__Jalpy aqparat__

{ALINK(aname="1")}__Jalpy aqparat__{ALINK}

{ALINK(aname="2")}__Sebepteri__{ALINK}

{ALINK(aname="3")}__Sımptomdary__{ALINK}

{ALINK(aname="4")}__Dıagnostıka__{ALINK}

{ALINK(aname="5")}__Emdeý__{ALINK}

{ALINK(aname="6")}__Boljamy__{ALINK}

{ALINK(aname="7")}__Múmkin asqynýlary__{ALINK}

{ALINK(aname="8")}__Qashan dárigerge kóriný qajet__{ALINK}

{ALINK(aname="8")}__Aldyn alý__{ALINK}

 {ANAME()}1{ANAME}
__Jalpy aqparat__

Ýretrıt – nesep shyǵarý kanaly – úrpiniń isinýi jáne titirkenýi (qabynýy). Úrpi (nesep shyǵarý kanaly) – organızmnen nesep shyǵarylatyn tútik.

 {img type="fileId" fileId="290" responsive="y" featured="y"}

''Áıelderdiń nesep-jynys júıesi''         

 {img type="fileId" fileId="289" responsive="y" featured="y"}

 ''Erlerdiń nesep-jynys júıesi''

''Áıelder men erlerdiń nesep shyǵarý joldary úrpisiniń uzyndyǵymen ǵana erekshelenedi.''

{ANAME()}2{ANAME}
__Sebepteri__

Ýretrıt bakterııalardan nemese vırýstardan týyndaıdy. Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasyn týyndatqan bakterııalar (ishek taıaqshasy) jáne jynystyq jolmen beriletin aýrýlar (hlamıdıoz, gonoreıa) da ýretrıttiń sebebi bolýy múmkin. Ýretrıtti týyndata alatyn vırýstarǵa – qarapaıym gerpes jáne  tsıtomegalovırýs jatady.

Basqa sebepteri:

·         Jaraqattar

·         Uryqtandyrýǵa qarsy quraldarda: kremder, kóbikter, t.b. qoldanylatyn hımııalyq zattekterge asqan sezimtaldyq.

Ýretrıttiń qaýip faktorlary:

·         Bala órbitý jasyndaǵy áıelder

·         20 – 35 jastaǵy erler

·         Jynystyq qatynastaǵy seriktesterdiń kóptigi

·         Joǵary qaýipti jynystyq qatynas (mysaly, analdyq, prezervatıvsiz)

·         jynystyq jolmen beriletin aýrýlardyń bolýy.

{ANAME()}3{ANAME}
__Sımptomdary__

Erlerde :

* nesepte nemese sháýette qannyń paıda bolýy
* nesep shyǵarýda kúıdiretin aýyrsynýdyń paıda bolýy (dızýrııa)
* jynystyq músheden bólindi shyǵýy
* qyzba (sıre)
* nesep shyǵýynyń jıileýi
* penıstiń nemese shaptyń aýmaǵynyń qyshýy, aýyrsynýy nemese isinýi
* jynystyq qatynas kezinde nemese eıakýlıatsııa kezindegi aýyrsyný.

Áıelderde :

* ishtiń aýyrsynýy
* nesep shyǵarýda kúıdiretin aýyrsynýdyń paıda bolýy
* qyzba jáne qaltyraý
* nesep shyǵýynyń jıileýi
* jambas qýysyn aýmaǵyndaǵy aýyrsyný
* inshekten (qynaptan) bólindi shyǵýy.

{ANAME()}4{ANAME}
__Dıagnostıka__

Dáriger nemese medbıke naýqasty qaraıdy. Erlerde ishtiń, nesepqaptyń, penıstiń, umanyń aýmaǵyn qaraıdy. Qaraý kezinde anyqtalýy múmkin:

* jynystyq músheden bólindi shyǵýy
* shaptyń aýmaǵyndaǵy aýyrsynǵan jáne úlkeıgen lımfa túıinderi
* aýyrsynatyn jáne isingen jynystyq múshe.

Sondaı-aq, dáriger saýsaqpen rektaldyq zertteý júrgizedi.

Áıelderde ishtiń jáne jambas qýysynyń aýmaǵyn qaraıdy. Dáriger kelesilerdiń bolýyn tekseredi:

* úrpiden bólindiler shyǵýy
* ishtiń tómengi bóliginiń aýyrsynýy
* úrpiniń aýyrsynýy.

Sondaı-aq, dáriger nesepqapty ushynda kamerasy bar tútiktiń kómegimen qaraıdy. Bul tsıstoskopııa atalady.

Kelesi tekserýler ótkiziledi:

* qannyń jalpy taldaýy (OAK)
* S-reaktıvti aqýyzdy anyqtaý
* Jambas qýysy aǵzalarynyń ÝDT (ÝZI) (áıelder úshin)
* Júktilikke test (áıelder úshin)
* Neseptiń jalpy taldaýy jáne neseptiń bakterıaldyq ósindisin zertteý
* gonoreıa, hlamıdıoz, t.b. jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa tekserý.

{ANAME()}5{ANAME}
__Emdeý__

Ýretrıtti emdeýdiń maqsaty:

* ınfektsııanyń sebebin joıý
* aýrýdyń sımptomdaryn jeńildetý
* ınfektsııanyń taralýynyń aldyn alý.

Infektsııa bolsa, antıbıotıkter taǵaıyndalady.

Sondaı-aq, qarańyz:

* Hlamıdıoz
* Gonoreıa

Aýyrsynýdy basatyn preparattar, onyń ishinde, steroıdty emes qabynýǵa qarsy preparattar nemese Fenazopırıdın (Pırıdıým) taǵaıyndalýy múmkin, ol antıbıotıktermen qatar nesep shyǵarý joldarynda áreket etedi.

Ýretrıtke shaldyqqan adamdar emdeletin kezde jynystyq qatynasqa túspeýi nemese prezervatıv qoldanýy tıis. Eger qabynýdyń sebebi ınfektsııa bolsa, jynystyq seriktesińiz de emdeý kýrsynan ótýi tıis.  

Jaraqattan nemese hımııalyq titirkendirgishterdiń saldarynan ýretrıtke shaldyqqan adamdarǵa jaraqat nemese titirkendirgishterden alshaq bolý qajet.

Antıbıotıktermen emdelgennen keıin ótpeıtin jáne 6 aptaǵa deıin sozylatyn ýretrıt – sozylmaly atalady. Bul máseleni emdeý úshin túrli antıbıotıkter qoldanylady.

{ANAME()}6{ANAME}
__Boljamy__

Durys anyqtap, emdegende ýretrıt ádette, asa asqynýsyz ótedi.

Degenmen, ýretrıt áıeldermen qatar erlerde de úrpiniń (úrpiniń bitelisi) jáne basqa nesep-jynystyq aǵzalardyń qaıtymsyz zaqymdanýyna aparýy múmkin.

{ANAME()}7{ANAME}
__Múmkin asqynýlary__

Erlerde ýretrıt kelesi asqynýlar paıda bolýymen qaýipti:

* Nesep qaptyń qabynýy (tsıstıt)
* Epıdıdımıt
* Atalyq bezdiń qabynýy (orhıt)
* Qýyq asty beziniń qabynýy (prostatıt)

Aýyr ınfektsııadan keıin úrpiniń tarylýy paıda bolýy múmkin.

Áıelderde ýretrıt kelesi asqynýlar paıda bolýymen qaýipti:

* Nesep qaptyń qabynýy (tsıstıt)
* Tservıtsıt (jatyrdyń moınynyń silemeı qabatynyń qabynýy)
* Jambas qýysy aǵzalarynyń qabyný aýrýlary (jatyrdyń, onyń tútikteriniń nemese analyq bezdiń silemeı qabatynyń qabynýy).

{ANAME()}8{ANAME}
__Qashan dárigerge kóriný qajet__

Ýretrıttiń sımptomdary bolsa, dárigerge kóriný qajet.

{ANAME()}9{ANAME}
__Aldyn alý__

Ýretrıttiń keıbir sımptomdary jeke gıgıenany qadaǵalaý jáne qaýipsiz jynystyq qatynas (tek bir jynystyq seriktes, prezervatıv qoldaný) arqyly joıylýy múmkin.

{ANAME()}10{ANAME}
__Sınonımdary__

Úrpilik sındrom; gonokokktyq emes ýretrıt.

__Aqparat kózi:__ AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000439.htm

__Aýdarmashy:__ Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi

__Redaktsııalyq alqa:__

Almaz Sharman, medıtsına professory

Lázat Aqtaeva, m.ǵ.d.

Sálim Smaıylov, b.ǵ.k.