INSERT INTO `index_5c78d55771ac3` VALUES (660,'article','852','Тырнақ түсінің өзгеруі ','kz','2018-12-21 04:13:07','2018-12-21 04:12:00','Тырнақ түсінің өзгеруі көптеген себептерге байланысты болады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=852',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тырнақ','y','   Тырнақ түсінің өзгеруі  Тырнақ түсінің өзгеруі көптеген себептерге байланысты болады. Тырнақ түсінің өзгеруі көптеген себептерге байланысты болады.\r\n\r\n•	Жарақат алған кезде тырнақтың қараюы. \r\n- Жарақаттанған тырнақтың астының қанағымы немесе қанталауы тырнақтың қаралайды немесе оған шымқай қызыл түс береді. Тырнақтың астындағы ұйыған қанды дренаждау керек. Тырнақтың қарайғанының жазылуына бір апта уақыт кетуі мүмкін.\r\n- Кейде жарақаттанған тырнақ астының қараюы – тырнақ орнының (тырнақ қалыптаса бастайтын аймағының) жарарақатын білдіреді. Бұл жағдайда тырнақты алып тастап, тырнақ ернеуін емдеу қажет.\r\n- Меленома жарақаттанған тырнақты қарайтып, оған тегіс емес түр беруі мүмкін. \r\n•	Тырнақтың көгеруі дәрілік препараттардың жанама әсерінен пайда болуы мүмкін.\r\n•	Көгерген тырнақтар қанның құрамында оттегінің төмендеуіне байланысты проблемалардан да туындайды. Мысалы, демікпе мен өкпенің обструктивті ауруы, қатты қаназдық, салқындау, теңіз үстінен көтерілгендегі биіктік деңгейінің әсер етуі, перифериялық артериялар ауруы немесе шок (естен тану).\r\n•	Қараторы адамдарда қоңыр жолақтар көп кездеседі. Егер олар жаңадан пайда болып немесе ауыса бастаса, онда алаңдауға негіз бар. Дұрыс тамақтанбау немесе дәрі-дәрмекті дұрыс пайдаланбау қоңыр жолақтарға әкеп соқтырады  \r\n•	Жасылдану саңырауқұлақ инфекцияларынан немесе бактерияларынан туындайды.\r\n•	Өңсіз, боз тырнақтың пайда болуы дұрыс тамақтанбау, қаназдық,\r\n•	денуіне, бозаруына \r\n•	Тырнақтың өңсізденуі, бозаруы дұрыс тамақтанбаудан пайда болуы мүмкін. Атап айтқанда, қаназдық немесе цинктің жетіспеушілігі және басқа да медициналық проблемалардың әсері.\r\n•	Тырнақтағы ақ дақтар немесе лейконихия әдетте жеңіл жарақаттанғанда, тіпті білінбей қалуы да мүмкін. Бұл тырнақтың дақтануы бір аптада, бір айда ешқандай емдеусіз кетіп қалады.\r\n•	Тырнақтың сарғаюы тырнақтың тырнақ орнынан ажыраған кезінде (онихомадезис) туындайды, жарақат алғандағы терінің күйі немесе зақымдануы болып табылады. Сондай-ақ, ол өкпенің созылмалы ауруы немесе қатерлі ісік секілді медициналық проблемалардан туындайды. Кейбір бояуды әсіресе қызық түсті лакты дұрыс пайдаланбаған кезде немесе шылым шегу салдарынан тырнақтар сарғаюы мүмкін. \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(661,'article','858','Герпетикалық баспа (ангина)','kz','2018-12-21 06:16:54','2018-12-21 06:08:00','Герпетикалық баспа (ангина) – бұл вирустық ауру. Ол дене қызуының көтерілуімен (қалтырау) және тамақ тілшесі мен ауыз қуысында жараның пайда болуымен сипатталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=858',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Герпетикалық','y','   Герпетикалық баспа (ангина) Герпетикалық баспа (ангина) – бұл вирустық ауру. Ол дене қызуының көтерілуімен (қалтырау) және тамақ тілшесі мен ауыз қуысында жараның пайда болуымен сипатталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nГерпетикалық баспа (ангина) – бұл вирустық ауру. Ол дене қызуының көтерілуімен (қалтырау) және тамақ тілшесі мен ауыз қуысында жараның пайда болуымен сипатталады.\r\n\r\nСебептері\r\nГерпетикалық баспа көп таралған балаладың инфекциялық ауруы болып табылады. Ол 3 жастан 10 жасқа дейінгі балаларда жиі кездеседі, десе де оның кез-келген жаста да пайда болатынын естен шығарсаған жөн.\r\nНегізінде, бұн инфекцияның қоздырғыш вируы А тобындағы Коксаки вирусы. Бұл вирус жұқпалы. Егер біреу үйде немесе мектепте осы аурумен ауыратын болса, сіздің балаңызға да аталмыш вирустың жұғу қаупі болады.\r\n\r\nСимптомдары\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Бас ауруы;\r\n•	Тәбеттің жоғалуы;\r\n•	Жұтынғанда ауырсыну;\r\n•	Ауыз қуысы мен тамақта жара пайда болады, сонда-ақ, сауырға аяқ-қолға бөртпелер қаптап кетеді.\r\nӘдетте жаралардың түсі ақ, ақ-сұр түсті болып келеді де, айналасы қызарып тұрады. Ал олар өте қатты ауыртады. Негізінде олар көп болмайды.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nБұл ауруды анықтау үшін арнайы бір әдістердің қажеті шамалы. Дәрігер медициналық тексеру жүргізеді, симптомдары мен қалай ауыратындығы, жайында қандай өзгерістер орын алғаны туралы сұрайды.\r\n\r\nЕмдеу\r\nАуру симптомдарына қарай төмендегідей емдеу жолдары қарастырылған:\r\n•	Қалтырау мен жайсыздықты жеңілдету үшін ацетаминофен немесе ибупрофен тағайындалады;\r\n•	Көп мөлшерде сұйықтық ішіңіз, әсіресе суық сүтті сусындарды. Ауыз қуысын жылыман сумен шайыңыз немесе жеміс-жидек балмұздағын жеңіз. Ыстық сусындар мен цитрусты қоректерге жоламаңыз;\r\n•	Аялауыш емдік диетаны ұстаныңыз. Герпетикалық баспа кезінде балмұздақ секілді суық сүтті азықтар, ең тиімді таңдау болып есептеледі. Өте қышқыл жемістердің шырыны да ауыз қуысындағы ойық жараларды тітіркендіреді. Ащы, қуырылған, ыстық тағамдарды жеуд мұндай жағдайда мүлдем доғарған дұрыс;\r\n•	Қажетіне қарай ауыз қуысын шаю үшін  жерлігікті анестетиктерді  қолданса болады (олар бензакон немесе ксилокаиндарды құрауы мүмкін, бірақ оларды ішке қадылдаудың қажеті жоқ).\r\n\r\nБолжамы\r\nАуруды емдесе тез-ақ, бір аптаның ішінде жазылып кетеді.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nЕгер асқына қалса, сусызданы орын алуы ықтимал, бірақ оны дәрігеріңіз қайта қалпына келтіре алады.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей симптомдар туындаған жағдайда дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Қалшылдау, тамақтың ауруы немесе ауыз қуысындағы ауырсыну 5 күнге созылып бара жатса;\r\n•	Балаңыз сұйықтықты аз ішсе, және сусыдана беретін болса;\r\n•	Дене қызуы өте жоғары көтеріліп кетіп, түспей тұрып алса.\r\n\r\nАлдын алу \r\nҚолды жақсылап тұрып жуып жұру арқылы аурудың инфекциясын қоздыратын вирустың алдын алуға болады.\r\nБалалардың ауыз қуысындағы туындаған мәселелер (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nтамақтың ауруы\r\nбаспа\r\nангина\r\nвирус\r\nгерпес\r\nинфекция\r\nвирусты инфекция\r\nгерпетикалық инфекция\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(662,'article','879','Көршиқан (карбункул)','kz','2018-12-24 04:54:29','2018-12-24 04:42:00','Көршиқан (карбункул) – бұл патологиялық процесі түк фолликулар тобында жүретін тері инфекциясының ауруы. Инфекция түскен тіндерден  тері астында терең орналасқан төмпешіктер пайда болады. Оның іші іріңге толы болуы мүмкін. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=879',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Көршиқан','y','   Көршиқан (карбункул) Көршиқан (карбункул) – бұл патологиялық процесі түк фолликулар тобында жүретін тері инфекциясының ауруы. Инфекция түскен тіндерден  тері астында терең орналасқан төмпешіктер пайда болады. Оның іші іріңге толы болуы мүмкін.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\nКөршиқан (карбункул) – бұл патологиялық процесі түк фолликулар тобында жүретін тері инфекциясының ауруы. Инфекция түскен тіндерден  тері астында терең орналасқан төмпешіктер пайда болады. Оның іші іріңге толы болуы мүмкін. \r\nКөршиқанның бірден көп түрі пайда болса, оны карбункуллез деп атайды.\r\n\r\nСебептері\r\nТері қабаттары\r\nКөршиқанның  қозуына көбінесе  алтын түсті стафилококк инфекциясы әсер етеді. инфекция жұқпалы болып табылады. Яғни бұл дененің басқа бөліктеріне  тарап,бөгде адамдарға да жұғуы мүмкін.\r\nКөршиқан бірнеше тері қабаттарынан тұрады (фурункулдар). Бұл инфекциялы массалар сұйықтықпен, іріңмен және некротикалық тіндермен толы болады. Қабынған көршиқан сұйықтықтары өздігінен құрғауы мүмкін, бірақ кей жағдайда инфекциялы массасы өте терең орналасқандықтан бұл процестің орын алуы мүмкін болмайды.\r\nКөршиқан кез келген дене бөлігінде пайда болады. Дегенмен көбінесе арқа мен желкеде кездеседі. Көршиқан әйелдерге қарағанда ер адамдарда жиі пайда болады.\r\n\r\nАуру тудыратын бактериялар жұқпалы болғандықтан, бір мезетте отбасы мүшелерінде бірдей шығуы мүмкін. Көршиқанның шығу себептерін көп жағдайда анықтау мүмкін емес.\r\nКөршиқанның пайда болуына әсер ететін  жағдайлар:\r\n•	Киімнің қажауы немесе қырыну\r\n•	Тазалықтың болмауы\r\n•	Имунитеттің әлсіреуі\r\n\r\nҚант диабетімен ауыратын адамдарда, дерматитте, имунитеттері әлсіз жандар карбункулдың пайда болуына әсер ететін стафилококк инфекциясын жұқтыруға бейім келеді.\r\n\r\nСимптомдары\r\nКөршиқан қалың теріге орналасқан төмпешіктің қабынуымен сипатталады. Ол кішкентай болуы мүмкін, бұршақтың көлеміндей, не белмаса одан үлкеніректеу, тіпті теннис добының көлеміндей болып үлкейеді.  Көршиқанның үстіңгі жағы қызарып, тітіркендіруі мүмкін.  Оған тисе ауыртуы мүмкін.\r\nСондай-ақ ол:\r\n•	Көлемі өте тез үлкейеді;\r\n•	Ортасы ақ немесе сары түсті болады;\r\n•	Дененің басқа да жақтарына таралады;\r\n•	Олардың үсті дымқыл немесе  қабықшамен жабылулы болады;\r\nКейде аурудың басқа да симптомдары пайда болады, мысалы мынадай:\r\n•	Шаршау;\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Жалпы делсалдық;\r\n•	Көршиқан пайда болып, өскенше тері қышиды.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігер сіздің теріңізді қарайды. Терінің қалай көрініп тұрғанына қарай диагнозыы қойылады. Инфекцияны тудыратын бактерияны анықтау үшін іріңнің үлгісін алып зертханада тексеруі мүмкін. Осыдан шыққан нәтижеге қарап дәрігер алдағы уақытта қалай ем жүргізу керектігін шешеді.\r\n\r\nЕмдеу\r\nКөршиқанды әдетте дренаждау керек, тек содан соң ғана ол жиырылады. Көршиқан көбінесе 2 аптаның ішінде өздігінен кетеді.\r\nЖылы компрессаны жапсыру арқылы карбункулдың жиырылуы үшін дренаждалуына ықпал етуге болады. компрессаны бірнеше күн қатарынан басып тұрыңыз. Ешқашан оны тіліп немесе үстін ашық күйінде қалдырмаңыз. Өйткені оның инфекциясы таралады немесе жағдайды ушықтырып жібереді.\r\nЕгер көршиқан 2 аптаның ішінде кетпесе, қайталап туындай берсе, арқа мен бетке беріледі, ақырындап қалтырау мен  басқа симптомдары дамиды. Ол кезде сіз жедел жәрдем қызметкерін шақырыңыз. Емдеу арқылы инфекциямен байланысты асқынулардың алды алынады.\r\n\r\nДәрігер сізге төмендегі емдерді тағайындауы мүмкін:\r\n•	Бактерияға қарсы сабын;\r\n•	Жақпа май немесе таблека түріндегі антибиотиктер.\r\nТерең немесе көлемді көршиқанды дәрігер дренаждайды. \r\nИнфекциясының таралып кетпеуі үшін гигиенаны сақтау барынша маңызды болып табылады.\r\n•	Егер көршиқанды ұстаған болаңыз, қолыңызды жылы сумен сабындап тұрып жуыңыз.\r\n•	Ысқылағыш пен орамалды бөгде адамдармен ортақ пайдаланбаңыз. Себебі ол жағдайдан инфекция тез таралады;\r\n•	Көршиқаны бар адаммен байланысқан киімді, ысқыны, орамалды, төсек жапқышты және де барлық заттарды қайнаған, ыстық сумен жуыңыз;\r\n•	Қалтаны  тығындап жауып тұрған дәкені жиі ауыстырып тұрған дұрыс. \r\n\r\nБолжамы\r\nКөршиқан өздігінен де жиырылуы мүмкін. Басқа жағдайда да негізінде, ем жақсы қонады. Көршиқан инфицирленгеннен кейін бірнеше аптаның, не бір жылдан кейін қайта-қайта пайда бола беруі мүмкін. \r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n•	Мида, теріде, жұлында, бүйрек секілді  ішкі ағзаларда абсцесс туындайды;\r\n•	Эндокардит;\r\n•	Остеомиелит;\r\n•	Теріде мәңгілікке тыртық қалып қояды;\r\n•	Сепсис;\r\n•	Дененің басқа жерлеріне инфекцияның тараллуы;\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Көршиқанға үй жағдайында  2 апта бойы жасалған емнен кейін  жиырылмаса;\r\n•	Көршиқан жиі өршісе;\r\n•	Көршиқан арқаға немесе бетке шықса;\r\n•	Сізде қалтырау пайда болса,  жарадан қызыл жолақшалар таралса, көршиқанның айналасы ісінсе, немесе ауырсынуы күшейсе.\r\n\r\nАлдын алу \r\nМықты денсаулық пен тазалықты сақтау арқылы кейбір терілік стафилококк инфекциясының алдын алуға болады. Мұндай инфекциялар жұқпалы, сондықтан бактерияның таралуынын сақтанып, қауіптің алдын алған жөн.\r\nЕгер сізде көршиқандар жиі шығатын болса, оның қайталап шыға беруінің алдын алу үшін дәрігер сізге антибиотиктер тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nСинонимдері\r\nТерідегі стафилококктік инфекция; карбункуллез\r\n\r\nБеттің ісінуі, дақтар, аллергиялық серпіліс (ерлерде /әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nкарбункуллез\r\nстафилококктік инфекция \r\nіріндеу\r\nқабыну\r\nірінді тері\r\nкөршиқанды емдеу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(663,'article','1001','Gıpertıreoz','qz','2018-07-23 02:31:20','2018-07-23 02:20:00','Gıpertıreoz – qalqansha bez gormondarynyń shamadan tys kóp óndirilýimen sıpattalatyn aýrý. Bul aýrýdy, sondaı-aq, qalqansha bezdiń gıperfýnktsııasy dep te ataıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1001',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gıpertıreoz','y','   Gıpertıreoz Gıpertıreoz – qalqansha bez gormondarynyń shamadan tys kóp óndirilýimen sıpattalatyn aýrý. Bul aýrýdy, sondaı-aq, qalqansha bezdiń gıperfýnktsııasy dep te ataıdy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGıpertıreoz – qalqansha bez gormondarynyń shamadan tys kóp óndirilýimen sıpattalatyn aýrý. Bul aýrýdy, sondaı-aq, qalqansha bezdiń gıperfýnktsııasy dep te ataıdy.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nQalqansha bez endokrındik júıeniń mańyzdy aǵzasy. Ol moıynnyń aldyńǵy betinde, buǵanalardyń qosylǵan jerinen sál joǵaryda ornalasqan. Bez organızmniń ár jasýshasynyń energııasyn  qoldaný úrdisin retteıtin gormondardy óndiredi. Bul úrdis metabolızm atalady. \r\n\r\n\r\n\r\nQalqansha bez – endokrındik (gormondyq) júıeniń bóligi – organızmdegi metabolızmdi retteýde úlken rol atqarady.  \r\n\r\nGıpertıreozdyń paıda bolý sebebi kelesideı:\r\n\r\n* Taǵamǵa quramynda ıodtyń mólsheri kóp ónimderdi tutyný\r\n* Greıvs aýrýy (gıpertıreozdyń jıi kezdesetin sebebi)\r\n* Qalqansha bezdiń vırýstyq ınfektsııalarda, keıbir dárilik preparattardy qabyldaýda nemese júktilik kezinde qabynýynyń paıda bolýy (tıreoıdıt)\r\n* Qalqansha bezdiń nemese gıpofızdiń qatersiz isigi\r\n* Atalyq nemese analyq bezderdiń keıbir isikteri\r\n* Qalqansha bez gormondarynyń úlken mólsherin qabyldaý\r\n* Iod quramdas kontrasttyq zattekti qoldanýmen kórnekilik anyqtaý ádisterin júrgizý\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nAýrýdyń asa jıi kezdesetin sımptomdary:\r\n\r\n* Zeıindi shoǵyrlandyrýdaǵy qıyndyqtar\r\n* Sharshaý  \r\n* Ishektiń qımylynyń kúsheıýi\r\n* Zob (qalqansha bezdiń kórinetin ulǵaıýy) nemese qalqansha bezdiń túıinderi\r\n* Qoldyń dirili\r\n* Kúnniń ystyǵyn kótere almaý\r\n* Tábettiń joǵary bolýy\r\n* Tersheńdik\r\n* Áıelderde etekkir aınalymynyń buzylysy\r\n* Ashýshańdyq\r\n* Mazasyzdyq  \r\n* Uıqydaǵy máseleler\r\n* Salmaq joǵaltý (keıbir jaǵdaıda salmaqtyń  artýy bolady)\r\n\r\nOsy aýrý kezinde kezdesetin basqa sımptomdar:\r\n\r\n* Erlerde emshek beziniń ulǵaıýy\r\n* Teriniń jabysqaqtyǵy\r\n* Dıareıa (ish ótýi)\r\n* Shashtyń túsýi\r\n* Joǵary arterıaldyq qysym\r\n* Kózdiń qyshýy nemese titirkenýi\r\n* Teriniń qyshýy\r\n* Áıelderde etekkir aınalymynyń bolmaýy nemese buzylysy\r\n* Júrek aınýy nemese qusý\r\n* Kózdiń uıasynan dóńestenip shyǵyp turýy (ekzoftalm)\r\n* Júrek soǵýynyń jıileý nemese júrek yrǵaǵynyń buzylysy \r\n* Teriniń qyzarýy\r\n* Jambas pen ıyqtyń bulshyq etteriniń álsizdigi\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger medıtsınalyq tekserýdi ótkizedi, ol kezde anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n* Sıstolııalyq arterıaldyq qysymnyń artýy\r\n* Júrek  yrǵaǵynyń buzylysy \r\n* Qoldyń dirildeýi\r\n* Kózdiń mańaıynyń qabynýy nemese titirkenýi\r\n\r\nQalqansha  bez gormondarynyń deńgeıin zertteý úshin taǵaıyndalatyn qan taldaýlary: \r\n\r\nTTG, T3 jáne T4.\r\n\r\nSondaı-aq, kelesilerdi anyqtaý úshin taldaýlar taǵaıyndalady:\r\n\r\n* Holesterın deńgeıi\r\n* Glıýkoza\r\n* Radıoaktıvti  ıodtyń jutylýy\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýdiń baǵyty sımptomdardyń sebebi men aýyrlyǵyna baılanysty. Gıpertıreoz ádette, kelesi birneshe ádistemelerdiń kómegimen emdeledi:\r\n\r\n* Antıtıreoıdtyq dárilik preparattar\r\n* Qalqansha  bezdiń tinin buzý jáne gormondardyń artyq óndirilýin toqtatý úshin radıoaktıvtik  ıod\r\n\r\n·         Qalqansha  bezdi alyp tastaý úshin hırýrgııalyq operatsııa\r\n\r\nEger qalqansha bez hırýrgııalyq jolmen alynyp tastalatyn bolsa, naýqas ómir boıy qalqansha bezdiń preparattarmen almastyrý emdeýin qabyldaýy tıis.\r\n\r\nTamyrdyń soǵýynyń jıileýi, tersheńdik jáne mazasyzdyq sezimi sekildi sımptomdardy emdeý úshin  beta-tejeý tobynyń preparattary taǵaıyndalady.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nGıpertıreoz emdeýge keledi. Keıbir jaǵdaılarda emdeýsiz de ótedi.\r\n\r\nGreıvs aýrýy saldarynan bolǵan gıpertıreoz ádette, birtindep kúsheıedi. Onyń kóptegen asqynýlary bar, olardyń keıbiri kúrdeli jáne ómirdiń sapasyna áser etýi múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary \r\n\r\nKrız – ınfektsııaǵa nemese kúızeliske baılanysty gıpertıreoz sımptomdarynyń kúrt nasharlaýy. Bul kezde qyzba, nazar qoıýdyń tómendeýi jáne ishtiń aýyrsynýy baıqalady. Naýqastar aýrýhanada emdelýi tıis.\r\n\r\nAýrýdyń basqa asqynýyna jatatyndar:\r\n\r\n* Júrek yrǵaǵynyń jıileýi, arıtmııa nemese júrek jetkiliksizdigi sekildi aýrýlar \r\n* Osteoporoz\r\n\r\n Hırýrgııalyq aralasýǵa baılanysty asqynýǵa jatatyndar:\r\n\r\n* Moıyndaǵy tyrtyq\r\n* Daýys baılamdarynyń zaqymdanýyna saı qarlyǵý\r\n* Qalqanserik bezderdiń (qalqansha bezdiń qasynda ornalasqan) zaqymdanýyna saı qandaǵy kaltsııdiń tómen deńgeıi\r\n* Gıpotıreoz (qalqansha bezdiń gıpofýnktsııasy)\r\n \r\n\r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nGıpertıreozdyń sımptomdary bolsa, dárigerge kóriný qajet. Kelesi sımptomdar bolsa, «103» telefony arqyly shuǵyl medıtsınalyq járdem qyzmetine habarlasyńyz:\r\n\r\n* Estiń buzylysy\r\n* Bas aınalýy\r\n* Júrek soǵýynyń jıileýi nemese udaıy soqpaýy\r\n\r\nGıpertıreozdy emdeýde qalqansha  bez gıpofýnktsııasynyń sımptomdary paıda bolsa, dárigerge kórinińiz:\r\n\r\n* Depressııa\r\n* Minez-qulyqtyq jáne denelik baıaýlyq\r\n* Salmaq qosý\r\n\r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nTıreotoksıkoz.\r\n\r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000356.htm\r\n\r\nAýdarmashy: Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(664,'article','1011','Ishek ınfektsııalary','qz','2018-07-24 04:40:27','2018-07-24 04:34:00','Bakterııalyq gastroenterıt – bakterııalardan týyndaǵan asqazan men ultabardyń qabynýy.\r\n\r\nJińishke ishek as qorytý júıesiniń eń uzyn bóligi – uzyndyǵy 6 metrge deıin jetedi! Ol asqazandy jýan (toq) ishekpen jalǵastyrady, kóptegen qatparlary bar (ish qýysynda ornalasýy úshin). Tutynatyn taǵamnyń kópshilik bóligi jińishke ishekte qorytylady. Ol úsh bólikten turady: ultabar, myqynishek, ash ishek.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1011',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ishek','y','   Ishek ınfektsııalary Bakterııalyq gastroenterıt – bakterııalardan týyndaǵan asqazan men ultabardyń qabynýy.\r\n\r\nJińishke ishek as qorytý júıesiniń eń uzyn bóligi – uzyndyǵy 6 metrge deıin jetedi! Ol asqazandy jýan (toq) ishekpen jalǵastyrady, kóptegen qatparlary bar (ish qýysynda ornalasýy úshin). Tutynatyn taǵamnyń kópshilik bóligi jińishke ishekte qorytylady. Ol úsh bólikten turady: ultabar, myqynishek, ash ishek. \r\nMazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nBakterııalyq gastroenterıt – bakterııalardan týyndaǵan asqazan men ultabardyń qabynýy.\r\n\r\n \r\n\r\nJińishke ishek as qorytý júıesiniń eń uzyn bóligi – uzyndyǵy 6 metrge deıin jetedi! Ol asqazandy jýan (toq) ishekpen jalǵastyrady, kóptegen qatparlary bar (ish qýysynda ornalasýy úshin). Tutynatyn taǵamnyń kópshilik bóligi jińishke ishekte qorytylady. Ol úsh bólikten turady: ultabar, myqynishek, ash ishek.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nBakterııalyq gastroenterıt belgili bir tamaqty tutynǵan bir adamdy nemese tutas topty zaqymdaýy múmkin. Bul joryqtarda, mektep ashanasynda, kafe, meıramhanada bolýy múmkin.\r\n\r\nMıkrobtar tamaqqa kóptegen jolmen túsýi (tuqymyn sebýi) múmkin:\r\n\r\n• Bakterııalar maldy soıǵanda janýardyń nemese qustyń isheginen etine túsýi múmkin  \r\n\r\n• Sýarýǵa nemese jýýǵa arnalǵan sýda adamnyń nemese janýarlardyń tirshiliginiń qaldyqtary bolýy múmkin.\r\n\r\n• dúkenderde, meıramhanada nemese úı jaǵdaıynda ónimderdi durys saqtamaý saldarynan.\r\n\r\nTaǵamdyq ýlaný kóbinese, tamaq pen sýsyndardy tutynýda jıi paıda bolady:\r\n\r\n• qolyn jýmaǵan adamnyń tamaqty daıyndaýynda\r\n\r\n• as úı jabdyǵynyń, kesetin taqtaılardyń jáne basqa aspaptardyń las bolýynda tamaq daıyndalýy\r\n\r\n• tońazytqyshta saqtalmaǵan, maıonez qosylǵan taǵam (qyryqqabattan, sábizden, pııaz ben kartoptan jasalǵan túrli salattar)  \r\n\r\n• durys saqtalmaǵan jáne muzdatylǵan, salqyndatylǵan ónimderdi tıisti túrde daıyndamastan tutyný\r\n\r\n• jýylmaǵan nemese nashar jýylǵan kókónister men jemisterdi tutyný\r\n\r\n•shıki kókónistik nemese jemistik shyryndardy, sút ónimderin (pasterlenbegen) tutyný  \r\n\r\n• tolyq pisirilmegen etti nemese jumyrtqany tutyný\r\n\r\n• qaınatylmaǵan qudyq sýyn nemese qaladaǵy sý kózinen sýdy qaınatpaı tutyný\r\n\r\nBakterııalyq gastroenterıt túrli bakterııalardan týyndaıdy, mysaly:\r\n\r\n• Kampılobakter eıýnı (kampılobakterıoz)\r\n\r\n• ishek taıaqshasy (esherıhıoz)\r\n\r\n• Salmonella (salmonellez)\r\n\r\n• Shıgella (shıgellez)\r\n\r\n• Stafılokokk (stafılokokkty enterıt)\r\n\r\n• Iersınııa (ıersınıoz)\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSımptomdary aýrýdyń qozdyrǵyshyna baılanysty. Suıyq jáne jıi nájis taǵamdyq ýlanýdyń barlyq túrine tán. Qosymsha sımptomdaryna jatatyndar:\r\n\r\n• ishtegi túıilý\r\n\r\n• ishtegi aýyrsyný\r\n\r\n• Nájiste qan bolýy\r\n\r\n• tábetti joǵaltý\r\n\r\n• júrek aınýy jáne qusý\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger taǵamdyq ýlanýdyń sımptomdaryn anyqtaıdy, mysaly, ishtiń aýyrsynýy jáne sýsyzdaný (organızmdegi suıyqtyqtyń qalypty mólsherin joǵaltý).\r\n\r\nAýrýdyń qozdyrǵyshyn anyqtaý úshin taǵamnyń nemese nájistiń taldaýyn ótkizedi. Degenmen, bul zertteýler ish ótýiniń naqty sebebin anyqtaı almaýy da múmkin.\r\n\r\nNájiste leıkotsıtter bolýyna da taldaý júrgiziledi.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nÁdette, aýrý bastalǵannan keıin birneshe kún ótkende jaǵdaı jaqsarady. Emdeýdiń maqsaty – naýqastyń jaǵdaıyn jaqsartý jáne organızmniń sýsyzdanýymen kúresý.\r\n\r\nSuıyqtyqty jetkilikti mólsherde tutyný jáne durys tamaqtaný jaǵdaıdy jaqsartady. Qajet sharalar:\r\n\r\n• ish ótýin emdeý\r\n\r\n• júrek aınýyn jáne qusýdy baqylaý\r\n\r\n• kóbirek demalý.\r\n\r\nEger ish ótse jáne udaıy júrek aıný men qusýdan organızmde suıyqtyqty ustaý múmkin bolmasa, kóktamyr arqyly suıyqtyq engizý qajet bolýy múmkin. Kóbinese, bul kishkentaı balalardy emdeýde qoldanylady.\r\n\r\nNesep aıdaıtyn preparattar qoldanatyn bolsańyz, dárigermen keńesińiz. Ish ótýi bolsa, bul preparattardy qoldanýdy toqtatý qajet bolýy múmkin. Emdeýshi dárigerdiń keńesin alyp qana emdeýdi ózgertýge nemese toqtatýǵa bolady. \r\n\r\nGastroenterıttiń jeńil nemese ortasha ótýinde antıbıotıkpen emdeý, ádette, taǵaıyndalmaıdy.\r\n\r\nDárihanadan ishtiń ótýin emdeý úshin dárilik preparattardy satyp alýǵa bolady.  \r\n\r\n• qanmen ish ótýi, qyzba nemese ish ótýiniń aýyr túrinde dárilik preparattardy mindetti túrde dárigerdiń keńesimen qabyldaý qajet.\r\n\r\n• bul dárilik preparattardy balalarǵa bermeńiz.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nBirneshe kún ishinde jaǵdaı emdeýsiz de jaqsarýy múmkin.\r\n\r\nIshek taıaqshasynyń keıbir sırek túrleri aýyr anemııaǵa, tipti, búırek jetkiliksizdigine de aparýy múmkin.\r\n\r\n \r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda medıtsınalyq járdemge júginińiz:\r\n\r\n• nájiste qan nemese iriń bolsa, jáne «qara» nájiste\r\n\r\n• ish ótýi jáne dene temperatýrasy 38°C-tan joǵary bolsa\r\n\r\n• jaqynda shetelden ish ótýimen kelseńiz, \r\n\r\n• ishtiń aýyrsynýy, nájis shyqqanda basylmaıtyn bolsa\r\n\r\n• sýsyzdaný sımptomdary (shóldeý, bas aınalýy, estiń qalypty bolmaýy)\r\n\r\nSondaı-aq, dárigerge kórinińiz, eger:\r\n\r\n• ish ótýi jıilese jáne balalarda – 2 kúnnen keıin, eresekterde – 5 kúnnen keıin jaǵdaı jaqsarmasa\r\n\r\n• 3 aılyqtan asqan balalarda 12 saǵattan artyq qusý bolsa.\r\n\r\nKishkentaı balalarda qusý jáne ish ótýi bolsa, shuǵyl túrde dárigerge habarlasyńyz.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nQarańyz: (taǵam ónimderiniń qaýipsizdigi): http://www.zdrav.kz/node/9222\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nInfektsııalyq bakterııalyq dıareıa; Jiti gastroenterıt; Bakterııalyq gastroenterıt.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(665,'article','1021','Kontýzııa nemese «mıdyń shaıqalýy»','qz','2018-07-24 11:26:44','2018-07-24 11:21:00','Mıdyń shaıqalýy – kúrdeli aýrý, bul kezde shaıqalýdy týyndatqan jaraqattan keıin sońǵy birneshe apta, al keıde birneshe aı  ótkende bas aýrýy nemese bas aınalýy sekildi sımptomdar paıda bolady.\r\n\r\nMıdyń shaıqalýy degenimiz – jeńil bassúıek-mı jaraqaty, kóbinese, bastyń soqqysynan keıin paıda bolady. Esti joǵaltý mundaı dıagnozdy qoıý úshin mindetti shart emes. Shyn mánisinde, mıdyń shaıqalýynyń damý qaýpi bastapqy jaraqattyń aýyrlyǵymen baılanysty emes.\r\n\r\nKóptegen adamdarda aýrýdyń sımptomdary alǵashqy 7-10 kúnde paıda bolady jáne jaraqattan keıin úsh aı ishinde ótedi, biraq, keıde bir jyl boıy nemese odan uzaq ýaqyt boıy saqtalady.  Mıdyń shaıqalýyn emdeý aýrýdyń sımptomdaryn jeńildetýge baǵyttalǵan.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1021',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kontýzııa','y','   Kontýzııa nemese «mıdyń shaıqalýy» Mıdyń shaıqalýy – kúrdeli aýrý, bul kezde shaıqalýdy týyndatqan jaraqattan keıin sońǵy birneshe apta, al keıde birneshe aı  ótkende bas aýrýy nemese bas aınalýy sekildi sımptomdar paıda bolady.\r\n\r\nMıdyń shaıqalýy degenimiz – jeńil bassúıek-mı jaraqaty, kóbinese, bastyń soqqysynan keıin paıda bolady. Esti joǵaltý mundaı dıagnozdy qoıý úshin mindetti shart emes. Shyn mánisinde, mıdyń shaıqalýynyń damý qaýpi bastapqy jaraqattyń aýyrlyǵymen baılanysty emes.\r\n\r\nKóptegen adamdarda aýrýdyń sımptomdary alǵashqy 7-10 kúnde paıda bolady jáne jaraqattan keıin úsh aı ishinde ótedi, biraq, keıde bir jyl boıy nemese odan uzaq ýaqyt boıy saqtalady.  Mıdyń shaıqalýyn emdeý aýrýdyń sımptomdaryn jeńildetýge baǵyttalǵan. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nAnyqtamasy\r\n\r\nMıdyń shaıqalýy – kúrdeli aýrý, bul kezde shaıqalýdy týyndatqan jaraqattan keıin sońǵy birneshe apta, al keıde birneshe aı  ótkende bas aýrýy nemese bas aınalýy sekildi sımptomdar paıda bolady.\r\n\r\nMıdyń shaıqalýy degenimiz – jeńil bassúıek-mı jaraqaty, kóbinese, bastyń soqqysynan keıin paıda bolady. Esti joǵaltý mundaı dıagnozdy qoıý úshin mindetti shart emes. Shyn mánisinde, mıdyń shaıqalýynyń damý qaýpi bastapqy jaraqattyń aýyrlyǵymen baılanysty emes.\r\n\r\nKóptegen adamdarda aýrýdyń sımptomdary alǵashqy 7-10 kúnde paıda bolady jáne jaraqattan keıin úsh aı ishinde ótedi, biraq, keıde bir jyl boıy nemese odan uzaq ýaqyt boıy saqtalady.  Mıdyń shaıqalýyn emdeý aýrýdyń sımptomdaryn jeńildetýge baǵyttalǵan.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nMıdyń shaıqalýynyń sımptomdaryna jatatyndar:\r\n\r\n* Bas aýyrýy\r\n* Bas aınalýy\r\n* Sharshaý\r\n* Ashýshańdyq\r\n* Úreılený sezimi\r\n* Uıqysyzdyq\r\n* Zeıindi shoǵyrlandyrý jáne este saqtaýdyń tómendeýi\r\n* Shý men jaryqqa asqan sezimtaldyq\r\n \r\n\r\nMıdyń shaıqalýynan keıingi bas aýyrýy ózgerýi múmkin jáne shıryǵý aýyrsynýy nemese saqına sekildi bolady. Kópshilik jaǵdaıda shıryǵý aýyrsynýy kezdesedi, ol bastyń jaraqaty kezinde bolǵan moıynnyń zaqymymen baılanysty bolýy múmkin. Keıbir jaǵdaıda jeńil bassúıek-mı jaraqatynan keıin adamdar túrli minez-qulyqtyq nemese kóńil-kúılik buzylystarǵa ushyraıdy. Otbasynyń músheleri adamnyń ashýshań, kúmánshil bolatynyn, jıi talasý nemese qyrsyǵý ádetin baıqaıdy. \r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nEger bastyń jaraqaty estiń qalypsyzdyǵyn nemese amnezııany (bolǵandy umytý) týyndatsa, esten tanbasańyz da, dárigerge kóriný qajet.  Eger mıdyń shaıqalýy sportpen aınalysý kezinde paıda bolsa, dene jattyǵýyn toqtatyńyz. Alynǵan jaraqattyń asqynýynyń paıda bolý qaýpin azaıtý úshin dárigerge kórinińiz.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nKeıbir sarapshylardyń oıynsha, mıdyń shaıqalýynyń sımptomdary mıdyń qurylymdyq zaqymdanýyna baılanysty týyndaıdy. Basqalary aýrýdyń sımptomdary psıhologııalyq faktorlarǵa baılanysty sanaıdy, sebebi, bas aýyrýy, bas aınalýy jáne uıqy máseleleri sekildi sımptomdar depressııa, úreılený nemese jaraqattan keıingi kúızelistik buzylys  kezindegi sımptomdarǵa uqsas. Kóptegen jaǵdaılarda  mıdyń jaraqatynyń fızıologııalyq saldary jáne olarǵa kóńil-kúı serpini sımptomdardyń damýynda rol atqarady. \r\n\r\nZertteýshiler nelikten keıbir adamdarda jaraqattan keıin turaqty sımptomdar bolatyndyǵy, keıbirinde – bolmaıtyndyǵy týraly naqty aıta almaıdy. Jaraqattyń aýyrlyǵy jáne mıdyń shaıqalýynyń turaqty sımptomdarynyń damý yqtımaldyǵy arasynda dáleldengen baılanys joq.\r\n\r\n \r\nQaýip faktorlary\r\n\r\nMıdyń shaıqalýynyń qaýip faktorlaryna jatatyndar:\r\n\r\n* Adamnyń jasy. Zertteýlerge saı, adamnyń jasy mıdyń shaıqalýynyń damýy úshin qaýip faktory bolady.\r\n* Jynysy. Áıelderde mıdyń shaıqalýy jıi anyqtalady, biraq, bul áıelderdiń medıtsınalyq kómekke jıi júginýne baılanysty bolýy múmkin.\r\n* Jaraqat. Avtokóliktegi apat, sportpen aınalysý, qulaý saldarynan bolatyn jaraqattar ádette osy aýrýdyń paıda bolýyna aparady.\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nEshqandaı tekserý mıdyń shaıqalýyn dáleldeı almaıdy. Dáriger osyǵan uqsas sımptomdardy týyndatatyn basqa áleýetti máseleler bolýyn tekserý úshin mıdy tekseristen ótkizedi. Ádette, mıdyń aýytqýlaryn anyqtaý úshin kompıýterlik tomografııany (KT) ótkizgen jón.\r\n\r\nEger sizde jıi bas aınalýy bolsa, sizdi qulaq, muryn jáne kómeı aýrýlaryna mamandanǵan dárigerge baǵyttaıdy. Mazasyzdyq pen depressııaǵa shaldyqsańyz, nemese este saqtaý men kúndelikti tirshilik máselelerin sheshýde  qınalatyn bolsańyz, psıhologqa nemese psıhıatrǵa baǵyttaý qajet bolady.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nMıdyń shaıqalýynyń arnaıy emi joq. Onyń ornyna dáriger sizde paıda bolǵan sımptomdardy emdeıdi. Túrli sımptomdar men olardyń kezdesý jıiligi ár adam úshin erekshe bolady.\r\n\r\nBas aýyrýy\r\n\r\nBastyń saqına aýrýyn nemese shırýǵydan bolatyn bas aýrýyn emdeý úshin qoldanylatyn preparattar, onyń ishinde, keıbir antıdepressanttar mıdyń shaıqalýyna baılanysty bas aýrýynda tıimdi bolýy múmkin.   Mysaly:\r\n\r\n* Amıtrıptılın. Bul preparat sondaı-aq, jaraqattan keıingi zaqymdanýdy emdeý úshin, sondaı-aq, mıdyń shaıqalýyna baılanysty ashýshańdyq, bas aınalýy jáne depressııa sekildi sımptomdardy emdeý úshin keńinen qoldanylady.\r\n* Dıgıdroergotamın(DHE 45) – metoklopramıdpen (​​Reglan) birge. Bul preparattar sozylmaly bas aýrýyn jeńildetedi, biraq, olar kóktamyr arqyly aýrýhana jaǵdaıynda qoldanylýy tıis.\r\n* Mıdyń  shaıqalýy kezinde aýyrsynýdy basatyn preprattardy shamadan tys qoldaný turaqty bas aýrýynyń paıda bolýyna aparýy múmkin.\r\n\r\nEste saqtaý jáne oılaý máseleleri\r\n\r\nQazirgi kezde jeńil bassúıek-mı jaraqatynan keıin kognıtıvtik (tanymdyq) máselelerdi emdeý úshin eshqandaı dárilik preparattardy qabyldaý usynylmaıdy.  Mı shaıqalýy kezinde kognıtıvtik  (tanymdyq) máseleler bolýynda ýaqyt – ońtaıly emdeý, sebebi, sımptomdardyń kópshiligi jaraqattan keıin birneshe apta nemese aı ótkende ózdiginshe ótedi.\r\n\r\nKognıtıvtik emdeýdiń keıbir túrleri paıdaly bolady, mysaly, qalta kúntizbesin, elektrondyq organaızerdi qoldanýdaǵy nemese este saqtaý men nazar qoıýdaǵy olqylyqtardy joıý úshin, basqa ádisterdi  qoldanýdaǵy daǵdylardy jattyqtyrý júrgiziletin reabılıtatsııa.\r\n\r\nDepressııa jáne mazasyzdyq\r\n\r\nMıdyń shaıqalýynyń sımptomdary zaqymdanýshy sımptomdarynyń sebebin jáne ýaqyt ótkende ózderin jaqsy sezinetindigin bilgende, jıi jaqsarady. Aýrý jaıly bilý adamnyń úreıin azaıtady jáne tynyshtanýyna kómektesedi.  Depressııa jáne mazasyzdyq sımptomdary kúsheıgende emdeýdiń birneshe nusqalary bar:\r\n\r\nPsıhoterapııa. Máselelerdi psıhologpen nemese psıhıatrmen talqylaý, olardyń bassúıek-mı jaraqatyna ushyraǵan adamdardy emdeý tájirıbesi asa paıdaly.\r\nDárilik preparattar. Úreıge nemese depressııaǵa ushyraǵanda antıdepressanttar nemese tynyshtandyratyn preparattar usynylýy múmkin.\r\n \r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nMıdyń shaıqalýyn aldyn alýdyń jalǵyz belgili tásili – bastyń jaraqatyn boldyrmaý.\r\n\r\nBastyń jaraqatyna qalaı ushyramaýǵa bolady\r\n\r\nÁrbir áleýetti qaýipti jaǵdaıǵa daıyn bolý múmkin bolmasa da, bastyń jaraqatynyń jıi kezdesetin sebebinen alshaq bolý úshin keńester beriledi:\r\n\r\n* Avtokólikte kele jatqanda qaýipsizdik beldigin salyńyz jáne balalardyń jasyna sáıkes qaýipsiz oryndyqta otyrýyn qadaǵalańyz. 13 jasqa deıingi balalar artqy orynda otyrǵany qaýipsiz, ásirese, eger avtokólikte qaýipsizdik «jastyqtary» bolmasa.\r\n* Ózińiz jáne balańyz velosıpedte, rolıkti konkıde, shańǵyda, snoýbordta bolǵanda,  fýtbol oınaǵanda, skeıtbordıngte, atqa mingende, mototsıklde bastyń arnaıy kıimin (shlemin) kıip júrý qajet.\r\n* Úıde qulaýdyń aldyn alyńyz,mysaly, shaǵyn kilemshelerdi tósemeńiz, jaryqty jaqsartyńyz, saty bolsa, súıenetin jaqtaý qoıyńyz.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(666,'article','1034','Qylıkózdik','qz','2018-07-25 16:35:46','2018-07-25 16:29:00','Strabızm – kózder qozǵalysynyń úılesimsizdigi bolatyn aýrý, bul kezde kózder bir nysanǵa túıise almaıdy. Aýrý «qylıkózdik» degen ataýymen belgili. \r\nAdamdar sóılesetin adamynyń kóziniń ornalasýyn baqylaýǵa beıim. Basqa adamnyń kózderiniń baǵytyn baqylaı otyryp, onyń qaıda qaraǵandyǵyn bilýge bolady. Adamdarǵa  ár jaqqa qaraý úırenshikti emes. Bul qylıkózdik atalady. Medıtsınalyq termınologııada bul qubylys kózdi ishine keltirý, syrtyna shyǵarý, kóz rotatsııasynyń durys bolmaýy atalady. Qylıkózdiktiń kishkentaı balalarda kezdesýi shuǵyl túrde anyqtalýy shart, bul eresek jastaǵy aýyr buzylystyń aldyn alady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1034',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qylıkózdik','y','   Qylıkózdik Strabızm – kózder qozǵalysynyń úılesimsizdigi bolatyn aýrý, bul kezde kózder bir nysanǵa túıise almaıdy. Aýrý «qylıkózdik» degen ataýymen belgili. \r\nAdamdar sóılesetin adamynyń kóziniń ornalasýyn baqylaýǵa beıim. Basqa adamnyń kózderiniń baǵytyn baqylaı otyryp, onyń qaıda qaraǵandyǵyn bilýge bolady. Adamdarǵa  ár jaqqa qaraý úırenshikti emes. Bul qylıkózdik atalady. Medıtsınalyq termınologııada bul qubylys kózdi ishine keltirý, syrtyna shyǵarý, kóz rotatsııasynyń durys bolmaýy atalady. Qylıkózdiktiń kishkentaı balalarda kezdesýi shuǵyl túrde anyqtalýy shart, bul eresek jastaǵy aýyr buzylystyń aldyn alady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n \r\nStrabızm – kózder qozǵalysynyń úılesimsizdigi bolatyn aýrý, bul kezde kózder bir nysanǵa túıise almaıdy. Aýrý «qylıkózdik» degen ataýymen belgili. \r\n\r\n\r\n\r\nAdamdar sóılesetin adamynyń kóziniń ornalasýyn baqylaýǵa beıim. Basqa adamnyń kózderiniń baǵytyn baqylaı otyryp, onyń qaıda qaraǵandyǵyn bilýge bolady. Adamdarǵa  ár jaqqa qaraý úırenshikti emes. Bul qylıkózdik atalady. Medıtsınalyq termınologııada bul qubylys kózdi ishine keltirý, syrtyna shyǵarý, kóz rotatsııasynyń durys bolmaýy atalady. Qylıkózdiktiń kishkentaı balalarda kezdesýi shuǵyl túrde anyqtalýy shart, bul eresek jastaǵy aýyr buzylystyń aldyn alady.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nÁr kóz alty túrli bulshyq etpen qorshalǵan, olar «bir komanda sekildi» kózdiń jumysyn baqylaıdy. Olar eki kózdiń bir nysanǵa qaraýyn qamtamasyz etedi.\r\n\r\nQylıkózdik bar adamdarda osy bulshyq etterdiń jumysy úılespegen. Nátıjesinde, bir kóz nysanǵa qaraǵanda, ekinshisi basqa baǵytqa burylady.\r\n\r\nBul kezde mıǵa eki túrli beıne túsedi – ár kózden bireýden. Bul mıdy jańylystyrady. Balalardyń mıy álsiz kózden beıneni qabyldamaýǵa úırenýi múmkin.\r\n\r\nEger qylıkózdikti emdemese, beınesin mı qabyldamaıtyn kóz eshqashan jaqsy kórmeıtin bolady. Kórýdi bulaı joǵaltýdy amblıopııa ataıdy. Basqa ataýy - «kózdiń jalqaýlyǵy». Keıde amblıopııa qylıkózdikke aparatyn bastapqy aýrý.\r\n\r\nKóptegen balalarda qylıkózdiktiń sebebi belgisiz. Mundaı balalardyń kópshiliginde aýrý týǵannan bolady nemese týǵannan soń az ýaqyttan keıin paıda bolady. Bul – týa bitken qylıkózdik atalady.\r\n\r\nBulshyq et kúshin emes, apparatyn durys baqylaýmen baılanysty máseleler kóp ýaqyt alady.\r\n\r\nBalalardyń qylıkózdigimen baılanysty basqa aýrýlar:\r\n\r\n•        Apert sındromy\r\n\r\n•        Tserebraldyq paralıch\r\n\r\n•        Týa bolǵan qyzamyq\r\n\r\n•        Kózdiń qasyndaǵy gemangıoma\r\n\r\n•        Pıgmenttik  dermatoz sındromy\r\n\r\n•        Nýnan sındromy\r\n\r\n•        Prader - Vıllı sındromy\r\n\r\n•        Mezgilinen burynǵy retınopatııa\r\n\r\n•        Retınoblastoma\r\n\r\n•        Mıdyń jaraqattyq zaqymdanýy\r\n\r\n•        Trısomııa 18\r\n\r\nEresek jasta bolatyn qylıkózdiktiń sebepteri:\r\n\r\n•        Botýlızm\r\n\r\n•        Dıabet (júre paıda bolǵan saldaný qylıkózdigi)\r\n\r\n•        Gııen-Barre sındromy\r\n\r\n•        Kózdiń zaqymdanýy\r\n\r\n•        Mollıýskilermen ýlaný\r\n\r\n•        Insýlt\r\n\r\n•        Mıdyń jaraqattyq zaqymdanýy\r\n\r\n•        Kózdiń kez kelgen aýrýynan nemese jaralanýynan kórýdi joǵaltý\r\n\r\nTuqym qýalaıtyn qylıkózdik – qaýip faktory. Alystan kórgishtik – yqpal etetin faktor, ásirese, balalarda. Kórýdi joǵaltýǵa aparatyn kez kelgen aýrý da qylıkózdikke aparýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nQylıkózdiktiń sımptomdary udaıy bolýy nemese paıda bolyp, joıylyp turýy múmkin. Olarǵa jatatyndar:\r\n\r\n•        Dıplopııa (beıneniń qosarlana kórinýi)\r\n\r\n•        Ár jaqqa qaraıtyn kózder\r\n\r\n•        Kózderdiń qozǵalysynyń úılespeýi (kózder birge qozǵalmaıdy),\r\n\r\n•        Kórýdi joǵaltý nemese tereń kórýdi qabyldaýdyń buzylystary\r\n\r\nBalalar amblıopııaǵa tez ushyraıdy, sondyqtan, olarda dıplopııa bolmaıdy.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nMedıtsınalyq tekserý kezinde dáriger kózderdi muqııat qaraıdy. Qylıkózdikti anyqtaý úshin birneshe testiler ótkiziledi:\r\n\r\n•        Sáýleniń móldirqabyqta shaǵylýy\r\n\r\n•        Kózdiń jabylýymen/ashylýymen test\r\n\r\n•        Kózdiń torqabyǵyn qaraý\r\n\r\n•        Standarttyq oftalmologııalyq qaraý\r\n\r\n•        Kózdiń kórýin tekserý\r\n\r\nSondaı-aq, bastyń jáne júıke júıesiniń tekserilýi ótkiziledi (nevrologııalyq tekserý).\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nBalalarda qylıkózdikti emdeýdiń birinshi qadamy – kózáınek kıip júrý.\r\n\r\nAldymen amblıopııany emdeý qajet. Saý kóz tańǵyshpen jabylady. Bul álsiz kózdiń kúshtirek jumys isteýine yqpal etedi.\r\n\r\nBala tańǵyshty nemese kózáınekti kıip júrgisi kelmeýi múmkin. Tańǵysh balany álsiz kózben kórýge májbúr etedi. Biraq, tańǵysh pen kózáınekti kıip júrý asa mańyzdy.  \r\n\r\nOsydan keıin de kózder durys qozǵalmaıtyn bolsa, hırýrgııalyq aralasý qajet bolýy múmkin. Operatsııa kezinde belgili bir bulshyq etterdi kúshtirek etip nemese tartylýyn azaıtady.\r\n\r\nKózdiń bulshyq etterine hırýrgııalyq operatsııa jasaý «jalqaý kózdiń» nashar kórýin joımaıdy. Balaǵa operatsııadan keıin kózáınek kıip júrý qajet bolýy múmkin. Balaǵa erte operatsııa jasalǵanyna saı nátıjesi de jaqsyraq bolady.\r\n\r\nPaıda bolyp, joıylatyn qylıkózdiktiń jeńil túri bar eresekter ózderiniń jaǵdaıyn kózáınek kıip júrýmen jáne kózdiń bulshyq etterine arnalǵan jattyǵýlarmen jaqsarta alady. Qylıkózdiktiń kúrdeli túrleri operatsııalyq aralasýdy talap etedi. Eger qylıkózdik kórýdi joǵaltýdan paıda bolsa, hırýrgııalyq jolmen joıýdyń aldynda kórýdi jaqsartý qajet.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nOperatsııadan keıin kózder bir baǵytqa qaraıdy, biraq kórýdegi máseleler qalady.\r\n\r\nMektepte balada kitap oqý kezinde, eresekterde – kólik júrgizýde máseleler bolady. Nashar kórý balanyń keıbir sporttyq oıyndardy oınaý qabiletin shekteýi múmkin.\r\n\r\nErte anyqtaý kezinde jáne ýaqytyly emdeýde boljamy - oń. Medıtsınalyq kómekke kesh júginý bir kózdiń tolyq kórmeýine aparýy múmkin. Qylıkózdigi bar balalardyń úshten bir bóligi amblıopııaǵa ushyraǵan.\r\n\r\nKóptegen balalarda qylıkózdik nemese amblıopııa kezdesetindikten, olar muqııat tekserilýi tıis.\r\n\r\nDárigerdiń kómegine qashan júginý qajet\r\n\r\nQylıkózdik neǵurlym  tezirek medıtsınalyq kómekti qajet etedi. Dárigermen nemese kóz dárigerimen kelesi jaǵdaılarda keńesińiz:\r\n\r\n·         Balada qylıkózdik bar bolyp kórinse\r\n\r\n·         Bala kózine zattar qos bolyp kórinýine shaǵym aıtsa\r\n\r\n·         Birnárseni baqylaý kezinde qıyndyqtar bolsa\r\n\r\nEskertý: balanyń taqtany jaqsy kórmeýi nemese oqı almaýy saldarynan keıde mektepte máseleler nemese oqýynda qıyndyqtar bolady.\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nQıylysqan kózder; Ezotropııa; Ekzotropııa; Gıpotropııa; Gıpertropııa; Qylıkózdik; Sheldený.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(667,'article','1035','Qyrma temiretki','qz','2018-07-25 16:44:06','2018-07-25 16:36:00','Qyrma temiretki (mıkrosporııa) – teriniń juqpaly aýrýy, parazıtarlyq zeńderden (adam organızminde parazıtarlyq mekendeıtin mıkrobtar) týyndaıdy.\r\nQyrma temiretki shashtyń tazdanyp túsýine aparady. Tazdaný oshaqtary birtindep qosylyp, shash túbiniń edáýir aýmaǵyn alýy múmkin.\r\nTemiretkiniń bul túri deneniń kez kelgen bóligin zaqymdaýy múmkin: qoldyń, bilektiń, alaqannyń, aıaq ushynyń terisin, aıaq-qoldaǵy tyrnaqty, shap qyrtysyn, qoltyq asty oıysyn, shashtyń túbin, bet pen dene terisin.\r\nQyrma temiretki kez kelgen jasta juǵýy múmkin; áıelder de, erler de shaldyǵady.\r\nDegenmen, aýrý 3-7 jas aralyǵyndaǵy balalarda, qyzdarǵa qaraǵanda uldarda jıi kezdesedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1035',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qyrma','y','   Qyrma temiretki Qyrma temiretki (mıkrosporııa) – teriniń juqpaly aýrýy, parazıtarlyq zeńderden (adam organızminde parazıtarlyq mekendeıtin mıkrobtar) týyndaıdy.\r\nQyrma temiretki shashtyń tazdanyp túsýine aparady. Tazdaný oshaqtary birtindep qosylyp, shash túbiniń edáýir aýmaǵyn alýy múmkin.\r\nTemiretkiniń bul túri deneniń kez kelgen bóligin zaqymdaýy múmkin: qoldyń, bilektiń, alaqannyń, aıaq ushynyń terisin, aıaq-qoldaǵy tyrnaqty, shap qyrtysyn, qoltyq asty oıysyn, shashtyń túbin, bet pen dene terisin.\r\nQyrma temiretki kez kelgen jasta juǵýy múmkin; áıelder de, erler de shaldyǵady.\r\nDegenmen, aýrý 3-7 jas aralyǵyndaǵy balalarda, qyzdarǵa qaraǵanda uldarda jıi kezdesedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nQyrma temiretki (mıkrosporııa) – teriniń juqpaly aýrýy, parazıtarlyq zeńderden (adam organızminde parazıtarlyq mekendeıtin mıkrobtar) týyndaıdy.\r\n\r\n\r\n\r\nQyrma temiretki shashtyń tazdanyp túsýine aparady. Tazdaný oshaqtary birtindep qosylyp, shash túbiniń edáýir aýmaǵyn alýy múmkin.\r\n__\r\n\r\nTemiretkiniń bul túri deneniń kez kelgen bóligin zaqymdaýy múmkin: qoldyń, bilektiń, alaqannyń, aıaq ushynyń terisin, aıaq-qoldaǵy tyrnaqty, shap qyrtysyn, qoltyq asty oıysyn, shashtyń túbin, bet pen dene terisin.\r\n\r\nQyrma temiretki kez kelgen jasta juǵýy múmkin; áıelder de, erler de shaldyǵady.\r\n\r\nDegenmen, aýrý 3-7 jas aralyǵyndaǵy balalarda, qyzdarǵa qaraǵanda uldarda jıi kezdesedi.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nQyrma temiretkini týyndatatyn parazıtarlyq zeńder – bul Microsporumcanis,Trichophytontonsurans. Zeńderdiń bul túri sporalar túzedi (zeńniń qolaısyz jaǵdaıǵa turaqty bolatyn kúıi).\r\n\r\nZeńderdiń juǵýyna teriniń usaq  zaqymdanýlarynda, ımmýnıtettiń buzylysynda  beıimdilik bolady.\r\n\r\nAýrý juqpaly janýarmen (ádette, mysyq nemese ıt) tikeleı qatynasta beriledi.\r\n\r\nAdamnan juqtyrý onymen tikeleı qatynasta jáne onyń zattaryn (taraǵyn, bas kıimin, súlgisin, t.b.) paıdalanýda bolýy múmkin.\r\n\r\nBalalar kóbinese, terige juqpalanǵan shashtyń, teri qabyrshaǵynyń túsýinde juqtyrady, sondaı-aq, úıdegi turmys zattary arqyly da juqtyrýy múmkin.\r\n\r\nJalǵyz oshaq paıda bolǵanda derttený úrdisiniń teri boıymen taralýy zeńniń sporasy bar ysqyshpen, gýbkamen ysqylaýda oryn alady.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nTyrnaqtyń qyrma temiretkimen zaqymdanýynda olar bulyńǵyrlanyp, synǵyshtanyp, úgetile bastaıdy.\r\n\r\nShashtyń túbinde qyzyl dóńgelek daqtar paıda bolady, ol jerde shashtar teri deńgeıinde synady, birdeı etip kesilgendeı bolyp kórinedi. tazdaný paıda bolady.\r\n\r\nDenede zaqymdanǵan tustardyń pishini sopaq qyzyldaý daq tárizdi bolady, osy jerlerde qabyrshaqtaný, qyshý paıda bolady.\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\n·         Dárigerdiń qaraýy\r\n\r\n·         Qannyń jalpy taldaýy (qajet bolsa, 10 kúnde 1 ret qaıtalaý qajet)\r\n\r\n·         Dertti materıaldy zeńderge mıkroskopııalyq zertteý (zaqymdanǵan tustan qyryndy dıagnozdy naqtylaý jáne emdeýdi baqylaý úshin jasalady).\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nQyrma temiretkini emdeýdiń maqsaty – dermatomıkozdy (zeńnen týyndaǵan teri aýrýy).\r\n\r\nZeńge qarsy preparattardy qabyldaý, emdeý uzaqtyǵy 6-8 apta.\r\n\r\nSondaı-aq, dáriger oshaqtyń ári qaraı terige taralýynyń aldyn alý úshin zeńge qarsy qurambóligi bar sýsabyndy qosymsha taǵaıyndaýy múmkin.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nQyrma temiretkiden tolyq arylý - kúrdeli másele. Aýrý tolyq emdeý kýrsynan keıin de paıda bolýy múmkin. Kóptegen jaǵdaılarda jasóspirimderde qyrma temiretki jynystyq jetilýge jetkende ózdiginshe ótýi múmkin.\r\n\r\nSaýyqqannan keıin de adam dárigerdiń baqylaýynda bolady.\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nÓzińizde nemese balańyzda qyrma temiretkiniń sımptomdary paıda bolsa, dárigerge kórinińiz. Úı jaǵdaıynda emdelý kóptegen jaǵdaıda jetkiliksiz bolady.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nKezbe janýarlarmen qatynastan alshaq bolý qajet, al úı janýarlaryn veterınarǵa udaıy kórsetip turý qajet. Qyrma temiretkige shaldyqqan adamdarǵa jeke gıgıena qaǵıdalaryn asa muqııat qadaǵalaý qajet.\r\n\r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory:\r\n\r\nhttp://www.nlm/nih.gov/medlineplus/\r\n\r\nMaterıaldy daıyndaǵandar: SymbatTajıeva, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi;  AkmaralKýlanbaeva, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi.\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nShyńǵys Jumaǵulov, zdrav.kz portalynyń kontent-menedjeri    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(668,'article','1038','Larıngıt','qz','2018-07-25 17:21:45','2018-07-25 17:06:00','Larıngıt – kómeıdiń isinýi jáne titirkenýi (qabynýy). Larıngıt ádette, daýystyń qarlyǵýymen nemese daýysty joǵaltýmen qosarlanady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1038',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Larıngıt','y','   Larıngıt Larıngıt – kómeıdiń isinýi jáne titirkenýi (qabynýy). Larıngıt ádette, daýystyń qarlyǵýymen nemese daýysty joǵaltýmen qosarlanady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nLarıngıt – kómeıdiń isinýi jáne titirkenýi (qabynýy). Larıngıt ádette, daýystyń qarlyǵýymen nemese daýysty joǵaltýmen qosarlanady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n \r\n\r\n\r\nKómeıdiń (tamaqtyń) qurylysyna óńesh, keńirdek, kómekeı qaqpashyǵy jáne badamshabez kiredi.\r\n\r\nKómeı keńirdektiń ústindegi tynys alý joldarynyń joǵarǵy bóliginde ornalasqan. Daýys baılamdary kómeıdiń quramdas bóligi. Eger daýys baılamdary qabynsa nemese juqpalansa, olar isinedi. Bul daýystyń qarlyǵýyna aparýy múmkin. Keıde daýys baılamdary tynys joldaryna aýa aǵynyn jabýy múmkin. \r\n\r\nLarıngıttiń jıi sebebi - sýyq tııý nemese tumaýdan bolǵan ınfektsııa. Ol kelesi jaǵdaılarman sharttalýy múmkin:\r\n\r\n* Allergııa\r\n\r\n* Bakterıaldyq ınfektsııa\r\n\r\n* Bronhıt\r\n\r\n* Gastroezofagealdyq reflıýks aýrýy (GERB)\r\n\r\n* Jaraqat\r\n\r\n* Titirkendirgishter jáne hımııalyq zattekter\r\n\r\n* Pnevmonııa\r\n\r\nLarıngıt kóbinese, joǵary tynys alý joldarynyń ınfektsııasymen birge paıda bolady.\r\n\r\nBalalarda kezdesetin larıngıttiń túrleri tynys alý joldarynyń qaterli –ólim-jitimdi bitelýine aparýy múmkin. Oǵan jatatandar:\r\n\r\n* qyspaq\r\n\r\n* Epıglottıt (kómekeı qaqpashyǵynyń qabynýy)\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\n* Qyzba  \r\n\r\n* Daýystyń qarlyǵýy\r\n\r\n* Moıyndaǵy lımfa túıinderiniń ulǵaıýy\r\n\r\n \r\nDıagnostıka\r\n\r\nMedıtsınalyq tekserý kezinde respıratorlyq ınfektsııadan bolatyn daýystyń qarlyǵýy anyqtalýy múmkin.\r\n\r\nBir aı boıy daýysy qarlyqqan naýqastar (ásirese, temeki shegýshiler) LOR-dárigerge (otolarıngologqa) kómeıdi jáne joǵarǵy tynys alý joldaryn tekserý úshin kórinýi qajet.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nLarıngıt vırýstan bolǵandyqtan, antıbıotıkter kómektespeıdi. Emdeýshi dáriger aýrýdy emdeý ádisi týraly sheshim qabyldaıdy.\r\n\r\nDaýysqa demalys berý daýys baılamdarynyń qabynýyn azaıtýǵa kómektesedi. Ylǵaldandyrǵyshtar larıngıtte bolatyn kúıdirý sezimin basýǵa kómektesedi. Isinýge qarsy jáne aýyrsynýdy basatyn dárilik preparattar joǵarǵy tynys alý joldary ınfektsııasynyń sımptomdaryn jeńildetedi.  \r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nKúrdeli sebepteri bolmaıtyn larıngıt, kóbinese, ózdiginshe ótedi.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nSırek jaǵdaıda aýyr tynys alý jetkiliksizdigi damýy múmkin, mundaıda shuǵyl medıtsınalyq járdem qajet.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nDárigerge kelesi jaǵdaılarda kórinińiz:\r\n\r\n* Tisi shyqpaǵan kishkentaı sábıde tynys alýdyń qıyndaýy jáne jutýdyń buzylysy, silekeı aǵýy baıqalady\r\n* 3 aılyqtan kishi balada daýysynyń qarlyǵýy baıqalady\r\n* Qarlyǵý sábıde – 1 aptadan artyq, eresekte – 2 aptadan artyq bolsa.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\n* Sýyq tııý jáne tumaý maýsymynda joǵarǵy tynys alý joldarynyń ınfektsııasyna shaldyqqan adamdardan alshaq júrińiz\r\n\r\n* Qoldy jıi jýyńyz\r\n\r\n* Daýysqa júkteme túsirmeńiz\r\n\r\nTemeki shegýdi qoıý qarlyǵýǵa aparatyn bastyń, moıynnyń nemese ókpeniń isikteriniń paıda bolýynyń aldyn alýǵa kómektesýi múmkin.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(669,'article','1055','Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııalary','qz','2018-07-28 15:04:12','2018-07-28 14:58:00','Nesep shyǵarý joldarynyń júıesi – organızmnen almasý zattekteri jáne artyq suıyqtyq shyǵarylatyn júıe. Nesep shyǵarý júıesine jatatyndar: búırekter, nesepaǵarlar, nesepqap jáne úrpi. Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy (NShJI), mysaly, tsıstıt jáne ýretrıt, organızmniń ınfektsııalarynyń ishinde kezdesý jıiligi boıynsha ekinshi orynda.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1055',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Nesep','y','   Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııalary Nesep shyǵarý joldarynyń júıesi – organızmnen almasý zattekteri jáne artyq suıyqtyq shyǵarylatyn júıe. Nesep shyǵarý júıesine jatatyndar: búırekter, nesepaǵarlar, nesepqap jáne úrpi. Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy (NShJI), mysaly, tsıstıt jáne ýretrıt, organızmniń ınfektsııalarynyń ishinde kezdesý jıiligi boıynsha ekinshi orynda. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nNesep shyǵarý joldarynyń júıesi – organızmnen almasý zattekteri jáne artyq suıyqtyq shyǵarylatyn júıe. Nesep shyǵarý júıesine jatatyndar: búırekter, nesepaǵarlar, nesepqap jáne úrpi. Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy (NShJI), mysaly, tsıstıt jáne ýretrıt, organızmniń ınfektsııalarynyń ishinde kezdesý jıiligi boıynsha ekinshi orynda.\r\n\r\n                                         \r\n\r\n    Áıelderdiń nesep-jynys júıesi                                 \r\n\r\n \r\n\r\nErlerdiń nesep-jynys júıesi\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nNShJI kelesi sımptomdarmen sıpattalady:\r\n\r\n* Nesep shyǵarý kezindegi aýyrsyný jáne kúıdirý\r\n* Qyzba, sharshaý nemese tersheńdik\r\n* Nesepti jıi shyǵarǵysy kelý\r\n* Ishtiń tómengi bóligindegi aýyrlyq sezimi\r\n* Neseptiń sasyqtyǵy, tunba nemese túsiniń qyzyldaý bolýy\r\n* Arqadaǵy  nemese qabyrǵa astyndaǵy aýyrsyný\r\n \r\nKez kelgen jastaǵy adam NShJI aýrýlaryna shaldyǵýy múmkin. Biraq, áıelder erlerden tórt esedeı jıi aýyrady. Sondaı-aq, dıabet, julynnyń zaqymy, nemese nesep kateteri bolǵanda aýrýdyń joǵary qaýpi oryn alady.\r\n\r\n \r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nEger NShJI baryna kúmánińiz bolsa, dárigerge kóriný qajet. Dıagnozdy rastaý úshin dáriger nesep taldaýlaryn zertteýi qajet.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nNShJI emdeý úshin bakterııaǵa qarsy preparattar taǵaıyndalady.\r\n\r\nBul saıtta berilgen aqparat Sizdi qyzyqtyratyn máselemen jalpy tanysýǵa arnalǵandyqtan aýrýlardy nemese densaýlyqqa baılanysty qandaı da bir máselelerdi anyqtaý jáne emdeý úshin qorytyndy negizdeme bolmaıdy.\r\n\r\nShuǵyl jaǵdaılarda «Jedel járdem» qyzmetine habarlasyńyz.\r\n\r\n \r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/urinarytractinfections.html\r\n\r\nAýdarmashy: Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(670,'article','1059','Neırogendik nesepqap','qz','2018-07-28 15:36:56','2018-07-28 15:29:00','Neırogendik nesepqap  – mıdyń, julynnyń qyzmetiniń rettelýindegi nemese júıke júıesi aýrýlaryndaǵy buzylysqa baılanysty nesep shyǵarýdyń aýytqý buzylysy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1059',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Neırogendik','y','   Neırogendik nesepqap Neırogendik nesepqap  – mıdyń, julynnyń qyzmetiniń rettelýindegi nemese júıke júıesi aýrýlaryndaǵy buzylysqa baılanysty nesep shyǵarýdyń aýytqý buzylysy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nNeırogendik nesepqap  – mıdyń, julynnyń qyzmetiniń rettelýindegi nemese júıke júıesi aýrýlaryndaǵy buzylysqa baılanysty nesep shyǵarýdyń aýytqý buzylysy.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nNesepqaptyń qalypty bosatylýy bulshyq etterdiń birneshe toby men nervterdiń ózara árekettesýimen júzege asyrylady. Nesepqaptyń qyzmetiniń rettelýi mıdan nesepqaptyń bulshyq etterine beriletin  júıkelik ımpýlsterge saı ótedi. Eger nerv ushtary qandaı da bir aýrýǵa nemese jaraqatqa ushyraǵan bolsa, bulshyq etter ýaqytyly jıyrylyp, nemese bosańsı almaıdy.\r\n\r\nOrtalyq júıke júıesiniń keıbir aýrýlary neırogendik nesepqaptyń paıda bolýyna aparýy múmkin. Mysaly:\r\n\r\n* Altsgeımer aýrýy\r\n* julynnyń týa bitken aqaýy\r\n* mıdyń nemese julynnyń isikteri\r\n* Tserebraldyq paralıch\r\n* Entsefalıt\r\n* aqyl-oı kesheýildeýi, mysaly, nazar qoıý tapshylyǵy jáne gıperbelsendilik sındromy (SDVG)\r\n* shashyrańqy  skleroz\r\n* Parkınson aýrýy \r\n* julynnyń zaqymdanýy\r\n* ınsýlttiń saldary\r\n \r\nNesepqapty  retteıtin júıke júıesiniń zaqymdanýy nemese aýrýlary da osy aýrýdy týyndatady, mysaly:\r\n\r\n* Alkogoldik nevropatııa (alkogoldi uzaq tutynǵanda nervterdiń zaqymdanýy)\r\n* Dıabettik nevropatııa (uzaq ýaqyt boıy bolatyn qant dıabeti kezindegi nervterdiń zaqymdanýy)\r\n* Jambas aýmaǵyndaǵy operatıvtik aralasý kezindegi nervterdiń zaqymdanýy\r\n* Omyrtqa arasyndaǵy dıskiniń qysylýyndaǵy nervterdiń zaqymdanýy\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nAýrýdyń sımptomdary  onyń paıda bolý sebebine baılanysty. Jıi kezdesetin sımptomdarynyń biri – nesep ustamaýy.\r\n\r\nBelsendiligi joǵary nesepqaptyń sımptomdary:\r\n\r\n* az-azdan, jıi nesep shyǵarǵysy kelý sezimi\r\n* tolyq nesepqapty bosatýdaǵy qıyndyqtar\r\n* baqylaýǵa kelmeıtin nesep shyǵarý\r\n \r\nBelsendiligi tómen nesepqaptyń sımptomdary:\r\n\r\n* tolyp ketken nesepqap kezinde neseptiń baqylanbaı bólinýi\r\n* adam nesepqaptyń tolǵandyǵyn sezinbeıdi\r\n* nesep shyǵarýda nemese nesepqaptyń tolyq bosatylýynda máseleler paıda bolady\r\n* nesep shyǵarýdyń keshigýi\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\n\r\n\r\nNesepqaptyń qyzmetin anyqtaý úshin rentgendik zertteý  qoldanylady, bul kezde kateter (tútik)arqyly nesepqapty kontrastylyq zattekpen toltyrady. Rentgendik sýretterdi tolyq nesepqapta jáne nesepqaptyń bosatylǵan kezinde túsiredi, bul búırekten úrpi jáne/nemese nesepaǵar arqyly bólinetin suıyqtyqtyń mólsherin anyqtaý úshin qajet (qýyq –nesepaǵar reflıýksi). Bul ádisti naýqasty  ústelde jatqyzyp jasaıdy.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nDárilik preparattar  sımptomdarmdy jeńýge kómektesedi. Dáriger usynýy múmkin:\r\n\r\n* nesepqaptyń qabyrǵasyn bosańsytý úshin dárlik preparattar\r\n* nerv ushtaryn yntalandyratyn dárilik preparattar\r\n* Botýlotoksın (Botoks)\r\n* Gamma- amın – maı qyshqyly\r\n* epılepsııaǵa qarsy preparattar.\r\n \r\nQazirgi kezde medıtsına ǵalymdary jańa preparattar shyǵarýda.\r\n\r\nJalpy tájirıbe dárigeri Sizge ýrologqa kórinýdi usynady. Al siz keıbir mashyqtardy úırenýińiz qajet:\r\n\r\n* jambas túbi bulshyq etterin nyǵaıtýǵa jattyǵýlar (Kegel jattyǵýlary)\r\n* suıyqtyqty tutyný jáne bólinýin baqylaý. Bul nesep shyǵarý úrdisin baqylaýǵa kómektesedi.\r\n \r\nNesep shyǵarý kezindegi kúıdirý sezimine, qyzbaǵa, bel aýmaǵyndaǵy aýyrsynýǵa (bir nemese eki jaǵynan) jáne jıi nesep shyǵarý sımptomdaryna kóńil aýdaryńyz. Olar nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasynyń kórinisteri bolýy múmkin. Olardyń aldyn alý úshin múkjıdekti nemese onyń BBQ qabyldaý usynylady.\r\n\r\nKeıbir naýqastarǵa neseptik kateterdi qoldaný usynylady. Bul nesepqapqa qoıylatyn jińishke tútik. Keıde ómir boıy kateter qoldaný qajet bolady (udaıy kateter). Nesepqapty tolyq bosatý úshin kúnine kateterdi 4-6 ret engizý múmkin bolady (zondtaý).        \r\n\r\nKeıbir jaǵdaıda operatıvtik aralasý qajet. Neırogendik nesepqaptaǵy hırýrgııalyq operatsııalar:\r\n\r\n* Jasandy qysqyshty ornalastyrý\r\n* Nesepqaptyń bulshyq etterin yntalandyrý úshin qasyna elektr jabdyǵyn ornalastyrý\r\n* slıng hırýrgııa\r\n* arnaıy qaltashaǵa nesep aǵýy úshin sańylaý (stoma) jasaý\r\n \r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n* neseptiń udaıy bólinýi terini titirkendirip, tósek jaralaryn týyndatady.\r\n* Nesepqap tolyp ketse, nátıjesinde nesepaǵarda qysym artady, búırek zaqymdanýy paıda bolýy múmkin.\r\n* Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy.\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nDárigerge kórinińiz, eger:\r\n\r\n* Nesepqaptyń bosatylýy  qıyndasa\r\n* Nesepqap ınfektsııasynyń sımptomdary baıqalsa (temperatýranyń artýy, nesep júrgende kúıdirý sezimi, jıi nesep shyǵarǵysy kelý sezimi)\r\n* Az-azdan, jıi nesep shyǵarý baıqalsa    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(671,'article','1065','Ókpeniń ishinara kollapsy - Pnevmotorakc','qz','2018-07-28 16:37:57','2018-07-28 16:25:00','Ókpeniń  ishinara kollapsy - pnevmotoraks  – ókpeniń plevralyq qýysynda aýanyń nemese gazdyń jınalýy (ottegi, kómir qyshqyl gazy). Aýanyń mundaı jınalýy ókpege qysym túsirýge aparady, nátıjesinde aǵza tynys alǵan kezde qalypty jaǵdaıda bolatyndaı keńeıe almaıdy.\r\n\r\nÓkpe – keýde qýysynda ornalasqan jup aǵza. Ókpe tynys alǵanda enetin aýadan ottegini alyp, qanǵa jetkizedi. Ókpeniń mańaıynda plevra qýysy atalatyn óte juqa keńistik bar. Plevra qýysy – ókpeniń syrtqy betiniń jáne keýde qýysynyń ishki betiniń arasyndaǵy keńistik. Ádette, bul óte juqa qýystar, olarda suıyqtyqtyń azdaǵan mólsheri bar.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1065',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Ókpeniń','y','   Ókpeniń ishinara kollapsy - Pnevmotorakc Ókpeniń  ishinara kollapsy - pnevmotoraks  – ókpeniń plevralyq qýysynda aýanyń nemese gazdyń jınalýy (ottegi, kómir qyshqyl gazy). Aýanyń mundaı jınalýy ókpege qysym túsirýge aparady, nátıjesinde aǵza tynys alǵan kezde qalypty jaǵdaıda bolatyndaı keńeıe almaıdy.\r\n\r\nÓkpe – keýde qýysynda ornalasqan jup aǵza. Ókpe tynys alǵanda enetin aýadan ottegini alyp, qanǵa jetkizedi. Ókpeniń mańaıynda plevra qýysy atalatyn óte juqa keńistik bar. Plevra qýysy – ókpeniń syrtqy betiniń jáne keýde qýysynyń ishki betiniń arasyndaǵy keńistik. Ádette, bul óte juqa qýystar, olarda suıyqtyqtyń azdaǵan mólsheri bar. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nÓkpeniń  ishinara kollapsy - pnevmotoraks  – ókpeniń plevralyq qýysynda aýanyń nemese gazdyń jınalýy (ottegi, kómir qyshqyl gazy). Aýanyń mundaı jınalýy ókpege qysym túsirýge aparady, nátıjesinde aǵza tynys alǵan kezde qalypty jaǵdaıda bolatyndaı keńeıe almaıdy.\r\n\r\nÓkpe – keýde qýysynda ornalasqan jup aǵza. Ókpe tynys alǵanda enetin aýadan ottegini alyp, qanǵa jetkizedi. Ókpeniń mańaıynda plevra qýysy atalatyn óte juqa keńistik bar. Plevra qýysy – ókpeniń syrtqy betiniń jáne keýde qýysynyń ishki betiniń arasyndaǵy keńistik. Ádette, bul óte juqa qýystar, olarda suıyqtyqtyń azdaǵan mólsheri bar.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nPnevmotoraks – bul ókpe men keýde qabyrǵasynyń arasyndaǵy plevra qýysynda aýanyń bolýy.  Bul kezde ókpeniń ishki bóliginen ókpe men keýde qýysy arasyndaǵy keńistikke aýanyń ótýi oryn alady, ol ókpeniń nemese keýde qabyrǵasynyń zaqymdanýy nátıjesinde paıda bolady.  Mundaı úrdis ókpeniń kollapsyna (túsýine) aparýy múmkin.\r\n\r\n\r\n\r\nSýrette keýdeniń oń jaǵy ókpe tininen tys ornalasqan aýaǵa tolǵan. Osyǵan baılanysty zaqymdanǵan jaqtaǵy ókpeniń sýreti saý jaqqa qaraǵanda ashyq tústi.\r\n\r\nBul jaǵdaı adamnyń keýde qýysyna oq nemese pyshaq tıgende, qabyrǵa zaqymdanǵanda nemese hırýrgııalyq aralasý kezinde baıqalady. \r\n\r\nÓkpe kollapsynyń paıda bolý qaýpi ókpeniń kelesi aýrýlarynda artady:\r\n\r\n·         Astma\r\n\r\n·         HOBL (ókpeniń sozylmaly obstrýktıvti aýrýy)\r\n\r\n·         Mýkovıstsıdoz (tuqym qýalaıtyn aýrý)\r\n\r\n·         Týberkýlez\r\n\r\n·         Kókjótel\r\n\r\nSırek jaǵdaıda ókpeniń ishinara kollapsy sebepsiz ótedi, mundaı jaǵdaı ózdiginshe kollaps atalady.  Bul jaǵdaıda plevranyń jáne ókpeniń tutastyǵynyń kenetten buzylýy, aýanyń ókpeden plevra qýysyna ótýi baıqalady. Boıy uzyn, aryq adamdarda, sondaı-aq, temeki shegetin adamdarda ókpeniń ishinara kollapsy jıirek kezdesedi.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nAýrýdyń jıi kezdesetin sımptomdary:\r\n\r\n·         Keýdedegi jiti aýyrsyný, tereń tynys alǵanda nemese jótelgende kúsheıedi\r\n\r\n·         Entigý\r\n\r\nTaralǵan  pnevmotorakstyń (ókpeniń mańyndaǵy úlken bólikti qamtıtyn pnevmotoraks) kúrdeli sımptomdary bolady:\r\n\r\n·         Qandaǵy otteginiń jetkiliksizdigi saldarynan teriniń kókshildenýi (tsıanoz)\r\n\r\n·         Keýdeniń qysylý sezimi\r\n\r\n·         Sharshaý\r\n\r\n·         Júrek soǵýynyń jıileýi\r\n\r\nókpeniń ishinara kollapsy kezinde paıda bolýy múmkin basqa sımptomdar:\r\n\r\n·         Muryn ushynyń keńeıýi\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nAýskýltatsıııa kezinde (fonendoskoptyń kómegimen ókpeni tyńdaý) pnevmotoraks jaǵynda tynys alýdyń bolmaýy nemese álsireýi anyqtalady. Sondaı-aq, naýqasta tómen arterıaldyq qysym baıqalýy múmkin.\r\n\r\nDáriger kelesi zertteýlerdi ótkizedi:\r\n\r\n• arterııalyq qannyń gazdyq quramyn taldaý – qandaǵy gazdyń mólsherin anyqtaý arqyly tynys alý qyzmetin baǵalaýdyń asa dál ádisi (ottegini, kómir qyshqyl gazyn). Ádistiń máni – organızmniń ottegimen qanyǵýyn jáne tynys alý jetkiliksizdigin anyqtaý. Pnevmotoraksqa shaldyqqan adamdarda ádette, otteginiń deńgeıi tómen, al kómirqyshqyl  gazynyń deńgeıi – joǵary.\r\n\r\n• keýde qýysynyń rentgenografııasy\r\n\r\n\r\n\r\nKeýde qýysynyń rentgen sýretinde oń ókpeniń ishinara túsýi (ishinara kollaps)baıqalady. Zaqymdanǵan oń jaqtaǵy ókpeniń sýreti saý jaqqa qaraǵanda ashyq tústi jáne kishirek.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nAlǵashqy járdem:\r\n\r\nPnevmotoraks kezinde jedel járdem kelgenge deıin keýde qýysynyń ashyq jarasyna ótpeıtin, germetıkalyq tańǵyshty tartý qajet. Ol úshin kleenkany, polıetılen plenkany, qalyń maqta-dáke tańǵyshty qoldanýǵa bolady.\r\n\r\nMedıtsına qyzmetkerlerine bilikti kómek:\r\n\r\nShaǵyn pnevmotoraks kezinde ottegi jáne demalys qajet bolady.\r\n\r\nKúrdeli  jaǵdaıda ókpe jeńil jaıylyp, jazylýy úshin dáriger pýnktsııa jasaıdy (ókpe mańaıyndaǵy aýany joıý úshin ınemen tesý).\r\n\r\nNaýqasta ókpeniń aýyr ishinara kollapsy baıqalsa, qabyrǵa men ókpe arasyndaǵy aýmaqqa arnaıy ókpe tútigi engiziledi, ol artyq aýany shyǵaryp, aǵzanyń jaıylyp, jazylýyna múmkindik beredi, bul jaǵdaıda aýrýhanaǵa jatý qajet bolady.  Ókpe tútigin naýqastyń organızminde birneshe jylǵa qaldyrýǵa bolady.\r\n\r\nKeıbir jaǵdaıda pnevmotoraksty emdeý jáne aýrýdyń qaıtalanýynyń aldyn alý úshin  hırýrgııalyq kómek qajet bolady. Aýasy shyǵatyn aýmaqty biteý qajet, bul jaǵdaıda qýysty arnaıy hımııalyq zattekpen toltyrady, bul tinniń tyrtyqtanýyn údetedi. Bul protsedýra plevrodez atalady.\r\n\r\n\r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nAýrýdyń qaıta paıda bolý yqtımaldyǵy artady, eger:\r\n\r\n·         Adam uzyn jáne aryq bolsa\r\n\r\n·         Temeki shegetin bolsa\r\n\r\n·         Buryn qos ókpeniń (oń jáne sol) ishinara kollapsy bolsa\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n·         ókpeniń qaıtalanǵan kollapsy\r\n\r\n·         Shok (qan aınalym, tynys alý, júıke júıesiniń ómirlik mańyzdy aǵzalarynyń qyzmetteriniń kúrt buzylýy)\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nDárigerge kórinińiz, eger ókpeniń ishinara kollapsynyń sımptomdary baıqalsa nemese buryn osy aýrýmen aýyrsańyz.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nPnevmotorakstyń aldyn alýdyń arnaıy ádisteri joq. Ókpe aýrýlarynda zamanaýı emdik-profılaktıkalyq is-sharalardy ótkizý usynylady, sondaı-aq, aýrýdyń paıda bolý qaýpin azaıtý úshin temeki shegýdi qoıý qajet.\r\n\r\n \r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000087.htm\r\n\r\nMaterıaldy daıyndaǵandar:\r\n\r\nZeınab Mahmýdova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nAlfııa Abdrahmanova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.\r\n\r\nShyńǵys Jumaǵulov, zdrav.kz  portalynyń kontent-menedjeri.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(672,'article','1090','Platsentanyń ajyraýy','qz','2018-08-01 06:17:45','2018-08-01 06:11:00','Platsentanyń ajyraýy platsentanyń (uryqty qorektendiretin aǵzanyń)  jatyrdyń qabyrǵasynan sábı dúnıege kelgenge deıin ajyraýy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1090',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Platsentanyń','y','   Platsentanyń ajyraýy Platsentanyń ajyraýy platsentanyń (uryqty qorektendiretin aǵzanyń)  jatyrdyń qabyrǵasynan sábı dúnıege kelgenge deıin ajyraýy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nPlatsentanyń ajyraýy platsentanyń (uryqty qorektendiretin aǵzanyń)  jatyrdyń qabyrǵasynan sábı dúnıege kelgenge deıin ajyraýy.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nPlatsentanyń ajyraýynyń naqty sebebin anyqtaý qıynǵa túsedi.\r\n\r\nAýrýdyń paıda bolýynyń múmkin sebepteri:\r\n\r\n* Qulaǵanda, ishin soǵyp alǵanda nemese avtokólik apatynda bolatyn ish aýmaǵyndaǵy jaraqat\r\n* Jatyrdyń kóleminiń kenetten azaıýy (amnıtıkalyq suıyqtyqtyń (qaǵanaq sýynyń) tez aǵýynan nemese egizdiń syńarynyń týýynan keıin paıda bolýy múmkin)\r\n \r\nQaýip faktorlary:\r\n\r\n* Qan uıýynyń buzylystary (trombofılııa)\r\n* Temeki shegý\r\n* Kokaın qoldaný\r\n* Qant dıabeti\r\n* Júktilik kezinde alkogoldi sýsyndardy tutyný\r\n* Júktilik kezindegi joǵary arterıaldyq qysym (balanyń ólim-jitimine aparatyn platsentanyń ajyraý jaǵdaılarynyń jartysyna jýyǵy joǵary arterıaldyq qysymǵa baılanysty)\r\n* Ótkende platsentanyń ajyraýy\r\n* Jatyrdyń kúshti sozylýy (kóp uryqty júktilikte nemese qaǵanaq sýynyń óte úlken kóleminde paıda bolýy múmkin)\r\n* Jıi bosaný\r\n* Úlken jastaǵy júktilik\r\n* Uryqtyń qabyqshasynyń ýaqytynan buryn jarylýy (qaǵanaq qabyqshasynyń júktiliktiń 37-shi aptasyna deıin jarylýy)\r\n* Jatyrdyń mıomasy\r\n \r\nPlatsentanyń ajyraýy (platsentanyń jatyrdyń qabyrǵasynan sábı dúnıege kelgenge deıin ajyraýy) shamamen 150 bosanýdyń 1 jaǵdaıynda paıda bolady. Balanyń  ólim-jitimine aparatyn platsentanyń aýyr ajyraýy shamamen, 800-1600 bosanýdyń 1 jaǵdaıynda paıda bolady.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\n* Ishtegi aýyrsyný\r\n* Arqadaǵy aýyrsyný\r\n* Jatyrdyń jıi jıyrylýy\r\n* Aǵzanyń jıyrylýynda bosańsýy úshin úzilis bolmaýy\r\n* Inshektik (vagınaldyq) qan ketýi\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý ádisteri:\r\n\r\n* Ish qýysy aǵzalarynyń ÝDT (ÝZI)\r\n* Qannyń jalpy taldaýy\r\n* Fetaldyq (qursaqtaǵy) monıtorıng\r\n* Qandaǵy  fıbrınogen deńgeıi\r\n* Ishinara tromboplastındik ýaqyt\r\n* Gınekologııalyq tekseris\r\n* Trombotsıtter sany\r\n* Protrombındik ýaqyt\r\n* Transvagınaldyq (inshek arqyly) ÝDT (ÝZI)\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeý kóktamyr arqyly suıyqtyq engizýden jáne qan quıylýynan turýy múmkin. Shok sımptomdaryn ýaqytyly anyqtaý úshin bolashaq ananyń jaǵdaıyna muqııat moıtorıng jasaý qajet. Sondaı-aq, uryqtyń júreginiń jıyrylýynyń jıiligin baqylaý qajet, sebebi, platsentanyń ajyraýynda júrek yrǵaǵy jıileıdi.\r\n\r\nShuǵyl Kesar tiligin ótkizý qajet bolýy múmkin. Eger sábı merziminen buryn týsa, azdaǵan platsentanyń ajyraýy bolady, ana qarqyndy baqylaý palatasynda bolýy múmkin. Jaǵdaı turaqtanyp, qan ketýi toqtasa, birneshe kúnnen keıin úıge qaıtýyna bolady.\r\n\r\nEger uryq jetkilikti damyǵan bolsa, bul ana men sábı úshin qaýipsiz, tabıǵı túrde bosanýǵa bolady. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, Kesar tiligi jasalady.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nAnalar, ádette, bul aýrýdan ólim-jitimge ushyramaıdy. Biraq, kelesi sharttardyń biri ana men sábıdiń ólim-jitiminiń qaýpin arttyrýǵa qabiletti. \r\n\r\n* Jabyq jatyr moıny\r\n* platsentanyń ajyraýynyń kesh anyqtalýy jáne emdelýi\r\n* shokqa aparatyn qannyń kóp ketýi\r\n* júktilik kezinde jatyrdan jasyryn qan ketýi\r\n* bosaný úshin kúshenýdiń bolmaýy.\r\n \r\nÓmiri jalǵasqan balalarda jeńil jáne aýyr asqynýlardyń damý yqtımaldyǵy 40-50% quraıdy.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nShamadan tys kóp qan ketýi shoktyń damýyna jáne ananyń nemese balanyń ólim-jitimine aparýy múmkin. Eger qan ketýi bosanýdan keıin paıda bolsa, qan ketýi baqylaýǵa alynbaıdy, gısterektomııa (jatyrdy alyp tastaý) qajet bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda dárigerge kórinińiz:\r\n\r\n* avtokólik apatyna túsip qalsańyz, eger, apat azǵantaı bolsa da.  \r\n* Siz qulap, ishińizdi soǵyp alsańyz.\r\n* Júktilik kezinde inshektik (vagınaldyq) qan ketýi paıda bolsa.\r\n \r\n\r\nJúktilik kezinde inshektik (vagınaldyq) qan ketýi paıda bolsa, ishińizde kúshti aýyrsyný nemese jatyrdyń jıyrylýy paıda bolsa, shuǵyl túrde dárigerge kórinińiz nemese 103 telefony boıynsha  «jedel járdemge» habarlasyńyz. Platsentanyń  ajyraýy ana men balanyń ómirine qaýip tóndiretin jaǵdaı.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nAlkogol, syra jáne sharap tutynbańyz, júktilik  kezinde temeki shekpeńiz, rekreatsııalyq preparattardy qabyldańyz. Bosanýǵa deıingi erte jáne udaıy kútim alyńyz.\r\n\r\nQant dıabeti jáne joǵary arterıaldyq qysym sekildi ananyń aýrýlaryn baqylaý platsentanyń ajyraýy paıda bolýynyń qaýpin azaıtady.\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nPlatsentanyń mezgilinen buryn ajyraýy; platsentanyń ajyraýy.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(673,'article','1094','Pozıtsııalyq bas aınalýy','qz','2018-08-01 06:52:24','2018-08-01 06:45:00','Pozıtsııalyq, qaterli emes bas aınalýy – bas aınalýynyń jıi kezdesetin túri. Bas aınalýy – ózińniń nemese aınaladaǵy zattardyń qozǵalýyn seziný. Ol basty belgili bir jaǵdaıda ornalastyrǵanda paıda bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1094',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Pozıtsııalyq','y','   Pozıtsııalyq bas aınalýy Pozıtsııalyq, qaterli emes bas aınalýy – bas aınalýynyń jıi kezdesetin túri. Bas aınalýy – ózińniń nemese aınaladaǵy zattardyń qozǵalýyn seziný. Ol basty belgili bir jaǵdaıda ornalastyrǵanda paıda bolýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nPozıtsııalyq, qaterli emes bas aınalýy – bas aınalýynyń jıi kezdesetin túri. Bas aınalýy – ózińniń nemese aınaladaǵy zattardyń qozǵalýyn seziný. Ol basty belgili bir jaǵdaıda ornalastyrǵanda paıda bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nPozıtsııalyq, qaterli emes bas aınalýyn paroksızmaldyq pozıtsııalyq bas aınalýy dep te ataıdy. Ol ishki qulaqtaǵy máselelerge baılanysty.\r\n\r\n\r\n\r\nIshki qulaqta jartylaı sheńberli kanaldar atalatyn, suıyqtyqqa toly tútikter bar. Qozǵalǵan kezde osy tútikterdiń ishindegi suıyqtyq ta qozǵalady. Jartylaı  sheńberli kanaldar suıyqtyqtyń kez kelgen jyljýyna sezimtal. Jyljıtyn suıyqtyq mıǵa deneniń ornalasýyn habarlaıdy. Bul tepe-teńdikti saqtaýǵa kómektesedi.\r\n\r\nOtolıttiń (mıneraldyq tuzdardan, kóbinese, kaltsııden turatyn, jartylaı sheńberli kanaldarda ornalasatyn qatty túzilis) kishkentaı bóligi kertilip shyǵyp, kanaldyń ishinde bos júzedi. Muny organızm deneniń ornalasýy týraly aqparat retinde qate túsinedi, bul mıdy qatelikke ushyratady, osydan paroksızmaldyq qaterli emese pozıtsııalyq bas aınalýy  paıda bolady. Onyń paıda bolýynyń kúrdeli qaýip faktorlary joq. Biraq, damý qaýpi kelesi jaǵdaılarda artady:\r\n\r\n* Otbasy músheleriniń birinde bolsa.\r\n* Bastyń jaraqaty bolsa (jeńil soqqy bolsa da)\r\n* Labırıntıt atalatyn ishki qulaq ınfektsııasy bolsa.\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\nAýrýdyń sımtomdary:\r\n\r\n* Keńistiktegi aınalýdy nemese jyljýdy seziný\r\n* Aınaladaǵy álem aınalyp turǵandaı sezim\r\n* Tepe-teńdikti joǵaltý\r\n* Júrek aıný jáne qusý\r\n* Estimeı qalý\r\n* Kórýdegi máseleler, barlyq zattar sekiretindeı nemese qozǵalatyndaı\r\n\r\nBas aınalýyn seziný:\r\n\r\n* Ádette, bastyń ornalasýynyń ózgerisinen týyndaıdy\r\n* Kóbinese, kenetten bastalady\r\n* Birneshe sekýndqa nemese mınýtqa sozylady\r\n\r\nKeıbir faktorlar bas aınalýynyń paıda bolýyn týyndatýy múmkin:\r\n\r\n* Tósekte dene ornalasýynyń ózgerisi\r\n* Basty eńkeıtý\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý úshin dáriger Dıks-Hollpaık synamasyn taǵaıyndaıdy:\r\n\r\n* Dáriger sizdiń basyńyzdy belgili bir jaǵdaıda ustaıdy. Osydan keıin tez ústelge jatýdy usynady.\r\n* Osyny jasaǵannan keıin dáriger kózdiń aýytqýly qozǵalysyn izdeıdi, jáne basyńyz aınalatyndyǵy týraly suraıdy\r\n\r\nEger bul test teris nátıje berse, basqa testilerden ótýdi suraıdy.\r\n\r\nDáriger tekserip, qarap, aýrýdyń tarıhy týraly suraqtar qoıady. Basqa sebepterdi eskerý úshin mıdy jáne júıke júıesin zertteý qajet. Bul tekserý ádisteri:\r\n\r\n*  Elektroentsefalografııa (EEG)\r\n*  Elektronıstagmografııa (ENG)\r\n*  Mıdyń kompıýterlik tomografııasy (KT)\r\n*  Magnıttik-rezonanstyq tomografııa (MRT)\r\n*  Estýdi tekserý\r\n*  Mıdyń magnıttik-rezonanstyq angıografııasy\r\n*  Kózdiń aýytqýly qozǵalysyn anyqtaý úshin ishki qulaqty sýmen nemese aýamen jylytý nemese sýytý. Bul kalorııalyq stımýlıatsııa atalady.\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nDáriger «Epplı manevri» atalatyn sharany ótkizýi múmkin. Ol ishki qulaqta júzetin otolıttiń kishkentaı bólikterin jyljytýǵa kómektesedi. Bul emdeý jaqsy áser kórsetedi.\r\n\r\nKeıbir dárilik preparattar bas aınalýy sezimin jeńildetýge kómektesýi múmkin:\r\n\r\n* Antıgıstamındik preparattar\r\n* Antıholınergıkter\r\n* Uıqy shaqyratyn jáne tynyshtandyratyn\r\n \r\nDegenmen, bul dáriler bas aınalýyn emdeýde nashar kómektesedi.\r\n\r\nSımptomdarynyń ýshyǵýynyń aldyn alý úshin bas aınalýyn týyndatatyn dene ornalasýynan alshaq bolyńyz.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nBul jaǵymsyz aýrý, biraq, ony «Epplı manevri» kómegimen emdeýge bolady. Biraq, bas aınalýy qaıtalanýy múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nKúshti bas aınalýy bolatyn adamdarda qusý saldarynan kúshti sýsyzdaný ornaýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda dárigerge kórinińiz:\r\n\r\n* Bas aınalýy paıda bolsa\r\n* Bas aınalýdy emdeýden áser bolmasa.\r\n\r\nKelesi sımptomdar bolsa, shuǵyl medıtsınalyq kómekke júginińiz:\r\n\r\n* álsizdik\r\n* sóıleýdiń túsiniksizdigi\r\n* kórýdegi máseleler.\r\n \r\nBular kúrdeli aýrýdyń sımptomy bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nBas  aınalýyn týyndatatyn dene ornalasýynan alshaq bolyńyz.\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nPozıtsııalyq  bas aınalýy; paroksızmaldyq qaterli emese pozıtsııalyq bas aınalýy.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(674,'article','1097','Revmatoıdtyq artrıt','qz','2018-08-01 07:14:11','2018-08-01 07:05:00','Revmatoıddyq artrıt (RA) – býyndaǵy qabynýdy jáne aýyrsynýdy týyndatatyn aýtoımmýndyq aýrý. Ol deneniń basqa da bólikterin zaqymdaýy múmkin, mysaly, júrek pen ókpeniń qabyqshasyn.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1097',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','R','Revmatoıdtyq','y','   Revmatoıdtyq artrıt Revmatoıddyq artrıt (RA) – býyndaǵy qabynýdy jáne aýyrsynýdy týyndatatyn aýtoımmýndyq aýrý. Ol deneniń basqa da bólikterin zaqymdaýy múmkin, mysaly, júrek pen ókpeniń qabyqshasyn. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nRevmatoıdtyq artrıt degenimiz ne?\r\n\r\n\r\n\r\nRevmatoıddyq artrıt (RA) – býyndaǵy qabynýdy jáne aýyrsynýdy týyndatatyn aýtoımmýndyq aýrý. Ol deneniń basqa da bólikterin zaqymdaýy múmkin, mysaly, júrek pen ókpeniń qabyqshasyn.\r\n \r\n\r\nRevmatoıdtyq artrıttiń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nRevmatoıdtyq artrıtte tómendegi sımptomdardyń biri bolýy múmkin:\r\n\r\n* Býyndardyń aýyrsynýy jáne isinýi, ásirese, qoldyń, aıaqtyń, tizeniń.\r\n* Býyndardyń qozǵalýynyń shektelýi\r\n* Zaqymdanǵan býyndardyń áreń qozǵalýy jáne aýyrsynýy (ásirese, uıqydan keıin)\r\n* Qyzba\r\n* Qoldyń qyzarýy, isinýi\r\n* Sharshaý\r\n* Býynǵa jaqyn teri astyndaǵy qatty tómpeshikterdiń paıda bolýy (revmatoıdtyq túıinder)\r\n* Tábetti joǵaltý.\r\n\r\n \r\nRevmatoıdtyq artrıtke shaldyǵý týraly qalaı bilýge bolady?\r\n\r\nQoldyń, bilektiń, aıaqtyń ushy men tizeniń býyndary, ádette, derttik úrdiske aldymen ushyraıdy. Revmatoıdtyq artrıt, ádette, deneniń eki jaǵyndaǵy birneshe býyndy qatar qamtıdy. Mysaly, eki bilektiń de aýyrsynýyn jáne qozǵala almaýyn sezinýińiz múmkin. Ýaqyt óte kele úrdiske iri býyndar da ushyraıdy, mysaly, ıektiń, ıyqtyń, jáne jambastyń.\r\n\r\n \r\nDáriger revmatoıdtyq artrıtti qalaı anyqtaıdy?\r\nDáriger sımptomdar týraly surastyryp, medıtsınalyq tekserýdi júrgizedi. Aýrýdy naqtylaý úshin ol qan taldaýyn, býyndyq suıyqtyqtyń taldaýyn (aýyrsynýdyń basqa sebepterin eskerý úshin zertteý), rentgen taǵaıyndaıdy.\r\n\r\n \r\nRevmatoıdtyq artrıt qalaı emdeledi?\r\n\r\nNaýqas ózin sezinýdi jaqsartý úshin qabynýdy azaıtatyn (aspırın, ıbýprofen), nemese aýyrsynýdy jeńildetetin (atsetamınofen) dárilik preparattardy qabyldaýyna bolady. Bul preparattar  retseptsiz bosatylady. Emdeýshi dáriger qabynýǵa qarsy steroıdtyq emes preparattardy taǵaıyndaıdy (NPVP). Bul dáriler aýyrsyný men isinýdi azaıtady, biraq, býynnyń zaqymdanýyn báseńdetpeıdi. Bul dáriler oryndy qoldanylýy tıis. Preparattyń qozǵalý úshin ózińizdi jaqsy seziný úshin jetkilikti bolatyn mólsherlemesin ǵana qabyldaý qajet. Tym kóp mólsherin qabyldaý janama áserleriniń paıda bolý qaýpin attyrady.\r\n\r\nImmýndyq júıeniń jumysyn retteıtin (ımmýnodepressanttar) dáriler de aýrýmen kúresýge qoldanylady. Revmatoıdtyq artrıt kezinde ımmýndyq júıeniń jumysy buzylady. Atalǵan preparattar ony qalpyna keltiredi. Degenmen, bul dáriler organızmniń ımmýndyq júıesiniń ınfektsııaǵa jaýapty serpinin azaıtýy múmkin.\r\n\r\nEger derttik úrdiste býyndardyń az sany qamtylsa, dáriger steroıdtardy (mysaly, prednızolondy) taǵaıyndaıdy. Olar aýyrsyný men isinýdi azaıtady, býyndardyń zaqymdaný úrdisin báseńdetedi, biraq, olar qysqa ýaqyt ishinde ǵana qoldanylýy múmkin. Steroıdtar uzaq qabyldanǵan saıyn (aılar nemese jyldar), tıimdiligi azaıady. Olar túsiniksiz kógerý,súıektiń juqarýy, katarakta jáne dıabet sekildi janama áserdi týyndatýy múmkin.\r\n\r\nAntırevmatıkalyq  dárilik preparattar revmatoıdtyq artrıtpen kúreste kómektese alady. eger bul preparattardy qabyldaý erte bastalsa, olar býyndardyń zaqymdanýyn azaıta alady. Bul dáriler baıaý áreket etedi, ózińizdi jaqsy sezingenge deıin birneshe apta ótýi múmkin. Dáriger qan taldaýyn jasap, bul dárilerdiń siz úshin qaýipsiz ekendigin anyqtaıdy. Bul dárilerdiń keıbirin júktilik kezinde qabyldaýǵa bolmaıdy. Antırevmatıkalyq  dárilik preparattardy taǵaıyndaý aldynda dáriger júktilikten qorǵaný sharalary týraly aıtady.\r\n\r\nDárilik  preparattar arqyly revmatoıdtyq artrıtti emdeýdiń áseri bolmasa, operatıvtik emdeý usynylýy múmkin. Operatsııa býyndardyń qozǵalýyn qalpyna keltirip, aýyrsynýdy jeńildetip, aýrýǵa baılanysty bolǵan deformatsııany túzetýge kómektesedi. Dárigermen operatsııanyń artyqshylyǵy men qaýipteri týraly keńesińiz.\r\n\r\nDárigermen revmatoıdtyq artrıtty emdeýdiń barlyq nusqalary týraly keńesińiz.\r\n\r\n \r\nRevmatoıdtyq artrıtten jazylýǵa bolady ma?\r\n\r\nRevmatoıdtyq artrıt – ómir boıy sozylatyn aýrý. Keıde sáıkes emdelgende sımptomdary birshama ýaqytqa joıylady, biraq, olar, ádette, qaıta oralady. Sımptomdar qaıtalanysymen birden dárigerge kóriný mańyzdy.\r\n\r\n \r\nRevmatoıdtyq artrıt bolsa, naýqas ózine qandaı kútim jasaı alady?\r\n\r\nUdaıy, jeńil jattyǵýlar býyndardyń mańaıyndaǵy bulshyq etterdi nyǵaıtyp, sharshaýdy basa alady. Jattyǵýdy  bastaý úshin sý-aerobıkasy jáne júrý qolaıly. Jattyǵý kezinde saý býynda aýyrsynýdy sezinseńiz toqtańyz. Eger aýyrsyný ótpese, dárigerge kóriný qajet.\r\n\r\nSalmaq azaıtý jáne emdám qadaǵalaý da revmatoıdtyq artrıtte kómektesedi.  \r\n\r\nZaqymdanǵan býynǵa júktemeni azaıtý úshin arnaıy qural-jabdyqty qoldanýǵa bolady, olar sizdiń kúndelikti tirshiligińizde kómektesedi. Qysyp ustaıtyn qural-jabdyqtar bıik ornalasqan nárselerdi alýǵa kómektesedi. Taıanatyn taıaq júrýdi jeńildetedi.  Dárigerden kúndelikti tirshiligińizde kómektesetin qural-jabdyqtar týraly surastyryńyz.\r\n\r\nAýyrsynýdy jeńildetý úshin aýyratyn býynǵa jylý nemese sýyq basý qajet. Jylý shıryqqan bulshyq etti bosańsytady, al sýyq aýyrsynýdy basady. Býynǵa jylýmen áser etýdiń eń ońaı tásili – 15 mınýttyq ystyq dýsh nemese vanna qabyldaý. Sýyq komprester nemese salqyn sý basý – sýyqty qoldanýdyń tıimdi tásilderi. Qan aınalymy nashar bolsa, bul ádisterdi qoldanýǵa bolmaıdy.\r\n\r\nNaýqas ne isteı alady?\r\n\r\n* Udaıy jattyǵý jasańyz\r\n* Salmaq azaıtý boıynsha sharalardy qabyldańyz\r\n* Emdámdi qadaǵalańyz\r\n* Jylýdy qoldanyp, aýyrsyný men qozǵala almaýdy azaıtýǵa bolady (ystyq dýsh nemese jylytqysh-qalta).\r\n \r\n\r\nRevmatoıdtyq artrıtte taǵy qandaı máseleler týyndaıdy?\r\n\r\nRevmatoıdtyq artrıt densaýlyqqa qatysty basqa máselelerge aparýy múmkin. Ýaqyt óte kele qoldyń deformatsııasy paıda bolýy múmkin. Ókpede jáne júrekte máseleler paıda bolýy múmkin. Jańa sımptomdardy baıqasańyz nemese densaýlyqqa qatysty máseleler bolsa, dárigerge kórinińiz.\r\n\r\n \r\nDárigerge qoıylýy múmkin suraqtar\r\n\r\n* Revmatoıdtyq  artrıt qalaı emdeledi?\r\n* Býyndaǵy isiný men aýyrsynýdy azaıtý úshin qandaı shara qabyldaýǵa bolady?\r\n* Revmatoıdtyq  artrıttiń paıda bolý sebebi nede?\r\n* Qandaı dárilik preparattar bul aýrýdy emdeıdi?\r\n* Sımptomdar qaıtalansa, ne isteý qajet?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(675,'article','1100','Salmaq jetkiliksizdigi jáne jetkiliksiz tamaqtaný','qz','2018-08-01 07:30:23','2018-08-01 07:27:00','Taǵam adamnyń saý bolýy úshin qajetti qorektik zattekter men energııamen qamtamasyz etedi. Eger qorektik zattekter – aqýyzdar, kómirsýlar, maılar, dárýmender men mıneraldardy jetkiliksiz almaıtyn bolsańyz – salmaq jetkiliksizdigi paıda bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1100',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Salmaq','y','   Salmaq jetkiliksizdigi jáne jetkiliksiz tamaqtaný Taǵam adamnyń saý bolýy úshin qajetti qorektik zattekter men energııamen qamtamasyz etedi. Eger qorektik zattekter – aqýyzdar, kómirsýlar, maılar, dárýmender men mıneraldardy jetkiliksiz almaıtyn bolsańyz – salmaq jetkiliksizdigi paıda bolýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nTaǵam adamnyń saý bolýy úshin qajetti qorektik zattekter men energııamen qamtamasyz etedi. Eger qorektik zattekter – aqýyzdar, kómirsýlar, maılar, dárýmender men mıneraldardy jetkiliksiz almaıtyn bolsańyz – salmaq jetkiliksizdigi paıda bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nSalmaq  jetkiliksizdiginiń sebepteri:\r\n\r\n* Ratsıonyńyzdaǵy naqty qorektik zattekterdiń bolmaýy. Bir dárýmenniń bolmaýynyń ózi tamaqtanýdyń jetkiliksizdigine aparady.\r\n* Úılesimsiz tamaqtaný\r\n* Malabsorbtsııa  sındromy (sińýdiń buzylysy) jáne qaterli isik sekildi keıbir aýrýlar.\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nTamaqtaný jetkiliksizdigine sharshaý, bas aınalýy jáne salmaq joǵaltý jatady. Keıde sımptomdary bolmaıdy. Máseleniń sebebin anyqtaý úshin dáriger qan taldaýyn jasap, tamaqtanýdy baǵalaıdy.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeý jetispeıtin qorektik zattekterdi tolyqtyrýǵa jáne negizgi aýrýdy emdeýge súıenedi.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(676,'article','1113','Sınýsıt (Gaımorıt)','qz','2018-08-01 10:50:23','2018-08-01 10:47:00','Sınýsıt – muryn qýystary juqpalanatyn nemese qabynatyn aýrý. Muryn qýystarynyń qosalqylary (sınýstar) – bassúıektiń muryn qýysymen jalǵasatyn, aýa kiretin qýystar. Munda muryn qýysyna aǵatyn silemeı óndiriledi. Murynnyń bitelýi qýystardy biteýi múmkin jáne aýyrsynýdyń, juqpalanýdyń paıja bolýyna aparýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1113',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sınýsıt','y','   Sınýsıt (Gaımorıt) Sınýsıt – muryn qýystary juqpalanatyn nemese qabynatyn aýrý. Muryn qýystarynyń qosalqylary (sınýstar) – bassúıektiń muryn qýysymen jalǵasatyn, aýa kiretin qýystar. Munda muryn qýysyna aǵatyn silemeı óndiriledi. Murynnyń bitelýi qýystardy biteýi múmkin jáne aýyrsynýdyń, juqpalanýdyń paıja bolýyna aparýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nSınýsıt – muryn qýystary juqpalanatyn nemese qabynatyn aýrý. Muryn qýystarynyń qosalqylary (sınýstar) – bassúıektiń muryn qýysymen jalǵasatyn, aýa kiretin qýystar. Munda muryn qýysyna aǵatyn silemeı óndiriledi. Murynnyń bitelýi qýystardy biteýi múmkin jáne aýyrsynýdyń, juqpalanýdyń paıja bolýyna aparýy múmkin. \r\n\r\n  \r\n\r\nMurynnyń aǵýy jáne bitelýi sýyq tıgende, allergııada, muryn qýysynyń ınfektsııasynda nemese tumaýda oryn alady. Silemeı kóp óndirilýinde murynnyń aǵýy paıda bolady. Keıde murynnyń aldyńǵy bóliginde nemese kómeıdiń artqy qabyrǵasynda qosymsha silemeı bólinisi paıda bolady. (postnazaldyq sındrom). Muryn qýysynyń ishindegi silemeı qabaty qabynǵanda murynnyń bitelýi paıda bolady.\r\n\r\nSınýsıttiń túrleri: jiti; biraz ýaqytqa sozylǵan, tórt aptaǵa deıingi; sozylmaly, odan uzaq ýaqyt boıy sozylatyn. Jiti sınýsıt kóbinese, sýyq tııý sekildi bastalady, ol keıin  bakterıaldyq ınfektsııamen asqynady. Allergııa, lastaýyshtar, murynnyń basqa derti jáne keıbir aýrýlar da sınýsıtti týyndatýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSınýsıttiń sımptomdary: qyzba, álsizdik, sharshaý, jótel jáne murynnyń bitelýi. Sondaı-aq, kómeıdiń artqy qabyrǵasy boıynsha silemeı bólindisiniń aǵýy múmkin, bul postnazaldyq sındrom atalady.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýge antıbıotıkterdi, isinýge qarsy jáne aýyrsynýdy basatyn preparattardy qabyldaý kiredi. Sondaı-aq, qabyný aýmaǵyna jyly kompress basý, tuzdy nazaldyq spreıler jáne ıngalıatorlar (býlaǵyshtar) kómektesedi.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(677,'article','1116','Sýyq tııý','qz','2018-08-01 11:18:32','2018-08-01 11:12:00','Sýyq tııý murynnyń aǵýymen, bitýimen, túshkirýdiń paıda bolýymen sıpattalady. Sondaı-aq, tamaqtyń aýyrsynýy, jótel, bas aýrýy nemese basqa sımptomdar bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1116',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sýyq','y','   Sýyq tııý Sýyq tııý murynnyń aǵýymen, bitýimen, túshkirýdiń paıda bolýymen sıpattalady. Sondaı-aq, tamaqtyń aýyrsynýy, jótel, bas aýrýy nemese basqa sımptomdar bolýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nSýyq tııý murynnyń aǵýymen, bitýimen, túshkirýdiń paıda bolýymen sıpattalady. Sondaı-aq, tamaqtyń aýyrsynýy, jótel, bas aýrýy nemese basqa sımptomdar bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nJyl saıyn álemde sýyq tııýdiń birneshe mıllıardtaǵan jaǵdaıy tirkeledi. Adamdar basqa aýrýlarǵa qaraǵanda sýyq tııýge jıi shaldyǵady.\r\n\r\nSýyq tııýdiń saldarynan balalar – mektepke, ata-analary jumysyna bara almaıdy. Ata-analar, kóbinese, sýyq tııý aýrýyn balalarynan juqtyrady.    \r\n\r\nJyl barysynda balalar sýyq tııýmen birneshe ret aýyrady. Olar ádette, basqa balalardan juqtyrady. Sýyq tııý mektep pen bala baqshada tez taralady.\r\n\r\nSýyq tııý jyldyń kez kelgen ýaqytynda paıda bolýy múmkin, biraq, qysqy nemese jańbyrly kezde oryn alý keń taralǵan.\r\n\r\nSýyq tııý vırýsy juqpalanǵan adamnyń túshkirýinde, jótelýinde qorshaǵan ortaǵa shaǵyn tamshy túrinde bólinip, taralady.\r\n\r\nSýyq tııýdi kelesi jaǵdaılarda juqtyrý múmkin:\r\n\r\n* Sýyq tıgen adam qasyńyzda túshkiredi nemese jóteledi\r\n* Vırýspen juqpalanǵan zatqa janasqannan keıin, mysaly oıynshyqty, esiktiń tutqasyn ustap, odan keıin muryn, kóz nemese aýyzǵa qolyńyzdy tıgizetin bolsańyz.\r\n \r\nAdamdar alǵashqy 2-3 kúnde juqpaly bolady. Sýyq tııý, ádette, aýrýdyń birinshi aptasynan keıin juqpaly emes.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSýyq tııý sımptomdary vırýspen janasqannan keıin 2-3 kúnde damıdy, biraq, keıde bul kezeń bir aptaǵa sozylýy múmkin.\r\n\r\nSýyq tııýdiń jıi sımptomdary:\r\n\r\n* Murynnyń aǵýy nemese bitelýi\r\n* kómeıdiń jybyrlaýy\r\n* túshkirý\r\n* sýyq tıgen eresekterde de, balalarda da qyzba bola bermeıdi. Sábılerde denesiniń temperatýrasy 37 - 39 °S-ta bolady.\r\n\r\nSýyq tııýdegi vırýstyń túrine qaraı kelesi sımptomdar paıda bolýy múmkin:\r\n\r\n* jótel\r\n* tábettiń bolmaýy\r\n* bastyń aýyrýy\r\n* bulshyq ettiń aýyrsynýy\r\n* murynnyń artyndaǵy qýysqa silemeıdiń aǵýy\r\n* kómeıdiń aýyrsynýy\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda sýyq tııý birneshe kúnde ótedi. Sýyq tıgende beriletin birneshe keńester:\r\n\r\n* kóbirek demalyńyz jáne suıyqtyqty kóp ishińiz.\r\n* Sýyq tııýden jáne jótelden dárilik preparattar eresekterde jáne úlken jastaǵy balalarda sýyq tııý sımptomdaryn jeńildetýge kómektesedi. Olar jazylýdy tezdetpese de, sımptomdardy jeńildetedi.\r\n* Sýyq tııýden jáne jótelden dárilik preparattar 4 jastan kishi balalarǵa usynylmaıdy.\r\n* Sýyq tııýdi emdeý úshin antıbıotık qoldanylmaıdy.\r\n* Sýyq tııýdi emdeý úshin emdeýdiń balamaly ádisteri qoldanylady, mysaly, S dárýmeni, myrysh pen ehınatseıa qospalary.\r\n* Kez kelgen shópti nemese bıologııalyq belsendi qospany qabyldaý aldynda dárigermen keńesińiz.\r\n \r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nBirneshe kún ishinde murynnan bólinetin silemeı sary nemese jasyl túske ıe bolady. Bul qalypty qubylys, antıbıotıkter qabyldaýǵa negiz emes.\r\n\r\nSýyq tııýdiń kóptegen sımptomdary ádette, bir apatada ótedi. Eger úı jaǵdaıynda 7 kúnde áli de naýqastaný qalsa, muryn qýysynyń ınfektsııasyn, allergııany jáne basqa aýrýlardy eskerý úshin dárigerge kórinińiz.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nSýyq tııý – bronh demikpesi bar balalarda ysqyratyn tynys alýdyń paıda bolýynyń keń taralǵan sebebi.\r\n\r\nSýyq tııý kelesilerge aparýy múmkin:\r\n\r\n*  Bronhıtke\r\n* Qulaq ınfektsııasyna\r\n* Pnevmonııaǵa\r\n* Sınýsıtke\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nAldymen sýyq tııýdiń sımptomdarymen ózińiz kúresip kórińiz. Dárigerge kelesi jaǵdaılarda kórinińiz:\r\n\r\n* Tynys alýda máseleler paıda bolsa\r\n*  Aýrýdyń sımptomdary ýshyǵady nemese 7-10 kúnde ótpeıdi.\r\n \r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nAýrýdyń qaýpin azaıtý úshin kelesi usynystardy oryndańyz:\r\n\r\n* Árdaıym qolyńyzdy jýyp júrińiz. Balalar men eresekter murnyn súrtkennen, tósemshelerin almastyrǵannan, jýynatyn bólmeden keıin, tamaq isherdiń nemese daıyndardyń aldynda qolyn jýyp otyrýy tıis.\r\n* Jıi janasatyn zattardy (rakovına, esik tutqasy) zararsyzdandyratyn quraldarmen óńdeńiz.\r\n* Balalardy shaǵyn damytý toptaryna berińiz.\r\n* Qolǵa arnalǵan zararsyzdandyratyn quraldardy qoldanyńyz, mıkrobtardyń taralýynyń aldyn alý úshin.\r\n* Mata súlginiń ornyna qaǵaz súlgisin paıdalanyńyz.\r\n\r\nImmýndyq júıe organızmge ınfektsııamen kúresýge kómektesedi. Immýndyq júıeni nyǵaıtý úshin birneshe tásil:\r\n\r\n* Passıvti temeki shegýden alshaq bolyńyzdar. Ol densaýlyqqa qatysty kóptegen máselelerdiń paıda bolýyna yqpla etedi, onyń ishinde, sýyq tııýdiń.\r\n* Múmkindiginshe, sábıdi emizińiz. Ana súti sábıdi tynys alý joldarynyń ınfektsııasynan qorǵaıdy, tipti, emizýdi toqtatqannan keıingi jyldar boıy.\r\n* Suıyqtyqty kóp ishińiz, ımmýndyq júıeniń jumysyna kómektesý úshin.\r\n* Tamaqqa «belsendi ósindileri» bar ıogýrtty tutynyńyz. Probıotıkter balalardaǵy sýyq tııýdiń paıda bolýynyń aldyn alady.\r\n* Uıqyny qandyryńyz.  \r\n \r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nTynys  alý joldarynyń vırýstyq ınfektsııasy; sýyq tııý.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(678,'article','1133','Trombotsıtopenııa','qz','2018-08-05 11:03:21','2018-08-05 10:57:00','Trombotsıtopenııa – qandaǵy trombotsıtter (qan plastınkalary) mólsheriniń azaıýy.\r\nTrombotsıtter – qan aınalymynda júretin qan plastınkalary, súıek kemiginde (ortalyq qan óndirimi aǵzasy, súıektiń keýekti zatteginde jáne súıek-mı qýysynda ornalasqan) túziledi. Trombotsıtter jaralanǵanda qan uıyndysyn túzý arqyly qan ketýiniń aldyn alady. trombotsıtterdiń tómen mólsheri kúrdeli qan ketýiniń qaýpine aparady. joǵary mólsherinde trombylar – qan uıyndysy túzilý qaýpi artady. Trombotsıtterde bolatyn faktor (trombotsıtarlyq ósý faktory) esebinen olar jaranyń jazylýyna yqpal etedi. Trombotsıtter mıkrotamyrlar qabyrǵasynyń beriktigin qamtamasyz etýde qatysady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1133',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Trombotsıtopenııa','y','   Trombotsıtopenııa Trombotsıtopenııa – qandaǵy trombotsıtter (qan plastınkalary) mólsheriniń azaıýy.\r\nTrombotsıtter – qan aınalymynda júretin qan plastınkalary, súıek kemiginde (ortalyq qan óndirimi aǵzasy, súıektiń keýekti zatteginde jáne súıek-mı qýysynda ornalasqan) túziledi. Trombotsıtter jaralanǵanda qan uıyndysyn túzý arqyly qan ketýiniń aldyn alady. trombotsıtterdiń tómen mólsheri kúrdeli qan ketýiniń qaýpine aparady. joǵary mólsherinde trombylar – qan uıyndysy túzilý qaýpi artady. Trombotsıtterde bolatyn faktor (trombotsıtarlyq ósý faktory) esebinen olar jaranyń jazylýyna yqpal etedi. Trombotsıtter mıkrotamyrlar qabyrǵasynyń beriktigin qamtamasyz etýde qatysady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n  \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nTrombotsıtopenııa – qandaǵy trombotsıtter (qan plastınkalary) mólsheriniń azaıýy.\r\n\r\n               \r\n\r\nTrombotsıtter – qan aınalymynda júretin qan plastınkalary, súıek kemiginde (ortalyq qan óndirimi aǵzasy, súıektiń keýekti zatteginde jáne súıek-mı qýysynda ornalasqan) túziledi. Trombotsıtter jaralanǵanda qan uıyndysyn túzý arqyly qan ketýiniń aldyn alady. trombotsıtterdiń tómen mólsheri kúrdeli qan ketýiniń qaýpine aparady. joǵary mólsherinde trombylar – qan uıyndysy túzilý qaýpi artady. Trombotsıtterde bolatyn faktor (trombotsıtarlyq ósý faktory) esebinen olar jaranyń jazylýyna yqpal etedi. Trombotsıtter mıkrotamyrlar qabyrǵasynyń beriktigin qamtamasyz etýde qatysady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nTrombotsıtopenııa - alǵashqy (ózdiginshe aýrý) jáne ekinshi (túrli aýrýlardyń saldary) túrli bolady.\r\n\r\nAlǵashqy trombotsıtopenııa -  ıdıopattyq  trombotsıtopenııalyq qantalaý bóritken (paıda bolý sebebi belgisiz, bóritkenmen sıpattalady), bul kezde organızmde óziniń trombotsıtterine qarsy antıdeneler (qorǵanys deneleri) óndiriledi. Organızmniń mundaı serpininiń sebebi belgisiz.\r\n\r\nEkinshi  trombotsıtopenııaǵa aparady:\r\n\r\n·         Aýyr temirtapshylyqty anemııa\r\n\r\n·         Infektsııalar (bakterııalar, vırýstar) – sýyq tııý aýrýlary, tumaý, gerpes ınfektsııasy, gepatıt, ınfektsııalyq mononýkleoz (jiti vırýstyq aýrý), AITV(VICh) (adamnyń ımmýndyq tapshylyq vırýsy).\r\n\r\n·         Úlken qan ketýi\r\n\r\n·         Steroıdtyq emes qabynýǵa qarsy, qandy suıyltatyn, nesep aıdaıtyn preparattar jáne keıbir antıbıotıkter (dárilik allergııalyq trombotsıtopenııa) sekildi dárilerge allergııalyq serpin.\r\n\r\n·         Súıek kemiginiń zaqymdanýy (jaraqat, isik)\r\n\r\n·         Intoksıkatsııalar (benzol, tolýol).\r\n\r\n·         Sáýlelený aýrýy – radıatsııanyń nátıjesinde paıda bolatyn aýrý.\r\n\r\n·         Tıreotoksıkoz – qalqansha bez gormondarynyń deńgeıiniń turaqty joǵarylaýynan týyndaıtyn jaǵdaı.\r\n\r\n·         organızmde folıı qyshqylynyń nemese V dárýmeniniń tapshylyǵy.\r\n\r\n\r\n Sımptomdary\r\n\r\n·         qan ketýge beıimdilik (murynnan, qyzyl ıekten, mol etekkir kelýi).\r\n\r\n·         Kóbinese ayq terisindegi usaq núkteli qantalaýlar.\r\n\r\n·         Sebepsiz kógerýler paıda bolýy.\r\n\r\n·         Azdaǵan teri zaqymdanýynan nemese tis julýdan keıin qan ketýdiń toqtaýynyń qıyndaýy;\r\n\r\n·         Jaralardyń jazylýyna uzaq ýaqyt ketýi.\r\n\r\n\r\n Dıagnostıka\r\n\r\nTrombotsıtopenııanyń  dıagnostıkasy úshin kelesi testiler qoldanylady:\r\n\r\n·         Qannyń jalpy taldaýy – trombotsıtter sanynyń azaıýy baıqalady, tolyq joıylýyna deıin.\r\n\r\n·         Koagýlogramma – qan uıýynyń plazmalyq faktorlarynyń qalypty nemese artyq mólsheri bolýy múmkin;  protrombındi (kúrdeli aqýyz – qan uıýynyń kórsetkishi) tutynýdyń tómendeýi, qan uıyndysynyń retraktsııasynyń (kóleminiń azaıýy) buzylýy.\r\n\r\n·         Qan ketýi ýaqytyn anyqtaý – kópshilik naýqastarda ulǵaıady.\r\n\r\n·         Qyltamyrlardyń turaqtylyǵyna (beriktigine) synama – kúrt oń bolady, trombotsıtter qyzmetiniń buzylýymen baılanysty qyltamyrlardyń synǵyshtyǵynyń artýy. Synamada teris qysym áserinen keıin (mysaly, bankelik synamada) teride núktelik qantalaýlar baıqalady. \r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nAlǵashqy trombotsıtopenııany emdeý:\r\n\r\n·         glıýkokortıkosteroıdtardy (búırek ústi bezderi qabyǵy óndiretin endogendik gormondardyń analogtary) qoldaný, mysaly, prednızolon. \r\n\r\n·         Kók baýyrdy alyp tastaý (splenektomııa) – kók baýyrdaǵy trombotsıtterdiń mol ydyraýynda.\r\n\r\nEkinshi  trombotsıtopenııany emdeý:\r\n\r\n·         Alǵashqy sebebin emdeý.\r\n\r\n·         aıqyn trombotsıtopenııada, alǵashqy sebebin emdeýmen qatar, donorlyq trombotsıtter quıylady. Emdeýdiń mundaı ádisin qoldaný naýqasqa  trombotsıtopenııadan ýaqytsha arylýǵa múmkindik beredi.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nAlǵashqy trombotsıtopenııasy bar naýqastar ómir boıy baqylanýy tıis, sebebi, trombotsıtter deńgeıi kúrt tómendese  aýrý aýyr asqynýmen qaýipti. Úrdistiń asqynýyn jiti ınfektsııalyq aýrý, júıkelik nemese dene shıryǵýy, aýa raıynyń kúrt ózgerýi, keıbir medıtsınalyq preparattar (aspırın) týyndatýy múmkin,\r\n\r\nEkinshi  trombotsıtopenııada boljam trombotsıtterdiń deńgeıiniń tómendeýin týyndatatyn alǵashqy  sebepke baılanysty, sondyqtan, bul oń (temir tapshylyqty anemııada) jáne kúmándi (qaterli isiktiń súıek kemigine metastazdarynda) bolýy múmkin.  \r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nTrombotsıtopenııanyń alǵashqy belgilerinde dárigerdiń kómegine júginý qajet.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nBul aýrý paıda bolamas úshin aýrýlardy ýaqytyly emdeý jáne salaýatty ómir saltyn ustaný qajet. kez kelgen aýrýlarda ózdiginshe emdelýge bolmaıdy.\r\n\r\nTrombotsıtopenııasy bar balalar jaraqatqa aparatyn jaǵdaılardan alshaq bolýy qajet. bul aýrý bar bolsa, balaǵa jaraqat qaýpi bolatyn sport túrlerimen aınalysýǵa qatań tyıym salynady.\r\n\r\nJasóspirimdermen alkogoldiń zııany týraly áńgime ótkizgen jón,sebebi, ol trombotsıtterdiń óndirilýin báseńdetedi. Aýrý kezinde aspırın jáne basqa qabynýǵa qarsy preparattar sekildi dárilerdi qoldanýǵa bolmaıdy. Mundaı dáriler trombotsıtterdiń qyzmetiniń buzylýyna áser etýi jáne qan ketýin týyndatýy múmkin.\r\n\r\n     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(679,'article','1280','Sepsıs','qz','2018-10-05 10:32:18','2018-10-05 10:31:00','__Sepsıs__ – belgili bir ınfektsııanyń qanǵa, lımfaǵa, jasýshalarǵa taralýyna baılanysty ımmýndy júıeniń joǵarlaǵan reaktsııasy. Aýyr sepsıs qan qysymynyń jıi tómendeýine sebepker. Ol  aǵzadaǵy qanaınalymnyń buzylýyn týyndatyp, nátıjesinde aǵzalyq jetispeýshilikke, tipti arty ólimge ákep soqtyrýy múmkin','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1280',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sepsıs','y','   Sepsıs __Sepsıs__ – belgili bir ınfektsııanyń qanǵa, lımfaǵa, jasýshalarǵa taralýyna baılanysty ımmýndy júıeniń joǵarlaǵan reaktsııasy. Aýyr sepsıs qan qysymynyń jıi tómendeýine sebepker. Ol  aǵzadaǵy qanaınalymnyń buzylýyn týyndatyp, nátıjesinde aǵzalyq jetispeýshilikke, tipti arty ólimge ákep soqtyrýy múmkin Sepsıs – belgili bir ınfektsııanyń qanǵa, lımfaǵa, jasýshalarǵa taralýyna baılanysty ımmýndy júıeniń joǵarlaǵan reaktsııasy. Aýyr sepsıs qan qysymynyń jıi tómendeýine sebepker. Ol  aǵzadaǵy qanaınalymnyń buzylýyn týyndatyp, nátıjesinde aǵzalyq jetispeýshilikke, tipti arty ólimge ákep soqtyrýy múmkin.\r\n\r\nSepsıstiń sımptomdary - qyzba nemese temperatýranyń tómendeýi, tynys alýdyń jıileýi, qaltyraý jáne dirildeý, júrek soǵysynyń jıileýi, zár shyǵarýdyń azaıýy, esiniń shatasýy jáne sandyraqtaýy bolyp tabylady.\r\n\r\nSepsıstii sımptomdary  bakterııalyq ınfektsııa bolyp tabylady, biraq keıde basqa da ınfektsııa túrlerin  shaqyrýy múmkin. Sepsıs barlyq jastaǵy adamdarda kezdesedi, alaıda balalar, qart kisiler jáne ımmýndy júıesi álsiregen adamdar bul indetke kóbirek shaldyǵady.\r\n\r\nSepsıstiń emine antıbıotıkter, qan qysymyn súıemeldeýshi jáne múshelik jetispeýshilikten saqtaýshy dári-dármekter qoldanylady.\r\n \r\nTegter: \r\n\r\nsepsıs\r\nınfektsııa\r\nReaktsııanyń joǵarlaýy\r\nImmýndy júıe\r\nQaltyraý\r\nAntıbıotıkter\r\nBakterıaıalyq ınfektsııa\r\nQyzba\r\nQan arqyly taralý\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(680,'article','1281','Septıkalyq býrsıt','qz','2018-10-05 10:33:32','2018-10-05 10:32:00','__Septıkalyq býrsıt (ınfektsııalyq býrsıt) __– sınovıaldi qalta suıyqtyǵyndaǵy ınfektsııa.  Sınovıaldi qalta býynnyń erkin serpilýine jáne belgili bir baılamdarda qajalystyń bolmaýyna yqpal etedi. Sol úshin ol – tinderdi, súıekti,  sińirlerdi, shemirshekterdi, bulshyq etterdi, sondaı-aq terini suıyqtyqpen qamtamassyz etedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1281',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Septıkalyq','y','   Septıkalyq býrsıt __Septıkalyq býrsıt (ınfektsııalyq býrsıt) __– sınovıaldi qalta suıyqtyǵyndaǵy ınfektsııa.  Sınovıaldi qalta býynnyń erkin serpilýine jáne belgili bir baılamdarda qajalystyń bolmaýyna yqpal etedi. Sol úshin ol – tinderdi, súıekti,  sińirlerdi, shemirshekterdi, bulshyq etterdi, sondaı-aq terini suıyqtyqpen qamtamassyz etedi. Septıkalyq býrsıt (ınfektsııalyq býrsıt) – sınovıaldi qalta suıyqtyǵyndaǵy ınfektsııa.  Sınovıaldi qalta býynnyń erkin serpilýine jáne belgili bir baılamdarda qajalystyń bolmaýyna yqpal etedi. Sol úshin ol – tinderdi, súıekti,  sińirlerdi, shemirshekterdi, bulshyq etterdi, sondaı-aq terini suıyqtyqpen qamtamassyz etedi.\r\nSeptıkalyq býrsıtpen  eń jıi zaqymdanatyn jerler – shyntaq ushy jáne tize asyǵy.\r\n\r\nOnyń qabynýy men zaqymdanýynyń aıyrmashylyǵyn aıtý qıyn. Septıkalyq býrsıttiń sımptomdary:\r\n•	Belgili bir  jerdiń aýyrsynýy, isinýi, qyzarýy, temperatýrasynyń joǵarlaýy.\r\n•	Qyzba.\r\n•	Qapqa jaqyn aımaqtaǵy lımfa túıinderiniń úlkeıýi.\r\nInfektsııaǵa qarsy em bolyp antıbıotıkter jáne drenajdaý (ınemen drenajdaý nemese keı jaǵdaıda hırýrgııalyq drenajdaý) paıdalanylady. Keıbir jaǵdaıda dári-dármekterdi tamyr ishilik jiberý kerek bolady.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\nInfektsııalyq býrsıt\r\nrevmatologııa\r\nAýyrsyný\r\nQyzba Isiný\r\nBýyn\r\nBýyndyq qapshyq\r\nQabyný\r\nBaılam\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(681,'article','1311','Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty','qz','2018-10-05 11:33:33','2018-10-05 11:32:00','__Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty__ – dep ortańǵy jilikti asyqty jilikpen baılanystyratyn baılamnyń jaraqatyn aıtamyz. Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty ýaqyt óte kele búgilýge jáne tizeniń álsizdigine aparýy múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty kezinde baılamnyń jartylaı nemese tolyq jyrtylýy múmkin, ıaǵnı bóliný – ortańǵy jiliktiń asyqty jilikten bólinýi jáne bólinýmen birge júretin synyq – súıektiń basqa súıekterden bólinýimen qatar baılamnyń jyrtylýy. Jaraqat kezinde tek baılam ǵana emes, sonymen qatar menısk (tizeniń taǵy bir baılamy) jáne súıektiń shetterin jabatyn shemirsheterde zaqymdalýy múmkin.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1311',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aldyńǵy','y','   Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty __Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty__ – dep ortańǵy jilikti asyqty jilikpen baılanystyratyn baılamnyń jaraqatyn aıtamyz. Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty ýaqyt óte kele búgilýge jáne tizeniń álsizdigine aparýy múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty kezinde baılamnyń jartylaı nemese tolyq jyrtylýy múmkin, ıaǵnı bóliný – ortańǵy jiliktiń asyqty jilikten bólinýi jáne bólinýmen birge júretin synyq – súıektiń basqa súıekterden bólinýimen qatar baılamnyń jyrtylýy. Jaraqat kezinde tek baılam ǵana emes, sonymen qatar menısk (tizeniń taǵy bir baılamy) jáne súıektiń shetterin jabatyn shemirsheterde zaqymdalýy múmkin.\r\n Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty – dep ortańǵy jilikti asyqty jilikpen baılanystyratyn baılamnyń jaraqatyn aıtamyz. Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty ýaqyt óte kele búgilýge jáne tizeniń álsizdigine aparýy múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty kezinde baılamnyń jartylaı nemese tolyq jyrtylýy múmkin, ıaǵnı bóliný – ortańǵy jiliktiń asyqty jilikten bólinýi jáne bólinýmen birge júretin synyq – súıektiń basqa súıekterden bólinýimen qatar baılamnyń jyrtylýy. Jaraqat kezinde tek baılam ǵana emes, sonymen qatar menısk (tizeniń taǵy bir baılamy) jáne súıektiń shetterin jabatyn shemirsheterde zaqymdalýy múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty tizemen barynsha búgilip, kerip nemese aınalmaly qımyldar jasaǵanda paıda bolady. Bul jaraqat shalt qımyldar jasaǵannan paıda bolady, kóbinese start-stop qımyldaryn talap etetin sport túrlerinde kezdesedi. Aldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty sportpen shuǵyldaný kezinde nemese kútpegen sátsizdikter oryn alǵanda bolýy múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqatynyń sımptomdaryna: tize syqyrlaǵandaı bolady, nemese talyp aýyrssynýlar kezdesedi, úzilip ketetindeı sezim qylań beredi.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty sozylmaly aldyńǵy aıqysh baılamynyń jetkiliksizdiginen paıda bolýy da múmkin, ıaǵnı tizeniń álsizdigi men súıekterdiń qozǵalyp ketýi odan saıyn kúsheıedi. Bundaı aqaý asqynýnyń nátıjesinde erte paıda bolatyn osteoartrıtke ákelýi múmkin.\r\n\r\nAldyńǵy aıqysh baılamynyń jaraqaty emniń nátıjesi tize jaraqatynyń dárejesine jáne organızmniń belsendiligine baılanysty bolady. Emge fızıkalyq reabılıtatsııa nemese operatsııamen qosa reabılıtatsııa jatady.\r\n \r\n \r\nTegter: \r\njaraqat\r\nBaılamdar\r\nSińirdiń jyrtylýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(682,'article','1325','Júreksheniń fıbrıllıatsııasy (búlkildeýi)','qz','2018-10-05 11:51:33','2018-10-05 11:51:00','__Júreksheniń fıbrıllıatsııasy (búlkildeýi)__ – bul turaqtalyp qalǵan qalypsyz júrek soǵysynyń keń taralǵan túri.  Júreksheniń búlkildeýi kezinde júrektiń ústingi qulaǵy durys soqpaı turady, ol  qan aınalyna, júrektiń soǵý kúshine, jáne de organızmniń basqa da bólikterine áser etedi.  ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1325',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Júreksheniń','y','   Júreksheniń fıbrıllıatsııasy (búlkildeýi) __Júreksheniń fıbrıllıatsııasy (búlkildeýi)__ – bul turaqtalyp qalǵan qalypsyz júrek soǵysynyń keń taralǵan túri.  Júreksheniń búlkildeýi kezinde júrektiń ústingi qulaǵy durys soqpaı turady, ol  qan aınalyna, júrektiń soǵý kúshine, jáne de organızmniń basqa da bólikterine áser etedi.   Júreksheniń fıbrıllıatsııasy (búlkildeýi) – bul turaqtalyp qalǵan qalypsyz júrek soǵysynyń keń taralǵan túri.  Júreksheniń búlkildeýi kezinde júrektiń ústingi qulaǵy durys soqpaı turady, ol  qan aınalyna, júrektiń soǵý kúshine, jáne de organızmniń basqa da bólikterine áser etedi.  \r\n\r\nJúreksheniń fıbrıllıatsııasy trobotsıt túzilý qaýpin asqyndyrady, ıshemııalyq buzylystarǵa aparady, sondaı-aq basqa da soqqylarǵa sebep bolady. \r\n\r\nJúrek soǵysy durys rıtmdi ózdiginen qalyptastyrýy da múmkin. Nemese em qoldanyp, elektorshok (kardıoversııa) paıdalanýǵa da bolady.  Ádette júrek durys soǵý rıtmin qalyptastyrmasa, soqqynyń toqtatylýy úshin, jáne retke keltirý úshin, joǵary asqynýlardyń aldyn alý úshin qandy suıyltqysh dári-dármekteri qoldanylady.\r\n\r\nTegter:  júrek arıtmııasy, kardıoversııa, trobtúzilý qaýpi \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(683,'article','1341','Elektrolıtter jáne elektrolıttik úılesimsizdik','qz','2018-10-30 08:25:10','2018-10-30 08:24:00','__Elektrolıtter__ –  bul kádimgi aǵzada kezdesetin (mysaly: kalıı, kaltsıı, natrıı, jáne magnıı) sekildi mıneraldar. Elektrolıtter aǵzadaǵy suıyqtyń qajetti mólsherde turýy úshin kerek, sondaı-aq júrek soǵysynyń qalypty fýnktsııasyna, bulshyqetterdiń jıyrylýyna, mıdyń durys qyzmet etýine  kómek beredi. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1341',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Elektrolıtter','y','   Elektrolıtter jáne elektrolıttik úılesimsizdik __Elektrolıtter__ –  bul kádimgi aǵzada kezdesetin (mysaly: kalıı, kaltsıı, natrıı, jáne magnıı) sekildi mıneraldar. Elektrolıtter aǵzadaǵy suıyqtyń qajetti mólsherde turýy úshin kerek, sondaı-aq júrek soǵysynyń qalypty fýnktsııasyna, bulshyqetterdiń jıyrylýyna, mıdyń durys qyzmet etýine  kómek beredi.  Elektrolıtter –  bul kádimgi aǵzada kezdesetin (mysaly: kalıı, kaltsıı, natrıı, jáne magnıı) sekildi mıneraldar. Elektrolıtter aǵzadaǵy suıyqtyń qajetti mólsherde turýy úshin kerek, sondaı-aq júrek soǵysynyń qalypty fýnktsııasyna, bulshyqetterdiń jıyrylýyna, mıdyń durys qyzmet etýine  kómek beredi.\r\n \r\nEger adam aǵzasyndaǵy elektrolıtter úılespese, onyń saldarynan talý, birkelki emes júrek soǵysy, ustama, bulshyqetterdiń álsizdigi men basqa da máseleler týyndaýy múmkin. Elektrolıttik úılesimsizdik – ártúrli densaýlyq jaǵdaılaryna baılanysty paıda bolady. Ol – sozylmaly júrek nemese búırek aýrýynan, ish-qurylysty retteıtin ishki bezderdiń aýrýlarynan (mysaly: búırekarty gıpofız, qalqansha bez nemese qalqansha bezge jaqyn bezderiniń problemalarynan) tamaqtanýdyń buzylýynan, súıek júıesiniń búlinýinen paıda bolady. Kez-kelgen  (ish ótý, qusý, qaltyraý nemese nesep aıdaǵysh dárilerdi qoldaný) sııaqty jaǵdaılar kóp mólsherde sý joǵaltýǵa sebep bolady. Sonyń saldarynan elektrolıttik úılesimsizdik paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nTegter: \r\nelektrolıtter\r\nelektrolıttik úılessimsizdik\r\nsozylmaly aýrýlar\r\nqusý\r\nish ótý\r\nsýsyzdaný\r\nálsizdik\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(684,'article','1363','Gıngıvıt','qz','2018-11-14 07:34:18','2018-11-14 07:27:00','Gıngıvıt – qyzyl ıektiń qabynýy.\r\n \r\nQyzyl ıektiń qabynýy gıngıvıt dep atalady. Tistiń aınalasyna jınalǵan kirdegi bakterııalar fermentter (kollagenazdar) túzedi. Olar qyzyl ıektiń tinderin zaqymdap, shiritedi.  Infektsııalanǵan qyzyl ıek jaǵymsyz ıis shyǵarady, azdap qanaıdy, tisten ajyraı bastaıdy. Tistiń kóp túsýi, tis jeginiń zaqymynan emes, qyzyl ıektiń aýyrǵanynan paıda bolady.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1363',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gıngıvıt','y','   Gıngıvıt Gıngıvıt – qyzyl ıektiń qabynýy.\r\n \r\nQyzyl ıektiń qabynýy gıngıvıt dep atalady. Tistiń aınalasyna jınalǵan kirdegi bakterııalar fermentter (kollagenazdar) túzedi. Olar qyzyl ıektiń tinderin zaqymdap, shiritedi.  Infektsııalanǵan qyzyl ıek jaǵymsyz ıis shyǵarady, azdap qanaıdy, tisten ajyraı bastaıdy. Tistiń kóp túsýi, tis jeginiń zaqymynan emes, qyzyl ıektiń aýyrǵanynan paıda bolady.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nGıngıvıt – qyzyl ıektiń qabynýy.\r\n  \r\nQyzyl ıektiń qabynýy gıngıvıt dep atalady. Tistiń aınalasyna jınalǵan kirdegi bakterııalar fermentter (kollagenazdar) túzedi. Olar qyzyl ıektiń tinderin zaqymdap, shiritedi.  Infektsııalanǵan qyzyl ıek jaǵymsyz ıis shyǵarady, azdap qanaıdy, tisten ajyraı bastaıdy. Tistiń kóp túsýi, tis jeginiń zaqymynan emes, qyzyl ıektiń aýyrǵanynan paıda bolady.\r\n\r\nSebepteri\r\nGıngıvıt parodont aýrýynyń birden-bir formasy (tistiń aınalasyn qorshap turǵan tinder kesheni).  Parodont aýrýy – qabyný men ınfektsııadan paıda bolady. Tisterdi ustap turýshy tinderdiń buzylýy, sondaı-aq qyzyl ıektiń aýrýy, t.b. parodon jine tis uıashyǵy (alveolıarlyq súıek) baılanysty .\r\nGıngıvıt tistegi kirdiń uzaq ýaqyt tazalanbaǵanynan da bolyp jatady.  Tis kiri – tamaq qaldyqtary men shyryshtar jınalan quramynda bakterııalary bar jabysqaq materıal. Ol tistiń ashyq jaqtaryna jabysyp alady jáne ol tis jıeginiń zaqymdanýyn boldyratyn birden bir sebepker.\r\n\r\nEger siz tisti tazalamasańyz, tis kiri qalyńdap, qataıyp tiske ábden janasyp, tis tasyna aınalyp ketedi. Tis kiri men tis tasy qyzyl ıekti titirkendirip, onyń qabynýyna ákelip soǵady. Bakterııalar men toksınder búlinip, ınfektsııa túzip, qyzyl ıektiń isýine sebep bolady.\r\n\r\nMyna jaǵdaılarda gıngıvıttiń damý qaýpi týyndaıdy:\r\n•	Keıbir ınfektsııalardan jáne júıeli aýrýlardan;\r\n•	Aýyz qýysynyń gıgıenasyn nashar ustanǵannan;\r\n•	Júktilik  kezinde (garmondyq ózgerister qyzyl ıektiń sesimtaldyǵyn arttyrady);\r\n•	Igere almaıtyn dıabetten;\r\n•	Tistiń durys qoıylmaǵanynan, tistiń uńǵyl-shuńǵyldary, tisti qaptaǵanda durys qoımaǵannan,  jasandy tisterden (protez), tis mostıginen;\r\n•	Fenıtoın, vısmýt jáne keıbir óndiristik dárilerdi sekildi keıbir dárilerdi qoldanǵannan;\r\n\r\nGıngıvıt kóptegen adamdarda kezdesedi. Ol ásirese adamdardyń óspeli kezeńderinde, aǵzada garmondyq ózgerisster paıda bolǵanda damıdy. Ol adamdy  uzaq ýaqyt mazalaýy da múmkin, nemese sizdiń qyzyl ıegińiz ben tisińizdi kútimildeýińizge de baılanysty damıdy, bolmasa joıylady.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Qyzyl ıektiń qanaýy (tisti shetkamen nemese jaı qolmen tazalaǵanda qan shyǵady);\r\n•	Qyzyl ıek ashyq-qyzyl, nemese qyzyl-kógildir tústi bolyp ketedi;\r\n•	Qyzyl ıekke bir nársse tıse tez aýyrǵyz, sezimtal bolyp ketedi;\r\n•	Aýyz qaýsynda oıyq jara paıda bolady;\r\n•	Qyzyl ıek isıdi;\r\n•	Qyzyl ıek jyltyrap ketedi.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nAýyz qýysy men tisterdi tekseris kezinde tis dárigeri qyzyl ıektiń qyzyl-kógildir tústi bolyp, jumsaq túrde  isinip turǵanyn  baıqaıdy.  \r\nQyzyl ıek ádette aýyra bermeıdi, jáne ortasha sezimtaldyqqa ıe.\r\nTistiń túp negizin teksere otyryp, ondaǵy tistiń kiri men tis tasyn ajyratýǵa bolady.\r\nTis dárigeri qyzyl ıekti muqııat qaraý úshin arnaıy burǵyny paıdalanýy múmkin.  Sebebi sol kezde ǵana sizdi mazalap júrgen gıngıvıt pe, perıodontıt pa anyqtaı alady.\r\nÁdette muny bir emdegennen keıin qaıta emdelý qajet emes. Degensen keıin rentgenologııalyq tekseris júrgizgenińiz abzal, sebebi, bul aýrý tistiń negizgi qurylymyna ornyǵyp alǵan-almaǵandyǵyn anyqtaýǵa kómektesedi.\r\n\r\nEmdeý\r\nEmdeýdiń basty maqsaty qabyný protsesin azaıtý bolyp tabylady.\r\nTis dárigeri tisti tazalaýy kerek. Ol tistegi jabysqan  qalyń kirlerdi tazalaý úshin arnaıy quraldardy paıdalanýy múmkin.\r\n\r\nTisti kásibı túrde tazalap bolǵannan keıin, aýyz qýysynyń gıgıenasyn muqııat qadaǵalaý kerek.  Tis dárigeri sizge tis tazalaıtyn shetka men jipti qalaı qoldaný kerektigin túsindirip beredi.\r\nTisti kásibı túrde tazalaǵannan keıin, qosymsha tis shetkasymen jáne tazalaǵysh jippen tazalaý bir jylǵa jýyq ýaqytta, ne bolmasa qyzyl ıektiń aýyrýy asqynǵan jaǵdaıda oryn alý kerektigi aıtylady.\r\nSondaı-aq, aýyz qýysyn bakterııaǵa qarsy shaıyp turý da maquldanatyn jaıt.\r\nNemese, durys shyqpaǵan tister men aýysqan tisterddi emdeý kerek. \r\nSonymen qatar kez-kelgen tisti julǵannan keıin, ony jaqsylap emdeý kerek.\r\n\r\nBoljamy\r\nKeıbir adamdarda tistegi kiri men tastardy joıǵannan keıin bir jaısyzdyq kezdesedi.\r\nTisti kásibı túrde tazalaǵannan keıin jáne muqııat gıgıena saqtalǵannan keıin qyzyl ıektiń qanaýy men sezimtaldyǵy 1 nemese 2 aptadan keıin azaıatyn bolady.\r\nQyzyl ıektiń isinýin basý úshin jyly suzdy sý ne bolmasa, bakterııaǵa qarsy shaıyndymen  jýyp turý kerek. Qabynýǵa qarsy dáriler de paıdasyn beredi.\r\n\r\nSaýyqqan qyzyl ıek ashyq kúlgin túske enedi. Gıgıenany qatań túrde saqtasa qyzyl ıektiń aýrýy qaıta mazalamaıtyn bolady.\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nAsqynǵan jaǵdaıda myna aýrýlarǵa ulasady:\r\n•	Qaıtalanbaly gıngıvıt;\r\n•	Perıodontıt;\r\n•	Qyzyl ıektiń nemese jaq súıekterinde  ınfektsııa nemese abstsess paıda bolady;\r\n•	Aýyz quysynda aýrý ınfektsııasy turaqtap qalady.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nSiz sońǵy 6 aı boıy tisińizdi kásibı túrde tazalatpasańyz nemese aýyz qýysyn teksertpeseńiz, sondaı-aq qyzyl ıegińiz ashyq qyzyl túske enip ketse, isinse dereý dárigerge qaralǵanyńyz jón.\r\n\r\nAldyn alý \r\nTistiń qabynýyn boldyrmaý úshin, eń bastysy aýyz qýysynyń  gıgıenasyn jaqsy tutyný kerek.\r\nSiz tisińizdi kúnine eki ret jýyp turýyńyz kerek, kúnine bir ret jipti de paıdalanyńyz, al tipti bolma jatsa, kúnine bir ret tisińizdi tis pastasymen jýyp turyńyz. \r\nTis dárigeri sizge, ár tamaq iship bolǵannan keıin jáne uıyqtap turǵannan keıin tisińizdi jýyp turýǵa keńes beredi. Jeke tis dárigerińiz bolsa, nemese gıgıenıstińiz bar bolsa tisti shetkamen jáne jippen qalaı durys tazalaýǵa bolatyndyǵyn surap alyńyz.\r\n\r\nEger sizdiń tisińiz kirlenýge beıim bolatyn bolsa, arnaıy qurylǵalarda paıdalansańyz da bolady. Olarǵa: tis tazalaǵyshtaryn, tis shetkasyn, aýyz qýysyn dymqyldandyryp turatyn sýlar jatady. Biraq siz, eń durysy tis shetkasy men tis tazalaıtyn jipti paıdalanǵanyńyz durys.\r\nTis tasyna jáne tis kirine qarsy aýyzdy shaıyp turý, sondaıa-aq tis pastasyn qoldaný durys degen usynys bar.\r\nTisti ylǵı kásibı túrde tazalap turǵannan tis kiri joıylady. Ol úshin  tipti, tis shetkasymen jine tis tazalaǵysh jippen muqııat tazalyq júrgizip tursa ba paıdaly bolmaq.  Kóptegen  tis dárigerleri kásibı tis tazalyǵyn keminde 6 aıdan aspaı ótkizip turý kerek degen keńes beredi.\r\n\r\nSınonımderi\r\nQyzyl ıektiń aýrýy; Perıodont aýrýy\r\n\r\nNárestelerdiń jáne jas balalardyń aýyz qýysynyń problamalary (erlerde / áıelderde)\r\nTis máselesi (erlerde / áıelderde)\r\nAýyz qýysynyń máselesi (erlerde / áıelderde)\r\n\r\nTegter: \r\nGıngıvıt, \r\nGıngıvıttiń sebepteri, \r\nGıngıvıttiń sımptomdary, \r\nGıngıvıttiń dıagnostıkasy, \r\nGıngıvıttiń emdelýi   \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(685,'article','1376','Qabaq bulshyqetteriniń buzylýy – ptoz','qz','2018-11-15 08:44:07','2018-11-15 08:35:00','Bul aýrý  - ptoz dep atalady.  Qabaqyń mezgilsiz túsip ketýimen sıpattalatyn aýrý.\r\n \r\nKóz – sferalyq formany kórý múshesi. Ol suıyqtyqqa toly bolady. Kózdiń syrtqy qabattary – aǵy (aq qabyqsha) men janar. Olar qorǵaýshy qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Al eń tómengi qabaty (qarashyǵy) júıke júıesinen, tús ajyratqysh túısikterden  turady. Sondaı-aq janardyń artynda ornalasqan kózdiń shatyrsha qabyǵy bar, al onyń ishki jaǵyndaǵy dóńgelek kishkentaı qara – kózdiń qarashyǵy dep atalady. Onyń artynda hrýstaldi qabyq bar – ol lınza formasyndaǵy elastıkalyq dene. Onyń basty mindeti – tús ajyratqyshtyǵy. Konıýktıv – bul kózdiń shyryshty qabyǵy, ol kózdi jaýyp turatyn teriniń ishki jaǵy.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1376',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qabaq','y','   Qabaq bulshyqetteriniń buzylýy – ptoz Bul aýrý  - ptoz dep atalady.  Qabaqyń mezgilsiz túsip ketýimen sıpattalatyn aýrý.\r\n \r\nKóz – sferalyq formany kórý múshesi. Ol suıyqtyqqa toly bolady. Kózdiń syrtqy qabattary – aǵy (aq qabyqsha) men janar. Olar qorǵaýshy qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Al eń tómengi qabaty (qarashyǵy) júıke júıesinen, tús ajyratqysh túısikterden  turady. Sondaı-aq janardyń artynda ornalasqan kózdiń shatyrsha qabyǵy bar, al onyń ishki jaǵyndaǵy dóńgelek kishkentaı qara – kózdiń qarashyǵy dep atalady. Onyń artynda hrýstaldi qabyq bar – ol lınza formasyndaǵy elastıkalyq dene. Onyń basty mindeti – tús ajyratqyshtyǵy. Konıýktıv – bul kózdiń shyryshty qabyǵy, ol kózdi jaýyp turatyn teriniń ishki jaǵy.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nBul aýrý  - ptoz dep atalady.  Qabaqyń mezgilsiz túsip ketýimen sıpattalatyn aýrý.\r\n \r\nKóz – sferalyq formany kórý múshesi. Ol suıyqtyqqa toly bolady. Kózdiń syrtqy qabattary – aǵy (aq qabyqsha) men janar. Olar qorǵaýshy qyzmetin atqarady. Kózdiń ortańǵy qabaty tamyrlardan turady. Al eń tómengi qabaty (qarashyǵy) júıke júıesinen, tús ajyratqysh túısikterden  turady. Sondaı-aq janardyń artynda ornalasqan kózdiń shatyrsha qabyǵy bar, al onyń ishki jaǵyndaǵy dóńgelek kishkentaı qara – kózdiń qarashyǵy dep atalady. Onyń artynda hrýstaldi qabyq bar – ol lınza formasyndaǵy elastıkalyq dene. Onyń basty mindeti – tús ajyratqyshtyǵy. Konıýktıv – bul kózdiń shyryshty qabyǵy, ol kózdi jaýyp turatyn teriniń ishki jaǵy.   \r\n\r\nSebepteri\r\nÚstińgi qabaq ptozynyń paıda bolýynyń sebepteri:\r\n•	Kózdi ashyp-jumýǵa demeý beretin  bulshyqetterdiń álsireýi;\r\n•	Osy bulshyqetterdi ıgerip turatyn júıke júıesiniń zaqymdanýy;\r\n•	Kózdiń ústińgi syrtqa terisiniń salbyraýy.\r\nÚstińgi qabaqtyń túsip ketýiniń sebepteri:\r\n•	Kárilikten;\r\n•	Týmysynan;\r\n•	Aýrýdyń nemese jaraqattyń saldarynan.\r\nPtozdyń paıda bolýyna sebep boltyn aýrýlar:\r\n•	Mıdaǵy nemese basqa da isikterdiń áseri, júıke júıesi nemese bulshyq etter zaqymdanǵan jaǵdaıda;\r\n•	Qant dıabeti\r\n•	Gornera sındromy (júıke júıesiniń zaqymdanýynan bolatyn klınıkalyq sındrom)\r\n•	Mıastenııa\r\n•	Insýlt\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Bir nemese eki qabaqtyń da túsip ketýi;\r\n•	Kózdiń jasaýrap turýy;\r\n•	Kózdiń buldyrap turýy.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nQabaqtyń ózdiginen túsip ketýiniń sebebin anyqtaý úshin  dárigerler tekserý júrgizedi.\r\nQajetti tekserýler mynalar:\r\n•	Jaryqty shamnyń kómegimen tekseredi;\r\n•	Bulshyqet álsizdigin tekseredi;\r\n•	Kórýdiń órisin zertteıdi.\r\n\r\nEmdeý\r\nEger aýrý anyqtalsa, ony dereý emdeý kerek. Qabaq kóbinese qartaıǵanda túsedi, muny endi, «aýrý» dep baǵalaı almaımyz. \r\nQabaqty kóterý úshin jasalatyn ota (qabaqty jóndeý) qabaq bulshyqetteri álsirep, túsip kettek jaǵdaıda júrgiledi.\r\n•	Jeńil jaǵdaılarda qabaqtyń syrtqy jaǵyn jóndeý úshin ota jasalady;\r\n•	Kózdiń basqa daý aýyr jaǵdaılarynda ota jasalady;\r\n•	Balalarda «jalqaý kóz» dep atalatyn ambılıopııdan paıda bolǵan ptozǵa da operatsııa jasalady.\r\n\r\nBoljamy\r\nBoljam ptozdyń paıda bolý sebepterine baılanysty bolady. Operatsııa tek qabaqtyń syrtqy formasyn qalpyna keltirý úshin jasalady.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nOftlmolog (kóz aýrýlaryn emdep, dıagnoz qoıatyn dáriger) dárigerge tómendegideı jaǵdaılar oryn alsa habarlasyńyz:\r\n•	Balańyzdyń qabaǵy ózdiginen túse bastasa;\r\n•	Eresekterdiń qabaǵy ózdiginen, jyldam ózgerip bara jatsa.\r\n\r\nSınonımderi\r\nPtoz\r\n\r\nTegter: \r\nptoz\r\njasaýraý\r\nqabaqtyń túsýi\r\nqartaıý\r\nptozdyń sebepteri\r\nbalalardyń qabaqtarynyń túsip ketýi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(686,'article','1395','Gemorroı','qz','2018-11-19 03:22:02','2018-11-19 03:16:00','Gemorroı – aınalshyq pen tik ishektiń tómengi bóligindegi  venalardyń keńeıýinen týyndaıtyn aýrý.\r\n\r\nGemorroı óte keń taralǵan aýrý bolyp sanalady. Bul anal tesigi aýmaǵyna asa qatty qysym túskendikten paıda bolady.  Bul jaǵdaı júktilik kezinde, bosaný kezinde, sondaı-aq ish qatýynan da týyndaýy  múmkin. Qysym qalypty tamyrlardy keńeıtip, aınalshyq aýmaǵyndaǵy tinderdiń isinýin týdyrady. Jıi ishek tolqı jıyrylýynyń áserinen bul tinder qansyraýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1395',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gemorroı','y','   Gemorroı Gemorroı – aınalshyq pen tik ishektiń tómengi bóligindegi  venalardyń keńeıýinen týyndaıtyn aýrý.\r\n\r\nGemorroı óte keń taralǵan aýrý bolyp sanalady. Bul anal tesigi aýmaǵyna asa qatty qysym túskendikten paıda bolady.  Bul jaǵdaı júktilik kezinde, bosaný kezinde, sondaı-aq ish qatýynan da týyndaýy  múmkin. Qysym qalypty tamyrlardy keńeıtip, aınalshyq aýmaǵyndaǵy tinderdiń isinýin týdyrady. Jıi ishek tolqı jıyrylýynyń áserinen bul tinder qansyraýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nGemorroı – aınalshyq pen tik ishektiń tómengi bóligindegi  venalardyń keńeıýinen týyndaıtyn aýrý.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nGemorroı óte keń taralǵan aýrý bolyp sanalady. Bul anal tesigi aýmaǵyna asa qatty qysym túskendikten paıda bolady.  Bul jaǵdaı júktilik kezinde, bosaný kezinde, sondaı-aq ish qatýynan da týyndaýy  múmkin. Qysym qalypty tamyrlardy keńeıtip, aınalshyq aýmaǵyndaǵy tinderdiń isinýin týdyrady. Jıi ishek tolqı jıyrylýynyń áserinen bul tinder qansyraýy múmkin.\r\n\r\nGemorroıdyń sebepteri tómendegideı bolýy múmkin:\r\n\r\n•	ish bosatý kezinde kúshený\r\n•	ish qatý\r\n•	Uzaq ýaqyt boıy, ásirese dárethanada otyra berý\r\n•	Tsırroz sııaqty keıbir aýrýlardyń bolýy\r\n\r\nGemorroılyq túıinder deneniń ishinde de, syrtynda da ornalasýy múmkin.\r\n \r\n•	Ishki gemorroılyq túıinder anýstyń ishki joǵarǵy jaǵynda jáne tik ishektiń bastapqy bólikterinde ǵana ornalasady. Eger olar ábden úlkeıse, olar deneniń syrtyna shyǵa alady (áreketsizdik). Ishki lokalızatsııalanýdaǵy eń kóp taraǵan másele ishekti bosatý kezinde gemorroılyq túıinderden qan ketý bolyp tabylady.\r\n•	Syrtqy gemorroılyq túıinder anal tesiginen tys jerde ornalasqan. Olar defekatsııadan keıin jeke gıgıenany saqtaýda qıyndyqtar týdyrýy múmkin. Syrtqy gemorroı aımaǵynda qan túzilý kezinde bul aımaq qatty aýyrady (syrtqy gemorroı trombozy).\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nÁdettegideı, gemorroılyq túıinder  tromboz túıinderiniń qalyptasý jaǵdaılary kezinde aýyrtpaıdy.\r\n\r\nEń jıi kezdesetin sımptomdary:\r\n\r\n•	Tik ishekten aýyrtpaı ashyq-qyzyl daqtar paıda bolady.\r\n•	Anal tesigi aýmaǵynda qyshy sezimi mazalaıdy;\r\n•	Aınalshyqtaǵy aýyrsyný, ásirese otyrǵanda\r\n•	Ishti bosatqanda aýyrsyný\r\n•	Aınalshyqqa jaqyn ornalasqan bir nemese odan da kóp   tyǵyz túıinderdiń paıda bolýy\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nKóptegen jaǵdaılarda dıagnoz qoıý úshin dáriger tik ishek aýmaǵyn  tekseredi. Bul syrtqy gemorroılyq túıinder kezinde bolady.\r\n\r\n•	Dıagnoz qoıýǵa múmkindik beretin tekserý ádisteri:\r\n•	Rektaldi tekserý\r\n•	Sıgmoıdoskopııa\r\n•	Anoskopııa\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nGemorroıǵa arnalǵan emdeý ádisteri mynalar:\r\n\r\n•	Aýyrsyný jáne isinýdi azaıtý maqmatynda quramynda kortıkosteroıdter (mysaly, kortızon) bar jaqpa maılardy paıdalaný;\r\n•	Aýyrsyný sezimin azaıtý úshin quramynda lıdokaın bar jaqpa maılardy qoldaný;\r\n•	Ish qatýdy emdeý úshin ish ótkizgish dárilerdi paıdalaný;\r\n\r\nQyshýdy basý úshin tómende  kórsetilgen  amaldardy qoldansańyz bolady: \r\n\r\n•	Maqtaly tyǵynnyń kómegimen zaqymdalǵan jerge jańǵaq qaınatpasyn jaǵyńyz; \r\n•	Maqtaly ish kıimin kıińiz.\r\n•	Parfıýmerlik dárethana qaǵazyn paıdalanbańyz. Onyń ornyna dymqyl salfetkamen  súrtińiz.\r\n•	Zaqymdalǵan aýmaqty tyrnamańyz.\r\n\r\nVanna qabyldasańyz ózińizdi jaqsy sezinýge múmkindik týady. 10-15 mınýtqa jyly sý quıylǵan vannada otyryńyz.\r\n\r\nEger úı jaǵdaıynda emdelý oń nátıje bermese, dárigerge qaralyp, gemorroı sımptomdaryn azaıtýǵa baǵyttalǵan dári-dármekterdi qoldanyńyz.\r\n\r\nEger bul jetkiliksiz bolsa, gemorroılyq túıinderdi (gemorohodektomııa) alyp tastaý sekildi, keıbir  hırýrgııalyq protsedýralar qajet bolýy múmkin. Ádette, bul protsedýra aýyr qan toqtamaı qoıǵanda nemese gemorroılyq túıin joǵalýy múmkin bolyp turǵanda, odan basqa, emdeý ádisteri nátıje bermegende júrgiziledi.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nGemorroılyq túıinderdegi qan toqtamalary, trombtardyń túzilýine soqtyrýy múmkin jáne túıinniń aınalasyndaǵy tinderdiń atrofııasyna ákelýi múmkin. Keıde trombtar jınalyp qalǵan gemorroılyq túıindi joıý úshin hırýrgııalyq emdeý ádisi paıdalanylady. \r\nSırek jaǵdaılarda aýyr qan ketýi múmkin. Qan joǵaltýdyń uzaq merzimdi nətıjesi temir tapshylyǵy anemııasyna ushyraýy múmkin.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nTómende kórsetilgendeı jaǵdaılar oryn alsa, dárigerge qaralyńyz:\r\n\r\n• Gemorroıdyń sımptomdary úı jaǵdaıynda emdelmese;\r\n• Tik ishekten qan kete. Sizdiń dárigerińiz basqa da qan ketý sebepterin tekserýi múmkin.\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda dereý medıtsınalyq kómekke júginińiz:\r\n\r\n• Siz kóp mólsherde qan joǵaltsańyz.\r\n• Qan ketý kezinde basyńyz aınalsa, esińizden taný jaǵdaılary oryn alsa.\r\n\r\n\r\nAldyn alý \r\n\r\nIsh qatý, ish bosatý kezinde qatty kúshengende, dárethanada uzaq otyrǵanda gemorroıdyń qaýpi joǵarlaıdy. Gemorroıdyń aldyn alý úshin ish qatýdy boldyrmaý úshin: \r\n\r\n•	Kóp mólsherdegi suıyqtyqtardy ishińiz.\r\n•	Joǵary talshyqty ónimderdi (kókónister, jemister jáne tutas dánder) qabyldańyz.\r\n•	Talshyqtyń joǵary quramymen bıologııalyq qospalardy qabyldaý múmkindigin qarastyryńyz.\r\n•	Ishektiń qozǵalysy kezinde stresstiń joǵary bolýyn boldyrmaý úshin ish júrgizetin dárilerdi qoldanyńyz.\r\n \r\nDerekkóz: https://medlineplus.gov/ency/article/000292.htm\r\n\r\nSınonımder:\r\n\r\nTik ishektik túıinder; Gemorroı; Tik ishektegi qatparlar.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(687,'article','1396','Gemorroıdyń aldyn alýdyń tıimdi ádisteri','qz','2018-11-19 03:25:11','2018-11-19 03:22:00','__Qurmetti dáriger:__\r\n\r\nGemorroıdy ózindik emdeýdiń qandaı ádisteriniń bar ekendigin aıtyp bere alasyz ba?\r\n\r\n__Qurmetti oqyrman:__\r\n\r\nGemorroı – óte keń taralǵan jáne ábden jeter jerine jetip bolǵan syrqat. Baqytymyzǵa oraı, aýrýdan týyndaǵan yńǵaısyzdyqty azaıtýǵa jetkilikti qarapaıym jáne tıimdi ádister bar, olar da gemorroıdy emdeýge úles qosady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1396',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gemorroıdyń','y','   Gemorroıdyń aldyn alýdyń tıimdi ádisteri __Qurmetti dáriger:__\r\n\r\nGemorroıdy ózindik emdeýdiń qandaı ádisteriniń bar ekendigin aıtyp bere alasyz ba?\r\n\r\n__Qurmetti oqyrman:__\r\n\r\nGemorroı – óte keń taralǵan jáne ábden jeter jerine jetip bolǵan syrqat. Baqytymyzǵa oraı, aýrýdan týyndaǵan yńǵaısyzdyqty azaıtýǵa jetkilikti qarapaıym jáne tıimdi ádister bar, olar da gemorroıdy emdeýge úles qosady. Qurmetti dáriger:\r\n\r\nGemorroıdy ózindik emdeýdiń qandaı ádisteriniń bar ekendigin aıtyp bere alasyz ba?\r\n\r\nQurmetti oqyrman:\r\n\r\nGemorroı – óte keń taralǵan jáne ábden jeter jerine jetip bolǵan syrqat. Baqytymyzǵa oraı, aýrýdan týyndaǵan yńǵaısyzdyqty azaıtýǵa jetkilikti qarapaıym jáne tıimdi ádister bar, olar da gemorroıdy emdeýge úles qosady.\r\n\r\nGemorroı - anýsta venalardyń qalypsyz keńeıýinen týyndaǵan jaǵdaı. Vena - júrektiń venozdyq qanyn beretin qan tamyrlary. Gemorroılar tamyrlardyń keńeıýi (isinýi) nátıjesinde týyndaıtyn gemorroıdyq túıinderden kórinedi. Gemorroı ishektiń nemese ishektiń ishinde paıda bolýy múmkin. Kóptegen adamdarda  atalǵan aýrýdyń eki túri kezdesedi. Venalardyń isinýi qan tamyrlarynyń jarylýyna jáne qan ketýine ákelýi múmkin. Sonymen qatar, naýqasta ishektiń qozǵalysy kezinde salmaqty aýrý bolýy múmkin. \r\n\r\nTómende gemorroıdyń shemalyq ıllıýstratsııasy keltirilgen:\r\n\r\n\r\n \r\nTómende gemorroıdy emdeýge kómektesetin keńesterdi usynýǵa tyrysamyn:\r\n\r\n• Dıetany tańdaǵanda talshyqqa súıenińiz. Jeke ratsıonyńyzǵa talshyǵy kóbirek  taǵamdardy qosyńyz. Talshyqqa (dıetalyq talshyqtarǵa) baı taǵamdar nájisti jumsartýǵa kómektesedi, nátıjesinde ishektiń qozǵalysyn jeńildetedi. Mundaı shara qan ketý yqtımaldyǵyn azaıtady. Táýligine 25-30 gramm talshyqty tutyný usynylady. Talshyqtyń úzdik kózderi: burshaq, brokkolı, sábiz, kebek, tutas dánder. Sondaı-aq talshyǵy bar dıetalyq qospalardy qabyldaýǵa bolady. Kebý men gazdy boldyrmaý úshin talshyqtardy birtindep arttyrýǵa tyrysyńyz.\r\n\r\nJedel aýrýdyń kúrt epızodtary kezinde kelesi ádis usynylady. Bir as qasyq mıneraldy alma shyrynymen  maı nemese ıogýr aralasqan qospany tańǵy nemese túski asqa qoldanyńyz. Bul nájistiń ótýin edáýir jaqsartady.\r\n\r\n• Az kúshenińiz. Dárethanada az otyrýǵa tyrysyńyz jáne ish bosatý kezinde qatty kúshenbeńiz . Shamadan tys kúshenýden gemorroı asqynyp ketýi múmkin nemese ash ilektiń basqa aýmaqtarynda belgili mólsherde asqyný sımptomdary oryn alýy múmkin. \r\n\r\nKenetten ustama epızodtary bastalǵan kezde ish bosatýǵa otyrmańyz. Úlken dárettiń tejelýinen ish qatýymúmkin jáne gemorroıǵa jaǵymsyz áser etýi múmkin. Ish ótý kezinde  aıaǵyńyzdyń astyna oryndyq qoıyp alyńyz, úlen  dáretke otyrǵanda astyńyzǵa oryndyq qoıyp alsańyz ishińizdiń aýyrǵany sál basylýy múmkin. \r\n\r\nQabynǵan anýstyń qalypty sýmen nemese jyly sýmen jýsa qolaısyzdyqty jáne qabynýdy azaıtýǵa kómektesedi. Eń jeńil ádis - jyly vannany qabyldaý. Keıbir adamdar sýǵa sirke sýyn, tuzdy nemese as sodasyn sýǵa qosyp, ystyq jáne sýyq sý vannalaryn aýystyrady. Alaıda, mundaı áreketter emdeý úderisin jyldamdatady ma, oǵan men senimdi emespin.\r\n\r\nJoǵaryda aıtylǵan sharalarǵa qaramastan, aýrýdyń sımptomdary nasharlaýy nemese ketpeýi múmkin bolsa, siz ártúrli medıtsınalyq protsedýralar úshin dárigerge barýyńyz kerek. Bul protsedýralardyń keıbiri dárigerlik keńsede oryndalýy múmkin, al keıbireýleri kishigirim hırýrgııany qamtıdy. Alaıda, gemorroıǵa ózin-ózi emdeý ádisteri ádette aýrýdan zardap sheken  adamdarǵa kómektesedi dep senemin.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(688,'article','1409','Verlgof aýrýy (ımmýnopatologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra)','qz','2018-11-19 10:35:23','2018-11-19 10:33:00','Vergolf aýrýy nemese ımmýnopatologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra (ITP) qan uıýynyń buzylýymen sıpattalady. Iaǵnı ımmýndyq júıe qan uıýyna qajetti trombotsıt jasýshalaryn joıady. Bul indetke shaldyqqan adamdardyń qan quramyndaǵy trombotsıtteri óte tómen mólsherde bolady. Ony trombotsıtopenııa dep ataıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1409',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','V','Verlgof','y','   Verlgof aýrýy (ımmýnopatologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra) Vergolf aýrýy nemese ımmýnopatologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra (ITP) qan uıýynyń buzylýymen sıpattalady. Iaǵnı ımmýndyq júıe qan uıýyna qajetti trombotsıt jasýshalaryn joıady. Bul indetke shaldyqqan adamdardyń qan quramyndaǵy trombotsıtteri óte tómen mólsherde bolady. Ony trombotsıtopenııa dep ataıdy. Vergolf aýrýy nemese ımmýnopatologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra (ITP) qan uıýynyń buzylýymen sıpattalady. Iaǵnı ımmýndyq júıe qan uıýyna qajetti trombotsıt jasýshalaryn joıady. Bul indetke shaldyqqan adamdardyń qan quramyndaǵy trombotsıtteri óte tómen mólsherde bolady. Ony trombotsıtopenııa dep ataıdy.\r\n\r\nSebepteri\r\nVerlgof aýrýy ımmýn júıesiniń belgili bir jasýshalary trombotsıtterge qarsy antıdene túze bastaǵanda paıda bolady.  Trombotsıtter óz kezeginde qanuıýyna jaýap beredi – olar  qan  tamyrlarynyń kishkentaı zaqymdanǵan tesikterin bitep, aǵzada qannyń qalypty aınalýyna jaǵdaı jasaıdy.\r\n\r\nAýrý paıda bolǵan kezde, aǵza túzgen antıdeneler kókbaýyrdaǵy trombotsıtterge shabýyl jasaıdy.\r\nBul aýrý balalarǵa kóbinese ınfektsııaǵa juǵady. Al eresek adamdarda aýrýdyń sozylmaly formasy vırýstyq ınfektsııadan keıin, belgili bir toptardaǵy dárilerdi qoldanǵannan, júktilik kezinde nemese ımmýn júıesiniń buzylýy saldarynan oryn alady eken.\r\nITP-men áıelder jıi aýyrady.  Al jas balalardyń arasynda qyzdar men uldardyń zaqymdanýy teń dárejede eken.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Teri qantalaıdy, teride úsaq qyzyl núkteli bórtpelerdiń paıda bolýymen sıpattalady;\r\n•	Teride túsiniksiz kógerýler paıda bolady;\r\n•	Aýyz qýsynan nemese murynnan qan aǵady;\r\n•	Shamadan tys etekkir ketedi.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nZerthanalyq jaǵdaıda aǵzadaǵy trombotsıtterdiń mólsherin anyqtaý úshin jáne qannyń uıýyn tekserý úshin test júrgiziledi.\r\n•	Jalpy qan taldamasynan trombotsıtterdiń mólsheri az bolyp shyǵady;\r\n•	Qannyń uıýyna ótkizilgen test anomaldi kórsetkish kórsetedi;\r\n•	Trombotsıtterge qarsy antıdeneler kezdesedi;\r\n•	Qan aınalymynyń ýaqyty jyldamdaǵyny belgili bolady.\r\nMıǵa pýnktsııa júrgizýde birden bir standartty dıagnostıka qoıýǵa jáne megakarıotsıt jasýshalary sanynyń kóbeıgendigin anyqtaýǵa sep bolady. bul jasýshalar – trombotsıtterdiń bastapqy formasy bolyp tabylady.\r\n\r\nEmdelýi\r\nBul aýrýǵa shaldyqqan jas balalar kóbinese ózdiginen jazylyp ketedi. Keı bir jaǵdaıda ǵana terapııa qajet bolýy múmkin.\r\nEresekterge sterıoıdty qabynýǵa qarsy dáriler (prednızolon) taǵaıyndalady. Keıbir aýyr jaǵdaılarda, kókbaýyrdy alyp tastaý (splenektomııa) úshin  hırýrgııalyq shara qoldaný da usynylady. Bul ádis arqyly naýqastardyń jartysyna jýyǵynyń aǵzasyndaǵy trombotsıtterdiń mólsherin qaıta qalpyna keltirýge bolady.\r\nEger prednızolonmen emdelý kómektespese, onda terapııanyń basqa túrlerin qoldanyp kórse bolady:\r\n•	Danozol dárisin qoldaný;\r\n•	Gamma-glýbınniń ınektsııalyq kóp mólsherin qoldaný;\r\n•	Immýndyq júıege demeý beretin dáriler qoldaný;\r\n•	Qandaǵy antıdenelerge fıltratsııa júrgizý;\r\n•	Belgili bir qan túrlerindegi adamdar úshin Antı-RhD terapııasyn ótkizý.\r\nVerlgof aýrýymen aýratyn adamdarǵa asperın, ıbýprofen nemese varfarın sııaqty dárilerdi qabyldamaǵan durys. Sebebi, mundaı dáriler trombotsıt fýnktsııasynajáne qan aınalymyna áser etedi, onyń saldarynan qan ketý jaǵdaılary oryn alýy yqtımal.\r\n\r\nAýrý aıasynda\r\nRemıssııa kezinde (aýrýdyń sımtomsyz kezeńi) emdelip ketýdiń múmkindigi joǵary. Aýrý eresekterde keı jaǵdaıda ǵana sozylmaly formaǵa enedi jáne remıssııa kezeńinen keıin de jańadan paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nSınonımderi:\r\nımmýnopotologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra\r\n\r\nTegter: \r\nVerlgof aýrýy, \r\nımmýnopotologııalyq trombotsıtopenııalyq pýrpýra\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(689,'article','1419','Pýrpýra ','qz','2018-11-20 04:08:51','2018-11-20 04:06:00','__Pýrpýra__ – bul kenetten qandaı da bir jaraqattyń áserinsiz jergilikti nemese keńinen taralyp paıda bolatyn aýyr gematoma. Pýrpýra paıda bolatyn adamdarda jıi basqa aýrýlardyń belgileri kezdesedi, mysaly, qyzba, qatty sharshaǵyshtyq nemese belgisiz bir aýyrsyný sezimi (mazasyzdyq).','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1419',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Pýrpýra','y','   Pýrpýra  __Pýrpýra__ – bul kenetten qandaı da bir jaraqattyń áserinsiz jergilikti nemese keńinen taralyp paıda bolatyn aýyr gematoma. Pýrpýra paıda bolatyn adamdarda jıi basqa aýrýlardyń belgileri kezdesedi, mysaly, qyzba, qatty sharshaǵyshtyq nemese belgisiz bir aýyrsyný sezimi (mazasyzdyq). Pýrpýra – bul kenetten qandaı da bir jaraqattyń áserinsiz jergilikti nemese keńinen taralyp paıda bolatyn aýyr gematoma. Pýrpýra paıda bolatyn adamdarda jıi basqa aýrýlardyń belgileri kezdesedi, mysaly, qyzba, qatty sharshaǵyshtyq nemese belgisiz bir aýyrsyný sezimi (mazasyzdyq).\r\n\r\nPýrpýrada paıda bolatyn gematoma (kógerý) soqqydan nemese basqa nárseden nemese qulaýdan alatyn qalypty paıda bolatyn kógerýden erekshelenedi. Pýrpýradaǵy kógerýler jaraqattan góri deneniń ózine jıi qalyptasady.\r\n\r\nPýrpýranyń keń taralǵan sebepteri qansyraý nemese qan uıýyndaǵy buzylystar bolyp tabylady. Tez paıda bolatyn (birneshe saǵattyń ishinde) pýrpýra qaýipti aýrýdyń sebebi bolýy múmkin, osyǵan oraı shuǵyl túrde medıtsınalyq kómek kórsetilýdi qajet etedi.\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(690,'article','1423','Tistiń shyǵýy ','qz','2018-11-20 04:25:02','2018-11-20 04:23:00','__Tistiń shyǵýy__ - bur protsess qyzyl ıekti jaryp eń alǵashqy tisterdiń shyǵýymen sıpattalady. Ár sábıdiń tisiniń shyǵý ýaqyty ártúrli, biraq kópshiliginde alǵashqy tister 6-8 aılyǵynda shyǵady. Sábılerdiń barlyq tister sany 20, ol úsh jasqa deıin jaryp shyǵady. \r\n\r\nTisti shyǵýy belgileri tis shyqqanǵa deıingi 3-5 kún ishinde bilinedi, 1-2 aı aralyǵynda birde paıda bolyp, birde joǵalyp otyrady. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1423',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tistiń','y','   Tistiń shyǵýy  __Tistiń shyǵýy__ - bur protsess qyzyl ıekti jaryp eń alǵashqy tisterdiń shyǵýymen sıpattalady. Ár sábıdiń tisiniń shyǵý ýaqyty ártúrli, biraq kópshiliginde alǵashqy tister 6-8 aılyǵynda shyǵady. Sábılerdiń barlyq tister sany 20, ol úsh jasqa deıin jaryp shyǵady. \r\n\r\nTisti shyǵýy belgileri tis shyqqanǵa deıingi 3-5 kún ishinde bilinedi, 1-2 aı aralyǵynda birde paıda bolyp, birde joǵalyp otyrady.  Tistiń shyǵýy - bur protsess qyzyl ıekti jaryp eń alǵashqy tisterdiń shyǵýymen sıpattalady. Ár sábıdiń tisiniń shyǵý ýaqyty ártúrli, biraq kópshiliginde alǵashqy tister 6-8 aılyǵynda shyǵady. Sábılerdiń barlyq tister sany 20, ol úsh jasqa deıin jaryp shyǵady.   \r\n\r\nTisti shyǵýy belgileri tis shyqqanǵa deıingi 3-5 kún ishinde bilinedi, 1-2 aı aralyǵynda birde paıda bolyp, birde joǵalyp otyrady. Tistiń shyǵýynyń keń taralǵan sımptomdary mynalar bolyp tabylady: \r\n\r\n•	Qyzyl ıekti jaryp shyǵý aımaǵyndaǵy isiný, sezimtaldyq, nemese jaǵymsyz sezimder .\r\n•	Silekeı aǵý men jóteldiń sebebi bolatyn qatty silekeı bóliný. Silekeı aǵý urt, bet, keýde aımaǵynda bórtpe shaqyrýy múmkin.\r\n•	Qyzyl ıektegi jaǵymsyzdyqty azaıtý úshin qoldyń, aıaqtyń saýsaqtaryn tisteleý.\r\n•	Aýyzdaǵy aýyrsyný sezimine baılanysty tamaqtan bas tartý.\r\n•	Qozǵyshtyq jáne uıqysy nashar bolý.\r\n\r\nÚı jaǵdaıyndaǵy em (mysaly, ıbýprofen nemese atsetamınofen qabyldaý, balalarǵa tiske arnalǵan júzikter paıdalaný, sýyq taǵam jáne sýsyn, qyzyl ıekke massaj jasaý) jaǵymsyz sezimdi azaıtady. Tis jaryp shyqqannan keıin onyń sımptomdary ádette ketedi.\r\n \r\n\r\nBalalar men sábılerdegi aýyz qýysyndaǵy problemalar (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\njoǵary silekeı bólinýdiń joǵarylaýy\r\nisiný\r\nzattardy tisteý\r\nqozǵyshtyq\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(691,'article','1428','Jaryq','qz','2018-11-20 11:55:25','2018-11-20 11:43:00','__Jaryq__ – bul ish (ishastar) qýysynyń qabyǵynan túzilgen qap. Jaryq sańylaý nemese bulshyqetterdi jaýyp turǵan ishastar qýysynyń álsiz jerleri arqyly syrtqa shyǵady. Bul qabyq fastsııa dep atalady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1428',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jaryq','y','   Jaryq __Jaryq__ – bul ish (ishastar) qýysynyń qabyǵynan túzilgen qap. Jaryq sańylaý nemese bulshyqetterdi jaýyp turǵan ishastar qýysynyń álsiz jerleri arqyly syrtqa shyǵady. Bul qabyq fastsııa dep atalady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nJaryq – bul ish (ishastar) qýysynyń qabyǵynan túzilgen qap. Jaryq sańylaý nemese bulshyqetterdi jaýyp turǵan ishastar qýysynyń álsiz jerleri arqyly syrtqa shyǵady. Bul qabyq fastsııa dep atalady.\r\n  \r\nJaryq – ish qýysy múshelerin ornynda ustap turatyn, juqa bulshyqetti qabyrǵanyń álsiz jeri arqyly múshelerdiń bir bóligi shyqqan kezde paıda bolady.\r\n\r\nJaryq túrleri ornalasýyna qaraı ajyratylady:\r\n•	San jaryǵy – shaptan sál tómen ornalasyp, sannyń joǵarǵy jaǵynan tompıyp shyǵyp turady. Jaryqtyń bul túri kóbinese erkekterden qaraǵanda áıelderde  jıi kezdesedi.\r\n•	Óńeshtik tesik dıafragma jaryǵy – ishtiń joǵarǵy bóligin zaqymdaıdy. Bul kezde asqazanyń ústińgi bóligi keýde qýysyna enip ketedi.\r\n•	Inıtsızıondy jaryq  – buryn ishastar qýysy aǵzalaryna jasalǵan hırýrgııalyq otanyń aqaýly qaldyǵy.\r\n•	Kindik jaryǵy – kindiktiń aınalasynan tompaıyp shyqqan jaryq. Ol kindik aınalasyndaǵy bulshyqetter tolyq jabylmaǵan jaǵdaıda paıda bolady.\r\n•	Shap jaryǵy – shaptan tompaıyp shyǵyp turady. Bul áserese erlerde jıi kezdesedi. Shap jaryǵy umaǵa tómen qaraı salbyrap túsip turýy múmkin.\r\n \r\nShap jaryǵy ish qýysynyń juqa bulshyqetiniń álsiz nemese jyrtylǵan jerinen ishektiń shoshaıyp shyǵýymen kórinis beredi. Shap jaryǵy kezinde ishekterge qannyń qalypty aǵýy  shektelýi múmkin, bul jaǵdaıda shuǵyl medıtsınalyq kómek qajet bolady.\r\n \r\nSebepteri\r\nNegizinde jaryqtyń paıda bolýynyń naqty sebepteri joq.  Jaryq keıde aýyr kótergen kezde de, dárethanaǵa barǵanda nemese ish qýysyna qysym túsirip, qatty kúshengen kezde de týyndap jatady. Jaryq keıde adamda týa bitedi. Biraq ol uzaq ýaqyt boıy damıdy, ıaǵnı birden kórinis bermeıdi. Ondaı  jaryq keı bir otbasylarynda, shamamen bir nemese eki adamda  kezdesip jatady.\r\nJaryq sábıler  men jas balalarda da kórinis berýi ǵajap emes. Bul balanyń  qursaq qabyrǵalary álsiz  bekigeninen paıda bolady. Osy ýaqytqa deıin shamamen 100 balanyń 5-de shap jaryǵy anyqtalǵan eken. Mundaı shap jaryǵy er balalarda jıi kezdesedi. Keı balalarda jaryqtyń sımptomdary óskenshe kórinis bermeýi múmkin.\r\nKez-kelgen ishastar qabyrǵasynyń bulshyqetteriniń qysymyn kóterýge baǵyttalǵan fızıkalyq belsendilik nemese medıtsınalyq qıyndyqtar jaryqty týyndatady, mysaly:\r\n•	Sozylmaly ish qatý jáne defekatsııa kezinde qatty kúshený\r\n•	Sozylmaly jótel\r\n•	Mýkovıstsıdoz (kıstozdy fıbroz)\r\n•	Qýyq asty beziniń ulǵaıyp, zár shyǵarýdyń qıyndaýy\r\n•	Artyq salmaq\r\n•	Ishastarda suıyqtyq jınalýy (astsıt)\r\n•	Aýyr atletıkamen aınalysý\r\n•	Perıtonealdy dıalız\r\n•	Nashar tamaqtaný\r\n•	Shylym shegý\r\n•	Denege qatty kúsh túsirý\r\n•	Jynys bezderiniń túspeýi\r\n \r\nSımptomdary\r\nNegizi sımptomdary bolmaıdy. Keıbir adamdar jaısyzdyq sezinedi nemese aýyrǵanymen qınalýy múmkin. Jaısyzdyq sezimi adam uzaq ýaqyt tikesinen tik turǵan kezde, shıryqqanda nemese aýyr zattar kótergende kúsheıedi. Adamdarda eń jıi kezdesetin, kóp aıtylatyn shaǵymy – aýrý sezimin týdyratyn jáne mólsheri jaǵynan ulǵaıatyn tompaıýdyń paıda bolýy.\r\nJaryq ulǵaıǵan kezde, ishektegi qalypty qan aınalatyn  sańylaýdy bitep, ishektiń bul bóliginiń qanmen qamtamasyz etilýin toqtatady. Bul qysylý (strangýlıatsııa) dep atalady. Osy ýaqytta naýqasdyń júrek aınýy jáne qusýy múmkin, sebebi ol ishekti bosatyp, ishtegi gazdy shyǵara almaıdy. Jaryqtyń qysylýy paıda bolǵanda, shuǵyl hırýrgııalyq emdeý qajet bolady.\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\nTekserý barysynda dáriger jaryqty kórip, onyń naqty jaryq ekenine kóz jetkizedi. Sizden jótelýdi, eńkeıýdi, otyrýdy nemese azdap kóterilýdi tadap etedi. Óıtkeni, osy kezde jaryqtyń mólsheri ulǵaıady.\r\nJaryqty (tompaıýdy) náresteler men balalardan baıqaý qıynǵa soǵady, biraq bala jylaǵanda nemese jótelgende kishi-girim belgiderdi anyqtaýǵa bolady.\r\nJaryqty kórý úshin ýltradybystyq zertteý nemese kompıýterli tomografııa (KT) júrgizilýi múmkin.\r\nIshek ótimsizdigi bolǵan jaǵdaıda qursaq qýysy aǵzalarynyń sholý rentgenografııasy ótkiziledi.\r\n \r\nEmdeý\r\nJaryqty emdeýdiń jalǵyz radıkaldy ádisi hırýrgııalyq operatsııa bolyp tabylady. Alaıda, aýyr syrqaty bar naýqastarǵa operatsııa jasaý qaýipti bolyp tabylady.\r\nOperatsııa kezinde álsiregen qursaq qabyrǵasyn nyǵaıtý qamtamasyzdandyrylady, jáne barlyq sańylaýlar sıntetıkalyq tormen jabylady.\r\nKindik jaryǵy 5 jasqa deıin ózdiginen jazylmasa, operatsııa jasaý qajet.\r\n \r\nBoljamy\r\nJaryqqa tıisti em júrgizlse, nátıjesi qolaıly bolmaq. Ádette, jaryqtyń qaıta paıda bolýy sırek kezdesedi. Negizi ol kóbinese otadan keıin paıda bolatyn jaryqqa tán qubylys.\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nKeı jaǵdaılarda shap jaryǵyn hırýrgııalyq jolmen emdeý bezderdiń qyzmetine qatysatyn qurylymdardyń zaqymdanýyna ákelýi múmkin. \r\nJaryqty operatıvti emdeýdiń taǵy bir qaýipti jaǵy – júıkelerdiń zaqymdanýy, bul shap aımaǵynda jansyzdaný seziminiń paıda bolýynan týyndaıdy.\r\nEger de ishektiń bóligi otaǵa deıin qysylyp qalsa, ishek perforatsııasy nemese ishek tininiń óliettenýi paıda bolýy múmkin.\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nDárigerge shuǵyl qaralyńyz, eger:\r\n•	Jaryq aımaǵynda aýyrsynýdy sezinseńiz jáne jaryq qapshyǵynyń ishindegi zattar ony jaılap basqan kezde qursaq qýysyna qaıta kirmese\r\n•	Loqsý, qusý nemese qyzbamen qosa jaryq aımaǵynda aýyrsyný sezimi bolsa\r\n•	Jaryq túsin ózgertedi jáne qyzyl, kúlgin, qoıý nemese bozǵylt bolady.\r\nDárigerge qaralyńyz, eger:\r\n•	Sizde aýyrsyný, isiný nemese shap aımaǵynda tompaıý bolsa\r\n•	Sizde shap aımaǵynda nemese kindik aınalasynda tompaıý nemese isiný bolsa, nemese burynǵy hırýrgııalyq tigis ornynda tompaıý týyndasa\r\n \r\nAldyn alý\r\n•	Aýyr zatty kótergende baıqap kóterińiz;\r\n•	Eger, boıyńyzda artyq salmaq bolsa, aryqtańyz\r\n•	Ish qatýdy boldyrmańyz, talshyqqa baı taǵamdy qabyldańyz jáne kóp suıyqtyq ishińiz, ájethanaǵa turaqty túrde baryńyz\r\n•	Erler zárshyǵarý jaǵynan qıyndyqtar týyndaǵan jaǵdaıda dárigerge qaralǵanyńyz jón. Bul qýyq asty beziniń ulǵaıý sımptomy bolýy múmkin.\r\n\r\nSınonımderi: \r\nJaryq; Shap jaryǵy; Tik jáne qıǵash jaryq; Strangýlıatsııa; Inkartseratsııa\r\n\r\nTegter: \r\ntompaıý\r\nmúshelerdiń shyǵýy\r\nkindik jaryǵy\r\nshap jaryǵy\r\njaryqtyń emi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(692,'article','1442','Jazý kezindegi qoldyń qurysýy ','qz','2018-11-21 05:03:36','2018-11-21 05:03:00','Jazý kezindegi qoldyń qurysýy qolmen nemese saýsaqpen qozǵalysty kóp ret qaıtalaǵanda, mysaly, jazǵanda nemese baspa quralymen tergende damıdy. Aýyrsyný ádette qozǵalysty úzilissiz qaıtalaǵanda órshı túsedi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1442',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jazý','y','   Jazý kezindegi qoldyń qurysýy  Jazý kezindegi qoldyń qurysýy qolmen nemese saýsaqpen qozǵalysty kóp ret qaıtalaǵanda, mysaly, jazǵanda nemese baspa quralymen tergende damıdy. Aýyrsyný ádette qozǵalysty úzilissiz qaıtalaǵanda órshı túsedi. Jazý kezindegi qoldyń qurysýy qolmen nemese saýsaqpen qozǵalysty kóp ret qaıtalaǵanda, mysaly, jazǵanda nemese baspa quralymen tergende damıdy. Aýyrsyný ádette qozǵalysty úzilissiz qaıtalaǵanda órshı túsedi.\r\n\r\nJazý kezindegi qoldyń qurysýy jıi úzilis jasaǵanda báseńdeýi múmkin. Basqa tásildermen, ıaǵnı qozǵalysty ózgertý arqyly terip nemese jazyp, sondaı-aq baspa quralyn aýystyrý edáýir kómetesedi.\r\n\r\n \r\nTegter: \r\n\r\njazý kezindegi qoldyń qurysýy \r\njazý kezindegi qoldyń qurysýynyń sebepteri\r\nterý nemese basý kezinde týyndaıtyn qoldyń qurysýy \r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(693,'article','1530','Dıafragmalyq jaryq','qz','2018-11-28 12:08:05','2018-11-28 12:04:00','Dıafragmalyq jaryq – týa bitken aqaý bolyp tabylady. Dıafragma – tynys alýǵa qatysatyn bulshyqetterde anomaldi sańlaýdyń bolýymen sıpattalady. Ashyq sańlaý qursaq qýysy músheleriniń (asqazan, kókbaýyr, baýyr jáne ishek) keýde qýysyndaǵy ókpege qaraı ótip ketý qaýpin týdyrady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1530',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','D','Dıafragmalyq','y','   Dıafragmalyq jaryq Dıafragmalyq jaryq – týa bitken aqaý bolyp tabylady. Dıafragma – tynys alýǵa qatysatyn bulshyqetterde anomaldi sańlaýdyń bolýymen sıpattalady. Ashyq sańlaý qursaq qýysy músheleriniń (asqazan, kókbaýyr, baýyr jáne ishek) keýde qýysyndaǵy ókpege qaraı ótip ketý qaýpin týdyrady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nDıafragmalyq jaryq – týa bitken aqaý bolyp tabylady. Dıafragma – tynys alýǵa qatysatyn bulshyqetterde anomaldi sańlaýdyń bolýymen sıpattalady. Ashyq sańlaý qursaq qýysy músheleriniń (asqazan, kókbaýyr, baýyr jáne ishek) keýde qýysyndaǵy ókpege qaraı ótip ketý qaýpin týdyrady.\r\n\r\n\r\n\r\nDıafragmadaǵy anomaldi sańlaý arqyly qursaq qýysy músheleri  keýde qýysyna aýytqıdy, bul jaǵdaı bala týylǵanǵa deıin oryn alady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nDıafragmalyq jaryq -  qursaqishilik damý kezinde anatomııalyq tinder men qurylymdardyń durys bitispeı  damýynan paıda bolady. Nátıjesinde qursaq qýysynyń músheleri, mysaly, asqazan, ash ishek, kókbaýyr, baýyr bóligi, búırekter  keýde qýysyna kóterilip ketedi. Zaqymdalǵan jaqtaǵy ókpe  tini tolyq damymaı qalady.\r\nTýa bitken dıafragmaldy jaryq jańa týǵan nárestelerdiń 2200 nemese 5000-nan  birinde ǵana kezdesedi. \r\n\r\nKóbinese denesiniń sol jaǵy zaqymdalady.  Náresteniń ata-anasynda nemese birge týǵan baýyrynda  osyndaı aýrý kezbesse, demek, ol balada  bul aýrýdyn paıda bolý qaýpi joǵary.\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nDıafragmanyń qate qozǵalýynan jáne ókpe tininiń qysylýynan nárestede týylǵannan keıin ókpe kollapsy (ókpe bóligine aýytqý) damıdy, sodan tynys alý jetkiliksizdigi týyndaıdy.\r\n\r\nBasqa da sımptomdary:\r\n\r\n•	Ottegi jetispegendikten teri kógeredi;\r\n•	Tynys alýynyń jıileıdi (tahıpnoe);\r\n•	Júrek soǵysynyń jıileıdi (tahıkardııa).\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nJúkti áıelde amnıon suıyqtyǵy shamadan tys bólinýi múmkin.\r\nIshegi náresteni ýltradybysty zertteý kezinde qursaq qýysyndaǵy múshelerdiń keýde qýysyna aýytqyǵandyǵy kórinýi múmkin.\r\n\r\nNárestelerdi teksergende myna jaıttar anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n•	Keýde jasýshalarynyń qate qozǵalýy;\r\n•	Zaqymdalǵan jaqtan  demniń ótpeýi;\r\n•	Ishektiń tolqı jıyrylýy keýde jaqtan  estiledi\r\n•	Qursaq qýysyn qolmen sıpalap teksergende onyń kóleminiń kishireıgendigi baıqalady.\r\n\r\nKeýde jasýshalary rentgenogrammasynda  qursaq qýysynyń músheleri keýdede ornalasqandyǵy anyqtalýy múmkin.\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nDıafragmalyq jaryq hırýrgııalyq aralasýlardy qajet etetin, shuǵyl jaǵdaı bolyp tabylady.\r\n\r\nQursaq qýysy múshelerinniń ornalasýy rettep, dıafragmadaǵy sańlaýdy tikkennen keıin operatsııa aıaqtalady.\r\n\r\nTýa bitken dıafragmalyq jaryqtyń korrektsııasy jaıly myna siltemeden qarasańyz bolady.\r\n\r\nJańa týǵan nárestege operatsııadan shyqqan keıin, qalpyna kelgenshe, jasandy tynys alý qurylǵysy qajet bolý múmkin. Keıbir náresteler «jasandy júrek-ókpe»jansaqtaý qurylǵysyna  qosylady, onyń kúshimen operatsııadan keıin balanyń  jaǵdaıynyń tez qalpyna kelýi múmkin. \r\n\r\nEger dıafragmaldy jaryq áıeldiń  júkti kezinde anyqtalsa (24-28 aptalar arasynda), onda fetaldy operatsııalyq em jaıynda oılaýǵa kórýge bolady.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nOperatsııa nátıjesi náresteniń ókpesiniń damý deńgeıine jáne basqa da aqaýlardyń bar-joqtyǵyna baılanysty. Ádette, balalnyń ókpe tinderi jetkilikti kólemde damysa, kútiletin nátıjesi qýantarlyq bolmaq.\r\n\r\nQazirgi tańda neonataldy jáne hırýrgııalyq kómek nátıjesinde, bul jaǵdaıdan keıingi balalardyń  ómirsheńdigi 80% joǵarǵy kórsetkishke kóterildi.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\n•	Ókpe ınfektsııasy paıda bolady;\r\n•	Basqa da týa bitken aqaýlar bolyp ketýi múmkin.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nDıafragmalyq jaryq shuǵyl túrdegi hırýrgııalyq emdi qajet etetin kórsetkish bolyp tabylady. Sondyqtan, kóp oılanbaı, shuǵyl medıtsınalyq kómekke júginińiz nemese 103 nómirine habarlasyńyz. \r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nEshqandaı jolmen aldyn ala almaısyz.\r\n\r\nSınonımderi: \r\n\r\nJaryq – dıafragmalyq; Dıafragmanyń týa bitken aqaýy\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n \r\nasqazan\r\nkókbaýyr\r\nbaýyr\r\nishek\r\nanomaldi sańlaý\r\nteriniń kógerýi\r\ntynys alýdyń jıileýi \r\njúrek soǵyynyń jıileýi \r\namınıon suıyqtyǵy\r\nókpeniń aýytqýy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(694,'article','1533','Móldir qabyqtyń endotelıılik dıstrofııasy','qz','2018-12-13 11:26:53','2018-12-13 10:46:00','Móldir qabyqtyń (kózdiń múıizgek qabyǵy, qasań qabyq) endotelıılik dıstrofııasy (Fýks dıstrofııasy) – bul kóz aýrýy. Kóz jasýshalaryn ishten qaptap turǵan qasań qabyqtyń zaqymdanýynan paıda bolady, zaqymdanǵan  jasýshalar aqyryndap óle bastaıdy. Aýrý ádette eki kózdi de zaqymdaıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1533',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','M','Móldir','y','   Móldir qabyqtyń endotelıılik dıstrofııasy Móldir qabyqtyń (kózdiń múıizgek qabyǵy, qasań qabyq) endotelıılik dıstrofııasy (Fýks dıstrofııasy) – bul kóz aýrýy. Kóz jasýshalaryn ishten qaptap turǵan qasań qabyqtyń zaqymdanýynan paıda bolady, zaqymdanǵan  jasýshalar aqyryndap óle bastaıdy. Aýrý ádette eki kózdi de zaqymdaıdy. Mazmuny \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat \r\nMóldir qabyqtyń (kózdiń múıizgek qabyǵy, qasań qabyq) endotelıılik dıstrofııasy (Fýks dıstrofııasy) – bul kóz aýrýy. Kóz jasýshalaryn ishten qaptap turǵan qasań qabyqtyń zaqymdanýynan paıda bolady, zaqymdanǵan  jasýshalar aqyryndap óle bastaıdy. Aýrý ádette eki kózdi de zaqymdaıdy.\r\n \r\n\r\n  \r\nSebepteri\r\nFýks dıstrofııasy tuqym qýalaýy múmkin, ıaǵnı ata-anadan balaǵa berilýi yqtımal. Ata-analardyń bireýinde bolsa, aýrýdyń damý qaýpi 50% quraıdy..\r\nDegenmen, Fýks dıstrofııasy aýrýdyń otbasy músheleriniń eshqaısysynda bolmasa da kezdesedi.\r\nMóldir qabyqtyń endotelıılik dıstrofııasy erlerge qaraǵanda áıelderde jıi kezdesedi. Kórý qabiletiniń problemalary ádette 50 jasqa deıin bilinbeıdi, biraq keıde dáriger aýrýdyń belgilerin erterek, 30-40 jasta anyqtaıdy.\r\nFýks dıstrofııasy kezinde qasań qabyqtyń artqy betin qaptap turǵan jasýshalardyń juqa qabaty zaqymdalady. Bul jasýshalar móldir qabyqtyń artyq suıyqtyqty shyǵarýdy qamtamasyz etedi. Ýaqyt óte kele, jasýshalardyń kóp mólsheri óletindikten, suıyqtyq jınala bastaıdy jáne móldir qabyqtyń isinýi men buldyraýyn týdyrady.\r\nBastapqyda, suıyqtyq kóz jabyq kezde, ıaǵnı uıyqtaǵan kezde ǵana jınalýy múmkin. Aýrý órshigen saıyn kishkene kópirshikter paıda bola bastaıdy. Birte-birte kópirshikter ósip, jarylyp, kózdiń aýyrsynýyn týdyrady. Sondaı-aq, Fýks dıstrofııasy kezinde móldir qabyqtyń pishini ózgerýi múmkin, bul kórý qabiletiniń údemeli nasharlaýyna alyp keledi.\r\n \r\nSımptomdary\r\n•	Kóz aýyrady;\r\n•	Kózdiń jaryqqa sezimtaldyǵy paıda bolyp,  kózge aq daqtar túse bastaıdy;\r\n•	Kózdiń qaraýytýy nemese buldyraýy paıda bolady (bastapqyda tek tańerteńgi ýaqytta);\r\n•	Jaryq kózine qaraǵanda, onyń aınalasynda túrli tústi jıektiń (oreol) paıda bolǵandaı kórinedi;\r\n•	Kórý qabiletiniń údemeli nasharlaýy\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\nDáriger Fýks dıstrofııasyn sańylaýly lampamen qarap tekserý kezinde anyqtaı alady.\r\nQosymsha zertteý ádisterine mynalar jatada:\r\n•	Pahımetrııa – shynaınanyń qalyńdyǵyn ólsheý;\r\n•	Móldir qabyqtyń aınalmaly mıkroskopııasy – qasań qabyqtyń artqy bóligin tystap jatqan epıtelııdiń jaǵdaıyn baǵalaý úshin paıdalanylady;\r\n•	Kózdiń jiti kórgishtigin anyqtaý.\r\n \r\nEmdeý\r\nFýks dıstrofııasynyń sımptomdaryn jeńildetý úshin shynaınadan suıyqtyqty sorýǵa qabiletti kóz tamshylary nemese mazdary qoldanylady.\r\nQasań qabyqta jaralar túzilgen kezde aýyrsynýdy azaıtý maqsatynda, jumsaq kontaktili lınzalar nemese hırýrgııalyq em qoldanylady.\r\nFýks dıstrofııasyn emdeýdiń jalǵyz joly qasań qabyqty aýystyrý.\r\nTereń qabatty keratoplastıka dástúrli transplantatsııanyń balama túri bolyp tabylady. Bul protsedýra barysynda qasań qabyqtyń tereń qabattary donorlyq tinmen aýystyrylady. Protsedýra tigýdi qajet etpeıdi. Bul protsedýrada qabyldamaý sııaqty asqynýlar sırek kezdesedi jáne qalpyna kelý ýaqyty tezirek júredi.\r\n \r\nBoljamy\r\nAýrý ýaqyt ótken saıyn órshıdi. Aýyr Fýks dıstrofııasyna ushyraǵan naýqastardyń qasań qabyǵyn aýystyrmasa, soqyr bolyp qalýy múmkin nemese qatty aýrýsyný týyndaıdy jáne kózdiń kórý qabileti nasharlaıdy.\r\nFýks dıstrofııasynyń jeńil jaǵdaılary jıi kataraktalardy hırýrgııalyq emdeýden keıin nasharlaıdy. Hırýrg bul qaýipti eskerip, operatsııanyń tehnıkasyn nemese kataraktanyń hırýrgııalyq emdeý ýaqytyn ózgertýi kerek.\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nKelesi sımptomdar bolsa, dárigerge qaralyńyz:\r\n•	Kózdegi aýyrý sezimi kúsheıse;\r\n•	Kózdiń jaryqqa sezimtaldyǵy artsa;\r\n•	Kózge bir nárse túsip ketkendeı sezim bola berse;\r\n•	Kózdiń qaraýytýy nemese jaryq kóziniń aınalasynda oreol paıda bolýy sııaqty kóz problemalary oryn ala berse;\r\n•	Kórý qabileti nasharlap ketse.\r\n \r\nAldyn alý sharasy\r\nBúginge deıin bul aýrýdyń aldyn-alý sharalary  tabylmady. Kataraktany hırýrgııalyq emdeýden bas tartý nemese kataraktany operatıvti emdeý kezinde arnaıy saqtyq sharalaryn saqtaý aýrýdyń aǵymyn báseńdetýge kómektesýi múmkin.\r\n \r\nTegter: \r\nkórý qabiletiniń tómendeýi\r\nsoqyrlyq\r\nqasań qabyqtyń qaraýytýy\r\nkózdiń aýyrsynýy\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(695,'article','83','Аритмия','kz','2018-07-13 10:25:25','2018-07-13 10:11:00','Аритмия дегеніміз – жүрек ырғағының бұзылуы  немесе жүрек соғуы жиілігінің (пульстің) бұзылуы. Жүрек тым тез (тахикардия), тым баяу (брадикардия) немесе ұдайы емес соғуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=83',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аритмия','y','   Аритмия Аритмия дегеніміз – жүрек ырғағының бұзылуы  немесе жүрек соғуы жиілігінің (пульстің) бұзылуы. Жүрек тым тез (тахикардия), тым баяу (брадикардия) немесе ұдайы емес соғуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nАритмия дегеніміз – жүрек ырғағының бұзылуы  немесе жүрек соғуы жиілігінің (пульстің) бұзылуы. Жүрек тым тез (тахикардия), тым баяу (брадикардия) немесе ұдайы емес соғуы мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nҚалыпты жағдайда жүрек өкпеге және дененің басқа бөліктеріне қан келуіне ықпал ететін насос тәрізді жұмыс істейді.\r\n\r\nБұл механизмді іске қосу үшін жүректе оның дұрыс ырғақпен жиырылуы үшін жауапты өткізуші жүйе бар.\r\n\r\n·         Жүрекке жиырылу қажеттігіне белгі беретін электр импульсі синоатриалдық түйінде туындайды (синустық түйін немесе СА түйіні). Ол жүректің табиғи кардио-ынталандырғышы.\r\n\r\n·         Импульс синустық түйіннен шығады және көптеген өткізуші жолдардың бойымен жүрекке тарайды.\r\n\r\n·         Түрлі нерв импульстерінің әсер етуімен жүрек баяу немесе тезірек жиырылады. \r\n\r\n\r\n\r\nАритмия жүректің өткізу жүйесінде мәселелер болса, пайда болады.\r\n\r\n·         Ақаулы (қосымша) сигналдар болуы мүмкін.\r\n\r\n·         Электр  импульстері бәсеңдеуі немесе тежелуі мүмкін.\r\n\r\n·         Электр  импульстері жүректің жаңа немесе түрлі өткізуші жолдары бойымен таралуы мүмкін.\r\n\r\nЖүрек ырғағының бұзылуының жиі себептері:\r\n\r\n·         Организмдегі калий мен басқа заттектердің ақаулы деңгейі\r\n\r\n·         Бұрын  жүрек талмасыhttps://cdncache1-a.akamaihd.net/items/it/img/arrow-10x10.pngнемесе жүрек бұлшық етінің зақымдануы  \r\n\r\n·         Жүректің туа біткен аурулары\r\n\r\n·         Жүрек жеткіліксіздігі және жүректің ұлғаюы\r\n\r\n·         Қалқанша бездің гиперфункциясы.\r\n\r\nАритмия кейбір заттектер мен дәрілік препараттарды қабылдаудан туындауы мүмкін, мысалы:\r\n\r\n·         Алкоголь, кофеин немесе басқа ынталандырғыштар\r\n\r\n·         Артериалдық қысымның деңгейін бақылауға арналған дәрілік препараттар\r\n\r\n·         Темекі шегу (никотин)\r\n\r\n·         Жүйке жүйесінің белсенділігін басатын препараттар\r\n\r\n·         Депрессияны немесе психозды бақылауға арналған дәрілік препараттар.\r\n\r\nКейде аритмияның бір түрін емдеуде қолданылатын препараттар аритмияның басқа түрін туындатуы мүмкін.\r\n\r\nЖүрек ырғағының жиі кездесетін бұзылыстары:\r\n\r\n·         Жүрекшелердің фибрилляциясы және дірілдеуі\r\n\r\n·         Атриовентрикулярлық түйіндік реципрокты тахикардия (АВУРТ)\r\n\r\n·         Атриовентрикулярлық тежелу\r\n\r\n·         Мультифокалдық жүрекшелік тахикардия\r\n\r\n·         Пароксизмалдық суправентрикулярлық тахикардия\r\n\r\n·         Синустық түйіннің әлсіздігі\r\n\r\n·         қарыншалардың фибрилляциясы  немесе қарыншалық тахикардия\r\n\r\n·         Вольф-Паркинсон-Уайт синдромы\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nАритмия кезінде жүрек ырғағы болуы мүмкін:\r\n\r\n·         Өте баяу (брадикардия)\r\n\r\n·         Өте тез (тахикардия)\r\n\r\n·         Ұдайы емес, біркелкі емес, немесе үзікті\r\n\r\nАритмия тұрақты немесе кезеңді болуы мүмкін. Аритмия кезінде әрдайым симптомдар бола бермейді. Сондай-ақ, симптомдар дене белсенділігі кезінде айқынырақ болуы мүмкін.\r\n\r\nСимптомдары жеңіл, ауыр, немесе өмірге қатерлі болуы мүмкін.\r\n\r\nАритмияның жиі симптомдары:\r\n\r\n·         Кеудедегі ауырсыну\r\n\r\n·         Естен тану\r\n\r\n·         Бас айналуы\r\n\r\n·         Солғын тарту\r\n\r\n·         Ентігу\r\n\r\n·         тершеңдік\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер стетоскоппен жүректі тыңдайды, пульсті тексереді.\r\n\r\nАртериалдық қысымның деңгейі төмен немесе қалыпты болуы мүмкін.\r\n\r\nЖүрек ырғағының бұзылысын анықтау үшін жүректі қадағалау жиі қолданылады, мысалы:\r\n\r\n·         Холтер қадағалауы (24 сағат ішінде қолданылады)\r\n\r\n·         ЭКГ оқиғаларын тіркеу немесе орнатылатын тұзақты ЭКГ тіркеуші (2 және одан артық апта бойы қолданылады)\r\n\r\nЖүректің ауруларын анықтау үшін қолданылатын тексеру әдістері:\r\n\r\n·         Коронароангиорафия\r\n\r\n·         ЭКГ (электрокардиография)\r\n\r\n·         Эхокардиография\r\n\r\nЖүректің өткізуші жүйесін мұқият зерттеу үшін арнайы тексеру өткізіледі\r\n\r\n- электрофизиологиялық (ЭФИ).\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЖүрек ырғағының күрделі бұзылыстарында қалыпты ырғақты қалпына келтіру үшін шұғыл емдеу қажет болады. Бұл емдеу әдістері:\r\n\r\n·         Электрлік “шокты” терапия (дефибрилляция немесе кардиоверсия)\r\n\r\n·         Уақытша кардио-ынталандырғышты орнату\r\n\r\n·         Көк тамыр ішілік немесе ішілетін дәрі-дәрмек.\r\n\r\nКейде аритмияның пайда болуының алдына алатын үздік әдіс – стенокардия мен жүрек жеткіліксіздігін тиісті емдеу болады.\r\n\r\nАритмияға қарсы дәрі-дәрмектер келесі жағдайларда қолданылуы мүмкін:\r\n\r\n·         Аритмияның қайта пайда болуының алдын алу үшін\r\n\r\n·         Жүрек ырғағының қалыпты жиілігін қолдау үшін\r\n\r\nБұл дәрілердің кейбірінің жанама әсері болуы мүмкін. Оларды дәрігердің нұсқауларын дәл орындау арқылы қабылдау қажет. Дәрігермен кеңескеннен кейін ғана дәріні қабылдауды тоқтатуға болады.\r\n\r\nЖүрек ырғағының бұзылуының алдын алуға және емдеуге бағытталған емдеу әдістері:  \r\n\r\n·         Жүректің абляциясы, аритмияны туындатуға қабілетті жүректің белгілі бір бөліктерін бұзу үшін қолданылады.\r\n\r\n·         кардиовертер – дефибрилляторды орнату кенеттен өлім-жітім қаупі жоғары адамдарға  \r\n\r\n·         Кардиоынталандырғыш (ырғақты жүргізуші) – пульстің ұдайы болмауын, тым тез немесе баяу болуын анықтайтын құрал. Ол жүрекке сигнал береді және қалыпты ырғақты қалпына келтіруге ықпал етеді.\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nБолжамы бірнеше факторға тәуелді:\r\n\r\n·         Аритмияның түріне. (Жүрек ырғағының кейбір бұзылыстары өмір үшін қауіпті немесе емдеуге нашар көнеді)\r\n\r\n·          ишемиялық жүрек ауруы,  жүрек жеткіліксіздігі  немесе жүректің қақпақшаларының ақаулары.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n·         Аритмия симптомдары пайда болса.\r\n\r\n·         Бұрын аритмия анықталған, симптомдар ушығуын немесе дәрімен емдеуден жақсару болмауын байқасаңыз.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nУақытылы  жүректің ишемиялық ауруының алдын алу аритмияның пайда болу қаупін азайтады.\r\n\r\n \r\nСинонимдары: \r\n\r\nЖүрек ырғағының бұзылуы; Брадикардия; Тахикардия.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(696,'article','123','Диспепсия (ас қорытудың бұзылысы)','kz','2018-07-18 06:11:28','2018-07-18 05:50:00','Диспепсия немесе ас қорытудың бұзылысы – бұл іштің жоғарғы бөлігіндегі жеңіл жайсыздық, тамақ ішу кезінде немесе ішкеннен кейін пайда болады, келесі түрде сезілуі мүмкін:\r\n\r\nКіндік пен төссүйегінің арасындағы қызу, күйдіру немесе ауырсыну сезімі\r\nТамақ ішкен кезде немесе ішкеннен кейін бірден пайда болатын жағымсыз, іштің толып кету сезімі\r\n \r\nІштің кебуі және жүpек айнуы - жиі кездеспейтін симптомдары.\r\n\r\nДиспепсия – қыжылдың симптомына жатпайды.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=123',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Д','Диспепсия','y','   Диспепсия (ас қорытудың бұзылысы) Диспепсия немесе ас қорытудың бұзылысы – бұл іштің жоғарғы бөлігіндегі жеңіл жайсыздық, тамақ ішу кезінде немесе ішкеннен кейін пайда болады, келесі түрде сезілуі мүмкін:\r\n\r\nКіндік пен төссүйегінің арасындағы қызу, күйдіру немесе ауырсыну сезімі\r\nТамақ ішкен кезде немесе ішкеннен кейін бірден пайда болатын жағымсыз, іштің толып кету сезімі\r\n \r\nІштің кебуі және жүpек айнуы - жиі кездеспейтін симптомдары.\r\n\r\nДиспепсия – қыжылдың симптомына жатпайды. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nДиспепсия немесе ас қорытудың бұзылысы – бұл іштің жоғарғы бөлігіндегі жеңіл жайсыздық, тамақ ішу кезінде немесе ішкеннен кейін пайда болады, келесі түрде сезілуі мүмкін:\r\n\r\n* Кіндік пен төссүйегінің арасындағы қызу, күйдіру немесе ауырсыну сезімі\r\n* Тамақ ішкен кезде немесе ішкеннен кейін бірден пайда болатын жағымсыз, іштің толып кету сезімі\r\n \r\nІштің кебуі және жүрек айнуы - жиі кездеспейтін симптомдары.\r\n\r\nДиспепсия – қыжылдың симптомына жатпайды.\r\n\r\n \r\n\r\nӨңеш, асқазан, аш және тоқ ішек, бауыр, өтқабы және ұйқыбезі тағамның қоректік бөліктерін энергияға айналдырады және қоректік емес бөліктерін қалдықтарға ыдыратады, қалдықтар организмнен сыртқа шығарылады.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nКөбінесе, егер қан кетуі, салмақ жоғалту немесе жұту секілді басқа симптомдармен бірге болмаса, диспепсия денсаулыққа қатысты күрделі мәселенің белгісі емес.\r\n\r\nКейбір сирек жағдайда жүрек ұстамасы кезіндегі жайсыздық диспепсия ретінде қате қабылдануы мүмкін.\r\n\r\nДиспепсияның туындау себептері:\r\n\r\n•      Алкогольді шамадан тыс тұтыну\r\n\r\n•      Татымдылығы көп, майлы немесе қуырылған тағам\r\n\r\n•      Тамақты шамадан көп ішу\r\n\r\n•      Тамақты тез ішу\r\n\r\n•      Күйзеліс немесе күйгелектену\r\n\r\n•      Талшығы мол тамақты тұтыну\r\n\r\n•      Темекі шегу\r\n\r\n•      Кофеинді шамадан тыс көп тұтыну\r\n\r\nДиспепсияның басқа себептері:\r\n\r\n•      Өт тастары\r\n\r\n•      Гастрит (асқазанның сілемей қабатының қабынуы және ісінуі)\r\n\r\n•      Ұйқыбезінің қабынуы (панкреатит)\r\n\r\n•      Ойықжаралар  (асқазанның немесе ішектің)\r\n\r\n•      Кейбір дәрілік препараттарды қабылдау, мысалы, антибиотиктерді, аспиринді немесе ауырсынуды басатындар (НПВП – стероидты емес қабынуға қарсы препараттар).\r\n\r\n \r\nҮйдегі күтім\r\n\r\nТамақтану тәртібін өзгерту симптомдарды жеңілдетеді, ол үшін орындау қажет:\r\n\r\n•      Тамақты асықпай ішу \r\n\r\n•      Тамақты мұқият және толығымен шайнау\r\n\r\n•      Тамақ ішкенде сөйлеспеуге тырысыңыз\r\n\r\n•      Тамақ ішкенен кейін бірден толқу немесе дене жаттығуларын орындаудан алшақ болыңыз.\r\n\r\n•      Жайбарақаттанып, демалыңыз, егер бұзылыс күйзелістен туындаса.\r\n\r\nАспиринді немесе басқа НПВП - стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдаудан алшақ болыңыз. Егер оларды қабылдау қажет болса, тамақ ішкеннен кейін қабылдаңыз.\r\n\r\nАнтацидтерді қабылдау (асқазан сөліндегі тұз қышқылын бейтараптандыратын препарат) диспепсияны жеңілдетеді.\r\n\r\nРанитидин  (Зантак) және омепразол (Прилосек) секілді дәрілік препараттар да симптомдарды жеңілдетеді. Дәрігер осы дәрілерді үлкен мөлшерлемесімен немесе ұзақ уақыт бойы қабылдауды ұсынады.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nИегіңізде, кеудеңізде, арқаңызда ауырсыну болса, тершеңдік, мазасыздану немесе шарасыздық сезімі болса, шұғыл дәрігерге көріну қажет. Бұл жүрек ұстамасының симптомдары болуы мүмкін.\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n•      Диспепсия симптомдарының өзгерісін байқасаңыз\r\n\r\n•      Симптомдар бірнеше күннен артық созылса\r\n\r\n•      Түсініксіз салмақ жоғалту пайда болса\r\n\r\n•      Кенеттен, күшті ауырсыну пайда болса\r\n\r\n•      Жұтуда мәселелер пайда болса\r\n\r\n•      Тері мен көздің ағы сарғайса (сары ауру)\r\n\r\n•      Құсықта немесе нәжісте қан пайда болса\r\n\r\n \r\nДәрігерге көрінуден нені күтуге болады\r\n\r\nДәрігер асқазан мен ас қорыту жолдарының аумағын тексереді. Симптомдар туралы сұрақтар қояды.\r\n\r\nДәрігер келесі тексерулерді тағайындайды:\r\n\r\n•      Іш қуысынынң УДТ (УЗИ)\r\n\r\n•      Қан талдауы\r\n\r\n•      Фиброгастродуоденоскопия.\r\n\r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nИндигестия; тамақ ішкеннен кейінгі іштің толып кету сезімі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(697,'article','157','Ішек инфекциялары','kz','2018-07-24 04:40:27','2018-07-24 04:34:00','Бактериялық гастроэнтерит – бактериялардан туындаған асқазан мен ұлтабардың қабынуы.\r\n\r\nЖіңішке ішек ас қорыту жүйесінің ең ұзын бөлігі – ұзындығы 6 метрге дейін жетеді! Ол асқазанды жуан (тоқ) ішекпен жалғастырады, көптеген қатпарлары бар (іш қуысында орналасуы үшін). Тұтынатын тағамның көпшілік бөлігі жіңішке ішекте қорытылады. Ол үш бөліктен тұрады: ұлтабар, мықынішек, аш ішек.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=157',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','І','Ішек','y','   Ішек инфекциялары Бактериялық гастроэнтерит – бактериялардан туындаған асқазан мен ұлтабардың қабынуы.\r\n\r\nЖіңішке ішек ас қорыту жүйесінің ең ұзын бөлігі – ұзындығы 6 метрге дейін жетеді! Ол асқазанды жуан (тоқ) ішекпен жалғастырады, көптеген қатпарлары бар (іш қуысында орналасуы үшін). Тұтынатын тағамның көпшілік бөлігі жіңішке ішекте қорытылады. Ол үш бөліктен тұрады: ұлтабар, мықынішек, аш ішек. \r\nМазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nБактериялық гастроэнтерит – бактериялардан туындаған асқазан мен ұлтабардың қабынуы.\r\n\r\n \r\n\r\nЖіңішке ішек ас қорыту жүйесінің ең ұзын бөлігі – ұзындығы 6 метрге дейін жетеді! Ол асқазанды жуан (тоқ) ішекпен жалғастырады, көптеген қатпарлары бар (іш қуысында орналасуы үшін). Тұтынатын тағамның көпшілік бөлігі жіңішке ішекте қорытылады. Ол үш бөліктен тұрады: ұлтабар, мықынішек, аш ішек.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nБактериялық гастроэнтерит белгілі бір тамақты тұтынған бір адамды немесе тұтас топты зақымдауы мүмкін. Бұл жорықтарда, мектеп асханасында, кафе, мейрамханада болуы мүмкін.\r\n\r\nМикробтар тамаққа көптеген жолмен түсуі (тұқымын себуі) мүмкін:\r\n\r\n• Бактериялар малды сойғанда жануардың немесе құстың ішегінен етіне түсуі мүмкін  \r\n\r\n• Суаруға немесе жууға арналған суда адамның немесе жануарлардың тіршілігінің қалдықтары болуы мүмкін.\r\n\r\n• дүкендерде, мейрамханада немесе үй жағдайында өнімдерді дұрыс сақтамау салдарынан.\r\n\r\nТағамдық улану көбінесе, тамақ пен сусындарды тұтынуда жиі пайда болады:\r\n\r\n• қолын жумаған адамның тамақты дайындауында\r\n\r\n• ас үй жабдығының, кесетін тақтайлардың және басқа аспаптардың лас болуында тамақ дайындалуы\r\n\r\n• тоңазытқышта сақталмаған, майонез қосылған тағам (қырыққабаттан, сәбізден, пияз бен картоптан жасалған түрлі салаттар)  \r\n\r\n• дұрыс сақталмаған және мұздатылған, салқындатылған өнімдерді тиісті түрде дайындамастан тұтыну\r\n\r\n• жуылмаған немесе нашар жуылған көкөністер мен жемістерді тұтыну\r\n\r\n•шикі көкөністік немесе жемістік шырындарды, сүт өнімдерін (пастерленбеген) тұтыну  \r\n\r\n• толық пісірілмеген етті немесе жұмыртқаны тұтыну\r\n\r\n• қайнатылмаған құдық суын немесе қаладағы су көзінен суды қайнатпай тұтыну\r\n\r\nБактериялық гастроэнтерит түрлі бактериялардан туындайды, мысалы:\r\n\r\n• Кампилобактер еюни (кампилобактериоз)\r\n\r\n• ішек таяқшасы (эшерихиоз)\r\n\r\n• Сальмонелла (сальмонеллез)\r\n\r\n• Шигелла (шигеллез)\r\n\r\n• Стафилококк (стафилококкты энтерит)\r\n\r\n• Иерсиния (иерсиниоз)\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nСимптомдары аурудың қоздырғышына байланысты. Сұйық және жиі нәжіс тағамдық уланудың барлық түріне тән. Қосымша симптомдарына жататындар:\r\n\r\n• іштегі түйілу\r\n\r\n• іштегі ауырсыну\r\n\r\n• Нәжісте қан болуы\r\n\r\n• тәбетті жоғалту\r\n\r\n• жүрек айнуы және құсу\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер тағамдық уланудың симптомдарын анықтайды, мысалы, іштің ауырсынуы және сусыздану (организмдегі сұйықтықтың қалыпты мөлшерін жоғалту).\r\n\r\nАурудың қоздырғышын анықтау үшін тағамның немесе нәжістің талдауын өткізеді. Дегенмен, бұл зерттеулер іш өтуінің нақты себебін анықтай алмауы да мүмкін.\r\n\r\nНәжісте лейкоциттер болуына да талдау жүргізіледі.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nӘдетте, ауру басталғаннан кейін бірнеше күн өткенде жағдай жақсарады. Емдеудің мақсаты – науқастың жағдайын жақсарту және организмнің сусыздануымен күресу.\r\n\r\nСұйықтықты жеткілікті мөлшерде тұтыну және дұрыс тамақтану жағдайды жақсартады. Қажет шаралар:\r\n\r\n• іш өтуін емдеу\r\n\r\n• жүрек айнуын және құсуды бақылау\r\n\r\n• көбірек демалу.\r\n\r\nЕгер іш өтсе және ұдайы жүрек айну мен құсудан организмде сұйықтықты ұстау мүмкін болмаса, көктамыр арқылы сұйықтық енгізу қажет болуы мүмкін. Көбінесе, бұл кішкентай балаларды емдеуде қолданылады.\r\n\r\nНесеп айдайтын препараттар қолданатын болсаңыз, дәрігермен кеңесіңіз. Іш өтуі болса, бұл препараттарды қолдануды тоқтату қажет болуы мүмкін. Емдеуші дәрігердің кеңесін алып қана емдеуді өзгертуге немесе тоқтатуға болады. \r\n\r\nГастроэнтериттің жеңіл немесе орташа өтуінде антибиотикпен емдеу, әдетте, тағайындалмайды.\r\n\r\nДәріханадан іштің өтуін емдеу үшін дәрілік препараттарды сатып алуға болады.  \r\n\r\n• қанмен іш өтуі, қызба немесе іш өтуінің ауыр түрінде дәрілік препараттарды міндетті түрде дәрігердің кеңесімен қабылдау қажет.\r\n\r\n• бұл дәрілік препараттарды балаларға бермеңіз.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nБірнеше күн ішінде жағдай емдеусіз де жақсаруы мүмкін.\r\n\r\nІшек таяқшасының кейбір сирек түрлері ауыр анемияға, тіпті, бүйрек жеткіліксіздігіне де апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда медициналық жәрдемге жүгініңіз:\r\n\r\n• нәжісте қан немесе ірің болса, және «қара» нәжісте\r\n\r\n• іш өтуі және дене температурасы 38°C-тан жоғары болса\r\n\r\n• жақында шетелден іш өтуімен келсеңіз, \r\n\r\n• іштің ауырсынуы, нәжіс шыққанда басылмайтын болса\r\n\r\n• сусыздану симптомдары (шөлдеу, бас айналуы, естің қалыпты болмауы)\r\n\r\nСондай-ақ, дәрігерге көрініңіз, егер:\r\n\r\n• іш өтуі жиілесе және балаларда – 2 күннен кейін, ересектерде – 5 күннен кейін жағдай жақсармаса\r\n\r\n• 3 айлықтан асқан балаларда 12 сағаттан артық құсу болса.\r\n\r\nКішкентай балаларда құсу және іш өтуі болса, шұғыл түрде дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nҚараңыз: (тағам өнімдерінің қауіпсіздігі): http://www.zdrav.kz/node/9222\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nИнфекциялық бактериялық диарея; Жіті гастроэнтерит; Бактериялық гастроэнтерит.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(698,'article','164','Көктамырдың (венаның) варикоздық кеңеюі (варикоз)','kz','2018-07-24 11:02:48','2018-07-24 10:56:00','Венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі – тері астында көрінетін, ісінген, кедір-бұдырланған және ұлғайған веналар. Көбінесе, олар қызыл немесе көк түсті болады. Олар әдетте, аяқта пайда болады, бірақ, дененің басқа бөліктерінде де пайда болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=164',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Көктамырдың','y','   Көктамырдың (венаның) варикоздық кеңеюі (варикоз) Венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі – тері астында көрінетін, ісінген, кедір-бұдырланған және ұлғайған веналар. Көбінесе, олар қызыл немесе көк түсті болады. Олар әдетте, аяқта пайда болады, бірақ, дененің басқа бөліктерінде де пайда болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n                     \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nВенаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі – тері астында көрінетін, ісінген, кедір-бұдырланған және ұлғайған веналар. Көбінесе, олар қызыл немесе көк түсті болады. Олар әдетте, аяқта пайда болады, бірақ, дененің басқа бөліктерінде де пайда болады.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nАяқтың сау веналарында қанды ұстап тұратын және оның жүрекке қарай жоғары жылжуына ықпал ететін қақпақшалары болады. Қақпақшалар дұрыс жұмыс істемесе, қан венада іркіледі. Олар жиналған қаннан ісініп, венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі пайда болады. Тері үстінде көруге болатын венаның (көктамырдың ) аздаған варикоздық кеңеюі «тамырлық жұлдызшалар» аталады.\r\n\r\nВенаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі кең таралған ауру және ерлерге қарағанда, әйелдерде жиі пайда болады. Әдетте, ауру көпшілік адамдарда көп мәселе туындатпайды. Дегенмен, кейбір адамдарда аяқтағы ісіну және ауырсыну, тромбы түзілуі және терінің өзгеру секілді күрделі симптомдардың дамуына апаруы мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\nВенаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі – беткі веналардың қақпақшаларының дұрыс қызмет етпеуіне байланысты ұлғаюы, ауырсынуы, кедір-бұдырлануы. Венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі әдетте, аяқта болады, бірақ, басқа жерде де болуы ықтимал. Бұл кең таралған ауру, көбінесе, әйелдерде кездеседі.\r\n\r\nАурудың даму қаупінің факторлары:\r\n\r\n* Егде жас\r\n* Әйел жынысы (жыныстық жетілуде, жүктілікте, етеккір тоқтау шағында пайда болатын гормондық өзгерістер венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюіне апаруы мүмкін). Ұрықтануға қарсы дәрілерді немесе гормондарды қабылдау да қауіпті арттырады.\r\n\r\n* Вена қақпақшаларының туа біткен ақауы\r\n\r\n* семіздік\r\n\r\n* жүктілік\r\n\r\n* бұрын аяқ венасында тромб түзілуінің болуы\r\n\r\n* ұзақ уақыт бойы тұру немесе отыру\r\n\r\n* Венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюінің отбасылық тарихының болуы.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n* Аяқта ауырлық, жарылатындай сезімнің, кейде ауырсынудың болуы.\r\n\r\n* Көрінетін, ісінген веналар\r\n\r\n* Аяқтың немесе тобықтың жеңіл ісінуі\r\n\r\n* Қышу\r\n\r\nАурудың ауыр түрінің симптомдары:\r\n\r\n* Аяқтың ісінуі\r\n\r\n* Аяқтың немесе сирақтың ауырсынуы – ұзақ тұрғанда немесе ұзақ отырғанда\r\n\r\n* Аяқ немесе тобық терісінің түсін өзгертуі\r\n\r\n* Құрғақ, тітіркенген, қабыршақтанған тері, жеңіл сызаттанып, жарылады\r\n\r\n* Ұзаққа созылатын, жазылмайтын терінің ойық жаралары\r\n\r\n* Аяқ пен тобықтағы терінің қалыңдауы және нығыздауы (бұл ұзақ уақыт бойы орын алуы мүмкін).\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер аяқтан ісіну, терінің түсінің өзгеруін, ойықжараны табу үшін ға қарайды, сондай-ақ, дәрігер тексереді:\r\n\r\n* Веналардағы қан ағынын\r\n\r\n* Аяқтың басқа мәселелерін ескеру (мысалы, тромб түзілуін).\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nВенаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюінің симптомдарының көрінісін азаайту үшін дәрігер өзіне-өзі көмектесу бойынша келесі қадамдарды ұсынады:\r\n\r\n* Ісінуді азайту үшін компрессиялық шұлық киіңіз. Олар аяқты аздап қысып, аяқта қанның жылжуына ықпал етеді.\r\n\r\n* Ұзақ уақыт бойы тұрмаңыз немесе ұзақ отырмаңыз. Аяқты аздап қозғалтудың өзі қан ағынын жақсартады.\r\n\r\n* Аяқты күніне 3-4 рет, әр жолы 15 минуттен, жүрек деңгейінен жоғары көтеріп қойыңыз.\r\n\r\n* Ашық жаралар немесе инфекциялар болса, оларға мұқият күтім жасаңыз. Емдеуші дәрігер оны қалай жасау қажеттігін көрсетеді.\r\n\r\n* Артық салмақтан арылыңыз.\r\n\r\n* Дене жаттығуларының санын арттырыңыз. Бұл салмақтан арылуға және аяқта қан ағымын жақсартуға көмектеседі. Жүру және жүзу дене белсенділігінің жақсы үлгілері.\r\n\r\n* Егер аяғыңыздың терісі құрғақ және жарылған болса, ылғалдандырыңыз. Дегенмен, теріні емдеудің кейбір түрлері мәселені ушықтыруы мүмкін. Кез келген лосьон, крем немесе антибиотигі бар жақпа майларды қолдану алдында дәрігермен кеңесу қажет. Дәрігер сізге жарамды лосьондарды ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nАурудың ауыр өтуінде емдеудің келесі нұсқалары ұсынылады:\r\n\r\n* Лазермен емдеу. Жарық сәулесі шағын варикозды веналарға бағытталады, олар кейіннен көрінбейтін болады.\r\n\r\n* Склеротерапия. Тұзды суды немесе химиялық ерітіндіні венаға енгізеді. Вена қатаяды және көрінбейтін болады.\r\n\r\n* Абляция. Венаны жауып, көрінбеуі үшін жылу қолданылады. Вена кейіннен көрінбейтін болады.\r\n\r\n* Веналарды тазалау (ісінуін жою): аяқта, зақымданған вена тұсында шағын хирургиялық тіліктер жасалады. Вена бір тілік арқылы тазартылады.\r\n\r\n* Қақпақшаны қалпына келтіру: аяқта шағын тілік жасалады және зақымданған қақпақша қалпына келтіріледі.\r\n\r\n* Шунтирлеу: бұл тежелген вена маңындағы қан ағымын қайта бағыттау үшін жасалатын хирургиялық операция. Түтік немесе денеден алынған қантамыры зақымданған вена маңында қан ағымының айналып өту жолын жасау үшін қолданылады.\r\n\r\n* Ангиопластика және стенттеу. Бұл процедура тарылған немесе бітелген венаның саңылауын ашады. Ангиопластика кезінде тежелген венаның саңылауын кеңейту үшін шағын медициналық баллон қолданылады. Баллон венаның ішкі қабырғасына жабысып, оның қан ағымын жақсартады. Шағын металл түтік (стент) вена ішіне қойылады, оның қайтадан тарылуын болдырмас үшін.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nВенаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі әдетте, уақыт өте келе ушығады. Өзіне-өзі көмектесу шараларын орындау ауырсынуды азайтуға, аурудың ушығуының алдын алуға, күрделі мәселелерге ұласпауына көмектеседі.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\n* Дәрігермен кеңесіңіз, егер:\r\n\r\n* Венаның (көктамырдың ) варикоздық кеңеюі ауырсынатын болса\r\n\r\n* Симптомдар өзіне-өзі көмектесу шараларын орындағанда, мысалы, компрессиялық шұлық кигенде немесе ұзақ отырмауға, ұзақ тұрмауға тырысқанда да өтпейтін болса немесе ушықса.\r\n\r\n* Кенеттен ісіну немесе ауырсыну күшейсе, қызба, аяқтың қызаруы немесе ойықжаралар пайда болса.\r\n\r\n* Аяқтың ойықжаралары ұзақ уақыт бойы жазылмайтын болса.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nВарикоз    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(699,'article','199','Нефротикалық синдром','kz','2018-07-28 14:50:20','2018-07-28 14:41:00','Нефротикалық синдром — күнделікті несеппен ақуыздың көп мөлшерінің жоғалтылуымен, бүйрек шумақшаларының қызметінің бұзылуы салдарынан организмде үшглицеридтер және холестерин деңгейінің жоғары болуымен сипатталатын жағдай.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=199',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Н','Нефротикалық','y','   Нефротикалық синдром Нефротикалық синдром — күнделікті несеппен ақуыздың көп мөлшерінің жоғалтылуымен, бүйрек шумақшаларының қызметінің бұзылуы салдарынан организмде үшглицеридтер және холестерин деңгейінің жоғары болуымен сипатталатын жағдай. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nНефротикалық синдром — күнделікті несеппен ақуыздың көп мөлшерінің жоғалтылуымен, бүйрек шумақшаларының қызметінің бұзылуы салдарынан организмде үшглицеридтер және холестерин деңгейінің жоғары болуымен сипатталатын жағдай.\r\n\r\n\r\n\r\nНесеп бөлу жүйесі бүйректен, несепағардан, үрпіден және несепқаптан (қуық) тұрады.\r\n\r\n\r\n\r\nБүйрек –жұпты ағза. Әр бүйректің тостақшасы, түбекшесі, өзектік және қабықтық заттегі бар. Бүйректің қан айналымы бүйрек арериясымен қамтамасыз етіледі, ал бүйрек венасы бүйректен веналық қанды шығарады. Бүйректе қан сүзіледі және организм қоқыстардан тазартылып, несеппен несепағар арқылы шығарылады. Сүзілудің бұзылысында нефротикалық синдром байқалуы мүмкін.\r\n\r\nНефротикалық синдром кез келген жаста пайда болады. Балаларда ауру 2-6 жас аралығында ке таралған. Бұл бұзылыс әйелдерге қарағанда ерлерде жиірек кездеседі.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nӘрқашан дерлік нефротикалық синдромның негізінде нефриттің (стрептококктан (микроб түрі) туындаған бүйрек ауруы) қандай да бір түрі жатады.\r\n\r\nСиндромның жіті түрінің өзі біртіндеп басталады, алайда, синдромның дамуы туындатушы факторлардың бірінің әсер етуінде үдейді, мысалы, стрептококты баспада немесе басқа ауруда.  Нефротикалық  синдромның нақты осындай дамуын жіті атайды, себебі, барлық симптомдары тез көрініс береді.\r\n\r\nАлайда, ауру көрінетін алғашқы белгілерінен біраз уақыт  бұрын дами бастайды. Егер ауру біртіндеп ушығатын болса, бұл түрі жітілеу аталады.\r\n\r\nНефротикалық  синдромның созылмалы барысы кезеңді қайталанбалы ауру саналады.\r\n\r\nАуру келесі аурулардың нәтижесінде пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n·         Қант диабеті\r\n\r\n·         Генетикалық бұзылыстар\r\n\r\n·         Иммундық жүйенің бұзылыстары\r\n\r\n·         Инфекциялар (мысалы, жіті фарингит, гепатит немесе мононуклеоз)\r\n\r\n·         Қатерлі ісік.\r\n\r\nСондай-ақ, ауру дәрілердің кейбір түрін қолдану нәтижесінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nНефротикалық  синдром бүйректің келесі ауруларымен қатар пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n·         Фокустық және сегменттік гломерулосклероз (бүйректің зақымдануы)\r\n\r\n·         Гломерулонефрит (гломерулалардың қабынуымен сипатталатын бүйрек ауруы)\r\n\r\n·         Мезангиокапиллярлық гломерулонефрит (гломерулонефриттің түрі)\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nНефротикалық  синдромға шалдыққа науқастарға беттің және қабақтың ісінуі тән.\r\n\r\nАлдымен қабақ, бет, бел аумағы мен жыныстық ағзалардың ісінуі пайда болды, одан кейін барлық тері астылық талшықтарға (тері астындағы май қабаты) тарайды, көбінесе, бүкіл дененің тері астылық талшығына тарайды.\r\n\r\nДене қуысында сұйықтық жиналуының маңызды белгісі:\r\n\r\n·         асцит (іш қуысында сұйықтық жиналуы);\r\n\r\n·         гидроторакс (плевра қуысында – өкпе мен қабырға арасындағы кеңістікте сұйықтық жиналуы);\r\n\r\n·         гидроперикард (перикард – жүрек орналасатын қоржында сұйықтық жиналуы).\r\n\r\nДистрофиялық (тіндердің қоректенуі бұзылысының салдарынан) терінің өзгерісі ұзақ уақыт болатын ісінуде пайда болады: құрғақтық, қабыршақтану, сызаттар, олар арқылы сұйықтық ағады.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nНефротикалық  синдромға күмән болса, нефрологқа (бүйрек ауруларымен айналысатын маман) көріну қажет. Ол келесі талдауларды тағайындайды:\r\n\r\n·         қанның жалпы талдауы;\r\n\r\n·         қанның биохимиялық талдауы;\r\n\r\n·         тәуліктік несептегі ақуыз мөлшеріне талдау;\r\n\r\n·         бүйрек биопсиясы (бір немесе екі бүйректен тін бөлігін алу);\r\n\r\n·         бүйрек тінін цитологиялық зерттеу (жасушаларды зерттеу);\r\n\r\n·         бүйрек тінін морфологиялық зерттеу (тінді зерттеу).\r\n\r\nСондай-ақ, келесі зерттеулерді жүргізу қажет:\r\n\r\n·         электрокардиография;\r\n\r\n·         өкпе рентгенографиясы;\r\n\r\n·         ішкі ағзалардың кешенді ультрадыбыстық зерттеуі.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nНефротикалық  синдромды емдеу мақсаты – аурудың ауырлығын азайту және бүйректі зақымдауға апаруы мүмкін асқынуының алдын алу.\r\n\r\nБұл кезде әдетте, ауруды туындатқан алғашқы себебін емдейді. Көбінесе, науқастарға өмір бойы емделуіне тура келеді.\r\n\r\nАуруды емдеу әдістері:\r\n\r\n·         бүйрек зақымдануы болмас үшін, артериалдық қысымды қалыпты деңгейде ұстау (130/80 мм рт. ст.) немесе одан төмен. Көбінесе, артериалдық қысымды азайту үшін ангиотензин-айналдырушы ферментті тежеушілер және ангиотензин-II рецепторларын басушылар қолданылады.\r\n\r\n·         Науқасқа иммундық жауапты басатын және азайтатын гормондар (кортикостероидтар)  және басқа препараттар тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\n·         Қандағы холестерин деңгейін азайту жүректе және жүрек тамырларында мәселелер пайда болу ықтималдығын азайтады. Кейбір науқастарға қандағы холестерин және үшглицеридтер деңгейін азайту үшін дәрі қабылдау қажет болады.\r\n\r\n·         Тұзы аз емдәм қол-аяқтың ісінуін азайтуға көмектеседі. Несеп айдайтын құралдарды (диуретик) қабылдау да ісінуді азайтуға ықпал етеді.\r\n\r\n·         Ақуыздың мөлшері аз емдәмді тұтыну да науқастың жағдайын жақсартуға ықпал етеді.\r\n\r\n·         Науқасқа Д дәрумені тағайындалуы мүмкін, егер нефротикалық  синдром ұзақ уақыт байқалса және емдеуге көнбейтін болса.  \r\n\r\n·         Тромбы түзілуінің алдын алу үшін науқасқа қан ұюына қарсы препараттар (антикоагулянттар) тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nЕмдеу нәтижелері әр науқаста әр түрлі болады. Ауру жіті және қысқа мерзімді болуы мүмкін, немесе созылмалы және емдеуге көнбеуі мүмкін. Емдеу барысында пайда болуы мүмкін асқынулар да оның тиімділігіне әсер етеді.\r\n\r\nКейбір жағдайда науқастарға диализ (қаннан қоқыстарды шығаратын жасанды бүйрек аппараты) және бүйрек алмастыру қажет болады\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n·            Бүйректің жітілеу жеткіліксіздігі\r\n\r\n·            Атеросклероз және онымен байланысты жүрек аурулары\r\n\r\n·            Бүйректің созылмалы ауруы\r\n\r\n·       Сұйықтық мөлшерінің артуы, жүректің іркілісті жеткіліксіздігі, өкпенің ісінуі \r\n\r\n·       Инфекциялар, оның ішінде, пневмококктық пневмония\r\n\r\n·       Тамақтанудың бұзылысы\r\n\r\n·       Бүйрек венасының тромбозы.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nНефротикалық  синдромның симптомдары байқалса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\nКелесі жаңа симптомдар пайда болса, дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n·       жөтел\r\n\r\n·       неептің сирек жүруі\r\n\r\n·       несеп жүргендегі жайсыздық\r\n\r\n·       ысыну\r\n\r\n·       күшті бас ауруы\r\n\r\n·       бөріткен.\r\n\r\nЖаңа симптомдар пайда болса, жедел жәрдемді шақырыңыз.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nНефротикалық  синдромға ықпал еткен ауруларды емдеу аурудың қайталануының алдын алады.\r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры:   http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000490.htm    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(700,'article','219','Ортостатикалық коллапс','kz','2018-07-28 17:42:20','2018-07-28 17:35:00','Ортостатикалық коллапс немесе ортостатикалық гипотензия – дене орналасуының көлденеңнен тік күйге күрт өзгеруінде алғашқы үш минутта болатын артериалдық қысымның (АҚ) төмендеуі.\r\n\r\n Бұл жағдай артериалдық қысымның төмендеуі салдарынан миға қан келуінің жеткіліксіздігінен пайда болады. Көбінесе, ортостатикалық гипотензия тамыр ширақтығы әлсіреген адамдарда пайда болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=219',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Ортостатикалық','y','   Ортостатикалық коллапс Ортостатикалық коллапс немесе ортостатикалық гипотензия – дене орналасуының көлденеңнен тік күйге күрт өзгеруінде алғашқы үш минутта болатын артериалдық қысымның (АҚ) төмендеуі.\r\n\r\n Бұл жағдай артериалдық қысымның төмендеуі салдарынан миға қан келуінің жеткіліксіздігінен пайда болады. Көбінесе, ортостатикалық гипотензия тамыр ширақтығы әлсіреген адамдарда пайда болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nОртостатикалық коллапс немесе ортостатикалық гипотензия – дене орналасуының көлденеңнен тік күйге күрт өзгеруінде алғашқы үш минутта болатын артериалдық қысымның (АҚ) төмендеуі.\r\n\r\n\r\n\r\n Бұл жағдай артериалдық қысымның төмендеуі салдарынан миға қан келуінің жеткіліксіздігінен пайда болады. Көбінесе, ортостатикалық гипотензия тамыр ширақтығы әлсіреген адамдарда пайда болады.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nОртостатикалық коллапс қанның миға жеткіліксіз түсуінен, жүректің дене орналасуының өзгерісіне серпінінің жеткіліксіздігінен және артериалдық қысымның түсуінен туындайды. Сондай-ақ, ортостатикалық гипотензия организмде судың күшті жоғалтылуынан – дегидратациядан, қан кетуінде немесе несеп айдайтын заттектердің (диуретик)  әсерінен пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nОртостатикалық коллапс ұзақ уақыт төсек тартудан, кейде анемияға шалдыққан науқастарда пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n·         Бас айналуы\r\n\r\n·         Бас ауыруы\r\n\r\n·         Жеңіл талма (жүрек айнуы, терінің солғындығы, әлсіздік).\r\n\r\n·         Терең талма (тер бөлінуінің артуымен, құрысумен, еріксіз несеп шығарумен қосарланады).\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nОртостатикалық гипотензия анықталады, егер науқас 2-5 минут тыныш тұрған кезде келесі белгілер болса:\r\n\r\n·       Систоликалық қысымның төмендеуі байқалады (бұл жүректің бірінші естілетін соғуы – тонометрмен өлшегенде ауа айдалған манжеттен ауаны біртіндеп жібергенде)  20 мм-ге және одан артық;\r\n\r\n·       Диастоликалық қысымның төмендеуі байқалады (бұл жүректің дыбысының естілуінің тоқтауы – тонометрмен өлшегенде ауа айдалған манжеттен ауаны біртіндеп жібергенде)  10 мм-ге және одан артық;\r\n\r\n·       ортостатикалық коллапс, бас айналуы немесе дене орналасуының өзгеруіндегі АҚ төмендеуінің басқа симптомдары.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу пайда болу себебіне байланысты:\r\n\r\n·       аурудың дамуына апаруы мүмкін дәрілік препараттарды қабылдауды тоқтату.\r\n\r\n·       Төсектен баяу және біртіндеп тұру қажет, әсіресе, егде жастағы науқастарға және жүкті әйелдерге.\r\n\r\n·       Жеңіл дене жаттығулары. Ұзақ уақыт төсек тартқан науқастарға кейде отыру ұсынылады.\r\n\r\n·       Тұзды тамақты тұтынуды арттыру. Тағамдық тұзда натрий бар (организмде суды іркілтетін химиялық элемент, оның салдарынан қысым артады). Тұзды тұтыну егде жастағы науқастарға және жүрек-қантамыр жүйесінің ауруы бар адамдарға ұсынылмайды.\r\n\r\n·       Эластикалық шұлық кию қажет, егер гипотензия аяқ көктамырының варикоздық кеңеюімен байланысты болса.\r\n\r\nЕгер ауру созылмалы болса, дәрілерді тағайындау ұсынылады:\r\n\r\n·       Адренергиялық препараттар шеткері әрекетті (дене орналасуының көлденеңнен тік күйге күрт өзгеруінде АҚ күрт түсуін болдырмау үшін тамырларды тарылтатын препараттар).\r\n\r\n·       Минералокортикоидтар (су-тұз үйлесіміне, осыдан организмдегі АҚ деңгейіне  әсер ететін бүйрек үсті безі қыртысының гормондары). Бұл топ препараттары қанда натрий иондарын іркілтеді, дене орналасуының көлденеңнен тік күйге күрт өзгеруінде АҚ күрт түсуін болдырмау үшін тамырлардың тарылуын арттырады.\r\n\r\n·       Стероидты емес қабынуға қарсы құралдар. Шеткері тамырларға тарылту әсерін тигізеді.\r\n\r\n·       Бета – адреноблокаторлар. Минералокортикоидтардың және натрийдің (химиялық элемент, организмде суды іркілтеді, осыдан қысым артады) әсерін күшейтеді, сондай-ақ, вегетативті жүйке жүйесінің, тамырлардың ширақтығына әсер етеді.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nКоллапсты туындатқан себепті жою көбінесе, толық сауығуға апарады. Ауыр ауруларда және жіті улануда болжамы көбінесе, негізгі аурудың ауырлығына, тамыр жеткіліксіздігінің дәрежесіне және науқастың жасына байланысты. Қайталанған коллапстарды науқастар ауырырақ көтереді.\r\n\r\nМүмкін асқынулар\r\n·       Талма  - негізгі асқынуы.\r\n\r\n·       Инсульт (жіті дамитын ми қан айналымының бұзылысы, ми тінінің зақымдануымен және оның қызметінің бұзылысымен қосарланады) – АҚ өзгеруі салдарынан пайда болады.\r\n\r\n·       Құлаудағы жарақаттар – бас айналуы және талма салдарынан.\r\n\r\n·       Орталық жүйке жүйесінің зақымдануы, оның ішінде, мидың.\r\n\r\nҚайталанатын коллапстар мидың айқын гипоксиясына (миға оттегінің түсуінің жетіспеуі), қосарланған неврологиялық аурулардың ушығуына, ақыл-ой бұзылысына (таным қызметінің, зейіннің, есте сақтаудың нашарлауымен көрініс беретін зерделік ауыр бұзылыстар)  апарады.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nӨзіңізде немесе басқа адамда жеңіл немесе терең талма болса, дәрігерге көріну шарт.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nОртостатикалық коллапстың алдын алу үшін келесілер қажет:\r\n\r\n·       Тағамды біртіндеп, аздан тұтыну, көмірсуларды шектеумен, әсіресе, ортостатикалық коллапс тамақтан кейін орын алатын науқастарға ұсынылады.\r\n\r\n·       дене орналасуын көлденеңнен тік күйге біртіндеп өзгерту, әсіресе, егер ортостатикалық гипотензия күрт тұрудан кейін пайда болатын жағдайда.\r\n\r\n·       Ұдайы орташа дене жаттығулары – таза ауада, егер ортостатикалық гипотензия вегетативті жүйке жүйесінің әлсіздігі салдарынан дамыған болса. Бұл әсіресе, ортостатикалық гипотензия ұстамасы уақытша болатын және жасы өсіп, жүйке жүйесі нығайғанда өтетін балаларға қатысты.\r\n\r\n·       ортостатикалық гипотензияны туындатқан созылмалы ауруларды бақылау.\r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/\r\n\r\nМатериалды дайындағандар: Айгерим Чегебаева, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі;  Ирина Гончарова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі.\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nШыңғыс Жұмағұлов, zdrav.kz порталының контент-менеджері.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(701,'article','221','Остеомиелит','kz','2018-07-28 17:52:13','2018-07-28 17:45:00','Остеомиелит – сүйектің инфекциясы, бактериялардан  немесе басқа микроорганизмдерден туындайды.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=221',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Остеомиелит','y','   Остеомиелит Остеомиелит – сүйектің инфекциясы, бактериялардан  немесе басқа микроорганизмдерден туындайды. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nОстеомиелит – сүйектің инфекциясы, бактериялардан  немесе басқа микроорганизмдерден туындайды.\r\n\r\n  \r\n\r\n Остеомиелит – сүйектің инфекциясы. Көбінесе, инфекция басқа көзден шығады және қан арқылы сүйекке таралады. Остеомиелит бактериялардан немесе зеңдерден туындайды.\r\n\r\n\r\n Себептері\r\n\r\nСүйектің жұқпалануы көбінесе бактериялардан болады, сирек - зеңдерден  немесе  басқа микроорганизмдерден болады. \r\n\r\nБактериялар сүйекке зақымданған теріден, жақындағы бұлшық еттен немесе сіңірлерден таралуы мүмкуін. Терідегі жаралар мен ойық жаралар арқылы берілуі мүмкін.\r\n\r\nИнфекция дененің басқа бөлігінінен шығып, қанмен таралып, сүйектің жұқпалануына апаруы мүмкін.\r\n\r\nСондай-ақ, жұқпалану сүйекке хирургиялық операциялардан кейін де орын алуы ықтимал. Бұл көбінесе, сүйекке метал білік және пластина енгізгенде орын алады.\r\n\r\nБалаларда остеомиелитке қол мен аяқтың ұзын сүйектері, ересектерде – аяқтың, омыртқаның және жамбастың сүйектері ұшырайды.\r\n\r\nҚауіп факторлары :\r\n\r\n·         Диабет\r\n\r\n·         Гемодиализ\r\n\r\n·         Қанмен нашар қамтамасыз етілу\r\n\r\n·         Жарақаттардан кейін\r\n\r\n·         Тыйым салынған есірткілік заттектерді енгізу\r\n\r\nОстеомиелитке шалдығу қаупі көк бауыры алынған адамдарда жоғары болады.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n·         Сүйектегі ауырсыну\r\n\r\n·         Дене  температурасының артуы\r\n\r\n·         Жалпы дімкәстану, әлсіздік\r\n\r\n·         ісіну, қызару және жергілікті температураның артуы\r\n\r\n·         қалтырау\r\n\r\n·         тершеңдік\r\n\r\n·         бел аумағындағы аурысыну\r\n\r\n·         буындар мен аяқтың ісінуі.\r\n\r\n\r\n Диагностика\r\n\r\nҚарау барысында зақымданған аумақта ісіну мен қызару анықталады.\r\n\r\nТексеруге келесі әдістер жатады:\r\n\r\n·         қан өсіндісін бактерияға тексеру\r\n\r\n·         сүйек Биопсиясы\r\n\r\n·         сүйек Рентгенографиясы\r\n\r\n·         Қанның жалпы талдауы\r\n\r\n·         С-реактивті ақуызды анықтау (СРБ)\r\n\r\n·         эритроциттердің шөгу жылдамдығын (СОЭ) анықтау \r\n\r\n·         Сүйек МРТ\r\n\r\n·         Жұқпаланған сүйектің маңындағы жиналған сұйықтыққа пункция.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты – инфекцияны жою және сүйектіжәне қоршайтын тіндердің зақымдануын азайту.\r\n\r\nЖұқпамен күресте антибиотиктер қолдану. Антибиотиктердің бірнеше тобын қолдануға болады.\r\n\r\nКөбінесе, антибиотиктер вена арқылы енгізіледі.\r\n\r\nАнтибиотиктермен емдеу курссы 4-6 аптаға жуық болады.\r\n\r\nЕмдеудің тиімсіз болуында тіршілігін жойған сүйек тінін алып тастау үшін хирургиялық операция қажет болады.\r\n\r\nЖұқпаланған сүйекке метал пластина қойылған болса, оны алып тастау қажет.  \r\n\r\nСүйек тінін алып тастағаннан кейін қалған кеңістік трансплантатпен немесе басқа арнайы материалмен алмастырылады. Аталған әрекеттер жаңа сүйек тінінің өсуіне ықпал етеді.\r\n\r\nБуынды протездеуден кейін болған жұқпалану жұқпаланған тінді алып тастау және жаңа протезге алмастыру операциясына мұқтаж болады. көбінесе, дәрігерлер буынды  қайтадан толық протездеу орындалғанға дейін толық жазылуды күтеді.\r\n\r\nДиабетке шалдыққан болсаңыз, ауру ұдай бақылауда болуы тиіс. Жұқпаланған аумақтыың қан айналымын жақсарту және емдеу үшін хирургиялық операция қажет болуы мүмкін.  \r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nУақытылы емдеуде аурудың болжамы, әдетте, оңтайлы.\r\n\r\nСозылмалы остеомиелитке шалдыққандар үшін болжамы аса оңтайлы емес. Аурудың симптомдары көптеген жылдар бойы пайда болып отыруы мүмкін, хирургиялық операция  жасалғанның өзінде. Диабетке шалдыққан және қанмен нашар қамтамасыз етілген науқастарда аяқтың ампутациясы болуы мүмкін.\r\n\r\nЖасанды протездің жұқпалануында болжамы  келесі факторларға байланысты:\r\n\r\n·         Науқастың денсаулық жағдайы\r\n\r\n·         Инфекцияның түрі\r\n\r\n·         Протезді тез және қауіпсіз алу мүмкіндігі.\r\n\r\n \r\n Қашан дәрігердің көмегіне жүгіну қажет\r\n\r\n·         Остеомиелиттің симптомдары болуында\r\n\r\nӨткізілген емдеуге қарамастан, остеомиелиттің симптомдары тоқтамайтын болса.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(702,'article','225','Овуляция','kz','2018-07-28 18:29:40','2018-07-28 18:24:00','Овуляция бірізді гормондық үрдістердің салдарынан болады. мида орналасқан гипофиз ФСГ (фоликул түзілуін ынталандыратын гормон) және ЛГ (лютеиндейтін гормон) гормондарын бөледі, олар қан ағынымен аналық безге түседі.\r\nБұл  гормондар аналық бездің біреуінде ұрық жасушаның жетіліп, босатылуына белгі береді.\r\nТалшықтардың қозғалуы ұрық жасушасына жатыр түтікшесі арқылы жатырға өтуіне көмектеседі. Ұрық жасуша сперматозоидпен ұрықтанады немесе ұрықтанбаған болса, ыдырайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=225',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Овуляция','y','   Овуляция Овуляция бірізді гормондық үрдістердің салдарынан болады. мида орналасқан гипофиз ФСГ (фоликул түзілуін ынталандыратын гормон) және ЛГ (лютеиндейтін гормон) гормондарын бөледі, олар қан ағынымен аналық безге түседі.\r\nБұл  гормондар аналық бездің біреуінде ұрық жасушаның жетіліп, босатылуына белгі береді.\r\nТалшықтардың қозғалуы ұрық жасушасына жатыр түтікшесі арқылы жатырға өтуіне көмектеседі. Ұрық жасуша сперматозоидпен ұрықтанады немесе ұрықтанбаған болса, ыдырайды. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n___\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n.\r\n\r\n \r\nОвуляция бірізді гормондық үрдістердің салдарынан болады. мида орналасқан гипофиз ФСГ (фоликул түзілуін ынталандыратын гормон) және ЛГ (лютеиндейтін гормон) гормондарын бөледі, олар қан ағынымен аналық безге түседі.\r\n\r\nБұл  гормондар аналық бездің біреуінде ұрық жасушаның жетіліп, босатылуына белгі береді.\r\n\r\nТалшықтардың қозғалуы ұрық жасушасына жатыр түтікшесі арқылы жатырға өтуіне көмектеседі. Ұрық жасуша сперматозоидпен ұрықтанады немесе ұрықтанбаған болса, ыдырайды.\r\n\r\n\r\nОвуляцияға үйде тест өткізу.\r\n\r\nОвуляцияға үйде тест өткізу әйелдерге етеккір айналымы кезінде жүкті болуының жоғары мүмкіндігін анықтауға көмектеседі.\r\n\r\nТест несепте ЛГ (лютеиндейтін гормон) артуын анықтайды. Бұл гормонның артуы аналық без ұрық жасушасын бөлгендігін білдіреді. Үй жағдайында бұл тест ұрық жасушаның қашан босатылып шығуын анықтау үшін қолданылады. Бұл тестілер көптеген дәріханаларда сатылады.\r\n\r\n\r\nТест қалай орындалады?\r\n\r\nОвуляцияны анықтайтын жиынтық 5-7 тестілік жолақтармен біріледі. Олар бірнеше күн бойы ЛГ деңгейінің көтерілуін анықтауға қажет. Тестіні бастау күні етеккір айналымының ұзақтығына байланысты. Мысалы, қалыпты айналым 28 күн болса, ЛГ деңгейін етеккір басталғаннан кейін 11-ші күні тексеру қажет. Тест жолаққа несеп тамызу қажет, немесе тест-жолақты зарасыз ыдысқа жиналған несепке салу керек.\r\n\r\nТест-жолақ белгілі бір түске боялады немесе басқа оң нәтиже береді, егер гормонның көтерілуі анықталса.\r\n\r\nОң нәтиже дегеніміз – овуляция жуырдағы 24-36 сағат ішінде болатындығын білдіреді, бірақ, бұл нәтиже барлық әйелдерде бірдей сенімді болмайды. Жиынтыққа кіретін нұсқаулықта нәтижелерді қалай түсіндіруге болатындығы айтылады.  Тесті уақытылы жасалмаса, овуляцияны өткізіп аласыз. Етеккір айналымы тұрақты болмаса да гормонның көтерілуін анықтай алмайсыз.\r\n\r\n\r\nТестке қалай дайындалу қажет?\r\n\r\nТестіні қолдану алдында көп сұйықтық ішуге болмайды.\r\n\r\nТестіні қолдану алдында кейбір дәрілерді ішуді тоқтату қажеттігі туралы дәрігерден сұраңыз.\r\n\r\nЛГ көрсеткішін төмендетуі мүмкін препараттардың құрамында эстроген, прогестерон, тестостерон болады. Эстрогендер мен прогестерон ұрықтануға қарсы таблеткаларда және гормонды алмастыру емдеуінде болады.\r\n\r\nКломифен цитраты (Кломид) препараты ЛГ деңгейін көтеруі мүмкін. Бұл препарат овуляцины шақыруға көмектесу үшін қолданылады. Бұл препаратты қабылдайтын әйелдер дәріні қабылдауды тоқтатқаннан кейін үш күн өткенде ЛГ тексеруіне болады.\r\n\r\n\r\nТест не үшін өткізіледі?\r\n\r\nБұл тест әйелдерге овуляцияның уақытын анықтау үшін қажет. Етеккір айналымы 28 күнді құрайтын әйелдерде бұл 11-14 күндер аралығында. Егер етеккір айналымы тұрақты болмаса, тест жиынтығы овуляция қашан болатындығын анықтауға көмектеседі.\r\n\r\nОвуляцияны анықтау кейбір дәрілердің мөлшерлемесін таңдау үшін де қажет.\r\n\r\n\r\nҚалыпты нәтижелер\r\n\r\nОң нәтиже «ЛГ көтерілуін» көрсетеді. Бұл жуыр уақытта овуляция болатындығының белгісі.\r\n\r\n\r\nҚауіптер\r\n\r\nСирек, жалған теріс нәтижелер болуы мүмкін. Бұл тест жиынтығы овуляцияны қате анықтағандығын білдіреді.\r\n\r\n\r\nНазар аударыңыз!\r\n\r\nЕгер ЛГ көтерілуін анықтай алмасаңыз немесе жиынтықтың көмегімен бірнеше ай бойы овуляцияны анықтап, жүкті бола алмасаңыз, дәрігермен кеңесіңіз. Мүмкін, сізге бедеулікті емдейтін дәрігердің кеңесі қажет болар. \r\n\r\n \r\nSource: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007062.htm    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(703,'article','229','Паркинсон ауруы','kz','2018-07-31 06:33:42','2018-07-31 06:27:00','Паркинсон ауруы — мидың жүйкелік жасушаларының біртіндеп тіршілігін жоюымен байланысты ауру, оның салдарынан қимыл үйлесімі және бұлшық еттің ширақтығы бұзылады. Ауруға тән - дірілдеу, жалпы қимылдаудың нашарлығы, орналасу мен қозғалудың қиындауы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=229',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Паркинсон','y','   Паркинсон ауруы Паркинсон ауруы — мидың жүйкелік жасушаларының біртіндеп тіршілігін жоюымен байланысты ауру, оның салдарынан қимыл үйлесімі және бұлшық еттің ширақтығы бұзылады. Ауруға тән - дірілдеу, жалпы қимылдаудың нашарлығы, орналасу мен қозғалудың қиындауы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат    \r\n \r\nПаркинсон ауруы — мидың жүйкелік жасушаларының біртіндеп тіршілігін жоюымен байланысты ауру, оның салдарынан қимыл үйлесімі және бұлшық еттің ширақтығы бұзылады. Ауруға тән - дірілдеу, жалпы қимылдаудың нашарлығы, орналасу мен қозғалудың қиындауы.\r\n\r\n\r\n\r\nПаркинсон ауруы – баяу түрде ушығатын ауру, қимылдың үйлесіміне, бұлшық еттің ширақтығына, тепе-теңдікке әсер етеді. Көбінесе, қимыл қызметіне, бұлшық ет пен қантамырлардың ширақтығына, тыныс алуға, жүрек қызметіне жауап беретін, мидың ортасында орналасқан, ойлау ағзасы –қара субстанцияның жасушалары бұзылғанда дамиды. \r\n\r\n {ANAME()2{ANAME}\r\nСебептері\r\n\r\nПаркинсон ауруына көбінесе, 50 жастан асқан адамдар шалдығады. Әйелдерге қарағанда ерлерде жиі кездеседі. Кейде жас адамдар да шалдығады.\r\n\r\nБұл ауруға бейімділік тұқым қуалауы мүмкін. Көбінесе, Паркинсон ауруы жас шақта пайда болса, тұқым қуалау арқылы берілген.\r\n\r\nПаркинсон ауруы дофаминнің (мида импульстер берілісі үшін қызмет ететін заттектер) өндірілуінің бұзылыс салдарынан пайда болатындығы белгілі. Бұл заттектің жетіспеуі мидың адамның қозғалысы үшін жауапты бөліктеріндегі жасушалардың қызметінің бұзылысына апарады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nАурудың алғашқы симптомдарына әдетте, науқастар мән бермейді.\r\n\r\nАурудың симптомдары:\r\n\r\n·      Қол-аяқтың қозғалысының бәсеңдеуі;\r\n\r\n·      Мимикалық белсенділіктің (бет бұлшық етінің белсенділігі) жойылуы немесе қиындауы;\r\n\r\n·      Бұлшық ет ширақтығының артуы;\r\n\r\n·      Телімді дірілдеу, қозғалғанда азаятын немесе толық жойылатын;\r\n\r\n·      Орналасудың қиындауы немесе орналасуды бақылаудың жойылуы (жиі құлау, жүрістің өзгеруі, т.б.);\r\n\r\n·      бүкірею;\r\n\r\n·      сөйлеудегі өзгерістер;\r\n\r\n·      қуықтың дисфункциясы (несептің жіті кідіруі немесе ұстамауы);\r\n\r\n·      созылмалы депрессия.\r\n\r\nБасқа  симптомдары:\r\n\r\n·      үрейлену, күйзеліс, ширығу\r\n\r\n·      ойлардың шатасуы\r\n\r\n·      Деменция (ақыл-естен адасу)\r\n\r\n·      Естен тану\r\n\r\n·      Галлюцинация (жоқ заттар мен дыбыстарды жалған қабылдау)\r\n\r\n·      Есте сақтауды жоғалту.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nПаркинсон ауруын анықтауды дәрігер симптомдарды зерттеу және науқасты тексеру арқылы жүргізеді. Көбінесе, аурудың симптомдарын анықтау қиын, әсіресе, егде жастағы адамдарда. Симптомдар ауру асқынғанда айқын болады.\r\n\r\nНауқасты қарағанда дәрігер анықтайды:\r\n\r\n·      Қозғалуды бастауда және аяқтауда қиындық\r\n\r\n·      Жұлқымалы, нақты емес қозғалу\r\n\r\n·      Бұлшық еттің атрофиясы (бұлшық ет тінінің жұқаруы)\r\n\r\n·      Буындардың қимылының нашарлауы\r\n\r\n·      Дірілдеу\r\n\r\n·      Жүрек ырғағының өзгеруі (аритмия)\r\n\r\nПаркинсон ауруында рефлекстер қалыпты.\r\n\r\nҰқсас симптомдары бар ауруларды ескеру үшін басқа тестілер қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу кезінде жақсы тамақтану, салауатты өмір салты, ұдайы демалу, күйзелістен алшақ болу, психологиялық қолдау қажет. Емдәмді өзгерту қажет, егер науқаста тамақты жұтуда мәселе пайда болса.\r\n\r\nСимптомдарды бақылауға сондай-ақ, орташа дене жүктемелері және еңбекпен емдеу ықпал етеді. Дене емдеуінің басты мақсаты – бұлшық ет пен буындарды босаңсыту, бұлшық ет атрофиясын азайту.\r\n\r\nПаркинсон ауруынан толық жазылу тәсілі қазіргі кезеңде жоқ. Емдеудің мақсаты- науқаста байқалатын симптомдарды бақылауға алу.\r\n\r\nСимптомдар күшейгенде дәрі-дәрмекпен емдеу қажет болады. Дәрінің нақты түрін таңдау науқасқа, аурудың түрі мен көрінісіне байланысты. Паркинсон ауруында қолданылатын препараттардың көпшілігі аурудың кез келген сатысында әрекет етеді, бірақ, аурудың тек белгілі бір сатысында қолданылатын дәрілер де бар. Таңдаудың негізгі ұстанымы – емдеуде аз асқынумен көп пайда келтіру.\r\n\r\nПаркинсон ауруына қарсы дәрілік препараттар:\r\n\r\n·      Әрекет ететін заттегі – үшциклдік аминоадамантан болатын препараттар, қимылдың қиындауын және акинезияны (ерікті қозғала алмау) азайтады, дірілдеуді де біршама азайтады. Науқастардың шамамен жартысына әсер етеді. Паркинсон ауруының айқын түрінде бұл препараттар басқа дәрілермен бірге қолданылады.\r\n\r\n·      Антихолинергиялық құралдар (ацетилхолинді – организмде жүйке-бұлшық ет берілісін жүзеге асыратын заттекті тежейтін дәрілер) дірілдеу мен қимылдаудың қиындауына қатысты жақсы әрекет етеді, бірақ, гипокинезия (қозғалу белсенділігінің төмендеуі) көріністеріне аса әсер етпейді. Дәрілердің үлкен мөлшері күштірек әсер етпейтіндігін есте ұстаған жөн, ал асқынуды арттыруы мүмкін.\r\n\r\n·      Әрекет ететін заттегі – дигидроксифенилаланин болатын препараттар көпшілік науқастар үшін Паркинсон ауруынан ең тиімді құрал болып қалуда. Дигидроксифенилаланин организмде дофаминге айналады, оның тапшылығын толықтырады. Препараттың жоғары әсері 2-5 жыл бойы, уақыт өте оның әсері азая бастайды. Бұл препаратпен ұзақ емделгенде еріксіз қимыл немесе аурудың жіті көріністері байқалуы мүмкін. Осыған байланысты кейбір дәрігерлер бұл препаратпен емдеуді кейінге қалдырғанды жөн көреді.\r\n\r\n·      Бромокриптин (организмде дофаминның өндірілуін ынталандырғыш) – бұл дәріні Паркинсон ауруының кез келген сатысында қолдануға болады, барлық көріністерін азайтады, жеке және басқа да осы ауруға қарсы дәрілермен бірге қолданылады.\r\n\r\nПаркинсон ауруын хирургиялық емдеу дәрі-дәрмекпен емдеудің тиімсіздігінде көрсетіледі. Мидағы операция жасалғанымен, аурудың ушығуы тоқтамауы мүмкін, науқас дәрі ішуін жалғастыруы қажет.\r\n\r\nАурудың хирургиялық емдеу әдістері:\r\n\r\n·      Стереотаксикалық таламотомия. Бұл кезде миға арнайы зонд енгізіледі, оның ұшының температурасы өте төмен болады, бұл дірілдеуді шақыратын жасушалардың бұзылысына апарады.\r\n\r\n·      Паллидотомия кезінде солғын шарға (мидың бұлшық ет ширақтығын реттейтін бөлігі) ине енгізіліп, оның ішінара бұзылысқа ұшыратады. Бұл операция науқасты күшті қимыл бұзылысынан құтқара алады,  \r\n\r\n·      Нейростимуляция. Миды элект тогымен аз инвазивті хирургиялық ынталандыру ауырсыну сезімін және қимыл бұзылысын азайтады.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nЕмделмеген жағдайда ауру асқынады, мүгедектікке апарады, мидың барлық қызметінің нашарлауына апаруы және ерте өлім-жітімге апаруы мүмкін. Әдетте, симптомдар көпшілік науқастарда дәрі қабылдауда жеңілдейді. Дәрілердің мөлшері мен қабылдау ұзақтығы әр түрлі болады.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n·      Күнделікті қызметті орындау қиындығы\r\n\r\n·      Жұтудың немесе шайнаудың қиындауы\r\n\r\n·      Мүгедектік  (әр түрлі көрініс береді)\r\n\r\n·      Құлау нәтижесіндегі жарақаттар\r\n\r\n·      Сілемейді және тамақтың тыныс алуға түсуінен (аспирациядан) пневмония\r\n\r\n·      Дәрілердің жанама әсерлері\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер сізде :\r\n\r\n·      Қолыңыз дірілдесе\r\n\r\n·      Жалпы қимыл қиындаса\r\n\r\n·      Жүруде, басқа да қозғалыста мәселе болса\r\n\r\n·      Орналасуда бұзылыс болса.\r\n\r\nАурудың бастапқы түрі орын алса да, науқас кәсіптік қарауға және емдеудің жеке курсын алуға мұқтаж, себебі, олай болмаса, күрделі салдары болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nПаркинсон ауруының дамуына апаруы мүмкін факторларды ескеру қажет. Мысалы, бұл дерттің пайда болуын уытты заттектерді, сондай-ақ, дәрілерді артық тұтыну, мысалы,  нейролептиктерді тұтыну туындатуы мүмкін. Бас сүйек-ми жарақаты да осы ауруға апаруы ықтимал.\r\n\r\nПаркинсон ауруының пайда болу қаупін азайтуға белсенді және салауатты өмір салтын ұстану, организмге қолайсыз экологиялық факторлардың әсерін жою, инфекциялық ауруларды уақытылы емдеу, ұдайы ақыл-ой және дене еңбегін қолдау ықпал етеді.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(704,'article','295','Торқабықтың ажырауы','kz','2018-08-05 10:34:16','2018-08-05 10:27:00','Торқабықтың ажырауы — торқабықтың көздің тамырлы қабығынан бөлінуі.\r\nКөз ұясы үш қабықшадан және ішіндегілерден тұрады:\r\n\r\n1) көздің сыртқы қабығы: аққабық (пішіні мен ширақтығын қамтамасыз ететін мөлдір емес бөлік), мөлдірқабық (жарық өтуі  мен  жарық сынуын қамтамасыз ететін мөлдір бөлік);\r\n\r\n2) тамырлы қабық: нұрлы қабық (көзбұршақтың өлшемін реттейтін алдыңғы бөлігі), цилиарлық дене (көз ішілік сұйықтықты түзетін ортаңғы бөлік), хориоидея (торқабықты – көз түбін қоректендіретін артқы бөлік);\r\n\r\n3) торқабық (өне бойымен ішкі жағымен әйнек тәрізді денеге жақын жататын көздің ішкі қабығы, ал сыртқы жағымен — тамырлы қабыққа жақын, алдыңғы көрмейтін бөліктен және біз көретін заттар бейнеленетін, артқы көретін бөліктен тұрады);','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=295',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Торқабықтың','y','   Торқабықтың ажырауы Торқабықтың ажырауы — торқабықтың көздің тамырлы қабығынан бөлінуі.\r\nКөз ұясы үш қабықшадан және ішіндегілерден тұрады:\r\n\r\n1) көздің сыртқы қабығы: аққабық (пішіні мен ширақтығын қамтамасыз ететін мөлдір емес бөлік), мөлдірқабық (жарық өтуі  мен  жарық сынуын қамтамасыз ететін мөлдір бөлік);\r\n\r\n2) тамырлы қабық: нұрлы қабық (көзбұршақтың өлшемін реттейтін алдыңғы бөлігі), цилиарлық дене (көз ішілік сұйықтықты түзетін ортаңғы бөлік), хориоидея (торқабықты – көз түбін қоректендіретін артқы бөлік);\r\n\r\n3) торқабық (өне бойымен ішкі жағымен әйнек тәрізді денеге жақын жататын көздің ішкі қабығы, ал сыртқы жағымен — тамырлы қабыққа жақын, алдыңғы көрмейтін бөліктен және біз көретін заттар бейнеленетін, артқы көретін бөліктен тұрады); Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат                                           \r\n\r\nТорқабықтың ажырауы — торқабықтың көздің тамырлы қабығынан бөлінуі.\r\n\r\n \r\n\r\nКөз ұясы үш қабықшадан және ішіндегілерден тұрады:\r\n\r\n1) көздің сыртқы қабығы: аққабық (пішіні мен ширақтығын қамтамасыз ететін мөлдір емес бөлік), мөлдірқабық (жарық өтуі  мен  жарық сынуын қамтамасыз ететін мөлдір бөлік);\r\n\r\n2) тамырлы қабық: нұрлы қабық (көзбұршақтың өлшемін реттейтін алдыңғы бөлігі), цилиарлық дене (көз ішілік сұйықтықты түзетін ортаңғы бөлік), хориоидея (торқабықты – көз түбін қоректендіретін артқы бөлік);\r\n\r\n3) торқабық (өне бойымен ішкі жағымен әйнек тәрізді денеге жақын жататын көздің ішкі қабығы, ал сыртқы жағымен — тамырлы қабыққа жақын, алдыңғы көрмейтін бөліктен және біз көретін заттар бейнеленетін, артқы көретін бөліктен тұрады);\r\n\r\nКөздің ішіндегісі: көзбұршақ (түрлі алыстағы заттарға көзді тоқтатуға-фокустеуге қатысатын биологиялық линза), әйнек тәрізді дене (мөлдір гель, көзбұршақты көз түбінен бөліп тұратын, көздің пішімін ұстап тұратын және жарық сәулесін торқабыққа өткізетін). \r\n\r\nТорқабықтың ажырауы кенет пайда болып, көрмей қалуға апаруы мүмкін. Көбінесе, торқабықтың ажырауы орта және егде жастағы адамдарда пайда болады. алайда, бұл ауру балаларда, жаңа туған сәбилерде де болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nТорқабықтың ажырауына келесі себептер апарады:\r\n\r\n·         Алыстан көрмеудің орташа және жоғары дәрежесі (жақыннан жақсы көреді, алыстан нашар көреді) – бұл кезде көз ұясы ұзарады, торқабық созылады, шеттері жұқарады және үзіледі.\r\n\r\n·         Көздің жарақаты немесе офтальмологиялық операциялар.\r\n\r\n·          Қант диабетінде, қандағы қанттың деңгейі жоғары. Бұл қантамырларының зақымдануына апарады, оның ішінде, торқабықтың ұсақ тамырларының. Тамырлар жұқарады және жарылады, қан торқабықтың алдындағы бөлікке түседі, бұл көрудің бұзылуымен қосарланады. Қанның жиналуы тыртықтың түзілуіне апарады, олар торқабықты өзімен тартады, нәтижесінде, ол көздің тамырлы қабығынан ажырайды.\r\n\r\n·         Көздің ісіктері.\r\n\r\n·         Жүктілік\r\n\r\n·         Күшті дене жүктемелері.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n·         Көрудің бұлыңғырлануы, бүйірден көрмей қалу\r\n\r\n·         Көру қырағылығының нашарлауы\r\n\r\n·         Жылжитын нүктелердің пайда болуы\r\n\r\n·         Көретін заттардың пішіні мен көлемінің өзгеруі\r\n\r\n·         Көлеңкенің пайда болуы.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДиагнозды қою үшін келесі әдістер қолданылады:\r\n\r\n·         Офтальмоскопия (көз түбін қарау)\r\n\r\n·         Көру аумағын зерттеу-Периметрия – торқабықтың шеттегі жағдайын бағалау үшін\r\n\r\n·         Электрофизиологиялық зерттеу — торқабықтың нерв жасушаларының және көру нервісінің өміршеңдігін анықтау\r\n\r\n·         Көздің ішкі құрылымының ультрадыбыстық зерттеуі.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nТорқабықтың ажырауы тек оперативтік тәсілмен емделеді.\r\n\r\n·         Криопексия (суықпен әсер ету) торқабықтың тұтастығын аурудың әр түрлі сатысында қалпына келтіруге қабілетті.\r\n\r\n·         Лазермен емдеу көздің торлы және тамырлы қабығының арасында бірігу түзілуі үшін қолданылады.\r\n\r\n·         Пневматикалық ретинопексия — хирургиялық емдеу тәсілі, ажыраудың кейбір түрінде тиімді. Бұл кезде әйнек тәрізді денеге көз ұясының ішіне ауа көпіршігін енгізеді, ол кеңейе отырып, торқабықты көздің қабырғасына қысады. Бұл шарадан кейін қосымша лазерлік емдеу қажет болады. 85% жағдайда пневматикалық ретинопексия көруді қалпына келтіреді.\r\n\r\n·         Склералау – склералық таңғыш аталатын арнайы силикон лентаны көз ұясын айналдыра орналастыру, бұл торқабықты «жабыстыруға» мүмкіндік береді. Склералық  таңғыш  (көздегі бандаж) торқабықты тамырлы қабыққа тығыздап, қысады және көрінбейді. Склералық лентаны орнатқаннан кейін оны қыздырумен жалғайды. Торқабықты склералаудың тиімділігі - 95% жуық.\r\n\r\n·         Витрэктомия – шағын тіліктер салу, олар арқылы әйнек тәрізді дене алынып, арнайы ерітінділермен алмастырылады. Витрэктомияның тиімділігі  склералаудың тиімділігіне жуық.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nЕмдеудің табыстылығы торқабықты ажыраған тұсының орналасуына және емдеудің уақытылы болуына байланысты. Егер көздің макуласы (көрудің фокустелуіне жауап беретін бөлік) зақымданбаған болса, операциядан кейін көруді қалпына келтіру мүмкіндігі зор. Торқабықтың ажырауының көптеген түрлері емделеді, бәрі болмаса да. Операциядан  кейін көру ішінара ғана қалпына келуі мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nТорқабықтың ажырауы көрмй қалуға апарады.\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nТорқабықтың ажырауы симптомдары басталғаннан кейін 24 сағат ішінде шұғыл медициналық көмекті қажет етеді.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\n·         Күннен қорғайтын көзілдірік, көз жарақатын болдырмау үшін.\r\n\r\n·         Диабет кезінде қандағы қант деңгейін бақылау.\r\n\r\n·         Офтальмологқа бар, кемінде, жылына бір рет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(705,'article','303','Түсік (өздігінен түсік тастау)','kz','2018-08-05 11:39:41','2018-08-05 11:30:00','Өздігінен түсік тастау - жүктіліктің 20-шы аптасына дейін ұрықты өздігінен жоғалту. (Жүктіліктің 20-шы аптасынан кейін бұл мезгілінен бұрын босану саналады).','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=303',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Түсік','y','   Түсік (өздігінен түсік тастау) Өздігінен түсік тастау - жүктіліктің 20-шы аптасына дейін ұрықты өздігінен жоғалту. (Жүктіліктің 20-шы аптасынан кейін бұл мезгілінен бұрын босану саналады). Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы мәліметтер\r\n\r\nӨздігінен түсік тастау - жүктіліктің 20-шы аптасына дейін ұрықты өздігінен жоғалту. (Жүктіліктің 20-шы аптасынан кейін бұл мезгілінен бұрын босану саналады).\r\n\r\nӨздігінен түсік тастау - табиғи құбылыс, медициналық немесе хирургиялық түсікке жатпайды.\r\n\r\nӨздігінен түсіктердің келесі түрлері болады:\r\n\r\n* Толық түсік: жүктіліктің барлық өнімдері ана денесінен шығады.\r\n* Жартылай түсік: жүктілік өнімдерінің бөліктері ғана ана денесінен шығады.\r\n* Тоқтатуға келмейтін түсік.\r\n* Инфекциялық (сепсистік) түсік: жатырдың жабындысы жұқпаланған.\r\n* Болмай қалған түсік: жүктілік үзілген, бірақ, жүктілік өнімдері ана денесінен шықпаған.\r\n\r\nСондай-ақ, түсік қаупі термині де қолданылады. Симптомдары –  іштің түйілуі, іншектен қан кетуі мүмкін – түсік тастау мүмкіндігін көрсетеді.\r\n\r\n\r\n \r\nӨздігінен түсік тастау қаупі жүктіліктің 7-12 аптасы аралығында  10% жағдайда орын алады. симптомдары: іштің түйілуі, іншектен қан кетуі, арқаның төменгі тұсындағы ауырсыну.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nТүсіктердің көпшілігі ұрықтың хромосомасының зақымдануынан туындайды, бұл оның қалыпты дамуына кедергі келтіреді. Әдетте, бұл ақаулар ата-анасының гендерімен байланысты емес.\r\n\r\nТүсіктердің басқа себептері:\r\n\r\n·         Есірткі және алкоголь қолдану\r\n\r\n·         Сыртқы уыттардың әсері\r\n\r\n·         Гормондық ауытқу\r\n\r\n·         Инфекция\r\n\r\n·         Семіздік\r\n\r\n·         Ананың бала өрбіту ағзаларының дайын болмауы\r\n\r\n·         Ана организмінің иммундық жауабындағы мәселелер\r\n\r\n·         Ананың жүйелік аурулары, мысалы, бақылауға алынбаған қант диабеті\r\n\r\n·         Темекі шегу.\r\n\r\nҰрықтанған аналық жасушалардың шамамен жартысы жойылады және өздігінше түсік тасталынады, әйел жүктілік туралы білмей де қалады. Алғашқы  7 апта ішінде жүктілік туралы білген әйелдердің 15-20% түсік тастауы мүмкін. Ұрықтың жүрегі соға бастағанда түсік ықтималдығы азаяды.\r\n\r\nТүсік қаупі келесі әйелдерде жоғары:\r\n\r\n* Жасы 30-дан, әсіресе, 40-тан асқан әйелдер\r\n\r\n* Бұрын түсік болған әйелдер.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nМүмкін симптомдары:\r\n\r\n* Арқаның немесе іштің төменгі бөлігіндегі әлсіз немесе жіті ауырсыну немесе түйілу\r\n* Іншектен босану материалдарының немесе қан ұйындысының шығуы\r\n* Іш аумағындағы ауырсынумен/ ауырсынусыз болатын іншектен қан кетуі\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nГинекологиялық қарау кезінде жатыр мойнының ашылуы немесе күшті эрозияға ұшырауы және жіңішкеруі анықталады.\r\n\r\nСондай-ақ, УДЗ (УЗИ) жасап, ұрықтың дамуын, жүрек соғуын және қанталау дәрежесін анықтау қажет. \r\n\r\nҚан талдауы:\r\n\r\n* Қан тобын анықтау (егер теріс резус-фактор болса, сізге теріс резусты иммуноглобулин инъекциясы қажет болады).\r\n\r\n* Қан жоғалту дәрежесін анықтау үшін жалпы қан талдауы\r\n\r\n* Жүктілікті растау үшін АХГ(ХГЧ)\r\n\r\n* АХГ(ХГЧ) бірнеше күн немесе апта сайын қайталау қажет\r\n\r\n* Лейкоциттерге талдау (жеке немесе бірге) мүмкін жұқпаны анықтау үшін.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nТүсікте босану материалы зерттеледі және плацента жағдайы анықталады (қалыпты немесе кірме болуына).\r\n\r\nТүсіктен кейінгі 2 апта ішінде әйел бақылауға алынады. Егер босану материалы толығымен ана денесінен шықпаса, оны хирургиялық немесе медикаментоздық (мезопростол тағайындалады) жолмен алып тастау қажет.\r\n\r\nЕмдеуден кейін етеккір айналымы 4-6 апта ішінде қалпына келеді. Кез келген қан кетуі мұқият тексерілуі тиіс. Келесі жүктілік алдында бір толық етеккір айналымын өткізген жөн.\r\n\r\n\r\nАсқынулары\r\n\r\nТолық түсіктің асқынуы сирек болады.\r\n\r\nПлацента қалдығының толық шықпауы жағдайында жұқпаланған түсіктің салдары – қызу, тоқтамай іншектен қан кетуі, түйілу және нашар иісті бөлінділер. Жұқпалану күрделі болуы мүмкін, шұғыл медициналық араласуды қажет етуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер әйел нәрестесін жүктіліктің 20-шы аптасынан кейін жоғалтса, оған медициналық көмекке жүгіну қажет. Бұл мезгілінен бұрын босану немесе ұрықтың өлім-жітімі, бұл жағдайды бақылау үшін дәрігердің назары қажет.\r\n\r\nТүсіктен кейін әйел және оның жақындары басыңқылық немесе қайғыру сезіміне ұшырайды. Бұл қалыпты жағдай, бірақ, басыңқы күй өтпесе немесе ушығатын болса, туыс-туғандарыңызға, достарыңызға немесе дәрігерге айту қажет.\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЖүктілік кезінде түйілумен/түйілусіз іншектен қан кетуі пайда болса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\nСондай-ақ, жүктілік кезінде іншектен қан ұйындысы немесе босану материалы шығатын болса, дәрігерге көріну қажет. Материалды жинап, дәрігерге тексеруге беру қажет.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nЖүкті әйелге ерте және кешенді күтім көрсету - жүктіліктің түсік секілді асқынуының алдын алу шарасы.\r\n\r\nАуруларды жүктілікке дейін ерте анықтау және емдеу арқылы аурудан болатын түсіктің алдын алуға болады.\r\n\r\nЖүктілік барысында зиянды әсерден алшақ болсаңыз, түсік ықтималдығы аз болады. Оларға ренген сәулесі, есірткілер, алкоголь, кофеинді жиі тұтыну және инфекциялық аурулар жатады.\r\n\r\nАна организміне жүктілікті сақтау қиын болса, аздаған іншектік қан кетуі байқалуы мүмкін. Бұл түсік қаупін көрсетеді. Бірақ, бұл міндетті болатындығы емес. түсік қаупінің белгілері мен симптомдары байқалған әйел шұғыл түрде өзінің дәрігеріне қаралуы қажет.\r\n\r\n\r\nБасқа атаулары\r\n\r\nӨздігінен түсік тастау; жол берілген түсік; жол берілмеген түсік; жартылай түсік; толық түсік; тоқтатуға келмейтін түсік; жұқпаланған түсік; кездейсоқ түсік.\r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/miscarriage.html\r\n\r\nАудармашы: Ирина Гончарова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(706,'article','363','Тырнақ үстінен немесе астынан шығатын сүйел ','kz','2018-08-08 05:42:12','2018-08-08 05:41:00','__Сүйел__ – бұл тырнақтың үстінен немесе астынан шығатын өспенің бір түрі.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=363',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тырнақ','y','   Тырнақ үстінен немесе астынан шығатын сүйел  __Сүйел__ – бұл тырнақтың үстінен немесе астынан шығатын өспенің бір түрі. Сүйел – бұл тырнақтың үстінен немесе астынан шығатын өспенің бір түрі. Бұл  балаларда жиі кездесіп жатады. Егер сіз осындай пайда болған нәрсенің нақты осы сүйел екеніне көзіңіз жеткенде ғана үйде емдесеңіз болады. Ал егер күмәніңіз болса, дереу дәрігерге хабарласқаныңыз дұрыс.\r\n\r\nТырнақтың астына  немесе жанына шығатын түрлі нәрселер бар. Ет өсуі мүмкін, немесе дақ, меңдер пайда болып жатады. \r\n\r\nТегтер:\r\nтырнақ үстінен шығатын сүйел\r\nтырнақ астынан шығатын сүйел\r\nсүйел\r\nсүйелді емдеу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(707,'article','376','Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныстық аумақтағы сүйелдер (үшкір кондиломалар).','kz','2018-08-08 06:38:40','2018-08-08 06:33:00','Адам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=376',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Адам','y','   Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныстық аумақтағы сүйелдер (үшкір кондиломалар). Адам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nКіріспе\r\n\r\nАдам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.\r\n\r\n \r\nЖыныстық аумақтағы сүйелдер\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – терідегі және жыныстық мүшелердің сілемей қабатындағы жұмсақ өсінділер. Олар пенисте, вульвада, үрпіде, іншекте, жатыр мойнында, айналшықтың маңында және ішінде болуы мүмкін.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға жатады (ЖЖБИ).\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдің себебін құқрайтын вирус - адам папилломасының вирусы (АПВ) аталады. АПВ 70 астам түрі бар. Олардың кейбірі жатыр мойнының өзгерістеріне, қатерлі ісігіне және айналшықтың қатерлі ісігіне апаруы мүмкін. Бұл жоғары онкогендік қауіпті АПВ. АПВ барлық түрлері сүйелдің себебі бола бермейді. АПВ кейбір түрлері дененің басқа жеріндегі, мысалы, қолдағы сүйелдің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nБұл мақала жыныстық аумақтағы сүйелдерге қатысты. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер –жиі кездесетін ауру. Адамдардың көпшілігінде қандай да бір симптомдар болмайды. Әйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер іншектің сілемей қабатына, қабырғасына және жатыр мойнына таралады. Оларды арнайы диагностикалық шаралардың көмегімен анйқтайды.\r\n\r\nАПВ туралы маңызды жайттар:\r\n\r\n• АПВ-инфекция бір адамнан келесіге жыныстық қатынаста жұғады. АПВ симптомдары болмаса да, жұқтырып, таратушысы болуыңыз мүмкін.\r\n\r\n• жұқтырғаннан кейін 6 апта мен 6 ай арасында сүйелдер байқалмауы да мүмкін. Кейде алғашқы белгілері бірнеше жылдан соң байқалуы мүмкін. \r\n\r\n• АПВ жұқпалы адаммен жыныстық қатынасқа түскен адамдардың бәріне жыныстық аумақтағы сүйелдер жұға бермейді.\r\n\r\nАПВ жұқтыру немесе тарату қаупі келесі жағдайларда артады:\r\n\r\n• жыныстық қатынаста бірнеше серіктестің болуы  \r\n\r\n• ретсіз жыныстық қатынас\r\n\r\n• жыныстық қатынасты ерте бастау\r\n\r\n• алкоголь тұтыну, темекі шегу\r\n\r\n• вирустық инфекцияның болуы, мысалы, герпес және ұзақ уақыт бойғы күйзеліс.\r\n\r\n• жүктілік\r\n\r\n• дәрі қабылдау салдарынан немесе ұзақ аурудан кейінгі иммунитеттің төмендеуі.\r\n\r\nБалада жыныстық аумақтағы сүйел болса, бұл аурудың мүмкін себебі ретінде зорлық болғандығын тексеру қажет.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдер шағын және кейде көзге түспеуі мүмкін.\r\n\r\nСүйелдердің түрі келесідей болады:\r\n\r\n• жалпақ, шеті көтеріңкі дақтар, тері түсті\r\n\r\n• тері түзілістері, жоғарғы жағы гүлді қырыққабатқа ұқсас\r\n\r\nӘйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталады:\r\n\r\n• іншектің немесе айналшықтың ішінде\r\n\r\n• іншек пен айналшықтың маңында\r\n\r\n• жатыр мойнында.\r\n\r\nЕрлерде үшкір кондиломалар анықталады:\r\n\r\n• Пенисте\r\n\r\n• Ұмада\r\n\r\n• шап аумағында\r\n\r\n• Бөкседе\r\n\r\n• айналшықтың ішінде немесе маңында.\r\n\r\nҮшкір  кондиломалар болуы мүмкін:\r\n\r\n• ерінде\r\n\r\n• ауыз қуысында\r\n\r\n• тілде\r\n\r\n• көмейде.\r\n\r\nБасқа симптомдары сирек кездеседі, олар:\r\n\r\n• сүйел шоғырланған жерде жыныстық ағзалардың ылғалдылығы.\r\n\r\n• іншектен бөлінді көп шығуы.\r\n\r\n• жыныстық мүшелер аумағының қышуы\r\n\r\n• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін іншектен қан кетуі.\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДиагнозды қою үшін дәрігер науқасты қарайды.\r\n\r\nӘйелдерде гинекологиялық қарап тексеру болады. көзге көрінбейтін сүйелдерді анықтау үшін  кольпоскопия қолданылады. Дәрігер сүйелдің диагностикасы үшін сірке судың әлсіз ерітіндісін қолданады.  \r\n\r\nСілемей қабаттың АПВ зақымдануында Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болады. егер Paptest нәтижесі бойынша  өзгерістер болса, өзгерістерді бақылау үшін осы тексеруді жиі өткізу қажет.\r\n\r\nАПП ДНҚ анықтауға талдау вирустың түрін анықтауға көмектеседі, жатыр мойнының қатерлі ісігін жоғары онкогенді АПВ туындатуы мүмкін.\r\n\r\nБұл талдау орындалады:\r\n\r\n• 30 жастан асқан әйелдерді скринингтік талдау ретінде\r\n\r\n• кез келген жастағы әйелдерде, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болса.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдерді (үшкір кондиломалар) дәрігер емдеуі тиіс. Сүйелдердің басқа түрлерін емдейтін дәрілік препараттарды қолдануға болмайды. \r\n\r\nЕмдеуге кіреді:\r\n\r\n• дәрігердің кабинетінде зақымданған теріні өңдеу\r\n\r\n• дәрігер тағайындаған дәрілермен үй жағдайында аптасына бірнеше рет емдеу.\r\n\r\nРецептуралық дәрілік препараттар:\r\n\r\n• Имиквимод (Алдара)\r\n\r\n• Подофиллин, Подофилокс(Кондилокс)\r\n\r\n• Үшхлорсірке қышқылы (ТУК)\r\n\r\nСүйелдерді хирургиялық жолмен де алып тастауға болады:\r\n\r\n• Криохирургиямен\r\n\r\n• Электрокаутеризациямен\r\n\r\n• Лазерлік жоюмен\r\n\r\n• Хирургиялық тілумен.\r\n\r\nЕгер үшкір кондиломалар болса, жыныстық қатынастағы барлық серіктестер дәрігерге көрінуі қажет, сүйелдер болса, қажетті ем алуы тиіс. Симптомдар болмаса да, аурудың асқынуының және таралуының алдын алу үшін емдеу қабылдау қажет.\r\n\r\nЕмдеу курсынан кейін емдеудің тиімділігін тексеру үшін дәрігердің кеңесіне қайта жүгіну қажет.\r\n\r\nБұл аурумен ауырған әйелдер Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны кезеңді тапсырып тұруы қажет және жыныстық қатынастағы серіктесінде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталса, осы тексеруден ұдайы өту қажет. Егер жатыр мойнында сүйел болса, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғашқы емдеу курсынан кейін әр 3-6 ай сайын тапсыру қажет.\r\n\r\nАПВ жұқпасынан туындаған қатерлі ісік алды өзгерістері анықталған әйелдерге ұзақ уақыт емделу қажет болады.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nКөптеген жыныстық қатынаста белсенді жас әйелдер АПВ жұқтырады. Көбінесе, АПВ өздігінше кетеді.\r\n\r\nАПВ жұқтырған ерлердің көпшілігінде аурудың қандай да бір белгісі болмауы мүмкін. Дегенмен, олар кейде қазіргі немесе болашақ жыныстық қатынастағы серіктестеріне жұқтыруы мүмкін.\r\n\r\nАдам үшкір  кондиломадан емделгеннен кейін де жұқпалы болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nАПВ кейбір түрлері жатыр мойнының және сыртқы жыныстық ағзалардың қатерлі ісігінің негізгі себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдерді туындататын АПВ түрлерінің жыныстық мүшенің, айналшықтың қатерлі ісігін туындататын түрлерінен айырмашылығы болады.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдер көп және үлкен болуы мүмкін, бұл күрделірек емдеу шараларын қажет етеді.\r\n\r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nДәрігерге хабарласыңыз, егер:\r\n\r\n• қазіргі немесе бұрынғы серіктесіңізде кондиломалар болса.\r\n\r\n• сыртқы жыныстық мүшелерде көрінетін сүйелдер болса, қышу немесе ауытқулы іншектік қан кетуі болса. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер жұқпалы серіктеспен қатынастан кейін бірнеше айдан бірнеше жыл бойы көрініс бермеуі мүмкін.\r\n\r\n• балада Жыныстық  аумақтағы сүйелдер бар деп санасаңыз.\r\n\r\nӘйелдерге 21 жастан кейін Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғаш тапсыру ұсынылады.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nЖыныстық қатынастың болмауы - Жыныстық  аумақтағы сүйелдер мен ЖЖБИ жұқтырмаудың жалғыз сенімді жолы. Тек бір ғана серіктестің болуы да ЖЖБИ жұғу ықтималдығын азайтады.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдер презервативтері толығымен қорғамайды. Себебі, вирус немесе сүйел жақын маңдағы теріде болуы мүмкін. Презервативтерді бәрібір қолдану қажет, себебі, олар АПВ және басқа ЖЖБИ жұқтыру қаупін азайтады.\r\n\r\nАПВ адамнан адамға берілуі мүмкін, сүйел немесе басқа көрінетін симптомдар болмаса да. Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау АПВ жұқтырудың алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\nӘйелдерде жатыр мойны қатерлі ісігін туындататын АПВ төрт түрінен қорғайтын екі түрлі вакцина бар.\r\n\r\nВакцинаның бірінші түрі үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы қыздар мен әйелдерге арналған.  \r\n\r\nЕкінші түрі ұлдар мен ерлердегі сүйелдерден қорғайды. Вакцина үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы ұлдар мен ерлерге арналған.\r\n\r\nДәрігерден АПВ қарсы вакцина сізге жарамды болуы туралы сұраңыз.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nҮшкір кондиломалар; жыныстық мүшенің сүйелдері; адам папилломасының вирусы (ВПЧ); Венерологиялық сүйелдер; жыныстық жолмен берілетін аурулар - сүйелдер; ЖО-АПВ; АПВ кезіндегі төмен дисплазия; ТО-АПВ; АПВ кезіндегі жоғары дисплазия.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(708,'article','380','Кальцидің қабатталуы -  кальций тендониті','kz','2018-08-08 06:44:01','2018-08-08 06:42:00','__Бұл қандай ауру?__\r\n__Кальций тендониті __– бұл ауру кальций қабаттарындағы қанмен қамтамасыз етудің бұзылуынан және қабынуынан пайда болады.  Мұның салдарынан жасушалар жарылып, дегенеративті өзгерістер пайда болады.  Кальцидің созбалақтанып кетуі де осыдан. \r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=380',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Кальцидің','y','   Кальцидің қабатталуы -  кальций тендониті __Бұл қандай ауру?__\r\n__Кальций тендониті __– бұл ауру кальций қабаттарындағы қанмен қамтамасыз етудің бұзылуынан және қабынуынан пайда болады.  Мұның салдарынан жасушалар жарылып, дегенеративті өзгерістер пайда болады.  Кальцидің созбалақтанып кетуі де осыдан. \r\n Бұл қандай ауру?\r\n\r\nКальций тендониті – бұл ауру кальций қабаттарындағы қанмен қамтамасыз етудің бұзылуынан және қабынуынан пайда болады.  Мұның салдарынан жасушалар жарылып, дегенеративті өзгерістер пайда болады.  Кальцидің созбалақтанып кетуі де осыдан. \r\n\r\nБелгілері:\r\n•	Иықтың ауруы әлсін-әлсән қайталанып тұрады. Кейде 1-2 аптаға дейін созылады. Ауруы көбінесе түнде мазалайды, содан ұйқы бұзылады. \r\n•	Иықтың қозғалысы қайта-қайта тұйықталып қалады. \r\n•	Кальций тендиниті көбінесе ерлерге қарағанда, әйелдерде жиі кездеседі. \r\n\r\nЕМДЕУ\r\n•	Біріншіден жақсылап деп алу керек;\r\n•	Суық басу керек;\r\n•	Ісініп кетсе, қақсап аурса дәрі-дәрмектерді пайдалануға болады;\r\n•	Жаттығу жасау керек;\r\n•	Кейде стеройдтық гармондарға ине салдыруға да болады.\r\nТек бір жағдайда ғана хирургиялық жолмен  қабатталып қалған кальциді алып тастауға болады - қозғалу мүмкін болмай қалғанда.  \r\n \r\nТегтер: \r\nКальций жиналуы\r\nкальций тендониті\r\nиық ауырсынуы\r\nдегенеративті өзгерістер\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(709,'article','528','Нәрестенің құлағындағы жайсыздық','kz','2018-10-04 08:18:12','2018-10-04 08:17:00','2-3 жасқа дейінгі нәрестелер ауырсынғанын сезсе де тілмен жеткізіп айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты суық тию кезінде, әсіресе басқа белгілер болғанда, мысалы қызба кезінде байқауға болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=528',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Н','Нәрестенің','y','   Нәрестенің құлағындағы жайсыздық 2-3 жасқа дейінгі нәрестелер ауырсынғанын сезсе де тілмен жеткізіп айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты суық тию кезінде, әсіресе басқа белгілер болғанда, мысалы қызба кезінде байқауға болады. 2-3 жасқа дейінгі нәрестелер ауырсынғанын сезсе де тілмен жеткізіп айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты суық тию кезінде, әсіресе басқа белгілер болғанда, мысалы қызба кезінде байқауға болады.\r\nБалалардың құлағындағы жайсыздықтың басқа себептері:\r\n•	Сусабын немесе сабын қолданғаннан кейін, құлақ арнасының қышуы.\r\n•	Құлақ арнасында құлықтың болуы. Бұл құлақты өткір затпен, мысалы, мақта тампонымен, тырнақ саусағымен, шашқа арналған арнайы қысқыштармен тазалау кезінде де пайда болуы мүмкін.\r\n•	Ортаңғы құлақта сұйықтықтың болуы, инфекциясыз.\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nҚұлақтағы жайсыздық \r\nҚұлақтағы шу\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(710,'article','575','Акромио-бұғана буынының (иық аумағының) жарақаты ','kz','2018-10-05 11:28:45','2018-10-05 11:27:00','__Акромио-бұғана буынының жарақаты __– бұғананың жоғарғы ұшы жауырын ұшынан шығып, буынның жыртылуынан болады. Бұл жарақат көбінесе иықтан соққы алғанда, иықпен құлағанда немесе қолдың білезігін созып алғанда пайда болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=575',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Акромио-бұғана','y','   Акромио-бұғана буынының (иық аумағының) жарақаты  __Акромио-бұғана буынының жарақаты __– бұғананың жоғарғы ұшы жауырын ұшынан шығып, буынның жыртылуынан болады. Бұл жарақат көбінесе иықтан соққы алғанда, иықпен құлағанда немесе қолдың білезігін созып алғанда пайда болады. Акромио-бұғана буынының жарақаты – бұғананың жоғарғы ұшы жауырын ұшынан шығып, буынның жыртылуынан болады. Бұл жарақат көбінесе иықтан соққы алғанда, иықпен құлағанда немесе қолдың білезігін созып алғанда пайда болады.\r\n\r\nСимптомдары :\r\n•	Жарақат алған сәттегі қатты ауырсыну сезімі.\r\n•	Иық қозғалмай қалады.\r\n•	Қанталаған аймақ ісінеді.\r\n•	Деформация. Бұғананың жоғарғы ұшының шығып кету сезімі немесе жауырынның жоғарғы бөлігіңде түйін пайда болады.\r\n\r\nЕмі – мұз басу, таңғыш байлау арқылы фиксация жасау және дәрі-дәрмектер пайдалану арқылы ауырсынды, қабынуды, ісінуді басу. Симптомдарды басу үшін, емдік жаттығулар жасап, физиотерапиядан кейін иық бұлшықеттерін қатайтып, салқындаудың алдын алу керек.\r\nКейбір жағдайларда хирургиялық жолмен буынның жыртылуын қалпына келтіруге болады.\r\nЖарақаттың жазылу уақыты 2-10 апта аралықта болады, яғни жарақттың дәрежесіне байланысты.\r\n\r\nТегтер: \r\nжарақат\r\nЖауырын\r\nісіну\r\nБуынның созылуы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(711,'article','588','Тұншығу','kz','2018-10-05 11:46:07','2018-10-05 11:45:00','__Тұншығу __– бұл мойынды қысып, жұлынды , сондай-ақ  ми бағаналары мен мойын құрылыстарын зақымдап, дем алу жолдарын қысып, жүpектің тоқтауына немесе өмірмен қоштасуға себеп жасау. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=588',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тұншығу','y','   Тұншығу __Тұншығу __– бұл мойынды қысып, жұлынды , сондай-ақ  ми бағаналары мен мойын құрылыстарын зақымдап, дем алу жолдарын қысып, жүpектің тоқтауына немесе өмірмен қоштасуға себеп жасау.  Тұншығу – бұл мойынды қысып, жұлынды , сондай-ақ  ми бағаналары мен мойын құрылыстарын зақымдап, дем алу жолдарын қысып, жүректің тоқтауына немесе өмірмен қоштасуға себеп жасау. \r\n\r\nТұншығу – қасақана жасалуы мүмкін немесе ойламаған жағдайларда да орын алып жатады.\r\n\r\nТегтер: \r\nтыныс алу жолдарының қысылуы          \r\nмойынның зақымдануы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(712,'article','590','Қажулық сынулар','kz','2018-10-05 11:48:37','2018-10-05 11:48:00','__Қажулық сынулар__ – бұл сүйектің бетінде пайда болатын шіңішке болар-болмас шытынаулар. Кейбір жағдаларда бұл шытынаулардың жіңішке болатыны сондай, тіпті рентгеннен де көрінбейді.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=590',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қажулық','y','   Қажулық сынулар __Қажулық сынулар__ – бұл сүйектің бетінде пайда болатын шіңішке болар-болмас шытынаулар. Кейбір жағдаларда бұл шытынаулардың жіңішке болатыны сондай, тіпті рентгеннен де көрінбейді.\r\n Қажулық сынулар – бұл сүйектің бетінде пайда болатын шіңішке болар-болмас шытынаулар. Кейбір жағдаларда бұл шытынаулардың жіңішке болатыны сондай, тіпті рентгеннен де көрінбейді.\r\n\r\nҚажулық сынулар сүйекке көп мөлшерде салмақ түскеннен пайда болады. Бірақ ол жарақаттан  емес.  Ол салмақ түскен дененің кез-келген сүйегінде кездеседі.  Мысалы: жүгіруді, секіруді талап ететін спорт түрлерімен айналысатын спортшылардың аяқ сүйектерінде пайда болуы мүмкін.  Сонымен қатар адам бұрын айналыспаған спорт түрімен айналыса бастағанда да сүйекте осындай шатынаулар көрініп жатады.   \r\n\r\nҚажулық сынулар симптомдарына келер болсақ, қай жерде осындай шытынау түзілсе сол жер сырқырап ауырып тұрады. Жаттығау жасағанда аурғаны басылуы мүмкін, бірақ әр жаттығудан соң ауруы күшейе түседі. \r\n\r\nЕгер сынуға себеп болатын әрекеттерді тоқтатылса, симптомдары өздігінен жойылып кетеді.  Тек   әдеттегі әрекеттерге сүйегіңіз дағдаланғаннан кейін,   іс-қимылдарыңызды біртіндеп жалғастыра берсеңіз болады.\r\n\r\nТегтер:\r\nСүйектегі шытынаулар\r\nСынық\r\nжарақат\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(713,'article','616','Гиппель-Линдау ауруы','kz','2018-11-02 10:40:31','2018-11-02 10:34:00','Гиппель-Линдау ауруы сирек кездеседі.  Бұл ауру – генетикалық ауру, ағзада ісік және жылауықтың өсуімен сипатталады.  Ісігі – қауіпті және қауіпсіз болып екіге бөлінеді. Олар омыртқа және бас миды, бүйректі, ұйқы безін, сондай-ақ ерлердің жыныстық мүшесін зақымдайды. Аурудың симптомары олардың орналасу ерекшелігі мен көлеміне байланысты болады. Симптомдары – бас ауруымен, жүрістен жаңылу проблемаларымен, бас айналумен, аяқ-қолдың әлсіреуімен, көрудің нашарлауымен және жоғары артериялық қысыммен сипатталады.\r\n\r\nГиппель-Линдау ауруын барынша ерте анықтап, емін қолға алу керек. Әдетте бұл ауруды хирургиялық жолмен, кейде сәуле терапиясымен емдейді. Ең басты емдеу шарасы ісікті ерте бастан қайтаруға бағытталады. Егер ісік үлкеймей тұрып, денсаулыққа залалын тигізбей тұрып емдессе ауру адам өміріне қауіп төндіре қоймайды.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=616',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гиппель-Линдау','y','   Гиппель-Линдау ауруы Гиппель-Линдау ауруы сирек кездеседі.  Бұл ауру – генетикалық ауру, ағзада ісік және жылауықтың өсуімен сипатталады.  Ісігі – қауіпті және қауіпсіз болып екіге бөлінеді. Олар омыртқа және бас миды, бүйректі, ұйқы безін, сондай-ақ ерлердің жыныстық мүшесін зақымдайды. Аурудың симптомары олардың орналасу ерекшелігі мен көлеміне байланысты болады. Симптомдары – бас ауруымен, жүрістен жаңылу проблемаларымен, бас айналумен, аяқ-қолдың әлсіреуімен, көрудің нашарлауымен және жоғары артериялық қысыммен сипатталады.\r\n\r\nГиппель-Линдау ауруын барынша ерте анықтап, емін қолға алу керек. Әдетте бұл ауруды хирургиялық жолмен, кейде сәуле терапиясымен емдейді. Ең басты емдеу шарасы ісікті ерте бастан қайтаруға бағытталады. Егер ісік үлкеймей тұрып, денсаулыққа залалын тигізбей тұрып емдессе ауру адам өміріне қауіп төндіре қоймайды.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nГиппель-Линдау ауруы сирек кездеседі.  Бұл ауру – генетикалық ауру, ағзада ісік және жылауықтың өсуімен сипатталады.  Ісігі – қауіпті және қауіпсіз болып екіге бөлінеді. Олар омыртқа және бас миды, бүйректі, ұйқы безін, сондай-ақ ерлердің жыныстық мүшесін зақымдайды. Аурудың симптомары олардың орналасу ерекшелігі мен көлеміне байланысты болады. Симптомдары – бас ауруымен, жүрістен жаңылу проблемаларымен, бас айналумен, аяқ-қолдың әлсіреуімен, көрудің нашарлауымен және жоғары артериялық қысыммен сипатталады.\r\nГиппель-Линдау ауруын барынша ерте анықтап, емін қолға алу керек. Әдетте бұл ауруды хирургиялық жолмен, кейде сәуле терапиясымен емдейді. Ең басты емдеу шарасы ісікті ерте бастан қайтаруға бағытталады. Егер ісік үлкеймей тұрып, денсаулыққа залалын тигізбей тұрып емдессе ауру адам өміріне қауіп төндіре қоймайды.\r\n\r\nБұған қандай да бір емдік шара әсер ете ме?\r\nГиппель-Линдау ауруының емделуі оның орналасуына және ісік пен қылауыштың көлеміне байланысты жүргізіледі. Емдік шараның басты мақсаты: алдымен ісік өсіп, симптомдары пайда болмас бұрын, олардың көлемі үлкейіп жүйке жүйелеріне байланысты мәселелерді туындатпас бұрын, сондай-ақ, жұлын сұйықтығын тоқтатпас бұрын және көздің көруін нашарлатпас бұрын  қолға алуды талап етеді. Кейде ісікті жоғары мөлшердегі сәулелендірумен емдеуге болады. Бұл ауруға шалдыққан науқастар, осы ауруды жақсы білетін дәрігердің қатаң қадағалануында болғаны абзал.\r\n\r\nБолжамы қандай бұл аурудың?\r\nАурудың болжамы – оның орналасу мекені мен асқыну дәрежесіне байланысты. Дұрыс емделмесе, бұл ауру адамды соқыр қылады, не болмаса, миын зақымдайды.\r\nЕгер мида немесе бүйректе ісік асқынып кетсе арты қайғылы жағдайға апаруы ықтимал.\r\n\r\nҚандай тексерулер жүргізіледі?\r\nҚазіргі уақытта ғалымдар халық арасында мидағы және жұлындағы ісікті туындататын,  мысалы, Гиппель-Линдау секілді, ауруларды тоқтату үшін арнайы бағдарламаларды әзірлеуде.\r\n\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/vonhippellindaudisease.html\r\n\r\nТегтер: \r\nбұлшық ет әлсіздігі\r\nтепе-теңдіктің жоғалуы\r\nбас ауруы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(714,'article','633','Тырнақ және табан терісіндегі саңырауқұлaқшалар','kz','2018-11-14 10:52:38','2018-11-14 10:45:00','Тырнақ саңырауқұлaқшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлaқ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n \r\nПаронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=633',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тырнақ','y','   Тырнақ және табан терісіндегі саңырауқұлaқшалар Тырнақ саңырауқұлaқшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлaқ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n \r\nПаронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nТырнақ саңырауқұлақшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлақ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n  \r\nПаронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\r\n\r\nСебептері\r\nСаңырауқұлақшалар шаштың өлі тіндерінде, тырнақта, терінің сыртқы қабатында мекендейді. Көп таралған саңырауқұлақ инфекциясы мыналармен байланысты:\r\n•	Спортшының табаны;\r\n•	Қотыр  (саңырауқұлақ инфекциясы, зақымданушы жыныс мүшелері,  жамбас пен сауырдың іші мен үстіңгі жағы );\r\n•	Теміреткі, зақымдалғыш дене терісі және бастың шашты бөлгі.\r\n\r\nСаңырауқұлақ инфекциясы ересектерде көп кездеседі. Оларды табандарына саңырауқұлақшалар жиі мазалайды. Аяқтың тырнақтары, қолдыкінен қарағанда саңрауқұлақ инфекциясымен көбірек зақымданады.\r\nҚоғамдық бассейндерге, спорттық залдардарға баратындар, немесе жалпыға ортақ душ қабылдайтындар, көп терлейтіндер осы аталмыш инфекциямен зақымданып жатады. Саңырауқұлақшалар терінің дымқыл жерінде өмір сүреді.\r\n\r\nЕгер сіз төменде келтірілген жағдайларға тап болсаңыз, табан саңырауқұлақшасы шығатын топ қатарына кіресіз:\r\n•	Сіздің теріңізде немесе тырнағыңызда кішігірім жарақат болса;\r\n•	Тырнағыңыз деформацияланса немесе тырнағыңыз ауырса;\r\n•	Теріңіз ұзақ уақыт дымқылданып жүрсе;\r\n•	Иммун жүмеңізде мәселелерр туындаса;\r\n•	Сіз ауа кірмейтін аяқ киім киіп жүрсеңіз.\r\n\r\nСимптомдары\r\nАуру симптомдары бір немесе бірнеше тырнақтың (әсіресе аяқтың) өзгеруімен сипатталады:\r\n•	Сынғыш келеді;\r\n•	Тырнақтың формасы өзгереді;\r\n•	Тырнақтың сыртқы айналасы бұзылады;\r\n•	Қол тырнақтарының қабықшаланып ашылып кетеді;\r\n•	Мөлдірлігі жоғалаады;\r\n•	Тырнақ жуарады;\r\n•	Тырнақта ақ және сары жолақтар пайда болады.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігерлер саңырауқұлақ инфекциясы екендігіне көз жеткізу үшін тырнақтарыңызды тексеруі керек. Тырнақ қырындысын микроскоппен тексеру барасында диагноз қойылуы мүмкін. Бұл әдіс саңрауқұлақшаның түрін анықтауға көмектеседі.  Үлгі, бөлінген қоздырғыштың қалай көбейетіндігін анықтау мақсатында зертханаға жолданады. (нәтижесі 3 аптадан кейін дайын болады)\r\n\r\nЕмдеу\r\nТүрлі жақпа майлар мен кремдер бұл аурудың жазылуына септігін тигізбейді. \r\nТырнақтағы саңрауқұлақшаны жазу үшін ішке енгізілетін саңрауқұлақша инфекциясына қарсы дәрілік препараттар  тағайындалу керек.\r\n•	Тырнақтарыңыз зақымданған кезде сізге 2-3 ай қолданатын дәрілік препараттар тағайындалады; қол тырнақтарының емдеу курсы бұл уақыттан азырақ болып келеді.\r\n•	Бұл аурудың еміне саңырауқұлақ инфекциясына қарсы флуконазол секілді дәрілер тағайындалады.\r\nБұл дәрілерді қабылдау кезінде дәрігер сізден зертханалық талдама алады, бауырыңыздың зақымданбағанын білу үшін.\r\nЛазерлік қабылдаулар да сіздің тырнақ саңырауқұлақшасынан құтылуға көмектеседі.\r\nКей жағдайда тіпті, аурудан айығу үшін тырнағыңызды алып тастауы да мүмкін.\r\n\r\nБолжамы\r\nСаңырауқұлақ инфекциясын дұрыстап емдесе, қайда зақымдалмаған тырнақ өсіп шығу мүмкіндігі туады. Бірақ олар асықпай өседі. Тіпті емдік шара керемет болғанның өзінде сау тырнақ бір жылдың көлемінде өсіп шығады. \r\nНегізі тырнақ саңырауқұлағын емдеу қиын. Дәрілік препараттар осы ауруға шалдыққандардың тек шамамен жартысын ғана емдеген шығар.\r\nТіпті сәтті емделген саңырауқұлақ инфекциясының өзінен, қайта инфекция қылаң беруі ғажап емес.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nМынадай жағдайлар орын алса, дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Тырнағыңызда ылғи саңырауқұлақ инфекциясы болса;\r\n•	Саусақтарыңыз ауырғыш болып кетсе, ылғи қызарып тұрса.\r\n\r\nАлдын алу \r\nДенсаулықты жақсарту үшін және жеке гигиенаны сақтау үшн саңырауқұлақ инфекциясын тудыратын жағдайлардың алдын алу керек:\r\n•	Манюкюр мен педикюрге арналған құралдарды өзгелермен бірге қолданбаңыз;\r\n•	Теріңізді таза, құрқақ етіп ұстаңыз;\r\n•	Тырнақтарыңызға дұрыстап көңіл бөліңіз;\r\n•	Кез-келген саңырауқұлақ инфекциясымен байланысқаннан кейін қолыңызды жақсылап жуыңыз.\r\n\r\nСинонимдері\r\nТырнақтың саңырауқұлақ инфекциясы; Онихомикоз; Табанның қауіпті теміреткісі.\r\n\r\nТегтер: \r\nзақымданған жердің ауырғыштығы \r\nтырнақтың айналасындағы терінің қышуы \r\nтырнақтың қабыршықтауы\r\nүгітілу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(715,'article','658','Терінің қатерлі ісігі','kz','2018-11-19 03:03:36','2018-11-19 02:54:00','__Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі kөзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=658',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Терінің','y','   Терінің қатерлі ісігі __Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі kөзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n Меланома деген не?\r\n\r\nМеланома – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі көзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n\r\nТері\r\n\r\nТері – адам денесіндегі ең үлкен мүше. Тері жоғары температурадын, күн сәулесінен, жарақат пен инфекциялардан қорғайды. Тері дене температурасын сақтауға, су мен май сақтауға көмектеседі, сондай-ақ  Д дәруменін бөліп шығарады.\r\n\r\nТеріде екі қабат бар - эпидермис және дермис.\r\n\r\nЭпидермис негізінен тегіс жасушалармен сипатталады, олар да скумулятивті жасушалар деп аталады. өткізгіш жасушалар астында базальды жасушалар деп аталатын жасушалар орналасқан. Эпидермистің төменгі қабаты меланоциттер болып табылады.\r\n\r\nДерма қантамыр тамшылары, лимфа тамырлары және тері астындағы бездермен сипатталады. Бұл бездердің кейбіреулері дене терісін реттеуге көмектесетін тер шығарады. Басқа бездері теріні құрғақтықтан қорғайды және оның ылғалын сақтайтын май шығарады. Тері және май терінің бетіне тері тінінің кішкене тесіктері арқылы енеді - бұл тері тесігі деп аталады.\r\n\r\n\r\n\r\nМеланоциттер және мең\r\n\r\nМеланоциттер меланинді шығарады, пигменттер теріге табиғи түс береді. Күн сәулесінің әсеріне ұшырағанда, меланоциттер пигментті көбірек шығарады, бұл теріге күн көзінің пайда болуына немесе терінің қараюына соқтырады.\r\n\r\nКейде меланоциттер тобы және қоршаған тіндер «мең» деп аталатын қатерсіз ісіктерді түзеді. (Дәрігерлер сондай-ақ оларды «невус меңдері» деп атайды). Меңі бар адамдар өте көп кездеседі. Көпшілігімізде 10-нан 40-ға дейін мең болады денемізде. Меңдер күлгін, сары-қоңыр, қоңыр немесе адамның қалыпты терісінің түсіне ұқсас болып келеді. Терісі  қара  адамдардың қалдары әдетте қара дақтарға ұқсап кетеді. Қал-меңдер жалпақ немесе дөңес болып келеді. Олардың көбісі дөңгелек немесе сопақ болып көрінеді және диаметрі қарындаштардағы тесікке қарағанда кшкрек. Олар туған кезде немесе кейінірек пайда болуы мүмкін - әдетте 40 жасқа дейін. Ересектерде олар жиі жоғалып кетеді. Хирургиялық жолмен алынып тасталған соң, меңдер әдетте қайта пайда болмайды.\r\n\r\nМеланома\r\n\r\nМеланома меланоциттердың (пигментті жасушалар) қатерлі болатын жағдайлары да кездеседі. Пигментті жасушалардың көпшілігі теріде кездеседі; Меланома теріде дамыса, бұл ауру тері меланомасы деп аталады. Меланома көздің ішінде де дами алады. Әдетте меланома мидың қабатында, асқазан-ішек жолдарында, лимфа  түйіндерінде немесе меланоциттері бар басқа да органдарда кездеседі. Теріде емес, басқа органдарда пайда болатын меланомдар бұл мақалада талқыланбайды. Қатерлі ісік туралы ақпараттық қызмет (1-800-4-CANCER) осы меланомдар түрлері туралы ақпаратты бере алады.\r\n\r\nМеланома - ең көп таралған ісіктердің бірі. Ол жас бойынша барлық жастағы адамдарға зардабын тигізе алады. Ол кез-келген терінің үстінде дамиды. Еркектерде меланома  денеде (иықтан бөксеге дейін) немесе бас және мойнында жиі кездесіп жатады. Әйелдерде ол көбінесе аяқтың төменгі бөліктерінде орналасады. Меланома қара торы келген адамдарда жиі кездеседі. Оларда дамыған жағдайда аяқ пен қол саусақтарында немесе алақанның  астында, не болмаса, табанға шығады.\r\n\r\nМеланоманың таралуымен рак жасушалары лимфа түйіндерінің жанында пайда болуы мүмкін. Лимфа түйіндерінің топтары бүкіл денеде шашырайды. Лимфа түйіндері бактерияны, рак клеткаларын және лимфа жүйесіне кіретін басқа зиянды заттарды жібермей ұстайды. Обыр ауруының лимфа түйіндеріне жетуі рак жасушалары басқа мүшелерге және бауыр, өкпе немесе ми сияқты мүшелердің бөліктеріне таралған дегенді білдіреді. Мұндай жағдайларда жаңа ісік жасайтын рак клеткалары бірдей меланомалық жасушалар кейпіне енеді және бұл ауру бауыр, өкпе немесе ми ісігі емес, метастатикалық меланома деп аталады.\r\n\r\nМеланома: қауіп топтары қандай?\r\n\r\nМеланоманың себебін ешкім дәл айта алмайды. Дәрігерлер меланоманың неге біреуде дамып, ал енді біреуде дамымайтындығын түсіндіріп бере алмайды.\r\nДегенмен, зерттеулер нәтижесі бойынша белгілі бір қауіп факторлары бар адамдар меланоманың дамуына бейім келетін көрінеді. Адамның ауруын дамыту ықтималдығы бар барлық нәрсе – қауіп факторы болып саналады. Дегенмен, осы ауруға тап болғандардың  көбісі қауіпті факторларына тән емес.\r\n\r\nЗерттеу барысында меланома үшін  төмендегідей қауіп факторлары анықталды:\r\n\r\n• Диспластикалық невустер: Диспластикалық невустер  қарапайым меңдерден гөрі қатерлі болып келеді. Диспластикалық навустер өте кең таралған және көптеген адамдарда мұндай ерекше меңдер бар. Меланоманың қаупі неғұрлым жоғары болса, адамдардағы осындай диспластикалық нвустар көп болады. Әсіресе, әулетінде осындай диспластикалық невустар меланомасы бар адамдар үшін қауіп  жоғары.\r\n\r\n• Көптеген (50-ден астам) қарапайым меңдер: меңдердің көп болуы меланоманың пайда болу қаупін арттырады.\r\n\r\nАшық тері: Меланома ашық терілі адамдарда жиі кездеседі, ол қара теріге қарағанда оңай күйіп кетеді, сепкілдермен (қызыл немесе аққұба шашты және көгілдір көздері бар адамдар да) жабылады. Ақ адамдарда меланома, қара түстілерге қарағанда, әлдеқайда жиі кездеседі, себебі, ашық тері күн сәулесіне оңай зақымдалады.\r\n\r\n• Жеке сырқатнамада меланоманың немесе тері ісігінің болуы: Меланомасы емделген адамдар қайталанатын меланоманың жоғары қаупіне ие. Кейде адамдарда екі меланомнан да көп дамиды. Қарапайым терінің қатерлі ісігінің бір немесе бірнеше жағдайлары орын алған адамдар (базальды жасушадағы карцинома немесе скамоздық клеткалық карцинома) меланома қаупі жоғары.\r\n\r\n• Әулетте меланоманың болуы: Меланома кейде отбасылық ауруға айналады. Осы аурумен ауыратын адамның екі немесе одан да көп жақын туысқандар қауіп факторы болып табылады. Меланомасы бар адамның жанұясындағы барлық адамдардың 10 пайызы ғана осы аурумен ауруы мүмкін.  Меланома отбасылық ауруы болған кезде, отбасының барлық мүшелерін үнемі тексеріп отыру керек.\r\n\r\n• Иммундық жүйенің әлсіреуі: Қандайда бір онкологяилық аурудың салдарынан иммундық жүйесі әлсіреген адамдар, дәрі қабылдағаннан кейін, ағзасын  трансплантациялағаннан кейін немесе АИТВ-ның себептеріне байланысты меланоманың дамуы мүмкін қауіп факторының қатарында болады.\r\n\r\nКүнге күюдің күрделі сатылары, күлдіреулер: Бала кезіндегі немесе жасөспірім кезінде  кім күнге қатты күйіп, күйіктің жоғарғы сатысына дейін ұрынған болса, соның салдарынан дененсі көлдіресе, ол адам да мелонома қатерлі ісігіне ұшырау қаупінде болады. Осы себептерге байланысты дәрігерлер балаларын күнге қатты күйдіріп алмау керек деп кеңес береді. Мұндай қорғаныс кейінгі өмірде де меланоманың даму қаупін азайтуы мүмкін. Күнге қатты күйген ересектерде  меланоманың даму қауіпі бар фактор болып табылады.\r\n\r\n• Ультракүлгін сәулелену: Эксперттер әлемдегі меланома жағдайларының көбеюі адамның күннің көзінде ұзақ жүруімен байланысты дейді. Бұл ауру күннен бөлінетін  ультракүлгін радиацияның  жоғары дозасының әсерінен болатын,  аудандарда тұратын адамдар арасында жиі кездесетін көрінеді. Мысалы, АҚШ-та күн сәулесі аз түсетін Минесотаға қарағанда, Техаста меланома көбірек таралған. Ультракүлгін күн сәулесі терінің мерзімінен бұрын қартаюына, сонымен қатар меланомаға әкелетін терінің зақымдануына себеп болады. Ультракүлгін сәулеленудің жасанды көздері, күн лампалары және жасанды тотығу құрылғылары сияқты, терінің зақымдануына себеп болуы мүмкін, осылайша меланоманың пайда болу қаупін арттырады. Дәрігерлер табиғи ультракүлгін сәулеленуден сақтану керектігі жайында кеңес береді. Және  оның жасанды көздерін де көп қолдана бермеу керек деген пікір айтады.\r\n\r\nМеланоманы даму қаупі бар адамдар осы мәселе бойынша өз дәрігерімен кеңесіп, ауру туралы, оның белгілерін көрсете отырып, тексеру кестесін дұрыстап түзіп алуы керек. Дәрігердің ұсыныстары адамның жеке және әулетінде, сондай-ақ медициналық сырқатнамасына және басқа да қауіп факторларына негізделеді.\r\n\r\nБелгілері мен симптомдары\r\n\r\nМеланоманың алғашқы белгісі қалдың көлемінің өзгеруі,  түсі  мен сезімталдығының артуы болып табылады.  Меланомалардың көпшілігінде қара немесе қара-көк ареал болады. Меланома жаңа меңдер сияқты пайда болуы мүмкін. Бұл қара, ерекше немесе «сұрықсыз» болып көрінуі мүмкін.\r\n\r\nТеріңіздегі түзінділер мен басқа да туындаған ерекшеліктер туралы сұрағыңыз немесе алаңдаушылық бар болса, дәрігеріңізге хабарласыңыз. Өзіңізді диагноз қою үшін келесі суреттерді қолданбаңыз. Фотосуреттер пайдалы мысалдар болып табылады, бірақ олар медициналық тексеруді алмастыра алмайды.\r\n\r\nМеланома алғашқы кезеңдерінде анықталуы мүмкін, қай кезде  бар меңдер сәл өзгерген болса, мысалы, жаңадан қара аймақ пайда болған кезде анықталуы мүмкін. Жаңадан қалыптасқан жұқа қабықшалар мен қышымалар да  меланоманың ерте сатысындағы жалпы белгілері болуы мүмкін. Меланоманың одан әрі дамуымен мең құрылымы өзгеруі мүмкін. Мысалы, қатты немесе жұмсақ болуы мүмкін. Меланомдардың сезімталдығы қарапайым меңдердің сезімталдығынан өзгеше болуы мүмкін. Кейінгі кезеңдерде ісіктер қыши береді, суланады немесе қан кетуі мүмкін. Алайда, меланомдар әдетте ауырсынуды тудырмайды.\r\n\r\nТерінің сараптамасы көбінесе медициналық мекемедегі күнделікті тексерудің бір бөлігі болып табылады. Адамдар терісіндегі жаңадан шыққан өсінділері немесе басқа өзгерістерді тексерте алады. Терідегі өзгерістер, мысалы, меңдердің өзгеруі, дәрігерлердің назарына жеткізілуі керек. Науқас дермотолгке, дәрігерге және тері ауруларын емдеуге мамандандырылған маманға бағытталуы мүмкін.\r\n\r\nМеланоманы емдеуге болады, егер ісік дамымай тұрып және теріге терең енбей тұрып диагноз қойылса және емделсе. Ал егер меланоманы дер кезінде алып тастамаса, рак жасушалары теріге терең еніп сау тіндерге де өсуі мүмкін. Меланома тығызданып, терең еніп өсіп кетсе, ауру дененің басқа мүшелеріне таралып, қиын бақыланатын болып кетеді.\r\nМеланомамен бұрын ауырған науқастарда қайтадан жаңа меланоманың шығу қаупі жоғары болады. Кез-келген факторға қауіп төндіретін адамдар қауіпті болып саналады және медициналық мекемеге өз терісін үнемі тексеріп отыруы керек.\r\n\r\nДиспластикалық невустар\r\n\r\nКөптеген адамдарда қандай да бір көрініп тұратын меңдер болады (диспластикалық невустар немесе атипикалық меңдер деп атайды) олар жоғарғы сатысында болады, қалыпты меңдер  меланомаға айналуға бейім келеді. Диспластикалық невустары бар адамдардың денесінде олар аз мөлшерде кездеседі; бірақ денесінде көп болып та кездесетін жағдайлар болған. Диспластикалық неыустері бар адамдар мен оларға қамқорлық көрсететін медициналық қызметкерлер,  өзгерістерді қадағалау үшін үнемі тексеру өткізуі тиіс.\r\n\r\nДиспластикалық невус  меланомаға өте ұқсас. Тері ауруларының саласында арнайы дайындықтан өткен дәрігерлер ерекше құбылысты меңдерді анықтауды немесе оны алып тастауды және рак жасушаларының болуын тексеруді шешеді.\r\n\r\nКейбір отбасыларда көптеген мүшелерде диспластикалық невустар көп болады, ал кейбіреулері меланомаға айналып кетеді. Осындай отбасылардың мүшелері меланоманың туындау  қауіпі бар топтарға жатады. Дәрігерлер көбінесе кез-келген проблеманы ерте сатыда анықтау үшін бірнеше рет (әр 3 айдан 6 айға дейін) тексеріс өткізіп тұруға кеңес береді. Дәрігерлер, сондай-ақ, өзгерістерді неғұрлым нақты көрсету үшін адамның терісін суретке түсіре алады\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nЕгер дәрігер терідегі дақты меланома деп күмәнданса, пациентке биопсия жасауы мүмкін. Биопсия - диагнозды дәл жасаудың жалғыз жолы. Бұл процедурада дәрігер барлық күдікті өсінділерді жоюға тырысады. Бұл инцидентті биопсия. Егер өсіндіні толығымен алып тастау үшін тым үлкен болса, дәрігер тіннің үлгісін алады. \r\n\r\nӘдетте биопсияны жергілікті анестезия бойынша дәрігерлік кеңседе жасалынады. Патолог кейін рак жасушаларын анықтау үшін микроскоп астында тінді зерттейді. Кейде бірнеше патологияға тіндік үлгіні көрсету пайдалы болмақ.\r\n \r\nСатылардың анықталуы\r\n\r\nЕгер меланомаға диагноз қойылса, дəрігер емдеуді жоспарлаудан бұрын аурудың қаншалықты деңгейде немесе қай сатысында екенін білуі керек. Сатыны анықтау - ісіктің қаншалықты қалың екенін, меланоманың теріге қаншалықты терең енгенін және меланомалық клеткалардың ең жақын лимфа түйініне немесе дененің басқа бөліктеріне таралуын анықтауға бағытталады. Дәрігер рак жасушаларын зерттеу үшін ең жақын лимфа түйіндерін алып тастай алады. (Мұндай хирургия емдеудің бір бөлігі болып табылады, өйткені қатерлі лимфа түйіндерін жою ауруды бақылауға көмектеседі). Сонымен қатар, дәрігер мұқият физикалық тексеруді жүргізеді, ал егер ісік қалың болса, кеуде рентгені, қан анализі, сүйек сканері, бауыр мен ми тексерілуі мүмкін.\r\n\r\nМеланоманың сатылары\r\n\r\nМеланоманы сипаттау үшін келесі кезеңдерді пайдаланамыз:\r\n\r\n0-кезең: 0 кезеңінде меланома жасушалары тері жасушаларының сыртқы қабатында ғана кездеседі және тереңірек қабаттарға енбейді.\r\n\r\n• I кезең: кішігірім қалыңдықтағы I кезеңіндегі меланома:\r\n\r\nІсік қалыңдығы 1 миллиметрден аспайды. Терінің сыртқы қабаты (эпидермис) сызылып кетуі мүмкін. (Бұл ультрадыбыс деп аталады).\r\n\r\nНемесе іс-әрекет диаметрі 1-2 миллиметрге жетеді. Ультрациясы байқалмайды.\r\nМеланомалық жасушалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n• II кезең: Ісік қалыңдығы 1 миллиметрден кем болмайды:\r\n\r\nІсіктердің қалыңдығы 1-ден 2 миллиметрге дейін болады. Жаралар көрінбейді.\r\nНемесе ісіктің қалыңдығы 2 миллиметрден асады. Жаралар көрінуі мүмкін.\r\nМеланомалық клеткалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n\r\n• III этап: Меланома жасушалары жақын маңдағы тіндерге таралады:\r\nМеланомалық жасушалар бір немесе бірнеше жақын лимфа түйініне таралады.\r\nНемесе меланома жасушалары бастапқы ісікке тікелей жақын жерде, бірақ жақын маңдағы лимфа түйініне емес, тек тінге таралады.\r\n\r\n• IV этап: Меланома жасушалары басқа мүшелерге, лимфа түйіндеріне немесе бастапқы ісіктерден алыс тері аймағына дейін таралады.\r\n\r\nРецедив: Аурудың қайталануы емдеуден кейін онкологиялық (рециркуляция) болғанын білдіреді. Ол бастапқы  орнына немесе дененің басқа бөлігіне орнығуы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nДәрігер пациентке әр жағдайда күтілетін нәтижелерді таңдауға және талқылауға мүмкіндік беретін емдеудің тізімін бере алады. Дәрігер мен науқас бірлесе отырып науқастың қажеттіліктерін қанағаттандыратын емдеу жоспарын жасау үшін жұмыс істей алады. Меланома терапиясы аурудың кезеңіне, науқастың жасына және жалпы денсаулық жағдайына, сондай-ақ басқа да факторларға байланысты жүргізіледі.\r\nМеланомы бар адамдар әдетте барлық мамандар тобымен емделеді. Топта дерматолог, хирург, онколог, радиолог-онколог және пластикалық хирург болуы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеуге дайындық\r\n\r\nМеланомасы бар науқастар өздеріне жасалатын медициналық көмек туралы көп ойлап, қажетті шешімдерді қабылдап, емдеу шарасына белсенді қатысады. Олар өз науқасына байланысты жайттың бәрін білгісі келеді, қандай емдеу түрін пайдалану керектігі жайында да ойланады. Дегенмен, меланоманың диагнозы қойылған сәтте, есеңгіреп, бойларында күйзеліс билеп кетеді, онысының салдарынан дәрігерге барлық қажетті сұрақтар қоюға дәрмені болмай қалады. Негізі дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін жасап алған дұрыс. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау үшін науқас әңгімелесу кезінде оны жазып алса да болады,немесе таспа жазу құрылғысын пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбіреулер отбасы мүшесінің немесе досының дәрігермен әңгімелесу кезінде қатысқанын қалайды, сондықтан олар пікірталасқа қатыса алады, жазбалар жасайды немесе жай тыңдайды.\r\n\r\nБарлық сұрақтарды бірден сұрауға немесе барлық жауаптарды бірден түсінудің қажеті жоқ. Науқастарға дәрігерден түсініксіз нәрсені түсіндіруге немесе қосымша ақпарат беруді сұрауға басқа да уақыттарда мүмкіндіктері болады.\r\n\r\nЕмдеу әдістері\r\n\r\nМеланомы бар науқастарға хирургиялық емдеу, химиотерапия, биологиялық терапия немесе радиациялық терапия тағайындалуы мүмкін. Бірлескен емдеуді тағайындау да мүмкін.\r\n\r\nАурудың кез-келген кезеңінде меланомасы бар науқастар бастапқы терапияның жанама әсерлерін жеңілдету үшін және эмоционалды және практикалық мәселелерді шешу үшін ауырсынуды және басқа да ісік белгілерін емдеу үшін арнайы ем алады. Бұл емдеу симптоматикалық,  қолдаушы  немесе паллиативтік күтім деп аталады.\r\n\r\nХирургиялық ем\r\n\r\nХирургиялық операция - бұл меланоманың дәстүрлі емі. Хирург ісік пен оның айналасындағы сау тіннің бір бөлігін алып тастайды. Бұл процедура рак жасушаларының ісік айналасындағы тінде қалу мүмкіндігін азайтады. Жойылуы тиіс тін ісігінің  ені мен тереңдігі меланоманың қалыңдығына және терінің терең енуіне байланысты:\r\n\r\n• Биопсия кезінде дәрігердің жұқа меланомы толықтай алынуы мүмкін. Кейінгі операция қажет болмауы мүмкін.\r\n• Егер биопсия кезінде меланома толық жойылмаса, дәрігер ісік қалдықтарын алып тастайды. Көптеген жағдайларда, барлық меланомалық жасушалардың жойылуын қамтамасыз ету үшін, ісік айналасындағы сау көрінетін тіндерді (жиек деп аталады) жою үшін қосымша операция жасалады. Бұл көптеген жағдайларда, тіпті меланома жұқа болса да қажет. Меланоманың қалыңдығы ұлпаның алынбалы шетінен асып түседі.\r\n• Терінің үлкен аймағын алып тастағанда, хирург теріні ауыстыруы  мүмкін. Бұл процедура үшін дәрігер терінің қалған бөлігін ауыстыру үшін дененің басқа бөлігінен теріні пайдаланады.\r\nІсікке жақын лимфа түйіндерін жоюға болады, себебі рак ісігі лимфа жүйесі арқылы таралуы мүмкін. Егер патологанотом лимфа түйіндерінен рак жасушаларын тапса, онда бұл аурудың басқа бөліктерге таралуы мүмкін. Лимфа түйіндерін жою үшін екі әдіс жиі қолданылады:\r\n• Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы - Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы меланоманың биопсиясынан кейін, бірақ ісіктің ұзартыла шығарылуына дейін орындалады. Радиоактивті зат меланоманың жанында инъекция арқылы енгізіледі. Хирург компьютердің экранындағы заттың қозғалысын бақылайды. Лимфа түйіні (ly), онда зат еніп, лимфа түйіндері (lamph) деп аталады. (Рентген суретін қолдану арқылы зерттеу лимфоскинтиграфия деп аталады). Шолғыншы лимфа түйіндерін анықтаудың тәртібі лимфа түйіндерін бейнелеу деп аталады). Хирург рак жасушаларының болуын тексеру үшін барлаушы түйіндерді (торларын) жояды.\r\n• Егер шолғыншы лимфа түйінінде рак жасушалары болса, хирург осы аймақтағы қалған лимфа түйіндерін алып тастайды. Алайда, егер  шолғыншы лимфа түйіндерде рак жасушалары болмаса, онда қалған лимфа түйіндері де алынбайды.\r\n\r\nЛимфа түйінің операциялық жолмен алып тастау – хирург меланома аймағындағы барлық лимфа түйіндерін алып тастайды.\r\n\r\nТерапия операциядан кейін, денеде қалған рак жасушалары жою үшін жүргізілуі мүмкін. Мұндай ем адъювантты / қосалқы терапия деп аталады. Науқасты биологиялық терапиямен емдеуге де болады.\r\n\r\nХирургия, жалпы алғанда, дененің басқа бөліктеріне тараған меланомаларды бақылауда тиімді емес. Мұндай жағдайларда дәрігерлер химиотерапия, биологиялық терапия, радиациялық терапия және осы әдістердің үйлесуі сияқты басқа емдеуді қолдана алады.\r\n\r\nХимиотерапия\r\n\r\nХимиотерапия, рак жасушаларын жою үшін, кейде меланоманы емдеу үшін дәрі қолданылады. Дәрі-дәрмектер әдетте циклдармен тағайындалады: емдеу кезеңі, қалпына келтіру кезеңі, кейінгі емдеу кезеңі және т.б. Көбінесе науқас амбулаториялық деңгейде (ауруханада, дәрігерлік бөлімде немесе үйде) химиотерапияны қабылдайды. Дегенмен, қандай дәрі-дәрмек тағайындауы,  науқастың жалпы денсаулығына байланысты болуы мүмкін, ыңғайна қарай қысқа мерзімді ауруханаға жатқызу да қажет болуы мүмкін.\r\nМеланомамен ауыратын адамдар химиотерапияны келесі жолдардың бірімен қабылдайды:\r\nАуыз арқылы немесе инъекция арқылы, кез-келген тәсілмен, препарат қанға енеді және денеге ауысады.\r\n\r\nОқшауланған аяқ-қол перфузиясы (сонымен қатар оқшауланған артериялық перфузия деп аталады) - Қолдың немесе аяқтың меланомасында химиотерапия препараттарын тікелей аяқ-қолдың қантамырына енгізеді. Қол-аяқтағы  қан ағымы оның әсрінен уақытша тоқтайды. Бұл препараттың көп бөлігінің ісіктерге тікелей жетуіне мүмкіндік береді. Осылайша, химиялық терапияның ең жоғары тиімділігі осы аяқ-қолға жетеді.\r\nДәрілерді кейде инъекциядан бұрын қыздырады. Химиотерапияның бұл түрі гипертермиялық перфузия деп аталады.\r\n\r\nБиологиялық терапия\r\n\r\nБиологиялық терапия (иммунотерапия деп те аталады) - онкологиялық аурумен күресуге немесе онкологиялық ауруларды емдеудің жанама әсерлерін төмендетуге тікелей немесе жанама түрде иммундық жүйені қолдану арқылы емдеу түрі. Меланоманың биологиялық терапиясы цитокиндер деп аталатын заттарды пайдаланады. Әдетте денеден жұқпалы және басқа ауруларға жауап ретінде аз мөлшерде цитокин шығарады. Заманауи зертханалық технологиялар ғалымдарға үлкен мөлшерде цитокин шығаруға мүмкіндік береді. Кейбір жағдайларда операциядан кейін тағайындалған биологиялық терапия меланоманың қайталануын болдырмайды. Интерферон-альфа интерлейкин-2 (сондай-ақ, IL-2 немесе алдерлукин деп те аталады) дәрілері метастаздық меланомасы бар науқастарға немесе хирургиялық операциядан кейінгі қайталану қаупі жоғары  науқастарға қолданылады.\r\n\r\nРадиациялық терапия\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергия көзінен сәулеленуді пайдаланады. Үлкен құрылғы ағзаға сәуле жібереді. Пациент әдетте бірнеше аптаға аптасына бес күн стационарда немесе клиникада осылайша емделеді. Радиациялық терапия миға, сүйектерге және басқа бөліктерге тараған меланоманы бақылауға көмектеседі. Бұл терапия ісікті азайтады және симптомдарды жеңілдетеді.\r\n\r\nАуру кезеңдеріне байланысты емдеуді таңдау\r\n\r\nТөменде әр кезең үшін ең жиі қолданылатын емдердің қысқаша сипаттамасы берілген. (Басқа да емдеу пайда болуы мүмкін, кейде.)\r\n\r\n0-кезең\r\n\r\n0 кезеңінде меланомамен ауыратын адамдар үшін ісік пен қоршаған тіннің кішкене бөлігін алып тастау үшін шағын операция жасалуы мүмкін.\r\n\r\nI кезең\r\n\r\nІ кезеңде меланомасы бар науқастар ісікті жою үшін қолданылуы мүмкін. Хирург ісік айналасында 2 сантиметр (3/4 дюйм) тіндерді алып тастайды. Науқасқа  жараны жабу үшін теріні ауыстыру қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nII кезең немесе III кезең\r\n\r\nII немесе III кезеңдерде меланомасы бар адамдар ісікті кетіру үшін қолданылуы мүмкін. Хирург сонымен қатар іргелес тіннің 3 сантиметріне дейін (1 1/4 дюйм) алып тастай алады. Жара аймағын жабу үшін тері ауыстыру қажет болуы мүмкін. Кейде хирург жақын орналасқан лимфа түйінін жояды.\r\n\r\nIV кезең\r\n\r\nIV кезеңде меланомасы бар адамдарға паллиативтік күтім көрсетіледі. Ауруға уақытша жеңілдік беретін көмек көрсетудің мақсаты - пациенттің жақсы сезінуіне көмектесу - физикалық және эмоциялық жағынан. Емдеудің бұл түрі ауырсынуды және басқа белгілерді бақылауға, сонымен қатар өмір ұзартудан гөрі терапияның жанама әсерлерін (мысалы, айнуы) азайтуға бағытталған.\r\n\r\nНауқас келесі нәрсені істей алады:\r\n\r\nОперация обыр жасушаларын қамтитын лимфа түйіндерін алып тастау немесе ағзаның басқа бөліктеріне таралған ісіктерді жоюға негізделеді. Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапия қолданылады.\r\n\r\nМеланоманың қайталануы\r\n\r\nМеланоманың қайталануы емделушінің қай жерде пайда болатынына, науқасқа қандай ем қабылдағанына және басқа факторларға байланысты. IV сатыдағы меланома қайталанса әдетте емделмейді. Паллиативтік күтім көбінесе емдеу жоспарының маңызды элементі болып табылады. Көптеген науқастарға симптомдарды жеңілдету үшін паллиативті күтім көрсетіледі, сонымен қатар аурудың дамуын баяулату үшін антибактериалды емдеуден өтеді. Кейбір науқастар ауруды, жүрек айнуын және басқа да белгілерді жеңілдету арқылы өмір сапасын жақсарту үшін паллиативтік емге ие болады.\r\n\r\nНауқас келесі нәрсені істей алады:\r\n\r\n• Ісік жою үшін операция жасату;\r\n• Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапияны пайдалану;\r\n•Жылы химиотерапиясы ісікке дәрілерді енгізуге бағытталады\r\n\r\nЕмдеудің жанама әсері\r\n\r\nӨңдеу сау клеткаларды және тіндерді зақымдағандықтан, кейде қажетсіз жанама әсерлер пайда болады. Бұл жанама әсерлер көптеген факторларға, соның ішінде ісіктердің орналасуына, сондай-ақ емдеудің қарқындылығы мен түріне байланысты. Жағымсыз әсерлер бір пациенттен екіншісіне қарай өзгеруі мүмкін, тіпті емдеудің бір курсынан екіншісіне де өзгеруі мүмкін. Емдеу басталғанға дейін дәрігерлер ықтимал жанама әсерлерді түсіндіреді және науқастарға олармен қалай күресу керектігін үйретеді.\r\n\r\nХирургиялық емдеу\r\n\r\nХирургиялық емнің жанама әсері негізінен ісіктің мөлшері мен орналасуына, сондай-ақ операцияның күрделілігіне байланысты. Операциядан кейінгі алғашқы күндерде науқастар ауырсынуды сезінсе де, бұл ауруды емдеуге болады. Пациенттер дәрігер немесе медбике арқылы ауырсынуды азайту мәселесін талқылауға болады. Сондай-ақ, пациенттердің көпшілігі белгілі бір уақыт ішінде шаршауды немесе әлсіздікті сезінеді. Хирургиялық операциядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт  әр пациентте әртүрлі болады. \r\nҮлкен түзілген тыртықтарды алып тастау үшін дәрігерлер тіндерді барынша аз жоюға тырысады. \r\n\r\nКөптеген жағдайларда, ерте кезеңде меланоманы жою жөніндегі операциядан кейінгі жарақат уақыт өте келе (көбінесе ұзындығы 1 - 2 дюйм) болады. Шрамның көрінуі меланоманың қай жерде екеніне, науқастың қаншалықты сауығуына, сондай-ақ пациенттің келоид деп аталатын шырышы тыртықты дамытатынына байланысты. Ісік үлкен және кең болған кезде дәрігер қоршаған тері мен басқа да тіндерді (бұлшықеттерді қоса) көбірек алып тастауы керек. Тері жамылғысы ірі өсімдіктердің жойылуынан туындаған шырышты азайтатынын ескере отырып, бұл тыртықтар әлі де елеулі болып қала беретін көрінеді.\r\nЛимфа түйіндерін қолтықтан немесе қышқылдан шығаратын хирургия лимфа жүйесінің зақымдалуына және лимфа сұйықтығының қолды немесе аяқты баяулатуы мүмкін. Лимфа сұйықтығы аяқтарда жиналып, ісінуді (лимфедеманы) тудыруы мүмкін. Дәрігер немесе мейірбике бұл мәселені шешсе, жаттығуды немесе ісінуді азайтудың басқа тәсілдерін ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ, жақын маңдағы лимфа түйіндерін алып тастағаннан кейін дененің инфекциямен күресуі қиын, сондықтан науқастың аяғын немесе қолын инфекцияға әкелуі мүмкін кесектерден, сызаттардан, көгерістерден, жәндіктердің шағуынан немесе күйіктерден қорғау қажет болады. Жұқпалы ауру пайда болса, науқас дереу дәрігерге бару керек.\r\n\r\nХимиотерапия\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен арнайы препараттарға және дозаларға байланысты. Жалпы алғанда, протеинге қарсы препараттар тез бөлінетін жасушаларды зақымдауы мүмкін, әсіресе:\r\n\r\nҚан жасушалары: Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қан ұйығыштану процесіне көмектеседі және организмнің барлық бөліктеріне оттегін тасымалдайды. Дәрілер қан жасушаларын жұқтырған кезде, пациенттер инфекцияларға сезімтал болады, олар оңай жарылып, қан кетеді, олар өте әлсіз және шаршауды сезінуі мүмкін.\r\n\r\nШаштың түбірлік жасушалары: Химиотерапия шаш түсіруі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ жаңа шаштар түс пен құрылымға байланысты өзгеруі мүмкін.\r\n\r\nАс қорыту трактісін жасайтын ұяшықтар: химиотерапия аппетит, жүрек айнуы және құсу, диарея, ауыздың және ернінің жарақатын жоғалтуы мүмкін. Бұл жанама әсерлердің көбісін дәрілік заттармен бақылауға болады.\r\n\r\nБиологиялық терапия\r\n\r\nБиологиялық терапияның жанама әсері емдеу түріне байланысты өзгереді. Бұл емдеу стербеліс, безгегі, бұлшықет ауыруы, әлсіздік, тәбеттің жоғалуы, айнуы, құсу және диарея сияқты тұмауға ұқсас белгілерді тудыруы мүмкін. Пациенттер тері бөртпесі дамуы мүмкін. Бұл проблемалар елеулі болуы мүмкін, бірақ емдеуді тоқтатқаннан кейін қайтады.\r\n\r\nРадиациялық терапия\r\n\r\nРадиациялық терапияның жанама әсерлері алынған сәулелену көлеміне және өңделетін ауданға байланысты. Емдеуге болатын аймақта пайда болатын жанама әсерлер терінің қызаруы немесе құрғауы мен шаштың жоғалуы болып табылады. Радиациялық терапия да шаршауды тудыруы мүмкін. Радиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, дәрігер оларды басқара алады. Көп жағдайларда жанама әсерлер уақытша болғанын білу пайдалы.\r\n\r\nТамақтануы\r\n\r\nМеланомасы бар пациенттер тамақ өнімдерін ұнатпайды, әсіресе ыңғайсыздықты сезінсе немесе шаршаған болса. Сонымен қатар, кейде тәбет жоғалу, жүрек айнуы немесе құсу сияқты жанама әсерлер проблема болуы мүмкін. Дәмі өзгеруі мүмкін. Осыған қарамастан, науқасқа қарсы емдеу кезінде жақсы тамақтану керек. Бұл пациенттерге жақсы салмақ пен ақуыз құрамын ұстап тұру үшін жеткілікті мөлшерде калория қажет. Жақсы тамақтану -ракпен ауыратын адамдарға жақсы көмектеседі және энергияны көп үнемдейді.\r\n\r\nКейінгі күтім\r\n\r\nМеланомасы бар науқастарда жаңа меланома пайда болу қаупі жоғары. Кейбіреулер жақын маңда немесе дененің басқа бөліктерінде бастапқы меланоманы қайталау мүмкіндігіне ие.\r\n\r\nЖаңа немесе қайталанатын меланоманы анықтау мүмкіндігін тезірек көтеру үшін пациенттер дәрігерге тұрақты түрде тексеру үшін келу кестесін ұстануы керек. Отбасылық тарихта диспластикалық невус немесе меланомасы бар науқастар үшін қайталанатын зерттеулер өте маңызды.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(716,'article','666','Геморрой','kz','2018-11-19 03:22:02','2018-11-19 03:16:00','Геморрой – айналшық пен тік ішектің төменгі бөлігіндегі  веналардың кеңеюінен туындайтын ауру.\r\n\r\nГеморрой өте кең таралған ауру болып саналады. Бұл анал тесігі аумағына аса қатты қысым түскендіктен пайда болады.  Бұл жағдай жүктілік кезінде, босану кезінде, сондай-ақ іш қатуынан да туындауы  мүмкін. Қысым қалыпты тамырларды кеңейтіп, айналшық аумағындағы тіндердің ісінуін тудырады. Жиі ішек толқи жиырылуының әсерінен бұл тіндер қансырауы мүмкін.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=666',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Геморрой','y','   Геморрой Геморрой – айналшық пен тік ішектің төменгі бөлігіндегі  веналардың кеңеюінен туындайтын ауру.\r\n\r\nГеморрой өте кең таралған ауру болып саналады. Бұл анал тесігі аумағына аса қатты қысым түскендіктен пайда болады.  Бұл жағдай жүктілік кезінде, босану кезінде, сондай-ақ іш қатуынан да туындауы  мүмкін. Қысым қалыпты тамырларды кеңейтіп, айналшық аумағындағы тіндердің ісінуін тудырады. Жиі ішек толқи жиырылуының әсерінен бұл тіндер қансырауы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nГеморрой – айналшық пен тік ішектің төменгі бөлігіндегі  веналардың кеңеюінен туындайтын ауру.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nГеморрой өте кең таралған ауру болып саналады. Бұл анал тесігі аумағына аса қатты қысым түскендіктен пайда болады.  Бұл жағдай жүктілік кезінде, босану кезінде, сондай-ақ іш қатуынан да туындауы  мүмкін. Қысым қалыпты тамырларды кеңейтіп, айналшық аумағындағы тіндердің ісінуін тудырады. Жиі ішек толқи жиырылуының әсерінен бұл тіндер қансырауы мүмкін.\r\n\r\nГеморройдың себептері төмендегідей болуы мүмкін:\r\n\r\n•	іш босату кезінде күшену\r\n•	іш қату\r\n•	Ұзақ уақыт бойы, әсіресе дәретханада отыра беру\r\n•	Цирроз сияқты кейбір аурулардың болуы\r\n\r\nГеморройлық түйіндер дененің ішінде де, сыртында да орналасуы мүмкін.\r\n \r\n•	Ішкі геморройлық түйіндер анустың ішкі жоғарғы жағында және тік ішектің бастапқы бөліктерінде ғана орналасады. Егер олар әбден үлкейсе, олар дененің сыртына шыға алады (әрекетсіздік). Ішкі локализацияланудағы ең көп тараған мәселе ішекті босату кезінде геморройлық түйіндерден қан кету болып табылады.\r\n•	Сыртқы геморройлық түйіндер анал тесігінен тыс жерде орналасқан. Олар дефекациядан кейін жеке гигиенаны сақтауда қиындықтар тудыруы мүмкін. Сыртқы геморрой аймағында қан түзілу кезінде бұл аймақ қатты ауырады (сыртқы геморрой тромбозы).\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nӘдеттегідей, геморройлық түйіндер  тромбоз түйіндерінің қалыптасу жағдайлары кезінде ауыртпайды.\r\n\r\nЕң жиі кездесетін симптомдары:\r\n\r\n•	Тік ішектен ауыртпай ашық-қызыл дақтар пайда болады.\r\n•	Анал тесігі аумағында қышы сезімі мазалайды;\r\n•	Айналшықтағы ауырсыну, әсіресе отырғанда\r\n•	Ішті босатқанда ауырсыну\r\n•	Айналшыққа жақын орналасқан бір немесе одан да көп   тығыз түйіндердің пайда болуы\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nКөптеген жағдайларда диагноз қою үшін дәрігер тік ішек аумағын  тексереді. Бұл сыртқы геморройлық түйіндер кезінде болады.\r\n\r\n•	Диагноз қоюға мүмкіндік беретін тексеру әдістері:\r\n•	Ректальді тексеру\r\n•	Сигмойдоскопия\r\n•	Аноскопия\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nГеморройға арналған емдеу әдістері мыналар:\r\n\r\n•	Ауырсыну және ісінуді азайту мақматында құрамында кортикостероидтер (мысалы, кортизон) бар жақпа майларды пайдалану;\r\n•	Ауырсыну сезімін азайту үшін құрамында лидокаин бар жақпа майларды қолдану;\r\n•	Іш қатуды емдеу үшін іш өткізгіш дәрілерді пайдалану;\r\n\r\nҚышуды басу үшін төменде  көрсетілген  амалдарды қолдансаңыз болады: \r\n\r\n•	Мақталы тығынның көмегімен зақымдалған жерге жаңғақ қайнатпасын жағыңыз; \r\n•	Мақталы іш киімін киіңіз.\r\n•	Парфюмерлік дәретхана қағазын пайдаланбаңыз. Оның орнына дымқыл салфеткамен  сүртіңіз.\r\n•	Зақымдалған аумақты тырнамаңыз.\r\n\r\nВанна қабылдасаңыз өзіңізді жақсы сезінуге мүмкіндік туады. 10-15 минутқа жылы су құйылған ваннада отырыңыз.\r\n\r\nЕгер үй жағдайында емделу оң нәтиже бермесе, дәрігерге қаралып, геморрой симптомдарын азайтуға бағытталған дәрі-дәрмектерді қолданыңыз.\r\n\r\nЕгер бұл жеткіліксіз болса, геморройлық түйіндерді (гемороходектомия) алып тастау секілді, кейбір  хирургиялық процедуралар қажет болуы мүмкін. Әдетте, бұл процедура ауыр қан тоқтамай қойғанда немесе геморройлық түйін жоғалуы мүмкін болып тұрғанда, одан басқа, емдеу әдістері нәтиже бермегенде жүргізіледі.\r\n\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\nГеморройлық түйіндердегі қан тоқтамалары, тромбтардың түзілуіне соқтыруы мүмкін және түйіннің айналасындағы тіндердің атрофиясына әкелуі мүмкін. Кейде тромбтар жиналып қалған геморройлық түйінді жою үшін хирургиялық емдеу әдісі пайдаланылады. \r\nСирек жағдайларда ауыр қан кетуі мүмкін. Қан жоғалтудың ұзақ мерзімді нəтижесі темір тапшылығы анемиясына ұшырауы мүмкін.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nТөменде көрсетілгендей жағдайлар орын алса, дәрігерге қаралыңыз:\r\n\r\n• Геморройдың симптомдары үй жағдайында емделмесе;\r\n• Тік ішектен қан кете. Сіздің дәрігеріңіз басқа да қан кету себептерін тексеруі мүмкін.\r\n\r\nКелесі жағдайларда дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n\r\n• Сіз көп мөлшерде қан жоғалтсаңыз.\r\n• Қан кету кезінде басыңыз айналса, есіңізден тану жағдайлары орын алса.\r\n\r\n\r\nАлдын алу \r\n\r\nІш қату, іш босату кезінде қатты күшенгенде, дәретханада ұзақ отырғанда геморройдың қаупі жоғарлайды. Геморройдың алдын алу үшін іш қатуды болдырмау үшін: \r\n\r\n•	Көп мөлшердегі сұйықтықтарды ішіңіз.\r\n•	Жоғары талшықты өнімдерді (көкөністер, жемістер және тұтас дәндер) қабылдаңыз.\r\n•	Талшықтың жоғары құрамымен биологиялық қоспаларды қабылдау мүмкіндігін қарастырыңыз.\r\n•	Ішектің қозғалысы кезінде стресстің жоғары болуын болдырмау үшін іш жүргізетін дәрілерді қолданыңыз.\r\n \r\nДереккөз: https://medlineplus.gov/ency/article/000292.htm\r\n\r\nСинонимдер:\r\n\r\nТік ішектік түйіндер; Геморрой; Тік ішектегі қатпарлар.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(717,'article','681','Верльгоф ауруы (иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура)','kz','2018-11-19 10:35:23','2018-11-19 10:33:00','Вергольф ауруы немесе иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура (ИТП) қан ұюының бұзылуымен сипатталады. Яғни иммундық жүйе қан ұюына қажетті тромбоцит жасушаларын жояды. Бұл індетке шалдыққан адамдардың қан құрамындағы тромбоциттері өте төмен мөлшерде болады. Оны тромбоцитопения деп атайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=681',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','В','Верльгоф','y','   Верльгоф ауруы (иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура) Вергольф ауруы немесе иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура (ИТП) қан ұюының бұзылуымен сипатталады. Яғни иммундық жүйе қан ұюына қажетті тромбоцит жасушаларын жояды. Бұл індетке шалдыққан адамдардың қан құрамындағы тромбоциттері өте төмен мөлшерде болады. Оны тромбоцитопения деп атайды. Вергольф ауруы немесе иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура (ИТП) қан ұюының бұзылуымен сипатталады. Яғни иммундық жүйе қан ұюына қажетті тромбоцит жасушаларын жояды. Бұл індетке шалдыққан адамдардың қан құрамындағы тромбоциттері өте төмен мөлшерде болады. Оны тромбоцитопения деп атайды.\r\n\r\nСебептері\r\nВерльгоф ауруы иммун жүйесінің белгілі бір жасушалары тромбоциттерге қарсы антидене түзе бастағанда пайда болады.  Тромбоциттер өз кезегінде қанұюына жауап береді – олар  қан  тамырларының кішкентай зақымданған тесіктерін бітеп, ағзада қанның қалыпты айналуына жағдай жасайды.\r\n\r\nАуру пайда болған кезде, ағза түзген антиденелер көкбауырдағы тромбоциттерге шабуыл жасайды.\r\nБұл ауру балаларға көбінесе инфекцияға жұғады. Ал ересек адамдарда аурудың созылмалы формасы вирустық инфекциядан кейін, белгілі бір топтардағы дәрілерді қолданғаннан, жүктілік кезінде немесе иммун жүйесінің бұзылуы салдарынан орын алады екен.\r\nИТП-мен әйелдер жиі ауырады.  Ал жас балалардың арасында қыздар мен ұлдардың зақымдануы тең дәрежеде екен.\r\n\r\nСимптомдары\r\n•	Тері қанталайды, теріде үсақ қызыл нүктелі бөртпелердің пайда болуымен сипатталады;\r\n•	Теріде түсініксіз көгерулер пайда болады;\r\n•	Ауыз қусынан немесе мұрыннан қан ағады;\r\n•	Шамадан тыс етеккір кетеді.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nЗертханалық жағдайда ағзадағы тромбоциттердің мөлшерін анықтау үшін және қанның ұюын тексеру үшін тест жүргізіледі.\r\n•	Жалпы қан талдамасынан тромбоциттердің мөлшері аз болып шығады;\r\n•	Қанның ұюына өткізілген тест аномальді көрсеткіш көрсетеді;\r\n•	Тромбоциттерге қарсы антиденелер кездеседі;\r\n•	Қан айналымының уақыты жылдамдағыны белгілі болады.\r\nМиға пункция жүргізуде бірден бір стандартты диагностика қоюға және мегакариоцит жасушалары санының көбейгендігін анықтауға сеп болады. бұл жасушалар – тромбоциттердің бастапқы формасы болып табылады.\r\n\r\nЕмделуі\r\nБұл ауруға шалдыққан жас балалар көбінесе өздігінен жазылып кетеді. Кей бір жағдайда ғана терапия қажет болуы мүмкін.\r\nЕресектерге стериоидты қабынуға қарсы дәрілер (преднизолон) тағайындалады. Кейбір ауыр жағдайларда, көкбауырды алып тастау (спленэктомия) үшін  хирургиялық шара қолдану да ұсынылады. Бұл әдіс арқылы науқастардың жартысына жуығының ағзасындағы тромбоциттердің мөлшерін қайта қалпына келтіруге болады.\r\nЕгер преднизолонмен емделу көмектеспесе, онда терапияның басқа түрлерін қолданып көрсе болады:\r\n•	Данозол дәрісін қолдану;\r\n•	Гамма-глубиннің иньекциялық көп мөлшерін қолдану;\r\n•	Иммундық жүйеге демеу беретін дәрілер қолдану;\r\n•	Қандағы антиденелерге фильтрация жүргізу;\r\n•	Белгілі бір қан түрлеріндегі адамдар үшін Анти-RhD терапиясын өткізу.\r\nВерльгоф ауруымен ауратын адамдарға асперин, ибупрофен немесе варфарин сияқты дәрілерді қабылдамаған дұрыс. Себебі, мұндай дәрілер тромбоцит функциясынажәне қан айналымына әсер етеді, оның салдарынан қан кету жағдайлары орын алуы ықтимал.\r\n\r\nАуру аясында\r\nРемиссия кезінде (аурудың симтомсыз кезеңі) емделіп кетудің мүмкіндігі жоғары. Ауру ересектерде кей жағдайда ғана созылмалы формаға енеді және ремиссия кезеңінен кейін де жаңадан пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nСинонимдері:\r\nиммунопотологиялық тромбоцитопениялық пурпура\r\n\r\nТегтер: \r\nВерльгоф ауруы, \r\nиммунопотологиялық тромбоцитопениялық пурпура\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(718,'article','754','Бруксизм (тісті шықырлату)','kz','2018-11-26 11:58:43','2018-11-26 11:57:00','__Бруксизм__ (тісті шықырлату) – адамның ұйықтап жатқан кезде тісін шықырлатуын атайды.Әдетте бұл ұйқы мезгілінде болады. Бұл процесс әсерінен тіс тегістеліп, үшкірленеді және тістің эмалі құртылып, ауырсыну пайда болады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=754',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бруксизм','y','   Бруксизм (тісті шықырлату) __Бруксизм__ (тісті шықырлату) – адамның ұйықтап жатқан кезде тісін шықырлатуын атайды.Әдетте бұл ұйқы мезгілінде болады. Бұл процесс әсерінен тіс тегістеліп, үшкірленеді және тістің эмалі құртылып, ауырсыну пайда болады. Бруксизм (тісті шықырлату) – адамның ұйықтап жатқан кезде тісін шықырлатуын атайды.Әдетте бұл ұйқы мезгілінде болады. Бұл процесс әсерінен тіс тегістеліп, үшкірленеді және тістің эмалі құртылып, ауырсыну пайда болады.\r\n\r\nБурксизімнің себептері белгісіз болғанымен, ол мыналардың әсерінен болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Эмоциялық күйзеліс, шаршау немесе ұйқының бұзылуы\r\n•	Тістенудің дұрыс болмауы немесе қисаюы, тістердің болмауы\r\n•	Алькогольдік өнімдерді және есірткіні пайдалану\r\n•	Адамның ішінде құрттардың болуы\r\n•	Психикалық бұзылыстар нәтижесінде\r\n\r\nЕгер тісті шықырлату тіс жарақатын тудыратын болса, онда стоматологқа қаралу керек. Себебі, стоматолог сізге қандай ем қажет екенін тағайындайды.Тістің ары қарай зақымдалуын алдын алу үшін ауыз қуысын қорғайтын құрылғылар берілуі мүмкін.\r\n \r\n\r\nТегтер:\r\n \r\nбруксизм\r\nтісті шықырлату     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(719,'article','780','Артериялық гипотензия','kz','2018-11-28 10:22:22','2018-11-28 10:20:00','__Артериялық гипотензия__ \'\'__(син. артериялық гипотония )__\'\' артериялық қысым мөлшерінің  төмендеуімен сипатталады.\r\nКейбір адамдардың тумысынан қан қысымы төмен болады және олар сол күйінде де өздерін жап-жақсы сезінеді.  Олар үшін төменгі қан қысымы қалыпты  болып саналады. Гипотония көбінесе 30-40 жастағы әйел адамдарда немесе оданда жас 19-30 жас аралығында қыздарда кездеседі.Әйелдер де негізінен еркектерге қарағанда қан қысымы  төмен болып келеді, ал жағымсыз ауа-райы немесе гормональды өзгерістер кезінде тіптен төмендеп кетуі мүмкін. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=780',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Артериялық','y','   Артериялық гипотензия __Артериялық гипотензия__ \'\'__(син. артериялық гипотония )__\'\' артериялық қысым мөлшерінің  төмендеуімен сипатталады.\r\nКейбір адамдардың тумысынан қан қысымы төмен болады және олар сол күйінде де өздерін жап-жақсы сезінеді.  Олар үшін төменгі қан қысымы қалыпты  болып саналады. Гипотония көбінесе 30-40 жастағы әйел адамдарда немесе оданда жас 19-30 жас аралығында қыздарда кездеседі.Әйелдер де негізінен еркектерге қарағанда қан қысымы  төмен болып келеді, ал жағымсыз ауа-райы немесе гормональды өзгерістер кезінде тіптен төмендеп кетуі мүмкін.  Артериялық гипотензия (син. артериялық гипотония ) артериялық қысым мөлшерінің  төмендеуімен сипатталады. Ересектерде қартериялық қысымның қалыпты шегі  105/65 мм.сын.бағ, ал балаларда 85/60 мм.сын.бағ болу керек. \r\n\r\nКейбір адамдардың тумысынан қан қысымы төмен болады және олар сол күйінде де өздерін жап-жақсы сезінеді.  Олар үшін төменгі қан қысымы қалыпты  болып саналады. Гипотония көбінесе 30-40 жастағы әйел адамдарда немесе оданда жас 19-30 жас аралығында қыздарда кездеседі.Әйелдер де негізінен еркектерге қарағанда қан қысымы  төмен болып келеді, ал жағымсыз ауа-райы немесе гормональды өзгерістер кезінде тіптен төмендеп кетуі мүмкін. \r\n\r\nГипотонияның симптомы\r\n\r\nҚан қысымы төмендеген кезде адамда әлсіздік, ұйқышылдық, бастың айналуы, ауыр жағдайда науқастың талып қалуы және аз ғана физиқалық жаттығу кезінде жүрегінің қатты соғуы байқалады. Гипотонияның ең жағымсыз симптомдарының бірі – ортостатикалық гипотония болып табылады. Бұл симптом кезінде адам отырған немесе жатқан жерінен атып тұрған уақытта басының айналуы,көзінің қарауылтуы тіпті кейде науқас есінен танып қалуы да мүмкін.\r\n\r\nГипотонияның түрлері\r\n\r\nЖедел гипотония жартты түрде бөлінеді (қысымның түсуі, кенеттен көтерілуі) және созылмалы гипотония (қысым белгілі бір уақытқа дейін төмендейді). Сондай-ақ гипотония біріншілікті  (қан қысымын түсуі басқа ауруларға байланысты болмайды) және симптомдық (қан қысымының түсуі басқа ауралардың симптомдарына байланысты дамиды) болып бөлінеді.\r\n\r\n•	Жедел симптоматикалық гипотония (қан қысымның бірден төмендеп кетуі)  кезінде өмірге қауіп төнуі мүмкін, сондықтан көп күттірмей мамандандырылған медициналық көмек көрсету қажет болады. Себебі қан қысымының тым қатты төмендуі   жедел инфарктік миокардасымен,  өкпе артерияларының тромбоэмболиясымен, ауыр аритмиялармен, жүрек ішілік блокадасымен, аллергиялық реакциямен, қан кетулермен т.б. да жайттармен астасып кетуі мүмкін. Адамның қан қысымына байланысты өзін-өзі тоссыннан нашар сезіну жағдайы орын алғанда, өздігіңізден ем-шара қолданбай, тез арада дәрігерге хабарласыңыз. \r\n•	Созымалы біріншілікті гипотония – көбінесе жастарда кездеседі, ол  тамыр тонусы айналымының бұзылыстарымен (вегето-тамырлық дистония)  көрініс береді. Қан тамырлар жүйкелік және эндокриндік бұзылыстарға байланысты кеңейеді сосын қан ағу жылдамдығы төмендейді. Осыдан кейін мүшелерге қоректік заттардың тасымалдануы нашарлайды, алдымен ми зақымдалады да соған байланысты әлсіздік, ұйқышылдық, ақыл-есінің нашарлауы сияқты белгілері пайда болады. Сонымен қатар созылмалы қан қысымының төмендеуіне күйзелістік жағдайлар, ауыр депрессиялар да айтарлықтай әсерін тигізеді. Бұл жағдайда психотерапевттің көмегі қажет.\r\n\r\nСозылмалы қан қысымының төмендеуі эндокриндік аурулар (гипотериоз,бүйрек үсті безінің жеткілісіздігі) кезінде және жүректің жиырылу қызметі нашарлағанда (симптоматикалық гипотония) дамиды. \r\n\r\nАдам климаттық деңгейін өзгерткенде адаптация уақытында немесе ауа-райын жағымсыз сезінгенде қан қысымы төмендейді. Мысалы, орта аймақтарда тұратын адам таулы аймаққа барғанда немесе керісінше тропикалық жерге барғанда қан қысымының төмендеуі байқаулы мүмкін. Тағы да көптеген факторлар қан қысымының төмендеуіне әсер етеді, мысалы: жоғары ылғалдылық, электромагниттік өрістердің әсері,радиация және т.б. Кейбір аллергиялық реакциялардың көрінстері де гипотония болуы мүмкін. Басқа да тамырлық аурулар, мысалы гипертониялық ауру мен салытырғанда гипотения зиянсыз ауру болып көрінеді. Дегенмен гипотонияның әсерінен басқа жүйелерде ауыр асқынулар болуы мүмкін. Сондықтан емді кардиолог-дәрігердің бастауымен сауатты әрі сапалы жүргізу керек.\r\n\r\nГипотонияның емделуі\r\n\r\n•	Себеп болған ауруды емдеу;\r\n•	Күн тәртібін қалыптастыру (демалыс және жұмыс уақытын бір деңгейге әкелу)\r\n•	Күніне 4-6 рет толық және тойымды тамақтану\r\n•	Адаптогендерді қолдану (женьшень, элеутерококк, пантокрин және т.б)\r\n•	Емдік жаттығулар жасау\r\n•	Инемен емдеу (иглорефлексотерапия)\r\n•	Массаж жасату\r\n•	фитотерапия, ароматерапия, иглорефлексотерапия, психотерапия, витаминотерапия.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nартериялық гипотензия\r\nартериялық гипотензия симптомдары\r\nартериялық гипотензия емі\r\nартериялық гипотония\r\nгипотония\r\nгипотония емі\r\nгипотония симптомдары\r\nартериялық гипотензия диагностикасы\r\nтөмен қан қысымы\r\nтөмен артериялық қан қысымы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(720,'article','837','Жанаспалы  дерматит','kz','2018-12-21 03:22:36','2018-12-21 03:15:00','Жанаспалы дерматит – бұл ауру қандай  да бір затпен тікелей жанасқанның салдарынан туындайды. Ол қабынбалы, жараға түрінде болады, үстіңгі жағы қызарып тұрады. \r\nЖанаспалы дерматиттің екі формасы бар: аллергиядан  және тітіркенуден (тиген бір заттың әсерінен)  туындаған.\r\n\r\nКейбір өсімдіктер уыт бөледі, одан тері тітіркенеді. Бұл емен ағашының жапырағынан туындаған у болуы мүмкін. Бұл жапыраққа тері тиіп кеткен кезде, түзу жолақтар пайда болады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=837',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жанаспалы','y','   Жанаспалы  дерматит Жанаспалы дерматит – бұл ауру қандай  да бір затпен тікелей жанасқанның салдарынан туындайды. Ол қабынбалы, жараға түрінде болады, үстіңгі жағы қызарып тұрады. \r\nЖанаспалы дерматиттің екі формасы бар: аллергиядан  және тітіркенуден (тиген бір заттың әсерінен)  туындаған.\r\n\r\nКейбір өсімдіктер уыт бөледі, одан тері тітіркенеді. Бұл емен ағашының жапырағынан туындаған у болуы мүмкін. Бұл жапыраққа тері тиіп кеткен кезде, түзу жолақтар пайда болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЖанаспалы дерматит – бұл ауру қандай  да бір затпен тікелей жанасқанның салдарынан туындайды. Ол қабынбалы, жараға түрінде болады, үстіңгі жағы қызарып тұрады. \r\nЖанаспалы дерматиттің екі формасы бар: аллергиядан  және тітіркенуден (тиген бір заттың әсерінен)  туындаған.\r\n\r\nКейбір өсімдіктер уыт бөледі, одан тері тітіркенеді. Бұл емен ағашының жапырағынан туындаған у болуы мүмкін. Бұл жапыраққа тері тиіп кеткен кезде, түзу жолақтар пайда болады.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nБір заттың тиюі салдарынан тітіркенген дерматит, аурудың ең көп таралған формасы болып табылады. Бұл аурудың себепшілері: түрлі қышқылдар, қабыршықты материалдар, сабын сияқты, жуу құралдары, желдеткіштер, ертінділер мен басқа да заттар. Мұндай заттардан тірі күйгендей әсер береді.\r\n\r\nБасқа да тітіркендіргіштер мыналар:\r\n\r\n•	Цемент;\r\n•	Шашқа арналған бояқ;\r\n•	Жөргектерді ұзақ уақыт ауыстырмау;\r\n•	Пестицидтер мен гербицидтер\r\n•	Резиналы қолғаптар;\r\n•	Сусабын.\r\n\r\nАллергиялық жанаспалы дерматит, егер сіздің теріңізде аллергия немесе гиперсезімталдық болса, онда алерген болып есептелетін кейбір заттың немесе материалдың әсер беруінен туындайды. \r\n\r\nКөбінесе аллерген болып табылатындар, төменде берілген:\r\n\r\n•	Кірпік жапсыратын кілей және шаш жалғайтын құралдар;\r\n•	Антибиотиктер, (неомицин секілді) терінің үстіне жағатын;\r\n•	Бальза Перу (көптеген арнайы тамаққа арналған қоспалар, бояқтар сондай-ақ көптеген азық-түлік пен сусындар);\r\n•	Маталар мен киімдер;\r\n•	Ароматикалық заттар, парфюмерлік, косметикалық, азықтық, сабын және дымқылдандырғыш лосьондар;\r\n•	Тырнаққа арналған лактар, шашқа арналған бояқтар, кетіруге арналған сертінділер;\r\n•	Жапсырғыштар немесе басқа да материалдар (бағалы бұйымдар, сағат баулары, метал түймелер, ішкиімнің темір ілгектері, бекіткіштер, қалта пышақтары, помадалар мен опалардың қаптары);\r\n•	Улы шырмауық, емен, сірке ағашы немесе басқа да өсімдіктер;\r\n•	Резиналы немесе латекстік қолғаптар мен аяқ киімдер\r\n\r\nКез-келген затмен алғашқы рет байланыс боған кезде сізге еш әсер білінбеуі мүмкін, бірақ ылғи тұрақты түрде оларды қолдансаңыз бойыңыздағы сезімталдықты сезе бастайсыз, міне ол сол заттан сіздің аллергияңыз бар деген сөз.\r\n\r\nКейбір заттардан туындайтын аллергиялық реакция, терімен ұзақ уақыт бойы үйкеліп, күн сәулесімен астасып барып әсер береді. Оларға қырынуға арналған лосьондар, күннен қорғағыш крем, сульфаниламидті жақпа май, кейбір әтірлер, тасты-көмірқышқылды  шайырлар мен майлар жатады. Кейбір ауамен әсер ететін аллергендер бар, олар:  шаң немесе инсектицті аэрозолдар, сондай-ақ, олар жанаспалы дерматиттің себепкері болуы мүмкін.\r\n\r\nМетал, никель дегендер теріні қабындыруы мүмкін (эритема), бөртпе және қышу туындатады. \r\n\r\nНикельді дерматит те жеткілікті түрде кең таралған ауру болып табылады.  Оның белгілері: артқы жағы  құрышты болаттан жасалған сағатты таққанда білектен білінебі, сондай-ақ тағылған никелді сырғалардың әсерінен құлақтан білінеді, немесе темірден жасалған киім түймелерінен белгілерді байқауға болады.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nСимптомдар аурудың пайда болған себептеріне қарай ажыратылады, сондай-ақ, аллергиялық дерматиттің тудырушы аллергендеріне байланысты болады.  Әр адамда ауру симптомдары әр түрлі сипатта көрініс беруі мүмкін.\r\n\r\nАллергиялық реакция күтпеген жерден туындауы мүмкін. немесе аллергенге жолағаннан кейін бірнеше айдан кейін байқалуы мүмкін.\r\n\r\nЖанаспалы дерматит көбінесе қолда пайда болады. Шаш күтіміне арналған заттардың, косметикалардың, парфюмениялардың салдарынан бет терісінде, баста, мойында аллергиялық реакция жиі байқалып тұрады. Зергерллік бұйымдар да жанаспалы дерматиттің себепкері бола алады. Ондай жағдайлар тек оларды таққан кезде ғана орын алады.\r\n\r\n\r\n\r\nЖиі кездесетін симпомдары терінің зақымданған ошағының қышуы. Аллергиялық дерматитте қышу симптомы өте күшті болады. Дерматит  кезінде берілген әсерден тері тітіркеніп, сондай-ақ күю мен ауру сезімдері мазалауы мүмкін.\r\n\r\nАллергиялық дерматит кезінде аллерген тиген жердегі тері қызарып,  жолақты немесе дақ секілді бөртпелер шығады. Көп жағдайда аллергиялық реакция, аллергенмен жанасқаннан кейін , 24-48 сағаттан кейін бөртпе түрінде басталады. Бөртпелер мынадай болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Үстіңгі  жағы дымқыл, күлдіреуік түрінде түзілген томпиған қызылдар бірігуге бейім болады;\r\n•	Сипалағанда ыстық  болады және ауырсындырып  тұрады;\r\n•	Сипалағанда жабысқақ, дымқыл болады немесе қабыршықтанып тұрады;\r\n•	Беті аршылып-аршылып тұрады, жара болып кетеді немесе үлкейеді.\r\n\r\nДерматит кезінде әсер еткен тітіркендіргіштердың дамуы барысында, тері құрғауы мүмкін,  ерін де қызарып кетеді. Қолдарда тіліктер (шытынау секілді) пайда болады. Егер тітіркенудің алды алын баса қабынуы да мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nДиагнозы терінің сыртқы бетінің негізіне және тітіркендіргішпен немесе аллергенмен қашан жанасқанына байланысты қаралып, тексеріліп қойылады.  \r\n\r\nАппликационды аллергологиялық тесттердің (патч-тесттер) өткізу жолдарымен терінің реакциясын тудырған  аллергеннің себебі анықталуы мүмкін. Бұл тексеру дерматиттен ұзақ уақыт бойы зардап шегіп жүрген науқастарға қолданылады. \r\n\r\nБұл шараны өткізу үшін, дәрігерге үш мәрте барып-тұруға тура келеді. Оны кәсіби біліктілігі бар және  бұл шараны жақсы талдап бере алатын дәрігер жүргізеді.\r\n\r\nТеріге емдеу шараларын жүргізу барысында аллерген болуы ықтимал аппликация таңылады. Олардың 48 ағаттан кейін шешіп, терінің пайда болған реакциясын  бағалайды. \r\nҮшінші жолығу аппликацияны алып тастағаннан кейін 2 күн өткен соң тағайындалады, енді бұл, өте күрделі реакцияны бағалау үшін қажет болады.\r\n\r\nЕгер сіз терінің азғантай бөлігіне қандай да-бір материалды тестілеуден өткізген болсаңыз, аллергиялық реакцияны байқасаңыз,  онда ноы өзіңізбен бірге алып келгеніңіз жөн.\r\nБасқа да аурулардың туындау мүмкіндігі бар деген күмән болса, онда сізге басқа тексеру жолдары тағайындалады.Мысалы, тері теліміне биопсия жүргізу немесе зақымдалған телімге бактериологиялық зерттеу жүргізіледі (см. бактериологиялық зерттеу тері үлгісіне  немесе шырышты қабықа биопсия жасалады).\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nТеріге тітіркендіргіш тисе, оны толығымен жою мақсатында алдымен терінің зақым алған жерін көп мөлшердегі сумен жуу керек. Кейін ол белгілі болған аллерген немесе тітіркендіргішке қайталап, жуымай-ақ қойған жөн. \r\n\r\nКейбір жағдайда, ең тиімді шешіім, зақымдалған жерге қол тигізбей-ақ қою болып табылады.\r\n\r\nЖұмсартқыз заттар немесе ылғалдандырғыштар теріні ылғалдандырып тұруға көмек береді, сондай-ақ, терінің қайта қалпына келуіне жағдай жасайды. Олар терінің қайта қабынудан қорғайды. Аталмыш заттар алдын алу шарасының және жанаспалы дерматит емінің алғашқы қадамы болып саналады. \r\n\r\nҚұрамында терінің қабынуын төмендететін кортикостеройдтары бар жақпа майлар мен кремдер айтарлықтай көмен беруі мүмкін. Бұл жақпа майлар мен кремдерді қолданарда, оның қолданулы тәсіліне аа мән берген абзал. Аталмыш дәрілерді шамадан тыс қолданса, олар болашақта тері ауруларына соқтыруы мүмкін.\r\n\r\nДәрігер терінің сыртына жағу үшін картикостеройдтармен бірге такролимусті жақпа майларды немесе пимекролимусты кремдерді қолдануды тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nАуыр жағдайда кортикостероидты дәрілік препараттар тағайындалуы мүмкін.  Дәрілердің жоғары дозалы терапиясы 12 күндік қабылдаулармен  жүзеге асады. Сондай-ақ сізге кортикостероидтармен пульс-терапия тағайындалады. \r\n\r\nБасқа да симптоптарды жеңілдету үшін тыныштандырғыш және терінің қышуына қарсы кетіргіш лосьонды дымқыл таңғыш байлау тағайындалады.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nЖанаспалы дерматит әдетте , асқынбаса, 2 немесе 3 аптаның ішінде жазылады. Дегенмен ауру қиындауы да мүмкін, аллергенді немесе қатысты заттың элиминациясы табылмаса  аурудың бетін қайтару қиынға  соғады.\r\n\r\nДереккөз: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000869.htm    \r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(721,'article','857','Аллергиялық реакция: алғашқы көмек','kz','2018-12-21 05:54:44','2018-12-21 05:51:00','Демікпе және аллергия жайында толығырақ мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/233\r\n\r\nАстан болатын аллергия жайында мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/9591\r\n\r\nТөменде аллергиялық реакция туындағанда қандай алғашқы көмек көрсету керектігі жайында ақпарат берілген.\r\nАллергияның  жеңіл және салмақты ауыртпалығы болады:\r\n\r\nАлдымен өзіңіз сабыр етіңіз, және осы жағдайға тап болған адамды тыныштандырыңыз. Адам абыржығанда симптомдар көтеріліп кетуі  мүмкін.\r\nАллергенді теңестіріп көріңіз және мұндай аллергендерден алдағы уақытта аулақ жүруге тырысыңыз. Егер араның шаққанынан  аллергиялық реакция пайда болса, қатты заттың көмегімен оның инесін алып тастаңыз. Мысалы, тырнақпен немесе пластикалық кредит картасымен. Қысқыш қолданбаңыз. Теріге қадалған  жәндіктің инесін сығып жіберсе, одан у таралуы мүмкін.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=857',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аллергиялық','y','   Аллергиялық реакция: алғашқы көмек Демікпе және аллергия жайында толығырақ мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/233\r\n\r\nАстан болатын аллергия жайында мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/9591\r\n\r\nТөменде аллергиялық реакция туындағанда қандай алғашқы көмек көрсету керектігі жайында ақпарат берілген.\r\nАллергияның  жеңіл және салмақты ауыртпалығы болады:\r\n\r\nАлдымен өзіңіз сабыр етіңіз, және осы жағдайға тап болған адамды тыныштандырыңыз. Адам абыржығанда симптомдар көтеріліп кетуі  мүмкін.\r\nАллергенді теңестіріп көріңіз және мұндай аллергендерден алдағы уақытта аулақ жүруге тырысыңыз. Егер араның шаққанынан  аллергиялық реакция пайда болса, қатты заттың көмегімен оның инесін алып тастаңыз. Мысалы, тырнақпен немесе пластикалық кредит картасымен. Қысқыш қолданбаңыз. Теріге қадалған  жәндіктің инесін сығып жіберсе, одан у таралуы мүмкін.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nДемікпе және аллергия жайында толығырақ мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/233\r\n\r\nАстан болатын аллергия жайында мына сілтемеден оқыңыз: http://www.zdrav.kz/node/9591\r\n\r\nТөменде аллергиялық реакция туындағанда қандай алғашқы көмек көрсету керектігі жайында ақпарат берілген.\r\nАллергияның  жеңіл және салмақты ауыртпалығы болады:\r\n\r\nАлдымен өзіңіз сабыр етіңіз, және осы жағдайға тап болған адамды тыныштандырыңыз. Адам абыржығанда симптомдар көтеріліп кетуі  мүмкін.\r\nАллергенді теңестіріп көріңіз және мұндай аллергендерден алдағы уақытта аулақ жүруге тырысыңыз. Егер араның шаққанынан  аллергиялық реакция пайда болса, қатты заттың көмегімен оның инесін алып тастаңыз. Мысалы, тырнақпен немесе пластикалық кредит картасымен. Қысқыш қолданбаңыз. Теріге қадалған  жәндіктің инесін сығып жіберсе, одан у таралуы мүмкін.\r\n\r\n1.	Егер адамда бөртпе немесе қышу пайда болса, салқын компресс басыңыз және гидрокартизонды жақпа май жағыңыз;\r\n2.	Қатерлі симптом пайда бола ма, бақылау керек;\r\n3.	Медициналық көмекке көңіл бөліңіз. Жеңіл аллергиялық серпіліс болса, дәрігер сізге антигистаминді дәрілік препаратты қабылдауды тағайындайды.\r\n\r\nАллергиялық реакцияның ауыр түріне тап болған адамның тыныс алу жолдарын тексеріңіз, сонымен қатар, тыныс алу мен қанайналымның ағымын да бақылаңыз. Қауіпті белгі болып – кеңірдектің ісуі есептеледі. Ол кезде, дауыс қысылады, жіңішкеріп не болмаса жуарып шығады, және тыныс алуы қиындай түседі. Онадй жағдай орын алса жасанды дем беретін жүрек-өкпелік реанимациясын өткізу керек.\r\n\r\n1.	Кешіктірмей жедел жәрдемге хабарласыңыз;\r\n2.	Сабыр сақтаңыз, зардап шеккен адамды да сабырға шақырыңыз;\r\n3.	Егер аллергиялық серпіліс ара шаққаннан болса, оның теріге қадалған инесін тырнақпен немесе қатты бір затпен итеріп, алып тастаңыз. Қысқыш қолданбаңыз. Инені сықса, уы одан сайын денеге таралуы мүмкін.\r\n4.	Егер зардап шекен адамның қолының астында аллергияға қарсы дәрісі болса, оны алып беріңіз. Ауыз арқылы, тыныс алу жолдарына әсер ететін дәрілерді мүлдем қолданбаңыз.\r\n5.	Есеңгіреудің шамамен өлшемін анықтаңыз. Егер адам жатса, онын аяғын 30 см биіктікке көтеріп қойыңыз, пальто немесе көрпемен жабыңыз үстін. Мына жерлері зақымданған адамдарды мұндай күйде жатқызып кетпеңіз: басы, мойны, арқасы, аяғы немесе жайсызданып тұрған кезде.\r\n\r\nНе істемеу керек\r\n•	Адам аллергияға қарсы бір иньекцияны қабылдап алса болды, барлық қауіп-қатерден құтылады деп ойлап қалмаңыз;\r\n•	Демі қысылып жатқан зардап шегушінің басының астына жастық төсемеңіз. Ол оның тыныс алуына едәуір кедергі жасауы мүмкін;\r\n•	Демі қысылып жатқан адамға аузынан ешнәрсе ішкізбеңіз.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса көп күттірмей медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n•	Зардап шеккен адамда  аллергиялық реакцияның ауыр формасы болса. Симптомдардың білінуін күтпеңіз;\r\n•	Егер зардап шеккен адамда бұрін ауыр формадағы аллергиялық серпіліс болса.\r\n\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институтарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000005.htm\r\nБеттің ісінуі, безеулер, Аллергиялық реакцияс (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nаллергия\r\nаллергиялық реакция\r\nаллергияға алғашқы көмек\r\nденедегі бөртпелер\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(722,'article','926','Adam papıllomasynyń vırýsy (APV) jáne jynystyq aýmaqtaǵy súıelder (úshkir kondılomalar).','qz','2018-07-11 07:10:15','2018-07-11 06:51:00','Adam papıllomasynyń vırýsy (APV) – súıelderdiń sebebi bolatyn vırýstardyń keń taralǵan toby. APV júzden astam túri bar. Olardyń kópshiligi qaýipsiz, tek 30 jýyq túri qaterli isiktiń damý qaýpin arttyrady. Olar ádette, jynystyq aǵzalardy zaqymdaıdy, juqpaly jynystyq seriktesten jynystyq qatynasta juǵady. Qaterli isikti damytý qaýpi tómen (tómen onkogendi qaýip) jáne qaterli isikti damytý qaýpi joǵary (joǵary onkogendi qaýip) bolyp bólinedi. Tómen onkogendi qaýipti APV jynystyq aýmaqtaǵy súıelderdiń sebebi bolady. joǵary onkogendi qaýipti APV áıelderde jatyr moınynyń, výlvanyń, inshektiń jáne aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin. Erlerde penıs pen aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nKópshilik adamdarda APV juqqanda jynystyq aýmaqta súıel paıda bolady, basqalarda sımptomdary bolmaýy da múmkin. Dáriger súıelderdi emdeý nemese alyp tastaýy múmkin. Áıelderde Papanıkolaý boıynsha juǵyndy alynady (Pap-test), ol qaterli isikke aparýy múmkin jatyr moınyndaǵy ózgeristerdi anyqtaýy múmkin.\r\n\r\nPrezervatıvterdi durys qoldaný APV taralýyn tolyq joımasa da, edáýir azaıtady. Vaktsına egý APV keıbir túrlerinen qorǵaıdy, onyń ishinde, qaterli isikke aparatyn túrlerinen.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=926',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Adam','y','   Adam papıllomasynyń vırýsy (APV) jáne jynystyq aýmaqtaǵy súıelder (úshkir kondılomalar). Adam papıllomasynyń vırýsy (APV) – súıelderdiń sebebi bolatyn vırýstardyń keń taralǵan toby. APV júzden astam túri bar. Olardyń kópshiligi qaýipsiz, tek 30 jýyq túri qaterli isiktiń damý qaýpin arttyrady. Olar ádette, jynystyq aǵzalardy zaqymdaıdy, juqpaly jynystyq seriktesten jynystyq qatynasta juǵady. Qaterli isikti damytý qaýpi tómen (tómen onkogendi qaýip) jáne qaterli isikti damytý qaýpi joǵary (joǵary onkogendi qaýip) bolyp bólinedi. Tómen onkogendi qaýipti APV jynystyq aýmaqtaǵy súıelderdiń sebebi bolady. joǵary onkogendi qaýipti APV áıelderde jatyr moınynyń, výlvanyń, inshektiń jáne aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin. Erlerde penıs pen aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nKópshilik adamdarda APV juqqanda jynystyq aýmaqta súıel paıda bolady, basqalarda sımptomdary bolmaýy da múmkin. Dáriger súıelderdi emdeý nemese alyp tastaýy múmkin. Áıelderde Papanıkolaý boıynsha juǵyndy alynady (Pap-test), ol qaterli isikke aparýy múmkin jatyr moınyndaǵy ózgeristerdi anyqtaýy múmkin.\r\n\r\nPrezervatıvterdi durys qoldaný APV taralýyn tolyq joımasa da, edáýir azaıtady. Vaktsına egý APV keıbir túrlerinen qorǵaıdy, onyń ishinde, qaterli isikke aparatyn túrlerinen. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nKirispe\r\n\r\nAdam papıllomasynyń vırýsy (APV) – súıelderdiń sebebi bolatyn vırýstardyń keń taralǵan toby. APV júzden astam túri bar. Olardyń kópshiligi qaýipsiz, tek 30 jýyq túri qaterli isiktiń damý qaýpin arttyrady. Olar ádette, jynystyq aǵzalardy zaqymdaıdy, juqpaly jynystyq seriktesten jynystyq qatynasta juǵady. Qaterli isikti damytý qaýpi tómen (tómen onkogendi qaýip) jáne qaterli isikti damytý qaýpi joǵary (joǵary onkogendi qaýip) bolyp bólinedi. Tómen onkogendi qaýipti APV jynystyq aýmaqtaǵy súıelderdiń sebebi bolady. joǵary onkogendi qaýipti APV áıelderde jatyr moınynyń, výlvanyń, inshektiń jáne aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin. Erlerde penıs pen aınalshyqtyń qaterli isiginiń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nKópshilik adamdarda APV juqqanda jynystyq aýmaqta súıel paıda bolady, basqalarda sımptomdary bolmaýy da múmkin. Dáriger súıelderdi emdeý nemese alyp tastaýy múmkin. Áıelderde Papanıkolaý boıynsha juǵyndy alynady (Pap-test), ol qaterli isikke aparýy múmkin jatyr moınyndaǵy ózgeristerdi anyqtaýy múmkin.\r\n\r\nPrezervatıvterdi durys qoldaný APV taralýyn tolyq joımasa da, edáýir azaıtady. Vaktsına egý APV keıbir túrlerinen qorǵaıdy, onyń ishinde, qaterli isikke aparatyn túrlerinen.\r\n\r\n\r\nJynystyq aýmaqtaǵy súıelder\r\n\r\njynystyq aýmaqtaǵy súıel – teridegi jáne jynystyq múshelerdiń silemeı qabatyndaǵy jumsaq ósindiler. Olar penıste, výlvada, úrpide, inshekte, jatyr moınynda, aınalshyqtyń mańynda jáne ishinde bolýy múmkin.\r\n\r\njynystyq aýmaqtaǵy súıel – jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa jatady (JJBI).\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\njynystyq aýmaqtaǵy súıeldiń sebebin quqraıtyn vırýs - adam papıllomasynyń vırýsy (APV) atalady. APV 70 astam túri bar. Olardyń keıbiri jatyr moınynyń ózgeristerine, qaterli isigine jáne aınalshyqtyń qaterli isigine aparýy múmkin. Bul joǵary onkogendik qaýipti APV. APV barlyq túrleri súıeldiń sebebi bola bermeıdi. APV keıbir túrleri deneniń basqa jerindegi, mysaly, qoldaǵy súıeldiń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nBul maqala jynystyq aýmaqtaǵy súıelderge qatysty. Jynystyq  aýmaqtaǵy súıelder –jıi kezdesetin aýrý. Adamdardyń kópshiliginde qandaı da bir sımptomdar bolmaıdy. Áıelderde jynystyq aýmaqtaǵy súıelder inshektiń silemeı qabatyna, qabyrǵasyna jáne jatyr moınyna taralady. Olardy arnaıy dıagnostıkalyq sharalardyń kómegimen anıqtaıdy.\r\n\r\nAPV týraly mańyzdy jaıttar:\r\n\r\n• APV-ınfektsııa bir adamnan kelesige jynystyq qatynasta juǵady. APV sımptomdary bolmasa da, juqtyryp, taratýshysy bolýyńyz múmkin.\r\n\r\n• juqtyrǵannan keıin 6 apta men 6 aı arasynda súıelder baıqalmaýy da múmkin. Keıde alǵashqy belgileri birneshe jyldan soń baıqalýy múmkin. \r\n\r\n• APV juqpaly adammen jynystyq qatynasqa túsken adamdardyń bárine jynystyq aýmaqtaǵy súıelder juǵa bermeıdi.\r\n\r\nAPV juqtyrý nemese taratý qaýpi kelesi jaǵdaılarda artady:\r\n\r\n• jynystyq qatynasta birneshe seriktestiń bolýy  \r\n\r\n• retsiz jynystyq qatynas\r\n\r\n• jynystyq qatynasty erte bastaý\r\n\r\n• alkogol tutyný, temeki shegý\r\n\r\n• vırýstyq ınfektsııanyń bolýy, mysaly, gerpes jáne uzaq ýaqyt boıǵy kúızelis.\r\n\r\n• júktilik\r\n\r\n• dári qabyldaý saldarynan nemese uzaq aýrýdan keıingi ımmýnıtettiń tómendeýi.\r\n\r\nBalada jynystyq aýmaqtaǵy súıel bolsa, bul aýrýdyń múmkin sebebi retinde zorlyq bolǵandyǵyn tekserý qajet.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nJynystyq  aýmaqtaǵy súıelder shaǵyn jáne keıde kózge túspeýi múmkin.\r\n\r\nSúıelderdiń túri kelesideı bolady:\r\n\r\n• jalpaq, sheti kóterińki daqtar, teri tústi\r\n\r\n• teri túzilisteri, joǵarǵy jaǵy gúldi qyryqqabatqa uqsas\r\n\r\nÁıelderde jynystyq aýmaqtaǵy súıelder anyqtalady:\r\n\r\n• inshektiń nemese aınalshyqtyń ishinde\r\n\r\n• inshek pen aınalshyqtyń mańynda\r\n\r\n• jatyr moınynda.\r\n\r\nErlerde úshkir kondılomalar anyqtalady:\r\n\r\n• Penıste\r\n\r\n• Umada\r\n\r\n• shap aýmaǵynda\r\n\r\n• Bóksede\r\n\r\n• aınalshyqtyń ishinde nemese mańynda.\r\n\r\nÚshkir  kondılomalar bolýy múmkin:\r\n\r\n• erinde\r\n\r\n• aýyz qýysynda\r\n\r\n• tilde\r\n\r\n• kómeıde.\r\n\r\nBasqa sımptomdary sırek kezdesedi, olar:\r\n\r\n• súıel shoǵyrlanǵan jerde jynystyq aǵzalardyń ylǵaldylyǵy.\r\n\r\n• inshekten bólindi kóp shyǵýy.\r\n\r\n• jynystyq músheler aýmaǵynyń qyshýy\r\n\r\n• jynystyq qatynas kezinde nemese odan keıin inshekten qan ketýi.\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nDıagnozdy qoıý úshin dáriger naýqasty qaraıdy.\r\n\r\nÁıelderde gınekologııalyq qarap tekserý bolady. kózge kórinbeıtin súıelderdi anyqtaý úshin  kolposkopııa qoldanylady. Dáriger súıeldiń dıagnostıkasy úshin sirke sýdyń álsiz eritindisin qoldanady.  \r\n\r\nSilemeı qabattyń APV zaqymdanýynda Papanıkolaý (Paptest) boıynsha juǵyndy oń bolady. eger Paptest nátıjesi boıynsha  ózgerister bolsa, ózgeristerdi baqylaý úshin osy tekserýdi jıi ótkizý qajet.\r\n\r\nAPP DNQ anyqtaýǵa taldaý vırýstyń túrin anyqtaýǵa kómektesedi, jatyr moınynyń qaterli isigin joǵary onkogendi APV týyndatýy múmkin.\r\n\r\nBul taldaý oryndalady:\r\n\r\n• 30 jastan asqan áıelderdi skrınıngtik taldaý retinde\r\n\r\n• kez kelgen jastaǵy áıelderde, Papanıkolaý (Paptest) boıynsha juǵyndy oń bolsa.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\njynystyq aýmaqtaǵy súıelderdi (úshkir kondılomalar) dáriger emdeýi tıis. Súıelderdiń basqa túrlerin emdeıtin dárilik preparattardy qoldanýǵa bolmaıdy. \r\n\r\nEmdeýge kiredi:\r\n\r\n• dárigerdiń kabınetinde zaqymdanǵan terini óńdeý\r\n\r\n• dáriger taǵaıyndaǵan dárilermen úı jaǵdaıynda aptasyna birneshe ret emdeý.\r\n\r\nRetseptýralyq dárilik preparattar:\r\n\r\n• Imıkvımod (Aldara)\r\n\r\n• Podofıllın, Podofıloks(Kondıloks)\r\n\r\n• Úshhlorsirke qyshqyly (TÝK)\r\n\r\nSúıelderdi hırýrgııalyq jolmen de alyp tastaýǵa bolady:\r\n\r\n• Krıohırýrgııamen\r\n\r\n• Elektrokaýterızatsııamen\r\n\r\n• Lazerlik joıýmen\r\n\r\n• Hırýrgııalyq tilýmen.\r\n\r\nEger úshkir kondılomalar bolsa, jynystyq qatynastaǵy barlyq seriktester dárigerge kórinýi qajet, súıelder bolsa, qajetti em alýy tıis. Sımptomdar bolmasa da, aýrýdyń asqynýynyń jáne taralýynyń aldyn alý úshin emdeý qabyldaý qajet.\r\n\r\nEmdeý kýrsynan keıin emdeýdiń tıimdiligin tekserý úshin dárigerdiń keńesine qaıta júginý qajet.\r\n\r\nBul aýrýmen aýyrǵan áıelder Papanıkolaý (Paptest) boıynsha juǵyndyny kezeńdi tapsyryp turýy qajet jáne jynystyq qatynastaǵy seriktesinde jynystyq aýmaqtaǵy súıelder anyqtalsa, osy tekserýden udaıy ótý qajet. Eger jatyr moınynda súıel bolsa, Papanıkolaý (Paptest) boıynsha juǵyndyny alǵashqy emdeý kýrsynan keıin ár 3-6 aı saıyn tapsyrý qajet.\r\n\r\nAPV juqpasynan týyndaǵan qaterli isik aldy ózgeristeri anyqtalǵan áıelderge uzaq ýaqyt emdelý qajet bolady.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nKóptegen jynystyq qatynasta belsendi jas áıelder APV juqtyrady. Kóbinese, APV ózdiginshe ketedi.\r\n\r\nAPV juqtyrǵan erlerdiń kópshiliginde aýrýdyń qandaı da bir belgisi bolmaýy múmkin. Degenmen, olar keıde qazirgi nemese bolashaq jynystyq qatynastaǵy seriktesterine juqtyrýy múmkin.\r\n\r\nAdam úshkir  kondılomadan emdelgennen keıin de juqpaly bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nAPV keıbir túrleri jatyr moınynyń jáne syrtqy jynystyq aǵzalardyń qaterli isiginiń negizgi sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nJynystyq  aýmaqtaǵy súıelderdi týyndatatyn APV túrleriniń jynystyq músheniń, aınalshyqtyń qaterli isigin týyndatatyn túrlerinen aıyrmashylyǵy bolady.\r\n\r\njynystyq aýmaqtaǵy súıelder kóp jáne úlken bolýy múmkin, bul kúrdelirek emdeý sharalaryn qajet etedi.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nDárigerge habarlasyńyz, eger:\r\n\r\n• qazirgi nemese burynǵy seriktesińizde kondılomalar bolsa.\r\n\r\n• syrtqy jynystyq múshelerde kórinetin súıelder bolsa, qyshý nemese aýytqýly inshektik qan ketýi bolsa. Jynystyq  aýmaqtaǵy súıelder juqpaly seriktespen qatynastan keıin birneshe aıdan birneshe jyl boıy kórinis bermeýi múmkin.\r\n\r\n• balada Jynystyq  aýmaqtaǵy súıelder bar dep sanasańyz.\r\n\r\nÁıelderge\n 21 jastan keıin Papanıkolaý (Paptest) boıynsha juǵyndyny alǵash tapsyrý usynylady.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nJynystyq qatynastyń bolmaýy - Jynystyq  aýmaqtaǵy súıelder men JJBI juqtyrmaýdyń jalǵyz senimdi joly. Tek bir ǵana seriktestiń bolýy da JJBI juǵý yqtımaldyǵyn azaıtady.\r\n\r\nErler men áıelder prezervatıvteri tolyǵymen qorǵamaıdy. Sebebi, vırýs nemese súıel jaqyn mańdaǵy teride bolýy múmkin. Prezervatıvterdi báribir qoldaný qajet, sebebi, olar APV jáne basqa JJBI juqtyrý qaýpin azaıtady.\r\n\r\nAPV adamnan adamǵa berilýi múmkin, súıel nemese basqa kórinetin sımptomdar bolmasa da. Qaýipsiz jynystyq qatynasty qoldaý APV juqtyrýdyń aldyn alýǵa kómektesedi.\r\n\r\nÁıelderde jatyr moıny qaterli isigin týyndatatyn APV tórt túrinen qorǵaıtyn eki túrli vaktsına bar.\r\n\r\nVaktsınanyń birinshi túri úsh ret egilýden turady. 9-26 jastaǵy qyzdar men áıelderge arnalǵan.  \r\n\r\nEkinshi túri uldar men erlerdegi súıelderden qorǵaıdy. Vaktsına úsh ret egilýden turady. 9-26 jastaǵy uldar men erlerge arnalǵan.\r\n\r\nDárigerden APV qarsy vaktsına sizge jaramdy bolýy týraly surańyz.\r\n\r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nÚshkir kondılomalar; jynystyq músheniń súıelderi; adam papıllomasynyń vırýsy (VPCh); Venerologııalyq súıelder; jynystyq jolmen beriletin aýrýlar - súıelder; JO-APV; APV kezindegi tómen dısplazııa; TO-APV; APV kezindegi joǵary dısplazııa.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(723,'article','956','Bas aýrýy','qz','2018-07-16 08:19:45','2018-07-16 08:13:00','Bastyń nemese moıynnyń aýmaǵyndaǵy jaısyzdyqty bas aýrýy dep ataıdy.  Bas aýrýynyń sebebi, kóbinese, kúrdeli emes. Kúndelikti ómir saltyn ózgertip, túrli relaksatsııa ádisterin úırenip nemese dári preparattaryn qabyldap, bas aýrýyna shaldyqqan adamdardyń kópshiligi ózin jaqsy sezinedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=956',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bas','y','   Bas aýrýy Bastyń nemese moıynnyń aýmaǵyndaǵy jaısyzdyqty bas aýrýy dep ataıdy.  Bas aýrýynyń sebebi, kóbinese, kúrdeli emes. Kúndelikti ómir saltyn ózgertip, túrli relaksatsııa ádisterin úırenip nemese dári preparattaryn qabyldap, bas aýrýyna shaldyqqan adamdardyń kópshiligi ózin jaqsy sezinedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nBastyń nemese moıynnyń aýmaǵyndaǵy jaısyzdyqty bas aýrýy dep ataıdy.  Bas aýrýynyń sebebi, kóbinese, kúrdeli emes. Kúndelikti ómir saltyn ózgertip, túrli relaksatsııa ádisterin úırenip nemese dári preparattaryn qabyldap, bas aýrýyna shaldyqqan adamdardyń kópshiligi ózin jaqsy sezinedi.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nKóptegen jaǵdaıda bas aýrýy ıyq beldeýiniń, moıynnyń, shash túbiniń jáne ıektiń bulshyq etteriniń shıryǵýyna baılanysty. Bas aýrýynyń bul túri shıryǵýdan bas aýrýy atalady:\r\n\r\n* Ol kúızelispen, depressııamen, úreılenýmen, bastyń jaraqatymen nemese bas pen moıynnyń yńǵaısyz ornalasýymen baılanysty bolýy múmkin.\r\n\r\n* Bastyń mundaı aýrýy eki jaqtan da seziledi. Ol jelkeden bastalyp, aldyna qaraı taralady. Batyp, nemese qysyp aýyrsynýy múmkin, ıyqqa, moıynǵa nemese ıekke taralýy múmkin.\r\n\r\nSaqına tárizdi aýyrsyný kúshti bolýy múmkin. Ol ádette, basqa sımptomdarmen qosarlanady, mysaly, dybysqa nemese jaryqqa sezimtaldyqpen nemese júrek aınýymen. Saqına kezinde:\r\n\r\n* Aýyrsyný solqyldaýy múmkin. Ol ádette, bastyń bir jaǵynan bastalyp, bastyń búkil aýmaǵyna taralýy múmkin.\r\n\r\n* Aýra  - bas aýrýynyń aldynda paıda bolatyn belgilerdiń jıyntyǵy – oryn alýy múmkin. Aýyrsyný ádette, dene ornalasýyn ózgertkende kúsheıedi.\r\n\r\n* Saqına taǵamǵa keıbir ónimderdi: shokoladty, syrdyń keıbir túrlerin nemese natrıı glýtamatyn tutynýdan týyndaýy múmkin. Sondaı-aq, saqına ustamasynyń sebebi kofeın, uıqy qanbaýy nemese alkogol qabyldaý bolýy múmkin.\r\n\r\nRıkoshettik (janamalyq) bas aýrýy – udaıy qaıtalanýǵa beıim. Ol kóbinese, aýyrsynýdy basatyn dárilik preparattardy shamadan tys kóp qabyldaýdan jıi paıda bolady. Mundaı aýyrsyný atalǵan preparattardy aptasyna 3 kúnnen artyq qabyldaǵanda damýy múmkin.\r\n\r\nBas aýrýynyń basqa túrleri:\r\n\r\n* Klasterlik bas aýrýy – kenetten bolatyn, óte kúshti aýyrsyný, ol bir aıdyń ishinde kúnine birneshe ret paıda bolýy múmkin. Odan keıin biraz ýaqytqa toqtaýy múmkin. Bas aýrýy ádette, bir saǵatqa sozylady jáne kún saıyn bir ýaqytta qaıtalanady.\r\n\r\n* Sınýstyq bas aýrýy bastyń aldyńǵy bóliginde jáne bette paıda bolady. Ol jaqtyń, murynnyń jáne kózdiń artynda ornalasqan qýystyń qabynýyna baılanysty. Aýyrsyný tańerteń jáne basty alǵa eńkeıtkende kúsheıedi.\r\n\r\n* Bas aýrýy sýyq tıgende, tumaýda, qyzbada nemese etekkir aldy sındromynda paıda bolýy múmkin.\r\n\r\n* Bas aýrýy samaılyq arterııttiń sımptomy bolýy múmkin. Bul qandy bastyń samaı tusyna jáne moıynǵa tasymaldaýyna jaýapty arterııanyń qabynýy. \r\n\r\nSırek jaǵdaıda bas aýrýy kelesi aýyr jaǵdaılardyń sımptomy bolýy múmkin:\r\n\r\n* Mı men onyń betin jaýyp turatyn juqa qabyqshanyń arasyndaǵy aýmaqta qan ketýi (sýbarahnoıdaldyq qan ketýi)\r\n\r\n* Joǵary arterıaldyq qysym\r\n\r\n* Mıdyń ınfektsııalyq aýrýlary: menıngıt, entsefalıt nemese abstsess\r\n\r\n* Mıdyń isigi\r\n\r\n* Bas súıeginiń astynda suıyqtyq jınalýy, bul mıdyń isinýine aparady (gıdrotsefalııa)\r\n\r\n* Bas súıektiń ishindegi qysymnyń artýy, bul psevdotýmorozdyq sındromnyń paıda bolýymen baılanysty (isik emes)\r\n\r\n* Iisti gazben ýlaný\r\n\r\n* Uıqy kezindegi otteginiń jetispeýi (uıqy apnoesi)\r\n\r\n* Qan tamyrlarynyń aýrýlary:  arterııa-vena malformatsııasy (AVM), mıdyń anevrızmasy, ınsýlt jáne mıǵa qan quıylýy.\r\n\r\n \r\nÚıdegi kútim\r\n\r\nÚıde jasaýǵa bolatyn, bas aýrýyn basatyn sharalardy usynamyz. Olar kóbinese, saqınany nemese shıryǵýdan bolatyn bas aýrýy kezinde jaramdy. Bul sharalardy aýrýdyń alǵashqy sımptomdary paıda bola bastaǵanda oryndańyz.  \r\n\r\nSaqınanyń birinshi sımptomdarynda:\r\n\r\n* Sýsyzdaný bolmas úshin sýdy kóbirek ishińiz, ásirese, qusý bolsa.\r\n\r\n* Tynysh, qarańǵy bólmede demalyńyz.\r\n\r\n* Basqa salqyn kompress qoıyńyz.\r\n\r\n*  Ózińiz biletin túrli relaksatsııa tehnıkasyn qoldanyńyz.\r\n\r\nBas aýrýynyń kúndeligin júrgizý onyń sebebin anyqtaýǵa kómektesedi. Bas aýrýy paıda bolsa, kúndelikke kelesini jazyp qoıyńyz:\r\n\r\n* Bas aýyrǵan kúndi jáne bastalǵan ýaqytyn\r\n\r\n* Sońǵy 24 saǵat boıy ne iship, jegenińizdi\r\n\r\n* Qansha ýaqyt uıqtaǵanyńyzdy\r\n\r\n* Bas aýrýynyń aldynda ne istegenińizdi jáne qaıda bolǵanyńyzdy\r\n\r\n* Bas aýrýy qansha ýaqytqa sozylǵandyǵyn jáne ne sebepti toqtaǵandyǵyn.\r\n\r\nKúndelikti dárigerge kórsetińiz, bul bas aýrýynyń sebebin anyqtaýda mańyzdy. Bul dárigerińizben birge emdeý josparyn ázirleýge kómektesedi. Bul sebepterdi bilý aýrýdyń aldyn alýǵa múmkindik beredi.\r\n\r\nEger dáriger sizdiń bas aýrýyńyzdyń túrin emdeý úshin dári taǵaıyndaǵan bolsa, ony nusqaýlyǵyna saı qabyldańyz.\r\n\r\nShıryǵýdan bolatyn bas aýrýy kezinde atsetamınofen, aspırın nemese ıbýprofen preparattaryn qabyldańyz. Aýyrsynýdy basatyn dárilerdi aptasyna 3 kúnnen artyq qabyldaıtyn bolsańyz, dárigermen keńesińiz.\r\n\r\n \r\nDárigerge qashan kóriný qajet\r\n\r\nBas aýrýynyń keıbir túrleri kúrdeli aýrýdyń belgisi bolýy múmkin. Kelesi jaǵdaılardyń kez kelgeninde shuǵyl medıtsınalyq járdemge júginińiz:\r\n\r\n* Birinshe ret paıda bolǵan bas aýrýy, jáne ol kúndelikti tirshilikke kedergi keltiredi.\r\n\r\n* Kenetten paıda bolǵan bas aýrýynyń kúshti ustamasy\r\n\r\n* Bas aýrýynyń atalǵan ustamasy – eń «nashar» túri, udaıy bas aýrýynan zardap shegetin bolsańyz da.\r\n\r\n* Bas aýrýymen qatar sóıleýdiń ózgerisi, kórýdiń buzylysy, qol men aıaqty qozǵaı almaý, tepe-teńdikti joǵaltý, estiń qalypty bolmaýy nemese esti joǵaltý.\r\n\r\n* Bas aýrýy sońǵy 24 saǵat ishinde ýshyǵý ústinde.\r\n\r\n* Qyzba, jelke bulshyq etteriniń siresýi, júrek aınýy jáne qusý bolsa.\r\n\r\n* Bas aýrýy bastyń jaraqatynan keıin paıda bolsa.\r\n\r\n* Bir kózdiń aýmaǵyndaǵy kúshti aýyrsyný, kózdiń qyzarýymen qosarlanǵan bolsa.\r\n\r\n* Bas aýrýy paıda bola bastaǵanda, ásirese, jasyńyz 50-den asqan bolsa.\r\n\r\n* Bas aýrýy kórýdegi máselemen, shaınaýdaǵy aýyrsynýymen nemese salmaq joǵaltýmen baılanystyrylatyn bolsa.\r\n\r\n* Bas aýrýynyń jańa túri paıda bolsa, sondaı-aq, otbasynda qaterli isikpen aýyrǵan jaǵdaılar bolsa.\r\n\r\n \r\nDárigerge kórinýden neni kútý qajet\r\n\r\nDáriger aýrýdyń tarıhyn zerttep, naýqastyń basyn, kózin, qulaǵyn, murnyn, tamaǵyn, moınyn jáne júıke júıesin tekseredi.\r\n\r\nEmdeıitn dárigerińiz bas aýyrýyna qatysty kóptegen suraqtardy qoıady. Dıagnoz aýrýdyń sımptomdaryna baılanysty qoıylady.\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý úshin taǵaıyndalady:\r\n\r\n* Qan taldaýy nemese julyn pýnktsııasy (ınfektsııa belgilerinde)\r\n\r\n* Mıdyń KT nemese MRT, bas aýrýymen qatar kúrdeli sımptomdar bolsa \r\n\r\n* Qýystardyń rentgeni\r\n\r\n* Kompıýterlik nemese MR - angıografııa\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nRıkoshettik (janama) bas aýrýlary; dárilik preparattardy shamadan tys kóp qabyldaý kezindegi bas aýrýy.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(724,'article','989','Eresekterdegi dıareıa (ishtiń ótýi), qusý jáne sýsyzdanýdyń aldyn alý','qz','2018-07-19 07:13:43','2018-07-19 07:02:00','Ishtiń ótýi men qusý qaýipti bolýy múmkin, sebebi, organızmniń sýsyzdanýyna aparady. Organızm  suıyqtyqtyń úlken mólsherin joǵaltqanda sýsyzdaný damıdy. Egde jastaǵy adamdarda sýsyzdaný tez damıdy, biraq, sýsyzdaný kez kelgen jasta paıda bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=989',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Eresekterdegi','y','   Eresekterdegi dıareıa (ishtiń ótýi), qusý jáne sýsyzdanýdyń aldyn alý Ishtiń ótýi men qusý qaýipti bolýy múmkin, sebebi, organızmniń sýsyzdanýyna aparady. Organızm  suıyqtyqtyń úlken mólsherin joǵaltqanda sýsyzdaný damıdy. Egde jastaǵy adamdarda sýsyzdaný tez damıdy, biraq, sýsyzdaný kez kelgen jasta paıda bolýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nIshtiń ótýi men qusý qaýipti bolýy múmkin be?\r\n\r\nIshtiń ótýi men qusý qaýipti bolýy múmkin, sebebi, organızmniń sýsyzdanýyna aparady. Organızm  suıyqtyqtyń úlken mólsherin joǵaltqanda sýsyzdaný damıdy. Egde jastaǵy adamdarda sýsyzdaný tez damıdy, biraq, sýsyzdaný kez kelgen jasta paıda bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQusý men ishtiń ótýiniń paıda bolý sebepteri qandaı?\r\n\r\nIshtiń ótýi men qusý vırýstyq, bakterıaldyq, parazıtarlyq aýrýlardyń sımptomy, keıbir aýrýlar men dárilik preparattardy qabyldaýdyń saldary bolýy múmkin. Keıbir ónimderdi, shala pisken etti nemese balyqty  qorytýdyń buzylysy da ishtiń ótýi men qusýdy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQalaı organızmniń sýsyzdanýynyń aldyn alýǵa bolady?\r\n\r\nIshtiń ótýi men qusý ustamasy baıqalǵan kez kelgen adamǵa joǵaltylǵan suıyqtyq pen elektrolıtterdiń ornyn toltyrý qajet.\r\n\r\nIshtiń ótýi men qusý kezinde joǵaltylǵan suıyqtyqtyń ornyn toltyrý úshin eresekter men egde jastaǵy adamdar kúnine, keminde, 7-8 staqan sý ishýi qajet. Egde adamdarǵa joǵaltylǵan suıyqtyqtyń ornyn toltyrý úshin ishýge arnalǵan regıdratatsııalaý eritindileri taǵaıyndalýy múmkin (nusqaý). \r\n\r\n \r\nQusý men ishtiń ótýin toqtatý úshin dárilik preparattardy qabyldaý qajet pe?\r\n\r\nÁdette, qajeti joq, sebebi, qusý men ishtiń ótýi tez ótedi. Infektsııalar kezinde qusý men ishtiń ótýi - ınfektsııalyq bólikti organızmnen shyǵarýǵa organızmniń qorǵanystyq reaktsııasy. Qusý men ishtiń ótýin toqtatatyn dárilerdi qabyldaý organızmniń ózdiginshe qalpyna kelýine kedergi keltirýi múmkin. Sondaı-aq, antıbıotıkterge de qajettilik joq. Dárilik preparattar qajet dep sanasańyz, dárigerge aıtyńyz.  \r\n\r\n \r\nBalańyzda nemese jaqyn adamyńyzda sýsyzdaný damyǵandyǵyn qalaı bilýge bolady?\r\n\r\nAdamda sýsyzdaný damyǵandyǵyn boljaý qıyn. Ádette, sýsyzdanýdyń sımptomdary aýyr dárejesine ótkende paıda bolady. Sýsyzdanýdyń kelesi sımptomdarynyń biri baıqalsa, ásirese, egde jastaǵy adamdarda, dárigerge kóriný qajet. Aýyr sýsyzdaný jaǵdaıynda ishtiń ótýi men qusý kezinde joǵaltylǵan suıyqtyqtyń ornyn toltyrý úshin naýqasqa kóktamyr (vena) arqyly suıyqtyq engizý qajet bolýy múmkin.\r\n\r\n \r\nSýsyzdanýdyń sımptomdary\r\n\r\n* Neseptiń mólsheriniń azaıýy nemese bolmaýy, túsiniń qoshqyl bolýy\r\n* Neseptiń júrýiniń sıreýi\r\n* Shóldeý\r\n* Ashýshańdyq\r\n* Tábettiń bolmaýy\r\n* Salmaq joǵaltý\r\n* Aýyzdyń qurǵaýy\r\n* Teriniń sozylymdylyǵyn jáne serpimdiligin joǵaltý\r\n* Uıqy basýy.\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nIshtiń  ótýi men qusý ýshyǵatyn bolsa, nemese ishtiń ótýine jáne/nemese qusýǵa ushyraǵan adamda kelesiler baıqalsa:\r\n\r\n* Sýsyzdaný belgileri bolsa (joǵaryda keltirilgen).\r\n* Qusý 8 saǵattan artyq jalǵassa nemese basylmaıtyn sıpatta bolsa.\r\n* Nájiste qan paıda bolsa.\r\n* Qusyqta qan paıda bolsa.\r\n* 8 saǵat ishinde neseptiń júrýi bolmasa.\r\n* Ýly zat jutý kezinde.\r\n* Bulshyq ettiń shıryǵýy nemese bastyń kúshti aýyrsynýy bolsa.\r\n* Enjar nemese uıqy basqan bolsa.\r\n* 2 saǵattan artyq ýaqyt boıy ishte aýyrsyný bolsa.\r\n \r\n\r\nDárigerge qoıylatyn suraqtar\r\n\r\n* Ishtiń  ótýi men qusý basqa aýrýdyń sımptomdary bolýy múmkin be?\r\n* Ishtiń  ótýi men qusýdy emdeý úshin qandaı dárilik preparattar kómektesedi?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(725,'article','992','Esekjem (kúldirektený) – teriniń allergııalyq serpini','qz','2018-07-19 07:42:14','2018-07-19 07:40:00','Esekjem –teriniń dárige, tamaqqa jáne basqa zattekterge allergııalyq serpini. Esekjem birneshe mınýttan birneshe kúnge deıin sozylýy múmkin. Esekjem kóterińki, qyzyl, qyshıtyn, túrli pishindi jáne ólshemdi, shetteri aıqyn jáne ortasy solǵyn keletin   kúldireýmen kórinedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=992',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Esekjem','y','   Esekjem (kúldirektený) – teriniń allergııalyq serpini Esekjem –teriniń dárige, tamaqqa jáne basqa zattekterge allergııalyq serpini. Esekjem birneshe mınýttan birneshe kúnge deıin sozylýy múmkin. Esekjem kóterińki, qyzyl, qyshıtyn, túrli pishindi jáne ólshemdi, shetteri aıqyn jáne ortasy solǵyn keletin   kúldireýmen kórinedi. Esekjem –teriniń dárige, tamaqqa jáne basqa zattekterge allergııalyq serpini. Esekjem birneshe mınýttan birneshe kúnge deıin sozylýy múmkin. Esekjem kóterińki, qyzyl, qyshıtyn, túrli pishindi jáne ólshemdi, shetteri aıqyn jáne ortasy solǵyn keletin   kúldireýmen kórinedi.\r\n\r\n\r\n\r\nEsekjem paıda bolyp, ózdiginshe joıylýy múmkin. Bir orynnan kelesige kóshýi múmkin. Ólshemi 1-10 sm nemese odan úlken bolýy múmkin. Daqtary birigip, teriniń aýqymdy isingen jáne qyzarǵan bólikterin quraýy múmkin. Isiný bette paıda bolsa, ásirese, kóz ben erinniń aýmaǵynda, tamyrlyq isiný týraly aıtylady. Sonymen qatar, tamyrlyq isiný qol ushynda, aıaq ushynda, tamaq (kómeı) aýmaǵynda baıqalýy múmkin.\r\n\r\nEsekjem óz aldyna qaýipsiz, biraq tamyrlyq isiný ómir úshin qaýipti allergııalyq serpinniń birinshi belgisi bolýy múmkin (anafılaksııanyń), bul shuǵyl kómekti qajet etedi.\r\n\r\nSebebi. Esekjem dárige, tamaqqa (balyq, jańǵaq, jumyrtqa, sút, t.b.), janýarlardyń túgine, ósimdik tozańyna,  ınfektsııaǵa (mononýkleoz), jándik shaǵýyna serpin retinde kórinýi múmkin. Basqa múmkin sebepteri – ósimdikpen,  ıngalıatsııada qoldanylatyn quraldarmen janasý, kúızelis, makııaj jáne ystyq-sýyqtyń, kúnniń áseri. Esekjem kóńil-kúı kúızelisiniń, tersheńdiktiń, aýtoımmýndyq aýrýdyń nemese leıkemııanyń saldarynan damýy múmkin. Kóbinese, sebebin anyqtaý qıyn.\r\n\r\nDıagnostıka ádette qıynǵa túspeıdi, sebebi, esekjemniń  allergııalyq tegi aıqyn bolady, alaıda, keıde allergııaǵa arnaıy testiler qajet – teri testileri nemese qan taldaýy.\r\n\r\nEmdeý. Kóbinese, arnaıy emdeý qajet bolmaıdy sebebi, sımptomdary ózdiginshe tez joıylýy múmkin. Allergııaǵa qarsy quraldar -  antıgıstamındik preparattar – tavegıl, sýprastındi paıdalaný asa tıimdi. Qyshyný men isinýdi azaıtý úshin teriniń zaqymdanǵan jerine salqyn kompressti qoıý usynylady (shaǵyn mata, salqyn sýǵa malynǵan). Teriniń úlken aýmaǵy zaqymdansa, salqyn vannalardy usynýǵa bolady. Ystyq vanna men dýsh qabyldaýǵa bolmaıdy. Sondaı-aq, qysatyn kıim kııýge bolmaıdy.\r\n\r\nJoǵaryda aıtylǵandaı, allergııalyq isiný ómir úshin qaýipti allergııalyq serpinniń birinshi belgisi bolýy múmkin (anafılaksııanyń), bul shuǵyl kómekti qajet etedi. Anafılaksııa kómeıdiń isinýin týyndatyp, tynys alýdyń edáýir qıyndaýyna – tunshyǵýǵa aparýy múmkin. Anafılaksııaǵa kúmán bolsa, shuǵyl túrde jedel járdemdi shaqyrý qajet.\r\n\r\nAldyn alý. allergııany    týyndatatyn dárilerden, ónimder men zattekterden alshaq bolý qajet.  Ystyq vanna qabyldaýdan, qysatyn kıim kııýden alshaq bolýǵa tyrysý qajet, sebebi, olar esekjemniń sımptomdarynyń qaıtalanýyna yqpal etýi múmkin.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(726,'article','1008','Inshek kandıdozy','qz','2018-07-23 04:18:09','2018-07-23 04:08:00','Inshek kandıdozy  kóbinese, Candida Albicans ashytqy zeńinen týyndaıtyn inshek ınfektsııasy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1008',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Inshek','y','   Inshek kandıdozy Inshek kandıdozy  kóbinese, Candida Albicans ashytqy zeńinen týyndaıtyn inshek ınfektsııasy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nInshek kandıdozy  kóbinese, Candida Albicans ashytqy zeńinen týyndaıtyn inshek ınfektsııasy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nInshek ashytqy ınfektsııasy kópshilik áıelderde kezdesedi. Candida Albicans – keń taralǵan zeń. Ol kóbinese, az mólsherde inshekte, aýyzda, asqazan-ishek joldarynda jáne teride kezdesedi. Ádette, bul sımptomdardyń paıda bolýyn jáne aýrýdyń damýyn týyndatpaıdy.\r\n\r\n\r\n\r\nSýrette Kandıda shoǵyrynyń flýorestsenttik mıkroskopııasy kórsetilgen. Kandıda  - ashytqy ınfektsııasy, aýrýdyń jeńil túrin týyndatady, biraq, álsiregen adamdarda ómir úshin qaýipti aýrýlarǵa aparýy múmkin.\r\n\r\nKandıdalar jáne kóptegen basqa mıkroorganızmder ádette, inshekti mekendeıdi, biri-biriniń tepe-teńdigin qoldaıdy.\r\n\r\nDegenmen, keıde Candida Albicans sany artady, bul ashytqy ınfektsııasynyń paıda bolýyna aparady.\r\n\r\n \r\n\r\n‘’zeńdik ınfektsııalar basqa maqsatpen taǵaıyndalǵan antıbıotıktedi qabyldaý kýrsynan keıin paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nAntıbıotıkter inshektegi  mıkroorganızmderdiń qalypty úılesimin ózgertedi, olar qalypty jaǵdaıda zeńdik florany basatyn bakterııalardyń ósýin tejeıdi. ‘’ \r\n\r\nBul kelesi jaǵdaılarda oryn alady:\r\n\r\n·         Infektsııalardyń basqa túrlerin emdeý úshin antıbıotıkter qabyldaý Antıbıotıkter inshektegi  mıkroorganızmderdiń qalypty úılesimin ózgertedi jáne qorǵanysty bakterııalardyń sanynyń azaıýyna aparady.\r\n\r\n·         Júktilik\r\n\r\n·         Semizdik                                                                \r\n\r\n·         Qant dıabeti.\r\n\r\nAshytqy ınfektsııasy jynystyq jolmen berilmeıdi. Degenmen, keıbir erlerde juqpalanǵan seriktespen jynystyq qatynastan keıin jynystyq múshesinde qyshý jáne bóritken sekildi sımptomdar paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nInshektik ashytqy ınfektsııalary densaýlyqta basqa máseleniń bolýynyń belgisi bolýy múmkin. Basqa  inshektik ınfektsııalar qate túrde inshektik kandıdoz sanalýy múmkin.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n·         Inshekten aýkytqýly bólinister\r\n\r\n·         Sýly, aq, qoıý, kópirshikti bólinister\r\n\r\n·         Jynystyq qatynas kezindegi aýyrsyný\r\n\r\n·         nesep shyǵarýdyń aýyrsynýy\r\n\r\n·         výlvanyń qyzarýy jáne isinýi  \r\n\r\n·         inshektiń qyshýy, kúıdirý sezimi.\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nGınekologııalyq qaraý kezinde výlvanyń, inshektiń, onyń moınynyń qyzarýy jáne isinýi anyqtalýy múmkin.  Dáriger inshektiń qabyrǵasynda qurǵaq, aq daqtardy, výlvadaǵy syzattardy anyqtaıdy.\r\n\r\nInshekten shyǵatyn bólinistiń azdaǵan mólsherin mıkroskoptyń kómegimen qarastyrady. Keıde ótkizgen emdeýge qaramastan nemese ınfektsııanyń sımptomdary jaqsarmaǵanda nemese qaıtalanatyn bolsa, ósindi alynady. Emdeýshi dáriger sımptomdardyń basqa sebepterin eskerý úshin taldaý taǵaıyndaıdy.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nInshektik ashytqy ınfektsııalaryn emdeý úshin krem nemese sýppozıtarıı (inshekke salynatyn) túrindegi dáriler qol jetimdi. Olardyń kópshiligin retseptisiz satyp alýǵa bolady.\r\n\r\nÚı jaǵdaıynda emdelýge bolady, eger:\r\n\r\n·         sımptomdar álsiz kórinse, jambas qýysynda aýyrsyný bolmasa nemese temperatýra joǵary bolmasa,\r\n\r\n·         bul alǵashqy ashytqylyq ınfektsııa emes jáne jáne ótkende ashytqylyq ınfektsııalardyń úlken kólemi bolmaǵan.\r\n\r\n·         Júktilik joq\r\n\r\n·         Sońǵy jynystyq qatynastan keıin basqa venerologııalyq aýrýlarǵa shaldyǵý múmkindigi týraly mazasyzdyq bolmasa.\r\n\r\nInshek kandıdozyn emdeý úshin túrli zeńderge qarsy dáriler qoldanylady, olardy dáriger taǵaıyndaıdy.\r\n\r\nNusqaýlyqpen muqııat tanysyp, preparatty taǵaıyndalýy boıynsha qoldaný qajet. Jaǵdaıyńyz jaqsarsa da, preparatty qabyldaýdy belgilengen merziminen buryn toqtatpańyz. Sizge dárini 3-7 kún boıy qabyldaý qajet bolady, alǵan dárige baılanysty. Infektsııa qaıtalanbasa, bir kúndik emdeý kýrsy taǵaıyndalady, dáriger ádette «flýkonazol» atalatyn dárini taǵaıyndaıdy. Bul kapsýlany bir ret qana ishesiz. Eger sımptomdar kúrdeli bolsa, nemese inshek kandıdozy qaıtalansa, sizge qajet:\r\n\r\n·         Emdeý kýrsy - 14 kún,\r\n\r\n·         Inshek sýppozıtorııi Klotrımazol nemese Flýkonazol tabletkalary – ár apta saıyn,  jańadan juqpalaný jaǵdaılarynyń aldyn alý úshin.\r\n\r\nInshekten bólinis shyǵýynyń aldyn alý jáne emdeý sharalary:\r\n\r\nJynystyq aǵzalar aýmaǵyn qurǵaq jáne taza ustańyz. Sabyn qoldanbańyz jáne sýmen ǵana shaıynyńyz. Jyly, biraq, ystyq emes vannada otyrý sımptomdaryńyzdy jeńildetýi múmkin.\r\nBúrkýdi (sprıntsteý) qoldanbaýǵa tyrysyńyz. Kópshilik áıelder etekkirden keıin nemese jynystyq qatynastan keıin búrký arqyly ózderin taza sezinetin bolǵanymen, bul inshekten bólindini ulǵaıtýy múmkin, sebebi, búrký kezinde ınfektsııadan qorǵaıtyn paıdaly bakterııalar da inshekten joıylyp ketedi.\r\nAntıbıotık qabyldaýda ashytqylyq ınfektsııanyń paıda bolýynyń aldyn alý úshin tiri ósindili ıogýrt nemese atsıdofıldi laktobakterııalardy qabyldańyz.\r\nJynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa shaldyǵý nemese ınfektsııanyń taralýyn boldyrmas úshin prezervatıvter qoldanyńyz.\r\nJynystyq aǵzalar aýmaǵyna gıgıenalyq spreılerdi, parfıýmerııa nemese opa-dalapty qoldanbańyz.\r\nTitirkenýdi týyndatatyn tar shalbar, qysatyn ish kıim kımeýge tyrysyńyz.\r\nMaqta matadan ish kıim nemese maqta jipti kolgotkı kıińiz. Jibek pen neılonnan ish kıim kımeńiz, sebebi, bul matalar aýa aǵynyn jibermeıdi. Osydan jynystyq aǵzalar aýmaǵynda ter bólinýi kóbeıip, titirkený paıda bolady.\r\nGıgıenalyq tósemsheler qoldanǵan jón. Tampondardy qoldanbańyz.\r\nQant dıabeti bolsa, qandaǵy qant deńgeıin baqylaýǵa alyńyz. \r\n \r\n\r\nAqparat kózi: AQSh Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń málimetter qory: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001511.htm\r\n\r\nAýdarmashy: Asel Stambekova, HealthSity jobasynyń derbes úılestirýshisi\r\n\r\nRedaktsııalyq alqa:\r\n\r\nAlmaz Sharman, medıtsına professory\r\n\r\nLázat Aqtaeva, m.ǵ.d.\r\n\r\nSálim Smaıylov, b.ǵ.k.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(727,'article','1024','As qorytý joldarynyń ınfektsııalary','qz','2018-07-24 11:37:04','2018-07-24 11:34:00','Gastroenterıt – bul vırýstardyń, bakterııalardyń nemese parazıtterdiń saldarynan ishektiń silemeı qabatynyń qabynýy. Vırýsty gastroenterıt kóptegen elderde atalǵan aýrýlardyń ishinde ekinshi orynda. Jıi sebebi - norovırýstyq ınfektsııa. Aýrý vırýspen lastanǵan tamaq nemese sý arqyly, sondaı-aq, juqpalanǵan adammen qatynasta taralady. Eń jaqsy aldyn alý – qoldy jıi jýý.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1024',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','As','y','   As qorytý joldarynyń ınfektsııalary Gastroenterıt – bul vırýstardyń, bakterııalardyń nemese parazıtterdiń saldarynan ishektiń silemeı qabatynyń qabynýy. Vırýsty gastroenterıt kóptegen elderde atalǵan aýrýlardyń ishinde ekinshi orynda. Jıi sebebi - norovırýstyq ınfektsııa. Aýrý vırýspen lastanǵan tamaq nemese sý arqyly, sondaı-aq, juqpalanǵan adammen qatynasta taralady. Eń jaqsy aldyn alý – qoldy jıi jýý. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGastroenterıt – bul vırýstardyń, bakterııalardyń nemese parazıtterdiń saldarynan ishektiń silemeı qabatynyń qabynýy. Vırýsty gastroenterıt kóptegen elderde atalǵan aýrýlardyń ishinde ekinshi orynda. Jıi sebebi - norovırýstyq ınfektsııa. Aýrý vırýspen lastanǵan tamaq nemese sý arqyly, sondaı-aq, juqpalanǵan adammen qatynasta taralady. Eń jaqsy aldyn alý – qoldy jıi jýý.\r\n\r\n\r\n\r\nAs qorytý joldarynyń aǵzalary\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nGastroenterıttiń sımptomdary – ishtegi aýyrsyný, qusý, bas aýyrýy, qyzba jáne qaltyraý. Kópshilik jaǵdaılarda saýyǵý emdeýsiz ótip jatady.\r\n\r\nGastroenterıtte keń taralǵan másele – sýsyzdaný. Ol qusý men ish ótýinde joǵaltylǵan suıyqtyqtyń ornyn tolyqtyrý úshin suıyqtyqty jetkilikti ishpeýde paıda bolady.  Sýsyzdaný kishkentaı balalardyń, egde jastaǵy jáne ımmýndyq júıesi álsiz adamdardyń arasynda keń taraǵan.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(728,'article','1027','Kózdiń jaraqatyn emdeý','qz','2018-07-25 15:31:14','2018-07-25 15:26:00','Qandaı da bir nysan, mysaly, áınektiń nemese metaldyń synyǵy kózden shyǵyp tursa.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1027',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kózdiń','y','   Kózdiń jaraqatyn emdeý Qandaı da bir nysan, mysaly, áınektiń nemese metaldyń synyǵy kózden shyǵyp tursa. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n«103» telefony boıynsha jedel árdemdi shaqyryńyz, eger:\r\n\r\n* Qandaı da bir nysan, mysaly, áınektiń nemese metaldyń synyǵy kózden shyǵyp tursa.\r\n \r\n\r\nKózge hımııalyq zattekter túsýi\r\n\r\n*  Kózdi ýqalamańyz.\r\n* Dereý kózdi sýdyń mol mólsherimen shaıyńyz. Qolda bar kez kelgen sý kózin qoldanyńyz: - fontan, dýsh, baqsha shlangy.\r\n* Kózdi shaıyp jatqanda, nemese 15-20 mınýt boıy shaıǵannan keıin, jedel járdemdi shaqyryńyz.\r\n* Kózge tańǵysh salmańyz.\r\n \r\n\r\nKózge soqqy tııýi\r\n\r\n* Sýyq kompress qoıyńyz, biraq, kózdi qatty baspańyz.\r\n* Aýyrsynýdy basatyn dárilerdi qabyldańyz - atsetamınofen  nemese ıbýprofen, aýyrsynýdy azaıtý úshin.\r\n* Kógerý, qan ketý, kórýdiń buzylysy nemese kózdi qozǵaltqanda aýyrsyný bolsa, shuǵyl túrde dárigerge kórinińiz.\r\n \r\n\r\nKózge bógde zattar túsýi\r\n\r\n* Kózdi ýqalamańyz.\r\n* Joǵarǵy qabaqty tómen tartyp, jıi kirpik qaǵyńyz.\r\n* Eger bógde zat ketpese, kózdi sýmen shaıyńyz.\r\n* Sýmen shaıý da kómektespese, kózdi jabyńyz, muqııat túrde tańǵysh salyp, dárigerge kórinińiz.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(729,'article','1057','Nesep ustamaýy','qz','2018-07-28 15:24:36','2018-07-28 15:14:00','Nesep ustamaýy degenimiz nesepqaptyń jumysyn baqylaı almaý, ıaǵnı, nesep shyǵarý úrdisi keıde baqylaýǵa kelmeıdi. Aýrý neseptiń azǵantaı mólsherin ustamaýmen (mysaly, jótelde jáne kúlgende) jáne nesep shyǵarǵysy kelgen kúshti sezimdi baqylaýdaǵy qıyndyqtarmen de sıpattalýy múmkin. Bul jaısyzdyq ákelýi múmkin, sizge bul jaıynda dárigermen keńesý qajet. Nesep ustamaýyn emdeýge bolady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1057',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Nesep','y','   Nesep ustamaýy Nesep ustamaýy degenimiz nesepqaptyń jumysyn baqylaı almaý, ıaǵnı, nesep shyǵarý úrdisi keıde baqylaýǵa kelmeıdi. Aýrý neseptiń azǵantaı mólsherin ustamaýmen (mysaly, jótelde jáne kúlgende) jáne nesep shyǵarǵysy kelgen kúshti sezimdi baqylaýdaǵy qıyndyqtarmen de sıpattalýy múmkin. Bul jaısyzdyq ákelýi múmkin, sizge bul jaıynda dárigermen keńesý qajet. Nesep ustamaýyn emdeýge bolady.  Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nNesep ustamaýy degenimiz ne?\r\n\r\nNesep ustamaýy degenimiz nesepqaptyń jumysyn baqylaı almaý, ıaǵnı, nesep shyǵarý úrdisi keıde baqylaýǵa kelmeıdi. Aýrý neseptiń azǵantaı mólsherin ustamaýmen (mysaly, jótelde jáne kúlgende) jáne nesep shyǵarǵysy kelgen kúshti sezimdi baqylaýdaǵy qıyndyqtarmen de sıpattalýy múmkin. Bul jaısyzdyq ákelýi múmkin, sizge bul jaıynda dárigermen keńesý qajet. Nesep ustamaýyn emdeýge bolady.\r\n\r\n\r\n\r\n         Áıelderdiń nesep-jynys júıesi                         \r\n\r\n\r\n\r\n        Erlerdiń nesep-jynys júıesi\r\n\r\nNesep ustamaýy mıllıondaǵan eresek adamdardyń arasynda kezdesedi. Kóbinese, 50 jastan asqan adamdar, ásirese, áıelder jıi aýyrady. Biraq, aýrý jas adamdarda da, ásirese, áıelderdiń bosanǵan kezinde paıda bolýy múmkin. \r\n\r\nDárigermen osy másele ýraly keńesý qajet. Nesep ustamaýy kezinde bóritken, oıyq jara, teri ınfektsııalary jáne nesep joldarynyń ınfektsııalarynyń paıda bolý qaýpi artady. Dárigerge kórinip, máseleni sheship, dostaryńyz ben otbasynyń músheleri arasynda sezinetin yńǵaısyzdyqtan qutylýǵa bolady.\r\n\r\n \r\nNesep ustamaýynyń túrleri bar ma?\r\n\r\nIá. Nesep ustamaýynyń 5 túri bar. Tómende olardyń árqaısysynyń sıpattamasy  keltirilgen.\r\n\r\nKúızelistik  nesep ustamaýy\r\n\r\nKúızelistik  nesep ustamaýy ishtiń tómengi bóliginiń bulshyq etteriniń kenetten shıryǵýynda paıda bolýy múmkin, mysaly, jótelde, kúlgende, aýyr kótergende nemese dene jattyǵýlaryn oryndaýda. Kúızelistik  nesep ustamaýy, ádette, bosanýdan keıin nemese operatıvtik aralasýdan keıin paıda bolatyn jambas túbi bulshyq etteriniń álsizdigine baılanysty. Kúızelistik  nesep ustamaýy áıelderde jıi kezdesedi.\r\n\r\nÝrgenttik (kenetten) nesep ustamaýy\r\n\r\nBul kenetten, kútpegen jerden nesep shyǵarǵysy kelýdiń paıda bolýymen sıpattalady. Organızm nesep shyǵarýǵa sıgnaldy onyń paıda bolýyna deıin birneshe sekýnd nemese mınýt qalǵanda ǵana beredi. Nesep  ustamaýdyń bul túri egde adamdar arasynda jıi kezdesedi jáne nesep shyǵarý joldary ınfektsııasynyń nemese asa belsendi nesepqaptyń belgisi bolýy múmkin.\r\n\r\nNesepqaptyń tolyp ketýindegi nesep ustamaýy\r\n\r\nNesep  ustamaýynyń bul túri neseptiń shaǵyn mólsheriniń baqylanbaı aǵýymen sıpattalady. Aýrý nesepqaptyń tolyp ketýinde paıda bolady. Nesepqapty tolyǵymen bosata almaıtyndaı bolyp kórinedi, bul úshin nesep shyǵarýda shıryǵýǵa týra keledi. Bul erlerge kóbirek tán jáne ulǵaıǵan qýyq asty bezimen nemese isikpen neseptiń aǵýynyń tejelýinen týyndaýy múmkin. Dıabet jáne keıbir dárilik preparattar osy máseleniń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nFýnktsıonaldyq nesep ustamaýy\r\n\r\nBul túri nesepqaptyń jumysy qalypty baqylanǵanymen, biraq, onyń ýaqytyly bosatylýyndaǵy qıyndyqtardyń bolýymen sıpattalady. Dárethanaǵa ýaqytyly jete almaýdyń sebebi artrıt nemese qozǵalý qıyndaıtyn basqa aýrýlar bolýy múmkin.\r\n\r\nAralas nesep ustamaýy\r\n\r\nBul túri nesep ustamaýynyń joǵaryda keltirilgen birneshe túrleriniń qatar bolýymen sıpattalady.\r\n\r\n \r\nNesep ustamaý qartaıý úrdisiniń quraýshysy ma?\r\n\r\nJoq, biraq, jasqa baılanysty ózgeristerge baılanysty nesepqaptyń syıymdylyǵy azaıýy múmkin. Qartaıý neseptiń aǵynynyń azaıýyna jáne nesep shyǵarýdyń jıileýine aparýy múmkin. Biraq, bul qartaıýǵa baılanysty nesep ustamaýy paıda bolady degendi bildirmeıdi. Durys emdeýde aýrýdy baqylaýǵa nemese emdep, jazýǵa bolady.\r\n\r\n \r\nNesep ustamaýdyń sebepteri qandaı?\r\n\r\nNesep  ustamaýy túrli aýrýlardan, onyń ishinde, jambas túbiniń bulshyq etteriniń álsizdiginen nemese dıabetten týyndaýy múmkin. Tómende nesep ustamaýynyń jıi kezdesetin sebepteriniń tizimi keltiriledi:\r\n\r\nNesep ustamaýdyń sebepteri\r\n\r\n* Áıelder úshin: inshektiń nemese úrpiniń silemeı qabatynyń qurǵaqtyǵy jáne juqarýy, ásirese, menopaýzada.\r\n* Erler úshin: qýyq asty beziniń ulǵaıýy nemese operatsııasy\r\n* Bosanýdan keıingi jambas túbi bulshyq etteriniń álsireýi jáne sozylýy\r\n* Keıbir dárilik preparattardy qabyldaý\r\n* Toq ishektegi nájistiń jınalýy\r\n* Artyq salmaq jáne semizdik, onyń saldarynan nesepqapqa jáne onyń jumysyn baqylaıtyn bulshyq etterge qysym artady.\r\n* Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy\r\n* Qantamyr aýrýlary.\r\n* Dıabet, Altsgeımer aýrý jáne shashyrańqy skleroz sekildi aýrýlar.\r\n \r\n\r\nAýrý qalaı emdeledi?\r\n\r\nEmdeý máseleni týdyrǵan sebepten jáne nesep ustamaýdyń túrine baılanysty. Eger nesep ustamaý aýrýǵa baılanysty bolsa, saýyqqanda joıylady. Kegel jattyǵýlary jáne nesepqapty jattyqtyrý jambas túbiniń bulshyq etterin nyǵaıtýda kómektesedi. Sondaı-aq, nesep ustamaýdy emdeý úshin dárilik preparattar taǵaıyndalýy jáne operatıvtik aralasý ótkizilýi usynylýy múmkin.\r\n\r\n \r\nKegel jattyǵýlary degenimiz ne?\r\n\r\nKúızelistik nesep ustamaýyn Kegel jattyǵýlary atalatyn arnaıy jattyǵýlardyń kómegimen emdeýge bolady. Bul jattyǵýlar nesepqapty baqylaıtyn bulshyq etterdi nyǵaıtýǵa kómektesedi. Jattyǵýlardy kez kelgen jerde jáne kez kelgen ýaqytta oryndaýǵa bolady. Alǵashqyda Kegel jattyǵýlary áıelder úshin ázirlengenimen, olar erlerge de kómektese alady. Jaǵdaıdyń jaqsarýy 3-6 aı boıy udaıy jattyǵýdan keıin oryn alady.\r\n\r\n \r\nKegel jattyǵýlary\r\n\r\n* Durys bulshyq etin tabý úshin asqazandy, aıaqty nemese bókseniń bulshyq etterin qospastan nesep aǵýyn sál toqtatyp nemese báseńdetip kórińiz. Osyny jasaı alatyn bolǵanda, durys bulshyq etterin tabasyz.\r\n* Osy bulshyq etterin shıryqtyrý qajet. Osy jaǵdaıda qalyp, 10-ǵa deıin sanańyz, odan keıin bosańsytyp, taǵy da 10-ǵa deıin sanańyz.\r\n* Osy jattyǵýdy 10-20 retten, kúnine 3 ret qaıtalaý qajet.\r\n* Jattyǵýlardyń jeńildetilgen nusqasynan bastaýǵa týra kelýi múmkin, bul úshin bulshyq etterin 4 sekýnd ishinde jıyryp, bosańsytý qajet jáne osy jattyǵýda 10 retten, kúnine 2 ret oryndańyz.  Birtindep júktemeni arttyrýǵa bolady.\r\n \r\n\r\nNesep qabyn jattyqtyrý degenimiz ne?\r\n\r\nNesepqapty  jattyqtyrý – bul nesep ustamaýyn baqylaý tásili. Bul jattyǵý ádette, kúızelistik, kenetten nesep ustamaýy úshin, sondaı-aq, aralas nesep ustamaýy úshin jaramdy.\r\n\r\n \r\nDáriler nemese operatsııa aýrýdy jeńýge kómektesedi me?\r\n\r\nNesep  ustamaýynyń keıbir túrin emdeý úshin dárilik preaparattardy taǵaıyndaý usynylýy múmkin. Mysaly, jeńil kúızelistik nesep ustamaýyn emdeý úshin keıbir áıelderge inshekti ylǵaldandyratyn estrogendi kremder taǵaıyndalady. Erlerge qýyq asty beziniń ólshemin kishireıtetin jáne nesep aǵýyn jaqsartatyn dárilik preparattar taǵaıyndalýy múmkin. Nesep  ustamaýynyń túrin emdeý úshin preparattardy taǵaıyndaý múmkindigi týraly dárigermen keńesý qajet.\r\n\r\nKeıde aýrýdy emdeý úshin operatıvtik emdeý usynylady;operatsııa áıelderdegi kúızelistik nesep ustamaýyn emdeý úshin jáne erlerdegi nesepqaptyń tolyp ketýimen baılanysty nesep ustamaýyn emdeý úshin qolaıly, ásirese, qýyq asty beziniń ulǵaıýymen baılanysty bolsa. Operatıvtik emdeý basqa emdeý ádisteri kómektespegen jaǵdaıda oryndalady.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(730,'article','1085','Parvovırýstyq ınfektsııa','qz','2018-08-01 05:37:11','2018-08-01 05:30:00','Parvovırýstyq ınfektsııa (besinshi aýrý) – bette, qol-aıaqta bóritken paıda bolýyna aparatyn  vırýstyq ınfektsııalyq aýrý.\r\n\r\nAýrý kóbinese, mektepke deıingi jáne mektep jasyndaǵy balalarda kóktem kezinde baıqalady. Aýrý aýa-tamshy jolymen taralady jáne jeńil túrde ótedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1085',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Parvovırýstyq','y','   Parvovırýstyq ınfektsııa Parvovırýstyq ınfektsııa (besinshi aýrý) – bette, qol-aıaqta bóritken paıda bolýyna aparatyn  vırýstyq ınfektsııalyq aýrý.\r\n\r\nAýrý kóbinese, mektepke deıingi jáne mektep jasyndaǵy balalarda kóktem kezinde baıqalady. Aýrý aýa-tamshy jolymen taralady jáne jeńil túrde ótedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nParvovırýstyq ınfektsııa (besinshi aýrý) – bette, qol-aıaqta bóritken paıda bolýyna aparatyn  vırýstyq ınfektsııalyq aýrý.\r\n\r\nAýrý kóbinese, mektepke deıingi jáne mektep jasyndaǵy balalarda kóktem kezinde baıqalady. Aýrý aýa-tamshy jolymen taralady jáne jeńil túrde ótedi.\r\n\r\n\r\n\r\nParvovırýstyq ınfektsııa – vırýstyq aýrý, enjar sımptomdarmen jáne bettegi, qol-aıaqtaǵy bóritken daqtarmen sıpattalady.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nAýrý adamnyń B19 parvovırýsymen juqpalanýda paıda bolady.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nParvovırýstyq ınfektsııa kezinde kelesi sımptomdar baıqalady:\r\n\r\n* Ashyq tústi teńbil bóritken aldymen bettiń ushynda paıda bolady (betti «alaý» shalǵandaı). Odan keıin denege, qol-aıaqqa taraıdy. Parvovırýstyq ınfektsııada ortadan shetke qaraı joıylady, tor-shilter tárizdenedi. Bóritken 1-2 apta ishinde tolyǵymen ótedi.\r\n* Qyzba\r\n* Býynnyń aýyrsynýy\r\n* Ýaqytsha anemııa (qanda fýnktsıonaldyq tolyqqundy qyzyl jasýshalar-erıtrotsıtterdiń mólsheri tómendeıtin jaǵdaı).\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý úshin dárigerdiń qaraýy jetkilikti, sebebi, parvovırýstyq ınfektsııanyń tek ózine ǵana tán bóritkeni bolady. V19 parvovırýsyna qarsy antıdenelerge (qandaǵy aqýyzdyq qosylystar, olar bakterııalar men vırýstar sekildi bógde organızmderdi anyqtap, joıýǵa múmkindik beredi) qant taldaýy dıagnozdy naqtylaı alady.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nParvovırýstyq  ınfektsııa kezinde arnaıy emdeý qajet bolmaıdy. Eger balada qyzba bolsa, jaǵdaıdy jaqsartý úshin qyzýdy túsiretin kez kelgen preparat berilýi múmkin.\r\n\r\n \r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda qandaı da bir asqynýsyz tolyq saýyǵý oryn alady. \r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nBalalarda aýrý jıi jeńil túrde ótse de, keıde sırek asqynýlar bolady, alaıda, eger parvovırýstyq ınfektsııaǵa júkti áıel shaldyqsa, bul uryqtyń damýynda kúrdeli buzylystarǵa aparýy múmkin.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nParvovırýstyq  ınfektsııaǵa kúmán bolatyn júkti áıel tezirek dárigerdiń keńesin alýy tıis.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nJuqpalanýdyń aldyn alý úshin tamaq isherdiń aldynda jáne naýqastarmen qatynastan keıin qoldy muqııat jýý qajet.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(731,'article','1093','Podagra','qz','2018-08-01 06:44:55','2018-08-01 06:40:00','Podagra – nesep qyshqylynyń krıstaldarynyń bir nemese birneshe býyndarda jınaqtalýymen sıpattalatyn artrıttiń túri. Nesep qyshqyly organızmdegi pýrınniń ydyraýynyń sońǵy ónimderi. Bul zattek ádette, qanda ydyraıdy jáne neseppen shyǵarylady. Podagraǵa shaldyqqan adamdarda nesep qyshqyly jınaqtalady, keıin olardan býyn qýystarynda úshkir krıstaldar jınaqtalady. Osydan baryp zaqymdanǵan býyndarda aýyrsyný jáne isiný paıda bolady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1093',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Podagra','y','   Podagra Podagra – nesep qyshqylynyń krıstaldarynyń bir nemese birneshe býyndarda jınaqtalýymen sıpattalatyn artrıttiń túri. Nesep qyshqyly organızmdegi pýrınniń ydyraýynyń sońǵy ónimderi. Bul zattek ádette, qanda ydyraıdy jáne neseppen shyǵarylady. Podagraǵa shaldyqqan adamdarda nesep qyshqyly jınaqtalady, keıin olardan býyn qýystarynda úshkir krıstaldar jınaqtalady. Osydan baryp zaqymdanǵan býyndarda aýyrsyný jáne isiný paıda bolady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nPodagra degenimiz ne?\r\n\r\nPodagra – nesep qyshqylynyń krıstaldarynyń bir nemese birneshe býyndarda jınaqtalýymen sıpattalatyn artrıttiń túri. Nesep qyshqyly organızmdegi pýrınniń ydyraýynyń sońǵy ónimderi. Bul zattek ádette, qanda ydyraıdy jáne neseppen shyǵarylady. Podagraǵa shaldyqqan adamdarda nesep qyshqyly jınaqtalady, keıin olardan býyn qýystarynda úshkir krıstaldar jınaqtalady. Osydan baryp zaqymdanǵan býyndarda aýyrsyný jáne isiný paıda bolady.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nPodagranyń ustamasy degenimiz ne?\r\n\r\nPodagranyń sımptomdary kenetten (kóbinese, túnde) paıda bolýy múmkin. Ádette, úlken baqaıdyń býyny zaqymdanady, biraq, aýyrsyný qol-aıaqtyń býyndarynda, tobyqta, tize býynynda, bilek býynynda paıda bolýy múmkin. Zaqymdanǵan býyn qyzaryp, aýyrsynyp, ustaǵanda ystyq bolady. Aýyrsyný býyndy ustaǵanda kúsheıedi.\r\n\r\n \r\nSebepteri jáne qaýip faktorlary\r\n\r\nPodagra kimde paıda bolýy múmkin? \r\n\r\nEger pýrınderge baı taǵamdy tutynatyn bolsańyz, podagranyń damý qaýpi artady. Bul kelesi ónimder: albyrt, sardınder, sorpalyq et ónimderi, qoıanshóp, sańyraýqulaq, seld. Sondaı-aq, artyq salmaq bolsa, holesterınniń deńgeıi joǵary bolsa, dıabet, joǵary arterıaldyq qysym bolsa, sondaı-aq, alkogoldiń shamadan tys mólsherin tutynýda podagranyń damýyna beıim bolasyz. Áıelderge qaraǵanda erlerde podagra jıi kezdesedi. Áıelder etekkir toqtaý shaǵynda podagranyń damýyna beıim. Sondaı-aq, podagra - tuqym qýalaýǵa beıimdilik bolatyn aýrý.\r\n\r\nPodagraǵa aparýy múmkin dárilik preparattar:\r\n\r\n•        Joǵary arterıaldyq qysymdy emdeýge arnalǵan keıbir dıýretıkter\r\n\r\n•        Nıatsın (V toby dárýmenderiniń kesheni)\r\n\r\n•        Aspırın (tómen mólsherlemesinde)\r\n\r\n•        Almastyrylǵannan keıin jańa aǵzanyń ajyraýynyń aldyn alý úshin taǵaıyndalatyn tsıklosporın\r\n\r\n•        Qaterli isikti emdeýý úshin qoldanylatyn keıbir preparattar\r\n\r\n•        Pırazınamıd jáne etambýtol, týberkýlezdi emdeý úshin qoldanylatyn.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\nPodagra ustamasy bolsa, ne isteý qajet?\r\n\r\nEmdeýdi erte bastaǵan saıyn, aýyrsyný da tezirek ótedi. Dáriger býyndardaǵy qabyný men aýyrsynýdy azaıtý úshin dárilik preparattardy taǵaıyndaıdy. Durys emdegen kezde podagranyń ustamasy birneshe kún ishinde ótýi tıis. Ustama kezinde janýar aqýyzynyń mólsheri mol tamaqty tutynýdy azaıtyp, alkogoldi tutynýdy tolyǵymen toqtatý qajet.\r\n\r\nUstama kezinde qatań tósek tartý usynylady. Býynǵa muz qoıý qajet, bul aýyrsynýdy jeńildetedi. Zaqymdanǵan tusty joǵar qoıý qajet, mysaly, astyna jastyq qoıý kerek. Sondaı-aq, ıbýprofen jáne naproksen sekildi aýyrsynýdy basatyn preparattar kómektesedi.\r\n\r\n \r\nPodagra ustamasy bolmas úshin ne isteý qajet?\r\n\r\nDáriger podagranyń ustamasynyń aldyn alatyn dárilik preparattardy taǵaıyndaýy múmkin. Bul dáriler býyndardan nesep qyshqylyn shaıady, onyń organızmdegi mólsherin azaıtady, isinýdi basady. Aspırın bul preparattardyń jumysyna kedergi keltiretindikten, olardy qatar tutynýǵa bolatyndyǵy týraly dárigermen keńesińiz.\r\n\r\nArtyq salmaq bolsa, aryqtaý qajet. Eger joǵary arterıaldyq qysym bolsa, holesterınniń deńgei artqan nemese dıabetke shaldyqqan bolsańyz, emdeý kýrsyn ótý qajet jáne ári qaraı emdám saqtaý qajet (tuzdy men maılyny shekteý). Alkogol tutynýdan jáne pýrınderdiń mólsheri joǵary bolatyn ónimderdi qabyldaýdan alshaq bolyńyz. Sýdy kóbirek ishińiz, ol nesep qyshqylyn organızmnen shyǵarýǵa kómektesedi.\r\n\r\n \r\nAsqynýlary  \r\n\r\nAýrýdy emdemegen jaǵdaıda ne bolady?\r\n\r\nEmdelmegen jaǵdaıda podagranyń ustamasy birneshe kún nemese apta boıy sozylady. Aýrý kórshi býyndarǵa taraýy múmkin, aýrý uzaqqa sozylýy múmkin.\r\n\r\nEger podagranyń ustamasy kóptegen jyldar boıy oryn alsa, tofýstar (ósindi, shor) damýy múmkin. Bul teri astynda túıin túzetin, nesep qyshqylynyǵ krıstaldary. Tofýstar ádette, baqaıda, saýsaqta nemese shyntaqta bolady. Nesep qyshqylynyń nesep joldarynda jınaqtalýynan búırek aýrý damyp, búırekte tas túzilýi múmkin. Podagranyń uzaq ýaqyt boıǵy barysynda úrdiske býynnyń  mańaıyndaǵy súıekter qamtylýy múmkin.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(732,'article','1106','Sepsıstik artrıt','qz','2018-08-01 07:57:54','2018-08-01 07:54:00','Bul degenimiz ne?  Sepsıstik artrıt (ony taǵy da ınfektsııalyq artrıt dep ataıdy) býynnyń ishindegi bakterıaldyq, vırýstyq nemese zeńdik ınfektsııadan týyndaıdy.\r\n\r\nSepıstik artrıt ınfektsııa qan aǵymy joldarymen taralyp, býynǵa túskende damýy múmkin. Sonymen qatar, ınfektsııa býynǵa qasyndaǵy juqpalanǵan jaradan túsýi múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1106',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sepsıstik','y','   Sepsıstik artrıt Bul degenimiz ne?  Sepsıstik artrıt (ony taǵy da ınfektsııalyq artrıt dep ataıdy) býynnyń ishindegi bakterıaldyq, vırýstyq nemese zeńdik ınfektsııadan týyndaıdy.\r\n\r\nSepıstik artrıt ınfektsııa qan aǵymy joldarymen taralyp, býynǵa túskende damýy múmkin. Sonymen qatar, ınfektsııa býynǵa qasyndaǵy juqpalanǵan jaradan túsýi múmkin. Bul degenimiz ne?  Sepsıstik artrıt (ony taǵy da ınfektsııalyq artrıt dep ataıdy) býynnyń ishindegi bakterıaldyq, vırýstyq nemese zeńdik ınfektsııadan týyndaıdy.\r\n\r\nSepıstik artrıt ınfektsııa qan aǵymy joldarymen taralyp, býynǵa túskende damýy múmkin. Sonymen qatar, ınfektsııa býynǵa qasyndaǵy juqpalanǵan jaradan túsýi múmkin.\r\n\r\nQaýip faktorlary: sozylmaly aýrýlardyń bolýy, ımmýndyq júıeni basatyn dárilerdi qabyldaý, aýtoımmýndyq aýrýlardyń  bolýy, jaqynda býynǵa jasalǵan operatsııa (artroskopııa), kóktamyr ishilik esirtkilerdi paıdalaný.\r\n\r\nAýrý ádette, býynnyń isinýimen jáne kúshti aýyrsynýmen, sondaı-aq, temperatýranyń artýymen sıpattalady.\r\n\r\nSepsıstik artrıt balalarda kez kelgen jasta baıqalýy múmkin, biraq, kóbinese, 3 jasqa deıingi balalarda. Sábılerde kóbinese, jambas býyndary zaqymdanady. Olarda aýrý ádette, V tobynyń streptokoktardyń, sondaı-aq, Haemophilus influenza saldarynan týyndaıdy.\r\n\r\nAýrý 3 jastan jasóspirimdik kezeńge deıin sırek kezdesedi. Ári qaraı aýrý gonokokktardan týyndaıdy.\r\n\r\nEresekterde kóbinese iri býyndar zaqymdanady: mysaly, jambas, tize, ıyq, shyntaq býyndary. Infektsııalyq artrıt ádette, bir býyndy zaqymdaıdy, biraq, birneshe býyndy da qamtýy múmkin. Eresekterde aýrýdyń sebepteri - stafılokoktar, streptokoktar, sondaı-aq, týberkýlez mıkobakterııalary jáne Candida albicans.\r\n\r\nSımptomdary. Sábılerdegi sımptomdary - zaqymdanǵan qol-aıaqtyń qımyly shektelýi (jalǵan paralıch). Sábı qol-aıaǵyn qozǵaǵanda nemese jaıalyǵyn aýystyrǵanda jylaıdy. Temperatýra artýy múmkin.\r\n\r\nEresekterde sımptomdary kelesideı sıpattalýy múmkin:\r\n\r\n·         Jalpy álsizdik jáne bas aýyrýy. \r\n\r\n·         Býynnyń aýyrsynýy, qyzarýy, isinýi jáne tejelýi. \r\n\r\n·         Býyndy azdap qozǵaǵanda nemese qysym túsirgende kúshti aýyrsyný. \r\n\r\n·         Joǵary temperatýra jáne qaltyraý. \r\n\r\n·         Býynnyń qasyndaǵy qyzyl jolaqtar. \r\n\r\n·         Lımfa túıinderiniń ulǵaıýy.\r\n\r\nEmdeý. antıbıotıktermen shuǵyl emdeý qajet. bakterııaǵa sezimtaldyqqa baılanysty arnaıy tańdalǵan antıbıotıkterdi qoldaný ońtaıly.\r\n\r\nZaqymdanǵan býyndy hırýrgııalyq tásilmen shaıý ınfektsııanyń taralýynyń jáne býynnyń buzylýynyń aldyn alýy múmkin. Aıaq-qoldy tynysh kúıde ustaý qajet. aýyrsynýdy jeńildetý úshin jyly kompress basýǵa bolady.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(733,'article','1124','Tilmelik qabyný','qz','2018-08-05 10:00:17','2018-08-05 09:49:00','Tilmelik qabyný –bakterııalardyń saldarynan týyndaıtyn, teriniń jıi kezdesetin ınfektsııalyq aýrýy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1124',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tilmelik','y','   Tilmelik qabyný Tilmelik qabyný –bakterııalardyń saldarynan týyndaıtyn, teriniń jıi kezdesetin ınfektsııalyq aýrýy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nTilmelik qabyný –bakterııalardyń saldarynan týyndaıtyn, teriniń jıi kezdesetin ınfektsııalyq aýrýy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nTilmelik qabynýdyń keń taralǵan qozdyrǵyshtary – stafılokokktar men streptokokktar.\r\n\r\nQalypty jaǵdaıda teride bakterııalardyń kóptegen túri mekendeıdi. Teride jara bolsa, osy bakterııalar onyń juqpalanýyn týyndatady. Zaqymdanǵan aýmaqtyń terisi qyzaryp, ustaǵanda ystyq bolady, isinip, aýyrsynady.\r\n\r\n \r\n\r\nTilmelik qabyný– bakterıaldyq ınfektsııanyń nátıjesinde paıda bolǵan, teriniń dáneker tininiń juqpaly emes aýrýy. Infektsııany emdeý úshin antıbıotıkter taǵaıyndalady, al aýyrsynýdy baqylaý úshin analgetıkterdi qabyldaý qajet bolady. Tilmelik qabynýdy 7-10 kúnde emdep, jazýǵa bolady.\r\n\r\nAýrýdyń paıda bolýynyń damý qaýipteri:\r\n\r\n* Saýsaq arasyndaǵy teriniń syzattary nemese qabyrshaqtanýy\r\n* Shetkeri tamyrlardyń aýrýlary\r\n* Teride jara bolatyn jaraqattar \r\n* Jándikterdiń shaǵýy, janýarlardyń nemese adamnyń tisteýi\r\n* Keıbir aýrýlarda paıda bolatyn oıyq jaralar, mysaly, qant dıabetinde jáne tamyrlardyń aýrýlarynda.\r\n* Kortıkosteroıdtardy nemese ımmýndyq júıeni basatyn dárilerdi qabyldaý.\r\n* Jaqynda bolǵan operatıvtik emdeýden keıingi tyrtyqtar.\r\n \r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nTilmelik qabynýdyń sımptomdary:\r\n\r\n* qyzba\r\n* zaqymdanǵan aýmaqtaǵy aýyrsyný nemese shıryǵý\r\n* ınfektsııa taralǵan saıyn ulǵaıatyn teriniń qyzarýy nemese qabynýy\r\n* kenetten paıda bolyp, alǵashqy 24 saǵattyń ishinde tez taralatyn teridegi oıyq jaralar nemese bóritken.\r\n* Teri tartylyp, jyltyr kórinedi.\r\n* Qyzarǵan tusynda teri ustaǵanda jyly seziledi.\r\n \r\nInfektsııanyń belgileri:\r\n\r\n* qaltyraý\r\n* sharshaý\r\n* jalpy nashar seziný\r\n* bulshyq ettegi aýyrsyný\r\n* teri ustaǵanda jyly seziledi\r\n* tersheńdik.\r\n \r\nOsy aýrý kezinde kezdesetin basqa sımptomdar:\r\n\r\n* juqpalanǵan jerdegi túktiń túsýi\r\n* ústindegi tinderdiń isinýinen týyndaǵan býyndaǵy aýyrsyný\r\n* júrek aınýy jáne qusý.\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger medıtsınalyq tekseristi ótkizedi, bul kezde anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n* teriniń qyzarýy, jylýy jáne isinýi\r\n* ınfektsııa bolsa, jaraǵa  drenaj jasalýy múmkin\r\n* qabyný aýmaǵynyń qasynda lımfa túıinderiniń ulǵaıýy.\r\n Dáriger qyzarǵan tustyń shekterin qalammen belgileýi múmkin, aldaǵy birneshe kún ishinde qyzarý ári qaraı taralatyndyǵyn bilý maqsatynda.\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý úshin taǵaıyndalýy múmkin:\r\n\r\n* qandy seýip, taldaý\r\n* qandy jalpy taldaý (OAK)\r\n* zaqymdaný tusyndaǵy suıyqtyqty nemese bólindini seýip, tekserý\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nIshýge antıbıotıkter taǵaıyndalýy múmkin. Sondaı-aq, dáriger aýyrsynýdy basatyn quraldardy usynýy múmkin.\r\n\r\nIsinýdi  azaıtý úshin úıde zaqymdanǵan aýmaqty joǵary qoıý qajet. Sımptomdar azaıǵanǵa deıin demalys qajet.\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda naýqas aýrýhanaǵa jatqyzylady:\r\n\r\n* syrqattanýy kúshti bolsa (mysaly, óte joǵary temperatýra, qysymdaǵy máseleler nemese toqtamaıtyn júrek aınýy men qusý)\r\n* antıbıotıkter qabyldaý kezinde de ınfektsııanyń órshýi baıqalsa\r\n* ımmýndyq júıeniń jumysynda másele bolsa (qaterli isikke, AITV baılanysty)\r\n* Infektsııa kózdiń aınalasynda shoǵyrlanǵan\r\n* Kóktamyr arqyly antıbıotıkter engizilýi qajet bolsa.\r\n \r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nTilmelik qabyný, ádette, antıbakterıaldyq emdeýdiń 7-10 kúndik kýrsynan keıin ótedi. Aýrýdyń aýyr túrinde uzaǵyraq emdeý kýrsy taǵaıyndalady. Ádette, bul sozylmaly aýrýlar bolýynda nemese ımmýndyq júıeniń jumysynyń buzylýynda oryn alady.\r\n\r\nAıaqtyń zeńdik ınfektsııasy bar adamdarda tilmelik qabyný udaıy qaıtalanýy múmkin. Bul zeńdik ınfektsııadan bolǵan teridegi syzattardyń terige bakterııa enýine yqpal etetindigine baılanysty.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\n* Qannyń juqpalanýy (sepsıs)\r\n* Súıektiń juqpalanýy (osteomıelıt)\r\n* Lımfalyq tamyrlardyń qabynýy (lımfangıt)\r\n* Júrektiń ishki qabyǵynyń qabynýy (endokardıt)\r\n* Menıngıt\r\n* Shok\r\n* Tinderdiń tirshiligin joıýy (gangrena).\r\n \r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda dárigerge kóriný qajet:\r\n\r\n* Tilmelik qabynýdyń sımptomdary bolsa\r\n* Tilmelik qabynýdan emdelip júrgende kelesideı jańa  sımptomdar paıda bolsa: udaıy qyzba, uıqyshyldyq, enjarlyq, zaqymdanǵan aýmaqtyń ústinde kúldireý nemese qyzyl jolaq paıda bolýy.\r\n* Tilmelik qabyný bette shoǵyrlanatyn bolsa, shuǵyl túrde medıtsınalyq kómekke júginińiz.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nTerini qorǵaý boıynsha keńester:\r\n\r\n* Jarylýdyń aldyn alý úshin losondar nemese kremderdiń kómegimen teriniń ylǵaldylyǵyn qoldaý\r\n* Yńǵaıly, bos aıaq kıim kıip júrý\r\n* Tyrnaqty alǵanda aınalasyndaǵy terige zaqym keltirmeý\r\n* Jumysta nemese soprtpen aınalysýda arnaıy qorǵanys quraldaryn kıip júrý.\r\n \r\nTeride syzat nemese jara paıda bolǵan saıyn:\r\n\r\n* Sabynmen muqııat jýyp turyńyz. Quramynda antıbıotık bar jaqpaı maıyn kúndelikti jaǵyńyz.\r\n* Tańǵyshpen tańyp, kúnde aýystyryp otyryńyz, qabyrshaq paıda bolǵanǵa deıin\r\n* Qyzarý, aýyrsyný, dertti bólindi nemese ınfektsııanyń basqa belgileri paıda bolýyn baqylańyz.\r\n \r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nTeriniń bakterıaldyq ınfektsııasy.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(734,'article','1132','Trıhomonıaz','qz','2018-08-05 10:57:35','2018-08-05 10:51:00','Trıhomonıaz – qozdyrýshysy  inshek trıhomanadasy Trichomonasvaginalis bakterııasy bolatyn aýrý. Bul ınfektsııa jynystyq jolmen beriledi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1132',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Trıhomonıaz','y','   Trıhomonıaz Trıhomonıaz – qozdyrýshysy  inshek trıhomanadasy Trichomonasvaginalis bakterııasy bolatyn aýrý. Bul ınfektsııa jynystyq jolmen beriledi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nTrıhomonıaz – qozdyrýshysy  inshek trıhomanadasy Trichomonasvaginalis bakterııasy bolatyn aýrý. Bul ınfektsııa jynystyq jolmen beriledi.\r\n\r\n\r\n\r\nÁıelderdiń jynystyq júıesi\r\n\r\n\r\n\r\nErlerdiń jynystyq júıesi\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nKóbinese, juqpalaný naýqas adammen nemese ınfektsııany juqtyrǵan adammen jynystyq qatynasta oryn alady.\r\n\r\nJuǵýyna sebep bolýy múmkin:\r\n\r\n·         Qorǵanyssyz jynystyq qatynas;\r\n\r\n·         Jynystyq seriktesterdiń kóp bolýy;\r\n\r\n·         Venerologııalyq aýrýlardyń emdelmeýi nemese buryn bolýy;\r\n\r\n·         Jynystyq seriktesterdi tańdamaý;\r\n\r\nInshek  trıhomonadasy jalǵan aıaqshalarymen belsendi qozǵalýǵa qabiletti. Nesep shyǵarý joldaryna nemese jynystyq aǵzalarǵa túsip, trıhomonadalar jasýshalarǵa aıaqshalarymen tez bekıdi. Odan keıin mıkroorganızmder qarqyndy kóbeıe bastaıdy. Olar tym kóbeıip ketse, adamnyń jasýshalaryn zaqymdaı bastaıdy.\r\n\r\nTrıhomonıaz oıyqjara túzilýin týyndatady, bul  vırýstardyń juǵý qaýpin arttyrady, mysaly, V jáne S gepatıtin. Bul jynystyq jolmen taralatyn keń taralǵan juqpalar.\r\n\r\nÁıelderde trıhomonadalar jatyr moınynda, inshekte, qýyqta, nesep shyǵarý jolynda anyqtalady. Erlerde  trıhomonadalar nesep shyǵarý jolynda,  qýyq asty bezinde ,atalyq bezdiń qosalqysy men sháýette anyqtalady.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nÁıelderde:\r\n\r\n·         Sımptomdary juqpalanýdan keıin 28-shi kúnge qaraı kórinis beredi\r\n\r\n·         Jynystyq qatynas kezindegi jaısyzdyq\r\n\r\n·         Bókseniń ishki betindegi qyshý\r\n\r\n·         Inshekten bólindi shyǵýy (azdaǵan, jasyl-sary, kópirshikti)\r\n\r\n·         Inshek qyshýy (jynys joldarynyń qyshýy)\r\n\r\n·         Klıtordyń isinýi\r\n\r\n·         Jynystyq joldardan jaǵymsyz ıis shyǵýy.\r\n\r\nErlerde:\r\n\r\n·         Nesep shyǵarýdan nemese sháýet shashýdan keıin kúıdirý sezimi\r\n\r\n·         Úrpiniń qyshýy (nesep shyǵarý joly)\r\n\r\n·         nesep shyǵarý jolynan azdaǵan bólindi shyǵýy\r\n\r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nTrıhomonıazdy anyqtaý úshin inshekten (áıelderde) nesep shyǵarý joldarynan, qýyq asty beziniń sólinen (erlerde) juǵyndy alyp, mıkroskoppen qaraıdy. Jalpy juǵyndy nátıjesi  zertteýdiń dál ádisterimen rastalady.\r\n\r\nÁıelderge qaraǵanda erlerde aýrýdy anyqtaý qıynyraq.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nÁdette, emdeý úshin metronıdazol jáne basqa antıbıotıkter qoldanyldady. Dári ishý kezinde jynystyq qatynasqa túspeý jáne alkogol ishpeý qajet. Qos jynystyq seriktes te emdelýi tıis, aýrýdyń sımptomdary bireýinde bolmasa da.\r\n\r\n\r\nAýrýdyń boljamy\r\n\r\nDurys emdeýde aýrý tolyǵymen jazylady.\r\n\r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nAýrýdyń múmkin asqynýlary -   jatyr moınynyń qaterli isigi , bedeýlik, AITV (VICh), sondyqtan, dereý dárigerge kóriný qajet.\r\n\r\nErlerde keıde trıhomonıazdyń saldarynan  prostatıt (qýyq asty beziniń qabynýy) damýy múmkin.\r\n\r\n\r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nTrıhomonıazǵa kúmándansańyz nemese sımptomdary bolsa, dárigerge kórinińiz.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nÓzińiz emdelip, jynystyq seriktesińiz emdelmese, qaıtadan jeńil juqtyrýyńyz múmkin.\r\n\r\nJynystyq seriktesińizge aýrý týraly habarlaý mańyzdy, ony eshnárse mazalamasa da tekserýden ótip, emdelgeni durys. Aýrýdyń sımptomsyz ótýi onyń asqynýynyń damý qaýpin azaıtpaıdy.\r\n\r\nMonogamdyq  (1 ǵana  jynystyq seriktes) qatynastar – aýrýdyń aldyn alýda senimdilik beredi.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(735,'article','1135','Týberkýlez','qz','2018-08-05 11:26:50','2018-08-05 11:15:00','Týberkýlez (TB) –bakterııalardan týyndaǵan ınfektsııalyq aýrý. Ádette, týberkýlez kezinde ókpe zaqymdanady, biraq, úrdis býyndarǵa, nesepqapqa, omyrtqa baǵanyna, mıǵa, jáne deneniń basqa bólikterine taraýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1135',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Týberkýlez','y','   Týberkýlez Týberkýlez (TB) –bakterııalardan týyndaǵan ınfektsııalyq aýrý. Ádette, týberkýlez kezinde ókpe zaqymdanady, biraq, úrdis býyndarǵa, nesepqapqa, omyrtqa baǵanyna, mıǵa, jáne deneniń basqa bólikterine taraýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nTýberkýlez degenimiz ne?\r\n\r\nTýberkýlez (TB) –bakterııalardan týyndaǵan ınfektsııalyq aýrý. Ádette, týberkýlez kezinde ókpe zaqymdanady, biraq, úrdis býyndarǵa, nesepqapqa, omyrtqa baǵanyna, mıǵa, jáne deneniń basqa bólikterine taraýy múmkin.\r\n\r\nTB eki túri bolady:\r\n\r\n* Jasyryn nemese belsendi emes týberkýlez: organızmde bakterııalar bolǵanymen, aýrýdyń sımptomdary týyndamaıdy. TB bul túri juqpaly emes.\r\n* Belsendi týberkýlez: organızmde bakterııalar bolady jáne sımptomdary týyndaıdy. Naýqas ınfektsııa kózi bolyp, qorshaǵan adamdarǵa juqtyrýy múmkin.\r\n \r\n\r\nAýrýdyń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nTýberkýlez belsendi bolmasa, aýrýdyń eshqandaı sımptomdary bolmaıdy. Belsendi  týberkýlezdiń sımptomdary:\r\n\r\n* 3 aptadan artyq ýaqytqa sozylatyn, keıde qan qaqyryǵy bolatyn jótel \r\n* Keýdedegi aýyrsyný\r\n* Qyzba\r\n* Sharshaý\r\n* Josparlanbaǵan salmaq joǵaltý\r\n* Tábetti joǵaltý\r\n* Qaltyraý jáne túngi tersheńdik.\r\n \r\nTýberkýlez býyndy zaqymdasa, artrıtke uqsaıtyn aýyrsyný paıda bolýy múmkin. Týberkýlez nesepqapty zaqymdaǵanda nesep shyǵarýda aýyrsyný  jáne nesepte qan baıqalýy múmkin.   Omyrtqa baǵanynyń týberkýlezi arqada aýyrsyný paıda bolýymen jáne aıaqtyń saldanýymen sıpattalady. Mıdyń týberkýlezi bas aýyrýyn, júrek aınýyn jáne mıdyń zaqymdanýyn (emdelmese) týyndatady.\r\n\r\n \r\nDáriger naýqasty týberkýlezge qalaı tekseredi?\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda týberkýlezdi anyqtaý keýde qýysynyń sholý rentgenografııasy jáne qarap,  tekserýmen júrgiziledi. Onyń barysynda týberkýlezdiń belsendiligi anyqtalyp, basqa adamdarǵa juqtyrýǵa qabilettilik anyqtalady.\r\n\r\n \r\nTýberkýlezdiń belsendi ekendigin qalaı bilýge bolady?\r\n\r\nTýberkýlez bakterııalary  organızmde  bolýy múmkin, biraq naýqas ol týraly bilmeýi múmkin. Degenmen, belsendi týberkýlezde aýrýdyń sımptomdary kórinis beredi.\r\n\r\nBelsendi týberkýlezben aýyrǵan adam, tolyq emdeý kýrsyn ótkenniń ózinde ómir boıy udaıy medıtsınalyq tekserýden ótip, keýde qýysynyń rentgenin túsirip otyrýy qajet, qaıtadan týberkýlezge shaldyqpaýy týraly senimdi bolýy tıis.\r\n\r\n \r\nTýberkýlez qalaı emdeledi?\r\n\r\nTýberkýlezdi emdeý úshin antıbıotıkter taǵaıyndalady. Dárilik preparattardy tańdaý jasqa, densaýlyq jaǵdaıyna, týberkýlez úrdisiniń túrine (belsendi nemese belsendi emes), sondaı-aq, TB dárilik preparattarǵa turaqtylyǵyna (preparattardyń barlyǵy emdeýge jaramdy emes) baılanysty bolady.\r\n\r\nTýberkýlezden preparattardy 6-9 aı boıy qabyldaý qajet. Dáriger qansha ýaqyt boıy ishý qajettigin aıtady. Dárigerdiń nusqaýyn muqııat oryndaý qajet. Umytpaý úshin dárini kórinetin jerde ustaǵan jón. Kúndelikti bir ýaqytta qabyldaǵan jón. Qabyldaýdy ótkizip almaý, toqtatpaı qabyldaý qajet. Olaı bolmasa, aýrý emdeýge kónbeýi múmkin.\r\n\r\n \r\nTýberkýlezdi emdeý úshin qandaı preparattar qoldanylady?\r\n\r\nTýberkýlezdi emdeýdiń keń taralǵan dárilik preparattary:\r\n\r\n* Izonıazıd\r\n* Rıfampıtsın\r\n* Etambýtol\r\n* Pırazınamıd\r\n \r\nDárigerdiń usynysyna saı osy dárilerdiń birin nemese birnesheýin qabyldaý qajet. Olardyń ádette, janama áserleri joq. Degenmen, týberkýlezge qarsy preparattar baýyrdy zaqymdaýy múmkin. Kúrdeli janama áseriniń tizimi tómende keltiriledi.\r\n\r\nBul dárilerdi qabyldaýda alkogoldi nemese atsetamınofendi tutynýǵa tyıym salynady. Olar baýyrda máseleler paıda bolý qaýpin arttyrady. Kez kelgen basqa dárilerdi qabyldaýda dárigermen keńesý qajet, sebebi, antıbıotıktermen birge qabyldaýda janama áserleri paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nEmdeý kýrsyn ótýde dáriger naýqasty aı saıyn baqylaıdy. Mysaly, dárigerge tekserilý, retsept alý jáne preparattardyń janama áseri bolýyn tekserý úshin kórinesiz.\r\n\r\nTýberkýlezge  qarsy preparattardyń janama áserleri sırek bolǵanymen, olar kúrdeli bolýy múmkin. Kelesi sıpmtomdardyń biri paıda bolsa, shuǵyl túrde dárigerge kóriný qajet:\r\n\r\n* Júrek aınýy\r\n* Qusý\r\n* Ishtegi aýyrsyný\r\n* Kórýdiń aıqyn bolmaýy nemese daltonızm\r\n* Nesep qoshqyl-kofe tústi\r\n* Qyzba, 3 kúnnin artyq\r\n* Sary aýrý (teri men kózdiń aǵynyń sarǵaıýy)\r\n \r\n\r\nDárigerge qoıylatyn suraqtar\r\n\r\n* Týberkýlez qalaı juǵady?\r\n* Aýrýhanada jumys isteımin. Menedjerge aýrýhanada týberkýlezdi juqtyrǵan bolýym múmkin ekendigin aıtýym qajet pe?\r\n* Qandaı emdeý maǵan jaramdy?\r\n* Týberkýlezdiń belsendi túrimen aýyrýym múmkin be?\r\n* Eger sımptomdarym nasharlasa, qashan dárigerge kórinýim qajet?\r\n* Otbasymnyń qasynda bolýym qaýipsiz be?\r\n* Jóteldi jeńildetýim úshin dárilik preparat bar ma?\r\n* Basqa dárilerdi qabyldaımyn. týberkýlezge qarsy emdeýde qandaı preparattardy birge qabyldaý qaýipsiz bolady?\r\n* Dárigerge qanshalyqty jıi kórinýim qajet?\r\n* Týberkýlezdi emdep jazý múmkin be?\r\n​    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(736,'article','1150','Jatyr ishilik uryqtanýǵa qarsy quraldar','qz','2018-08-07 10:13:28','2018-08-07 10:03:00','Jatyr ishilik uryqtanýǵa qarsy qural (VMS) – T-tárizdi shaǵyn plastık qural, júkti bolýǵa qarsy qoldanylatyn qural. Ony jatyrdyń ishine ornalastyrady, udaıy sonda bolady. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1150',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jatyr','y','   Jatyr ishilik uryqtanýǵa qarsy quraldar Jatyr ishilik uryqtanýǵa qarsy qural (VMS) – T-tárizdi shaǵyn plastık qural, júkti bolýǵa qarsy qoldanylatyn qural. Ony jatyrdyń ishine ornalastyrady, udaıy sonda bolady.  Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJatyr ishilik uryqtanýǵa qarsy qural (VMS) – T-tárizdi shaǵyn plastık qural, júkti bolýǵa qarsy qoldanylatyn qural. Ony jatyrdyń ishine ornalastyrady, udaıy sonda bolady. \r\n\r\n\r\nSıpattamasy\r\n\r\nBul quraldy (VMS) ádette, dáriger etekkir kezinde qoıady. Onyń kez kelgen túrlerin dáriger klınıkada tez jáne jeńil ornalastyrady.\r\n\r\n ·      dáriger qural salynǵan plastık tútikti inshektiń ishine, odan keıin jatyrdyń ishine engizedi.\r\n\r\n·        Tútiktegi porshenniń kómegimen dáriger quraldy jatyrdyń ishine engizedi\r\n\r\n·        osydan keıin dáriger tútikti shyǵarady, eki shaǵyn qyl jatyrdan inshekke qaraı shyǵyp turady.\r\n\r\nBul qyldardyń áseri:\r\n\r\n·        dárigerge nemese áıelge quraldyń durys turýyna kóz jetkizedi\r\n\r\n·       kerek kezinde quraldy jatyrdan alyp tastaýǵa kómektesedi. Quraldy dáriger ǵana alyp tasaı alady.   \r\n\r\nBul shara ótkizilgen kezde jaısyzdyq jáne aýyrsyný bolýy múmkin, biraq, barlyq áıelderde kezdese bermeıdi. Quraldy alyp tastaǵanda sezilýi múmkin:\r\n\r\n·        azdaǵan aýyrsyný jáne jaısyzdyq\r\n\r\n·        túıilý jáne aýyrsyný\r\n\r\n·        bas aınalýy\r\n\r\nKeıbir áıelderde túıilý men arqasynyń aýyrsynýy quraldy alyp tastaǵannan keıin 1-2 kún boıy saqtalýy múmkin. Keıbirinde birneshe apta nemese aı boıy sozylýy múmkin. Jaısyzdyqty joıýǵa aýyrsynýdy basatyn preparattar kómektesedi. \r\n\r\n \r\n\r\n \r\nShara ne úshin ótkiziledi\r\n\r\nBul qural kelesi jaǵdaılarda jaqsy sheshim bolady:\r\n\r\n·        júktilikti baqylaýdyń uzaq merzimdik jáne tıimdi quraly\r\n\r\n·        uryqtanýǵa qarsy gormondardy qabyldaýǵa táne qaýipteri jáne janama áserleri joq.\r\n\r\nBiraq, quraldy qoıar aldynda onyń ne ekendigi týraly kóbirek bilý qajet.\r\n\r\nJatyr ishilik qural (spıral) júktiliktiń 3-10 jyl boıy aldyn alady. bul tásildiń uzaqtyǵy quraldyń qandaı túriniń qoldanylýyna baılanysty.\r\n\r\nBul quraly sondaı-aq, uryqtanýǵa qarsy shuǵyl ádis retinde de qoldanylady. Ony qorǵanyssyz jynystyq qatynastan keıin 5 kún ishinde qoıýǵa bolady.\r\n\r\n\r\nQaýipteri\r\n\r\nSırek bolǵanymen, quraldy qoıýdyń belgili bir qaýipteri bar:\r\n\r\n·        quraldy qoldanýda azdaǵan júkti bolý qaýpi bar. Eger júktilik paıda bolsa, dáriger quraldy alyp tastaıdy. Túsik nemese basqa qaýipterdiń aldyn alý úshin.\r\n\r\n·        Jatyrdan tys júktiliktiń qaýpi joǵary, tek júktilik  jatyr ishilik quraldy qoldaný kezinde paıda bolsa. Jatyrdan tys júktilik degenimiz – jatyr qýysynan basqa jerde paıda bolǵan júktilik. Bul jaǵdaı kúrdeli jáne ómirge qaýip tóndirýi múmkin.\r\n\r\n·        sondaı –aq, sırek asqynýy – quraldy qoıý kezinde jatyr qabyrǵasyn zaqymdaý.\r\n\r\n\r\nSharanyń aldynda\r\n\r\nQuraldyń sizge jaramdylyǵyn dárigermen keńesińiz.\r\n\r\nSondaı-aq, dárigerden surańyz:\r\n\r\n·        shara kezinde ne seziný múmkin ekendigin\r\n\r\n·        shara ótkizilý kezinde qandaı qaýipter bolýy múmkin ekendigin\r\n\r\n·        shara ótkizilgennen keıin neni baqylaý qajettigin\r\n\r\nQuraldy kóbinese, kez kelgen ýaqytta qoıýǵa bolady, kelesi jaǵdaılardan basqada:\r\n\r\n·        bosanýdan keıin birden qoıýǵa bolmaıdy\r\n\r\n·        ádeıi nemese kenetten bolǵan túsikten keıin birden qoıýǵa bolmaıdy\r\n\r\n         Juqpa kezinde qoıýǵa bolmaıdy.\r\n\r\nQuraldy engizý aldynda dáriger aýyrsynýdy basatyn preparatty qabyldaýǵa keńes berýi múmkin. Eger inshek nemese jatyr moıny aýmaǵyndaǵy aýyrsynýǵa sezimtaldyǵyńyz bar bolsa, sharanyń aldynda jergilikti anestezııa jasaýdy surańyz. \r\n\r\n\r\nSharadan keıin\r\n\r\nSharany ótkizgennen keıin úıge basqa bireýdi jetkizip salýyn ótinińiz. Keıbir áıelderde birneshe kún boıy álsiz túıilýler, beldiń aýyrsynýy jáne qan bólinisteri  bolady.\r\n\r\nEger progesterony bar qural qoıylatyn bolsa, ol qoıylǵannan keıin 7 kúnnen keıin áreket etetin bolady. Jynystyq qatynasqa túsý qajettigi bolsa, birinshi aptanyń ishinde qosymsha uryqtanýǵa qarsy tásilderdi de qoldaný qajet, mysaly, uryqtanýǵa qarsy tabletkalardy nemese prezervatıvterdi.\r\n\r\nDáriger quraldyń durys ornalasqandyǵyna kóz jetkizý maqsatynda sharadan keıin qaıta kórinýdi 4-6 aptadan keıinge taǵaıyndaıdy. Quraldyń durys ornalasýyn qalaı tekserý qajettigin jáne ol úshin ne isteý kerektigin dárigerden surap alyńyz.\r\n\r\nQural tolyǵymen nemese jartylaı jatyr qýysynan tys ketýi múmkin. Bulaı bolǵanda shuǵyl dárigerge kórinińiz. Ózdiginshe jyljyp ketken nemese túsken quraldy alýǵa bolmaıdy.\r\n\r\nKelesi sımptomdar bolsa, shúǵyl túrde dárigerge kórinińiz:\r\n\r\n·        tumaý tárizdi  sımptomdar\r\n\r\n·        Qyzba\r\n\r\n·        qaltyraý\r\n\r\n·        túıilý\r\n\r\n·        aýyrsyný, inshekten qan nemese bólinister shyǵýy\r\n\r\n\r\n Aqparat kózi: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007635.htm\r\n\r\nMaterıaldy daıyndaǵan Almaz Sharman, medıtsına professory.\r\n\r\nAýdarǵan: Asel Stambekova.\r\n\r\nRedaktsııalaǵan: Aleksandr Korolkov.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(737,'article','1192','Jynystyq zorlyq jáne qynaptan qan ketý','qz','2018-08-08 08:51:13','2018-08-08 08:49:00','Qynaptaǵy erekshe bólindiler, syzattar, qynap aınalasynyń aýrýy, venerıkalyq ınfektsııa sımptomdary  jáne t.b. zorlyq-zombylyqtyń áserinen bolýy múmkin. Seksýaldyq zorlyq-zombylyq belgilerin, jynystyq aımaqty zerttemeı, anyqtaý múmkin emes.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1192',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jynystyq','y','   Jynystyq zorlyq jáne qynaptan qan ketý Qynaptaǵy erekshe bólindiler, syzattar, qynap aınalasynyń aýrýy, venerıkalyq ınfektsııa sımptomdary  jáne t.b. zorlyq-zombylyqtyń áserinen bolýy múmkin. Seksýaldyq zorlyq-zombylyq belgilerin, jynystyq aımaqty zerttemeı, anyqtaý múmkin emes. Qynaptaǵy erekshe bólindiler, syzattar, qynap aınalasynyń aýrýy, venerıkalyq ınfektsııa sımptomdary  jáne t.b. zorlyq-zombylyqtyń áserinen bolýy múmkin. Seksýaldyq zorlyq-zombylyq belgilerin, jynystyq aımaqty zerttemeı, anyqtaý múmkin emes.\r\nZorlyq belgilerine mynalardy bolady:\r\n•	Jynys múshesinde  syzattar, kógerýler, tistiń izderi bolady.\r\n•	Qynaptan qan ketip, túrli bólindiler shyǵady.\r\n•	Rektaldy 2742 nemese genıtaldy qan ketýler paıda bolady.\r\n•	Anal tesiginiń jyrtylýy, dılatatsııasy kezdesedi 3651\r\n•	Venerıkalyq aýrýlardyń[]sımptomdary, mysaly: gonoreıa, hlamıdıoz 3635, sıfılıs2918, AITV2804.\r\nKishkentaı balada menstrýaldy kezeń bastalǵansha qynaptan qan aǵýy durys emes, bul qynaptaǵy oıyq jara, súıel, aýrýlar men túsiniksiz bólindilerdiń sımptomdary bolýy múmkin.  Bul sımptomdar fızıkalyq nemese jynystyq zorlyq-zombylyqtan da týyndaýy múmkin, ondaı jaǵdaıda jynys múshesiniń ishki jaqtary men aınalasy  jaraqattanady.\r\nZorlyq-zombylyqqa baılanysty suraqtardy kásibı jáne zańdy túrde dáriger qyzmetin atqaratyn adamǵa qoıý kerek. Ol tekseris júrgizýge, zorlyq-zombylyqtyń naqty belgilerin anyqtaýǵa mindetti.\r\n \r\nTegter:\r\n\r\nQynaptan \r\nanal tesiginiń jarylýy\r\nqan ketý\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(738,'article','1276','Qýyq asty bezi (prostata)','qz','2018-10-05 10:10:35','2018-10-05 10:09:00','__Qýyq asty bezi nemese prostata__– er adamdardyń reprodýktıvti júıesiniń biri bóligi bolyp tabylady. Ol – tik ishek pen qýyqtyń arasynda ornalasady. Prostata zár aǵyp ótetin, zár shyǵarý joldarynyń boıynda ornalasqan.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1276',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qýyq','y','   Qýyq asty bezi (prostata) __Qýyq asty bezi nemese prostata__– er adamdardyń reprodýktıvti júıesiniń biri bóligi bolyp tabylady. Ol – tik ishek pen qýyqtyń arasynda ornalasady. Prostata zár aǵyp ótetin, zár shyǵarý joldarynyń boıynda ornalasqan. Qýyq asty bezi nemese prostata– er adamdardyń reprodýktıvti júıesiniń biri bóligi bolyp tabylady. Ol – tik ishek pen qýyqtyń arasynda ornalasady. Prostata zár aǵyp ótetin, zár shyǵarý joldarynyń boıynda ornalasqan.\r\n\r\nQalypty jaǵdaıda prostatanyń kólemi grek jańǵaǵymen birdeı. Eger ol úlkeıetin bolsa, zár shyǵarý joldaryn qysyp qalyp, zárdyń qalypty aǵýyn buzady.\r\n\r\nProstata – bul bez. Ol uryq suıyqtyǵyn óndiredi. Orgazm kezinde erkektiń múshesinen uryq suıyqtyǵyn syrtqa shyǵýyna jaǵdaı jasaıdy.\r\n\r\n \r\n\r\nTegter:\r\nBúırekasty bezi\r\nprostata \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(739,'article','1284','Sannyń syqyrlaý sımptomy','qz','2018-10-05 10:40:29','2018-10-05 10:39:00','Qulaǵanda sanmen tússeń nemese tikeleı soqqy kelip jambasqa nemese tizege tıse, ne bolmasa, aıaqty baıqaýsyzda qaıyryp alsań, budan aýyr jaraqat alýyń múmkin. Aýyr  jaraqat kezinde soqqy alǵan jer jansyzdanyp qalǵandaı aýrý sezimin sezedi jáne ol jambastyń synýy da bolýy múmkin (jambas-san býyndary súıekteriniń synýy) nemese; jambastyń  (jambastyń synýy) múmkin; sondaı-aq úzilmeli synyq, jambas-san býyndarynyń taıyp ketýi, jambas-san  sińirleriniń sozylýy, shaptyń nemese bókseniń bulshyq etteriniń sozylýy, gematomanyń túzilýi (qatty kógerý) bolýy qaýpi bar.\r\n\r\nOtyrǵanda nemese turǵanda jambas-san býyndarynyń aýyrsynbaı syqyrlaýy (jaraqat alǵanda emes) myqyn-asyqty jilik baılam sındromymen sıpattalady.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1284',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sannyń','y','   Sannyń syqyrlaý sımptomy Qulaǵanda sanmen tússeń nemese tikeleı soqqy kelip jambasqa nemese tizege tıse, ne bolmasa, aıaqty baıqaýsyzda qaıyryp alsań, budan aýyr jaraqat alýyń múmkin. Aýyr  jaraqat kezinde soqqy alǵan jer jansyzdanyp qalǵandaı aýrý sezimin sezedi jáne ol jambastyń synýy da bolýy múmkin (jambas-san býyndary súıekteriniń synýy) nemese; jambastyń  (jambastyń synýy) múmkin; sondaı-aq úzilmeli synyq, jambas-san býyndarynyń taıyp ketýi, jambas-san  sińirleriniń sozylýy, shaptyń nemese bókseniń bulshyq etteriniń sozylýy, gematomanyń túzilýi (qatty kógerý) bolýy qaýpi bar.\r\n\r\nOtyrǵanda nemese turǵanda jambas-san býyndarynyń aýyrsynbaı syqyrlaýy (jaraqat alǵanda emes) myqyn-asyqty jilik baılam sındromymen sıpattalady.\r\n Qulaǵanda sanmen tússeń nemese tikeleı soqqy kelip jambasqa nemese tizege tıse, ne bolmasa, aıaqty baıqaýsyzda qaıyryp alsań, budan aýyr jaraqat alýyń múmkin. Aýyr  jaraqat kezinde soqqy alǵan jer jansyzdanyp qalǵandaı aýrý sezimin sezedi jáne ol jambastyń synýy da bolýy múmkin (jambas-san býyndary súıekteriniń synýy) nemese; jambastyń  (jambastyń synýy) múmkin; sondaı-aq úzilmeli synyq, jambas-san býyndarynyń taıyp ketýi, jambas-san  sińirleriniń sozylýy, shaptyń nemese bókseniń bulshyq etteriniń sozylýy, gematomanyń túzilýi (qatty kógerý) bolýy qaýpi bar.\r\n\r\nOtyrǵanda nemese turǵanda jambas-san býyndarynyń aýyrsynbaı syqyrlaýy (jaraqat alǵanda emes) myqyn-asyqty jilik baılam sındromymen sıpattalady.\r\n\r\nSyqyrlaý sezimi baılam sannyń ústine, jambasqa, urshyqqa yǵysqanda bilinedi. Urshyq býynynda keıde aýyrsyný bolmaıdy  nemese jeńil aýyrsyný sezimi bolýy múmkin. Sonymen qatar tizede aýyrsyný, sannyń qımyl-qozǵalysynyń shektelýi, aıaqtyń álsireýi paıda bolady. Myqyn-asyqty jilik sındromy kóbinese 15-40 jas aralyǵyndaǵy adamdarda, baletpen jáne jeńil atletıkamen aınalysatyndarda, ıaǵnı jambaspen kóp jumys jasaıtyndarda kezdesedi.\r\n\r\nSannyń syqyrlaý sımptomdarynyń paıda bolýynyń basqa da sebepteri:\r\n•	San súıektiń úlken urshyǵyn jambaspen baılanystyratyn myqyn-bel sińiriniń sozylýy nemese qabynýynda.\r\n•	Sannyń syrtqy betinde ornalasqan fıbrozdy baılamnyń qalyńdaýy nemese sozylýynan.\r\n•	Sınovıaldi qaptyń qabynýy – býrsıt.\r\n•	San súıek basynyń budyrlyǵy.\r\n•	Osteoartrıtten býyndyq keńistikti qorǵaıtyn tinderdiń jyrtylýy.\r\n•	Urshyq býynyna operatsııadan keıin tyrtyqty tinderdiń túzilýi.\r\n\r\nEmdelýi – jaraqattyń ornyna, adamnyń jasyna, belsendiligine, jaraqattyń dárejesine baılanysty. Emi bandaj, gıps ornatý, taıanshyq nemese traktsııa, fızıoterapııa, dáriler, operatsııa bolyp tabylady.\r\n \r\nTegter: \r\n\r\nSyný\r\nJedel jaraqat\r\nJambaspen qulaý\r\nSyqyrlaý sezimi\r\nMyqyn-asyqty jilik sındromy\r\nAýyrsyný sezimi\r\nosteoartrıt\r\nBandaj kııý\r\nAıaqtyń álsizdigi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(740,'article','1291','Myqyn-asyqty jiliktik baılam sındromy','qz','2018-10-05 10:51:17','2018-10-05 10:49:00','__Myqyn-asyqty jiliktik baılam sındromy__ – dep sannyń syrtqy betimen ótetin baılamdy aıtady. Ol fıbrozdy tinnen turady. Myqyn-asyqty jiliktik baılamy tizeni jáne jambas býynyn shyǵyp ketpeýi úshin myqtap ustap turady. Keıbir jaǵdaılarda baılam shamadan tys damyp, myqyn súıegi men tizeniń ishki jaǵyn qysyp, úgitip tastaýy múmkin. Árbir búgilý kezinde tize men san súıekteri bir-birimen úıkelenedi. Bul jaǵdaı kóbinese júgirýmen aınalysatyndar da, veloshabandozdarda,  aerobıkanyń keıbir túrlerimen aınalysatyndarda kezdesedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1291',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','M','Myqyn-asyqty','y','   Myqyn-asyqty jiliktik baılam sındromy __Myqyn-asyqty jiliktik baılam sındromy__ – dep sannyń syrtqy betimen ótetin baılamdy aıtady. Ol fıbrozdy tinnen turady. Myqyn-asyqty jiliktik baılamy tizeni jáne jambas býynyn shyǵyp ketpeýi úshin myqtap ustap turady. Keıbir jaǵdaılarda baılam shamadan tys damyp, myqyn súıegi men tizeniń ishki jaǵyn qysyp, úgitip tastaýy múmkin. Árbir búgilý kezinde tize men san súıekteri bir-birimen úıkelenedi. Bul jaǵdaı kóbinese júgirýmen aınalysatyndar da, veloshabandozdarda,  aerobıkanyń keıbir túrlerimen aınalysatyndarda kezdesedi. Myqyn-asyqty jiliktik baılam sındromy – dep sannyń syrtqy betimen ótetin baılamdy aıtady. Ol fıbrozdy tinnen turady. Myqyn-asyqty jiliktik baılamy tizeni jáne jambas býynyn shyǵyp ketpeýi úshin myqtap ustap turady. Keıbir jaǵdaılarda baılam shamadan tys damyp, myqyn súıegi men tizeniń ishki jaǵyn qysyp, úgitip tastaýy múmkin. Árbir búgilý kezinde tize men san súıekteri bir-birimen úıkelenedi. Bul jaǵdaı kóbinese júgirýmen aınalysatyndar da, veloshabandozdarda,  aerobıkanyń keıbir túrlerimen aınalysatyndarda kezdesedi.\r\n\r\nMyqyn-asyqty jiliktik baılam sındromynyń sımptomdary:\r\n•	Tize men sannyń syrtqy jaǵy aýyrsynady.\r\n•	Myqyn qarysyp,  ary-beri qozǵaǵanda aýyrady\r\n•	Baılam kerilgen kezde jáne ıilgen kezinde aýyrsyný basylady.\r\n•	Tynyqqan kezde aýyrǵany basylyp qalady.\r\n\r\nMyqyn-asyqty jiliktik baılam sındromynyń emine isikti qaıtaratyn jáne aýyrsynýdy basatyn dári-dármek, tynyshtyq, sonymen qatar kerilip-sozylatyn jattyǵýlar qoldanylady. Keıde qatty aýyryp bara jatsa steroıdtardy  engizýgen de durys.\r\n \r\nTegter: \r\n\r\nmyqyn-asyqty jilik baılamy\r\nmyqyn shyǵý\r\nurshyq býyny\r\nsannyń sytrqy jaǵyndaǵy aýyrsyný\r\ntynyshtyq kezinde aýyrsynýdyń basylýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(741,'article','1296','Aınalmaly manjet sińirleriniń aıqasyp qalýy','qz','2018-10-05 11:03:42','2018-10-05 11:02:00','Qabynýdan, súıekke shyqqan súıelden nemese suıyqtyq túzilý saldarynan aınalmaly manjet sińirleri syǵylyp, súıekke qajalýynan aıqasyp qalý jaǵdaıy týyndaıdy.\r\n\r\nQoldy bastan joǵary kótergen saıyn aınalmaly manjetkadaǵy sýpraspınaldi sińir men sińir ústinde ornalasqan sınovıaldi qapshyq lateraldi betkeıindegi jaýyryn (akromıon) qyrynyń keri jaq betimen syrǵyp ketedi.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1296',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aınalmaly','y','   Aınalmaly manjet sińirleriniń aıqasyp qalýy Qabynýdan, súıekke shyqqan súıelden nemese suıyqtyq túzilý saldarynan aınalmaly manjet sińirleri syǵylyp, súıekke qajalýynan aıqasyp qalý jaǵdaıy týyndaıdy.\r\n\r\nQoldy bastan joǵary kótergen saıyn aınalmaly manjetkadaǵy sýpraspınaldi sińir men sińir ústinde ornalasqan sınovıaldi qapshyq lateraldi betkeıindegi jaýyryn (akromıon) qyrynyń keri jaq betimen syrǵyp ketedi.\r\n Qabynýdan, súıekke shyqqan súıelden nemese suıyqtyq túzilý saldarynan aınalmaly manjet sińirleri syǵylyp, súıekke qajalýynan aıqasyp qalý jaǵdaıy týyndaıdy.\r\n\r\nQoldy bastan joǵary kótergen saıyn aınalmaly manjetkadaǵy sýpraspınaldi sińir men sińir ústinde ornalasqan sınovıaldi qapshyq lateraldi betkeıindegi jaýyryn (akromıon) qyrynyń keri jaq betimen syrǵyp ketedi.\r\n\r\n•	Akromıonnyń keri bet jaǵy tegis bolmaǵandyqtan sınovıaldi qapshyq pen sińirdi sylyp tastaýy múmkin.\r\n•	Mundaı jaǵdaıda qoldy qaıta joǵary kóterý, sınovıaldi qapshyqty (býrsıt) pen sińirdiń (tendenıt) qabyndyrýy múmkin.\r\n\r\nÝaqyt óte kele akromıon jaq bette sińir sylynýy múmkin.\r\n•	Sińirde maıda jyrtylýylar paıda boýy múmkin. Qaıta qalpyna kelý maqsatynda bul jyrtylýlardyń ornyna tyrtyqty tinder paıda bolady.\r\n•	Jaılap tyrtyqty tinder sińirdiń aınalmaly manjetkalyq qyzmetin tómendetedi.\r\n•	Sońynda sińir aınalmaly manjette qoldy joǵary kóteretin bulshyqettiń tepe-teńdigin ustaı almaı qalady. Bul ary qaraı aınalmaly manjettiń buzylysyna ákelip, qaıtadan jyrtylýlar men qaıtadan tyrtyqty tinniń paıda bolýyna soqtyrady. Sińir neǵurlym álsiz bolsa, solǵurlym bóliktenýge nemese tolyq jyrtylýlarǵa beıim turady.\r\n \r\nTegter: \r\n\r\nBýyndardyń aýyrsynýy\r\nBýyn aýrýlary\r\nBýyndardyń jyrtylýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(742,'article','1308','Akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty','qz','2018-10-05 11:30:09','2018-10-05 11:29:00','__Akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty __– ıyqpen qulaǵannan paıda bolady.\r\n\r\nSoǵan baılanysty úsh túrli jaraqat túrleri bar.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1308',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Akromıo-buǵanalyq','y','   Akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty __Akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty __– ıyqpen qulaǵannan paıda bolady.\r\n\r\nSoǵan baılanysty úsh túrli jaraqat túrleri bar.\r\n Akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty – ıyqpen qulaǵannan paıda bolady.\r\n\r\nSoǵan baılanysty úsh túrli jaraqat túrleri bar.\r\n\r\n•	1-shi tıp – býyndy sozyp alý.\r\n•	2-shi tıp – jartylaı býynnyń qozǵalysy (dıslokatsııa)\r\n•	3-shi tıp – tolyq býynnyń qozǵalysy\r\n\r\nEmi. Kóp jaǵdaıda akromıo-buǵanalyq býynnyń jaraqaty kezinde hırýrgııalyq jol kómektespeıdi. Ádette aýyrsynýdy bastatyn jáne qabynýǵa qarsy preparattardy jergilikti nemese jalpy qoldanady. Emdik jattyǵýlar burshyq ettik belsendilikti jáne baılamnyń serpindiligin qalpyna keltiredi.\r\nEger býynnyń fýnktsıonaldy buzylystary jaraqattan keıin 3-6 aıǵa saqtalsa, hırýrgııalyq jolmen amal jasaýǵa týra keledi.\r\n\r\nTegter: \r\njaraqat       \r\nbaılamnyń sozylýy       \r\núzilý\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(743,'article','1316','Trıhotılomanııa','qz','2018-10-05 11:39:40','2018-10-05 11:38:00','__Trıhotılomanııa __– degen, júıke júıesi  buzylysynyń bir túri. Bul aýrýmen aýyrǵan adam  óz shashyn ózi jula bergisi keldi. Keıde shashymen qosa, kirpik pen qastaryn da julady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1316',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Trıhotılomanııa','y','   Trıhotılomanııa __Trıhotılomanııa __– degen, júıke júıesi  buzylysynyń bir túri. Bul aýrýmen aýyrǵan adam  óz shashyn ózi jula bergisi keldi. Keıde shashymen qosa, kirpik pen qastaryn da julady. Trıhotılomanııa – degen, júıke júıesi  buzylysynyń bir túri. Bul aýrýmen aýyrǵan adam  óz shashyn ózi jula bergisi keldi. Keıde shashymen qosa, kirpik pen qastaryn da julady.\r\n\r\nTrıhotıllomanııa kóbinese boıjetken qyzdarda kezdesip jatady. Keıde jas balalarda da bolyp qalady, tipti egde jastaǵy er-áıelderde de ushyrasyp jatady bul aýrý.\r\n\r\nÓkinishke qaraı munyń naqty sebebi anyqtalmady.  Biraq kúızelistik jaǵdaılar, esirki qoldaný men  mıdaǵy  hımııalyq úılesimsizdiktiń áserinen adamdar obsessıvti-kompýlsıvtik buzylysqa ushyrap jatatyn kórinedi.\r\n\r\nBelgileri mynadaı bolýy múmkin:\r\n	Bas terisi tyqyrlana bastaıdy;\r\n	Shashy synǵysh  keledi;\r\n	Qasy men kirpigi sıreı bastaıdy;\r\n	Shashyn ózi jula beretinin moıyndamaıdy, jáne bul máseleniń betin jabyq qaldyrady.\r\n\r\nAlaıda emdelýdiń joly bar. Ol psıhoterapevtke qaralyp,  dári qoldaný kerek.\r\n\r\nTegter:\r\nobsessıvti-kompýlsıvtik buzylys\r\nkúızelis        \r\nesirtki qoldaný\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(744,'article','1342','Preeklampsııa','qz','2018-10-30 08:56:34','2018-10-30 08:26:00','__Preeklampsııalar__ – dep, júkti áıelderdiń 20-synshy  aptasynda (ıaǵnı, 2-shi jáne 3-shi úsh aılyǵynda)  bolatyn arterııalyq qysymnyń kóterilýin jáne nesepte aqýyzdyń paıda bolýyn aıtady. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1342',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Preeklampsııa','y','   Preeklampsııa __Preeklampsııalar__ – dep, júkti áıelderdiń 20-synshy  aptasynda (ıaǵnı, 2-shi jáne 3-shi úsh aılyǵynda)  bolatyn arterııalyq qysymnyń kóterilýin jáne nesepte aqýyzdyń paıda bolýyn aıtady.  Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPreeklampsııalar – dep, júkti áıelderdiń 20-synshy  aptasynda (ıaǵnı, 2-shi jáne 3-shi úsh aılyǵynda)  bolatyn arterııalyq qysymnyń kóterilýin jáne nesepte aqýyzdyń paıda bolýyn aıtady. \r\n\r\nSebepteri\r\nPreeklampsııanyń damýynyń naqty sebepteri áli belgisiz. Bolýy múmkin sebepterge mynalar jatady:\r\n•	Aýtoımmýndyq aýrýlar\r\n•	Qantamyrlarynyń aýrýlary\r\n•	Tamaqtaný erekshelikteri \r\n•	Tuqym qýalaýshylyq\r\nQaýipti faktorlary:\r\n•	Alǵashqy júktilik\r\n•	Egiz kóterý (ekeý nemese odan da kóp)\r\n•	Semirý\r\n•	35 jastan asqannan keıin\r\n•	Qant dıabeti, arterııalyq gıpertonııa nemese búırek aýrýy\r\n\r\nSımptomdary\r\nÁdette, preeklampsııamen aýratyn áıel óziniń aýyratynyn sezinbeıdi.\r\nPreeklampsııa mynadaı sımptomdarmen kórinis berýi  múmkin:\r\n•	Qol jáne bettiń /kózdiń isinýimen\r\n•	Salmaqtyń 1-2 kúnde ózgerýinen, aptasyna 1 kg qosyp otyrýynan\r\nEskertý: tabandaǵy jáne baltyrdaǵy isnýler júktilik kezindegi qalypty jaǵdaı bolyp sanalady.\r\nAýyr preeklampsııanyń sımptomdary:\r\n•	Bastyń ylǵyı aýrýy\r\n•	Oń jaq qabyrǵa astynyń aýrýy. Sondaı-aq ol oń jaq ıyq aýyryp turǵandaı sezimder de bolady, keıde ony qyjylmen, ót qaby jaqtyń aýrýy, gastrıt kezindegi aýrý nemese balanyń qozǵalýy kezindegi aýyrsynýlarmen  shatastyryp jatady\r\n•	Titirkengishtik\r\n•	Nesep az-azdan jıi bóline beredi\r\n•	Júrek aıný jáne qusý  (qaýipti sımptom)\r\n•	Kórý nasharlaıdy, ýaqytsha kórmeı qalý, jaryqtan jasqaný nemese kózdiń aldynda túrli-tústi daqtar paıda bolý, sondaı-aq jaryq jaltarǵyshtyq jáne buldyrap kórý sekildi jaǵdaılar oryn alýy múmkin\r\n\r\n \r\n\r\n   \r\nDıagnostıkasy\r\nDáriger jalpy tekserý júrgizedi, tekserý barysynda mynadaı belgiler kórinis berýi múmkin:\r\n•	Arterıalyq qysymnyń joǵarǵy kórsetkishi, ádettegi 140/90 mm.rt.st.  joǵary\r\n•	Bettiń jáne qoldyń isinýi\r\n•	Artyq salmaqtyń jınalýy\r\nQan taldamasyn ótkizýi múmkin. ol kezde mynadaı ózgerisster baıqalýy múmkin:\r\n•	Nesepte aqýyz paıda bolady (proteınýrııa)\r\n•	Búırek fermentteriniń kóterilýi\r\n•	Trombotsıtterdiń sany 100 000-nan tómendep ketýi\r\nSondaı-aq tekserýler mynadaı maqsatta da ótkizilýi múmkin:\r\n•	Qannyń jyljymalyǵyn tekserý\r\n•	Balanyń densaýlyǵyna monıtorıng júrgizý\r\n\r\nJúktilik kezindegi ýltradybystyq tekserý nátıjesine súıene otyryp, sondaı-aq basqa da tekserýlerge qaraı otyryp, dáriger, naýqastyń jedel bosanýyna ruqsat berý-bermeýdi sheshedi. \r\nArterıalyq qysymy tómen áıelder óziniń qalypty qysymynyń kóterilýine qaraıdy, sonymen qatar preeklamsııanyń  basqa da sımptomdaryna nazar salý kerek.\r\n\r\nEmdeý\r\nPreeklampsııany emdeýdiń birden-bir ádisi bosandyrý bolyp tabylady.\r\nEger sizdiń ishtegi sábıińiz jetkilikti jetilgen bolsa (37 aptadan asqan bolsa) dáriger sizge merziminen buryn bosanýǵa keńes berýi múmkin, preeklampsııanyń órship ketpeýi úshin bul eń utymty nusqa bolyp tabylady. Sizge bosanýdy jeńildetý úshin nemese Kesar tiligi operatsııasyn jasatý úshin  dárilik preparattar taǵaıyndalýy múmkin.\r\nEger ishtegi sábı qajetti deńgeıde damyp-jetilmegen bolsa, jáne preeklmpsııa jeńil formada kele jatsa, ony bala jetilgenge deıin úıde emdeý kerek.\r\n Sondaı-aq dáriger sizge mynadaı keńester usynýy múmkin:\r\n•	Sol jaq qyrymen uzaq ýaqyt boıy tósekte jatýdy;\r\n•	Sýdy jetkilikti deńgeıde ishýdi;\r\n•	Tuzy jetkilikti taǵamdardy jaqsy paıdalaný;\r\n•	Balańyzdyń jáne ózińizdiń densaýlyǵyńyzdyń durystyǵyn teksertý úshin dárigerge jıi qaralyp turýy kerek;\r\n•	(keıde) arterııalyq qysym deńgeıin qalypty deńgeıde baqylap otyrý úshin dárilik preparttar  paıdalaný;\r\nKeıbir jaǵdaılarda júkti áıelderdi aýrýhanaǵa jatqyzýy múmkin, sebebi dáriger  sol kezde ana men balanyń jaǵdaıyn turaqty baqylaı alady.\r\n\r\nAýrýhanada mynadaı emdeý joldary taǵaıyndalýy múmkin:\r\n•	Ana men balanyń jaǵdaıyna qatań túrde monıtorıng júrgizip otyrý kerek;\r\n•	Ustama, ne bolmasa basqa da asqynýlar oryn almas úshin arterııalyq qysymdy qalypty deńgeıde ustap turý úshin dárilik preparattar qoldanady;\r\n•	Steroıdtyq preparattardy engizedi (24 aptadan asqanda) balanyń tez jetilýi úshin.\r\n\r\nBalańyzdyń qaýipsiz týylýy úshin dárigerińizben jıi aqyldasyp, ózgeristerdi talqylap otyrǵandaryńyz jón. Bul kelesideı faktorlarǵa baılanysty:\r\n•	Bosanýǵa qansha ýaqyt qalǵandyǵy. Bosanýǵa qansha jaqyn ýaqyt qalsa, balańyzǵa sonshalyqty qaýipsiz bolady. \r\n•	Preeklapsııanyń salmaǵyna baılanysty. Preeklampsııa aýyr asqynyp ketse, ananyń ómirine qaýip tónedi.\r\n•	Bala ózin jatyrda qanshalyqty jaqsy sezinetindigi jaıynda.\r\nPreeklampsııanyń mynadaı salmaqty sımptomdary oryn alyp jatsa  merziminen buryn bosandyrýǵa týra keledi:\r\n•	Bala qajetti deńgeıde jetile almaı jatsa, oǵan qajetti deńgeıde aýa men qan jetispeı jatsa;\r\n•	Dıastolıkalyq arterııalyq qysym synap baǵanysymen 110 mıllımetrinen asyp ketse nemese ol 24 saǵattyń ishinde synap baǵanysymen 100 mıllımetrinen ylǵı kóterilip kete berse;\r\n•	Baýyrdyń qalypty fýnktsııasynyń buzylysy;\r\n•	Bastyń qatty aýrýy;\r\n•	Ishtiń aýyrsynýy;\r\n•	Qaltyraý nemese esten taný (eklampsııa);\r\n•	Ókpeden suıyqtyqtyń tamýy (ókpe isigi);\r\n•	Nesep bólinýiniń nasharlaýy, neseppen birge aqýyz sııaqty búırekten qorytylmaı túrli nárselerdiń shyǵýy.\r\n\r\nBoljamy\r\nBosanǵannan keıingi alǵashqy birneshe kúnde arterıalyq qysymnyń joǵarlaýyna  qaramastan, preeklampsııanyń sımptomdary bosanǵannan keıin 6 aı ótkende ketedi. \r\n\r\nEger sizde preeklampsııa dıagnostıkalanǵan bolsa, jáne ol sizdiń kelesi júktiligińizde  sizdi  taǵy da  mazalaıtyny naqty bolsa,ýaıymdamańyz, ol burynǵysynan qaraǵanda jeńilirek ótedi.\r\n\r\nEger sizdiń bir júktiligińizde arterıalyq qysym joǵarlaǵan bolsa, ol sizdiń jas ulǵaıǵan saıyn  keıin ómirińizde de oınamaly bolyp qalady.\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nSırek kezdesetin, analar úshin aýyr soǵatyn asqynýlar mynadaı bolyp keledi:\r\n•	Qan ketý;\r\n•	Tolǵaqqa deıin bala joldasynyń jarylýy;\r\n•	Baýyrdyń jyrtylýy;\r\n•	Insýlt;\r\n•	Ólim (sırek jaǵdaıda)\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n Júktilik kezinde  preeklampsııanyń sımptomdary kórine bastaǵanda dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\nAldyn alý \r\nPreeklampsııanyń eshqandaı aldyn-alý sharasy joq.  Júkti áıelge týý aldy kútim men júktilik kezinde barynsha kútiný qajet.\r\n\r\nSınonımderi\r\nToksemııa; Gıpertenzııa, ındýtsırolyq júktilik\r\n\r\nDerekkóz: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000898.htm\r\n\r\nTegter: \r\nekmampsııa\r\npreeeklampsııa\r\njúktilik\r\njúktilik kezindegi arterıalyq qysymnyń joǵarlaýy\r\nqaltyraý\r\nneseptegi aqýyz\r\nbas aýrýy\r\nqaýip\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(745,'article','1345','Leıkodıstrofııa (Aleksandera aýrýy)','qz','2018-11-02 10:22:02','2018-11-02 10:20:00','__Leıkodıstrofııa __–  mı jasýshalaryna qatysty, sırek kezdesetin aýrý túri. Bul aýrý mıelındi qabyqshany – elektroqshaýlaǵysh qabyqty, mıdyń qorǵaýshy jáne jaqpqysh qabyqtarynnyń zaqymdanýynan týyndaıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1345',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Leıkodıstrofııa','y','   Leıkodıstrofııa (Aleksandera aýrýy) __Leıkodıstrofııa __–  mı jasýshalaryna qatysty, sırek kezdesetin aýrý túri. Bul aýrý mıelındi qabyqshany – elektroqshaýlaǵysh qabyqty, mıdyń qorǵaýshy jáne jaqpqysh qabyqtarynnyń zaqymdanýynan týyndaıdy. Leıkodıstrofııa –  mı jasýshalaryna qatysty, sırek kezdesetin aýrý túri. Bul aýrý mıelındi qabyqshany – elektroqshaýlaǵysh qabyqty, mıdyń qorǵaýshy jáne jaqpqysh qabyqtarynnyń zaqymdanýynan týyndaıdy.\r\n\r\nMıelındi qabyqtyń zaqymdanýynan mı men deneniń basqa bólikteriniń arasyndaǵy qatynas baıaýlaıdy nemese tuıyqtalyp qalady, onyń saldary mynadaı jaıttarǵa ákeledi:\r\n\r\n•	Qozǵalys úılesimdiligi buzylady;\r\n•	Sóıleýde yńǵaısyzdyq týyndaıdy;\r\n•	Kózdiń kórýi nasharlaıdy;\r\n•	Estý jaǵy buzylady \r\n•	Mentaldi jáne fızıkalyq damýy buzylady.\r\n\r\nKóp jaǵdaıda leıkodıstrofııa tuqym qýalaý arqyly genetıkalyq jolmen beriledi. Aýrýdyń sımptomdary kishkentaı kezden bastap kórinis beredi. Aýrýdyń belgilerin bastapqyda anyqtaý qıyn, bul yńǵaısyzdyqpen qınalyp júrgen bala syrt kózge saý kórinýi múmkin. Degenmen de  bul sımptomdar ýaqyt óte kele asqynyp ketedi.\r\n\r\nÓkinishke qaraı qazirgi kezde leıkodıstrofııany emdeý ádisi tabylmady. Keıbir medıtsınalyq dáriler men fızıkalyq terapııalar arqyly naýqsatyń jaǵdaıyn jeńildetýge bolady.\r\n\r\nǴalymdar leıkodıstrofııanyń keıbir túrlerin emdeý úshin súıek kemigin transplantatsııalaý múmkindikterin qarastyrýda.\r\n\r\nTegter: \r\nLeıkodıstrofııa\r\nAleksandera aýrýy\r\nGenetıkalyq aýrýlar\r\nBas mıy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(746,'article','1350','Fızıkalyq jattyǵýlardyń qandaı paıdasy bar','qz','2018-11-08 04:39:28','2018-11-08 04:20:00','Dene belsendiliginiń júrek aýrýynyń qaýpin edáýir tómendetetini dáleldendi. Qozǵalys bizdiń júregimizdi tynyǵýǵa kómektesedi eken. Az qozǵalatyn ómir salty ustanatyn adamdardyń júregi, belsendi adamdarǵa qaraǵanda áldeqaıda kóbirek kúsh jumsaýǵa májbúr. Óte az qozǵalatyn adamnyń júregi qansha az qozǵalys jasaǵan saıyn mınýtyna 80 esege deıin qysyla beredi eken. Alaıda, belsendi adamdarda júrektiń qysylý yrǵaǵy mınýtyna 60-70 soqqy alady. Bul táýligine shamamen 85 myń júrek qysylýyn, al  az qozǵalatyn adamdarda júrek kún saıyn 110 myńnan astam ret qyssylýǵa májbúr bolady. Salystyrý úshin, eger siz kún saıyn avtokóligińizde shamamen 100 shaqyrym júrseńiz, onda bul aıyrmashylyq shamamen 30 kılometrge teń.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1350',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','F','Fızıkalyq','y','   Fızıkalyq jattyǵýlardyń qandaı paıdasy bar Dene belsendiliginiń júrek aýrýynyń qaýpin edáýir tómendetetini dáleldendi. Qozǵalys bizdiń júregimizdi tynyǵýǵa kómektesedi eken. Az qozǵalatyn ómir salty ustanatyn adamdardyń júregi, belsendi adamdarǵa qaraǵanda áldeqaıda kóbirek kúsh jumsaýǵa májbúr. Óte az qozǵalatyn adamnyń júregi qansha az qozǵalys jasaǵan saıyn mınýtyna 80 esege deıin qysyla beredi eken. Alaıda, belsendi adamdarda júrektiń qysylý yrǵaǵy mınýtyna 60-70 soqqy alady. Bul táýligine shamamen 85 myń júrek qysylýyn, al  az qozǵalatyn adamdarda júrek kún saıyn 110 myńnan astam ret qyssylýǵa májbúr bolady. Salystyrý úshin, eger siz kún saıyn avtokóligińizde shamamen 100 shaqyrym júrseńiz, onda bul aıyrmashylyq shamamen 30 kılometrge teń. Qozǵalys jáne júrek qyzmeti\r\n\r\n\r\nDene belsendiliginiń júrek aýrýynyń qaýpin edáýir tómendetetini dáleldendi. Qozǵalys bizdiń júregimizdi tynyǵýǵa kómektesedi eken. Az qozǵalatyn ómir salty ustanatyn adamdardyń júregi, belsendi adamdarǵa qaraǵanda áldeqaıda kóbirek kúsh jumsaýǵa májbúr. Óte az qozǵalatyn adamnyń júregi qansha az qozǵalys jaaǵan saıyn mınýtyna 80 esege deıin qysyla beredi eken. Alaıda, belsendi adamdarda júrektiń qysylý yrǵaǵy mınýtyna 60-70 soqqy alady. Bul táýligine shamamen 85 myń júrek qysylýyn, al  az qozǵalatyn adamdarda júrek kún saıyn 110 myńnan astam ret qysylýǵa májbúr bolady. Salystyrý úshin, eger siz kún saıyn avtokóligińizde shamamen 100 shaqyrym júrseńiz, onda bul aıyrmashylyq shamamen 30 kılometrge teń.\r\n\r\nAdamnyń júregi  tek qana júrek soǵý aralyǵyndaǵy aralyǵymen, ottegimen qamtamasyz etiletindeı  bolyp jobalanǵan. Júrek soǵysynyń arasyndaǵy úzilis qanshalyqty uzaǵyraq bolsa, júrek bulshyqetin tamaqtandyratyn koronarlyq tamyrlar arqyly qan kóp qan ketedi. Turaqty túrde jattyǵýmen shuǵyldanatyn adamdarda koronarlyq tamyrlar keńirek bolady, odan júrekke qan jáne otteginiń kóp mólsheri kelip turady, ondaı adamdar kúshti ári, deni saý bolyp ketedi. Mundaı júrek sırek tarylady júrektiń tynyǵýyna ýaqyt jetkilikti bolady.\r\n\r\nTuraqty túrde az qozǵalysty ómir saltyn ustanatyn  adamdar júrek aýrýlaryna kóbirek beıim, óıtkeni olardyń koronarlyq tamyrlary tarylyp, júregi az ottegimen qamtamasyz etiledi. Otteginiń jáne qorektik zattardyń qajetti mólsherin alý úshin júrek qysylǵan jáne oqshaýlanbaǵan koronarlyq tamyrlardy aınalyp ótetin qosymsha kishigirim tamyrlardy jasaýǵa májbúr bolady. Bular búıir tamyrlar dep atalady. Biraq kóbinese bular jetkiliksizdik tanytady. Onyń ssaldarynan júrek qyspasy (stenokardııa) týyndaýy múmkin, al sosyn – ınfarkt paıda bolady.\r\nSondyqtan turaqty jattyǵýlar jasaý kerek, tipti qarapaıym kúndelikti birneshe saǵattyq serýendeý júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń damýyna aıtarlyqtaı  kedergi keltiredi. Qozǵalys - bul júrek densaýlyǵynyń kepili.\r\n\r\nQozǵalys jáne qaterli isiktiń eskertpesi\r\n\r\nRak aýrýyn ádettegi jattyǵýlar men durys tamaqtaný arqyly aldyn alýǵa bolatyndyǵy burynnan beri belgili. Degenmen, sońǵy onjyldyqtarda ǵana biz senimdi ǵylymı dálelderge qol jetkizdik. Sońǵy ǵylymı zertteýler kórsetkendeı, onkúndiktiń ólimi qaterli dıeta men turmys jaǵdaıyna baılanysty.\r\n\r\nFızıkalyq belsendiliktiń qorǵanyshtyq áserin qamtamasyz etetin faktorlardyń arasynda mynany atap ótýge bolady: fızıkalyq jattyǵýlar qan aınalymyn jáne energııa almasýyn jaqsartady, tynys alý fýnktsııasyn arttyrady, asqazan-ishek joldary arqyly tamaqtyń ótýin tezdetedi, ımmýndyq júıeni yntalandyrady, sondaı-aq, buzylǵan genderdiń qalpyna keltirilýine yqpal etedi mýtatsııalar bolyp tanylady.\r\n\r\nOnkologııalyq aýrýlardyń barlyq túrleriniń ishinde jattyǵýdyń eń kóp áseri toq ishektiń qaterli isigine baılanysty bolyp keledi. Jattyǵýdyń jalpy uzaqtyǵy 3-4 saǵat boıy júrgizilse, toq ishektiń qaterli isiginiń damý qaýpin eki ese azaıtady eken. Birneshe jyl buryn AQSh -tyń Ulttyq onkologııalyq ınstıtýtynyń ǵalymdary, fızıkalyq belsendilikti turaqty ustanatyndar toq ishek obyrynyń paıda bolýyn 50 paıyzǵa tómendetýi múmkin ekenin anyqtady.\r\nQozǵalyssyz ómir salty, kerisinshe, toq ishektiń qaterli isiginiń damý qaýpin arttyrady. Bul  bir túsindirilmelerde, qozǵalyssyz ómir salty toq ishektiń ótimdiligin baıaýlatatynyn, kerisinshe odan toksındik zattardyń jáne kantserogenderdiń zaqymdaýy jıi bolatyny belgili boldy.  \r\n\r\nOsyǵan uqsas nátıjeler sút bezi qaterli isigine baılanysty boldy. Tájirıbe aptasyna 3-4 saǵat boıy sút beziniń qaterli isiginiń damý qaýpin 20-30 paıyzǵa tómendetetinin anyqtady.\r\n\r\nFızıkalyq belsendilik tipti sút bezi qaterli isigine dıagnoz qoıǵan áıelderge de paıdaly. Turaqty fızıkalyq jattyǵýlar, mysaly, aptasyna 3-4 saǵat jyldam júrý sekildi, qaıtalanbaly obyr aýrýynyń týyndaý qaýpin azaıtady eken, sondaı-aq, az qozǵalatyn adamdar men salystyrǵanda ólim-jitim sany da aıtarlyqtaı azaıady eken.  Jattyǵýlardyń paıdaly áseri raktiń basqa túrleriniń qaýpin azaıtýǵa da kómektesedi. Zertteýler kórsetkendeı, aptasyna bes ret oryndalatyn 45 mınýttyq jattyǵýlar óńesh obyryn, búırek, endometrııa jáne sonymen qatar ókpe isiginiń damý qaýpin azaıtady eken.\r\n\r\nQozǵalys - densaýlyq kepili\r\n\r\nKóptegen faktilerdiń nusqaýynsha, turaqty fızıkalyq kúshme men durys tamaqtanýdyń arqasynda kóptegen aýrýlarmen tıimdi kúresýge jáne ómirdi aıtarlyqtaı uzartýǵa bolatyn kórinedi. Mysaly, Garvard ýnıversıtetiniń ǵalymdary baqshalarda jumys isteý jáne turaqty velosıpedpen júrý sııaqty qalypty jattyǵýlar júrek-qantamyr aýrýlarynan bolatyn ólimdi 80 paıyzǵa, ınsýltti 21-34 paıyzǵa, qant dıabetin 16- 50, sút bezi qaterli isigin 20-30% -ǵa, toq ishek qaterli isigin 30-40% -ǵa qysqartady, sondaı-aq gıpertenzııanyń qaýpin 20% tómendetedi degen aqparat bergen eken.\r\n\r\n\r\n\r\nFızıkalyq júktemelerdiń deńgeıin qalaı baqylaıdy jáne bolýy múmkin qaýip-qaterler\r\n\r\nKeıbir qaýipterge qaramastan, sport  qasymyz úshin de  paıdaly. Belsendi serýendeýdiń adamdar úshin eshqandaı qaýiptiligi joq. Neǵurlym qarqyndy júktemeler sizdiń densaýlyǵyńyz úshin qaýipti ekendigine qatysty keıbir kórinisterden mysal keltireıik.\r\n\r\nDene kúshtemeleriniń dárejesin tıimdi baqylaýǵa múmkindik beretin qarapaıym ádis bar. Ol ımpýlsty ólsheýge negizdelgen. Júrek ımpýlsiniń jyldamdyǵyn mınýtyna 60-90 paıyzǵa deıin jyldamdatý qalypty dep sanalady. Osyǵan súıene otyryp, siz qoldanatyn dene kúshtemeleri qanshalyqty júrek soǵýlarynyń qajetti jáne qolaıly aýqymyna sáıkes keletinin anyqtaýǵa bolady.\r\n\r\nFormýla óte ońaı: (220 jasyńyz) × 0,60 (220 jasyńyz) × 0,90\r\n\r\nBul formýlany paıdalaný úshin, eń aldymen, sizdiń jasyńyzdy 220 nómirinen alyp tastaý arqyly maksımaldy júrek soǵysyn ólsheý kerek. Mysaly, 40 jasta bolsańyz, júrek soǵysynyń maksımaldy quramy mınýtyna 180 júrek soǵatyn bolady. Osydan keıin, tómengi qalaǵan júrek soǵý aralyǵyn ornatý úshin alynǵan kórsetkishti 0,60 –qa kóbeıtý kerek. Bul jaǵdaıda tómengi ınterval bolady: 180 × 0.60 = mınýtyna 108 soqqy. Bul jattyǵý kezinde júrek soǵý jyldamdyǵy mınýtyna 108-ten tómen bolsa, júktemeni azdap arttyrýǵa bolady.\r\n\r\nJoǵarǵy ruqsat etilgen aralyqty esepteý úshin, eń joǵarǵy júrek soǵý jyldamdyǵyn 0,90-ǵa kóbeıtý kerek. Bul jaǵdaıda kelesi sýretke ıe bolamyz: mınýtyna 180 × 0.90 = 162 júrek soǵysy. Bul fızıkalyq kúsh salýdyń nátıjesinde júrek soǵý jyldamdyǵy mınýtyna 162-den joǵary kóterilse, tynys alýdy toqtatyp, az qarqyndylyǵy bar júktemeni qalpyna keltirýdi bildiredi.\r\n\r\nKóptegen adamdar úshin fızıkalyq belsendiliktiń sıpaty men uzaqtyǵy týraly dárigermen keńesý qajet emes. Alaıda, sozylmaly aýrýlardan zardap shegetin nemese olardyń damý qaýpi bar, 45 jastan asqan erler men 55 jastan asqan áıelder úshin jattyǵýdyń túri men uzaqtyǵyn josparlaý aldynda dárigermen keńesý usynylady.\r\n\r\nJańa baǵdarlamany bastamas buryn kelesi suraqtarǵa jaýap berýińiz kerek:\r\n\r\n•	Meniń jasym jáne jynysym qandaı? Mysaly, men 50 jastan asqan nemese 55 jastan asqan áıelmin be?\r\n•	Sońǵy aılarda keýde aýyrýy boldy ma?\r\n•	Dene belsendiligi kezinde keýde aýyrsynýdan nemese joǵary qan qysymynan zardap shegip júrmin be?\r\n•	eniń basym aınalyp, esimnen tanǵan kezder boldy ma?\r\n•	Men azdaǵan fızıkalyq júktemeden demikpege shaldyqtym ba?\r\n•	Mende júrek soǵysy nemese ınsýlt boldy ma?\r\n•	Maǵan dáriger qandaıda bir port túrimen aınalyqanda medıtsınalyq qadaǵalaýda bolý kerektigimdi dáriger eskertti me?\r\n•	Joǵary qan qysymy nemese basqa júrek-qan tamyrlary aýrýlaryna arnalǵan dári-dármekterdi qabyldadym ba?\r\n•	Mende jattyǵýmen aınalysý barysynda súıek-bulshyqet júıeiniń aýrýlaryna baılanysty  nasharlaý ezimderi boldy ma?\r\n•	Qant dıabeti úshin ınsýlındi nemese basqa da preparattardy qabyldadym ba?\r\n•	Mende jattyǵý kezinde týyndaýy múmkin basqa da densaýlyqqa qatysty máseleler bar ma?\r\nJoǵaryda kórsetilgen suraqtardyń bireýine «ıá» dep jaýap berseńiz, dárigermen keńesý kerek. Sizge neǵurlym muqııat taldaý jasaǵany tıimdi, sondaı-aq áreket etý bastalǵanǵa deıin fızıkalyq kúshke qalaı tózimdi ekenińizdi tekserińiz. Test nátıjeleri boıynsha  dáriger sizge qandaı sport túri  eń qaýipsiz jáne eń tıimdi ekendigi týraly keńes beredi.\r\n\r\n\r\nFızıkalyq jattyǵýlardan bolýy múmkin qaýipter\r\n\r\nDene belsendiliginiń uzaq ǵumyr men jaqsy densaýlyqqa yqpal etetinine esh kúmán joq. Biraq soǵan qaramastan, sporttyń saldarynan da múmkin bolatyn kóptegen jaǵdaılar bar - kishigirim problemalardan ómirge qaýip tóndiretin jaǵdaılarǵa deıin.\r\n\r\nTańdalǵan fızıkalyq belsendilik baǵdarlamasyna jetý úshin siz ózińiz úshin tıimdi ekenin tekserińiz.\r\nMúmkin, eń úlken qaýip bulshyqetter massasyn joǵarylatý úshin  júrgizilgen jattyǵýlardan keletin shyǵar. Sozylýlar, synyqtar jáne jaryqtar tipti shaǵyn júktemelerden de paıda bolýy múmkin. Mysaly, fýtbol nemese tennıs oınap, durys emes aınalymmen, býyndardan jaraqat alyp qalý múmkin. Basqa sátsizdikke ákelip\n soǵatyn qozǵalystar, mysaly, alǵa qaraı ońbaı jyǵylyp tússeńiz, aralyq dıskini zaqymdaýyńyz múmkin.\r\n\r\nEger qandaı da bir aýrýǵa osaldyǵyńyz bar bolsa, sport aıtarlyqtaı qaýip týdyrmaýy múmkin. Mysaly, osteoporozǵa dıagnoz qoıǵan bolsańyz, kúshti jattyǵýlar súıekterińizdi syndyrýy múmkin. Keıde jattyǵýlar astma naýqastaryndaǵy adamdarda da nasharlaýǵa ákeledi.Atma naýqasymen aýyratyn adamdar úshin fızıkalyq belsendilik úlken paıda ákeledi, sebebi bul tynys alýdy jaqsartýǵa kómektesedi.\r\n\r\nFızıkalyq jattyǵýlardyń  qaýipsizdigi\r\n\r\nTómendegi usynymdar jasyna, fızıkalyq jaǵdaıyna nemese jattyǵýlardyń qarqyndylyǵyna qaramastan sportpen shuǵyldanýǵa kómektesedi.\r\n\r\n•	Jattyǵýlardy bastamas buryn, deneńizdi qyzdyryńyz.\r\n•	Tamaqtan keıin kem degende eki saǵattan soń jattyǵýdy bastańyz.\r\n•	naýqastanǵannan keıin eki nemese odan da kóp kúndi ótkennen soń jattyǵyńyz.\r\n•	Ystyq nemese ylǵaldy aýa-raıynda deneniń qatty qyzyp ketýinen saq bolyńyz: bas aýrýy, aınalýy, júrek aınýy, álsizdik, qurysý nemese jıi júrek soǵýy oryn alýy múmkin. Árqashan kóp mólsherde sý ishińiz. Temperatýra 25 gradýsqa deıin kóterilgenin sezseńiz, júktemeni azaıtyńyz. Eger aýa 30 gradýsqa deıin ysysa, jattyǵýdy tańerteńgisin erte josparlańyz.\r\n•	Eger siz shamadan tys júktelgen kúshtemeni oryndap júrseńiz, azdap úzilis jasańyz.\r\n•	Aýa raıy úshin yńǵaıly, jeńil kıimdi kıińiz.\r\n•	Jattyǵýyńyzǵa saı keletin yńǵaıly aıaq-kıimderdi tańdańyz jáne olardy únemi ózgertińiz. Esińizde bolsyn, sportqa arnalǵan aıaq kıim 6-dan 12 aıǵa deıin kıýge jaramdy.\r\n•	Ózińizdiń fızıkalyq jaǵdaıyńyzǵa sáıkes keletin fızıkalyq jattyǵýlar júıesin jasańyz. Eger siz sozylmaly aýrýdyń saldarynan medıtsınalyq baqylaýda bolsańyz, aldymen stress dárejesin anyqtaý úshin dárigerdiń ózimen keńesińiz.\r\n•	Eger sizde tómendegideı sımptomdardyń bireýi bolsa, qysymdy toqtatyńyz jáne dárigerińizben keńesińiz:\r\n- deneniń joǵarǵy bóliginde yńǵaısyzdyq, aýyrsyný, qaltyraý nemese aýyrsyný sezimi;\r\n- álsizdik nemese eten taný;\r\n- tynys alýdy qalpyna keltirý úshin 5 mınýttyń azdyq etýi;\r\n- súıekterde nemese býyndarda bolatyn aýyrsyný.\r\n• Qatty qınamańyz. Deneńizdi tyńdańyz, siz ózińizdi, qandaı da bir jaıtty sezinseńiz jattyǵýdy toqtatyńyz:\r\n- Jattyǵýdy aıaqtaı almaıtyndaı jaǵdaıda tursańyz;\r\n- Siz júkteme kezinde sóıleı almaı qalsańyz;\r\n- Turaqty jattyǵýdan keıin ózińizdi álsiz sezinseńiz;\r\n- Kúni boıy álsiz sezinip júrseńiz;\r\n- Uıyqtaýda qınalsańyz;\r\n- Jattyǵýdan keıin býyndarda aýyrsyný paıda bolsa.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\ndensaýlyq qalashyǵy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(747,'article','1362','Balalardaǵy dıareıa (ish ótý), qusý jáne sýsyzdanýdyń aldyn alý','qz','2018-11-14 07:18:22','2018-11-14 07:10:00','Qusý men dıareıa (ish ótý) qaýip týdyrady, sebebi ol jaǵdaılar aǵzanyń sýsyzdanýyna\r\nákep soqtyrady. Sýsyzdaný aǵzadaǵy kóp mólsherdegi suıyqtyqtyń joıylýyna sebep\r\nbolady. Jas balalardyń qurǵaýy tez damıdy, alaıda ol kez-kelgen jasta da adamdy\r\nmazalaýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1362',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Balalardaǵy','y','   Balalardaǵy dıareıa (ish ótý), qusý jáne sýsyzdanýdyń aldyn alý Qusý men dıareıa (ish ótý) qaýip týdyrady, sebebi ol jaǵdaılar aǵzanyń sýsyzdanýyna\r\nákep soqtyrady. Sýsyzdaný aǵzadaǵy kóp mólsherdegi suıyqtyqtyń joıylýyna sebep\r\nbolady. Jas balalardyń qurǵaýy tez damıdy, alaıda ol kez-kelgen jasta da adamdy\r\nmazalaýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nDıareıa men qusý qaýip týdyra ma?\r\nQusý men dıareıa (ish ótý) qaýip týdyrady, sebebi ol jaǵdaılar aǵzanyń sýsyzdanýyna\r\nákep soqtyrady. Sýsyzdaný aǵzadaǵy kóp mólsherdegi suıyqtyqtyń joıylýyna sebep\r\nbolady. Jas balalardyń qurǵaýy tez damıdy, alaıda ol kez-kelgen jasta da adamdy\r\nmazalaýy múmkin.\r\n\r\nQusý men dıareıanyń týyndaýyna ne sebep bolady?\r\nQusý men ish ótý bir qatar vırýstyq, bakterıalyq, parazıttik aýrýlardyń sımptomdary\r\nbolýy múmkin, sondaı-aq, keıbir aýrýlardyń qaldyǵy, ne bolmasa, dárilik\r\npreparattardyń janama áserlerinen de oryn alýy ǵajap emes. Durys qaınatylmaǵan\r\nazyq-túlikten (quramynda táttiligi mol), jáne pispegen et nemese balyqtan da ish ótý men\r\nqusý bolyp jatady.\r\n\r\nAǵzanyń sýsyzdanýyn qalaı toqtatsa bolady?\r\nKez-kelgen adam ishi ótse nemese qussa joǵalǵan suıyqtyqtar men elektrolıtterdiń ornyn\r\ntoltyrýy kerek.\r\n\r\n* Emshektegi sábıler úshin: Eger siz balańyzdy emizip júreńiz, ary qaraı da emizýdi\r\n jalǵastyra berińiz. Ana sútiniń quramynda qurǵaýdy boldyrmaıtyn suıyqtyqtar\r\n men elektrolıtter bar. Sondaı-aq bul jaǵdaıda, dáriger de balaǵa aýyz arqyly\r\n beriletin qajetti ertindilerdi qabyldaýdy usynýy múmkin. Eger balańyzdy\r\n jasandy sút túrindegi taǵamdarmen qorektentirip júrseńiz, ishi ótkende nemese\r\n qusý mazalaǵanda quramynda laktozy joq qospalarmen azyqtandyryńyz. Sebebi,\r\nlaktoza ish ótýdi jedeldetedi. Sútti qospalar men aýyzdan beriletin ertindelerdi\r\n balańyzǵa bergennen keıin 12-24 saǵat ótkende, ózgerister jaıynda dárigermen\r\n keńesý ótkizińiz.\r\n\r\n* Jas balalar úshin: aýyz arqyly beriletin regıdratsııa ertindisin paıdalanyńyz.\r\n Quramynda: tuz, qant, kalıı sııaqty basqa da suıyqtyqtyń joıylýyna kedergi\r\nkeltiretin ishetin zattardy ishkizińiz. 1 jastan asqan balalarǵa qurǵaýyn boldyrmaý\r\núshin sorpa men shyryndy sýmen aralastyryp berińiz. Balańyzǵa tabıǵa sý men\r\n sýsyndy berýdiń qajeti joq. Jaı sýdyń quramynda sýsyzdanýdy toqtatatyn\r\n suzdy jáne qajetti zattar joq. Sýsynnyń quramynda, negizi, qant kóp bolady, ol\r\n balanyń asqazanyn titirkendiredi.\r\n\r\nQusý men dıareıany toqtatý úshin dárilik preparattardy qoldaný kerek pe?\r\nÁdette joq. Negizi qusý men ish ótý ózdiginen tez ketedi. Qusý men ish ótý kezindegi\r\nınfektsııa aǵzanyń qorǵaýshy reaktsııasy bolyp tabylady. Ol ınfektsııalyq agentke qarsy\r\nbaǵyttalǵan aǵzanyń bólindisi. Qusý men dıareıany toqtatatyn dárilerdi qabyldaǵanda,\r\nolar aǵzanyń ózin qaıta qalpyna keltirýin keıindetedi. Antıbıotıkterdi de qoldanýdyń\r\nqajeti joq. Eger ózińizge, bolmasa, balańyzǵa dárilik preparattardy berý kerek bolsa,\r\ndárigermen aqyldasyńyz.\r\n\r\nMen balanyń boıynda sýsyzdanýdyń bastalǵanyn qalaı bilsem bolady?\r\nBalańyzdyń boıyndaǵy sýsyzdanýdyń bastalǵanyn birden anyqtaý qıyn. Ádette,\r\nsýsyzdanýdiń bastapqy belgilerin bilip bolǵansha, bul aýrý, birden aýyr satysyn shyǵyp\r\nketýi yqtımal. Ásirese, náresteniń ne jas balanyń azdaǵan sýsyzdanýyn baıqasańyz,\r\nbirden dárigerge habarlasyńyz. Eger naýqas sýsyzdanýdyń aýyr túrine tap bolyp, qusý\r\nmen ish ótýdiń saldarynan kóp mólsherde suıyqtyq joǵaltatyn bolsa, oǵan ishine arnaıy\r\nsuıyqtyqtardy qabyldaý kerek bolady.\r\n\r\nSýsyzdanýdyń sımptomdary\r\n*  Nesebi kúńgirttenip, aǵzadan bólinýi azaıady;\r\n*  Nesepaǵary ustap qalady (ony balanyń kúnine jórgegin 6 ret aýystyrýmen\r\n esepteýge bolady, al jas balalardiki kúninine 8 ret);\r\n*  Shóldeıdi (bala shóldep, mazasyzdanyp, jylaýy múmkin);\r\n*  Titirkene beredi;\r\n*  Tábeti bolmaıdy;\r\n*  Salmaǵy túsedi;\r\n*  Aýzy qurǵaı beredi;\r\n*  18 aıdan kishi balalardyń eńbegi qataıyp qalady;\r\n*  Teriniń jabysqaqtyǵy, serpindiligi joǵalady;\r\n*  Uıqyshyl keledi.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek?\r\nBalańyzdyń boıynda ish ótý men qusý órship kele jatsa, nemese balanyń qusýy men ishi\r\nótýi uzaqqa saozylsa dárigerge habarlasyńyz:\r\n*  Náreste 6 aıǵa tolmaǵan bolsa;\r\n*  6 aıdan assa, biraq dene qyzýy 38 0 S – tan joǵary bolyp tursa;\r\n*  Sýsyzdanýdyń belgileri baıqala bastasa;\r\n*  Qusýy 8 saǵattyń ishinde toqtamasa, jáne sizge baǵynbaıtyn minez –qulyq tanytyp\r\njatsa;\r\n\r\n*  Úlken dáretimen qan aralasyp shyqsa;\r\n*  Qusyǵymen qan aralasyp shyqsa;\r\n*  8 saǵattan artyu kishi dáretin syndyrmasa;\r\n*  Birdeńe jutyp alsa, nemese ýly birnárse jep alsa;\r\n*  Bulshyq ettiri qataıyp, basy aýyryp tursa;\r\n*  Bala uıqyshyl bolyp, boıkúıezdenip qalsa;\r\n*  2 saǵattan artyq ishi aýyryp jylasa\r\n- dárigerge habarlasqanyńyz\r\njón.\r\n\r\nDárigerge myna suraqtardy qoısańyz bolady\r\n- Qusý men ish ótý basqa da aýrýlardyń sımptomdary bolýy múmkin be?\r\n- Qandaı dárilik preparattar qusý men ish ótýge qarsy qolldanylady?\r\n- Eger meniń balamnyń asqortý júıesi ýlanǵan bolsa, ony qalaı anyqtaımyn?\r\n- Meniń balamnyń ishi jıi ótedi, ol alańdaıtyn jaıt pa?\r\n- Meniń balamnyń ishi keıde ótedi, ol alańdatarlyq jaıt pa?\r\n- Meniń balam qusqanda jáne ishi ótkende eshnárse jemeı qoıady, ol kezde ne istesem\r\nbolady?\r\n\r\nBalalardaǵy asqazan aýrýy (erlerde/áıelderde)\r\n\r\nTegter:\r\ndıareıa\r\nqusý\r\nish ótý\r\nınfektsııa\r\nasqazannyń aýrýy\r\nnájiske qan aralasý\r\nsýsyzdaný\r\ntábettiń joǵalýy\r\nbalanyń uıqyshyldyǵy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(748,'article','1377','Orhıt','qz','2018-11-15 08:54:41','2018-11-15 08:46:00','Orhıt – bir nemese eki atabezdiń qabynýy.\r\nSebepteri\r\nOrhıt ártúrli bakterııalar men vırýstardan paıda bolady.\r\nOrhıtti damytatyn kóp taralǵan vırýstardyń biri – epıdemıkalyq parotıt vırýsy bolyp tabylady. Bul aýrý kóbinese ul balalardy jynys músheleriniń óspeli kezeńinde mazalaıdy.  Orhıt epıdemıkalyq parotıttiń  bastapqy 4-6 kúni ótkennen keıin bilinedi. Keıingi kezde, balalarǵa ekpe júrgizýdiń arqasynda epıdemıkalyq parotıt ushyrasýy azaıdy. \r\nOrhıt sondaı-aq, qýyq asty bezi men jumalaq aýrýynyń ınfektsııasy kezinde de mazalaýy múmkin.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1377',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Orhıt','y','   Orhıt Orhıt – bir nemese eki atabezdiń qabynýy.\r\nSebepteri\r\nOrhıt ártúrli bakterııalar men vırýstardan paıda bolady.\r\nOrhıtti damytatyn kóp taralǵan vırýstardyń biri – epıdemıkalyq parotıt vırýsy bolyp tabylady. Bul aýrý kóbinese ul balalardy jynys músheleriniń óspeli kezeńinde mazalaıdy.  Orhıt epıdemıkalyq parotıttiń  bastapqy 4-6 kúni ótkennen keıin bilinedi. Keıingi kezde, balalarǵa ekpe júrgizýdiń arqasynda epıdemıkalyq parotıt ushyrasýy azaıdy. \r\nOrhıt sondaı-aq, qýyq asty bezi men jumalaq aýrýynyń ınfektsııasy kezinde de mazalaýy múmkin.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nOrhıt – bir nemese eki atabezdiń qabynýy.\r\n\r\nSebepteri\r\nOrhıt ártúrli bakterııalar men vırýstardan paıda bolady.\r\nOrhıtti damytatyn kóp taralǵan vırýstardyń biri – epıdemıkalyq parotıt vırýsy bolyp tabylady. Bul aýrý kóbinese ul balalardy jynys músheleriniń óspeli kezeńinde mazalaıdy.  Orhıt epıdemıkalyq parotıttiń  bastapqy 4-6 kúni ótkennen keıin bilinedi. Keıingi kezde, balalarǵa ekpe júrgizýdiń arqasynda epıdemıkalyq parotıt ushyrasýy azaıdy. \r\nOrhıt sondaı-aq, qýyq asty bezi men jumalaq aýrýynyń ınfektsııasy kezinde de mazalaýy múmkin.\r\nOrhıt gonore nemese hlamıdıoz sekildi  jynystyq jolmen beriletin ınfektsııasy (JJBI) kezinde de kezdesip jatady. Orhıttiń tolyq túri 19-35 jas arasyndaǵy erkekter arasynda jıi kezdesedi.\r\nJynystyq jolmen beriletin orhıttiń qaýipti faktorlary:\r\n•	Qaýirti jynystyq baılanystar;\r\n•	Kóp adammen jynystyq qatynasqa túse berý;\r\n•	Burynǵy gonoreı nemese basqa da JJBI\r\n•	JJBI dıagnozy bar adammen jynystyq qatynasta bolý.\r\nJJBI  men baılanysy joq orhıttiń qaýipti faktorlary:\r\n•	45 jastan asqanda;\r\n•	Folleıa kateterasyn uzaq qoldanǵannan;\r\n•	Epıdemııalyq parotıtke qarsy vaktsınasyn saldyrmaǵannan;\r\n•	Nesep shyǵarý joldarynyń týma aqaýy;\r\n•	Nesep shyǵarý joldarynyń aınalmaly ınfektsııasy;\r\n•	Nesep shyǵarý joldaryn jedel emdegennen.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Uryq suıyqtyǵymen aralasyp qan shyǵady;\r\n•	Jynys múshesinen bólindi shyǵady;\r\n•	Qaltyraý;\r\n•	Shattyń aýrýy;\r\n•	Jynystyq qatynas kezinde nemese eıakýlıatsııa kezinde aýrý sezimi  baıqalady;\r\n•	Nesep shyǵarý kezinde aýyrady;\r\n•	Uma  isıdi;\r\n•	Shattyń zaqymdalǵan jaǵy  isinip, sezimtal bolyp ketedi;\r\n•	Jumalaq isinip, aýyrlyq sezinedi;\r\n•	Qysym nemese sozylý kezinde jumyrtqa jaq aýyryp turady.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nDárigerge tekserilý kezinde mynadaı jaıttar anyqtalýy múmkin:\r\n•	Qýyq asty beziniń  úlkeıýi jáne sezimtaldyǵy;\r\n•	Zaqymdanǵan jaqtaǵy shattyń lımfa túıinderi úlkeıip, sezimtal bolyp ketedi;\r\n•	Zaqymdalǵan jaqtyń jumalaǵy sezimtal bolyp, aýyryp turady.\r\nAýrýdy dıagnostıkalaýdyń ádisteri:\r\n•	Qannyń jalpy taldaasy (QJT)\r\n•	Jumalaqty ÝDZ-ǵa túsirý;\r\n•	Hlamıdıozǵa jáne gonoreıaǵa tekserý júrgizý;\r\n•	Nesepke taldama jasaý;\r\n•	Zár tamshylarynan birneshe úlgiler alynady. Sonyń ishinde bastapqy, sońǵy bóligi, sondaı-aq prostataǵa jasalatyn massajdan keıin úlgisi alynady. \r\n\r\nEmdeý\r\nMynadaı emdelý joldary bar:\r\n•	Antıbıotıkter – eger ınfektsııa bakterııalardan bolsa (gonoreıa nemese hlamıdıoz sııaqty aýrýlarmen jynystyq qatynas jaısaıtyn serigińizde emdelýi kerek);\r\n•	Qabynýǵa qarsy dári-dármekter;\r\n•	Tynyshtandyrǵyshtar;\r\n•	Zardap shekken aımaqqa muz paketterin qoldanýmen jáne umaǵa joǵary qalypty qamtamasyz etýmen tósek tartyp jatý\r\n\r\nBoljamy\r\nBakterııadan paıda bolǵan orhıttiń ýaqytynda  dıagnozyn anyqtap, erte bastan emdese, atabezdiń qalypty qyzmet etýin  saqtap qalýǵa bolady.\r\nBoljam boıynsha orhıt, asqynyp,  shoshqaboryq aýrýyna aýytqýy múmkin. Erlerde orhıt epıdemııalyq parotıt kezinde týyndasa,  bedeý bolyp qalý qaýpi bar.\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nKeıbir balalarda shoshqaboryq vırýsynan  paıda bolǵan orhıt  jumalaq atorfııasymen astasyp ketýi múmkin.\r\nSondaı-aq orhıt bedeýlikke soqtyrýy múmkin.\r\nBasqa da potentsıaldy asqynýlar:\r\n•	Sozylmaly epıdıdımıt;\r\n•	Atabez tinderiniń ólýi;\r\n•	Uma terisi salbyrap turady;\r\n•	Uma abstsesi.\r\nUma nemese atabez qatty aýyrsa, ol atabezdiń qan tamrylarynyń buralyp qalýynan bolýy múmkin. Ondaı jaǵdaıda jedel túrdegi medıtsınalyq kómek qajet bolady. Eger   sizdiń umańyz ben atabezińiz kútpegen jerden  qatty aýyryp ketse, mindetti túrde dárigerge habarlasyńyz.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nAtabezge baılanysty kez-kelgen máselemen dárigerge qaralǵanyńyz jón.\r\nEger sizdiń atabezińiz kenetten, nemese oqys jaǵdaıda aýyra qalsa 103 telefon nómiri arqyly jedel medıtsınalyq kómek shaqyryńyz.\r\n\r\nAldyn alý\r\nEpıdemııalyq parotıtke qarsy ekpe - parotıtpen baılanysty orhıttiń paıda bolýynyń aldyn alady. IPPP-men baılanysty orhıttiń damýynyń aldyn alý úshin, tek bir adammen  qaýipsiz jynystyq qatynas jasap, músheqap paıdalanǵan ońtaıly sheshim bolmaq.\r\n\r\nSınonımderi\r\nEpıdıdımoorhıt; atabez ınfektsııasy\r\nTegter: orhıt\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(749,'article','1379','Sozylmaly bronhıt','qz','2018-11-15 09:11:01','2018-11-15 09:03:00','Bronhıt – bul tynys alý joldary men ókpeniń qabynýy (nemese qyshýy). Tynys alý joly degen – ótpege aýa apataryn tútikshe. Ony bronh dep te aıtady. Tynys alý joldary qabynǵanda, olardan shyryshtar bólinedi.  Shyryshtar tynys alý joldaryna kedergi jasaıdy da, ókpege aýanyń kelýin qıyndatady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1379',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sozylmaly','y','   Sozylmaly bronhıt Bronhıt – bul tynys alý joldary men ókpeniń qabynýy (nemese qyshýy). Tynys alý joly degen – ótpege aýa apataryn tútikshe. Ony bronh dep te aıtady. Tynys alý joldary qabynǵanda, olardan shyryshtar bólinedi.  Shyryshtar tynys alý joldaryna kedergi jasaıdy da, ókpege aýanyń kelýin qıyndatady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nSozylmaly bronhıt degen ne?\r\nBronhıt – bul tynys alý joldary men ókpeniń qabynýy (nemese qyshýy). Tynys alý joly degen – ótpege aýa apataryn tútikshe. Ony bronh dep te aıtady. Tynys alý joldary qabynǵanda, olardan shyryshtar bólinedi.  Shyryshtar tynys alý joldaryna kedergi jasaıdy da, ókpege aýanyń kelýin qıyndatady.\r\nSozylmaly brohıttiń sımptomdaryna keler bolsaq, tamaqtan shyrysh (qaqyryq) bólinedi, jótel paıda bolady, tynys alý qıyndaıdy, keýdede aýrý sezimi baıqalady.\r\n«Sozylmaly» degen termınniń ózi bul aýrýdyń uzaq ýaqyt boıy mazalaıtyndyǵyn meńzeıdi. Sozylmaly dep atalatyn bronhıt, úsh aıdan artyq ýaqyt mazalaıdy. Sozylmaly bronhıt ókpe emfızemııasymen jıi baılanysyp  ketedi, ondaı jaǵdaı týyndaǵanda, ony ókpeniń obstrýktıvti sozylmaly aýrýy (ÓOSA) dep atalady.\r\n\r\nSozylmaly bronhıttiń qandaı sebepteri bar?\r\nShylym shegý sozylmaly bronhıttiń birden-bir sebebi bolyp tabylady. Shylym tútini ókpege baryp tynys alý joldaryn titirkendiredi, nátıjesendi odan shyrysh bólinedi. Ýzaq ýaqyt boıy hımııalyq bý nemese shań, sondaı-aq basqa zııandy zattar tynys alý joldary arqyly ókpege tússe, onyń áserinen ókpe titirkenip, sozylmaly bronhıt týyndaýy múmkin.\r\n\r\nDáriger sozylmaly bronhıtti qalaı dıagnostıkalaıdy?\r\nDáriger sizden aýrýlardyń sımptomdaryn surastyrady jáne kelesideı suraqtar qoıylýy múmkin:\r\n•	Sizden qaqyryq bólinip, jótelińiz kúsheıdi me?\r\n•	Tynys alý joldarynda máselelerińiz týyndady ma?\r\n•	Keýdeńizde qysylyp turǵandaı sezim bola ma?\r\n•	Sizde bul sımptomdar qashannan beri paıda boldy?\r\n•	Siz shylym shegesiz be?\r\n•	Kúnine qansha shylym shegesiz?\r\n•	Shylym shegip júrgenińizge qansha jyl boldy?\r\n•	Ókpeńizdi titirkendiretin hımııalyq bý nemese shań sııaqty basqada zııandy zattardan zaardap shektińiz be?\r\nEger dáriger sizde sozylmaly bronhıt bar dep tapsa, siz ókpeńizdiń zaqymdalǵanyn teksertýińiz kerek. Dáriger sizdiń ókpeńizdiń qyzmetin tekseredi, onyń qanshalyqty jaqsy jumys istep jatqanyn anyqtaıdy.  Tekserý barysynda siz ókpedegi aýa mólsherin ólsheıtin qurylǵy arqyly dem alasyz. Sondaı-aq, dáriger sizge keýde jasýshalaryn tekserý úshin qan taldamasyn tapsyryp, rentgennen ótýińizdi mindetteıdi.\r\n\r\nSozylmaly bronhıtti emdeıtin dári-dármekter bar ma?\r\nIá. Dáriger sozylmaly jóteldi emdeý úshin bronhodılatatorlar tobyndaǵy dárilik preparattardy taǵaıyndaıdy. Bul dáriler tynys alý joldaryn keńeıtedi, erkin tynys alýǵa jaǵdaı jasaıdy. \r\nBul dárilerdi ádette ıngalıatsııa túrinde qoldanady. Ingalıatordyń qyzmeti, dárilerdi ókpege áser etkizý bolyp tabylady. Ingalıatordy durys qoldaný kerek, sebebi ókpege dáriniń tolyq qandy áser etýi soǵan baılanysty. Negizi dáriger ony qalaı qoldaný kerektigin sizge úıretedi.\r\nQatty demikpe kezinde, dáriger sizge teofıllın sekildi dárilik preparatty taǵaıyndaıdy, olar tabletka túrinde qoldanylady.\r\nEger aýrý sımptomdary bul dárilerdi qoldǵanǵannan ońalmasa, dáriger sizge steroıdtardy qoldanýdy taǵaıyndaıdy. Onyń ıngalıatsııalyq jáne tabletkalyq túrleri bolady.\r\n\r\nSozylmaly bronhıtke tap bolǵanda atıbıotıkter kómektese ala ma?\r\nSozylmaly bronhıtke antıbıotıkter kómektese almaıdy.  Olar tek ókpemen baılanysty sozylmaly jótelge, ókpelik ınfektsııa kezinde paıda berýi múmkin. Eger  sizde ókpelik ınfektsııa bolsa, ol jótelgen kezde, qaqyryqtyń bólinýimen kóris beredi.  Ol kezde qaqyryq sary nemes ashyq jasyl tústi bolady.  Ondaı jaǵdaıda da tynys tarylyp, qaltyraý paıda bolady.\r\n\r\nOttegi terapııasy jaıynda ne aıtýǵa bolady?\r\nSozylmaly bronhıt paıda bolyp, ókpe zaqymdanǵan kezde aǵzaǵa ottegi tasymaldaný qıyndaıdy.  Eger sozylmaly  bronhıt aýyr damysa, jáne qoldanǵan dárilerińiz paıda bermeı  jatsa, onda, dáriger sizge qosymsha ottegi alýdy taǵaıyndaıdy. Eger dáriger sizge ottegin alýdy taǵaıyndaǵan bolsa, onda ony kúndiz qanshalyqty mólsherde qoldanǵan bolsańyz, túnde de solaı paıdalanýdy umytpańyz.  Ottegi sizge tynys alý úshin, ári qaraı ómir súrý úshin qajet bolady.\r\n\r\nMen ókpemniń jaǵdaıyn jaqsartý úshin taǵy ne isteýim kerek? \r\nBirqalypty fızıkalyq júkteme tynys alýǵa atsalysatyn bulshyqetterińizdi nyǵaıtady. Aptasyna joq degende 3 ret jattyǵyp turyńyz. Sodan soń, jattyǵý kúshtemelerin kóbeıte berińiz. Mysaly siz aptasyna 3 ret 15 mınýttan júgirýińiz múmkin. Ýaqyt óte kele bul jattyǵýǵa da boıyńyz úırenip, aqyryndap júgirýińizge jyldamdyq qosyla bastaıdy. Sodan siz 20 mınýt boıy júgire bastaısyz, sodan 25,30 mınýt dep kete beredi. Dárigerińizden ózińizdiń densaýlyǵyńyzǵa baılanysty qandaı jattyǵýdyń kún tizbesin ornatý kerektigin surap alyńyz.\r\nÓkpelik reabılıtatsııa dep atalatyn emdeý baǵdarlamasy sizdiń tynys alýyńyzdy jeńildetedi. Ókpelik reabılıtatsııa ádette pýlmonolgpen (ókpe aýrýyn emdeýmen aınalysatyn dáriger) birge ótkiziledi. Dáriger ókpelik reabılıtatsııa baǵdarlamasyn ótkizý úshin sizdi, emdeý mekemesine joldaýy múmkin.\r\nTynys alýdy jeńildetý úshin jáne bir ádis «erindi jymqyryp turyp dem shyǵarý» ádisi de kómekshi bola alady. Ol úshin tereń dem alyńyz, sodan soń aýyz arqyly aqyryndap dem alyńyz,  enrińizdi jymqyryp turyńyz, týra bireýge yzalanyp turǵandaı keıipte. Bul jattyǵý tynyńtyń tarylýyn jeńildetedi, sozylmaly jóteldi azaıtady. Nátıjesinde siz ózińizdi jaqsy sezinip qalasyz.\r\n\r\nSozylmaly bronhıt asqynyp ketse ne bolady?\r\nSozylmaly bronhıt ókpe ınfektsııasyn joǵarlatady, sol úshin sizge ár jyl saıyn tumaýǵa qarsy ekpe saldyryp turǵan durys.  Odan basqa, ár 5-6 jyl saıyn pnevmokokqa qarsy ekpe saldyryp turyńyz, sonda pnevmonııa aýrýynan aman bolasyz.\r\n\r\nMen tynys alýymdy jaqsartý úshin jáne jóteldi toqtatýym úshin ne isteı alamyn?\r\nEger siz shylym shekseńiz, eń bastysy, siz ol jaǵymsyz ádetten aıyqqanyńyz durys. Sebebi, qanshalyqty tútin jutsańyz, ókpeńiz sonshalyqty zaqymdanady. Eger siz temekini tastasańyz, tynys alýyńyz jaqsarady, az jóteletin bolasyz, jáne ókpeńizdiń jalpy jaǵdaıy ońdalatyn bolady. Temekiden bas tartý arqyly, ókpeniń qaýipti isiginen aýlýq ketýge bolady. Sol úshin dárigerden shylymdy qalaı tastaý kerektigin surańyz. \r\nAerozoldyq azyqtar, shashqa arnalǵan laktar, shashyraıtyn boıaqtar sekildi ókpeńizdi titirkendiretin  zattardan aýlaq bolyńyz. Hımııalyq bý men shań-tozańnan da aýlaq júrińiz. Boıaýlar, lak jáne hımııalyq suıyqtyqtarmen jumys jasaǵanda aýzy-murnyńyzǵa maska taǵyp alyńyz.\r\n\r\nTegter: \r\nsozylmaly bronhıt, \r\nbronhıt, \r\nbronhıttiń sebepteri, \r\nbronhıttiń dıagnostıkasy, \r\nbronhıttiń emdelýi, \r\nottegi terapııasy  \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(750,'article','1418','Jynys músheleri terisiniń titirkenýi ','qz','2018-11-20 04:06:44','2018-11-20 04:06:00','Jynys músheleri terisiniń titirkenýin hosh ıistendirilgen sabyn jáne untaqtar, kir jýǵysh untaqtar, nashar gıgıena nemese qatty nemese boıaǵysh matadan jasalǵan ish kıimder, sonymen qatar, áıelderge arnalǵan gıgıenalyq tósemderi shaqyrýy múmkin. Mektepke deıingi jastaǵy qyzdarda jynys músheleriniń terisiniń titirkenýi, ádette, jetkiliksiz gıgıenadan týyndaıdy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1418',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jynys','y','   Jynys músheleri terisiniń titirkenýi  Jynys músheleri terisiniń titirkenýin hosh ıistendirilgen sabyn jáne untaqtar, kir jýǵysh untaqtar, nashar gıgıena nemese qatty nemese boıaǵysh matadan jasalǵan ish kıimder, sonymen qatar, áıelderge arnalǵan gıgıenalyq tósemderi shaqyrýy múmkin. Mektepke deıingi jastaǵy qyzdarda jynys músheleriniń terisiniń titirkenýi, ádette, jetkiliksiz gıgıenadan týyndaıdy. Jynys músheleri terisiniń titirkenýin hosh ıistendirilgen sabyn jáne untaqtar, kir jýǵysh untaqtar, nashar gıgıena nemese qatty nemese boıaǵysh matadan jasalǵan ish kıimder, sonymen qatar, áıelderge arnalǵan gıgıenalyq tósemderi shaqyrýy múmkin. Mektepke deıingi jastaǵy qyzdarda jynys músheleriniń terisiniń titirkenýi, ádette, jetkiliksiz gıgıenadan týyndaıdy.\r\n\r\nQynap nemese nesep joly mańaıyndaǵy teriniń titirkenýi zár shyǵarǵan kezde kúıdirip aýyrsyný sezimin shaqyrýy múmkin. Jynys músheleri terisiniń titirkenip, aýyrsyný sezimi erler men balalarǵa qaraǵanda áıelder men qyzdarda kóp kezdesip jatady. \r\n\r\nZár shyǵarý kezinde aýyrsyný bolǵan qyzdardyń teń jartysynda zár shyǵarý joldarynyń ınfektsııasynan góri jynys músheleri terisiniń titirkenýi baıqalady. Zár shyǵarý kezindegi aýyrsyný  jıi zár shyǵarýǵa shaqyrýymen qatar, súndettelmegen ul balalardaǵy shetki terisi qabynýyn týdyrýy múmkin.\r\n\r\nJynys músheleri terisiniń titirkenýiniń aldyn alý úshin:\r\n\r\n•	Kúnine bir ret jynys músheleri aımaǵyn taza sýmen nemese jumsaq sabynmen jýyńyz. Muqııat shaıyńyz, sondan soń keptirińiz. Terini titirkendiretin hosh ıistendirilgen sabyn jáne untaqtardy paıdalanbańyz. Teriniń titirkenýin týdyratyn jáne qurǵaýyna ákeletin vannaǵa arnalǵan kóbikterdi paıdalanýdan bas tartyńyz.\r\n•	Maqtadan jasalǵan ish kıim, maqtadan jasalǵan tóseýi bar shulyqtar jáne keń kıim kıińiz. Bul qynap aımaǵyndaǵy aýa aınalymyn jaqsartýyna septik etedi.\r\n•	Náresteniń jaıalyǵyn ylǵaldanǵan kezde jáne ishekteri bosaǵan kezde tez arada aýystyryńyz. Qolyńyzdy jaıalyqty aýystyrǵanǵa deıin jáne aýystyryp bolǵannan keıin jýyńyz.\r\n\r\nEger áıelde onyń aldynda zár shyǵarý joldarynyń aýrýy bolǵan bolsa, bul jaǵdaıda dıafragmany nemese spermıtsıdti kremdi, kóbik pen geldi qoldanbaǵany abzal.\r\n\r\nJynystyq múshe terisiniń titirkenýiniń basqa sebepteri jynystyq qatynas, velosıped aıdaý, jetkiliksiz jıi zár shyǵarý, qynap nemese tik ishek aımaǵynda jaraqat alý nemese ınfektsııanyń bolýy (mysaly, gerpes, vagınıt nemese papılloma vırýsy) jatady.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(751,'article','1421','Tik ishek, artqy ótis jáne artqy ótis qysqyshy ','qz','2018-11-20 04:22:34','2018-11-20 04:22:00','__Tik ishek__ - bul uzyndyǵy 12,7 sm bolatyn toq ishektiń (jıek ishek) jalǵasy bolyp keletin bulshyqetti tútik múshe. Tik ishek jıek ishekti __artqy ótis__ tesigimen baılanystyrady, nájis artqy ótistiń qysqyshy arqyly aǵzadan shyǵady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1421',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tik','y','   Tik ishek, artqy ótis jáne artqy ótis qysqyshy  __Tik ishek__ - bul uzyndyǵy 12,7 sm bolatyn toq ishektiń (jıek ishek) jalǵasy bolyp keletin bulshyqetti tútik múshe. Tik ishek jıek ishekti __artqy ótis__ tesigimen baılanystyrady, nájis artqy ótistiń qysqyshy arqyly aǵzadan shyǵady. Tik ishek - bul uzyndyǵy 12,7 sm bolatyn toq ishektiń (jıek ishek) jalǵasy bolyp keletin bulshyqetti tútik múshe. Tik ishek jıek ishekti artqy ótis tesigimen baılanystyrady, nájis artqy ótistiń qysqyshy arqyly aǵzadan shyǵady.\r\n\r\nArtqy ótistiń qysqyshy – anal tesiginiń júzik tárizdi bulshyqetteri. Tik ishekke nájisti jınaý kezinde qysqysh anal tesigin jabady. Aqyr sońynda tik ishek qabyrǵasyna qysym qysqyshty bosatyp,  nájisti anal tesigi arqyly shyǵarady.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\nanatomııa\r\nqurylymy\r\nfızıologııa\r\nanal\r\nqysqysh\r\nartqy ótis\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(752,'article','1437','Kóterme tańǵysh','qz','2018-11-21 04:59:09','2018-11-21 04:58:00','__Kóterme tańǵysh__ - bul jaraqattanǵan qoldy ustap turý úshin paıdalanylatyn tańǵysh.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1437',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kóterme','y','   Kóterme tańǵysh __Kóterme tańǵysh__ - bul jaraqattanǵan qoldy ustap turý úshin paıdalanylatyn tańǵysh. Kóterme tańǵysh - bul jaraqattanǵan qoldy ustap turý úshin paıdalanylatyn tańǵysh.\r\n\r\nKóterme tańǵyshty qoldaný úshin:\r\n\r\n1.	Qolyńyzdy jaraqattanǵan aımaqtan joǵary nemese tómen ustańyz.\r\n2.	Kóterme tańǵysh etý úshin úshburyshty tańǵyshtyń bir jaǵyn jaraqattanǵan qoldyń astynan, al kelesi jaǵyn zaqymdanǵan ıyqqa ornalastyryńyz.\r\n3.	Kóterme tańǵyshtyń ushtaryn moıynnyń bir jaǵynan baılanystyryńyz.\r\n\r\nKóterme tańǵyshty uzaq ýaqyt boıy qoldanýǵa bolmaıdy. Qoldyń uzaq ýaqyt boıy qozǵalmaýy ıyqtyń uıýyna (adgezeıvti kapsýlıtke) ákep soqtyrýy múmkin.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\njaraqat\r\núshburyshty tańǵysh\r\núshkil oramal\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(753,'article','1460','Bitelmeli trombangııt','qz','2018-11-21 08:53:45','2018-11-21 08:44:00','Bitelmeli trombangııt – sırek kezdesetin aýrý túri,  aıaq-qoldyń qantamyrlarynyń bitelýimen sıpattalady.\r\n\r\nBitelmeli  trombangııt (Bıýrger aýrýy) usaq qantamyrlardyń qabynýy men isinýinen týyndaıdy. Sondaı-aq qan tamyrlary tarylady nemese olar trombpen (tromboz) biteledi. Kóptegen jaǵdaılarda  aıaq-qoldyń  qantamyrlary biteledi. Kóktamyrǵa qaraǵanda arterııalar jıi zaqymdalady. Aýrý belgileri shamamen - 35 jastaǵy adamdarda jıi kezdesedi. Degenmen bul aýrýdan áıelder men qarttardyń zardap shegýi  sırek kezdesedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1460',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bitelmeli','y','   Bitelmeli trombangııt Bitelmeli trombangııt – sırek kezdesetin aýrý túri,  aıaq-qoldyń qantamyrlarynyń bitelýimen sıpattalady.\r\n\r\nBitelmeli  trombangııt (Bıýrger aýrýy) usaq qantamyrlardyń qabynýy men isinýinen týyndaıdy. Sondaı-aq qan tamyrlary tarylady nemese olar trombpen (tromboz) biteledi. Kóptegen jaǵdaılarda  aıaq-qoldyń  qantamyrlary biteledi. Kóktamyrǵa qaraǵanda arterııalar jıi zaqymdalady. Aýrý belgileri shamamen - 35 jastaǵy adamdarda jıi kezdesedi. Degenmen bul aýrýdan áıelder men qarttardyń zardap shegýi  sırek kezdesedi. Mazmuny \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nBitelmeli trombangııt – sırek kezdesetin aýrý túri,  aıaq-qoldyń qantamyrlarynyń bitelýimen sıpattalady.\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nBitelmeli  trombangııt (Bıýrger aýrýy) usaq qantamyrlardyń qabynýy men isinýinen týyndaıdy. Sondaı-aq qan tamyrlary tarylady nemese olar trombpen (tromboz) biteledi. Kóptegen jaǵdaılarda  aıaq-qoldyń  qantamyrlary biteledi. Kóktamyrǵa qaraǵanda arterııalar jıi zaqymdalady. Aýrý belgileri shamamen - 35 jastaǵy adamdarda jıi kezdesedi. Degenmen bul aýrýdan áıelder men qarttardyń zardap shegýi  sırek kezdesedi.\r\n\r\nAtalmysh aýrýǵa kóbinese 20-40 jastaǵy temeki shegetin jáne tabak qoldanatyn er adamdar shaldyǵady. Áıelderdiń  10-nan 1-i  ǵana osy aýrýdy shaldyǵatyn kórinedi. Mundaı patsıentterdiń  kópshiliginde kezdesetin bir sebep, aýyz qýysynyń gıgıenasyn múldem saqtamaǵandyǵy, sondaı-aq, tabak qoldanýymen baılanysty.\r\n\r\nBul aýrý keıde aýtoımmýndy aýrýlary bar balalarda da kezdesip jatady.\r\n\r\n \r\n \r\nBitelmeli  trombangııt - aıaq -qol  qantamyrlarynyń bitelýine ákeletin aýrý. Bul indet paıda bolǵanda qan tamyrlarynyń sańylaýy tarylady nemese qabyný men trombtardyń saldarynan tolyǵymen biteledi, bul qannyń tinge ótýin tómendetedi. Bitelmeli trombangııtpen 20-40 jas aralyǵyndaǵy temeki shegetin jáne tabak qoldanatyn er adamdar zardap shegedi.\r\n \r\nSımptomdary\r\n•	Aıaq-qol saýsaqtarynyń bozarýy, qyzarýy nemese kógerýi jáne muzdaýy\r\n•	Aıaq-qoldardyń aýyrsynýy\r\n•	Ótkir,kúshti aýyrý sezimi\r\n•	Kúıgendeı sezim bolady  nemese ter shyǵa beredi\r\n•	Tynyshtalǵan kezde jıi paıda bolady\r\n•	Emotsıonaldyq kúızelisten nemese sýyqtan keıin nasharlaýy múmkin\r\n•	Júrgen kezde (ara-kidik aqsańdaý)sandaǵy, tobyqtaǵy nemese tabandaǵy aýyrý sezimi taban kúmbezinde jıi paıda bolady.\r\n•	Teridegi ózgerister, aıaq-qoldyń saýsaqtarynda jaralardyń paıda bolýy\r\n•	Aıaq-qoldardardyń  eki nemese odan kóp zaqymdany.\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nKelesi tekserýler zaqymdanǵan aıaq nemese qol qantamyrlarynyń bitelisin anyqtaýy múmkin:\r\n•	Pletızmografııa – aıaq-qoldardy arnaıy ýltradybystyq tekserý\r\n•	Aıaq-qoldardyń ýltradybystyq dopplerografııasy\r\n•	Basqa aýrýlardy (vaskýlıt, trombozben kórinetin) joqqa shyǵarý úshin qan analızi kerek. Olarǵa qant dıabeti, sklerodermııa jáne ateroskleroz jatady.  Keı jaǵdaıda dıagnoz qoıýda qıyndyqtar týsa qan tamyrlarynyń bıopsııasyn júrgizedi.\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nBitelmeli trombangııttiń arnaıy emi joq. Emdeýdiń negizgi baǵyty aýrýdyń sımptomdaryn baqylaý jáne naýqastyń jaǵdaıynyń nasharlaýyna jol bermeý bolyp tabylady.\r\nPatsıent tabakty paıdalanýdy toqtatý kerek. Sondaı-aq, qol men aıaqtaǵy qan aǵymyn azaıtatyn sýyq temperatýra men basqa jaǵdaılardan abaılaǵany jón.\r\nJylyýdy  basý, massaj jáne jeńil jattyǵýlar naýqastyń jaǵdaıyn jeńildetýi múmkin.\r\nQantamyrlaryn keńeıtetin (vazodılatorlar) aspırın men dárilik preparattardy qabyldaý kómektesedi. Aýyr jaǵdaılarda aıaq-qoldardyń aýyrsynýy ýzaq ýaqyt  basylmaı qoısa,  zaqymdalǵan jerdegi júıke tamyrlaryn alyp tastaý kózedeledi (hırýrgııalyq sımpatektomııa) ol úshin hırýrgııalyq operatsııa jasalady.\r\nNekroz nemese gangrena (tinniń ınfektsııasy men óliettenýi) bolǵanda, aıaq-qoldyń ampýtatsııasy qajet.\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nShylym shegýdi jáne tabak qoldanýdy toqtatqan kezde bitelmeli trombangııttiń sımptomdary joǵalýy múmkin. Tabak qoldanýdy toqtatpaǵan adamdarǵa aıaq-qol saýsaqtarynyń zaqymdanǵan jerine qaıtadan ampýtatsııa jasaý qajet bolýy yqtımal.\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n•	Gangrena (tinderdiń óliettenýi)\r\n•	Qol nemese aıaq saýsaqtarynyń ampýtatsııasy\r\n•	Zaqymdalǵan aıaq-qoldardaǵy qanaınalymnyń toqtaýy\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nMedıtsınalyq kómekke mynandaı jaǵdaıda júginińiz:\r\n•	Bitelmeli  trombangııttiń sımptomdary paıda bolsa;\r\n•	Siz bitelmeli trombangııtpen zardap shekseńiz jáne onyń sımptomdary em júrgizilgen jaǵdaıda da kúsheıse;\r\n•	Jańa sımptomdarpaıda bolsa;\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nReıno aýrýymen aýyratyn, aıaq-qoldarynda oıyq jaralary bar jáne aıaq-qol saýsaqtarynyń kógerýi men aýyrsynýynan zardap shekken adamdar shylym shegý jáne tabak qoldanýdy múldem toqtatýy kerek.\r\n\r\nSınonımderi:  \r\n\r\nBıýrger aýrýy\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nbitelmeli trombangııt\r\nBıýrger aýrýy\r\nqantamyrlar \r\nqantamyrlardyń bitelýi\r\naýtoımmýndy aýrýlar\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),