsınalyq tekserý kezinde naýqastyń tynys alýy qıyndap, qalyptydan tys dybystar shyǵýy múmkin.\r\nDáriger sonymen qatar allergııalyq rekatsııany baıqaý úshin qan taldamasyn alýy múmkin.\r\n\r\nEmdelýi\r\nJeńil sımptomdary kezinde aýrýdy emdeý qajet etpeıdi. Aýyr jáne ortasha sımptomdary kezinde aýrýdy emdeý kerek.\r\n\r\nKvınke isigimen aýyratyn naýqastar kelesi erejelerdi saqtaý kerek:\r\n•	Aýrýdy shaqyratyn kez-kelgen faktorlardan nemese allergenderden alshaq bolǵany jón.\r\n•	Dárigerińiz taǵaıyndamaǵan dárilerden, qabyldaýǵa bolmaıtyn azyq-túlikterden shektelý kerek.\r\n•	Aýyrsynýdy tómendetý maqsatynda isik paıda bolǵan jerge sýyq dáke oramalyn basý kerek.\r\n\r\nAngıonevrotıkalyq isikte qoldanylatyn dáriler:\r\n•	Antıgıstamındik preparattar.\r\n•	Qabynýǵa qarsy dáriler\r\n•	Epınefrındi egý\r\n•	Tynys alý joldaryn ashatyn ıngalıatsııalyq dáriler.\r\n•	Ranıtıdın.\r\n•	Eger de Kvınke isigi bar naýqastyń tynys alýy qıyndasa, tez arada jedel járdem shaqyrý kerek, sebebi anıgınevrotıkalyq isik tynys alý joldaryn tolyq bitep ómirge qaýip tóndirýi múmkin.\r\nÁdette tynys alý joldarynyń bitemeıtin jáne sımptomdary jeńil ótetin angıonevrotkalyq isiný biirneshe kún ishinde qaıtady.\r\n\r\nTegter: \r\nKvınke isigi\r\nAngıonevrotıkalyq isik\r\nEsekjem\r\nallergııa\r\nAllergııalyq reaktsııa\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1385,'article','1279','Sháýet qýyqshasy','qz','2018-10-05 10:30:46','2018-10-05 10:30:00','__Sháýet qýyqshasy__ – qýyqasty beziniń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, jup qapshyq tárizdi múshe. Qyzmeti – ózinen qoımaljyń suıyqtyq bólý arqyly uryq jasýshalaryn (spermatozoıd) belsendilendirip, syrtqa shyǵýyna jaǵdaı jasaıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1279',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sháýet','y','   Sháýet qýyqshasy __Sháýet qýyqshasy__ – qýyqasty beziniń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, jup qapshyq tárizdi múshe. Qyzmeti – ózinen qoımaljyń suıyqtyq bólý arqyly uryq jasýshalaryn (spermatozoıd) belsendilendirip, syrtqa shyǵýyna jaǵdaı jasaıdy. Sháýet qýyqshasy – qýyqasty beziniń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, jup qapshyq tárizdi múshe. Qyzmeti – ózinen qoımaljyń suıyqtyq bólý arqyly uryq jasýshalaryn (spermatozoıd) belsendilendirip, syrtqa shyǵýyna jaǵdaı jasaıdy.\r\n \r\nTegter: \r\nýrologııa\r\nmedıtsına\r\nUryq kópirshigi\r\nQýyq asty bezi \r\nSuıyqtyq óndiretin \r\nAnatomııa \r\nEr adamnyń densaýlyǵy\r\nTúzilis \r\nDensaýlyq \r\nUryq jasýshalarynyń (spermatozoıd) quramynda bolatyn\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1386,'article','1037','Labırıntıt','qz','2018-07-25 17:05:46','2018-07-25 16:53:00','Labırıntıt – ishki qulaqtyń irińdi nemeses irińsiz qabynýymen sıpattalatyn aýrý. \r\n\r\nQulaq syrtqy, ortańǵy jáne ishki bólimderden turady. Dybys jarǵaq jáne úsh kishkene súıekter dybysty  dybys jarǵaqtan qulaq ıiriminiń aldyńǵy jaǵyna ótkizedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1037',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Labırıntıt','y','   Labırıntıt Labırıntıt – ishki qulaqtyń irińdi nemeses irińsiz qabynýymen sıpattalatyn aýrý. \r\n\r\nQulaq syrtqy, ortańǵy jáne ishki bólimderden turady. Dybys jarǵaq jáne úsh kishkene súıekter dybysty  dybys jarǵaqtan qulaq ıiriminiń aldyńǵy jaǵyna ótkizedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nLabırıntıt – ishki qulaqtyń irińdi nemeses irińsiz qabynýymen sıpattalatyn aýrý. \r\n\r\n\r\n\r\nQulaq syrtqy, ortańǵy jáne ishki bólimderden turady. Dybys jarǵaq jáne úsh kishkene súıekter dybysty  dybys jarǵaqtan qulaq ıiriminiń aldyńǵy jaǵyna ótkizedi.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nLabırıntıt ortańǵy qulaqtyń jiti nemese kóbinese, sozylmaly aýrýlarynda, ortańǵy qulaqtyń týberkýlezinde, jaraqat kezinde paıda bolady.\r\n\r\nDamý joldaryna baılanysty ishki qulaqtyń qabyný aýrýlaryn tımpanogendik (ortańǵy qulaqtan ótetin), menıngogendik (menıngıtte) jáne gematogendik (basqa aýrýlarda qabyný ishki qulaqqa qan arqyly beriledi) túrlerine bólýge bolady.\r\n\r\nSondaı-aq, ıirimniń irińdi jáne irińsiz zaqymdanýy bolady, al taralýy boıynsha dıffýzdyq (taralǵan) jáne shektelgen bolady.\r\n\r\nKelesi faktorlar labırıntıttiń paıda bolý qaýpin arttyrady:\r\n\r\n* Alkogoldiń úlken mólsherin qabyldaý\r\n* Sharshaý\r\n* Allergııa bolý tarıhy\r\n* Vırýstyq aýrýdyń, respıratorlyq ınfektsııadan keıin\r\n* Qulaqtyń ınfektsııasy\r\n* Temeki shegý\r\n* Kúızelis\r\n* Retseptimen nemese retseptisiz beriletin belgili bir dárilerdi qoldaný (ásirese,  aspırın)\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n* Bas aınalýy\r\n* Kózdiń eriksiz qozǵalýynan fokýsteý qıyndyǵy\r\n* Bir qulaqtyń estimeı qalýy\r\n* Tepe-teńdikti joǵaltý, mysaly, bir jaǵyna qulaý\r\n* Júrek aıný jáne qusý\r\n* Qulaqtyń shyńyldaýy\r\n​\r\nIrińdi  labırıntıtte temperatýra artýy múmkin. Dıffýzdyq irińdi labırıntıtte  tolyq estimeı qalý ornaıdy.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger naýqastyń labırıntıttiń sımptomdaryna nusqaıtyn shaǵymdaryn tyńdap, aýrýdy anyqtaıdy.\r\n\r\nÁdette, bul aýrýdy anyqtaý úshin arnaıy testiler qajet emes, biraq, dáriger kelesi naýqastan dıagnostıkalyq sharalardy ótýin suraýy múmkin:\r\n\r\n* EEG (elektroentsefalogramma – mıdyń elektrlik belsendiligin zertteý)\r\n* Elektronıstagmografııa (kózdiń bulshyq etteriniń elektrlik belsendiligin zertteý)\r\n* bastyń KT (kompıýterlik tomografııasy)\r\n* estý testileri (aýdıologııa / aýdıometrııa)\r\n* bastyń MRT (magnıttik-rezonanstyq tomografııasy)\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nLabırıntıt ádette, emdeý bastalǵannan keıin birneshe aptada ótedi. Emdeý bas aınalýy sekildi sımptomdardy jeńildetýge kómektesedi.\r\n\r\nEmdeý úshin qoldanylatyn dárilik preparattar:\r\n\r\n* Antıgıstamındik (allergııaǵa qarsy) preparattar\r\n* Júrek aıný men qusýǵa qarsy dáriler\r\n* Bas aınalýyn joıatyn dáriler\r\n*  Uıqy shaqyratyn jáne tynyshtandyratyn quraldar\r\n \r\n\r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nÝaqytyly dárigerge kóringende jáne durys emdelgende boljamy – oń. Aýyr sımptomdary aptanyń ishinde ótedi. Naýqastardyń kópshiligi 2-3 aı barysynda saýyǵady. Egde naýqastarda bas aýyrýy jáne bas aınalýy baıqalýy múmkin. Eger asqynýǵa jol berilip, estimeı qalý oryn alsa, estý qalpyna kelmeýi múmkin.\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n* Estimeı qalý (asa sırek)\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nDárigerge habarlasyńyz, eger:\r\n\r\n* Bas aınalýy, tepe-teńdikti joǵaltý nemese labırıntıttiń basqa sımptomdary bolsa\r\n* Estimeı qalsańyz\r\n\r\nJedel járdemdi shaqyryńyz, eger:\r\n\r\n* qurysý bolsa\r\n* zattar qos bolyp kórinse\r\n* esten taný bolsa\r\n* udaı qýsý bolsa\r\n* sóıleý túsiniksiz bolsa\r\n* bas aınalýynda, ásirese, 38 ° C-tan asatyn temperatýra bolsa\r\n* álsizdik nemeses saldanýda\r\n \r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nAýrýdyń aldyna alýdyń belgili ádisteri joq.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1387,'article','106','Бел-сегізkөз радикулитінің','kz','2018-07-16 09:55:25','2018-07-16 08:52:00','Бел – бұл сүйектерден, бұлшық еттерден және байламдардан тұратын құрылым. Бел дененің жоғарғы және төменгі бөлігін қосатындықтан, ауыр заттарды көтергенде, бір нәрсеге қол созғанда немесе омыртқа бұратылғанда ол жарақаттарға аса бейім.  Беліміз ауырсыну пайда болғанда, арқаның икемділігіне, күштілігіне тәуелді екендігімізді түсінеміз. Белімізде ауырсыну пайда болғанға дейін көпшілігіміз арқаның және іштің бұлшық еттерінің ширақтығын сақтаудың маңыздылығы туралы ойланбаймыз.\r\n\r\nБарлық адамдардың 85% жуығы белінде ауырсыну сезінген. Көбінесе, белдің ауырсынуы бұлшық еттердің шамадан тыс ширығуының және омыртқа бағанын қолдап тұратын бұлшық еттер мен байламдардың жарақаттарының салдарынан туындайды. Сирек түрде белдің ауырсынуы ауруларға немесе омыртқа бағанының деформациясына байланысты да болады.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=106',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бел-сегізkөз','y','   Бел-сегізkөз радикулитінің Бел – бұл сүйектерден, бұлшық еттерден және байламдардан тұратын құрылым. Бел дененің жоғарғы және төменгі бөлігін қосатындықтан, ауыр заттарды көтергенде, бір нәрсеге қол созғанда немесе омыртқа бұратылғанда ол жарақаттарға аса бейім.  Беліміз ауырсыну пайда болғанда, арқаның икемділігіне, күштілігіне тәуелді екендігімізді түсінеміз. Белімізде ауырсыну пайда болғанға дейін көпшілігіміз арқаның және іштің бұлшық еттерінің ширақтығын сақтаудың маңыздылығы туралы ойланбаймыз.\r\n\r\nБарлық адамдардың 85% жуығы белінде ауырсыну сезінген. Көбінесе, белдің ауырсынуы бұлшық еттердің шамадан тыс ширығуының және омыртқа бағанын қолдап тұратын бұлшық еттер мен байламдардың жарақаттарының салдарынан туындайды. Сирек түрде белдің ауырсынуы ауруларға немесе омыртқа бағанының деформациясына байланысты да болады.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nБелдің ауырсынуы дегеніміз не және ол ненің салдарынан туындайды?\r\n\r\n\r\n\r\nБел – бұл сүйектерден, бұлшық еттерден және байламдардан тұратын құрылым. Бел дененің жоғарғы және төменгі бөлігін қосатындықтан, ауыр заттарды көтергенде, бір нәрсеге қол созғанда немесе омыртқа бұратылғанда ол жарақаттарға аса бейім.  Беліміз ауырсыну пайда болғанда, арқаның икемділігіне, күштілігіне тәуелді екендігімізді түсінеміз. Белімізде ауырсыну пайда болғанға дейін көпшілігіміз арқаның және іштің бұлшық еттерінің ширақтығын сақтаудың маңыздылығы туралы ойланбаймыз.\r\n\r\nБарлық адамдардың 85% жуығы белінде ауырсыну сезінген. Көбінесе, белдің ауырсынуы бұлшық еттердің шамадан тыс ширығуының және омыртқа бағанын қолдап тұратын бұлшық еттер мен байламдардың жарақаттарының салдарынан туындайды. Сирек түрде белдің ауырсынуы ауруларға немесе омыртқа бағанының деформациясына байланысты да болады.\r\n\r\nБелдің ауырсынуының түрлері: \r\n\r\n* Жіті, 3 айға дейін созылады. Көпшілік адамдарда үйде 4-6 апта емделгеннен кейін ауырсыну жеңілдейді. \r\n* Қайталанатын, жіті симптомдардың қайталанатын көріністерімен. Көпшілік адамдарда белдің ауырсынуының қайталануының, кемінде, бір көрінісі байқалады. \r\n* Созылмалы, 3 айдан артық созылады.\r\n \r\n\r\nБелдің ауырсынуының симптомдары қандай?\r\n\r\n«Белдің ауырсынуы» термині симптомрдардың бірқатар ауқымын сипаттау үшін қолданылады. Себептеріне қарай белдің ауырсынуы батып, күйдіріп, жіті түрде ауырсыну, үлкен аумақты қамтитын немесе бір нүктеде шектелген болады. Біртіндеп дамуы немесе кенеттен пайда болуы және бұлшық еттік түйілумен немесе сіресумен қосарлануы, немесе оларсыз өтуі мүмкін.\r\n\r\nАяқтағы симптомдары (ауырсыну, ұйып қалу немесе шаншу, әдетте, тізеден төмен) омыртқа бағанының төменгі бөлігіндегі бұзылыстарға байланысты аяққа баратын нервтің қысылуынан туындауы мүмкін; олар өздігінше немесе белдің ауырсынуымен бірге байқалуы мүмкін.  \r\n\r\nЕкі аяқтағы әлсіздік несеп қапты және/немесе ішекті бақылау қызметін жоғалтумен қоса «жылқы құйрығы» аталатын синдромды білдіреді, бұл жағдайда шұғыл медициналық көмек көрсету қажет.\r\n\r\n \r\nБелдің ауырсынуының себебі қалай анықталады?\r\n\r\nДәрігер белдің жіті ауырсынуын науқастың өткендегі аурулары, жұмысқа және дене белсенділігі, сондай-ақ, қарапайым тексерулердің негізінде анықтайды. 95% жағдайда емдеуге ұсыныстар беру үшін дәрігерге осы деректер жеткілікті.\r\n\r\nКейде арқа аумағындағы бұзылыстар туралы көбірек ақпарат алуға мүмкіндік беретін күрделі көрнекілік тексеру әдістері  қолданылады. Арқа  аумағындағы бұзылыстарды анықтаудың көрнекілік тексеру әдістеріне жататындар: магниттік- резонанстық томография (МРТ), компьютерлік томография (КТ), сүйектерді сканерден өткізу және рентгендік зерттеу.\r\n\r\nМРТ және компьютерлік томография нервтердің сығылуына байланысты бұзылыстарды туындататын дискінің жарығын немесе омыртқа каналының тарылуын бірдей дәрежеде дәл көрнекілікпен көрсетуге қабілетті. МРТ компьютерлік томографиядан артықшылығы - МРТ кезінде иондаушы сәулелену қолданылмайды. \r\n\r\nЕгер тексерудің нәтижелері науқаста күрделі аурудың болуын болжаса, симптомдар 4-6 аптадан артық созылса, немесе науқастың арқасында ұдайы күшті ауырсыну, аяқтың ауырсынуы немесе ұйып қалуы болса, көрнекілік зерттеу әдістері науқастың ауруының табиғатын ашып, себебін анықтай алады.\r\n\r\n \r\nБелдің ауырсынуының қауіп факторлары қандай?\r\n\r\nОрта жастағы ерлерде, отбасының мүшелерінің бірінде арқасы тарапынан бұзылыстар болса, немесе жүктіліктің толық мерзімін аяқтаса, белдің ауырсыну қаупі жоғары болады. Сондай-ақ, қауіп факторларына жататындар: темекі шегу, артық салмақ, көп отыратын өмір салты, ұдайы ширығу, арқаның дірілдеуі немесе бұратылуы, сүйекті әлсірететін дәрілерді ұзақ уақыт қабылдау (мысалы, кортикостероидтарды).\r\n\r\nБелдегі жіті ауырсыну. Көпшілік жағдайда белдің ауырсынуы үйдегі емдеу кезінде басылады. Белдің ауырсынуының алғашқы симптомдарында келесі емдеуді бастаңыз:  \r\n\r\n3 күн мұз басып, содан кейін ылғалды жылу қою қажет. Стероидтық емес қабынуға қарсы препараттарды ауырсынуды басу үшін қабылдауға болады. Күнделікті белсенділікті жалғастыруға болалы, егер арқадағы ауырсыну күшеймесе.  Екі күннен аса төсекте болу режимі сауығуды  бәсеңдетеді.\r\n\r\nБелдің күшейетін немесе жалғасатын ауырсынуы. Егер 4 апта бойы үйдегі емдеуге қарамастан, симптомдар күшейетін болса, немесе өтпесе,  тексерілу және үйдегі емдеуді жалғастыру үшін дәрігерге көрініңіз. Уқалауды, акупунктураны немесе баламалық медицинаның басқа, ыңғайлы түрлерін қолдануға болады. Ғылыми зерттеулердің деректері бойынша белгісіз себепті белдің ауырсынуында немесе  бұлшық еттің түйілуінде аталған емдеу түрлері әркімге әр түрлі әсер етеді. Бір шағын зерттеу көрсеткендей, психологиялық фактор маңызды роль атқарады: адамның аса сеніп жасаған ем-шарасы белдің ауырсынуын жойған.\r\n\r\nБелдің созылмалы ауруы.  Егер белдің мәселесі 3 айдан артық уақытқа созылса, науқас созылмалы ауырсынуды емдеп үйренуі қажет.  Созылмалы ауырсынуды денелік және жігерлік тұрғысынан жеңу үшін бірнеше маманнан кеңес алу қажет, емдік дене шынықтыру маманын қоса – арқаға және ішке арналған жаттығулар кешенін таңдау мәселесі бойынша. Белдің созылмалы ауырсынуында көмектесетін емдеудің қосымша түрлеріне ауырсынуды жеңу дағдыларына үйретудің танымдық-мінез-құлықтық емдеуі, сондай-ақ, ауырсынуды басу үшін жұлын каналына инъекция салу немесе үшциклдік антидепрессанттарды қабылдау жатады.\r\n\r\nБелдің созылмалы ауырсынуын емдеу үшін бірқатар тәжірибелік немесе тексерілмеген емдеу әдістері де бар, оның ішінде, диск ішілік электротермиялық емдеу (ВДЭТ), морфинді сорғыштар және лазерлік дискэктомия.  Бұл әдістерге сақтықпен қараңыз, мұндай емдеуге кірісу үшін бірнеше пікірді білу қажет.\r\n\r\nБелдің ауырсынуын емдеу үшін сирек жағдайда операция қажет болады. Белдің ауырсынуын туындататын кейбір жағдайларда (мысалы, дискінің жарығында) операция көмектесуі мүмкін. Бірақ, бұл жағдайларда да көпшілік адамдар операциясыз емделе алады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nБелдің ауырсынуын емдеудің нұсқалары әр түрлі: үйдегі емдеуден бастап, арқаның созылмалы ауруларына қатысты тәжірибелік –инвазитік ем-шараларға дейін. Емдеудің кейбір әдістері белдегі созылмалы ауруды емдеу үшін жарамды, бірақ, жіті ауырсынуды басуға жарамсыз болады.\r\n\r\nБелдің жіті ауырсынуын басу үшін екі әрекетті әдіс:\r\n\r\n1) Белсенділікті сақтау (төсекте жатпау); 2) қабынуға қарсы препараттарды қабылдау. \r\n\r\nБелдің созылмалы ауырсынуын емдеудің тиімді екі әдісі:\r\n\r\n1) науқастың бұлшық етінің күшін нығайтуға бағытталған жаттығулар; 2) созылмалы ауырсынуды емдеу.\r\n\r\nБелгісіз себепті белдің ауырсынуына немесе бұлшық еттің түйілуіне емдеудің әдістері әркімге әр түрлі әсер етеді. Бір шағын зерттеу көрсеткендей, адамның аса сеніп жасаған ем-шарасы белдің ауырсынуын жеңуге көмектеседі.\r\n\r\nЕгер науқастың белі жарақатқа жақында ұшыраса, оны бірнеше аптаның ішінде табысты емдей алады.\r\n\r\nАлдымен үйдегі емдеу әдістерін қолдану қажет, оған 3 күн бойы мұз басу, одан кейін ылғал жылуды қою,  сондай-ақ, стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдау жатады.\r\n\r\nНауқас өзінің күнделікті белсенділігіне, мүмкіндігінше, тезірек оралуы қажет (төсекте болу сауығуды бәсеңдетеді). \r\n\r\nШыдамдылық қажет: белдегі жіті ауырсынудың  90% жағдайлары  3 айдың барысында тек үйдегі емделу арқылы табысты емделеді. \r\n\r\nКөптеген адамдарда белдің ауырсынуының, кемінде, бір қайталануы болады. Науқастың белінде ауырсыну болса, арқасы бұрынғыдан әлжуаз болатынын есте ұстауы қажет. Омыртқаға күтім жасауды күн тәртібіне міндетті енгізу қажет:\r\n\r\nІштің және арқаның бұлшық еттерінің күшін сақтау қажет, ауырды дұрыс көтеріп, арқаны дұрыс ұстауды қадағалау қажет.\r\n\r\n \r\nҮйдегі емдеу\r\n\r\nНауқастың жағдайында қосымша медициналық емдеу қажеттігіне қарамастан, үйдегі емдеу белдің ауырсынуының сауығуы үшін аса маңызды.\r\n\r\nБелдің жіті ауырсынуы. Науқас арқасының алғаш жіті ауырсынуын сезінсе, шұғыл  дәрігердің назарын талап ететін симптомдарды білуі тиіс. Егер науқаста күрделі аурудың симптомдары болмаса, үйде емделіп көруіне болады.\r\n\r\nАуырсыну басталғаннан кейінгі алғашқы бірнеше күн бойы белдің ауырсынуындағы көмек көрсетудің бастапқы ұсыныстарын орындау қажет. Мысалы, бөксені айналдыра қозғау, бұл жаттығу омыртқаны жұмсақ ажыратып, белді созады.\r\n\r\n Күнделікті жүктемені азайтқан жөн. Зерттеулерге сай, дене белсенділігін сақтауға қарағанда төсекте болудың пайдасы аз (ауырсынуды басу үшін). Бірақ, жүктемелердің көлемін азайту қажет. Белдің ауырсынуын туындататын қимылды жасаудан алшақ болу қажет.\r\n\r\nАуырсынуды басатын дәрілерді немесе стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдау қажет, сондай-ақ, арқаның ауырсынуын азайту үшін оған мұз немесе жылу қою қажет.\r\n\r\nСозылмалы ауырсынуды емдеу. Егер белдің ауырсынуы 3 айдан артық уақытқа созылса, науқастың созылмалы ауырсынуды емдеп үйренуі өмірлік маңызды. Организм ұдайы ауырсынуға сезімтал бола бастағандықтан, физиологиялық түрдегі серпінінің салдарынан ауырсыну ұдайы күйге көшеді.\r\n\r\nСозылмалы ауру кезінде психологиялық кеңес және дәрі-дәрмекпен емдеу қажет, себебі, ауырсыну іштей-сырттай қажытады. Жағдайға байланысты түрде үйдегі емдеу шеңберінде келесі емдеу түрлерінің бірін немесе бірнешеуін қолданып, ауырсынуды бақылауға алуға болады:\r\n\r\n* Арқаның бұлшық еттерін нығайтуға бағытталған жаттығулар: қажетті жаттығулардың тізімін алу үшін емдік дене шынықтыру бойынша маманға немесе емдеуші дәрігерге бару қажет. \r\n* Екі күн бойы ауырсынуды басатын дәрілерді қабылдау – ауырсынуды басу үшін. \r\n* Емдік уқалау – бұлшық етінің түйілуін басу үшін.\r\n* Омыртқа бағанын түзету – бұл шараны мануалдық емдеу маманы жасауы тиіс.\r\n* Акупунктура (инемен емдеу).\r\n* Үшциклдік антидепрессанттар –созылмалы ауырсынуды емдеу үшін. Дәрілердің бұл түрі көңіл-күйді ғана емес, созылмалы ауырсыну кезінде қосымша ауырсынуды басатын әсері де бар. \r\n* Ауырсынуды басатын препараттардың инъекциясы немесе кортикостероидтар (гормондар) – ауырсыну сезімін тежеу немесе қабынуды азайту үшін. \r\n* Нейростимуляция  аппараттарының көмегімен жұлынды ынталандыру – белдегі күшті созылмалы ауырсыну кезінде қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nБелдің ауырсынуын оның күшейген немесе қайталанған кезінде емдеу. \r\nНауқаста екі күннен артық белінің ауырсынуы болса, арқасының немесе аяқтарының жағынан симптомдары күшейсе немесе үйдегі 4 апталық емдеуден кейін де сақталса, дәрігерге көріну қажет. Объективті тексеру және зерттеудің көрнекілік әдістері науқастың жағдайы туралы жаңа ақпарат беріп, әрі қарай емдеу тактикасы жөнінде дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер белдің жеңіл немесе орташа ауырсынуының ешқандай күрделі себебі анықталмаса (бұл 85% жағдайда болады), науқасқа үйдегі емдеуді жалғастыруына кеңес беріледі. Аурудың симптомдарын ушықтырмаса, күнделікті арқаны нығайтатын жаттығуларды орындау ұсынылады. Стероидты  емес қабынуға қарсы препараттар, жылы ылғал басу, уқалау пайдалы болады.\r\n\r\nЕгер ауырсыну күшті болса, дәрігер опиаттар тобынан ауырсынуды басатын дәрілердің қысқа мерзімдік курсын, стероидтардың (гормондардың) эпидуралдық инъекцияларын, немесе бұлшық еттік релаксанттарды ұсынуы мүмкін. Бұл препараттардың оң әсерімен қатар қарымды зиянды және жанама әсерлері де бар.\r\n\r\nЕгер науқаста негізгі ауру болса – мысалы, дискінің жарығы, омыртқа бағанының тарылуы, анкилоздық спондилит, остеоартрит, қатерлі ісік  немесе инфекция болса, осы ауруларды емдеу үшін науқас тиісті мамандарға баруы тиіс. \r\n \r\nОперация\r\n\r\nБелдің ауырсынуын  емдеу үшін оперативтік емдеу сирек қолданылады; көпшілік жағдайда ауырсынудың себебін хирургиялық түрде жою мүмкін емес, себебі, ол белгісіз. Оперативтік емдеу омыртқа бағанының төменгі бөлігінде бұзылыстары бар адамдардың 1%-нан аз санында жасалады.   Омыртқа бағанының төменгі бөлігінде  жасалатын операциялардың көпшілігі диск жарығына  қатысты орындалады. Сонымен қатар, дискінің жарығы бар адамдардың көпшілігіне операция қажет болмайды. Көбінесе, диск жарығына  қатысты операция дискінің бұзылыстары ауыр және жеке түрдегі құяңға апарғанда жасалады.\r\n\r\nОперативтік емдеу келесі жағдайларда орындалады:\r\n\r\n* Жарақаттың  нәтижесіндегі омыртқаның сынықтары. \r\n* Жұлын сарысуының инфекциялары . \r\n* «Омыртқа бағанының тұрақсыздығы» жағдайы – мысалы, спондилолиз және спондилолистез. \r\n* Жұлынның ісігі.\r\n\r\nОперативтік емдеудің нұсқалары\r\n\r\nОмыртқа бағанының төменгі бөлігінде  жасалатын операциялардың нұсқалары әр  түрлі және омыртқа бағанының төменгі бөлігіндегі мәселелердің себебіне байланысты болады.\r\n\r\nДискінің жарығына қатысты операция кезінде жұлынды немесе нерв түбіршегін қысатын дискінің заттегі алынып тасталады.\r\n\r\nЖұлындық каналдың тарылуына қатысты операциялар (жұлынды омыртқаға артродез жасаумен (буынды бекіту) немесе жасамастан декомпрессиялау (қысымын азайту)) кезінде тарылған жұлын каналының кеңеюі жүргізіледі және жұлынның немесе түбіршектердің қысылуы жойылады. \r\n\r\nСпондилолистез және «омыртқа бағанының тұрақсыздығының» басқа көріністеріне қатысты  омыртқаны анкилоздау операциясы кезінде  (артродез) омыртқалар жұлынға немесе түбіршектерге қысымын азайтуы үшін бір-бірімен қосылады.\r\n\r\nЖұлынның ісіктеріне қатысты операцияларға ісікті артродез жасаумен немесе жасамастан алып тастау және тұрақтандыру жатады.  \r\n\r\nОмыртқаның инфекциялық зақымдануына қатысты операциялар кезінде  оны артродез жасаумен немесе жасамастан хирургиялық өңдеу жүргізіледі.\r\n\r\n\r\nДискінің жарығы бойынша операция жасау қажет пе?\r\n\r\nБұл ақпарат науқасқа өзінің нұсқасын түсінуге көмектеседі  –  дәрігермен бірге шешім қабылданатын немесе толығымен оның ұсыныстарын орындайтын жағадайларда.\r\n\r\nДискінің жарығын  хирургиялық емес немесе оперативтік тәсілдермен емдеуге болады. Шешім қабылдай отырып, келесі тұстарды ескеру қажет:\r\n\r\nДиск жарығының көптеген жағдайлары емделіп, жазылады, және ауырсыну бірнеше ай бойы тыныштық, медикаментоздық емдеу, инъекциялар және реабилитация секілді хирургиялық емес емдеуден кейін азаяды.  Хирургиялық  емес емдеу аурудың симптомдарын едәуір азайтуға және науқастың күнделікті қызметіне оралуына көмектеседі.\r\n\r\nЕгер дискінің жарығының салдарынан науқаста күшті ауырсыну немесе жамбаста және аяқтың ұйып қалуы (құяң) болса, операция жеңілдету әкеледі. \r\n\r\nЕгер айқындалған құяң бір айдан артық созылса, оперативтік емдеу туралы ойлану қажет. Оперативтік емдеуден кейін ауырсыну тезірек өтуі ықтимал. Бірақ, тәжірибеге сай хирургиялық емес емдеудің 4-8 жылынан кейінгі нәтижелер хирургиялық емдеудің нәтижелерімен ұқсас келеді. \r\n\r\n \r\nДискінің жарығы дегеніміз не?\r\n\r\nОмыртқаны құрайтын сүйектер бір-бірінен амортизациялайтын (соғылуды жұмсартатын) шағын дискілермен бөлінген. Пішіні жағынан дискілер дөңгелек және жалпақ, тығыз сыртқы қабатымен (капсула немесе сақина), олар сілікпе тәрізді заттекті (ядроны) қоршап тұрады. Бұл дискілер сау болғанда, амортизатор (соғылуға жұмсартқы) секілді әрекет етеді және омыртқаға икемділік береді. Диск жарақаттың салдарынан, табиғи тозудан, қартаюдан немесе аурудың салдарынан  зақымдалған кезде олар өзгеше түрде шығыңқы болып немесе жарылуы мүмкін. Бұл жағдай дискінің жарығы немесе протрузиясы аталады.\r\n\r\nДискінің  жарығы немесе протрузиясы жұлыннан нерв тарамдарының ажыраған жерінде нервті қысуы мүмкін. Мұндай қысу ауырсынуды, ұйып қалуды, шаншуды, әлсіздікті немесе аяқтың рефлекстерін жоғалтуды туындатуы мүмкін. Бұл кезде кейде белде ауырсыну пайда болады. Бірақ, көптеген жағдайда дискінің жарығының симптомдары болмайды.  Егер МРТ-зерттеуінде дискінің жарығы болса, дәрігер бұл зерттеу нәтижесін медициналық тексеріп,қараудың нәтижесімен мұқият салыстырып, симптомдардың себебі МРТ кезінде анықталған дискінің жарығы болуына көз жеткізеді. \r\n\r\nҚандай жағдайда диск жарығының хирургиялық емес емдеуі қолданылады?\r\n\r\nКөпшілік жағдайда дискінің жарығы хирургиялық емес емдеудің бірнеше айынан кейін емделіп, жазылады. Хирургиялық  емес емдеуге жататындар: қысқа мерзімдік тыныштық күй, ауырсынуды дәрімен басу және емдік дене шынықтыру, сондай-ақ, дәрігер тағайындаған жаттығулар кешені. Дискінің жарығына шалдыққан науқастардың шамамен 50%  - 1 айдан кейін, ал көпшілігі  - 6 айдан кейін сауығады. Тек науқастардың  10%-да  - 5 аптадан кейін күшті ауырсыну сақталады, бұл кезде оперативтік емделу қажеттігі туындайды. \r\n\r\nЕгер хирургиялық емес емдеудің 6 аптасынан кейін науқастың жағдайы жақсарса, бұл оның организмінің әрі қарай операциясыз сауығу мүмкіндігін көрсететін оң белгі саналады.  Көбінесе, организм дискінің заттегін өзі жояды, бұл нервтің қысылуына байланысты туындаған ауырсынуды және басқа симптомдарды азайтады. Бұл үрдіс резорбция аталады.\r\n\r\n \r\nДиск жарығына қатысты операция қашан жасалады?\r\n\r\nОперативтік емдеу диск жарығы ауруына шалдыққан адамдардың шамамен, 10 пайызына жасалады. Дәрігерлердің көпшілігі, әдетте, оперативтік емдеуді қолдануды қарастырудың алдында 1-3 ай  күтеді. Егер осы уақыт ішінде хирургиялық емес емдеу әдістерімен науқас табыссыз емделсе, операция туралы ойлану қажет. Кейде дискінің жарығы 6 айдан астам уақыт бойы ауырсынуды, әлсіздікті немесе ұйып қалуды туындатады, бұл жағдайда нервтің қайтымсыз зақымдануы пайда болуы мүмкін, және мұндай адамдарда  оперативтік емдеудің пайдасы аз болады.\r\n\r\nДиск жарығына қатысты операция ауырсынуды азайту және қимылдар мен қызметтің  көлемін қалпына келтіру мақсатында жасалады. Оперативтік емдеу келесі жағдайларда көрсетілген:\r\n\r\n* Науқасты аяқтағы ауырсыну мазалайды, сондай-ақ, әлсіздік және күнделікті белсенділіктің шектелуі бар. \r\n* Объективті тексеру нәтижелері науқастан әлсіздікті, қимылдың қалыпты көлемінің шектелуін, сезімталдықтың бұзылысын немесе рефлекстердің өзгеруін анықтайды. \r\n* Магниттік -резонанстық томография (МРТ), компьютерлік томография немесе миелограмма секілді диагностика әдістері дискінің жарығын операциялық жолмен емдеу қажеттігін көрсетеді.\r\n\r\nДиск жарығына қатысты операция келесі жағдайларда жасалады:\r\n\r\n* Дискінің жарылуы немесе нерв түбіртектерінің қысылуының себебі болатын диск заттегінің бос бөліктерін алып тастау. Егер құяңның күшті ауырсынуы хирургиялық емес емдеудің 4-6 аптасынан кейін өтпесе, дәрігер науқасқа оперативтік емдеуді ұсынуы мүмкін. \r\n* Нервтің күрделі зақымдануын туындатқан дискінің жарығы немесе протрузиясы. Нервтің зақымдануына тән симптомдар аяқта сезіледі және оған әлсіздік, координацияны жоғалту немесе сезімталдықты жоғалту жатады. \r\n* Тек хирургиялық жолмен емдеп, жазуға болатын сүйектің құрылымдық бұзылыстары  (бұл жағдайларда хирургиялық емес емдеу орынсыз болады).\r\n\r\nДискінің жарығы кезінде қандай операциялар жасалады?\r\n\r\nДиск жарығы кезінде аса жиі және жақсы зерттелген оперативтік араласуға жататындар:\r\n\r\nДискэктомия – бұл нерв түбіртегін немесе жұлынды қысып тұрған дискі жарығының заттегін алып тастау. Бұл операция, сондай-ақ, дискінің протрузиясында немесе жарылуында жасалады. Дискэктомия  - хирургиялық емес емделуі табыссыз болған, еңбекке қабілетінен айыратын күшті ауырсынуы бар адамдар үшін оперативті емдеудің аса тиімді түрі. \r\n\r\nЛаминотомя және ламинэктомия – бұл операциялар омыртқаның жасқа байланысты туындайтын жұлынның және/немесе жұлын түбіртектерінің қысылуын азайту мақсатында жасалады. Ламинотомия кезінде жұлынның үстінде қорғаныс доғалын құрайтын омыртқалардың жұқа бөлігінің үлесі алынып тасталады (lamina – немесе пластина аталатын); ламинэктомия кезінде жеке омыртқалардың үстіндегі пластинка толықтай алынып тасталады, сондай-ақ, кейде омыртқалардың саңылауы, жұлын сарысуы өтетін жұлын каналын тарылтатын қалыңдаған тін кесіледі. Бұл операциялардың кез келгені дискэктомиямен қатар немесе өздігінше орындалуы мүмкін.\r\n\r\nТері арқылы дискэктомия жарықтың жұлын каналы арқылы шығып тұруын құрайтын диск протрузиясында қолданылады. Бұл операция кезінде арқадағы кішкентай тілік арқылы арнайы аспап енгізіледі; одан кейін дискінің жарығы кесіледі немесе дренаж жасалады, бұл кезде оның өлшемі азаяды. Тері арқылы дискэктомия  ашық дискэктомияға қарағанда тиімділігі төмен операция саналады, қазіргі кезде ол сирек қолданылады.\r\n\r\nДиск жарығына қатысты опрерациялардың қосарланған қауіптері қандай?\r\n\r\nДискэктомия және микродискэктомия – диск жарығы кезіндегі операциялардың жиі түрлері – олар әдетте, жақсы көтерімді және асқынуы сирек. Бірақ, операция кезінде нерв түбіртектерін немесе жұлынның құрылымдарын зақымдаудың аздаған қаупі бар. Кейбір науқастарда операция аумағында үлкен тыртық қалады. Сондай-ақ, операциядан кейінгі инфекциялық асқынулар қаупі де бар, олар бұрынғы зақымдануды ушықтыруы мүмкін. Инфекциялық  асқынуларды емдеуде үрдістерді тоқтату үшін  антибиотиктер және қосымша операциялар қажет болуы мүмкін. \r\n\r\nКез келген операция қауіппен қосарланады. Сонымен қатар, жалпы наркозға тән қауптердің салдарынан емдеуші дәрігер және медицина қызметкерлері науқастың жағдайын операция кезінде және одан кейінгі кезеңде мұқият қадағалайды.\r\n\r\nДиск жарығы кезіндегі операциялар қаншалықты тиімді?\r\n\r\nҰзақ уақыт бойғы, адамның әдеттегі белсенділігін бұзатын, күшті әсерлі ауырсынуды басатын құралдарды қажет ететін симптомдар байқалатын адамдар операциядан едәуір жеңілдік алады. Зерттеулерге сай, оперативті емдеу төменгі-белдік диск жарығынан туындаған орта дәрежелі құяңы бар адамдарда жоғары, оң нәтиже береді. Хирургиялық емдеудің нәтижелерін 5 жылдық ғылыми  зерттеуіне енгізілген 402 адамның ішінде  хирургиялық емес емдеу қабылдаған адамдардың  56% салыстырғанда,  70%-да түбегейлі симптомдар бойынша жақсару байқалған.\r\n\r\nКейбір адамдар операцияға өмірлік жағдайлары тез сауығуды талап еткенде барады. Дене еңбегімен айналыспайтын адамдар үшін қалыпты қызметіне оралу 2-4 аптадан кейін болады, дене еңбегінің адамдарына 8-12 апта қажет болады. \r\n\r\nКөптеген адамдар күнделікті қызметін операциядан кейін жуық арада жалғастырады. Кейбір жағдайда дәрігер науқасқа операциядан кейінгі реабилитация курсын ұсынуы мүмкін, оған арнайы емдік дене шынықтыру және үйде орындайтын жаттығулар кіреді.\r\n\r\nЕмдеудің қандай әдістері бар? Келесі нұсқалары бар:\r\n\r\n# хирургиялық емес емдеуді қолданып көру (мысалы, тыныш күйде болу, физио-емдеу және дене жаттығулары, сондай-ақ, дәрілік құралдар). \r\n# Операция жасау.\r\n\r\nДиск жарығын оперативтік емдеуді қолдайтын  пікірлер\r\n\r\n* Науқаста еңбекке қабілетті жоғалтуға апаратын күшті ауырсыну, аяғының ұйып қалуы немесе әлсіздігі. \r\n* Аяғы жағынан симптомдар 4 апталық  хирургиялық емес емдеуден кейін азаймайды. \r\n* Нерв түбіртегінің қысылу белгілері күшейген (аяқтағы ауырсыну күшейген, сезімталдықтың жоғалуы айқындалған,  салдану немесе күшейген әлсіздік, координацияны жоғалту, рефлекстерді толықтай жоғалту). \r\n* Науқастың жұмысы еңбекке қабілетін тез қалпына келтіруді талап етеді \r\n* Операциядан кейінгі бірнеше апта бойы реабилитация режимін мұқият орындай алу. \r\n \r\nДиск жарығын оперативтік емдеуге қарсы пікірлер\r\n\r\n* Науқас диск жарығынан  жазылу үшін физио-емдеу, жаттығулар, дәрілік құралдар кіретін хирургиялық емес емдеу әдістерін таңдайды. \r\n* Науқастың симптомдарын жоюға опрерацияның кепілдігі жоқ. \r\n* Оперативтік емдеудің хирургиялық емес емдеуге қарағанда ұзақ уақытқа кепілдігі жоқ. \r\n* Операция инфекциялық асқынулармен, баяу жазылуымен, қосымша операциялар қажет болуы қаупімен қосарланған.\r\n* Кез келген операцияда жүрек талмасы (миокард инфаркті) секілді асқыну бар. \r\n* Науқасқа қайта операция қажет болмауының кепілдігі жоқ.\r\n\r\nЕмдеудің басқа түрлері\r\n\r\nНауқас  дәрігермен бірге белдің ауырсынуының денелік, психологиялық, тәжірибелік және баламалы емдеу әдістерінің бірін таңдап алады. Біреулер қысқа мерзімдік емдеуді ұнатса, басқалар белдің симптомдарын өмір бойы өздігінше емдеу құралдарын қалайды.\r\n\r\nКешенді емдеу және реабилитация  бағдарламалары\r\n\r\nБелдің созылмалы ауырсынуын біріккен дұрыс емдеу әдістерін іздеудегі оңтайлы шешім – интеграциялық бағдарлама. Кешендік реабилитациялық бағдарламалар емдік әдістемелердің және мамандардың алуан түрін ұсынады. Мұндай бағдарлама белдің созылмалы ауырсынуын емдеудің аса тиімді әдісі саналады.\r\n\r\nБелдің  ауырсынуын жоюға қатысты дене жаттығулары - белдің созылмалы ауырсынуын емдеудің және бақылаудың екі тиімді әдісінің бірі. Күнделікті дене жаттығулары арқаның ауырсынуын тиімді жойып, белдегі ауырсынуды ұзақ уақытқа азайтуға апарады. \r\n\r\nПсихо-емдеу белдің жіті және созылмалы ауырсынуын, еңбекке қабілетсіздікті азайта алады.\r\n\r\nЖұлынды ынталандыру белдің күшті, созылмалы ауырсынуы жағдайында қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nБелдің ауырсынуын емдеудің тәжірибелік емдеу әдістемелері\r\n\r\nБелдің ауырсынуынан зардап шегетін адамдар үшін ұдайы жаңа тәжірибелік әдістер әзірленіп, ұсынылады. Егер науқас осындай әдісті қолданғысы келсе, дәрігерден міндетті түрде бұл емдеудің тиімділігінің және қауіпсіздігінің ғылыми дәлелдері туралы, сондай-ақ,  осы әдістемені өзінің қолдану нәтижесі туралы сұраңыз. Төменде келтірілген емдеу әдістемелері тәжірибелік саналады және кеңінен қолданылмайды. Олар ұзақ уақыт бойы зерттелмеген, бірақ, белдің ауырсынуының кейбір түрлерін емдеуде болашақты әдіс ретінде көрсетілген.\r\n\r\n* Диск ішілік электротермиялық емдеу (ВДЭТ) – зақымданған омыртқа дискінің салдарынан туындаған белдің созылмалы ауырсынуын емдейді. \r\n* Ботулиндік токсин (Ботокса) инъекциялар белдегі ауырсынатын бұлшық ет түйілуін басуға көмектеседі. \r\n* Омыртқалардың аксиалдық декомпрессиясы арқаның омыртқа дискілерінің қысылуынан болатын ауырсынуды басуға көмектеседі.\r\n\r\nБелдің ауырсынуын кешенді емдеуде және өздігінше емдеудегі қосымша әдістер\r\n\r\nТөменде келтірілген қосымша емдеу әдістері белдегі ауырсынуды азайту үшін қолданылады.\r\n\r\n* Уқалау белдің жіті және созылмалы ауырсынуын азайтудың тиімді әдісі, әсіресе, арқаға күтім жасау әдістеріне үйретумен, жаттығулармен бірге. \r\n* Мануалдық остеопаттық емдеу жақсы зерттелмеген, бірақ, белдің ауырсынуын емдеу үшін болашақты әдістеме саналады.\r\n* Акупунктура (инемен емдеу) – ғылыми зерттеулердің соңғы жүйелік шолуына сай акупунктураның белдің ауырсынуын емдеудегі  тиімділігі дәлелденбеген. \r\n* Антидепрессанттар көмегімен релаксация әдістемесі бұлшық ет ширығуын және депрессияны азайтуға көмектеседі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1388,'article','248','Рейно ауруы','kz','2018-08-01 07:20:21','2018-08-01 07:14:00','Рейно феномені – қантамырларының, көбінесе, қолдың саусақтарындағы және аяқтың бақайларындағы тамырлардың зақымданатын ауруы. Бұл кезде қантамырлары тарылады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=248',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Р','Рейно','y','   Рейно ауруы Рейно феномені – қантамырларының, көбінесе, қолдың саусақтарындағы және аяқтың бақайларындағы тамырлардың зақымданатын ауруы. Бұл кезде қантамырлары тарылады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n?\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nРейно феномені – қантамырларының, көбінесе, қолдың саусақтарындағы және аяқтың бақайларындағы тамырлардың зақымданатын ауруы. Бұл кезде қантамырлары тарылады.\r\n\r\n\r\nРейно феномені кімде пайда болады?\r\n\r\nРейно феномен  барлық жаста кездесуі мүмкін. Бір отбасының мүшелерінде қайталануы жиі кездеседі. Бірақ, қосымша тексерістерді жүргізу қажет.\r\n\r\nАурудың алғашқы түрі көп кездеседі. Бұл әдетте, 15-25 жас аралығында басталады. Ауру суық жерде тұратын адамдар арасында кең таралған.\r\n\r\nАурудың екінші реттегі түрі 35-40 жас аралығында басталады. Склеродермия, Шегрен синдромы және жүйелік қызылжегі секілді дәнекер тінінің ауруларына шалдыққан адамдарда жиі кездеседі. Басқа мүмкін себептеріне жататындар:\r\n\r\n·         Туннельдік синдром, бұл кезде білектің нервтері зақымданады\r\n\r\n·         Қантамырларының аурулары\r\n\r\n·         Аретериалдық гипертензияны, бас сақинасын немесе қатерлі ісікті емдеуде қолданылатын кейбір дәрі-дәрмектік препараттар\r\n\r\n·         Суық тиюді емдейтін кейбір препараттар\r\n\r\n·         Кейбір есірткілер\r\n\r\nАурудың екінші реттегі түрі келесі адамдарда кездесуі аса ықтимал:\r\n\r\n·         Кәсібі белгілі бір химиялық заттектермен байланысты адамдар\r\n\r\n·         Жұмысында вибрациялық аспаптарды, мысалы, кен орнындағы балғаларды қолданатын адамдар.\r\n\r\n\r\nРейно феноменінің симптомдары қандай?\r\n\r\nСуық ауа райында организм терідегі қан айналымын бәсеңдете отырып, жылуды сақтайды. Бұл қан тамырларының тарылуы арқылы жүзеге асырылады.            \r\n\r\nРейно феноменінде орагизмнің суыққа немесе күйзеліске серпіні сау адамдарға қарағанда күштірек болады. Бұл кезде қантамырлары әдеттегіден тезірек тарылады. Бұл «ұстама» түрінде болады.\r\n\r\n\r\n\r\nҰстама кезінде қолдың саусақтары мен аяқтың бақайларының түсі өзгеруі мүмкін. Олар ақ, көк немесе қызыл түс алуы мүмкін. Қан айналымының бәсеңдеуі салдарынан саусақтар суық болып сезіледі, және ұйып қалуы байқалады. Ұстама өткеннен кейін қан ағымы қалпына келеді, саусақтарда шаншу немесе тамырдың соғуы сезіледі. Қан ағымының толық реттелуі, әдетте, дененің барлық суық бөліктері жылығаннан кейін 15 минуттан соң орын алады.\r\n\r\n\r\nРейно феноменінің  алғашқы  және екінші реттегі  түрлерінің айырмашылығы  неде?\r\n\r\nРейно феноменінің алғашқы түрінің көріністері аса біліне бермейтіндіктен, адамдар оны емдеуге қажеттілікті сезінбейді.\r\n\r\nРейно феноменінің еінші реттегі түрі күрделірек болады. Бұл түрі қолдың саусақтары мен аяқтың бақайларына қан келуі азаюының салдарынан пайда болады.\r\n\r\n\r\nДәрігер Рейно феноменін  қалай анықтайды?\r\n\r\nРейно синдромын анықтау қиын емес. Қиынға түсетіні – адамда бұл аурудың қай түрі болуын анықтау.\r\n\r\nАурудың түрін анықтау үшін дәрігерге аурудың толық тарихын анықтау қажет, сондай-ақ, келесідей тексерістерді өткізу қажет:\r\n\r\n·         Қан талдауы\r\n\r\n·         Тырнақ ұясының микроскопиясы\r\n\r\n\r\nРейно феноменін емдеу\r\n\r\nЕмдеу бағытталады:\r\n\r\n·         Ұстамалар санын азайтуға\r\n\r\n·         Аурудың ұстамаларын жеңілдетуге\r\n\r\n·         Тіндердің зақымдануының алдын алуға\r\n\r\n·         Қолдың саусақтары мен аяқтың бақайларын жоғалтудың алдын алуға\r\n\r\nРейно феноменінің алғашқы түрінде тіндердің зақымдануы болмайды, сондықтан, алдымен, ауруды дәрі-дәрмексіз емдеу әдістері қолданылады. Дәріні қолдану әдістері Рейно феноменінің екінші реттегі түрінде кең таралған.\r\n\r\nРейно синдромының ауыр жағдайлары ойық жараға немесе гангренаға (тіндердің тіршілігін жоюы) апаруы мүмкін. Бұл ойық жаралар ауырсынады және емдеуі қиынға түседі. Ойық жаралар және тіндердің күрделі зақымдануы пайда болса, яғни, аурудың ауыр барысында оперативтік емдеу ұсынылуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nДәрі-дәрмексіз емдеу  және  өздігінше  көмек шаралары\r\n\r\nАурудың ұстамасының ұзақтығы мен ауырлығын азайтуға бағытталған шаралар:\r\n\r\n·         Қол-аяқты құрғақ түрде, жылы күйде ұстау қажет.\r\n\r\n·         Қол-аяқты жылы суда жылыту қажет.\r\n\r\n·         Желдеткіштерден алшақ болу қажет.\r\n\r\n·         Мұздаған немесе суық тағамды ұстағанда қолғап кию қажет.\r\n\r\n·         Суық ауа райында жылы, бос тұратын киімді және бас киімін кию қажет.\r\n\r\n·         Арнайы жылытқыштарды, мысалы, шағын жылы қалта тәрізді, қалтада қолғаптың немесе аяқ киімнің ішінде ұстап, қолдануға болады.\r\n\r\n·         Суық ауа райында дене жаттығуын далада орындау үшін дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\n·         Темекі шегуге болмайды.\r\n\r\n·         Аурудың симптомдарын ушықтыратын дәрілік препараттарды қабылдауға болмайды.\r\n\r\n·         Күйзелісті бақылауға алу қажет.\r\n\r\n·         Дене жаттығуларымен ұдайы айналысу қажет.\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n·         Науқасты аурудың ұстамалары мазалайтын болса.\r\n\r\n·         Науқастың өзіне күтім жасау туралы сұрақтары болса.\r\n\r\n·         Ұстамалар тек дененің бір жағында болса.\r\n\r\n·          Қолдың саусақтары мен аяқтың бақайларында ойық жаралар болса.\r\n\r\n\r\nДәрі-дәрмекпен  емдеу\r\n\r\nРейно синдромына шалдыққан адамдарды емдеу түрлері:\r\n\r\n·         Артериалдық қысымды бақылайтын дәрілік препараттармен\r\n\r\n·         Қан тамырларын кеңейтетін дәрілермен (вазодилататорлар). Олар саусақтар мен бақайлардағы ойық жараларды емдеу үшін де қолданылады.\r\n\r\nЕгер қан ағымы қалпына келмесе, саусақты немесе бақайды жоғалту қаупі пайда болады, сондықтан, басқа препараттарды тағайындау қажет.\r\n\r\nЖүкті әйелдерге аталған дәрілерді қабылдауға болмайды. Жүктілік кезінде кейде Рейно феномені жеңіл өтеді немесе жойылады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1389,'article','1348','Kúızelis (stress) jáne onymen qalaı kúresý kerek','qz','2018-11-05 06:15:03','2018-11-05 05:41:00','Kúızelis (stress) – bul adamnyń ómirdegi túrli jaǵdaılarǵa qalypty fızıologııalyq reaktsııa tanytýy. Úılenýge baılanysty nemese jumys barysynda oryn alatyn kúızelister ońtaıly bolyp sanalady (ıaǵnı, ol adamda bolyp turatyn jaǵdaılar, asa mán bermese de bolady) Sonymen qatar, kúızelis kóbinese jaǵymsyz jańalyqtarmen, daý-damaı nemese jumystan aıyrylý, kóshedegi keptelis sekildi ózge de jaǵymsyz nárselermen astasyp ketip jatady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1348',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kúızelis','y','   Kúızelis (stress) jáne onymen qalaı kúresý kerek Kúızelis (stress) – bul adamnyń ómirdegi túrli jaǵdaılarǵa qalypty fızıologııalyq reaktsııa tanytýy. Úılenýge baılanysty nemese jumys barysynda oryn alatyn kúızelister ońtaıly bolyp sanalady (ıaǵnı, ol adamda bolyp turatyn jaǵdaılar, asa mán bermese de bolady) Sonymen qatar, kúızelis kóbinese jaǵymsyz jańalyqtarmen, daý-damaı nemese jumystan aıyrylý, kóshedegi keptelis sekildi ózge de jaǵymsyz nárselermen astasyp ketip jatady. Kúızelis (stress) – bul adamnyń ómirdegi túrli jaǵdaılarǵa qalypty fızıologııalyq reaktsııa tanytýy. Úılenýge baılanysty nemese jumys barysynda oryn alatyn kúızelister ońtaıly bolyp sanalady (ıaǵnı, ol adamda bolyp turatyn jaǵdaılar, asa mán bermese de bolady) Sonymen qatar, kúızelis kóbinese jaǵymsyz jańalyqtarmen, daý-damaı nemese jumystan aıyrylý, kóshedegi keptelis sekildi ózge de jaǵymsyz nárselermen astasyp ketip jatady. \r\n\r\nAdamnyń mıy qaýipke ushyraǵan jaǵdaıda aǵzaǵa dúrliktirý belgilerin bere alatyndaı bolyp qurylǵan. Bul kúızelitik reaktsııasy dep atalady. Ondaı kezde qanda adrenalın, kortızon jáne basqa gormondar túzilip, aǵzany aldaǵy qaýipke daıyndaıdy: júrek jıi soǵylady, qan qysymy kóteriledi, tynys alý alý jıilep ketedi. Bul gormondar kúızelisstik gormondary dep atalady. Olar der kezinde kóbirek kúsh beredi, ushqyr oılanýǵa jaǵdaı jasap, reaktsııa jyldamdyǵy arttyrady.\r\n\r\n\r\n\r\nBizdiń  babalarymyz bul mehanızmdi qaýip-qatermen kúresýge nemese ómirin saqtaý úshin paıdalanǵan kórinedi. Eger burynyraqtaǵy babalarymyzdyń kúızelisi túrli jyrtqyshtarmen kezdeskende, mysaly, azýy alty qarys jolbaryspen jolyqqanda týyndaǵan bolsa,  búgingi tańdaǵy «azýy alty qarys jolbarys»  jumystaǵy jaǵymsyzdyqtar, kóshedegi keptelister jáne de basqa da keleńsizidkter bolyp otyr. Degenmen, biz kúızelispen kúresýdi úırenýimiz kerek.\r\n \r\nQashan qaýip-qater betin qaıtarsa, aǵza da sol kezde qalypty jaǵdaıǵa oralady. Ókinishke qaraı, qazirgi zamanǵy ómir únemi kúızelistik jaǵdaılarǵa toly, sondyqtan mundaı qaýipti sıgnaldar júıesi doǵarylýy óte sırek bolyp jatady. Turaqty kúızelis aǵzaǵa zııanyn tıgizýi  múmkin. Adamnyń ómirin qutqarýǵa arnalǵan kúızelis gormondary zııandy joıý áserge ıe bolady. Olar alańdaýshylyqqa, depressııaǵa, ashýlanýǵa, qanda holesterınniń deńgeıi joǵarylaýyna,qant dıabeti jáne joǵary qan qysymy sııaqty aýrýlardyń damýyna ákep soqtyrady.\r\n\r\nLondon Ýnıversıtetiniń ǵylymı zertteýi kórsetkendeı, sozylmaly baqylanbaıtyn kúızelis  qaterli isik pen júrek aýrýlarynyń damýyna áser etetin mańyzdy faktor bolyp tabyldy, tipti temeki shegýden nemese qanda holesterın deńgeıiniń joǵarylaýynan da edáýir qaýipti eken. Basqa ǵylymı zertteýlerde, kúızelisti tıimdi baqylaýǵa qabiletsiz adamdar, ahýaldy baqylap otyrýǵa qabiletti adamdardan qaraǵanda 40 paıyzy ómirimen hosh aıtysyp jatady.\r\n\r\nAtalmysh sebepte aǵzanyń kúızelistik jaǵdaılarda daıyndyq dárejesin retteıtin arnaıy mehanızmderdiń bolýy óte mańyzdy. Mundaı mehanızmder bolmasa, aǵza árdaıym daıyn kúıde bola almaıdy, onyń saldary densaýlyqtyń aýyr problemalaryna ákelýi múmkin. Aǵzanyń kúızelike degen daıyndyǵy boıynsha qajetti ýaqytta jáne jetkilikti mólsherde kórinýin jattyqtyrýǵa múmkindik beretin ádister bar.\r\n\r\nKÚIZELISTIŃ PAIDA BOLÝY: ONYŃ AǴZAǴA,  MINEZ-QULYQQA JÁNE  SEZIMGE ÁSER ETÝI\r\n\r\nKúızelistiń sımptomdary densaýlyqqa keri áser etýi múmkin, biraq siz ony túsine bermeısiz. Sizge ol ádettegi bas aýrýy, umytshaqtyq pen sharshaý sııaqty kórinýi múmkin. Alaıda, bul  tolyqtaı kúızelistiń sımptomdary, olar sizdiń aǵzańyzǵa, sezimińizge jáne minez-qulqyńyzǵa erekshe áser etýi múmkin. Kúızelistik reaktsııa jaıynda bilimińiz bolsa, onda, qajetti sharalardy qoldanyp, bul jaǵdaılardy túgeldeı óz yrqyńyzǵa kóńdire alasyz.\r\n\r\nBir jaǵynan, atalmysh sımptomdar aýrýdyń kórinisi de bolýy ǵajap emes. Eger ondaı jaǵdaı týyndasa, dereý dárigerge qaralý kerek. Ásirese bul fızıkalyq kúshtememen, terleýmen, bas aınalyp, júrek aınýmen, sondaı-aq ıyqtan taralǵan aýrý sezimderine baılanysty bolsa ýaqyt kúttirip otyrmańyz. Ol kezde jaǵdaı jaman jaqqa qaraı bet burýy múmkin, mysaly, júrek ustamasy bola qalýy yqtımal, onda sizge tek dáriger ǵana kómektese alady, eger úlgerseńiz...\r\n\r\nKúızeliske oralsaq, atap ótetin bir jaıt, kúızelis týyndaǵanda kartızon shyǵaryndysy paıda bolady ıaǵnı, arterııalyq qysymdy kóteretin, qantamyrlary arnalarynda glıýkoza men maıdy bosatatyn gormon túziledi. Bul kartızonmen baılanysty holesterınniń deńgeıi kóterilip, semizdik pen dıabetti týydyratyn «qajesiz maılar» paıda bolýy múmkin. Kúızelistik jaǵdaıda qaryn ashsa, muny jaǵymdy rekatsııa dep esepteýge bolady. Sebebi, qaryn ashqan kezde kartızon maılardy jınap, energııany únemdeıdi. Biraq, ádettegideı tamaqtanǵanda kúızelistik jaǵdaı túrli jaǵymsyz áserler tyndatýy yqtımal.\r\n\r\nKúızelis kóptegen syrtqy kórinistermen, sezim jáne minez-qulyq reaktsııalarymen sıpattalýy múmkin. Tómendegi kestede strestiń negizgi kórinisteri kórsetilgen. Olardyń eń mańyzdysy depressııa bolyp tabylady (mıdyń gormondarynyń teńsizdigi – serotonın jáne dopamın sekildi neıromedıatorlardan týyndaǵan). Kúızelis jaǵdaıynyń basqa kórinisteri retinde búırek ústi bezderiniń mólsherin aıtarlyqtaı ulǵaıýy jáne kortızonnyń túzilýin alsaq bolady. Olar tómende kórsetilgen kestedegi reaktsııalardyń keıbirin týdyrady.\r\n\r\nEger siz ózińizde kúızelistik kórinisterdiń baryn baıqasańyz, onda mindetti túrde ony baqylaý ádisterin qoldanýdy úırenýińiz kerek. Bul densaýlyqty saqtaýǵa aıtarlyqtaı kómektesedi.\r\n \r\nKÚIZELISPEN KÚRESÝ\r\n\r\nKúızelispen kúresýdiń birinshi qadamy – onyń sebepterin anyqtaý bolyp tabylady. Jumystan shyǵyp qalý, jaqyn adamynan aıyrylyp qalý jáne ajyrasý kúızeliske ákep soqtyrady. Keıde kúndelikti tirshiliktegi ábigerlik, jol boıyndaǵy kepteliste turǵandaǵy abyrjý, kompıýterde týyndaǵan problema, jumystaǵy adamdarmen uzaq ýaqytta bolatyn kıkiljiń, tipti balalardyń oqý úlgeriminiń tómendeýi de kúızelis týdyratyn jaıttar.\r\nKúızelistiń sebepterin eki kategorııaǵa bólýge bolady:\r\n\r\n1.	Baqylaýǵa keletin sebepter.\r\n2.	Baqylaýǵa kelmeıtin sebepter.\r\n\r\nKóp jaǵdaıda kúızelisten arylýǵa bolady.\r\n\r\nMysaly, kórshilerińizben nemese jumystastaryńyzben jalǵasyp kele jatqan konflıktti doǵaryp, ózara kelisimge kelýge bolady. Tipti jaı ǵana jaǵdaıdy alaıyqshy. Jumys ústelinde jınalmaı jatqan qaǵazdar, qujattar jáne ózge de zattar retsiz jatsa, ol sizge qolaısyzdyq týdyryp, abyrjýǵa deıin aparady. Onyń ústine, eger qujattardy jumys papkalaryna jınaqtap, ústeldiń ústiń durystap rettemese jaǵdaı ýshyǵýy múmkin. Al eger bárin naqtylap jınaqtap qoıyp, nátıjesinde kóńil-kúıińizdi aıtarlyqtaı jaqsartýǵa jáne turaqty kúızelisten arylýǵa bolady. Kúızelistiń sebepterin anyqtaǵannan keıin, ol sebepterdi  qalaı joıý kerektigi nemese keri áserin tómendetý týraly sheshim qabyldaý qajet. Onyń sheshimin tabý qıynǵa soqpaıdy. Mysaly, únemi qaıtalana beretin jańalyqtar depressııany týdyratyn bolsa, onda teledıdardy óshirip tastańyz.  Qarapaıym bolǵanymen bul sheshim únemi kómektese bermeıdi. Sondyqtan da dostaryńyzdyń kómegine, otbasyńyzdyń aqy-keńesine júginý kerek. Keı stresster turmystyq jaǵdaılarmen qatar júredi. Ylǵı kúızelisti baqylap júrý ońaı emes. Degenmen, turaqty jáne júıeli jattyǵýlar aǵzaǵa kúızelispen tıimdi kúresýge jáne de densaýlyqty saqtaýǵa kómektesedi.\r\n\r\nRELAKSATsIIa ÁDISTERI\r\n\r\nRelaksatsııa ádisterin paıdalaný – kúızelisti basqarýdyń mańyzdy komponenti bolyp tabylady. Relaksatsııa – tynyshtyqta nemese súıikti isińizben aınalysýǵa jumsalǵan ýaqyt qana emes, bul kúızelisten týyndaǵan buzýshylyqty qalpyna keltirýge múmkindik beretin protsess.\r\n\r\nRelaksatsııa ádisterin qoldaný kez kelgen adamǵa paıdaly. Olar sizdi kúızelistik jaǵdaıdan basqa nársege kóńil aýdartyp, stressten bas tartýǵa múmkindik beredi. Relaksatsııa ádisterimen qatar, kez-kelgen fızıkalyq jattyǵý sizdi stressten alshaqtatyp, densaýlyǵyńyzǵa oń áserin beredi.\r\n\r\nRelaksatsııa ádisteri kúızelistiń sımptomdaryn myna joldarmen ketiredi:\r\n\r\n•	júrek soǵý jyldamdyǵyn tómendetý arqyly;\r\n•	qan qysymyn tómendetý arqyly;\r\n•	tynys alý jıiligin tómendetý arqyly;\r\n•	bulshyqetke qan aǵynyn arttyrý arqyly;\r\n•	bulshyqetterge kúsh túsirýdi jáne aýyrsyný sezimin tómendetý arqyly;\r\n•	zeıindi jaqsartý arqyly;\r\n•	ashý jáne emotsııalyq jabyrqaýdy azaıtý arqyly;\r\n•	ózine degen senimdilikti jáne jaǵdaıdy baqylaý qabilettiligin arttyrý arqyly.\r\n\r\nKeıbir relaksatsııa ádisteri jetkilikti túrde qarapaıym jáne ony ózińiz de úırenýińizge bolady. Bul ádisterdi tıimdi jáne paıdaly bolý úshin únemi jáne ýaqytynda qoldaný mańyzdy bolmaq.\r\n\r\nRelaksatsııa ádisteri kelesini qamtıdy:\r\n\r\nAýtogendi relaksatsııa jáne vızýalızatsııa. Aýtogendi relaksatsııa ishki túısik arqyly oryndalady.  Bul atalmysh relaksatsııa ádisi- adamnyń ózine jaǵymdy jerdi qııaldaýyna negizdelgen. Mysaly, taýly alqapty, sheksiz dalany  nemese teńiz jaǵalaýyn kózge elestetip, ózin sol jerde turǵandaı sezinýi múmkin. Tipti  sonymen qatar, qulaqa ol jertegi dybysty esitý sezimin de berýge bolady, mysaly, tolqynnyń jaǵaǵa urǵan daýsyn, jýsannyń nemese gúldiń hosh ısin. Siz bul sezimderge tolyqtaı berilip, oıyńyzdy osy oılaǵan jaıttarǵa shoǵyrlandyryńyz, sonda bulshyqetterińizdiń jıyrylǵany bosap, erkinsı túsesiz, tynys alýyńyz jeńildep, júrek soǵysy qalypqa keledi.  \r\n\r\nTuraqty bulshyqetti bosańsytý. Bul relaksatsııa ádisi júıeli túrde shıelenisip, jekelegen bulshyqet toptaryn bosańsytýǵa negizdelgen. Mysaly, siz 5 sekýnd boıy baltyr bulshyqetterin shıratyp, odan keıin 30 sekýndqa bosańsytsańyz bolady. Bul jattyǵý jambas, arqa, qol men moıyn bulshyqetteri arqyly únemi qaıtalanyp otyrady. Bul ádiss shıelenisken jáne bosańsytylǵan bulshyqetterdiń arasyndaǵy aıyrmashylyqty sezinýge, rıtmıkalyq, qaıtalanatyn áreketterge shoǵyrlanýǵa jáne kúızelisten arylýǵa kómektesedi.\r\n\r\nIshpen tynys alý. Biz kóbinese\n keýdemen dem alamyz. Alaıda, kúızelistik jaǵdaıda ishpen dem alǵan jón. Muny dıafragmatıkalyq tynys alý dep ataıdy. Dıafragma – bulshyqet qabaty, ol kókirek qýysyn ish qýysynan bólip turady. Dıafragma keýde bulshyqetteriniń durys qozǵalyp, ókpege jaǵdaı jasaýyna kómektesedi jáne qalypty tynys alýdy qamtamasyz etedi.\r\n\r\nEger siz jańa týǵan nárestelerdi baqylasańyz, olardyń ishpen dem alatynyn baıqaýǵa bolady. Osyndaı erkinsigen jaǵdaıda tynys alý kerek. Biz jasymyz ulǵaıǵan saıyn keýdemen tynystap, ádettenip ketemiz. Negizi bul kúızelistik jaǵdaıdaǵy tynys alý bolyp sanalady. Jalpy biz durys tynys alýdy bilmeımiz. Qazirgi jaǵdaıda kóp adamnyń tynys alýy qalypty emes, ústirt tynys alamyz.\r\n\r\nDıafragma dem alý protsesine qatysqan kezde, biz ishpen tynys ala bastaımyz. Bul mı men nerv júıesin tynyshtandyrady, sondaı-aq bulshyqetti bosańsytyp, aýyrsynýdy jáne kúızelisti basady.\r\nIshpen dem alýdy úırený qıyn emes.\r\n\r\nIshińizge yńǵaıly bolatyn jerde jatý kerek. Sol qolyńyzdy ishińizge, oń qolyńyzdy  keýdeńizge qoıyńyz.Ish qýysynyń keńeıgen aýmaǵyna qaraı, ókpeniń qajetti bóligine aýany jınaý kerek.  Sonda ishińizdiń ústine qoıǵan sol qolyńyz biraz joǵary kóteriledi. Sol kezde keýde bulshyqetteri tynys alýǵa qatyspaı turady, al keýdeńizge qoıǵan oń qolyńyz esh qozǵalyssyz turýy qajet. Osylaı baıaý tereń tynys aýdy on ret qaıtalaý kerek. Budan siz sál jaılanyp, tynyǵyp qalasyz.\r\n\r\nÓzge de relaksatsııa ádisteri mynalardy qamtıdy:\r\n\r\n•	ıoga;\r\n•	taıchı;\r\n•	mýzyka tyńdap, odan raqattaný;\r\n•	fızıkalyq jattyǵýlar;\r\n•	medıtatsııa;\r\n•	gıpnoz;\r\n•	massaj.\r\n\r\nRelaksatsııa ádisterin qoldaný keıbir jattyǵýlardy qajet etýi múmkin. Ýaqyt óte kele olardy qoldaný stressti tıimdirek sheshýge kómektesedi. Alaıda, eger relaksatsııa ádisterin qoldaný kúrdeli jáne tipti aýyrtpalyq týdyrsa, olar óz betimen kúızeliske jáne qolaısyzdyq týyndyrýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda qarapaıym ádisterden bastańyz jáne stresspen birte-birte qalaı kúresý kerektigin úırenińiz.\r\n\r\nSiz kúlki túrindegi jaǵymdy emotsııalar týdyratyn , ázil-qaljyńnyń kómegimen stressti tıimdi sheshe alasyz. Pozıtıvti emotsııalardyń fızıologııasy mıdaǵy endorfın dep atalatyn arnaıy gormondardyń paıda bolýymen baılanysty keledi. Olar preparattyń áreketine uqsas - morfınge ıe. Endorfınder búkil aǵzaǵa oń reaktsııa týdyryp, aýyrsynýdy tómendetedi. \r\n\r\nǴylymı zertteýler kúlki túrindegi jaǵymdy emotsııalardyń beretin áserlerin kórsetti:\r\n\r\n•	kúızelisti azaıtady;\r\n•	qan qysymyn tómendetedi;\r\n•	kóńil-kúıińizdi kóteredi;\r\n•	ınfektsııalar men qaterli isik aýrýlarymen kúresýge kómektesetin ımmýndyq júıeni nyǵaıtady;\r\n•	mı qyzmetin jaqsartady;\r\n•	júrek qyzmetin jaqsartady;\r\n•	basqalarmen qarym-qatynasty jaqsartady;\r\n•	tez boıyńyzdy erkin ustaısyz;\r\n•	ózińizdi jaqsy sezinesiz. \r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nkúızelis \r\nuıqy\r\njattyǵýlar\r\nmı \r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1390,'article','797','Жұтқыншақ арты абсцессі','kz','2018-11-28 11:30:28','2018-11-28 11:25:00','Жұтқыншақ арты абсцессі – жұтқыншақтың артқы бетіндегі тіндерге іріңнің жинақталуы. Бұл адам өміріне қауіп төндіруі ықтимал жағдай. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=797',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жұтқыншақ','y','   Жұтқыншақ арты абсцессі Жұтқыншақ арты абсцессі – жұтқыншақтың артқы бетіндегі тіндерге іріңнің жинақталуы. Бұл адам өміріне қауіп төндіруі ықтимал жағдай.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЖұтқыншақ арты абсцессі – жұтқыншақтың артқы бетіндегі тіндерге іріңнің жинақталуы. Бұл адам өміріне қауіп төндіруі ықтимал жағдай. \r\n\r\n\r\n\r\nЖұтқыншақтын анатомиялық құрылымына өңеш, кеңірдек, көмекей және бадамшалар кіреді.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЖұтқыншақ арты абсцессі көбінесе 5  жасқа дейінгі балаларда дамиды, дегенмен, бұл аталмыш ауру басқа жаста мүлдем кездеспейді деуге де болмайды.\r\n\r\nИнфицирленген материал (ірің) жұтқыншақтың артқы қабырғасында жинақталады. Ауру жұтқыншақтың инфекцясын жұқтырғанда бірден немесе жұқтырғаннан кейін уақыт өте пайда болу мүмкін.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n•	Тыныс алу қиындайды;\r\n•	Жұтыну қиындауы;\r\n•	Сілекей ағады;\r\n•	Жоғары қызба орын алады;\r\n•	Тыныс алғанда ысқырықты дыбыс естіледі (стридор);\r\n•	Тыныс алу кезінде қабырғааралық бұлшықеттер жиырылады (қабырға аралық ретракция);\r\n•	Тамақтақ қатты ауырады;\r\n•	Басты бұру қиынға соғады. \r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nДәрігерге  жұтқыншағыңызды тексерту қажет. Дәрігер немесе мейірбике жұтқыншақтың артқы қабырғасын мақталық тығынмен ақырындап сүртеді. Бұл ем-шара жұтқыншақтағы дақылды тексеруге арналған лабораториялық тексеру әдісі болып табылады.\r\n\r\nБасқа да тексеру әдістері:\r\n\r\n•	Жалпы қан талдамасы (ЖҚТ)\r\n•	Мойынды компьютерлік томографияға түсіру (КТ)\r\n•	Мойынның рентгенографиясы\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЗақымдалған аймақты тазалау үшін хирургиялық әдіс қолданылады. Кейде тыныс жолдарының ісінуін азайту үшін кортикостероидтар тағайындалады.Инфекцияны емдеу үшін антибиотиктердің жоғары дозасын тамыр ішіне енгізеді.\r\n\r\nОсылай, тыныс алу жолдары ісіну кезінде бітелмей қорғаныста болады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nБұл ауру кезінде міндетті түрде шұғыл медициналық көмекке жүгіну қажет. Бұл жағдайда тыныс алу жолдары бітелуі де мүмкін. Ол өмірге қауіпті. Уақытында емделсе, денсаулық толық қалпына келуі мүмкін.\r\n\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\n•	Тыныс жолдарының обструкциясы (бітелуі)\r\n•	Аспирация (тыныс жолдарына әртүрлі бөтен заттардың түсуі)\r\n•	Медастинит (көкірек аймақындағы тіндердің қабынуы)\r\n•	Остеомиелит (сүйкетің ішіне өтіп кететін инфекция)\r\nБұл тізімде асқынудың  барлық түрі жазылмады.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nЕгер өзіңіздің немесе  балаңыздың дене қызуы тым жоғарласа және тамағыңыз қатты аырса, дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\nШұғыл түрде жедел жәрдем шақырыңыз, егер:\r\n\r\n•	Тыныс алу қиындаса,\r\n•	Тыныс алу кезінде ысқырықты дыбыстар (стридор) естілсе;\r\n•	Қабырға арасындағы бұлшықеттер тыныс алу кезінде кіріп кетеді (қабырғаралық ретракция)\r\n\r\n\r\nАлдын алу \r\n\r\nУақыты фарингитті немесе басқа тыныс алу инфекцияларын диагностикалап, емдесе, жұтқыншақ артқы абсцессінің пайда болуының алдын алуға болады.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nжұтқыншақ арты абсцессі\r\nжұтқыншақ \r\nабсцесс\r\nірің\r\nжұтынудың қиындауы\r\nтыныс алудың қиындауы\r\nсілекей ағу\r\nжоғары температура\r\nтамақтағы ауру сезімі    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1391,'article','1181','Aıaq-qoldyń isinýi','qz','2018-08-08 06:41:32','2018-08-08 06:40:00','Baıaý isiný ádette qaýipti emes. Jalpy  isinýdiń áserinen býynnyń qalypty qozǵalysy tuıyqtalady nemese aıaqty sozý, búgý barysynda ebedeısizdik paıda bolady.  Eger isik úıde-aq emdelse jáne eshqandaı basqa da sımptomdar baıqalmasa, onda dárigerge baryp qaralýdyń qajeti shamaly\r\nÁdette, aıaq-qoldyń isinýi jıi otyrǵannan nemese uzaq turǵannan paıda bolady. Ol keıde,  kúnniń ystyǵynan nemese sýyqtan da bolyp jatady. Oryndyqta nemese sál jantaıyńqyrap otyrǵanda   jáne isinip turǵan aıaqty joǵary kóterip qoısa mundaı isikter tez  qaıtady.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1181',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aıaq-qoldyń','y','   Aıaq-qoldyń isinýi Baıaý isiný ádette qaýipti emes. Jalpy  isinýdiń áserinen býynnyń qalypty qozǵalysy tuıyqtalady nemese aıaqty sozý, búgý barysynda ebedeısizdik paıda bolady.  Eger isik úıde-aq emdelse jáne eshqandaı basqa da sımptomdar baıqalmasa, onda dárigerge baryp qaralýdyń qajeti shamaly\r\nÁdette, aıaq-qoldyń isinýi jıi otyrǵannan nemese uzaq turǵannan paıda bolady. Ol keıde,  kúnniń ystyǵynan nemese sýyqtan da bolyp jatady. Oryndyqta nemese sál jantaıyńqyrap otyrǵanda   jáne isinip turǵan aıaqty joǵary kóterip qoısa mundaı isikter tez  qaıtady.\r\n Baıaý isiný ádette qaýipti emes. Jalpy  isinýdiń áserinen býynnyń qalypty qozǵalysy tuıyqtalady nemese aıaqty sozý, búgý barysynda ebedeısizdik paıda bolady.  Eger isik úıde-aq emdelse jáne eshqandaı basqa da sımptomdar baıqalmasa, onda dárigerge baryp qaralýdyń qajeti shamaly\r\nÁdette, aıaq-qoldyń isinýi jıi otyrǵannan nemese uzaq turǵannan paıda bolady. Ol keıde,  kúnniń ystyǵynan nemese sýyqtan da bolyp jatady. Oryndyqta nemese sál jantaıyńqyrap otyrǵanda   jáne isinip turǵan aıaqty joǵary kóterip qoısa mundaı isikter tez  qaıtady.\r\n \r\nIsinýdiń qaýipti jaqtary:\r\n•	Allergııalyq reaktsııaǵa uqsas bolsa, jándikterdiń shaǵýynan nemese jańa dárini qabyldaǵannan. Sebebi sondaı kezde aıaq-qol qatty isı bastaıdy. Kóbinese myna jerler: (bilek jáne shyntaq, taban jáne tize);\r\n•	Isingen jerdiń qanmen qamtamasyz etilýi toqtap qalsa nemese tómendep ketse;\r\n•	Jaraqattanǵan aıaq-qoldy kóterý múmkin bolmaı, syrqyrap aýyryp tursa;\r\n•	Ol tek bir aıaqqa ǵana áser etse,  kúre tamyrdaǵy qan uıyp qalýy múmkin. (tereń kúre tamyrdaǵy tromboz)\r\n•	Ol keıde lımfa túıinderdi alyp tastaǵanda, mysalyǵa, keýde ragyna shaldyǵyp,  keýde bezin alyp tastaǵanda da paıda bolady. Aıaq-qoldyń bulaı isinýi lımfodemodan bolýy múmkin.\r\n•	Eger siz júrek aýrýymen aýyrsańyz, nemes, júregińizde bir aqaý bolsa jáne tosyn ustamańyz bolsa solardyń áserinen de aıaqtaryńyz isinip ketedi.\r\n•	Bezgektiń ınfektsııasy bolsa da aıaq-qol ózinen ózi isinedi\r\n\r\nTegter: \r\naıaqtardyń  isinýi\r\nkúre tamyr trombozy\r\nAllergııalyq reaktsııa\r\nqanazyqpen qamtamasyz etý\r\njúrektegi aqaý\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1392,'article','547','Шәует қуықшасы','kz','2018-10-05 10:30:46','2018-10-05 10:30:00','__Шәует қуықшасы__ – қуықасты безінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, жұп қапшық тәрізді мүше. Қызметі – өзінен қоймалжың сұйықтық бөлу арқылы ұрық жасушаларын (сперматозоид) белсенділендіріп, сыртқа шығуына жағдай жасайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=547',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ш','Шәует','y','   Шәует қуықшасы __Шәует қуықшасы__ – қуықасты безінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, жұп қапшық тәрізді мүше. Қызметі – өзінен қоймалжың сұйықтық бөлу арқылы ұрық жасушаларын (сперматозоид) белсенділендіріп, сыртқа шығуына жағдай жасайды. Шәует қуықшасы – қуықасты безінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, жұп қапшық тәрізді мүше. Қызметі – өзінен қоймалжың сұйықтық бөлу арқылы ұрық жасушаларын (сперматозоид) белсенділендіріп, сыртқа шығуына жағдай жасайды.\r\n \r\nТегтер: \r\nурология\r\nмедицина\r\nҰрық көпіршігі\r\nҚуық асты безі \r\nСұйықтық өндіретін \r\nАнатомия \r\nЕр адамның денсаулығы\r\nТүзіліс \r\nДенсаулық \r\nҰрық жасушаларының (сперматозоид) құрамында болатын\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1393,'article','685','Асқазан-өңеш рефлюксі  (Гастроэзофагельді рефлюксті ауру)','kz','2018-11-19 11:12:10','2018-11-19 10:55:00','Асқазан-өңеш рефлюксі – асқазан мен өңешті бөліп тұратын асқорыту қысқышының (бұлшықеттік тығын) жұмысының бұзылысынан туындайтын жағдай. Бұл асқазанда түзілетін асқазан қышқыл сөлінің өңешке құйылуымен сипатталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=685',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Асқазан-өңеш','y','   Асқазан-өңеш рефлюксі  (Гастроэзофагельді рефлюксті ауру) Асқазан-өңеш рефлюксі – асқазан мен өңешті бөліп тұратын асқорыту қысқышының (бұлшықеттік тығын) жұмысының бұзылысынан туындайтын жағдай. Бұл асқазанда түзілетін асқазан қышқыл сөлінің өңешке құйылуымен сипатталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі – асқазан мен өңешті бөліп тұратын асқорыту қысқышының (бұлшықеттік тығын) жұмысының бұзылысынан туындайтын жағдай. Бұл асқазанда түзілетін асқазан қышқыл сөлінің өңешке құйылуымен сипатталады.\r\n\r\nАсқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігі ауыз құысынан, өңештен, асқазаннан тұрады. Өңеш - бұлшық ет тіндерінен тұратын, жіңішке түтікше. Ол ауыз қуысы мен асқазанды жалғап тұрады. Өңеш арқылы тамақ асқазанға түседі.  Қысқыш (сфинктер) – өңеш пен асқазанның байланысқан жері. Оның қызметі, ас рефлюксін мен асқазаннан өңешке бөлінетін сөлді ұстап тұру.\r\n \r\nӨңеш, асқазан, тоқ ішек пен аш ішек, бауыр, өт қабы және ұйқы безі  қоректік заттардың энергиясын қорытып ағзаға сіңіреді, ал қоректік емес компоненттерді де қорытып, қалдығын ағзадан  сыртқа шығарып жібереді. \r\n\r\nСебептері\r\nАсқазан-өңеш  рефлюксі өз кезегінде барлық сау балаларда да, ересектерде де кездеседі, ол қыжылмен, тітіркендірумен, сондай-ақ, басқа да симптомдармен көрініс беріп жатады.\r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің басты себебі, шамадан тыс қарын тойғызудан және қысқыштың әлсіреуінен болады.\r\n  \r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің жиі қайталануынан, өңештің төменгі бөлігінің қабынуы мүмкін.  Мұндай күрделенген жағдайды гастро-эзофагельді рефлюксті ауру деп атайды (ГЭРБ).\r\n\r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің қауіпті факторлары мынадай жағдайлардан орын алады:\r\n•	Алкоголь қолданғаннан;\r\n•	Шылым шеккеннен;\r\n•	Семіргеннен;\r\n•	Өңеш тесігі диафрагмасының жырығы;\r\n•	Жүктілік;\r\n•	Склеродармия (терінің қатаюы)\r\n\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі жүктілік кезінде пайда болады немесе өршиді. Кейбір аурулардың дәрі-дәрмектерінің жанама әсерлері де бұл аурудың қозуына себепші болады:\r\n•	Антихолинергетиктер – теңіз ауруына қарсы қолданылатын дәрі;\r\n•	Бета-тежегіштері және кальций арнасынының тежегіштері – олар жүрек ауруы мен жоғары артериялық қысым кезінде қолданылады;\r\n•	Бронходилятаторлар (тамақты кеңейткіштер)   демікпе кезінде қолданылады;\r\n•	Допамин-активті дәрілері – Париксон ауруына қарсы қолданылады;\r\n•	Прогестин – гинекологиялық ауру кезінде қолданылады;\r\n•	Тыныштандырғыш дәрілер – қатты мазасызданғанда немесе ұйықтай алмай жүрген кезде қолданылады;\r\n•	Үшциклді антидепресанттар – күйзеліс кезінде қолданылады.\r\nЕгер, қолданып жүрген дәріңіздің әсерінен қыжыл пайда болса, ол жайында дәрігеріңізбен ақылдасыңыз. Дәрігермен кеңеспей тұрып, ешқандай қабылдап жүрген  дәріңізді тоқтатпаңыз. \r\n\r\nСимптомдары\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі және ГЭРА-ның басты симптомдары мынадай болады:\r\n•	Қыжыл;\r\n•	Кекіру;\r\n•	Тамақты құсу;\r\n•	Кеуде қызып тұрғандай сезіинің болуы;\r\n•	Өңеште бірдеме тұрғандай сезімнің болуы;\r\n•	Жұтынудың қиындауы (дисфлагия)\r\n•	Тамақтан кейін жүрек айну.\r\nСирек кездесетін симптомдары:\r\n•	Кекіргенде тамақтың шығуы;\r\n•	Жұтынудың қиындауы;\r\n•	Ықылық;\r\n•	Жатқан кезде жөтеліп, дем қысылып, ысқырған дыбыстың шығуы;\r\n•	Тамақтың ауруы мен жыбырлауы;\r\n•	Дауыстың қарлығып шығуы немесе өзгеруі.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nЕгер ауру симптомдары салмақты болмаса, дәрігердің өзі –ақ диагностика жасай алады.\r\nДиагноз қою барсында төмендегідей тексерудің қосымша түрлері қажет болуы мүмкін:\r\n•	Фиброгастродуоденоскопия (ФГДС) өңештің зақымданғанын тексеру үшін қолданылады. Бұл шара, ұшында бейнекамерасы бар жұмсақ түтікшені ішке ендіру арқылы жүзеге асады, ол өңеш арқылы ішке кіргізіледі де, асқазан мен аш ішекті көруге жағдай жасайды. Бұл диагностикалау әдісі жайында толық ақпарат алғыларыңыз келсе мына сілтемені басыңыз: https://www.zdrav.kz/endoskopiya\r\n•	Бариев қоспасын қабылдағаннан кейін асқазан-ішек жолдарын рентгеннен өткізу керек, ол арқылы тарылған өңештің суретін, әлсіреген қысқыштарды көруге болады.\r\n•	pH (қышқыл ортасының көрсеткіші) деңгейін байқау үшін мониторинг жүргізу, ол емнің қаншалықты жақсы әсер беріп жатқандығын бағалауға және нақты диагноз қоюға мүмкіндік береді. Бұл шара бұрғыны  мұрын арқылы өңешке енгізіп, ондағы pH-тың мөлшерін анықтау үшін өлшегіш қою арқылы жүзеге асады. Сау адамның pH –ның мөлшері сілтілі ортаға байланысты болады, ал ГЭРА кезінде орта асқазаннан бөлнген қышқылға толып қалады.\r\n•	Эзофагоманометрия  (өңештегі қысымды өлшейді) сфинктердың қысылмалы мүмкіндігін бағалауға мүмкіндік береді.   Өңеш саңылауынан  ұшында датчиктер бар катетерлер енгізіледі, олар өңештегі қысымды өлшейді.  ГЭРА кезінде өңештегі қысым деңгейі қалыптыдан төмен болып көрінеді.\r\n\r\nЕмдеу\r\nҚысқа уақыттық рефлюкстік ұстама аздаған емді қажет етеді. Жағдай  қалыпқа келтірілгеннен кейін ішер асқа дұрыстап көңіл бөлу керек. (майлы тағамдар мен ішімдектен бас тарту керек) өңештің шырышты қабығы тез қалпына келеді. Сіз аурудан тез айыққыңыз келсе, салауатты өмір салтын ұстанғаныңыз жөн.\r\nГЭРА –ға қарсы жақсы әсер ететін  дәрілер бар.\r\n•	Антацидтер – қышқыл-бейтараптандырғыш әсерді игереді және өңешті асқазаннан бөлінетін қышқыл сөлдің зақымдауынан оқшаулайтын қорғаныш қабаттар түзеді.\r\n•	Протонды помпа тежегіштері – олар асқазандағы қышқыл мөлшерін азайтады;\r\n•	Н2-тежегіштері (антагонистер) – олар асқазанда қышқылдың аз бөлінуіне әсер етеді;\r\n•	Прокинетиктер – олар сфинктердің жұмысын ыңғайластырады.\r\nАнтирефлюкстік операция – егер науқас салауатты өмір салтын ұстанып, қажетті дәрілерді қолданса да жазылмай қойған жағдайда жасалады. Қыжыл және басқа да симптомдар операциядан кейін кетеді, бірақ олардың дәрі ішкеннен  толық кетуі екіталай. Операция жасау кезінде сфинктер асқазан қабырғаларынан жасанды түрде құралады.\r\nРефлюкске арналған тағы бір емдеу әдісі бар, ол эндоскоптың көмегімен жүзеге асады. Эндоскоптың көмегімен асқазан мен қысқыштардың шырышты қабықтарының зақымданған жеріне жақпа май түріндегі дәріні жағады.\r\n\r\nБолжамы\r\nӘдетте, қабынған өңешті қалпына келтіргеннен кейі, ішетін асқа мұқият қараса, тітіркендіргіш факторларды (майлы тағамдар, алкогль және т.б.) қолданбаса, өңешің шырышты қабығы  қайта қалыптасады. Бірақ, кейбір адамдарға аурудан толық қанды айыққанға дейін дәрілерін тұрақты ішіп тұруға тура келеді.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n•	Барретт өңеші (өңештің шырышты қабы өзгереді, одан қауіпті ісікке ұласу қаупі туындайды);\r\n•	Өңештің ойық жарасы (өңештің ішкі бөлігінде терең жара пайда болады, одан асқазанға қышқыл сөл бөлінеді)\r\n•	Стриктура (өңеш тарылып, одан мүйізгектер бөлінеді) ;\r\n•	Бронхтың бұзылуы (тамаққа асқазан  бөлінген сөл тамып, оның әсерінен  тітіркену мен тыныс алу жолдарының құрысуы пайда болуы);\r\n•	Созылмалы жөтел мен қарлығу;\r\n•	Демікпе;\r\n•	Тіс ауруы.\r\n\r\nДәрігер қашан қаралу керек\r\nЕгер сіз рефлюкске (қыжылға) қарсы дәріні ұзақ уақыт жеткілікті түрде қолданып болсаңыз,одан нәтиже болмай жүрсе  және өңешке бірде бір эндоскопия жүргізбесеңіз (ол жағдайда қауіпті ісікке ұласу қаупі басым)  дәрігерге хабарласыңыз!\r\n\r\nЕгер төмендегідей симптомдар орын алса дәрігерге тексеріліңіз:\r\n•	Жиі құссаңыз;\r\n•	Қан аралас құссаңыз;\r\n•	Деміңіз қысылса (жөтел, демікпе);\r\n•	Тамақ ішкеннен кейін асқазан толып кеткендей сезім  пайда болса;\r\n•	Дауыс қарлығып кетсе;\r\n•	Жұтынғанда мәселе туындаса немесе ауырса;\r\n•	Салмақ жоғалса, тәбет болмай жүрсе;\r\n\r\nАлдын алу \r\nАцетилсалицилді қышқыл (асперин), ибупрофен немесе напроксен секілді дәрілерден аулақ болыңыз. Немесе олармен қатар парацетамолды қабылдаңыз. Дәрі қабылдағанда суды молынан ішіңіз. Сізге дәрігер жаңа дәрілер тағайындағанда, одан қыжыл пайда болатын-болмайтынын дәрігерден сұрап, біліп алыңыз.\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/\r\n\r\nЖөтел (ерлерде/әйелдерде)\r\nКеуденің ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\nҚайталанбалы көп мөлшерлі құсық (ерлерде/әйелдерде)\r\nЖұтынудың қиындауы (ерлерде/әйелдерде)\r\nАсқазанның ауруы (ерлерде/әйелдерде) \r\nАсқазанның қайталанбалы ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nқыжыл\r\nасқазан-өңеш рефлюксі\r\nГЭРА, \r\nасқазан-өңеш рефлюксінің симптомдары\r\nрефлюкс-эзофагит\r\nасқазан-өңеш рефлюксінің емделуі \r\nкеуде жасушаларының ауруы \r\nжұтынудың қиындауы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1394,'article','366','Акустикалық невринома (есту жүйкесінің невриномасы) ','kz','2018-08-08 05:46:51','2018-08-08 05:44:00','Акустикалық  невринома – миды құлақпен жалғастыратын нервтің баяу өсетін ісігі. Мұны вестибулярлық-кохлаерлық жүйке деп атайды. Ол дәл құлақтың артында, ми бөлшегінің төменгі жағында орналасқан. Есту жүйкесінің невриномасы қатерлі ісікке жатпайды. Бұл дегеніміз, ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды. Дегенмен, ісіктің үлкею сатысына байланысты, басқа жүйке жүйелерінің қызметі бұзылуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=366',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Акустикалық','y','   Акустикалық невринома (есту жүйкесінің невриномасы)  Акустикалық  невринома – миды құлақпен жалғастыратын нервтің баяу өсетін ісігі. Мұны вестибулярлық-кохлаерлық жүйке деп атайды. Ол дәл құлақтың артында, ми бөлшегінің төменгі жағында орналасқан. Есту жүйкесінің невриномасы қатерлі ісікке жатпайды. Бұл дегеніміз, ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды. Дегенмен, ісіктің үлкею сатысына байланысты, басқа жүйке жүйелерінің қызметі бұзылуы мүмкін. Акустикалық  невринома – миды құлақпен жалғастыратын нервтің баяу өсетін ісігі. Мұны вестибулярлық-кохлаерлық жүйке деп атайды. Ол дәл құлақтың артында, ми бөлшегінің төменгі жағында орналасқан. Есту жүйкесінің невриномасы қатерлі ісікке жатпайды. Бұл дегеніміз, ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды. Дегенмен, ісіктің үлкею сатысына байланысты, басқа жүйке жүйелерінің қызметі бұзылуы мүмкін.\r\nСебептері\r\nАкустикалық невринома мен 2 типті нейрофиброматоз (НФ 2) секілді генетикалық аурудың арасында байланыс бар. Акустикалық невриномалар сирек кездеседі.\r\n\r\nСимптомдары\r\nСимптомдары ісіктің өлшеміне және орналасуына қарай өзгереді. Ісік өте баяу өсетіндіктен, көбінесе, симптомдары 30 жастан асқанда ғана біліне бастайды.\r\nЖиі кездесетін белгілері:\r\n•	Тепе-теңдікті жоғалту (вертиго);\r\n•	Зақымданған құлақ жағымен естімей қалу ;\r\n•	Зақымданған құлақтағы шуыл (тиннит).\r\nСирек кездесетін белгілері:\r\n•	Сөзді дұрыс түсіне алмау;\r\n•	Бас айналу;\r\n•	Бас ауыруы;\r\n•	Тепе-теңдікті жоғалту;\r\n•	Беттің немесе құлақтың ұйуы;\r\n•	Бет немесе құлақтың  айналасы солқылдайды;\r\n•	Бет бұлшық етер әлсізденеді.\r\n\r\n Диагностикасы\r\nЕмдеуші дәрігер неврологиялық тексерудің, немесе неврологиялық тестілердің негізінде акустикалық невриноманы сіздің ауыруыңыздың сипаттарына қарай, байқауы мүмкін. Ауру сипаттарын білгеннен кейін, жиі дәрігердің қарауында болсаңыз нормадан тыс ауытқулар, асқынулар бола қоймайды. \r\nКейде мынадай ауру белгілері байқалуы мүмкін:\r\n•	Беттің бір жағында сезімталдық төмендейді;\r\n•	Беттің асимметриясы;\r\n•	Жүрістің қалыпты болмауы.\r\nМиды МРТ-ға түсіру арқылы невриноманы егжей-тегжейлі анықтауға болады.  Басқа да әдістер арқлы ісіктің бар екенін, бас айналудың себептерін білуге болады: \r\n•	Есту қаблетін тексеру (аудиологиялық тексеру)\r\n•	Тепе-теңдік пен үйлесімді зерттеу (электронистагмография)\r\n•	Есту қабілеті және ми діңгегі қызметін тексеру (туындаған есту потенциалдары)\r\nЕмдеуі\r\nЕмдеу шаралары науқастың жасы мен жалпы ден саулығына қарай, ісіктің өлшемі мен даму қарқынына байланысты қолданылады.  Дәрігермен бірге ісікті бақылауыңыз қажет, ісіктің өсуінің алдын алу үшін сәулелік емдеуді қолдану немесе оны алып тастау қажет.\r\nКөптеген акустикалық невриномалар шағын болып келеді және баяу өседі. Ісіктің өлшемі шағын, саны  аз болса, немесе симптомдары болмаса, қандай да бір өзгерістердің пайда болуын бақылау керек, әсіресе, бұл егде жастағы науқастарға қатысты. Ұдайы МРТ өткізу қажет.\r\nЕгер емделмесе, кейбір акустикалық невриномалар естуге және тепе-теңдік сезіміне жауап беретін нервтердің зақымдауы мүмкін. Олар бет аумағындағы бұлшық еттің қимылына, сезімталдыққа жауап беретін нервтерді зақымдайды. Ісіктің өлшемі үлкен болса, мида сұйықтық жиналуы мүмкін (гидроцефалия), бұл өмір үшін қауіпті жағдай.\r\nАкустикалық  невриномалар көбенесе мынадай жағдайларда алынады:\r\n•	Ісіктің өлшемі үлкен болса;\r\n•	Түрлі симптомдары болатын ісіктер\r\n•	Тез өсетін ісіктер\r\n•	Миды қысатын ісіктер\r\nХирургиялық емдеу ісікті алып тастау үшін және басқа да нервтерді зақымдаудың алдын алу үшін қолданылады. Жалпы  хирургияның араласуы  естуді қабілетін қалпына келтірмейді.\r\nСтереотаксикалық радиохирургия күшті рентген сәулелерін шағын аумаққа түсіруге негізделген. Бұл әдіс – сәулелік емдеудің бір түрі, хирургиялық шара емес. Ол былай қолданылуы мүмкін:\r\n•	Кесіп алып тасталуы қиын  ісіктердің өсуін бәсеңдету үшін немесе тоқтатата тұру үшін;\r\n•	Хирургиялық жолмен емделуге мүмкіндігі жоқ жандардың, мысалы, егде жастағы адамдар немесе денсаулығында күрделі мәселелер бар науқастарды емдеу үшін.\r\nАкустикалық  невриномаларды жою кезінде, нервтер зақымданып, одан кейін, құлақ естімей немесе беттің бұлшық еттері әлсіреп қалып жатады. Бұл  ісіктің көп мөлшерде үлкейіп кеткендігінің белгісі. \r\nБолжамы\r\nАкустикалық  невриномалар – қатерлі ісік емес. Ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды (метастаз бермейді). Дегенмен өссе, және мидың түрлі құрылымын қысуы мүмкін. Шағын, баяу өсетін ісіктері бар науқастарға емделу қажет емес. \r\nХирургиялық немесе радиохирургиялық емдеу есту жүйесін қалпына келтіре алмайды.\r\nАсқыну қаупі\r\n•	Көбінесе, миға ота жасау кезінде ісік толығымен жойылады.\r\n•	Науқастардың көпшілігінде ісіктің өлшемі шағын болса, операциядан кейін беттің тұрақты салдануы болмайды. Дегенмен, шамамаен, адамдардың бірлі жарымында үлкен ісікті операциялық жолмен алғанда беттің бұлшық етінің әлсіздігі пайда болады.\r\n•	Шамамен, ісік көлемі кішкентай науқастардың тең жарымында хирургиялық емдеуден кейін зақымданған жағында естуі жоғалмайды.\r\n•	Радиохирургияны өткізгеннен кейін күтпеген жағымсыз жағдайлар да орын алуы мүмкін: нервтің зақымдануы; естімеу; беттің салдануы секілді қолайсыз көріністер.\r\nҚай кезде дәрігерге көріну қажет\r\nМына белгілер болса, дәрігерге көрініңіз:\r\n•	Құлағыңыздың қайта естімеуі үдей түссе; \r\n•	Бір құлағыңыз шуылдап тұратын болса;\r\n•	Басыңыз айналып, жоғары-төментеіселсе.  (вертиго)\r\nСинонимдері\r\nВестибулярлық шваннома; есту нервісінің невриномасы; көпірлі-мишықтық бұрыштың ісігі; бұрыштың ісігі\r\nАқпарат көзі: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000778.htm\r\nHearing Loss (male | female)\r\nVertigo (male | female)\r\n\r\nТеги: \r\nЕсту жүйкессінің невриномасы\r\nЕсту жүйкесінің қатерсіз ісігі\r\nҚұлақтың ішкі ісігі\r\nЕсту жүйкесі\r\nЕстімей қалу\r\nҚұлақтағы дыбыс\r\nНевринрманың емделуі\r\nНевриноманың емделу\r\nНевриноманың хирургиялық жолмен емделуі \r\nБас айналу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1395,'article','420','Ошақты алопеция (таздану)','kz','2018-08-09 10:02:14','2018-08-09 09:56:00','__Алопеция__ – деп, шаштың ошақтанып тусетін ауруын айтады. Бұл ауру асқынса, болашақта шаш түгелдей түсіп, таз болып қалуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=420',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Ошақты','y','   Ошақты алопеция (таздану) __Алопеция__ – деп, шаштың ошақтанып тусетін ауруын айтады. Бұл ауру асқынса, болашақта шаш түгелдей түсіп, таз болып қалуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nАлопеция – деп, шаштың ошақтанып тусетін ауруын айтады. Бұл ауру асқынса, болашақта шаш түгелдей түсіп, таз болып қалуы мүмкін.\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nОшақты алопецияның себебі белгісіз. Дегенмен, бұл ауру кейде тұқым қуалайды.\r\nОшақты алопеция аутоиммунды ауру болып табылады. Иммундық жүйе қателесіп дененің сау ағзасына шабуыл жасап, бүтін тіндерді бұзады.\r\nОшақты алопеция ерлер мен әйелдер арасында, сондай-ақ балалар ішінде де кездеседі. Кейбір адамдардағы шаштың түсуі жүктілікке немесе алған жарақатына байланысты болуы мүмкін.\r\nАлопецияның түрлеріне:\r\n•	Ошақты алопеция – Шаш аздаған жерден ғана түседі.\r\n•	Тотальды алопеция – шаш бас терісінен толығымен түсіп қалады.\r\n•	Универсальды алопеция – тотальды шаш түсуі, яғни барлық терідегі түктер түлеп қалады.\r\n\r\n\r\nБелгілері:\r\n\r\nШаштың түсуі, негізінде, аурудың жалғыз белгісі болып табылады. Кейбір науқастарда ашу немесе қышу сезімі болуы мүмкін.\r\n\r\nОшақты алопцияда әдетте бастың 1-2 жерінен шаш түсе бастайды. Сосын, түсуі жиілеп кетеді. Кейбір адамдарда алопеция ошақтары сақалда, қастарда, қолдарда немесе аяқтарда пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nШаштың түскен орындары тегіс және дөңгелек болады. Олар шабдалының түсіне ұқсап келеді. Кейде, таз болып қалған жерлерге леп белгісіне ұқсас шаштар пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАлғашқы симптомдар басталғаннан кейін 6 ай ішінде шаш толық түсіп қалуы ықтимал.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n \r\nДиагностикасы\r\n\r\nАуруды диагностикалау үшін бас терісіне биопсия жасалуы мүмкін. Аутоиммунды аурулар мен қалқанша безінің ауруларын болдырмау үшін, қан анализін тағайындау керек.\r\n\r\nЕмделуі\r\n\r\nЕгер аздан түсіп жатса, онда бірнеше айдың ішінде еш емделусіз өздігінен қайта өседі.\r\nШаш түгел түсіп, мүлдем өспей қалса, оны канша емдесе де қайта өсу-өзпеуі белгісіз.\r\nЕң көп қолданылатын емдеу әдістері:\r\n•	Гормондардың тері астына енгізілуі 2\r\n•	Тері бетіне, қолданылатын дәрілер\r\n•	Ультракүлгін сәулелермен терапия\r\nШаштың түсу аймақтарын жасыру үшін, жасанды шашты қолдануға болады.\r\n\r\n\r\nБолжамы:\r\n\r\nҚазіргі кезде түскен шаштарды қатадан толық қалпына келтіру мүмкіндігі бар.\r\nДегенмен, кейбір адамдарға бұл болжам сәйкес келмей қалуы да ғажап емес. Мысалы:\r\n•	Жас кезінен басталған, ошақты алопеция\r\n•	Экзема\r\n•	Созылмалы алопеция\r\n•	Бас және тері шашының толықтай түсуі.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nШаштарыңыздың жиі түсуін байқасаңыз, дереу дәрігерге барыңыз.\r\n\r\nАқпарат көзі: https://medlineplus.gov/ency/article/001450.htm\r\n \r\nСинонимдер: Тотальды алопеция; универсальды алопеция\r\nТегтер: \r\n\r\nҰялы алопеция   \r\nДерматоз  \r\nАлопеция белгісі        \r\nАлопеция емі\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1396,'article','591','Жүкті әйелдердің таң ертеңгілік жүpек айнуы','kz','2018-10-05 11:49:47','2018-10-05 11:48:00','Жүктілік кезінде әйелдің денесінде түзілетін гормондардың әсерінен жүйрек айнуы пайда болады. Жүктіліктің алғашқы үш айлығында жүйрек айну, құсу деген сияқты жағымсыз жайттар кездесіп жатады.  ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=591',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүкті','y','   Жүкті әйелдердің таң ертеңгілік жүpек айнуы Жүктілік кезінде әйелдің денесінде түзілетін гормондардың әсерінен жүйрек айнуы пайда болады. Жүктіліктің алғашқы үш айлығында жүйрек айну, құсу деген сияқты жағымсыз жайттар кездесіп жатады.   Жүктілік кезінде әйелдің денесінде түзілетін гормондардың әсерінен жүйрек айнуы пайда болады. Жүктіліктің алғашқы үш айлығында жүйрек айну, құсу деген сияқты жағымсыз жайттар кездесіп жатады.  \r\n\r\nӘдетте таң ертеңгісін жүрек айнып тұрады, кейде күндіз де, түнде де мұндай жағдай орын алуы мүмкін. Жалпы  әйелдердің көпшілігі  екінші үш айлығында мұндай жағымсыздықтан құтылады, ал кейбіреулері болсанғанға дейін жүрегі айнып, құсып әбден қиналып жүреді. \r\n\r\nТаң ертеңгі жүрек айнығанын басу үшін үйде мынадай ем қолданған жөн:\r\n•	Аш қарын жүрмей,  аз мөлшерде жиі-жиі қоректену керек; \r\n•	Таңғы асқа дейін (пешене) сияқты құрғақ, жеңіл  тағамдарды жеп алу керек;\r\n•	Сұйықтықты көп ішу керек, бірақ ісініп кетуден сантанған дұрыс;\r\n•	Жеміс-жидектер мен ағуызы мол, майлылығы төмен азықтарды пайдалану керек;\r\n•	Жүрек айнататын ашыған сүт, кофе, цитрусты шырындардың исінен аулақ жүрген дұыс.\r\n•	Жақсылап дем алған жөн.\r\n\r\nТегтер: \r\n жүктілік гормондары,  \r\nжүрек айну, \r\nқұсу \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1397,'article','1193','Ektopııalyq (jatyrdan tys) júktilik','qz','2018-08-08 08:56:24','2018-08-08 08:51:00','Jatyrdan tys damyǵan  júktilikti – ektopııalyq júktilik dep ataıdy. Bul jaǵdaı analardyń ómirine qaýip tóndiredi.  ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1193',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Ektopııalyq','y','   Ektopııalyq (jatyrdan tys) júktilik Jatyrdan tys damyǵan  júktilikti – ektopııalyq júktilik dep ataıdy. Bul jaǵdaı analardyń ómirine qaýip tóndiredi.   Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJatyrdan tys damyǵan  júktilikti – ektopııalyq júktilik dep ataıdy. Bul jaǵdaı analardyń ómirine qaýip tóndiredi. \r\n\r\n \r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nNegizinde  júktilik kezinde uryqtanatyn analyq jasýsha jatyr tútigi arqyly jatyrǵa túsedi. Eger analyq jasýshanyń tútik arqyly ótýi tejelse nemese báseńdese, bul jatyrdan tys júktilikke aparýy múmkin. Aýrý sebepterine mynalardy jatqyzýǵa bolady:\r\n•	Jatyr tútiginiń týa bitken aqaýy\r\n•	Appendıks jarylǵannan keıingi jabyspalar\r\n•	Endometrıoz \r\n•	Buryn jatyrdan tys júktiliktiń bolýy\r\n•	áıelderdiń jynystyq aǵzalarynda buryn bolǵan juqpalardan nemese operatsııalardan qalǵan tyrtyqtar.\r\nBudan bólek ektopıkalyq júktilik qaýpi myna faktorlarda da artady:\r\n•	35 jastan asqannan keıin;\r\n•	Bala kóterýge qarsy spıral (VMS) salǵanna keıin júkti bolyp qalǵannan;\r\n•	Jatyr tútikterin baılap tastaǵannan: biraq bul 2, ne, odan da kóp jyl ótkennen keıin bolýy yqtımal.\r\n•	Tútikti saqtandyrý (tútikti baılaý), júkti bolyp qalmaý úshin qldanylatyn tásil;\r\n•	Túrli adammen jynystyq qatynasqa túse berý;\r\n•	Bedeýlikti emdeýdiń keıbir túrleri.\r\nKeıde sebepteri belgisiz bolyp ta qalady. Gormondar negizgi róldi atqarady.\r\nJatyrdan tys júktiliktiń ornalasatyn jeri, kóbinese, - eki jatyr qubyrynyń biri.  Sırek jaǵdaıda jatyrdan tys júktilik analyq bezde, ishki qýysynda nemese jatyr moınynda bolýy múmkin.   \r\nEktopıkalyq júktilik kontratseptsııalyq (júktilikke qarsy) ádisterdi qoldanǵanan da paıda bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSizde júktiliktiń sımptomdary erte baıqalýy múmkin, mysaly, analyq bezder isinip, júrek aıný degen sııaqty. Odan basqa:   \r\n•	jatyrdan mezgilsiz qan ketýi;\r\n•	bel jaq aýyra beredi;\r\n•	jambastyǵ bir jeri qysyp turǵandaı aýyrady;\r\n•	etekkir kelmeı qalady;\r\n•	ishtiń tómengi jaǵy  nemese jambastyń tutastaı aýmaǵy aýyryp turady.\r\nJatyrdan tys júktilik kezinde onyń aınalasy soqqy tıip zaqymdansa nemese qan ketse sımptomdary ýshyǵyp ketýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda myna máseleler mazalaýy múmkin:   \r\n•	esten taný nemese álsizdik sezimi\r\n•	tik ishek aýmaǵyndaǵy qatty qysym\r\n•	arterıaldyq qysymnyń tómendigi\r\n•	ıyq jaqtyń aýyrsynýy\r\n•	ishtiń tómengi bóligi kenetten  qatty aýryp kete beredi.\r\n\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger gınekologııalyq tekserýdi ótkizedi. Qaralý kezinde jambas jaq  aýyryp turady.\r\nSondaı-aq, júktilikke test jáne qynaptyq ýltradybystyq zertteý ótkiziledi.   \r\nAHG (adamnyń horıonıkalyq gonadotropıni) – bul ádette júktilik kezinde óndiriletin gormon. Osy gormonnyń qanda bolýy júktilikti anyqtaýǵa múmkindik beredi. Eger onyń qandaǵy deńgeıi jetkilikti ulǵaımasa, dáriger onda  jatyrdan tys júktiliktiń aıtady.      \r\n     \r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nJatyrdan tys júktilik – ómirge qaýip tóndiretin jaǵdaı. Júktilik  saqtalynbaıdy. Ananyń ómirin saqtaý úshin embrıonnyń jasýshalary joıylýy kerek.\r\nJatyrdan tys júktiliktiń aýmaǵy zaqymdansa (jarylsa),  shuǵyl medıtsınalyq járdem qajet bolady. Jarylý qan ketýine jáne shok alýǵa aparýy múmkin, bul – shuǵyl medıtsınalyq jaǵdaılardy talap etedi. Shokty emdeý ádisteri:\r\n•	Qan quıý\r\n•	Suıyqtyqty kóktamyr arqyly engizý\r\n•	Deneniń qalypty temperatýrasyn qoldaý\r\n•	Ottegi\r\n•	Aıaqty joǵary kóterip qoıý.\r\nJatyrdan tys júktiliktiń aýmaǵy jarylǵanda qan aǵýyn toqtatý maqsatynda jáne embrıondy alý úshin hırýrgııalyq ota jasalady. Keıbir jaǵdaıda dáriger jatyr tútigin alyp tastaýy da múmkin.\r\nJatyrdan tys júktiliktiń aýmaǵy jarylmasa, emdeýge kiretinder: \r\n•        Ota\r\n•        Dárigerdiń qatań baqylaýymen júktilikti úzetin dárilerdi qabyldaý.\r\n\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\njatyrdan tys júktilik  bolǵan áıelderdiń úshten biri keıin bala týa alady. Keıbir áıelder júkti bola almaýy da múmkin.  \r\nJatyrdan tys júktilikten  keıin qaıtadan júkti bolý kelesi jaıttarǵa baılanysty: \r\n•	áıeldiń jasyna\r\n•	balasy bolýyna\r\n•	ektopıkalyq  júktiliktiń  paıda bolý sebebine.\r\n\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nKelesi sımptomdar bolsa, dárigerge nemese meıirbıkege kóriný qajet:\r\n•	jatyrdan ádetten tys qan ketse;\r\n•	ishtiń tómengi bóligi nemese jambas jaq aýyrsa.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nJatyr tútiginen tys paıda bolatyn jatyrdan tys júktiliktiń kóp túrleriniń aldyn alý múmkin emes. Jatyr tútikterin zaqymdaıtyn faktorlardyń ǵana aldyn alý arqyly qaýpin azaıtýǵa bolady. Olar:  \r\n•	Qaýipsiz jynystyq qatynasty qoldaý, jynystyq qatynasqa deıingi jáne keıingi juqpalanýdyń aldyn alatyn sharalardy qoldaný;\r\n•	jynystyq jolmen beriletin juqpalardy erte anyqtaý jáne emdeý\r\n•	temeki shekpeý.\r\n\r\nTegter: \r\nJatyrdan tys júktilik\r\nEtekkirdiń kelmeı qalýy\r\nQynaptan qan aǵý\r\nBas aınalý\r\n\r\nAqparat kózi: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000895.htm\r\n\r\nMaterıaldy daıyndaǵan Almaz Sharman, medıtsına professory.\r\n\r\nAýdarǵan: Asel Stambekova.\r\n\r\nRedaktsııalaǵan: Aleksandr Korolkov.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1398,'article','110','Блефарит','kz','2018-07-17 06:44:43','2018-07-17 06:41:00','Қабақтың аса жиі кездесетін ауруларының бірі – блефарит, қабақтың шетінің қабынуы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=110',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Блефарит','y','   Блефарит Қабақтың аса жиі кездесетін ауруларының бірі – блефарит, қабақтың шетінің қабынуы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nҚабақтың аса жиі кездесетін ауруларының бірі – блефарит, қабақтың шетінің қабынуы.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nБлефаритке шалдыққан науқастардың көпшілігі көздерінің маңайының қышуын, ашуын, бөгде зат тұрғандай болуын, оянған кезде қабыршақтардың пайда болуын немесе жабысуын сезінеді. Тексеріп қараған кезде қабақтың шетінің қызаруы, ал кірпікте қабыршақтардың болуы байқалады. Сондай-ақ, конъюнктиваның (көздің сілемей қабығының) қызаруы немесе сілемей бөлінуі орын алады. \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nБлефарит қабақтың созылмалы бактериалдық инфекциясы кезінде, көздің мейбомиялық бездерінің қызметінің бұзылысында, себорея немесе «көз розацеасы» аталатын ауруда кездеседі. Бұл диагноз самайдағы, жақтағы, мұрындағы және иектегі қантамырларының кеңеюімен (телеангиэктазия) расталады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nБлефаритті негізгі емдеу жылы компресс қою, қабаққа арналған скрабтар (өңезді шаю үшін) және антибиотикті жақпа майларды қолдану арқылы өтеді. Жылы компресті 15 минуттен, күніне екі рет қолдану қажет. Бұл қабақты тітіркендіретін қабыршақтарды ерітуге және мейбомиялық бездердің саңылауын бітейтін сілемей өндіруін азайтуға ықпал етеді. Жылы компрестен кейін қабаққа скраб жағу қажет. Ол үшін балаларға арналған сусабынды суға езіп, көбігін шығару қажет. Қабақты жауып, шетін мұқият түрде осы ерітіндімен мақта таяқшамен немесе саусақпен тазарту қажет. Қабақтың шетіне  эритромицинді немесе басқа антибиотикті жақпа май жағу қажет. Жақпа майды ұйқыға кетерде қолдану қажет, себебі, оның салдарынан көру бұлдырауы мүмкін. Инфекция анықталған жағдайда антибиотикті көз тамшылары қолданылуы мүмкін.  \r\n\r\nЕгер ауру қолданылған емге кетпеген жағдайда, бактериалдық талдау жасау (қабақтан жұғынды алу) қажет, бұл резистенттік (антибиотиктерге тұрақты) микроорганизмдермен жұқпалану мүмкіндігін анықтау үшін қажет.  Мұндай жағдайларда немесе «көз розацеасы» анықталған адамдарға ішке қабылданатын антибиотиктер тағайындалуы мүмкін. Ауыр жағдайда блефарит мөлдірқабықтың ойықжарасына немесе инфильтрат пайда болуына апаруы мүмкін. Сирек жағдайда резистенттік біржақты немесе екіжақты блефариттің себебі без карциномасы болуы мүмкін.    \r\n\r\nНауқастар блефариттің созылмалы ауру екендігін және қабақтың гигиенасын үнемі қадағалау қажеттігін білуі тиіс. Оның барысын бақылауға алған кезде науқастарға күніне бір рет скрабты қолдану жеткілікті болады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1399,'article','526','Гипертониялық криздер','kz','2018-09-25 07:30:27','2018-09-25 07:22:00','__Гипертониялық криз __- вегетативті бұзылыстардың барысында ми және жүрек қан айналымдарының бұзылуы асқынып, артериялық қан қысымының кенеттен көтерілуін айтады.\r\n\r\nГипертониялық криз кез-келген гипертониялық ауруы бар немесе симптоматикалық артериялық гипертония кезінде дами алады. Кейде сау адам да гипертониялық кризге ұшырауы мүмкін. \r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=526',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гипертониялық','y','   Гипертониялық криздер __Гипертониялық криз __- вегетативті бұзылыстардың барысында ми және жүрек қан айналымдарының бұзылуы асқынып, артериялық қан қысымының кенеттен көтерілуін айтады.\r\n\r\nГипертониялық криз кез-келген гипертониялық ауруы бар немесе симптоматикалық артериялық гипертония кезінде дами алады. Кейде сау адам да гипертониялық кризге ұшырауы мүмкін. \r\n Гипертониялық криз - вегетативті бұзылыстардың барысында ми және жүрек қан айналымдарының бұзылуы асқынып, артериялық қан қысымының кенеттен көтерілуін айтады.\r\n\r\nГипертониялық криз кез-келген гипертониялық ауруы бар немесе симптоматикалық артериялық гипертония кезінде дами алады. Кейде сау адам да гипертониялық кризге ұшырауы мүмкін. \r\n\r\nӘдетте гипертониялық кризге ұшырататын жағдайларға мыналыр жатады:\r\n•	психоэмоционалды жүктеме\r\n•	Ауа райының өзгеруі\r\n•	Кофе, алкогольді ішімдіктерді шамадан тыс пайдалану\r\n•	Гормондық бұзылулар\r\n•	Бұрын қабылдаған гипотензивті препараттарды доғару\r\n•	Мидағы аурулар (инсульт), жүрек (миокард инфарктісі, стенокардия), бүйрек аурулары.\r\n\r\nГипертониялық криздің белгілері:\r\n•	Кенеттен бірнеше минут ішінде немесе 1-3 сағат ішінде пайда болады;\r\n•	Жеке жоғары қан қысымы (бір пациентте, 240/120 болса, кейбір адамдарға 130/90 деңгейі жоғары болып табылады). Бұл қан қысымының бастапқы деңгейіне байланысты. Егер науқастың қан қысымның деңгейі үнемі төмен болса, ондағы қан қысымының аздап болса да көбеюі гипертониялық кризді тудыруы мүмкін.\r\n\r\nГипертониялық криздер мынадай клиникалық суреттемелер  түрлеріне бөлінеді:\r\n•	Нейровегетативтік синдромы бар гипертониялық криз. Әдетте мұндай дағдарыс, куйзелістен, психо-эмоционалдық күйзелістен тез бастау алады. Науқастың басы ауырып, басы айналып , жүрек айныуы болады, сирек жағдайда асқазаны көтеріліп құсады. Адамды қорқыныш сезімі билеп және ауа жетіспегендей болды. Пациенттің көңілі алабұртып, оның қолында діріл, сыздау, терлеу пайда болады. Бұл жағдай қысқа уақытқа яғни 1-ден 5 сағатқа дейін созылады. Бұндай гипертониялық кризді бастан кешірген адамның кейінгі жағдайда көп мөлшерде зәр шығаруы кездеседі. Әдетте гипертониялық криздің бұл түрі өмірге қауіп төндірмейді.\r\n•	Сулы-тұзды гипертониялық криз. Тұрақты түрде жүрек айнуы мен құсу, қатты бас ауруына шағымдар пайда болады.. Науқастар көбінесе шаршаңқы, кейде мардымдары жоғалып, уақыт бірлігін шатастырады . Олар бүгінгі күннің атын ұмытып, таныс жерде де адасып кетуі мүмкін. Көру қабілеті бұзылып, көз алдына қара дақтар көрінеді, есту қабілеті нашарлауы мүмкін. Бұл жағдай бірнеше күнге созылуы мүмкін.\r\n•	Ауыр  гипертониялық энцефалопатия. Бұл қан қысымының айтарлықтай көтерілуінен туындаған ауыр жағдай. Жоғары қан қысымының пайда болуына байланысты мидың қалыпты қанмен қамтамасыз етілуі бұзылады. Бұл жағдайда есеңгіреу, діріл пайда болып, уақытша сөйлеу қабілеті бұзылуы мүмкін.\r\n\r\nБарлық криздер былайша бөлінеді:\r\nҚарапайым криз - ағзаларды зақымдамайды. Мұндай криздің науқастың өміріне қауіп төндіру ықтималдығы бар. Бірнеше сағат ішінде қан қысымын төмендету керек.\r\n\r\nКүрделі криз - «мақсатты мүшелерді» байланысты. Мақсатты органдар - бұл аурудың салдарынан көпті немесе азды зардап шегетін органдар. Артериялық гипертензиядан жүрек, ми, қан тамырлар, бүйрек зақымдалады. Мұндай криздің түрі науқастың өміріне қауіп төндіреді және 1 сағат ішінде тез арда қан қысымын төмендетуді талап етеді.\r\nМұндай криздің ұзақ уақытқа созылуы, мынадай аурулардың асқынуына жол ашады:\r\n•	Жүректен (миокард инфарктісі, тұрақсыз стенокардия, аритмия),\r\n•	Тамырлар (аорттың қабыршықтану аневризмасы, қан кету)\r\n•	Ми (инсульт, жедел гипертониялық энцефалопатия),\r\n•	Бүйрек (қауіпті бүйрек жеткіліксіздігі).\r\n\r\nГипертониялық криз кезіндегі шұғыл көмек\r\nЖедел жәрдем шақырыңыз. Науқастың (немесе оның туыстары үшін) жедел жәрдем келгенге дейін қабылдануы тиіс барлық іс-шараларды дәрігермен алдын ала талқылау қажет. Біріншіден, криздің белгілерін нақты білу қажет. Егер белгілері бар болса, дәрігеріңіз тағайындаған емдік шараларды қолданып, криздің асқынуының алдын алуға тырысу қажет. Екіншіден, дәрігердің рецептісі бойынша тыныштандыратын дәрі қабылдау маңызды. Өйткені стресс криздің асқынуына әкеп соқтырады. Егер де криз басталған болса, жедел жәрдем шақырып, дәрігер белгілеген дәріңізді қабылдаңыз. Жартылай шалқайып отырып, аяқтарыңызды жылытыңыз (ол жүрек және мидағы қан бөлігін кері бағыттайады), терезені ашып, қысыңқы киімдерді шешіп тастаңыз.\r\nЖедел жәрдем дәрігері гипертониялық криздің осы түріне қажетті барлық дәрі-дәрмектерді енгізеді. Егер криздің асқынуын тоқтата алмаса, науқас ауруханаға жатқызылады.\r\nГипертониялық криздің алдын алу әлде қайда жақсырақ. Өз дәрігеріңізге уақытылы қаралып, барлық нұсқаулықтарын орындап, қан қысымын күн сайын тексеріп тұрыңыз.\r\n \r\nТегтер: \r\nгипертониялық криз \r\nКриз асқынулары \r\nгипертониялық криз кезіндегі шұғыл көмек\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1400,'article','971','Degıdratatsııa (sýsyzdaný)','qz','2018-07-17 08:10:36','2018-07-17 07:52:00','Degıdratatsııa (sýsyzdaný) – organızmde sýdyń jáne suıyqtyqtyń jetkilikti mólsheri bolmaıtyn jaǵdaı.  \r\n\r\nDegıdratatsııa  jeńil, ortasha nemese aýyr bolady, ol organızmniń joǵaltqan nemese tolyqtyrylmaǵan suıyqtyǵynyń kólemine baılanysty. Aýyr  degıdratatsııa ómir úshin asa qaýipti jaǵdaı.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=971',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','D','Degıdratatsııa','y','   Degıdratatsııa (sýsyzdaný) Degıdratatsııa (sýsyzdaný) – organızmde sýdyń jáne suıyqtyqtyń jetkilikti mólsheri bolmaıtyn jaǵdaı.  \r\n\r\nDegıdratatsııa  jeńil, ortasha nemese aýyr bolady, ol organızmniń joǵaltqan nemese tolyqtyrylmaǵan suıyqtyǵynyń kólemine baılanysty. Aýyr  degıdratatsııa ómir úshin asa qaýipti jaǵdaı. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nDegıdratatsııa (sýsyzdaný) – organızmde sýdyń jáne suıyqtyqtyń jetkilikti mólsheri bolmaıtyn jaǵdaı.  \r\n\r\nDegıdratatsııa  jeńil, ortasha nemese aýyr bolady, ol organızmniń joǵaltqan nemese tolyqtyrylmaǵan suıyqtyǵynyń kólemine baılanysty. Aýyr  degıdratatsııa ómir úshin asa qaýipti jaǵdaı.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nDegıdratatsııa suıyqtyqtyń úlken kólemin joǵaltýǵa, organızmge sýdyń jetkilikti kóleminiń túspeýine nemese osy eki sebeptiń saldarynan da paıda bolady.\r\n\r\nOrganızm kelesi jaǵdaılarda suıyqtyqtyń úlken kólemin joǵaltýy múmkin:\r\n\r\n* Tersheńdikte (mysaly, dene jattyǵýlarynan)\r\n* Neseptiń kóp bólinýinen, mysaly, baqylaýǵa alynbaǵan dıabette, nemese dıýretıkter qabyldaýda (organızmnen suıyqtyqty shyǵaratyn dárilik preparattardy qabyldaýda)\r\n* Qyzbada\r\n* Qusýda nemese dıareıada\r\n \r\n\r\nNaýqas kelesilerdiń saldarynan suıyqtyq ishpeýi múmkin:\r\n\r\n* Aýrý kezindet tábetti joǵaltýdan\r\n* Júregi aınýynan\r\n* Kómeıdegi aýyrsynýdan jáne aýyzdaǵy oıyq jaralardan\r\n* Naýqas balalardaǵy sýsyzdaný kóbinese, taǵamdy nemese suıyqtyqty qabyldaýdan bas tartýmen birge qusýda, ish ótýinde nemese qyzbada suıyqtyq joǵaltýmen qosarlanýdyń nátıjesinde bolady.\r\n\r\nSábıler men balalar eresekterge qaraǵanda sýsyzdanýǵa kóbirek beıim, sebebi, olardyń salmaǵy az, olardyń organızmi suıyqtyq pen elektrolıtterdi tezirek joǵaltady.  Egde adamdar jáne túrli aýrýlary bar adamdar da joǵary qaýiptilik sanatynda.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\n* Aýyz qýysynyń qurǵaqtyǵy nemese jabysqaqtyǵy\r\n* Letargııa nemese koma (aýyr degıdratatsııada)\r\n* Neseptiń bólinýi azaıǵan nemese bólinbeıdi; nesep qoshqyl-sary tústi\r\n* Kóz jasynyń bolmaýy\r\n* Kózdiń shúńireıýi\r\n* Balada eńbeginiń (tóbesindegi jumsaq tusy) túsip ketýi\r\n \r\nSondaı-aq, naýqasta qusý. Ishtiń ótýi, nemese eshteńe istegisi kelmeıtin ejarlyq bolýy múmkin. Osynyń bári sýsyzdanýǵa baılanysty bolýy múmkin. \r\n\r\n\r\n\r\nTeriniń serpimdiliginiń (týrgor) azaıýy teriniń (eresek adamnyń alaqanynyń syrtynda nemese balanyń ishinde) birneshe sekýndqa qyrtysqa jınalyp, kóterilgennen keıin jibergende qaıtadan ornyna kelmeýinen baıqalady. Teriniń týrgorynyń azaıýy -sýsyzdanýdyń kesh (keıingi) belgisi.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nNaýqasty teksergende kelesiler anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n* Kóldeneńnen tik qalypqa kóshkende arterıaldyq qysymnyń tómendeýi\r\n* Qyltamyrlardyń tolyqpaýy\r\n* Tómen arterıaldyq qysym\r\n* Teriniń týrgorynyń tómendigi – teri ádettegideı sozylymdy bolmaýy, dáriger qyrtysqa jınaǵanda ornyna kelýi baıaýlasa (ádette, teri birden ornyna kelýi qajet)\r\n* Júrek yrǵaǵynyń jıileýi\r\n* Shok (soqqy)\r\n \r\nTekserýge kiredi:\r\n\r\n* Qannyń bıohımııalyq taldaýy (elektrolıtterdiń, ásirese, natrııdiń, kalııdiń jáne bıkarbonattyń deńgeılerin anyqtaý úshin)\r\n* Qandaǵy nesepnárdiń deńgeıin anyqtaý\r\n* Qannyń jalpy taldaýy\r\n* Kreatının\r\n*  Neseptiń menshikti salmaǵy\r\n \r\nSýsyzdanýdyń sebebin anyqtaý úshin basqa da tekserýler ótkiziledi (mysaly, qant dıabetine tekserý úshin qandaǵy qant deńgeıin anyqtaý).\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nSuıyqtyqty tutyný ádette, ortasha sýsyzdanýdy emdeý úshin jetkilikti. Suıyqtyqty bir rettik, mol kólemde ishýge qaraǵanda  azǵantaı mólsherde, jıi ishken jón (sábı nemese bala úshin sháı qasyqty nemese shprıtsti qoldanyp). Bir rettik kóp ishý qusýdy týyndatýy múmkin.\r\n\r\nElektrolıtterdiń nemese salqyn kópirshikti sýsyndardyń eritindileri de tıimdi. Olar dárihanalarda bolady. Sporttyq sýsyndarda qant kóp, olar ishtiń ótýin ýshyqtyrýy múmkin. Sábıler men balalarda alǵashqy almastyratyn suıyqtyq retinde sýdy qoldanbaǵan jón.   \r\n\r\nOrtasha jáne aýyr sýsyzdanýda suıyqtyqty  kóktamyr ishilik engizý jáne aýrýhanada emdeý qajet bolýy múmkin. Munda dáriger sýsyzdanýdyń sebebin anyqtap, emdeıdi.\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda ishektiń vırýstyq aýrýlary (vırýstyq gastroenterıt) ádette, birneshe kúnnen keıin ózdiginshe ótedi.\r\n\r\nQarańyz: Dıareıa.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nErte anyqtalyp, emdelse, ádette, nátıjesi oń bolady.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nEmdelmegen jaǵdaıda aýyr degıdratatsııa kelesilerge aparýy múmkin:\r\n\r\n* Ólim-jitimge\r\n* Mıdyń qaıtymsyz zaqymdanýyna\r\n* Qurysýǵa\r\n \r\n\r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nEger balańyzda kelesi sımptomdar bolsa, shuǵyl medıtsınalyq járdemge (mysaly, «103») habarlasyńyz:\r\n\r\n* Estiń qalypty bolmaýy\r\n* Bastyń aınalýy\r\n* Enjarlyq  \r\n* Sandyraqtaý\r\n \r\nEger balańyzda kelesi sımpomdar bolsa, dereý dárigerińizge habarlasyńyz:\r\n\r\n* Nájiste nemese qusyqta qan bolsa\r\n* Dıareıa nemese qusý (2 aılyqtan kishi sábılerde)\r\n* Aýyzdyń nemese kózdiń qurǵaqtyǵy\r\n* Qurǵaq teri, qyrtysqa jınalǵannan keıin qaıtadan ornyna baıaý keledi  \r\n* Júrek soǵýynyń jıileýi\r\n* Enjarlyq jáne selqostyq\r\n* Neseptiń azdyǵy nemese 8 saǵat ishinde bolmaýy\r\n* Kóz jasynyń bolmaýy\r\n* Kózdiń shúńireıýi\r\n* Balanyń eńbegi (tóbesindegi) ishine qaraı túsken\r\n \r\nEger sábıge jetkilikti suıyqtyq beretinińizge senimsiz bolsańyz, dárigerge habarlasyńyz.\r\n\r\nSondaı-aq, kelesi jaǵdaılarda dárigerge habarlasýyńyzǵa bolady:\r\n\r\n* Siz nemese sábıińiz aýrý kezinde suıyqtyqty ustap tura almaısyzdar\r\n* Eresekte qusý 24 saǵattan artyq, sábıde 12 saǵattan artyq bolsa\r\n* Eresekte nemese balada ishtiń ótýi 5 kúnnen artyq bolsa\r\n* Bala ádettegige qaraǵanda belsendi emes, nemese ashýshań bolsa\r\n* Balańyzda nemese ózińizde ádettegige qaraǵanda nesep jıi júredi, ásirese, eger otbasynda qant dıabetimen aýyrǵandar bolsa nemese nesep aıdaıtyn preparattar qabyldaıtyn bolsańyz.\r\n \r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nSaý bolǵan kezde de, kúndelikti suıyqtyqty kóp ishińiz. Ystyqta nemese dene jattyǵýlaryn oryndaıtyn bolsańyz, suıyqtyqty kóp ishińiz.\r\n\r\nNaýqastardy, ásirese, balalar men egde jastaǵy adamdardy muqııat qadaǵalańyzdar.\r\n\r\nEger sýsyzdaný sımptomdaryn baıqasańyz, dárigerge erte habarlańyz. Qusý jáne ishtiń ótýi paıda bolsa, sýsyzdaný belgilerin KÚTPEŃIZ, dereý suıyqtyqty tolyqtyrýdy bastańyz.\r\n\r\nAýyratyn adamnyń suıyqtyq ishýin qoldańyz. Qyzbada, qusýda nemese ishtiń ótýinde suıyqtyqqa qajettiliktiń joǵary bolatyndyǵyn este ustańyz. Monıtorıng jasaýdyń jeńil belgisi – dıýrez – bólinetin neseptiń jıiligi men kólemin baqylaý  (dárihanaǵa jıi barý nemese jıi ylǵal tósemsheler bolmaýy tıis).    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1401,'article','984','Epıdemııalyq parotıt','qz','2018-07-19 05:50:34','2018-07-19 05:44:00','Epıdemııalyq parotıt (boryqtaný dep te atalady)  - vırýstyq aýrý, qulaq mańaıyndaǵy silemeı beziniń qabynýyn jáne ulǵaıýyn týyndatady. Qulaq  mańaıyndaǵy silemeı bezi qulaq pen ıektiń arasynda ornalasady. Bul bezder tamaqty shaınaýǵa jáne jutýǵa kómektesetin silemeıdi óndiredi. Aýrýdyń aýyr ótýinde dertti úrdiske basqa aǵzalar da qamtylady. \r\n\r\nBoryqtanýǵa kóbinese, 2-12 jas aralyǵyndaǵy,  epıdemııalyq parotıtke qarsy egilmegen balalar ushyraıdy. Biraq, aýrý kez kelgen jasta paıda bolatyndyǵyn este ustaý qajet.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=984',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Epıdemııalyq','y','   Epıdemııalyq parotıt Epıdemııalyq parotıt (boryqtaný dep te atalady)  - vırýstyq aýrý, qulaq mańaıyndaǵy silemeı beziniń qabynýyn jáne ulǵaıýyn týyndatady. Qulaq  mańaıyndaǵy silemeı bezi qulaq pen ıektiń arasynda ornalasady. Bul bezder tamaqty shaınaýǵa jáne jutýǵa kómektesetin silemeıdi óndiredi. Aýrýdyń aýyr ótýinde dertti úrdiske basqa aǵzalar da qamtylady. \r\n\r\nBoryqtanýǵa kóbinese, 2-12 jas aralyǵyndaǵy,  epıdemııalyq parotıtke qarsy egilmegen balalar ushyraıdy. Biraq, aýrý kez kelgen jasta paıda bolatyndyǵyn este ustaý qajet. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nEpıdemııalyq parotıt degenimiz ne?\r\n\r\nEpıdemııalyq parotıt (boryqtaný dep te atalady)  - vırýstyq aýrý, qulaq mańaıyndaǵy silemeı beziniń qabynýyn jáne ulǵaıýyn týyndatady. Qulaq  mańaıyndaǵy silemeı bezi qulaq pen ıektiń arasynda ornalasady. Bul bezder tamaqty shaınaýǵa jáne jutýǵa kómektesetin silemeıdi óndiredi. Aýrýdyń aýyr ótýinde dertti úrdiske basqa aǵzalar da qamtylady. \r\n\r\n\r\n\r\nBoryqtanýǵa kóbinese, 2-12 jas aralyǵyndaǵy,  epıdemııalyq parotıtke qarsy egilmegen balalar ushyraıdy. Biraq, aýrý kez kelgen jasta paıda bolatyndyǵyn este ustaý qajet.\r\n\r\n\r\nAýrýdyń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nParotıttiń aıqyn belgisi – silemeı bezdiń isinýinen bolatyn bettiń isinýi. Bul isiný aýyrsynady jáne keıde aýrýdyń jalǵyz belgisi bolady. Isiný ádette, aýrýdyń ekinshi kúni paıda bolyp, 5-7 kún ishinde saqtalady. Aýrýdyń basqa da sımptomdary:\r\n\r\n* Bettegi aýyrsyný\r\n* qyzba, alǵashqy birneshe kúnde 39-40°S jetedi jáne 2-3 kún sozylady\r\n* qaltyraý\r\n* tábettiń bolmaýy\r\n* bas aýyrýy\r\n* tamaqtyń aýyrýy\r\n* samaı tusynyń nemese ıektiń isinýi\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet?\r\n\r\nEpıdemııalyq parotıtti emdeıtin dáriler joq. Ol ózdiginshe 2 aptada ótedi. Vırýstyq ınfektsııa bolǵandyqtan, antıbıotıkter taǵaıyndalmaıdy.\r\n\r\nSırek jaǵdaılarda boryqtaný deneniń basqa bólikterine taraýy jáne basqa kúrdeli aýrýlarǵa aparýy múmkin. Bul kezde atalyq nemese analyq bezdiń, uıqybeziniń jáne mıdyń isinýi paıda bolýy múmkin. Sondaı-aq, estimeýge jáne menıngıtke (julyn men mıdyń qabyǵynyń qabynýy) aparýy múmkin. Júkti áıelderde keıde túsikke aparýy múmkin. Kelesi sımptomdar bolsa, dárigerge kóriný qajet:\r\n\r\n* kúshti bas aýyrýy\r\n* jelke bulshyq etiniń siresýi\r\n* kózdiń qyzarýy\r\n* uıqy basýy\r\n* ishtiń aýyrsynýy\r\n* qusý\r\n* atalyq bezdegi aýyrsyný jáne isiný\r\n \r\nBoryqtaný bar ekendigine kúmán bolsa, júkti áıelder qandaı da bir sımptomdar bolmasa da dárigerge kórinýi qajet.\r\n\r\nQurysý paıda bolsa, dereý jedel járdemdi shaqyrý qajet.\r\n\r\n \r\nEpıdemııalyq parotıttiń sebepteri qandaı?\r\n\r\nBoryqtaný juqpalanǵan silemeımen taralatyn vırýstan týyndaıdy. Bul vırýs sýyq tııý sekildi taralatyndyǵyn bildiredi. Mysaly, juqpalanǵan adam qasyńyzda bolsa, nemese ol ustaǵan zatty ustasańyz, jáne boryqtanýǵa qarsy egilmegen bolsańyz, aýrýdy juqtyrýyńyz múmkin. Ádette, aýrýdyń sımptomdary vırýspen qatynastan keıin 12-24 kún ótkende baıqalýy múmkin. Bul - ınkýbatsııalyq kezeńi.\r\n\r\n \r\nParotıt qalaı emdeledi?\r\n\r\nEger ózińiz nemese balańyz boryqtanýǵa shaldyqsa, ınfektsııanyń ózdiginshe ótýin tek baqylaý ǵana múmkin. Jaısyzdyqty jeńý úshin keıbir sharalardy oryndaýǵa bolady:\r\n\r\n* Isingen jaqtarǵa salqyn nemese jylýdy basý.\r\n* Aýyrsynýdy jáne isinýdi basý úshin atsetamınofen nemese ıbýprofen qabyldaý. 18 jasqa deıingi balalarǵa aspırın berýge bolmıaıdy, ol Reıe sındromynyń damýyna aparýy múmkin. Sındrom Reıe – kúrdeli aýrý, ólim-jitimge aparýy múmkin.\r\n* Organızmniń sýsyzdanýyn boldyrmas úshin suıyqtyqty kóp ishý qajet.\r\n* Muqııat shaınaýdy qajet etpeıtin, jumsaq asty jeńiz.\r\n* Silemeıdiń bólinýin arttyratyn qyshqyl ónimdi tutynýdan alshaq bolyńyz (mysaly, tsıtrýstylar).\r\n* Tamaqty jyly tuzdy sýmen kúnine birneshe ret shaıyńyz.\r\n* Jemistik balmuzdaqty jep kórińiz, tamaqtyń titirkenýin basý úshin.\r\n* Atalyq bezdiń isinýinde umany ustap turý úshin arnaıy tańǵyshty kıip júrý qajet. Muzdy paketti basý aýyrsynýdy azaıtýǵa kómektesedi. Bedeýlik sekildi asqynýy sırek kezdesedi.\r\n* Sımptomdardyń paıda bolǵan alǵashqy 5 kúninde qoǵamdyq jerler men tyǵyz qatynastan alshaq bolyńyz. Bul kezde asa juqpaly bolasyz.\r\n \r\nÁdette, ómirinde bir ret boryqtanýmen aýyrǵan adamda ómirlik ımmýnıtet qalyptasady.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń aldyn alý sharalary bar ma?\r\n\r\nIá. Qyzamyqqa, qyzylshaǵa jáne epıdemııalyq parotıtke qarsy biriktirilgen vaktsına boryqtaný aýrýyna shaldyǵýdy 80-90%-ǵa azaıtady. Vaktsınanyń eki mólsherlemesi tıimdi. Bul biriktirilgen vaktsına 12-15 aılyq sábılerge salynady. Eger sábıler bir sebepti egilmese, 4-6 nemese 11-12 jasynda egilýi qajet. Eshqashan egilý kesh emes. Qoǵamdyq jerde nemese densaýlyq saqtaý salasynda jumys isteıtin bolsańyz, buryn egilmeseńiz, mindetti túrde egilýińiz qajet. Bul máseleler týraly árdaıym dárigerden keńes alýǵa bolady.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1402,'article','1014','Qabaqtyń qabynýy – halıazıon','qz','2018-07-24 05:14:59','2018-07-24 05:07:00','Halıazıon – qabaqtyń aýrýy, meıbomı beziniń shyǵý kanalynyń bitelýimen sıpattalady. \r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Aqqabyqtan, móldirqabyqtan turatyn kózdiń syrtqy qabaty qorǵanys qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Ishki qabaty (torqabyq) nervterden jáne jaryq-túske sezimtal jalǵamdardan turady. Sondaı-aq, móldirqabyqtyń artynda ornalasqan nurly qabyq bar, ol –juqa qozǵalmaly plastına, ortasynda qarashyq atalatyn dóńgelek oıyǵy bar. Onyń artynda qaraq (kóz burshaǵy) ornalasqan, ol – lınza túrindegi móldir sozylmaly dene, onyń basty qyzmeti – jaryqty syndyrý. Konıýnktıva – qabaqtyń ishki bóligin jaýyp turatyn silemeı qabyǵy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1014',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qabaqtyń','y','   Qabaqtyń qabynýy – halıazıon Halıazıon – qabaqtyń aýrýy, meıbomı beziniń shyǵý kanalynyń bitelýimen sıpattalady. \r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Aqqabyqtan, móldirqabyqtan turatyn kózdiń syrtqy qabaty qorǵanys qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Ishki qabaty (torqabyq) nervterden jáne jaryq-túske sezimtal jalǵamdardan turady. Sondaı-aq, móldirqabyqtyń artynda ornalasqan nurly qabyq bar, ol –juqa qozǵalmaly plastına, ortasynda qarashyq atalatyn dóńgelek oıyǵy bar. Onyń artynda qaraq (kóz burshaǵy) ornalasqan, ol – lınza túrindegi móldir sozylmaly dene, onyń basty qyzmeti – jaryqty syndyrý. Konıýnktıva – qabaqtyń ishki bóligin jaýyp turatyn silemeı qabyǵy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nHalıazıon – qabaqtyń aýrýy, meıbomı beziniń shyǵý kanalynyń bitelýimen sıpattalady. \r\n\r\n\r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Aqqabyqtan, móldirqabyqtan turatyn kózdiń syrtqy qabaty qorǵanys qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Ishki qabaty (torqabyq) nervterden jáne jaryq-túske sezimtal jalǵamdardan turady. Sondaı-aq, móldirqabyqtyń artynda ornalasqan nurly qabyq bar, ol –juqa qozǵalmaly plastına, ortasynda qarashyq atalatyn dóńgelek oıyǵy bar. Onyń artynda qaraq (kóz burshaǵy) ornalasqan, ol – lınza túrindegi móldir sozylmaly dene, onyń basty qyzmeti – jaryqty syndyrý. Konıýnktıva – qabaqtyń ishki bóligin jaýyp turatyn silemeı qabyǵy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nHalıazıon  meıbomı bezderiniń biriniń shyǵý joly bitelgende paıda bolady. Bul bezder qabaqtyń shetinde kirpiktiń astynda ornalasqan; olar kózdi shaıatyn maıly suıyqtyqty óndiredi.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nHalıazıon kóbinese, teriskennen (ishki gordeolýmnan) keıin paıda bolady. Bul kezde ádette, qabaq qyzaryp, isinip, ystyq bolady. Keıde teriskenniń saldarynan bez bosatylmaıdy, biraq, qyzarý jáne isik basylady. Bez qabaqtaǵy myqty, serpimdi túıinge aınalady, bul halıazıon atalady.\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nQabaqty qaraý dıagnozdy naqtylaıdy.\r\n\r\nSırek jaǵdaıda teriniń qaterli isigi halıazıon sekildi kórinedi. Eger mundaı kúdikter bolsa, bıopsııa qajet bolady.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\nHalıazıon kóbinese, bir aıǵa jýyq ýaqyt ishinde emdeýsiz ótedi.\r\n\r\n* Emdeýde qabaqqa kúnine tórt ret, 10-15 mınýttan jyly kompress qoıylady. Ystyq emes sýdy qoldaný qajet. Bul bezdiń kanaldy bitegen qataıǵan bólindisin jibitedi jáne bosatylýyna kómektesedi, sondyqtan saýyǵýǵa aparady.\r\n* Halıazıondy basýǵa tyryspańyz.\r\nEger halıazıonnyń ólshemi ulǵaısa, ony hırýrgııalyq jolmen alyp tastaý qajet. Tilik teride tyrtyq bolmas úshin, kóbinese, qabaqtyń ishki jaǵynan jasalady.\r\n\r\nInektsııalyq steroıdtyq preparattar – emdeýdiń basqa nusqasy.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nHalıazıon, ádette, ózdiginshe jazylady. Emdeý oń nátıje beredi.\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nHalıazıon ózdiginshe jazylǵanmen, qabaqta tyrtyq qalady. Bul másele kóbinese, halıazıondy operatıvtik emdeýde kezdesedi, biraq, sırek bolady. Birneshe kirpikten aıyrylý, nemese  qabaqtyń shetinde shaǵyn naýashyq qalýy múmkin. Jıi kezdesetin asqynýy – aýrýdyń qaıtalanýy.\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nEmdeýge qaramastan, qabaqtaǵy túıin ósetin bolsa, nemese kirpik joǵaltylǵan bólik bar bolsa, dárigerge kóriný qajet.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nHalıazıonnyń nemese teriskenniń aldyn alý úshin qabaqqa jáne kirpik ósetin syzyqqa túnge qaraı jumsaq skrabty (óńezdi joıatyn qural) jaǵý kómektesedi. Kózdi tazartý úshin arnaıy gýbkany (spondjdy), ezilgen balalar sýsabynyn qoldaný qajet.\r\n\r\nTazalaǵannan keıin dáriger taǵaıyndaǵan antıobıtigi bar jaqpa maıdy qoldaný qajet.\r\n\r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nMeıbomı beziniń lıpogranýlemasy.\r\n\r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001006.htm\r\n\r\nAýdarmashy: Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1403,'article','1238','Balalardaǵy sýsyzdaný (degıdratatsııa)','qz','2018-08-29 08:33:13','2018-08-29 08:31:00','Sýsyzdaný -  organızmde sýdyń kóp mólsheri joǵaldandyqtan týyndaýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1238',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Balalardaǵy','y','   Balalardaǵy sýsyzdaný (degıdratatsııa) Sýsyzdaný -  organızmde sýdyń kóp mólsheri joǵaldandyqtan týyndaýy múmkin. Sýsyzdaný -  organızmde sýdyń kóp mólsheri joǵaldandyqtan týyndaýy múmkin.\r\nQatty sýsyzdanýdyń belgileri:\r\n•	Oıynǵa qyzyǵýshylyǵy bolmaıdy jáne uıyqtaı beredi (bala óte qatty uıyqtaıdy, tipti oıatý qıynǵa soǵyp jatady);\r\n•	Aýyzdyń ishi jáne tilderi qurǵaıdy;\r\n•	Bala basyndaǵy eńbegi ishke kirip turýy\r\n•	Kózdiń shúńireıýi\r\n•	Tynys alýy jıilep, júrek soǵysy jyldamdaıdy;\r\n•	12 saǵattan artyq ýaqytta zár shyǵarmaı jata beredi\r\n\r\nSýsyzdanýdyń protsesi aýyr bolsa, shuǵyl medıtsınalyq kómek kerek degen sóz. Tez arada 103-ke habarlasyńyz.\r\nQalypty sýsyzdanýdyń  belgileri:\r\n•	Oıynǵa qyzyǵýshylyǵy tómendeıdi;\r\n•	Bala basyndaǵy eńbegi ishke kirip turýy;\r\n•	Azdap jasaýrap kózdiń shúńireıýi;\r\n•	Aýzy qurǵap, silekeıi az bólinedi;\r\n•	Ashtyqtyń nemese shóldeýdiń sońǵy dárejessine dein túsedi;\r\n•	8 saǵatqa deıin kishi dáreti bolmaıdy, nemese 24 saǵat boıynda 3-aq ret zár shyǵarady.\r\n\r\nJeńil sýsyzdanýdiń belgileri:\r\n•	Mazasyzdanady, tynyshsyzdanady, tyqyrshyp, tátárkenedi;\r\n•	Bala qatty ashyrqanady nemese tek sýdy qalaı beredi;\r\n•	Zár shyǵarýy azaıady, qalypty aýystyryp turatyn jaıalyqty, jıi aýystyrmaı qalasyz. Balanyń sidiginen ádettegideı emes, ashshy ıis shyǵyp, túsi qoıý-jasyl túske boıalady.\r\n\r\nTegter: \r\nBalanyń sýsyzdanýy\r\nSýsyzdanýdyń satylary\r\nBalanyń uıqyshyldyǵy\r\nTildiń qurǵaýy\r\nAjyrqaný men shóldeýdiń tómengi dárejesi\r\nZár shyǵarmaı qalý\r\nBalanyń sýsyzdanýyn emdeý\r\nBala sýsyzdanýynyń aldyn alý\r\nBala basyndaǵy eńbegi ishke kirip turýy;\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1404,'article','1255','Tize býynynyń shyǵýy','qz','2018-09-21 04:42:11','2018-09-21 04:40:00','Býynnyń  negizgi qalyptasqan ornynan qozǵalyp, nemese bólinip  ketýi – býynnyń shyǵýy nemese taıýy dep atalady. Mysaly, tize býyny shyǵyp ketýi múmkin, biraq, ony shyǵarý úshin úlken kúsh kerek. Dese de, taıǵan býynnyń tolyqtaı shyǵyp, salbyrap qalýy sırek kezdesedi. Al tize býyny shyǵyp ketse tez arada kómek kórsertý kerek.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1255',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tize','y','   Tize býynynyń shyǵýy Býynnyń  negizgi qalyptasqan ornynan qozǵalyp, nemese bólinip  ketýi – býynnyń shyǵýy nemese taıýy dep atalady. Mysaly, tize býyny shyǵyp ketýi múmkin, biraq, ony shyǵarý úshin úlken kúsh kerek. Dese de, taıǵan býynnyń tolyqtaı shyǵyp, salbyrap qalýy sırek kezdesedi. Al tize býyny shyǵyp ketse tez arada kómek kórsertý kerek. Býynnyń  negizgi qalyptasqan ornynan qozǵalyp, nemese bólinip  ketýi – býynnyń shyǵýy nemese taıýy dep atalady. Mysaly, tize býyny shyǵyp ketýi múmkin, biraq, ony shyǵarý úshin úlken kúsh kerek. Dese de, taıǵan býynnyń tolyqtaı shyǵyp, salbyrap qalýy sırek kezdesedi. Al tize býyny shyǵyp ketse tez arada kómek kórsertý kerek.\r\n\r\nTize býynynyń shyǵyp ketkendegi belgileri:\r\n•	Qatty aýyrydy;\r\n•	Jaraqattanǵan tize surlanyp, qan uıyp, terisi bozaryp, muzdap turady. Shyqqan tize saýyna qaraǵanda úlkeıip, isińkirep ketedi;\r\n•	Qozǵaǵan kezde kiltildep turǵandaı sezinesiz;\r\n•	Tizeni búgip-jaza almaı qalasyz;\r\n•	Aıaqty tirep basý múmkin emesteı kórinedi.\r\n\r\nShyqqan súıekti qaıta salǵannan keıin de qaýipti máseleler oryn alýy yqtımal.\r\n\r\n•	Býyndaǵy nemese býyn aınalasyndaǵy jumsaq tinderdiń sozylýy nemese ajyraýy (mysaly: sińirerdiń, bulshyq etterdiń, shemirshekterdiń)\r\n•	Júıke jáne qan tamyrlarynyń zaqymdanýy múmkin;\r\n•	Býynda súıek synyǵy qalyp qoıýy nemese súıek bóligi býynda qysylyp qalýy múmkin.\r\n\r\nMynadaı jaǵdaılarda shuǵyl medıtsınalyq kómekke júginý kerek:\r\n•	Súıekterdi óz qalpyna keltirý úshin;\r\n•	Býynǵa tańǵysh-qalaq saldyrý úshin;\r\n•	Tez arada qan tamyrlaryn jáne júıke júıesin nemese býyndy qalpyna keltirý úshin ota jasaý kerek bolsa.\r\n\r\nTegter: \r\ntize býynynyń shyǵyp ketýi     \r\nbýynnyń uıyp, aýrýy     \r\ntizeniń zaqymdanýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1405,'article','1326','Tsıstıkalyq fıbroz  (Mýkovıstsıdoz)','qz','2018-10-05 12:12:23','2018-10-05 11:53:00','__Tsıstıkalyq fıbroz  (Mýkovıstsıdoz) __ ókpe, asqazan-ishek jolynda jáne basqa organdarda qalyń, tutqyr shyryshtyń jınalýynan paıda bolatyn aýrý. Bul balar men jasóspirimder arasynda keń taralǵan sozylmaly ókpe aýrýy. Ol adam ómirine qaýipti bolyp tabylady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1326',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tsıstıkalyq','y','   Tsıstıkalyq fıbroz  (Mýkovıstsıdoz) __Tsıstıkalyq fıbroz  (Mýkovıstsıdoz) __ ókpe, asqazan-ishek jolynda jáne basqa organdarda qalyń, tutqyr shyryshtyń jınalýynan paıda bolatyn aýrý. Bul balar men jasóspirimder arasynda keń taralǵan sozylmaly ókpe aýrýy. Ol adam ómirine qaýipti bolyp tabylady. Mazmuny\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nTsıstıkalyq fıbroz  (Mýkovıstsıdoz)  ókpe, asqazan-ishek jolynda jáne basqa organdarda qalyń, tutqyr shyryshtyń jınalýynan paıda bolatyn aýrý. Bul balar men jasóspirimder arasynda keń taralǵan sozylmaly ókpe aýrýy. Ol adam ómirine qaýipti bolyp tabylady.\r\n \r\n\r\n\r\nMýkovıstsıdoz tuqym qýalaıtyn aýrý.  Ol ókpeniń toqyraýymen, ókpede ınfektsııanyń paıda bolýymen, jáne de asqazannyń suıyqtyqty sińirý qyzmetiniń buzylýymen, uıqy bezderiniń búlinýimen sıpattalady.\r\n\r\nSebepteri\r\nTsıstıkalyq fıbroz (TsF) tuqym qýalaıtyn aýrý ekenin aıttyq. Ol genniń buzylýynan týyndaıy, sondaı-aq, organızmde shyrysh dep atalatyn qoıý, qalyń  túzilistiń jınaqtalýymen sıpattalady. Bul shyryshtar tynys alý joldaryna jáne uıqy bezderine jınalyp  qalady.\r\n\r\nShyryshtardyń jınalýynan ómirge qaýip tóndiretin ókpe ınfektsııasy men qaýipti asqazan aýrýlary paıda bolady.  Bul aýrý ter bezderi men erkektiń reprodýktıvti júıesine zaqym keltirýi múmkin.\r\nKóptegen adamdardyń geni tsıstıkalyq fıbroz tasymaldaýshysy bolyp tabylady, sondyqtan bul aýrýdyń eshqandaı sımptomdary kórinis bermeıdi.  sebebi , Tsıstıkalyq fıbrozy bar adam 2 aqaýly gen týdyrady, bul, ár osyndaı  ata-anada  1 aýrý bolady degen uǵymǵa saı keledi. Keıbir  evroamerıkandyqtarda   TsF geni bar. Bul aýrý kóbinese orta-eýropalyqtardyń jáne soltústik amerıkalyqtardyń ata-tekterinde kezdesedi eken.\r\nKóptegen balalarda TsF 2 jasyna deıin belgili bolady.  18 jasqa deıingilerde kóp kezdese bermeıdi. Balalarda bul aýrý ortasha aýyr formada jınaqtalady.\r\n\r\nSımptomdary\r\nJańa týylǵan sábılerdiń arasynda mynadaı sımptomdar kezdesýi múmkin:\r\n•	Boıy óspeı, toqtaıdy;\r\n•	Jetilýinde kemshilikter kezdesedi;\r\n•	Ómirge kelgen alǵashqy 24-48 saǵat boıy aqaýlyqtary baıqalady;\r\n•	Terisinen tuzdy dám bilinip turady.\r\n\r\nIshek fonktsııasyna baılanysty sımptomdar mynadaı bolady:\r\n•	Ish qatýynyń saldarynan asqazany aýyrady;\r\n•	Ishi keýip, jeldenip, gaz shyǵara beredi;\r\n•	Júregi aınyp, tábeti joǵalady;\r\n•	Úlken dáreti surlanyp, qoıýlanyp, jaǵymsyz ıistenip, shyryspen aralasyp shyǵady;\r\n•	Salmaǵy túsedi.\r\n\r\nÓkpe , tynys alý jodarymen baılanysty sımptomdary:\r\n•	Murnynan mańqa aǵyp, jóteli kúsheıedi;\r\n•	Álsireıdi;\r\n•	Murny bitelip qala beredi;\r\n•	Pnevmonııanyń qaıtalanba epızodtary (pnevmonııa, keıde tsısstıkalyq fıbroz, qaltyraý, qatty jótelý, demikpe, jas aǵa beredi, tábeti joǵalady)\r\n•	Shekesi aýyrady nemese muryn qýysynyń qysymy jaǵarylaıdy, ınfektsııanyń paıda bolýyna jol ashady nemese shel aýrýy oryn alýy múmkin;\r\n\r\nAdam ómiriniń sońyna deıin zııanyn tıgizetin sımptomdar:\r\n•	Bedeýlik (erlerde de);\r\n•	Asqazan ústi bezderiniń qaıtalanba epızodtary (Pankreatıt);\r\n•	Respıratorlyq sımptomdar;\r\n•	Saýsaqtardyń basy jýaryp,  baraban taıaqshalaryna uqsap qalady.\r\n\r\n \r\n\r\nTekserý jáne test júrgizý \r\nTsıstıkalyq fıbrozdy anyqtaý maqsatynda  qanǵa taldama tekserýler júrgiziledi. Olar TsF genin anyqtaýǵa baǵyttalady. Al basqa ádistermen TsF bylaı anyqtalady:\r\n•	Immýnnoreaktıvti trıpsınogen (IRT) jańa týylǵandardan Tsıstıkalyq fıbrozǵa test júrgizedi, sol  arqyly ózindik standarttyq skrınıngi anyqtalady. IRT-niń joǵarǵy kórsetkishi TsF-dyń bar ekendigin bildiredi jáne budan keıin tekserýler júrgizý kerektigin meńzeıdi. \r\n•	Ter hlorıdterine taldaý júrgizý –  dep , TsF-ǵa strandartty túrde dıagnostıkalyq test júrgizýdi aıtady. Terde tuz quramynyń shamadan tys kóp bolýy, aýrý belgileriniń bar ekendigin kórsetedi. \r\nTsF-ben baılanysty  problemalardy anyqtaýǵa baǵyttalǵan basqa da ádister mynadaı:\r\n•	Keýde jasýshalaryna rentgenografııa júrgizý nemese kompıýterlik tomografııa ótkizý;\r\n•	Nájistegi maıdy anyqtaý úshin taldama júrgizý;\r\n•	Ókpe fýntsııasyna tekserý júrgizý;\r\n•	Uıqy bezderiniń fýnktsııasyna tekserý júrgizý;\r\n•	Sekretınge test arqyly áser etý;\r\n•	Nájistegi trıpsın jáne hımotrıpsınderdiń jınalý mólsherin anyqtaý;\r\n•	Asqazan-ishek joldary jáne ash ishektiń joǵarǵy bólikteriniń rentgenologııalyq serııasyn ótkizý;\r\n\r\nEmdelýi\r\nTsF-dy erte dıagnotıkalaý jáne emdeýdiń tıimdi josparyn qurý arqyly  ómirge tóngen qaýiptiń aldyn alýǵa, ómir súrý belsendiligin arttyrýǵa múmkindikter jasaýǵa bolady. Negizi monıtorıngter men qadaǵalaýlar asa mańyzdy.  Naýqas sol úshin emhanadaǵy mýkovıtsıdozǵa mamandandylyrǵan emdeý kýrstaryna múmkindiginshe, qalmaı baryp turý kerek. Balalar óskennen keıin,  eresekter úshin mýkovıtsıdozǵa mamandandyrylǵan arnaıy emdeý ortalyǵyna aýystyrylýy kerek. \r\n\r\nMynaıdaı ádister ókpege baılanysty máselelerdi retteıdi:\r\n•	Ókpe aýrýy, murynnyń qosalqy qýystary ınfektsııalaryna qarsy jáne olardyń aldyn alý úshin antıbıotıkter qoldaný.  Olar kóktamyr ishine, nemese aerozoldar túrinde taǵaıyndalady, ári ishne ossy joldarmen engiziledi.  Antıbıotıkter qajet bolmasa da, taǵaıyndalýy múmkin.  Tek dárilerliń qoldaný mólsheri ádettegideı, nemese  sál kóbirek bolýy múmkin.\r\n•	Tynys alý joldaryn jaqsartý úshin dárilerdi ıngalıatsııalyq formada qoldanýǵa bolady.\r\n•	 Tynys alý joldaryndaǵy máselelerdi   jaqsartý úshin, taǵy basqa da  qoldnylatyn  dárilik preparattar myna jaıttardy retteıdi:  qaqyryqty suıyltý úshin,  qaqyrynýdy jeńildetý úshin,  gıpertonııalyq ertindi  (DNKazoı jáne kantsentratsııasy joǵary túzdy ertindiler terapııasy)\r\n•	Jyl saıyn tumaýǵa qarsy ekpe saldyrý jáne pnevmokoktik polısaharıddik (PPV) ekpesin qoldaný,  (bulardy dárigermen kelisý arqyly qoldanǵan durys).\r\n•	Keıbir múmkin bolmaı qalǵan jaǵdaıda ókpe transplantatsııasyn qoldaný.\r\n•	Ókpe aýrýy órship bara jatqan jaǵdaıda ottekterapııasyn paıdalanýǵa da bolady.\r\n•	Ókpedegi shyryshtardy  suıyltyp, qaqyryqty shyǵarý úshin arnaıy amal-sharalardy qarastyrý kerek.\r\n•	Mundaı sharalar:\r\n	Tereń  dem aldyratyn fızıkalyq jattyǵýlar jasaý;\r\n	Ishtegi tym kóp jınalǵan shyryshtardy shyǵarý úshin  arnaıy qurylǵalyrady kúnige qoldanyp turý kerek;\r\n	Keýdeni qolmen sál tyqyldatyp urý (nemese, keýde jassýshalaryna fızıoterapııa júrgizý) úıdegi bir adam nemese dáriger keýdeni aldynan nemese arqadan sál qaǵyp turýy kerek;\r\n\r\nAsqorytý júıesi, ishek máseleleri men baılanysty ádister:\r\n•	Balalarǵa, jasóspirimderge jáne eresekterge aǵýyzy baıytylǵan arnaıy taǵamdar men  vıtamınder paıdalaný kerek;\r\n•	As ishken saıyn maıdy, aǵýyzdy sińirýdi jaqsartatyn pakreattyq fermentterdi paıdalaný;\r\n•	A,D,E jáne K vıtamınderi mol azyqty paıdalaný;\r\n•	Eger júregińiz aını beretin bolsa, dáriger sizge basqa da dári-dármekterdi usynýy múmkin.\r\n\r\nIvakaftor – bul TsF-dyń keıbir túrlerin emdýge arnalǵan dárilik preparat. Ol TsF-dyń áserinen geninde belgili bir aqaýy bar adamdardy emdeýge qoldanylady. Onyń  áserinen ókpedegi shyryshtar azaııady.  Bul sondaı-aq TsF-dyń basqa da sımptomdaryn jeńildetýge qoldanylatyn dári. \r\n\r\nÚıde júrip-aq jasalatyn monıtorıngter men amal-sharalar:\r\n•	Temeki tútininen, shańnan, kirden, býdan, turmystyq hımııadan, tastan shyqqan býdan, záıden basrynasha aýlaq júrý kerek;\r\n•	Jaqsy tamaqtaný kerek, ásirese ystyq aýa raıynda sábıler men jas balalar, sondaı-aq fızıkalyq belsendiligi tómen, ishi jıi ótip júrgen adamdar osy qaǵıdany qatań ustaný kerek. \r\n•	Denege aptasyna 2-3 ret fızıkalyq salmaq salyp turý kerek . Ásirese sýd júzip, júgirip, velosıpedpen serýendese jaqsy bolady.\r\n•	Qaqyryqty, tynys talý joldaryndaǵy qaqyryqty kúnine 1-4 shyǵaryp turý kerek.  Tynys alý joldaryn tazalap turý úshin árbir nýqas, januıa múshesi nemese tárbıeshiler  keýdeni soqqylaýdyń  jáne pastýraldy drenajdaýdyń tehnıkasyn ıgerýi  kerek.\r\n \r\n \r\n\r\nNaýqas ártúrli  qalypta jatsa da, bir ýaqytta bárneshe jerdi  uqalaýǵa bolady.\r\n\r\nBoljamy\r\nTsF-y bar balalar eseıgenshe densaýlýǵynan syr bermeı, qalypty jaǵdaıda erjetedi. Olar ózi qatarlas balalarmen   mektepke de baryp, kóptegen fızıkalyq ish-sharalarǵa qatysa da alady.  TsF-ben aýyratyn kóptegen jasóspirimder de kolledj bitirip, jumysqa da ornyǵyp jatady.\r\n\r\nÓkpe aýrýy adamnyń eńbekke jaramsyz bolyp qalǵanyna dıin  aqyryndap damıdy. Búgingi tańda TsF-ben aýyratyn adamdardyń shamamen jas mólsheri 37-den aspaı jatyr. \r\nÓkpe aýrýynyń asqynýy kóbinese ólimge aparady.\r\n\r\nAsqyný qaýpi\r\n Kóptegen asqynýlar sozylmaly respıratorly ınfektsııaǵa alyp barady.\r\n\r\nAl basqa asqynýlar:\r\n•	Ishek problemalary, mysaly ót qabynda tastyń paıda bolýy,  ish qatý, tik ishektiń túsip ketýi;\r\n•	Qan túkiriný;\r\n•	Sozylmaly tynys alý jetkiliksizdigi;\r\n•	Qant dıabeti;\r\n•	Bedeýlik;\r\n•	Baýyr aýrýy nemese baýyrdyń durys jumys istemeýi, pakreatıt, bılıarly tsırroz;\r\n•	Jetkiliksiz tamaqtaný;\r\n•	Murynnan mańqa aǵý, muryn oınaýynyń qabynýy;\r\n•	Osteoporz jáne artrıt;\r\n•	Qaıtalanbaly pnevmonııa;\r\n•	Pnevmotoraks;\r\n•	Oń qarynshalyq júrek jetispeýshiligi (ókpelik júrek)\r\n \r\nQashan dárigerge qaralý kerek?\r\nEger  balańyzda TsF-dyń mynadaı sımptomdar\n baıqalsa, dárigerge habarlasyńyz. \r\n•	Qaltyraý, jóteldiń kúsheıýi, murnynan  aqqan suıyqtyq ózgeredi nemese oǵan qan aralasyp shyǵady, tábeti joǵalyp, pnevmonııanyń basqa da sımptomdary kórinis beredi.\r\n•	Jedel túrde salmaǵy túsedi.\r\n•	Jıi ish bosata beredi, nájisiniń ısi kúlimsizdenedi, úlken dáretinde suıyqtyq kóp bolady.\r\n•	Ishi úlkeıip, kóp jel shyǵara beredi.\r\nTsF-dyń sımptomdary órship bara jatsa, bolmasa basqa kúrdeli túrleri paıda bolsa dárigerge habarlasyńyz, ásirese qan túkirip, tynys alýy aýyrlaı bastasa.\r\n\r\nAmal-sharasy\r\nTsF-dyń eshqandaı aldyn alý sharasy joq. Gendegi TsF-dy anyqtaý úshin tuqymynda osyndaı aqaý bar adamǵa skrıng jasaý kerek.\r\n\r\nDerekkóz: https://medlineplus.gov/ency/article/000107.htm\r\n\r\nTegter: \r\nókpe ınfektsııasy, \r\nbalanyń salmaq tastaýy, \r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1406,'article','677','Қылилық','kz','2018-11-19 05:59:32','2018-11-19 05:34:00','Қылилық ауруы –  екі көздің бірдей қозғалмауымен сипатталады. Яғни екі көз бір нысанаға бірдей түспейді. Бұл ауру көпшілікке «қыли көз» атымен белгілі.\r\n \r\nАдамдарға көздің қалыпты орналасу тәртібі белгілі. Адамның қайда қарап тұрғанын көзінің қозғалысына қарап анықтауға болады.  Ал екі көздің екі жаққа қарап тұрғаны адамдарға ерсі көрінетін жайт. Мүны қыли көздік деп атайды. Мұны медициналық терминологияда көздің іші мен сыртының үйлесімсіздігі деп атайды. Баланың көзі кез-келген жағдайда қылилана бастаса, оны дереу анықтау қажет, себебі ол өскенде үлкен бұзылыстарға апарып соғы да ықтимал.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=677',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қылилық','y','   Қылилық Қылилық ауруы –  екі көздің бірдей қозғалмауымен сипатталады. Яғни екі көз бір нысанаға бірдей түспейді. Бұл ауру көпшілікке «қыли көз» атымен белгілі.\r\n \r\nАдамдарға көздің қалыпты орналасу тәртібі белгілі. Адамның қайда қарап тұрғанын көзінің қозғалысына қарап анықтауға болады.  Ал екі көздің екі жаққа қарап тұрғаны адамдарға ерсі көрінетін жайт. Мүны қыли көздік деп атайды. Мұны медициналық терминологияда көздің іші мен сыртының үйлесімсіздігі деп атайды. Баланың көзі кез-келген жағдайда қылилана бастаса, оны дереу анықтау қажет, себебі ол өскенде үлкен бұзылыстарға апарып соғы да ықтимал.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nҚылилық ауруы –  екі көздің бірдей қозғалмауымен сипатталады. Яғни екі көз бір нысанаға бірдей түспейді. Бұл ауру көпшілікке «қыли көз» атымен белгілі.\r\n  \r\nАдамдарға көздің қалыпты орналасу тәртібі белгілі. Адамның қайда қарап тұрғанын көзінің қозғалысына қарап анықтауға болады.  Ал екі көздің екі жаққа қарап тұрғаны адамдарға ерсі көрінетін жайт. Мүны қыли көздік деп атайды. Мұны медициналық терминологияда көздің іші мен сыртының үйлесімсіздігі деп атайды. Баланың көзі кез-келген жағдайда қылилана бастаса, оны дереу анықтау қажет, себебі ол өскенде үлкен бұзылыстарға апарып соғы да ықтимал.\r\n\r\nСебептері\r\nӘр көз  6 түрлі бұлшық етпен жарақталған, олардың жұмысын «бір ғана бұйрық» игереді. Олар бір нысанаға негізделу үшін, екі көз де сәйкестендірілген. \r\nАл көзі қыли адамдарда аталмыш бұлшық еттер үйлеспеген. Соның салдарынан бір көз бір нысанаға қарап тұрса, екінші көз басқа нысанаға қарап қалады. \r\nБұл жағдай орын алғанда мыида екі түрлі сурет көрініс береді – әр көз өзінше көрініс беріп тұрады. Бұл миды жаңылыстырады. Балалар нашар көретін көзінен қарағанда жақсы көретін көзімен қарап әдеттеніп кетеді.  Егер көздің қылилануын емдемесе, онда ми дұрыс қабылдау мүмкіндігін жоғалтады, содан адам ешқашан жақсы көре алмайды. Бұл зағиыптылық – амблиопия деп аталады. Амблиопияның тағы бір атауы – «жалқау көз» деп аталады. Кейде амблиопия көздің қылилануынан туындайтын бастапқы сатыдағы ауру болып саналады.\r\nКөбінесе, балалардың көздері не үшін қылиланатыны белгісіз. Көп жағдайда мұндай аурулар тумысынан болады немесе кішкентай кезінде басталады. Бұл тума қыли көз деп аталады.\r\nБұл аурудың емделуі көп уақытты талап етеді,  ірине ол бұлшық ет аппаратын дұрыс бақылауда ұстаумен байланысты, бұлшық ет күшін емес.\r\nБаланың қыли көз болуымен байланысты басқа да аурулар:\r\n•	Аперта синдромы;\r\n•	Церебральды сал ауруы\r\n•	Туа біткен қызамық\r\n•	Гемангиомаға жуық көзі\r\n•	Пигменталды дерматоз синдромы\r\n•	Нунан синдромы \r\n•	Прадер – Вилли синдромы \r\n•	Мерзімінен бұрын болатын  ретинопатия\r\n•	Ретинобластома\r\n•	Бас миының травматикалық зақымдануы, \r\n•	Трисомия 18\r\nЕсейгенде туындаған қылилық мына аурулардан пайда болуы мүмкін:\r\n•	Ботулизм\r\n•	Диабеттен (жүре айда болған салдық қылидық)\r\n•	Гийен-Барре синдромы\r\n•	Көздің зақымдануынан \r\n•	Ұлулардан дайындалған тамақтан уланып қалу \r\n•	Инсульттен\r\n•	Бас миының жарақатпен зақымданғаннан \r\n•	Кез келген ауру немесе жарақат салдарынан көздің көруі жоғалғаннан\r\nТұқым қуалайтын қыли көздік қауіпті фактор болып табылады. Жақыннан көре алмаушылық, әсіресе балаларда мүмкін болатын факторларға жатады. Кез-келген басқа аурулар көзге әсер етуі мүмкін, сондай-ақ көзді қылиланып қалуына да.\r\nСиптомдары\r\nҚылилықтың симптомдары ылғи білініп тұрады немесе алма-кезек байқалып, жоғалып тұрады. Симптомдарына мыналар жатады:\r\n•	Диплопия;\r\n•	Екі көз екі түрлі бағытқа қарап тұрады;\r\n•	Көз қозғалыстарының үйлеспеуі (көз бір уақытта қозғалмайды)\r\n•	Көздің көрмей қалуы немесе көз қарашығының көру жүйесінің бұзылуы\r\nНазар салатын бір нәрсе бар, балалар амблиопиямен тез ауырып қалады, сондықтан олар диплопиямен ауырмайды.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nМедициналық тексеру кезінде, дәрігер көзді  мұқият тексереді. Көздің қылилануын анықтау үшін бірнеше тесттер өткізіледі:\r\n•	Жанардан жарықтың шағылысуын;\r\n•	Ашық және жабық көзбен тест өткізу;\r\n•	Көз торларын тексереді;\r\n•	Стандартты офтолмологиялық тексеру;\r\n•	Көздің өткірлігін анықтайды.\r\nБас пен жүйке жүйесін де тексереді (Жүйке жүйелік тексеру).\r\n\r\nЕмдеу\r\nБалаларды қылилықтан емдеудің алғашқы қадамы  - көзілдірік тағу.\r\nАлдымен амблиопияны емдеу керек. Сау көзді жауып қою керек. Сол кезде әлсіз көретін көзге күш түсіп, ол өз жұмысын жақсартады.\r\nБалаңызға көзілдірік киіп, көзін таңып жүрген ұнамауы мүмкін. Таңғыш балаңыздың әлсіз көзінің жұмысын күшейту үшін ғана керек. Дегенмен, таңғыш пен көзілдірікті кию балаңыз үшін маңызды.\r\nЕгер көз ол әдістерден де нәтиже бермесе, онда хирургиялық жолмен көзді қалыпқа келтіруге болады. Ота жасау кезінде бұлшық еттер күшті болады  немесе олардың тартылуы әлсізденеді.  \r\nКөз бұлшықеттеріне операция жасағаннан кейін қылилық бірден жазылып кетпейді. Операциядан кейін бала көзілдірік тағып жүруі керек. Жалпы, балаға операция қаншалықты ерте жасалса, сонша жақсы болмақ.\r\nЕресектер арасында, кейде болып тұратын қылилықты көзілдірік тағып, не болмаса көзге арналған арнайы жаттығуларды орындау арқылы кетіруге болады. Ал қылилықтың ауыр түріне шалдыққан ересектерге ота жасау арқылы емдеген тиімді. Егер көрудің нашарлауынан қылилық пайда болған болса, онда, ота жасау арқылы көзідің көру қабілетін жақсартқан дұрыс. \r\n\r\nБолжамы\r\nОперация жасалғаннан кейін көз бір бағытқа қарауы мүмкін. Бірақ көздің нашар көруі одан жақсы болып кетпейді. \r\nБұл мәселе балаларды мектепте кітап оқығанда мазалауы мүмкін, ал ересектерді көлік айдағанда қинайды. Көздің нашар көруі баланы кейбір ойындар ойнауынан тыятыны сөзсіз.\r\nЖалпы, ауруды қаншалықты ерте анықтап, алдын алса, соншалықты жақсы болмақ. Ал кеш қолға алса, бір көздің мүлдем көрмей қалу қаупі де жоқ емес. Шамамен, қылилыққа шалдыққан балалардың үштен бірі амблиопияның салдарына болып жатады.\r\nҚылилық немесе амблиопаға шалдыққан барлық балаларды мұқият тексеріп тұру керек.\r\nДәрігер көмегіне қашан жүгінген жөн\r\nКөздің қылилығы дереу медициналық көмекті қажет етеді. Көз дәрігері, немесе жалпы дәрігермен төмендегідей жағдайлар орын алғанда кеңесіңіз:\r\n•	Балаңыздың көзі қыли сияқты көрініп тұрса;\r\n•	Балаңыздың екі көзі сарғайып тұрса;\r\n•	Балаңыз бір нәрсеге қарағанда қиналатын болса.\r\nЕскерту! Бала сабақта отырғанда тақтадағы немесе кітаптағы жазуды дұрыс көре алмаса, онда, мәселе туындағанының белгісі болуы мүмкін. Тексертіңіз!\r\n\r\nСинонимдері\r\nКөздің көлегейленуі; Эзотропия; Экзотропия; Гипотропия; Гипертропия; Қылилық:\r\nДұрыс көре алмау (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nқылилық\r\nкөз\r\nцеребалды сал ауруы\r\nкөз ротациясы\r\nбұзылу\r\nбұлшықеттер \r\nсуреттер\r\nкөре алмау\r\nАперта синдромы\r\nгемангиома\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1407,'article','568','Бөртпе – терідегі петехия (нүктелі қанталаулар)','kz','2018-10-05 11:12:45','2018-10-05 11:12:00','__Бұл қандай ауру? Петехия__ - кіші қантамырлардың ақауынан теріге және тері астына қан құйылуынан болатын, теріде немесе ауыз қуысындағы қызыл немесе қызғылт түсті майда біртекті дақтар. Петехиялы дақтар көлеміне байланысты өте ұсақ та, ірі де болады. Қыжуды және ауырсынуды шақырмайды. Туа пайда болған дақтардан және гемангиомадан айырмашылығы бар. Егер майда біртекті,  петехияны басатын болсақ ағарып, біраздан соң қайта орнына қайта келеді','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=568',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бөртпе','y','   Бөртпе – терідегі петехия (нүктелі қанталаулар) __Бұл қандай ауру? Петехия__ - кіші қантамырлардың ақауынан теріге және тері астына қан құйылуынан болатын, теріде немесе ауыз қуысындағы қызыл немесе қызғылт түсті майда біртекті дақтар. Петехиялы дақтар көлеміне байланысты өте ұсақ та, ірі де болады. Қыжуды және ауырсынуды шақырмайды. Туа пайда болған дақтардан және гемангиомадан айырмашылығы бар. Егер майда біртекті,  петехияны басатын болсақ ағарып, біраздан соң қайта орнына қайта келеді Бұл қандай ауру? Петехия - кіші қантамырлардың ақауынан теріге және тері астына қан құйылуынан болатын, теріде немесе ауыз қуысындағы қызыл немесе қызғылт түсті майда біртекті дақтар. Петехиялы дақтар көлеміне байланысты өте ұсақ та, ірі де болады. Қыжуды және ауырсынуды шақырмайды. Туа пайда болған дақтардан және гемангиомадан айырмашылығы бар. Егер майда біртекті,  петехияны басатын болсақ ағарып, біраздан соң қайта орнына қайта келеді.\r\n\r\nБұл нені білдіреді? Петехия көп жағдайда басында аз ғана бөлікті қамтып, бірнеше сағат ішінде біршама орынға таралуы мүмкін. Егер петехия бірнеше сағат ішінде тез таралатын болса, онда қауіпті инфекцияның немесе қан ұю жүйесінің жеткіліксіздігі – тромбицитарлы жеткіліксіздіктің әсерінен болуы мүмкін. Көп жағдайда қан ағудан ағзаны қорғау нәтижесіндегі қорғаныс жүйесінің бұзылысы деп есептеледі. Мұндай жағдайда тез арада медициналық көмекке жүгіну қажет.\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nПетехия\r\nБөртпе\r\nТерідегі дақ\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1408,'article','188','Лимфома','kz','2018-07-25 18:05:25','2018-07-25 17:56:00',' Лимфома – лимфа жүйесінің қатерлі ісік ауруы.\r\n\r\nЛимфа жүйесі – ағзалардың, тіндер мен жасушалардың кешені, олардың жұмысы организмді түрлі аурулардан қорғауға бағытталған. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=188',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Л','Лимфома','y','   Лимфома  Лимфома – лимфа жүйесінің қатерлі ісік ауруы.\r\n\r\nЛимфа жүйесі – ағзалардың, тіндер мен жасушалардың кешені, олардың жұмысы организмді түрлі аурулардан қорғауға бағытталған.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\n Лимфома – лимфа жүйесінің қатерлі ісік ауруы.\r\n\r\n\r\n\r\nЛимфа жүйесі – ағзалардың, тіндер мен жасушалардың кешені, олардың жұмысы организмді түрлі аурулардан қорғауға бағытталған. Бұл жүйеге айыршабез, көк бауыр, бадамша бездер, лимфа түйіндері кіреді.  Айыршабез балаларда қызмет ете бастайды, 40 жасқа таман өзінің белсенділігін жоғалтады. Лимфа жүйесінде 2 түрлі жасушалар болады: Т және В-лимфоциттері, олар бөгде организмдерді жоюға жауап береді. Олардың шексіз бөлінуінде лимфома пайда болады.\r\n\r\nКөбінесе, лимфомалар лимфа жүйесіндегі немесе ішкі ағзалардағы қаттылау ісіктер, ауырсынбайтын, ұлғайған лимфа түйіндері секілді көрініс береді. Лимфома жасушалары бүкіл организмге өтіп, таралуы мүмкін.\r\n\r\nЛимфомалардың ішінде лимфогранулематозды (Ходжкин лимфомасы) бөледі, лимфомалардың басқа түрлері – ходжкиндік емес лимфомалар.\r\n\r\nЛимфома төмен (баяу өсетін), орташа және жоғары дәрежелі болады. мысалы, Буркитт лимфомасы – ауыр дәрежелі,  фолликулярлық лимфома – төмен дәрежелі.\r\n\r\nХОДЖКИН ЛИМФОМАСЫ\r\n\r\nХоджкин Лимфомасы, немесе лимфогранулематоз, лимфа түйіндерінде, көк бауырда, бауырда, сүйек кемігінде ісік жасушаларының болуымен сипатталады. Пайда болу себебі белгісіз.\r\n\r\nХОДЖКИНДІК ЕМЕС ЛИМФОМА\r\n\r\nХоджкиндік емес лимфомалардың көпшілігі лимфа түйіндерінде немесе лимфа ағзаларында (көкбауыр, тимус (айыршабез), бадамшабез) пайда болады. лимфа түйіндері мен жасушалары бүкіл организм бойында орналасады, сондықтан, лимфома бауырда, асқазанда, жүйке жүйесінде немесе басқа ішкі ағзаларда дамуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nКөбінесе, лимфоманың себептері белгісіз. \r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nЖалпы  симптомдары:\r\n\r\n·         Мойын аумағындағы, қолтық астында немесе шаптың аумағында лимфа түйіндерінің ауырсынбайтын ісінуі\r\n\r\n·         Қызба (температураның артуы) және қалтырау\r\n\r\n·         Түнгі терлеу\r\n\r\n·         Салмақ жоғалту\r\n\r\n·         Тәбет жоғалту\r\n\r\n·         Терінің қышуы\r\n\r\nБасқа  симптомдары:\r\n\r\n·         Терідегі қызыл дақтар\r\n\r\n·         Жүрек айнуы, құсу, іштегі ауырсыну\r\n\r\n·         Жөтел немесе ентігу.\r\n\r\nКейбір адамдарда B-симптомдары пайда болады, олар:\r\n\r\n·         Түнгі терлеу\r\n\r\n·         Салмақты кенет жоғалту, әдетте, дене салмағынан 10%-дан астам\r\n\r\n·         Дене температурасының артуы, пайда болып, жойылады, әсіресе, кешкі уақытта\r\n\r\n·         Терінің қышуы, әдетте, бөріткенсіз\r\n\r\n·         Әдеттен тыс, күшті шаршау.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nНауқас лимфа түйіндерінің ұлғаюын немесе лимфоманың басқа симптомдарын байқаса, дәрігер толық медициналық тексеру өткізуі тиіс. Оған мойынның, қолтық асты мен шаптың аумағындағы  лимфа түйіндерін қарау жатады. Сондай-ақ, бауыр мен көкбауырдың ұлғаюын тексеру қажет. Дәрігерге жақында болған инфекциялық және басқа аурулар туралы, денсаулық жағдайы туралы айту қажет.\r\n\r\nДәрігер ауруды келесі тексерулерден кейін анықтай алады:\r\n\r\n·         Лимфа түйіндерінің биопсиясы – лимфа түйіндерін тесу және тіннің бөліктерін  микроскоппен зерттеу\r\n\r\n·         Сүйек кемігінің биопсиясы.\r\n\r\nБасқа талдауларға жататындар:\r\n\r\n·         Қанның жалпы талдауы\r\n\r\n·         Қанның биохимиялық талдауы – ақуыз, несеп қышқылының және басқа зерттеулер, бауыр мен бүйрек қызметін тексеру үшін\r\n\r\n·         Кеуде қуысының, іш қуысы мен жамбас қуысының компьютерлік томографиясы\r\n\r\n·         Галлиймен сканерлеу (өкпенің немесе лимфа түйіндерінің қабыну ауруларын анықтау үшін)\r\n\r\n·         ПЭТ (позитрондық-эмиссиялық томография) сканерлеу – адамның ішкі  ағзаларының зерттеудің радионуклидтік томографиялық әдісі.\r\n\r\nТалдаулар лимфоманың болуын анықтаса, қосымша тестілер арқылы оның таралуын білуге болады. бұл үрдіс лимфоманың сатысын анықтау аталады, бұл әрі қарай емдеуді анықтауға көмектеседі.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу келесілерге байланысты:\r\n\r\n·         Лимфоманың түріне\r\n\r\n·         Лимфоманың сатысына, қашан алған анықталуына\r\n\r\n·         Науқастың жасы мен денсаулық жағдайына\r\n\r\n·         Симптомдардың болуына, оның ішінде, салмақ жоғалтуға, қызбаға және түнгі терлеуге.\r\n\r\nЕмдеу түрлері:\r\n\r\n·         Химиялық емдеу –емдеудің негізгі түрі. Көбінесе, бірнеше препараттың бірігуі қолданылады. В-жасушалық ходжкиндік емес лимфомада жиі қолданылатын препараттың әрекет етуші заттегі - ритуксимаб (Rituxan).\r\n\r\n·         Сәулемен емдеу сәулеленуге қол жетімді лимфомада қолданылады. Радио- иммундық емдеу сирек қолданылады. Бұл ісік жасушаларын жою үшін радиоактивті заттектерді антиденелермен бірге қолдану.\r\n\r\n·         Сүйек кемігін алмастыру.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nБолжамы әр науқас үшін жеке, лимфоманың түріне және таралуына байланысты.\r\n\r\nБірақ кейбір жалпы жайттар лимфоманың барлық түріне қатысы:\r\n\r\n·         Ерте сатыдағы лимфомалар (I немесе II) жазылуға ықтималдығы жоғары, кеш сатысына қарағанда (III немесе IV).\r\n\r\n·         Баяу өтетін лимфомалардың көпшілігі көрініс бермейді, сондықтан, көп жылдар бойы емделмейді. Бұл түрлері емге көне бермейді, оларды емдегеннен кейін симптомдары қайта оралады. Қайта емдеу курсы ауруды тоқтатқанымен, симптомдары қайта оралуы мүмкін.\r\n\r\n·         Лимфоманың жойқын түрлері кеш сатысында өлім-жітімге апаруы мүмкін болғанымен, олар дұрыс емдеуде емге көнуі мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n·         Аутоиммундық гемолитикалық анемия\r\n\r\n·         Иммунитеттің төмендеуі және жұқпаларға бейімділік.\r\n\r\n·         Химиялық емдеу препараттарының жанама әсерлері.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер лимфоманың симптомдары анықталса, дәрігерге көрініңіз. Науқаста жоғарыда аталған симптомдар  болса, ол ұдайы дене температурасының құбылуын немесе жұқпаның басқа белгілерін сезінеді, бұл туралы емдеуші дәрігерге дереу хабарлау қажет.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nЛимфоманың алдын алу бойынша қазіргі кезеңге дейін әдістер анықталмаған.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1409,'article','454','Қантсыз диабет','kz','2018-08-10 07:48:48','2018-08-10 07:47:00','__Қантсыз диабет__ - бұл антидиуретикалық вазоперсин гормоны өндірісінің жетіспеушілігінен туындаған ауру болып саналады.\r\nАнтидиуретикалық гормон немесе вазопрессин - бұл адам денесінің су балансын  және осмотикалық сұйықтықтарды реттейтін негізгі құрал болып табылады. Қанның сұйық бөлігі және жасушадан тыс сұйықтықтың осмотикалық тепе-теңдігі белгілі бір деңгейде үнемі сақталуы керек, әйтпесе дененің жұмысы тоқтатылады. Қан плазмасындағы осмолярлық деңгей  жоғарылағанда,  адамды шөл қысып, вазопрессин өндірісі артып кетеді. Вазопрессиннің әсерінен бүйрек түтікшелеріндегі суды кері сіңіру жоғарылайды, босатылған несептің мөлшері азаяды.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=454',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қантсыз','y','   Қантсыз диабет __Қантсыз диабет__ - бұл антидиуретикалық вазоперсин гормоны өндірісінің жетіспеушілігінен туындаған ауру болып саналады.\r\nАнтидиуретикалық гормон немесе вазопрессин - бұл адам денесінің су балансын  және осмотикалық сұйықтықтарды реттейтін негізгі құрал болып табылады. Қанның сұйық бөлігі және жасушадан тыс сұйықтықтың осмотикалық тепе-теңдігі белгілі бір деңгейде үнемі сақталуы керек, әйтпесе дененің жұмысы тоқтатылады. Қан плазмасындағы осмолярлық деңгей  жоғарылағанда,  адамды шөл қысып, вазопрессин өндірісі артып кетеді. Вазопрессиннің әсерінен бүйрек түтікшелеріндегі суды кері сіңіру жоғарылайды, босатылған несептің мөлшері азаяды.\r\n Қантсыз диабет - бұл антидиуретикалық вазоперсин гормоны өндірісінің жетіспеушілігінен туындаған ауру болып саналады.\r\n\r\nАнтидиуретикалық гормон немесе вазопрессин - бұл адам денесінің су балансын  және осмотикалық сұйықтықтарды реттейтін негізгі құрал болып табылады. Қанның сұйық бөлігі және жасушадан тыс сұйықтықтың осмотикалық тепе-теңдігі белгілі бір деңгейде үнемі сақталуы керек, әйтпесе дененің жұмысы тоқтатылады. Қан плазмасындағы осмолярлық деңгей  жоғарылағанда,  адамды шөл қысып, вазопрессин өндірісі артып кетеді. Вазопрессиннің әсерінен бүйрек түтікшелеріндегі суды кері сіңіру жоғарылайды, босатылған несептің мөлшері азаяды.\r\n\r\nОсмотикалық қысымды реттеуден басқа, вазопрессин:\r\n•	Қан қысымын сақтауға қатысады\r\n•	Белгілі бір гормондардың секрециясын реттейді\r\n•	Қанның ұюына ықпал етеді\r\n•	Орталық жүйке жүйесінде есте сақтау үрдістеріне қатысады.\r\n\r\nҚантсыз гипоталамиялық диабет немесе орталық генездің қант диабеті вазопрессиннің гипоталамустың жасушалары бұзылған кезде пайда болады.\r\n\r\nҚантсыз нефрогенді (бүйректік) диабет, бүйректе қанның қалыпты мөлшерімен, вазопрессиннің сезімталдығы бұзылған жағдайда пайда болады. Қантсыз диабет болған кезде, бүйректер несептің төмен тығыздығындағы салмағындай көп мөлшерде несеп шығарады. Яғни, бұл зәрде негізінен су бар, ал тұздардың және басқа заттардың саны күрт төмендейді. Бүйректен көп мөлшерде сұйықтықтың кетуі компенсаторлық шөлді тудырады.\r\n\r\nҚантсыз диабет, бас сүйегі және ми жарақаттарынан кейін, миға жасалған операциядан кейін, әсіресе, гипофиз аденомасы жойылғаннан пайда болуы мүмкін. Ауру ерлерде де, әйелдерде де бірдей жиілікте кездеседі.\r\n\r\nҚантсыз диабеттің клиникалық көріністері\r\n\r\nАурудың алғашқы белгілері зәр шығару көлемі тәулігіне 5-6 литрге дейін көбейеді, шөлдің қысуына  байланысты. Науқас дәл сондай мөлшерде сұйықтықты ішуге мәжбүр болады. Науқас түнгі уақытта зәр шығаруға жиі тұрады, сол себепті ұйқының бұзылып, жалпы шаршауға тап болады. Науқастар әдетте суық, мұзды сұйықтық ішуді қалайды. Бұдан басқа, несептің мөлшері 20 литрге дейін ұлғаюы мүмкін.\r\n\r\nНауқастың жағдайы нашарлайды: бас ауырғанда, терісі құрғағанда, салмағын жоғалтқанда, сілекейдің бөлінуін азайғанда, асқазанның созылуы және төмендеуі байқалғанда.\r\n\r\nҚантсыз диабетті емдеу.\r\n\r\nҚантсыз диабетті емдеу үшін алмастырғыш терапия ретінде вазопрессин синтетикалық аналогы қолданылады. Сонымен қатар, көмірсулардың және жиі тамақтану мөлшерінің артуына байланысты диета ұсынылады. Нефрогенді қантсыз диабет кезінде, тиазидті диуретиктер мен литий препараттары тағайындалады. Ми ісігі анықталған кезде жедел  түрде емдеу  керек.  Ауру созылмалы, ұзақ уақыт бойы кетпей жүреді. Уақытылы емделсе адам өміріне қауіп төнбейді.\r\n \r\nТегтер: \r\nнесептің көп бөлінуі (еркектерде)\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1410,'article','61','Аднексит','kz','2018-07-11 10:15:54','2018-07-11 10:09:00','Сальпингит немесе Аднексит – әйелдердің жамбас қуысындағы ағзалардың – жатырдың, жатыр түтігінің, аналық бездердің қабыну ауруларының бір түрі.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=61',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аднексит','y','   Аднексит Сальпингит немесе Аднексит – әйелдердің жамбас қуысындағы ағзалардың – жатырдың, жатыр түтігінің, аналық бездердің қабыну ауруларының бір түрі. Сальпингит немесе Аднексит – әйелдердің жамбас қуысындағы ағзалардың – жатырдың, жатыр түтігінің, аналық бездердің қабыну ауруларының бір түрі.\r\n\r\nӘйелдердің жыныстық ағзалары (немесе жамбас қуысындағы ағзалар)\r\n\r\n\r\n\r\nЖамбас  қуысындағы әйелдердің жыныстық ағзаларына жатыр, жатыр түтігі, аналық бездер жатады.\r\n\r\nЖатыр - ұрықтың дамуы өтетін, алмұрт пішінді қуыс ағза. Жатыр жамбас қуысында,  қуық пен тік ішектің арасында орналасқан.\r\n\r\nЖатырдың төменгі тарылған тұсында мойны орналасқан. Жатыр мойнынан жоғары аталады орналасқан кең бөлігі – жатырдың денесі аталады.  Ағзаның күмбез тәрізді бөлігі - жатырдың түбі. Жатырдың түтіктері - жатырдың екі жағында орналасқан өсінділері. Олар аналық бездермен аяқталады.\r\n\r\nЖатырдың қабырғасы екі қабаттан тұрады. Ішкі қабаты – эндометрий аталады. Жатырдың сыртқы қабаты бұлшық етінен – миометрийден тұрады. Бала өрбіту жасындағы әйелдерде ай сайын эндометрий қалыңдайды, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуымен байланысты. Жүктілік болмаса, эндометрийдің қалың қабаты ажырап, іншек (қынап) арқылы қанмен сыртқа шығады. Бұл көрініс – етеккір (менструация) аталады.\r\n\r\nСальпингиттің пайда болу себептері\r\n\r\nӘйелдер ағзаларының қабыну аурулары (ӘАҚА) бактериялар іншектен немесе жатырдың\r\n\r\nмойнынан жатырдың қуысына, жатыр түтіктеріне , аналық бездерге, жамбас қуысына жылжығанда пайда болады. көбінесе, бұл аурулар хламидиоз және гонореяны туындататын бактерияларға байланысты.  Бұл жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ЖЖБИ). ЖЖБИ жұғуының кең таралған жолы – ЖЖБИ жұқтырған адаммен қорғалмаған жыныстық қатынаста болу.\r\n\r\nБактерия адам организміне хирургиялық шаралардан немесе келесі жағдайларда да түсуі мүмкін:\r\n\r\n·    босану барысында\r\n\r\n·    Эндометрийдің биопсиясы\r\n\r\n·    жатыр ішілік құралды енгізу (ВМС)\r\n\r\n·    Терапиялық немесе жасанды: жүктілікті үзу\r\n\r\nЖЖБИ пайда болу қауіп артады, егер:\r\n\r\n·    гонореяға немесе хламидиозға шалдыққан жыныстық серіктес болса\r\n\r\n·    бірнеше жыныстық серіктес болса\r\n\r\n·    бұрын ЖЖБИ жұққан кездері болса\r\n\r\n·    жатыр ішілік спираль жақында қойылса\r\n\r\n·    жасөспірімдік шақта жыныстық белсенділік болса\r\n\r\n·    ЖЖБИ симптомдары бар.\r\n\r\n ЖЖБИ кең таралған симптомдары:\r\n\r\n·    дене температурасының артуы (тұрақты емес симптом, пайда болып, жойылады)\r\n\r\n·    жамбас қуысы аумағында, іштің төменгі тұсында, кейде арқадағы ауырсыну\r\n\r\n·    іншектен басқа түсті, құрылымды, немесе иісті бөлінді шығуы.\r\n\r\nӘйелдер ағзаларының қабыну ауруларында пайда болатын басқа симптомдар:\r\n\r\n·     жыныстық қатынастан кейін қан кетуі\r\n\r\n·     қалтырау\r\n\r\n·     шаршау\r\n\r\n·     жиі және ауырсынатын несеп жүруі\r\n\r\n·     етеккір кезіндегі ауырсынудың күшеюі \r\n\r\n·     қанмен бөлінді, етеккірдің қалыпты болмауы\r\n\r\n ·     тәбеттің болмауы  \r\n\r\n·     жүрек айнуы, кейде құсумен\r\n\r\n·     етеккірдің келмеуі\r\n\r\n·     ауырсынатын жыныстық қатынас.\r\n\r\nескерту: ЖЖБИ симптомсыз пайда болуы мүмкін. Жатырдан тыс жүктілік, немесе бедеулікке шалдыққан әйелдер көбінесе  әйелдер ағзаларының жасырын қабыну ауруларына шалдыққан, және олар көбінесе, хламидиялық инфекциядан туындаған.\r\n\r\nТексеру\r\n\r\nНауқас іш қуысы аумағында ширығу немесе температураның артуын сезінуі мүмкін. Жамбас қуысы аумағын тексеру келесі аурулардың белгілерін көрсетуі мүмкін: \r\n\r\n·    жатыр мойны жеңіл қанталайды\r\n\r\n·    жатыр мойнынан бөлінділер\r\n\r\n·    жатыр мойнын қозғағанда ауырсыну\r\n\r\n·    жатырда немесе аналық бездегі ширығу.\r\n\r\nЖЖБИ анықтау үшін келесі зертханалық талдаулар өткізіледі:\r\n\r\n·     C-реактивті ақуызға талдау\r\n\r\n·     эритроциттер шөгу жылдамдығына талдау \r\n\r\n·     лейкоциттер  мөлшеріне талдау. \r\n\r\nБасқа талдау түрлері:\r\n\r\n·      іншек пен жатыр мойнын гонорея таяқшаларына, хламидияларға және ЖЖБИ басқа қоздырғыштарына тексеру.\r\n\r\n·      ӘАҚА симптомдарының пайда болуының аппендицит немесе жүктілік секілді басқа себептерін анықтау үшін жамбас қуысы ағзаларының ультрадыбыстық зерттеуін немесе компьютерлік томографиясын жүргізу. Бұл зерттеулер жатыр түтігі мен аналық бездердің маңайындағы инфекция ошағын немесе   абсцесті іздеу үшін де қолданылады. (УЗТ, томография және басқа тексеру тәсілдері туралы осы жерден оқуға болады)\r\n\r\n·      қан  сарысуындағы     хориондық гонадотропин мөлшеріне талдау (жүктілікке тест).\r\n\r\nЕмдеу тәсілдері\r\n\r\nКөпшілік жағдайда дәрігер науқасқа антибиотиктер тағайындайды, талдау нәтижелерінен бұрын.\r\n\r\nЕгер ЖЖБИ жеңіл түрі диагнозы қойылса, әдетте, науқасқа антибиотик егіледі, әрі қарай антибиотикті таблетка түрінде екі апта бойы ішу тағайындалады және науқас үйіне қайтарылады. Препарат ішу кезінде дәрігердің ұдайы кеңесі қажет.\r\n\r\nӘйел ағзалары қабыну ауруларының ауыр жағдайларында ауруханаға жату қажет болады. бұл жағдайда антибиотиктер  вена арқылы енгізіледі, кейіннен таблетка түрінде жалғасады. Антибиотиктің түрі инфекцияның түріне байланысты. Алуан түрлі антибиотиктер мұндай инфекцияның түрлеріне қолданылады. Олардың кейбірі жүкті әйелдерге қауіпсіз.\r\n\r\nЖыныстық серіктестер де емделуі тиіс, қайта жұғуды болдырмас үшін. Антибиотиктермен емделу кезінде жыныстық қатынаста презерватив қолдану қажет. ЖЖБИ аса ауыр жағдайында антибиотиктер көмектеспесе, хирургиялық араласу қажет болады.\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nӘйел ағзалары қабыну ауруларының инфекциялары жамбас қуысы ағзаларында тыртық түзілуіне апаруы мүмкін, олардың асқынулары:\r\n\r\n·     жамбас қуысындағы   созылмалы ауырсыну \r\n\r\n·     жатырдан тыс жүктілік\r\n\r\n·     Бедеулік.\r\n\r\nМаманның көмегіне жүгініңіз, егер:\r\n\r\n·    ЖЖБИ  симптомдары болса\r\n\r\n·    ЖЖБИ жұқтырдым деп ойласаңыз\r\n\r\n·    ЖЖБИ емдеу нәтиже бермесе.\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nАлдын алу шаралары:\r\n\r\n·         ЖЖБИ уақытылы емдеу\r\n\r\n·         Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау. ЖЖБИ алдын алудың жалғыз сенімді жолы – жыныстық қатынасқа түспеу. Бір жыныстық серіктесі болу да мұндай аурулардың пайда болу қаупін азайтады (моногамия). Жыныстық қатынаста презерватив қолдану қажет.\r\n\r\n·         ЖЖБИ ұдайы тест өткізу арқылы Әйел ағзалары қабыну ауруларының қаупін азайтуға болады. серіктестер жыныстық қатынастың алдында ЖЖБИ болуына тестіден өтуіне болады.\r\n\r\n·         20-25 жастағы немесе оған жетпеген жастағы барлық әйелдер әр жыл сайын тексеруден өтуі қажет, хламидиоз бен гонорея белгілерін анықтау үшін. Жаңа жыныстық серіктес немесе серіктес бірнешеу болуында ЖЖБИ талдау тапсырған жөн. \r\n\r\nӘйел ағзалары қабыну ауруларының басқа атаулары\r\n\r\nСальпингит немесе Аднексит.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1411,'article','506','Балалардағы сусыздану (дегидратация)','kz','2018-08-29 08:33:13','2018-08-29 08:31:00','Сусыздану -  организмде судың көп мөлшері жоғалдандықтан туындауы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=506',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Балалардағы','y','   Балалардағы сусыздану (дегидратация) Сусыздану -  организмде судың көп мөлшері жоғалдандықтан туындауы мүмкін. Сусыздану -  организмде судың көп мөлшері жоғалдандықтан туындауы мүмкін.\r\nҚатты сусызданудың белгілері:\r\n•	Ойынға қызығушылығы болмайды және ұйықтай береді (бала өте қатты ұйықтайды, тіпті ояту қиынға соғып жатады);\r\n•	Ауыздың іші және тілдері құрғайды;\r\n•	Бала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы\r\n•	Көздің шүңіреюі\r\n•	Тыныс алуы жиілеп, жүрек соғысы жылдамдайды;\r\n•	12 сағаттан артық уақытта зәр шығармай жата береді\r\n\r\nСусызданудың процесі ауыр болса, шұғыл медициналық көмек керек деген сөз. Тез арада 103-ке хабарласыңыз.\r\nҚалыпты сусызданудың  белгілері:\r\n•	Ойынға қызығушылығы төмендейді;\r\n•	Бала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы;\r\n•	Аздап жасаурап көздің шүңіреюі;\r\n•	Аузы құрғап, сілекейі аз бөлінеді;\r\n•	Аштықтың немесе шөлдеудің соңғы дәрежессіне деін түседі;\r\n•	8 сағатқа дейін кіші дәреті болмайды, немесе 24 сағат бойында 3-ақ рет зәр шығарады.\r\n\r\nЖеңіл сусызданудің белгілері:\r\n•	Мазасызданады, тынышсызданады, тықыршып, тәтәркенеді;\r\n•	Бала қатты ашырқанады немесе тек суды қалай береді;\r\n•	Зәр шығаруы азаяды, қалыпты ауыстырып тұратын жаялықты, жиі ауыстырмай қаласыз. Баланың сідігінен әдеттегідей емес, ашшы иіс шығып, түсі қою-жасыл түске боялады.\r\n\r\nТегтер: \r\nБаланың сусыздануы\r\nСусызданудың сатылары\r\nБаланың ұйқышылдығы\r\nТілдің құрғауы\r\nАжырқану мен шөлдеудің төменгі дәрежесі\r\nЗәр шығармай қалу\r\nБаланың сусыздануын емдеу\r\nБала сусыздануының алдын алу\r\nБала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы;\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1412,'article','378','Аяқ-қолдың ісінуі','kz','2018-08-08 06:41:32','2018-08-08 06:40:00','Баяу ісіну әдетте қауіпті емес. Жалпы  ісінудің әсерінен буынның қалыпты қозғалысы тұйықталады немесе аяқты созу, бүгу барысында ебедейсіздік пайда болады.  Егер ісік үйде-ақ емделсе және ешқандай басқа да симптомдар байқалмаса, онда дәрігерге барып қаралудың қажеті шамалы\r\nӘдетте, аяқ-қолдың ісінуі жиі отырғаннан немесе ұзақ тұрғаннан пайда болады. Ол кейде,  күннің ыстығынан немесе суықтан да болып жатады. Орындықта немесе сәл жантайыңқырап отырғанда   және ісініп тұрған аяқты жоғары көтеріп қойса мұндай ісіктер тез  қайтады.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=378',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аяқ-қолдың','y','   Аяқ-қолдың ісінуі Баяу ісіну әдетте қауіпті емес. Жалпы  ісінудің әсерінен буынның қалыпты қозғалысы тұйықталады немесе аяқты созу, бүгу барысында ебедейсіздік пайда болады.  Егер ісік үйде-ақ емделсе және ешқандай басқа да симптомдар байқалмаса, онда дәрігерге барып қаралудың қажеті шамалы\r\nӘдетте, аяқ-қолдың ісінуі жиі отырғаннан немесе ұзақ тұрғаннан пайда болады. Ол кейде,  күннің ыстығынан немесе суықтан да болып жатады. Орындықта немесе сәл жантайыңқырап отырғанда   және ісініп тұрған аяқты жоғары көтеріп қойса мұндай ісіктер тез  қайтады.\r\n Баяу ісіну әдетте қауіпті емес. Жалпы  ісінудің әсерінен буынның қалыпты қозғалысы тұйықталады немесе аяқты созу, бүгу барысында ебедейсіздік пайда болады.  Егер ісік үйде-ақ емделсе және ешқандай басқа да симптомдар байқалмаса, онда дәрігерге барып қаралудың қажеті шамалы\r\nӘдетте, аяқ-қолдың ісінуі жиі отырғаннан немесе ұзақ тұрғаннан пайда болады. Ол кейде,  күннің ыстығынан немесе суықтан да болып жатады. Орындықта немесе сәл жантайыңқырап отырғанда   және ісініп тұрған аяқты жоғары көтеріп қойса мұндай ісіктер тез  қайтады.\r\n \r\nІсінудің қауіпті жақтары:\r\n•	Аллергиялық реакцияға ұқсас болса, жәндіктердің шағуынан немесе жаңа дәріні қабылдағаннан. Себебі сондай кезде аяқ-қол қатты іси бастайды. Көбінесе мына жерлер: (білек және шынтақ, табан және тізе);\r\n•	Ісінген жердің қанмен қамтамасыз етілуі тоқтап қалса немесе төмендеп кетсе;\r\n•	Жарақаттанған аяқ-қолды көтеру мүмкін болмай, сырқырап ауырып тұрса;\r\n•	Ол тек бір аяққа ғана әсер етсе,  күре тамырдағы қан ұйып қалуы мүмкін. (терең күре тамырдағы тромбоз)\r\n•	Ол кейде лимфа түйіндерді алып тастағанда, мысалыға, кеуде рагына шалдығып,  кеуде безін алып тастағанда да пайда болады. Аяқ-қолдың бұлай ісінуі лимфодемодан болуы мүмкін.\r\n•	Егер сіз жүрек ауруымен ауырсаңыз, немес, жүрегіңізде бір ақау болса және тосын ұстамаңыз болса солардың әсерінен де аяқтарыңыз ісініп кетеді.\r\n•	Безгектің инфекциясы болса да аяқ-қол өзінен өзі ісінеді\r\n\r\nТегтер: \r\nаяқтардың  ісінуі\r\nкүре тамыр тромбозы\r\nАллергиялық реакция\r\nқаназықпен қамтамасыз ету\r\nжүректегі ақау\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1413,'article','985','Epıdıdımıt','qz','2018-07-19 06:03:20','2018-07-19 05:55:00','Epıdıdımıt – bul atalyq bezdiń qosalqysynyń, atalyq bezdi uryq shyǵatyn jolmen qosatyn tútiktiń isinýi (qabynýy).\r\n\r\nAtalyq bezderde erlerdiń gormondary jáne sháýet óndiriledi. Bul umanyń (penıstiń artynda ornalasqan teri-bulshyq ettik túzilis) ishindegi eki jumyrtqa tárizdi aǵzalar.\r\n\r\nEpıdıdımıt 19-35 jas aralyǵyndaǵy jas erlerdiń arasynda keń taralǵan. Bul áskerı qyzmetkerlerdiń arasynda aýrýhanaǵa kórinýdiń jıi sebebi.\r\n\r\nEpıdıdımıt ádette, bakterıaldyq ınfektsııanyń nesep shyǵaratyn kanaldan, qýyq asty bezinen nemese qýyqtan ótýinde paıda bolady.  Getero jynystyq qatynasty erlerdiń arasynda bul aýrýdy jıi týyndatatyn ınfektsııalar - gonoreıa jáne hlamıdıoz. Balalarda, egde jastaǵy erlerde, gomo jynystyq qatynasty erlerde aýrýdyń jıi qozdyrǵyshy – ishek taıaqshasy.\r\n\r\nTýberkýlez mıkobakterııasy epıdıdımıtti týyndatýy múmkin.  Ýreaplazma bakterııasy da bul aýrýdyń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nEpıdıdımıttiń basqa sebebi – júrek yrǵaǵynyń buzylysyn emdeıtin, amıodaron atalatyn dárilik preparatty qabyldaý bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=985',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Epıdıdımıt','y','   Epıdıdımıt Epıdıdımıt – bul atalyq bezdiń qosalqysynyń, atalyq bezdi uryq shyǵatyn jolmen qosatyn tútiktiń isinýi (qabynýy).\r\n\r\nAtalyq bezderde erlerdiń gormondary jáne sháýet óndiriledi. Bul umanyń (penıstiń artynda ornalasqan teri-bulshyq ettik túzilis) ishindegi eki jumyrtqa tárizdi aǵzalar.\r\n\r\nEpıdıdımıt 19-35 jas aralyǵyndaǵy jas erlerdiń arasynda keń taralǵan. Bul áskerı qyzmetkerlerdiń arasynda aýrýhanaǵa kórinýdiń jıi sebebi.\r\n\r\nEpıdıdımıt ádette, bakterıaldyq ınfektsııanyń nesep shyǵaratyn kanaldan, qýyq asty bezinen nemese qýyqtan ótýinde paıda bolady.  Getero jynystyq qatynasty erlerdiń arasynda bul aýrýdy jıi týyndatatyn ınfektsııalar - gonoreıa jáne hlamıdıoz. Balalarda, egde jastaǵy erlerde, gomo jynystyq qatynasty erlerde aýrýdyń jıi qozdyrǵyshy – ishek taıaqshasy.\r\n\r\nTýberkýlez mıkobakterııasy epıdıdımıtti týyndatýy múmkin.  Ýreaplazma bakterııasy da bul aýrýdyń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nEpıdıdımıttiń basqa sebebi – júrek yrǵaǵynyń buzylysyn emdeıtin, amıodaron atalatyn dárilik preparatty qabyldaý bolýy múmkin. \r\nMazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nEpıdıdımıt – bul atalyq bezdiń qosalqysynyń, atalyq bezdi uryq shyǵatyn jolmen qosatyn tútiktiń isinýi (qabynýy).\r\n\r\n\r\n\r\nAtalyq bezderde erlerdiń gormondary jáne sháýet óndiriledi. Bul umanyń (penıstiń artynda ornalasqan teri-bulshyq ettik túzilis) ishindegi eki jumyrtqa tárizdi aǵzalar.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nEpıdıdımıt 19-35 jas aralyǵyndaǵy jas erlerdiń arasynda keń taralǵan. Bul áskerı qyzmetkerlerdiń arasynda aýrýhanaǵa kórinýdiń jıi sebebi.\r\n\r\nEpıdıdımıt ádette, bakterıaldyq ınfektsııanyń nesep shyǵaratyn kanaldan, qýyq asty bezinen nemese qýyqtan ótýinde paıda bolady.  Getero jynystyq qatynasty erlerdiń arasynda bul aýrýdy jıi týyndatatyn ınfektsııalar - gonoreıa jáne hlamıdıoz. Balalarda, egde jastaǵy erlerde, gomo jynystyq qatynasty erlerde aýrýdyń jıi qozdyrǵyshy – ishek taıaqshasy.\r\n\r\nTýberkýlez mıkobakterııasy epıdıdımıtti týyndatýy múmkin.  Ýreaplazma bakterııasy da bul aýrýdyń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nEpıdıdımıttiń basqa sebebi – júrek yrǵaǵynyń buzylysyn emdeıtin, amıodaron atalatyn dárilik preparatty qabyldaý bolýy múmkin.\r\n\r\nEpıdıdımıttiń paıda bolý qaýpi artady:\r\n\r\n·         Súndetke otyrǵyzylmaǵan erlerdiń arasynda\r\n\r\n·         Jýyrda bolǵan hıýrgııalyq aralasýdan keıin nemese nesep joldaryndaǵy máselelerde\r\n\r\n·         Úrpi kateterin udaıy qoldanýda\r\n\r\n·         Prezervatıvsiz, birneshe seriktespen jynystyq qatynasta.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nEpıdıdımıt temperatýranyń sál artýynan, qaltyraý men atalyq bez aýmaǵynda aýyrlyq seziminen bastalýy múmkin. Birtindep, bul aýmaq qysymǵa sezimtal bola bastaıdy.\r\n\r\nEpıdıdımıttiń basqa sımptomdary:\r\n\r\n·         Sháýettegi qan\r\n\r\n·         Nesep shyǵarý kanalynan bólindi (penıstyń ushynda)\r\n\r\n·         Ishtiń tómengi bóliginde nemese jambas qýysy aýmaǵynda jaısyzdyq\r\n\r\n·         Qyzba  \r\n\r\n·         Shaptaǵy aýyrsyný\r\n\r\n·         Atalyq bezdiń isinýi\r\n\r\n·         Sháýet shashý kezindegi aýyrsyný\r\n\r\n·         Nesep shyǵarý kezindegi aýyrsyný jáne kúıdirý sezimi  \r\n\r\n·         Umanyń aýyrsynatyn isinýi\r\n\r\n·         Zaqymdanǵan jaqtaǵy shaptyń aýmaǵyndaǵy isiný, shıryǵý\r\n\r\n·         Atalyq bezdegi aýyrsyný, nájis shyǵarý kezinde kúsheıetin.\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nTekserý kezinde zaqymdanǵan jaqta qyzarý, shıryǵý, keıde umanyń isinýi de anyqtalady. Shıryǵý ádette, atalyq bezdiń shaǵyn bóliginde, qosalqynyń ornalasqan aýmaǵynda paıda bolady. \r\n\r\nSondaı-aq, shaptyń aýmaǵyndaǵy lımfa túıinderiniń ulǵaıýy jáne penısten bólindi shyǵýy anyqtalýy múmkin. Rektaldyq zertteý kezinde qýyq asty beziniń ulǵaıýy anyqtalýy múmkin.\r\n\r\nKelesi tekserýler taǵaıyndalýy múmkin:\r\n\r\n·         Qannyń jalpy taldaýy (OAK)\r\n\r\n·         Ýltradybystyq dopplerografııa\r\n\r\n·         Atalyq bezdi skanerleý (radıonýklıdtik skanerleý)\r\n\r\n·         Neseptiń jalpy taldaýy qozdyrǵyshty anyqtaý úshin (neseptiń birneshe úlgilerin tapsyrý qajet bolady: bastapqy, ortańǵy úlesin, qýyq asty bezin ýqalaýdan keıin)\r\n\r\n·         hlamıdıoz jáne gonoreıaǵa tekserý.\r\n\r\nBul aýrýdy atalyq bezdiń buralýynan aıyra bilý qajet. Atalyq  bezdiń buralýy – shuǵyl hırýrgııalyq aralasýdy qajet etein aýrý.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nDáriger ınfektsııany emdeý úshin dárilerdi taǵaıyndaıdy. Jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalar antıbıotıkterdi taǵaıyndaýdy qajet etedi. Jynystyq qatynastaǵy seriktesterińiz de emdelýi tıis. Aýyrsynýdy basatyn jáne qabynýǵa qarsy preparattar qajet bolýy múmkin.\r\n\r\nAmıodarondy qabyldaýdan bolǵan epıdıdımıtti emdeý onyń mólsherlemesin azaıtýǵa nemese preparatty almastyrýǵa negizdeledi.\r\n\r\nNaýqastarǵa tósekte bolý tártibin qadaǵalaý qajet, umany joǵary ornalastyryp, oǵan muzy bar paketti basý qajet. Emdeý kýrsyn aıaqtaǵannan keıin qaıtadan dárigerge baryp, ınfektsııanyń tolyq emdelgendigine kóz jetkizý qajet.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nEpıdıdımıt ádette antıbıotıkpen emdelgende ótedi. Jynystyq nemese reprodýktıvtik múmkindikter bul kezde tómendemeıdi. Degenmen, aýrý qaıtalanýy múmkin.\r\n\r\nEmdeý bolmasa, nemese basqa jaǵdaılarda aýrý sozylmaly túrge kóshýi múmkin. Sozylmaly barysynda isiný bolmaıdy, biraq, naýqas udaıy aýyrsynýdy sezinedi.\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýy\r\n\r\nAýrýdyń asqynýlary:\r\n\r\n·         umanyń abstsessi\r\n\r\n·         Sozylmaly epıdıdımıt\r\n\r\n·         Umada sańylaý qalyptasýy\r\n\r\n·         Qannyń jetkiliksiz kelýinen atalyq bezdiń tininiń tirshiligin joıýy (atalyq bez ınfarkti)\r\n\r\n·         Bedeýlik\r\n\r\nUmadaǵy jiti aýyrsyný shuǵyl medıtsınalyq kómekti talap etedi. Bul kezde dárigerdiń shuǵyl keńesi qajet.\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nEpıdıdımıttiń sımptomdary bolsa, dárigerge kórinińiz. Kenetten nemese jaraqattan atalyq bezde kúshti aýyrsyný paıda  bolsa, shuǵyl medıtsınalyq járdemge júginińiz.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nAýrýdy erte anyqtaý jáne ınfektsııalardy emdeý arqyly epıdıdımıttiń asqynýynyń aldyn alýǵa bolady.\r\n\r\nEpıdıdımıt paıda bolý qaýpi bar operatsııalardyń aldynda dáriger antıbıotık taǵaıyndaýy múmkin. Qaýipsiz jynystyq qatynas (jynystyq qatynastaǵy bir ǵana seriktes, prezervatıv qoldaný) jynystyq jolmen berilgen aýrýlardan bolǵan epıdıdımıttiń aldyn alýǵa kómektesýi múmkin.\r\n\r\n \r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001279.htm\r\n\r\n \r\nAýdarmashy: Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1414,'article','597','Хламидиоз ','kz','2018-10-10 11:51:08','2018-10-10 11:49:00','__Хламидиоз__ – ерлердің  және әйелдердің несеп жолдарында, жатыр мойынында немесе  репродуктивті органдарында (кейде барлық үш органдарда да ) бактериялық инфекциясының пайда болуы . Хламидиялар жыныстық жолмен беріледі. Көптеген елдерде  бұл аурудың түрлері кеңінен  таралған.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=597',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Х','Хламидиоз','y','   Хламидиоз  __Хламидиоз__ – ерлердің  және әйелдердің несеп жолдарында, жатыр мойынында немесе  репродуктивті органдарында (кейде барлық үш органдарда да ) бактериялық инфекциясының пайда болуы . Хламидиялар жыныстық жолмен беріледі. Көптеген елдерде  бұл аурудың түрлері кеңінен  таралған. Хламидиоз – ерлердің  және әйелдердің несеп жолдарында, жатыр мойынында немесе  репродуктивті органдарында (кейде барлық үш органдарда да ) бактериялық инфекциясының пайда болуы . Хламидиялар жыныстық жолмен беріледі. Көптеген елдерде  бұл аурудың түрлері кеңінен  таралған.\r\n\r\nСондай-ақ  хламидиоз  инфекциясы  тік ішекке және көздің шырышты қабатына зақым  келтіруі  мүмкін.  \r\nХламидиоз  әсерінен  қынаптан  немесе жыныс мүшесінен  бөлінділер ағып, зәр шығару кезінде ауыртуы мүмкін.\r\nДегенмен, көп жағдайда симптомдар байқалмайтындықтан, адам өзінің инфекция жұқтырғанынан бейхабар күйде болуы мүмкін. Хламидиозды емдемесе,  жамбас органдарының қабынуына және әйелдер мен еркектердің бедеулігіне  әкелуі мүмкін.\r\n\r\nИнфекция жұқтырған  адамның бөліндісі   көзге тиетін болса, оны да зақымдайды. Егер бактерия анасында болса, бала туған кезде, баланың көзін немесе өкпесін (пневмания) инфекциямен зақымдауы мүмкін . Әдетте  көздің инфекциясын болдырмау үшін, туылғаннан кейін көзіне дереу антибиотиктерді тамызады.\r\n\r\nХламидиозды антибиотиктермен есмдеуге болады.  Сонымен қатар, жыныстық серіктестерді де бір уақытта  емдеу қажет.\r\n\r\nТегтер: \r\nхламидиоз белгілері\r\nХламидиозды емдеу \r\nЖыныстық жолмен берілетін хламидиоз инфекциясы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1415,'article','738','Өңеш қатерлі ісігі (өңеш обыры)','kz','2018-11-26 08:23:09','2018-11-26 08:17:00','Өңеш – бұл толық түтікшелі, ас пен сұйықтықты асқазанға өткізетін анатомиялық мүше. Жұтынған кезде өңеш қабырғаларындағы бұлшықеттер жиырылады және ішілген асты асқазан қуысына қарай итереді. Өңештің шырышты қабында орналасқан бездер шырыш бөледі, ол арқылы, тамақты жұту процессін жеңілдету үшін  өңештің ішкі жағы ылғалмен қамтамассыз етіледі.  Өңеш кеңірдектің артқы жағында орналасқан, ересек адамдардың өңешінің ұзындығы 25-ге дейін болады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=738',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ө','Өңеш','y','   Өңеш қатерлі ісігі (өңеш обыры) Өңеш – бұл толық түтікшелі, ас пен сұйықтықты асқазанға өткізетін анатомиялық мүше. Жұтынған кезде өңеш қабырғаларындағы бұлшықеттер жиырылады және ішілген асты асқазан қуысына қарай итереді. Өңештің шырышты қабында орналасқан бездер шырыш бөледі, ол арқылы, тамақты жұту процессін жеңілдету үшін  өңештің ішкі жағы ылғалмен қамтамассыз етіледі.  Өңеш кеңірдектің артқы жағында орналасқан, ересек адамдардың өңешінің ұзындығы 25-ге дейін болады. Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге өңеш қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about esophageal cancer).\r\n\r\nӨҢЕШ\r\n\r\n\r\n\r\nӨңеш – бұл толық түтікшелі, ас пен сұйықтықты асқазанға өткізетін анатомиялық мүше. Жұтынған кезде өңеш қабырғаларындағы бұлшықеттер жиырылады және ішілген асты асқазан қуысына қарай итереді. Өңештің шырышты қабында орналасқан бездер шырыш бөледі, ол арқылы, тамақты жұту процессін жеңілдету үшін  өңештің ішкі жағы ылғалмен қамтамассыз етіледі.  Өңеш кеңірдектің артқы жағында орналасқан, ересек адамдардың өңешінің ұзындығы 25-ге дейін болады.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігі жайында түсінік\r\n\r\nҚатерілі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер ағзаны түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің қауіп факторлары\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің дамуының нақты себебі әлі анықталмады. Бірақ, ғылыми зерттеулер қорытындысы бойынша өңеш обырын дамытуы мүмкін қауіп факторлар бар көрінеді. Олар:\r\n\r\nЖасына қарай. Өңеш обыры әсіресе 60 жастан асқан адамдарда болуы мүмкін.\r\n\r\nЖынысына қарай. Өңеш обыры әйелдерден қарағанда, ерлерде жиі кездесетіні байқалады.\r\n\r\nШылым шегуіне қарай. Өңеш обырының пайда болуының бірден бір қауіп факторы шылым шегу.\r\n\r\nАлкоголь қолдануына қарай. Созылмалы немесе шамадан тыс алкоголь қолдану өңеш қатерлі ісіңінің туындауының тағы да бір қауіп факторы болып саналады. Әсіресе алкоголь қолданумен бірге шылым шексе өкпе обырына шалдығуының процессі үдей түседі. Ғалымдар бұл аталған қос фактор канцерогенді әсер тудырады деп санайды.\r\n\r\nӨңеш Барреттасы. Шырышты қабықтың ұзақ тітіркенуі өңеш обырының туындау қаупін арттырады. Өңештің төменгі бөлігіне орналасқан тіндер асқазан бөліндісінен тітіркенуі мүмкін.  Өңештің «қайтарылатын» жағдайы «рефлюксті эзофагит» деп аталады. Уақыт өте келе тітіркенген жасушалардың тіндері түрін өзгертеді және асқазан жасушаларына ұқсап қалады. Бұл жағдай Барретта өңеші деп аталады және ол обыралды процесс болып саналады. Яғни оларған өкпенің аденокарциномалары дамуы мүмкін.\r\n\r\nТітіркенудің басқа түрлері. Өкпенің шырышты қабығы басқа факторлардың әсерінен де туындауы мүмкін. Ондай факторлар ылғый сілті жұтудан және басқа да улы тітіркендіргіштермен қатысты болып келеді.  Олар да өкпе обырының туындау қаупін арттырады.   \r\n\r\nМедицинаға қатысты жайттар.  Бас немесе мойын обыры бар ауруларда,басқа да қатерлі ісік түрлерінің даму қаупі басым болады. Мыслы ол өңеш секілді белгілі бір анатомиялық аумақта болуы мүмкін. Кез-келген көрсетілген факторлар өңеш обырының дамуын арттырады. Сонымен бірге, қауіп факторлары бар көптеген жандарда өңеш обыры мүлдем туындамайды, сондай-ақ, өңеш обыры қауіп факторы болып мүлдем саналмайтын адамдарда да кездесіп жатады. \r\n\r\nҚауіп факторларының сәйкестенуі өкпе обырының алдын алу шарасының алғашқы қадамы болып табылады. Қазіргі таңда, өкпе обырының алдын алудың бірден бір жолы шылым шегуді доғару мен алкоголь өнімдерін пайдалануды тыю қажет болып отыр. Ғалымдар өкпе обырының даму себептерін, және олардың алдын алу жолдарын  іздеуді әлі де жалғастыра бермек. Негізі, өкпе обырынның туындау қаупін азайтатын  мүмкіндіктер, таза, балғын, толық піспеген жеміс-жидектер мен көкөністер. Барретта өңешімен қиналып жүрген жандар да, осындай жолдар арқылы өз жағдайларын жеңілдетсе болады.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің симптомдары\r\n\r\nБастапқы кезінде өңеш обыры аса бір симптомдар көрсете бермейді. Бірақ қатерлі ісіктің даму барысында төменде көрсетілгендей симптомдар көрініс беруі мүмкін:\r\n\r\n•	Жұтынудың қиындауы және жұтынған кезде ауыру;\r\n•	Салмақтың күрт түсіп кетуі;\r\n•	Тамақтың немесе арқатың ауруы, кеуденің артқы жағының немесе жауырын мен шынтақтың арасының ауруы;\r\n•	Дауыстың қарлығуы немесе созылмалы жөтелдің пайда болуы;\r\n•	Құсу;\r\n•	Қан аралас жөтелу;\r\n\r\nАталған симптомдар өңеш обырынікі болуы да мүмкін, алайда, басқа аурулардікі болуы да ғажап емес. Аталмыш симптомдар бойыңыздан табыла қалған жағдайда дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің диагностикасы\r\n\r\n Симптомдардың себебін дәп басып  айту  үшін дәрігер сырқатнамадан хабардар болуы керек және сол арқылы ауруды тексереді. Әдетте, рентгенологиялық зерттеу және төменде көрсетілгендей әдістер тағайындалады:\r\n\r\nБарийдың көмегімен өңешті рентгеннен өткізу  (эзофагография де те аталады).  Рентгенологиялық тексеру жүргізу мақсатында ауру жанға құрамында барий бар сұйықтық ішкізіледі. Ол өңештің ішкі қабырғаларын қаптайды және оның құрылымының рентгеннен көрінуіне мүмкіндік жасайды. \r\n\r\nЭзофагоскопия (өңеш эндоскопясы деп те аталады) – ұшында жарығы бар жіңішке иілгіш түтікшенің көмегімен өңештің ішкі бөлігін тексеруге арналған әдіс. Мұны – эндосскоп деп атайды. Ауру адамға тексеру жүргізу мақсатында, алдымен «анестетик» деп аталатын тынышатындырғыш зат беріледі. Одан соң эндоскоп өңешке енгізіледі, содан дәрігер өңештің ішкі бөліктерін көруге мүмкіндік алады. Дәрігер (эндоскопист) потолтгиялық тіндерді тапқаннан кейін, ары қарай микроскопиялық тексеру жүргіззу үшін күмәнді тіннің бөлшегін кесіп алады. Биопсия  қатерлі ісікке айнала бастаған тінді, сондай-ақ, обырдың дамуы мүмкін басқа да микроскопиялық өзгерісті анықтауға мүмкіндік туғызады.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің даму сатылары\r\n\r\nДәрігер диагноз қойылғаннан кейін қатерлі ісік қай кезеңде тұрғанын анықтайды. Өңеш қатерлі ісігінің даму сатысы оның таралу сатыларымен және басқа мүшелерді зақымдауы сипатымен  сипатталады. Дәрігердің өңеш қатерлі ісігінің сатысын білуі, оның алдағы уақытта емдеуді жоспарлауына және қандай емдеу тәсілдерін таңдауына көмек береді. Төменде өңеш обырының 4 даму сатысы көрсетілген:\r\n\r\nІ сатысы. Қатерлі ісік өңештің шырышты қабының тек жоғарғы бөлігінде пайда болады.\r\nІІ сатысы. Обыр өңештің барынша терең қабатына еніп кетеді және жақын тұрған лимфа түйіндерді зақымдайды. Бұл сатысында обыр басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне тарала қоймайды.\r\nІІІ сатысы. Обыр өңеш қабырғасына барынша терең орналасады және өңешке жақын орналақан тіндерді және лимфотүйіндерді зақымдайды, бірақ, бұл сатысында да дененің басқа жерлеріне таралмайды.\r\nIV сатысы. Обыр дененің басқа бөліктеріне таралады – жалпы барлық жерде: бауырда, өкпеде, мида, сүйекте.\r\n\r\nКейбір тест түрлері обырдың таралған-таралмағанын анықтауға мүмкіндік береді.\r\n\r\nОндай тесттер:\r\n\r\n•	Компьютерлі томография.  Бұл кескіндер сериясы талдамасына, түрлі түсірілген бұрыштар  мен проэкцияларға негізделген диагностикалау әдісі. \r\n•	Сүйекті сканерлеу. Бұл әдіс сүйектің суретін экраннан немесе таспадан көруге мүмкіндік жасайды және обырдың сүйекке таралған-таралмағанын анықтайды. Зерттеу жүргізу мақсатында ішке аздаған радиоактивті зат енгізіледі. Ол зат қанға таралады да сүйекке тұнады, әсіресе тіндері бұзылған сүйектерге тұнады. Сүйек тініне радиоактивті материалдың жиналған жерін тіркейтін құралды – сүйек сканері деп атайды. \r\n•	Бронхоскопия. Дәрігер ауыздан немесе мұрын қуысынан және жұтқыншақтан тыныс алу жолдарының зақымдануының сатысын білу үшін бронхоскоп енгізеді (ұшында жарығы бар жіңішке түтік).\r\n\r\nӨкпе қатерлі ісігін емдеу\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің емдеу әдістерін іріктеу,  көптеген факторларға қарасты жүзеге асады. Мысалы, олардың көлемі ескерілуі мүмкін, орналасу мекені мен ісіктің таралу сатысы назарға алынуы ықтимал, сондай-ақ, науқастың жалпы жағдайын қарау да басты мәселе болып табылуы мүмкін. Барлық емдер арнайы мамандар командасының көмегімен іске асады. Олар мысалы: гастроэнкологтар, хирургтар, онкологтар және радиологтар болуы мүмкін. Ауыз қуысындағы өңеш обырынның потологиялық процессіне ем жүргізу үшін, ауру жанның, алдымен тіс дәрігеріне барып қаралып келгені абзал. \r\n\r\nӘдетте ауру адамдар көптеген түрлі дәрілерді қабылдайды және қатерлі ісіктің ісінуін бақылау, сондай-ақ, науқастың өмір сапасын жақсарту мақсатында дәрі-дәрмектерді комбинациялайды (біріктіреді)\r\n\r\nХирургиялық емдеу – өңеш обырын емдеудің кең таралған түрі. Ол арқылы ісікті және оның айналасындағы тіндерді  лимфотүйіндермен бірге хирургиялық жолмен кесіп алып тастауға болады (өңешті алып тастауға бағытталған операцияны эзофагэктомия деп атайды). Өңештің зақымдалған жерін кесіп алып тастағаннан кейін, хирург науқастың ас пен сұйықтықты жұтуы үшін  өңештің қалған бөлігін асқазанмен толықтай жалғайды. Қажетіне қарай пластиналы түтікті немесе жалғауды қамтамассыз еті үшін ішектің бөлігін пайдаланады. Хирург сондай-ақ, тамақтың аш ішекке еркін өтуі үшін асқазан мен аш ішектің арасындағы саңлауын кеңейтуі мүмкін. Алайда кейде, бұрын басқа емдеу тәсілін қолданғандықтан хирургиялық емдеу мүмкін болмай қалатын жағдайлар  болады. \r\n\r\nРадиациялық терапия радиотерапия деп те аталады. Обыр жасушаларын жоюға арналған жоғары энергиялы сәулені қолдану арқылы жүзеге асырылатын әдіс. Радиациялы терапия тек өзінің әсері тиген обыр жасушаларын ғана күйдіреді. Радиация терінің сыртына да жүргізілуі мүмкін (сыртқы радиация) немесе радиациялық материалды ішкі жаққа обырға жақын жерге де енгізуі мүмкін (ішкі радиация). Кейде радиациялық терапияның әсерін күшейту үшін өңешке пластикалық түтік кіргізіледі, ол радиацияның әсері кезінде өңештің ашылып тұруна жағдай жасайды. Радиациялық терпаия жеке қолданылуы да мүмкін, немесе химиотерапиямен біріктіріле қолданылы да ғажап емес, сапасына қарай, сондай-ақ, ісіктің көлемі мен орналасу жағдайы операцияға  қолайсыз болғанда   хирургиялық емнің альтернативтері пайдаланылады. Бұдан басқа, дәрігер ісіктің көлемін кішірейту үшін, хирургиялық емнің барынша оң әсерін танытуы үшін радиациялық және химиялық терапияны қоса қолданады. Тіпті ісікті хирургиялық жолмен ісікті жоя алмаса да немесе радиациялық терапияның көмегімен ісікті толық күйдіре алмаса да, тым болмағанда ауруды басу үшін немесе жұтынуды жеңілдету үшін радиотерапия бәрі бір қолданылады.\r\n\r\nХимиотерапия қатерлі ісік жасушаларын жою мақсатында обырға қарсы дәрілерді қолдануды қарастыратын әдіс. Обырға қарсы дәрілер әдетте, барлық ағзаға таралуы үшін  ішке енгізілетін иньекция түрінде тағайындалады.  Химиотерапия емдеудің сапасын арттыру үшін негізгі емдеу әдістерімен (хирургиялық араласумен қоса) радиотерапиямен біріктіріле қолданылуы да мүмкін немесе ісіктің көлемін кішірейту мақсатында, хирургиялық емнің әсерін жоғарлату үшін де қолданылуы ғажап емес.\r\n\r\nСәулелі терапия – обыр жасушасын жою мақсатында жоғарықысымды сәулені қолдану. Сәулелі терапия лазер сәуленің түскен жеріндегі барлық обыр жасушаларын жоюға бағытталады. Дәрігер обыр жасушаларын жою үшін және өңештегі хирургиялық жолмен алынуға келмейтін кейбір жерлердегі ісіктерге лазерлі сәулені қолдануы мүмкін. Бірақ ондай жерлер сирек кездеседі, мысалы ол жұтынудың қйындауына байланысты жерлер болуы мүмкін.\r\n\r\nФотодинамикалық терапия – бұл лазерлі терапияның бір түрі, яғни обыр жасушаларына сіңіп кететін дәрі қабылдату арқылы жүргізіледі. Жарықтың  әерімен ондай дәрілер іске қосылады және обыр жасушаларын ішінен жарып жйып отырады. Дәрігер фотодинамикалық терапияны жұтыну процессіне қатысты симптомдарды жеңілдету үшін пайдаланады.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігін емдеу кезіндегі жанама әсерлер\r\n\r\nОбарға қарсы терапияда жанама әсерлер қабылдаған емнің түріне байланысты және олардың түрлі ауруларына қатысты болып келеді.\r\n\r\nӨңештің қатерлі ісігін хирургиялық емдеу кезінде аз уақыттық ауру сезімі болуы мүмкін және операция жасалған жердегі тіндерде күшемелі қысым болуы ықтимал. Бұл жағдайды дәрілердің көмегімен бақылауға да болады. Ауру адамдар өкпенің іркілмеуі үшін арнайы тыныс алу мен жөтелудің әдістерін үйренеді. \r\n\r\nРадиациялық терапия обыр тіндерін күйдіру барысында, сау тіндерді де зақымдап алады. радиотерапияның жанама әсері радиацияның көмегімен дене бөлігіне әсер берген кезде соның мөлшеріне қатысты болады. Радиациялық терапияның барынша кең таралған жанама әсерлері: ауыз қуысының құрғауы, ауыз қуысының және тамақтың жаралануы,   жұтынудың қиындауы, ауыз құысының шырышты қабының және қызыл иектің ісінуі, тіс жегінің пайда болуы, әлсіреу, тәбеттің жоғалуы және радиацияның әсері болған орындарда  тері түсінің өзгеруі.   \r\n\r\nХимиотерапия, сондай-ақ радиациялық терапия секілді обыр тіндерін құрту барысында, сау тіндерді де зақымдап тастайды. Оның жанама әсері қолданған дәрілері мен олардың мөлшеріне қатысты болады. Химиотерапияның кең таралған жанама әсерлері: жүрек айну және құсу, тәбеттің бұзылуы, шаштың түсуі, терінің тітіркенуі, ауыз қуысы мен еріннің жаралануы, сонамен қатар әлсіздік. Аталған жанама әсерлер химиотерапиядан кейін немесе бұл терапияның бөлек сеанстары арасында ақырындап жоғалады. \r\n\r\nЛазерлі терапия лазерлің әсері болған жерлерде  аз уақыттық ауру сезімдерін тудырады. Бірақ, бұл жағдай дәрінің көмегімен ретке келуі мүмкін.\r\n\r\nФотодинамикалық терапия тері мен көздің жарыққа тым әсершілдігін арттырады. Бұл  жағымсыз процесс 6 немесе одан да көп апта аралығында ақырындап тоқтайды. Басқа да жанама әссерлерге жөтелді, жұтынудың қиындауын, асқазанның ауруын, сонымен қатар, дем алғанда ауруы мен демікпені қосуға болады.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігі бар адамдардың тамақтануы\r\n\r\nҚатерлі ісік кезінде жақсы тамақтанса ағзаға жеткілікті нәруыз түседі. Сөйтіп, салмақтың түсе беруі тежеліп, күш-қуатты сақтауға мүмкіндік туады. Жақсы тамақтану арқылы ауру жандар жеткілікті энергия жинайды және өздерін жақсы сезінуіне жағдай туындайды. Бірақ өкінішшке қарай, көптеген өңеш обырымен ауыратын ауру адамдар  жеткілікті мөлшерде қоректене алмайды. Әрине ол жұтынудың қйындауы салдарынан. Науқастар өздерін дел-сал, әлсіз сезінгендіктен де дұрыс тамақтана алмайды. Қатерлі ісіктің бірқатар жанама әсерлері, шаш түсу, жүрек айну, ауыз қуысының құрғау мен жараланып кетуі, сондай-ақ, ауыз қуысындағы жағымсыздықтың салдарынан тамақтануға зауықтың соқпауы болып табылады. Сонымен қатар, көптеген ауру жандарда дәм сезу сезімі бұзылып жатады.\r\nХирургиялық операциядан кейін аурулар тағамдық затты тамырға енгізу арқылы қабылдайды. Бұл шара парентеральді тамақтану деп аталады. Кейбір ауру жандарды зонд (иілгіш пластикалық түтік, адамның тамақтануға қатысатын мүшелерді қалыптасып үлгермей жатқан кезде ауыз арқылы асқазанға тікелей орнатылады) арқылы тамақ тамақ беріледі.\r\n\r\nӨңеш обыры бар аурулар тамақты аздап ішуі керек. Есесіне, күніне  аз-аздан үш реттен артық ішкені абзал. Жұтынудың қиындауы кезінде, науқастарға жұмсақ  немесе сулы, түрлі дәмдендіргіштері бар тамақтарды ішкен пайдалы. Ондай азық-түліктер: пудингтер, сорпалар, олар еш қиындықсыз жұтылады. Кейде қабылдап жүрен тағамын мұқият өлшеп тұрған дұрыс. Дәрігерлердің, диетологтардың және басқа да медицина қызметкерінің дұрыс тамақтану жайындағы кеңесі, ауру адамдарға едәуір пайдасын тигізуі мүмкін.\r\n\r\nҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер химиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісігін емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қоссымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы сезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\nАурулардың күтіміне қолдау көрсету\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоционалдық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреуделі емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады.  \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігін емделгеннен кейін бақылап тұрудың маңыздылығы\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігін емделгеннен кейін бақылам тұрудың маңыздылығы басым болмақ. Егер де обырдың симптомдары қайта пайда болып жатса, жедел шешім қабылдап, емделу жайында ойлану керек. Ондай бақылаулар: дәрігердің уақытылы тексерісі, рентгенологиялық зерттеулер және зертханалық талдамалар. Жалпы науқас обырға қатысты қандай да бір өзгерістер орын ала бастаса дәрігерге хабарласқаны абзал.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1416,'article','1060','Nıstagm','qz','2018-07-28 15:48:59','2018-07-28 15:37:00','Nıstagm – bul kózdiń jyldam, baqylaýǵa alynbaıtyn qozǵalysyn sıpattaıtyn termın:  \r\nBir jaqstan ekinshi jaqqa qaraı (kóldeneń nıstagm)\r\nJoǵary jáne tómen (tik nıstagm)\r\nSheńber boıymen (aınalmaly nemese torsııalyq nıstagm)\r\nSebebine baılanysty nıstagm bir nemese eki jaqty bolady. Sondaı-aq, aýrýdy sıpattaý úshin «bılep turǵan kóz» termıni de qoldanylady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1060',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Nıstagm','y','   Nıstagm Nıstagm – bul kózdiń jyldam, baqylaýǵa alynbaıtyn qozǵalysyn sıpattaıtyn termın:  \r\nBir jaqstan ekinshi jaqqa qaraı (kóldeneń nıstagm)\r\nJoǵary jáne tómen (tik nıstagm)\r\nSheńber boıymen (aınalmaly nemese torsııalyq nıstagm)\r\nSebebine baılanysty nıstagm bir nemese eki jaqty bolady. Sondaı-aq, aýrýdy sıpattaý úshin «bılep turǵan kóz» termıni de qoldanylady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nNıstagm – bul kózdiń jyldam, baqylaýǵa alynbaıtyn qozǵalysyn sıpattaıtyn termın:  \r\n\r\n* Bir jaqstan ekinshi jaqqa qaraı (kóldeneń nıstagm)\r\n\r\n* Joǵary jáne tómen (tik nıstagm)\r\n\r\n* Sheńber boıymen (aınalmaly nemese torsııalyq nıstagm)\r\n\r\nSebebine baılanysty nıstagm bir nemese eki jaqty bolady. Sondaı-aq, aýrýdy sıpattaý úshin «bılep turǵan kóz» termıni de qoldanylady.\r\n\r\n\r\nKózdiń qurylysy jáne qyzmeti\r\n\r\n\r\n\r\nKóz – sfera tárizdi kórý aǵzasy. Ol suıyqtyqqa toly. Aqqabyqtan, móldirqabyqtan turatyn kózdiń syrtqy qabaty qorǵanys qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Ishki qabaty (torqabyq) nervterden jáne jaryq-túske sezimtal jalǵamdardan turady. Sondaı-aq, móldirqabyqtyń artynda ornalasqan nurly qabyq bar, ol –juqa qozǵalmaly plastına, ortasynda qarashyq atalatyn dóńgelek oıyǵy bar. Onyń artynda qaraq (kóz burshaǵy) ornalasqan, ol – lınza túrindegi móldir sozylmaly dene, onyń basty qyzmeti – jaryqty syndyrý. Konıýnktıva – qabaqtyń ishki bóligin jaýyp turatyn silemeı qabyǵy.\r\n\r\nJaryq kózge móldirqabyq arqyly ótedi. Kóz arqyly jaryqtyń ótýinde móldirqabyq qarashyqtyń pishini ózgerý esebinen keńeıip, kózge kóbirek jaryqty ótkizedi nemese tarylyp, ony shekteıdi. Odan keıin lınzalar jaryqtyń torqabyqqa týra shoǵyrlanyp túsýi úshin  ózderiniń pishinin ózgertedi. Jaryq kórý nervisi arqyly mıǵa nerv sıgnaldaryn berýdiń hımııalyq úrdisin iske qosatyn fotoretseptorlardy qozdyrady.\r\n\r\nMıda osy nerv ımpýlstaryn óńdeý jáne tutas beıne qalyptastyrý júredi.\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nKózdiń eriksiz qozǵalysy nemese nıstagm mıdyń kóz qozǵalysyn baqylaıtyn aýmaǵy qyzmetiniń buzylysynan týyndaıdy. Ishki  qulaqtyń dene qımylyna jáne ornalasý ózgerisine sezimtal bóligi (labırınt) kózdiń qozǵalysyn baqylaýǵa kómektesedi.\r\n\r\nNıstagmnyń eki túri bar:\r\n\r\n* Týa bitken, balalyq nıstagm sındromy.\r\n\r\n* Júre paıda bolǵan nıstagm, ómir boıynda jaraqattan paıda bolǵan.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nTÝA PAIDA BOLǴAN NISTAGM (balalyq nıstagm sındromy)\r\n\r\nTýa bitken nıstagm, ádette, jeńil ótedi. Ol ýshyqpaıdy jáne basqa da aýrýlarmen baılanysty emes.\r\n\r\nBul aýrýǵa shaldyqqan adamdar ózderi kóziniń bulaı qozǵalýyn baıqamaıdy, tek qorshaǵan adamdar baıqaıdy. Eger qozǵalystyń kólemi úlken bolsa, kórgishtik nasharlaýy múmkin. Kórýdi hırýrgııalyq aralasý arqyly jaqsartýǵa bolady.\r\n\r\nNıstagm kózdiń týa bitken aýrýymen baılanysty bolýy múmkin. Mundaı qubylystyń sırek bolýyna qaramastan, oftalmolog nıstagm bar ár balany kóz aýrýy bolýyna tekserýi qajet.\r\n\r\nJÚRE PAIDA BOLǴAN NISTAGM\r\n\r\nJúre paıda bolǵan nıstagmnyń jıi sebebi – esirtki nemese keıbir dárilik preparattardy qabyldaý. Fenıtoın (Dılantın) – qurysýǵa qarsy preparat, alkogoldi nemese kez kelgen tynyshtandyratyn preparatty shamadan tys kóp tutyný qulaq labırıntiniń qyzmetin buzýy múmkin.\r\n\r\nAýrýdyń paıda bolýynyń basqa sebepteri:\r\n\r\n* JOL-kólik apatyndaǵy bas jaraqaty\r\n\r\n* Ishki qulaq aýrýlary, mysaly, labırıntıt nemese Mener aýrýy\r\n\r\n* Insýlt\r\n\r\n* Organızmdegi tıamınniń nemese V12 dárýmeniniń tapshylyǵy\r\n\r\nKózdiń qozǵalysyn baqylaıtyn mıdyń aýmaqtarynyń zaqymdanýyndaǵy mıdyń kez kelgen aýrýy (mysaly, shashyrańqy skleroz nemese isik) nıstagmdy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n \r\nÚıdegi kútim\r\n\r\nKórýdiń buzylysyn nemese júıke júıesiniń aýrýlaryn, bas aınalýyn joıý úshin úı-jaıdyń jaǵdaıyna ózgeris engizý qajet bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nNıstagm sımptomdary bolsa nemese oǵan kúmán paıda bolsa, dárigerge kóriný qajet.\r\n\r\n \r\nDárigerge kórinýden neni kútýge bolady\r\n\r\nEmdeýshi dáriger syrqatnamany muqııat zerttep, medıtsınalyq tekserýdi ótkizedi, júıke júıesi men ishki qulaqqa kóńil bóledi. Tekserip, qaraý kezinde dáriger kózáınek kııýdi ótinýi múmkin, bul kózdi úlkeıtip kóretýge múmkindik beredi.\r\n\r\nNıstagmdy tekserý úshin dáriger kelesi em-sharany júrgizýi múmkin:\r\n\r\n* 30 sekýnd boıy aınalýdy, odan keıin toqtap, nysanǵa qaraýǵa tyrysýdy ótinedi.\r\n\r\n* Aldynda kóz baıaý, bir baǵytta qımyldap, odan keıin tezirek, qarama qarsy baǵytta qımyldaıdy.\r\n\r\nEger nıstagm basqa aýrýmen baılanysty bolsa, kózdiń qımyly aýrýdyń sebebine baılanysty bolady.\r\n\r\nSyrqatnamany toltyrýda jıi qoıylatyn suraqtardyń mysaldary:\r\n\r\n* Kózdiń mundaı qozǵalysyn qashan alǵash ret baıqadyńyz?\r\n\r\n* Qanshalyqty jıi bolady?\r\n\r\n* Kózdiń eriksiz qozǵalysy paıda bolǵanǵa deıin ne boldy ?\r\n\r\n* Aýrýdyń barysy jaqsardy ma, nasharlady ma, nemese basyndaǵydaı ma?\r\n\r\n* Kózdiń qozǵalysy bir jaqtan ekinshi jaqqa qaraı baǵyttalǵan ba?\r\n\r\n* Kózdiń qozǵalysy joǵary –tómen baǵyttalǵan ba?\r\n\r\n* Qandaı dárilik preparattardy qabyldap júrsiz?\r\n\r\n* Basqa sımptomdar baıqalady ma ?\r\n\r\nNaýqasqa kelesi tekserý túrleri taǵaıyndalady:\r\n\r\n* Mıdyń KT\r\n\r\n* Elektrookýlografııa: kózdiń qozǵalysyn shaǵyn elektrodtardyń kómegimen baǵalaýdyń elektr ádisi\r\n\r\n* Mıdyń MRT\r\n\r\n* Kózdiń qozǵalysyn tirkeý arqyly vestıbýlıarlyq tekserý.\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda týa bitken nıstagm emdelmeıdi. Júre paıda bolǵan nıstagmnyń emdeýi ony týyndatqan aýrýdyń sebebine baılanysty. Keıbir jaǵdaıda nıstagmdy joıýǵa kelmeıdi. Eger nıstagm dárilerdi qabyldaýmen nemese ınfektsııamen baılanysty bolsa, ol ádette, sebebi joıylǵanda ótedi, mysaly, dárini qabyldaýdy toqtatqanda.\r\n\r\nBalalyq nıstagm sındromy bar naýqastarda kórý qyzmetin jaqsartý úshin kelesi emdeý ádisteri kómektesýi múmkin:\r\n\r\n* Prızmalar\r\n\r\n* Tenotomııa sekildi operatsııalar\r\n\r\n* Balalyq nıstagmdy dári-dármekpen emdeý.\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nKózdiń eriksiz qozǵalysy; kózdiń bir jaqtan ekinshi jaqqa tez qozǵalysy; Kózdiń baqylaýǵa kelmeıtin qozǵalysy.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(1417,'article','137','Эризипелоид','kz','2018-07-19 07:32:43','2018-07-19 07:30:00','Эризипелоид – терінің бактериалдық қабынуы (дерматит).','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=137',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Э','Эризипелоид','y','   Эризипелоид Эризипелоид – терінің бактериалдық қабынуы (дерматит). Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЭризипелоид – терінің бактериалдық қабынуы (дерматит).\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nЭризипелоидтің қоздырғышы - Erysipelothrix Rhusiopathiae бактериясы.  Бактериялардың бұл түрі балықта, құста, сүт қоректілерде, моллюскілер мен шаян тәрізділерде мекендейді. Адамдар әдетте, осы жануарлармен жұмыс істегенде жұқтырады (мысалы, фермерлер немесе қасапшылар).\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nНегізгі симптомы – терінің сезімталдығының артуы және қызаруы.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nАуруды емдеу үшін антибактериалдық препараттар тағайындалады, әсіресе, пенициллин.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nИнфекция сирек таралады және өздігінше өтуі мүмкін.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL);
