__Jaraqat alǵan jerden nemese odan tómen jerde teriniń bozarýy nemese kógerýi __– qantamyr qysylǵanda nemese tikeleı jaraqat alǵan kezde paıda bolady. Jaraqatqa sebep bolatyn jaıttar – oq jaraqaty nemese úshkir zattardyń denege qadalýynan bolǵan jaraqat, býynnyń shyǵýy jáne sozylýy, kúıikter, synyqtar, ezilip-shanshylý, jylannyń shaǵýy, medıtsınalyq protsedýra, operatsııalar bolyp tabylady.

Ortepedııalyq apparattardy, gıpsti, tańǵysh qalaqtardy salǵannan keıin qol nemese aıaq bozaryp, kógerip, salqyndaýy múmkin. Bul olardyń qatty qysyp tartylǵanyn bildiredi, ol óz kezeginde qol nemese aıaqta qanaınalymnyń azaıýyna nemese toqtaýyna ákep soqtyrady. Eger qatty qysyp tursa myna amaldardy jasaý kerek:
•	Qol nemese aıaqty júrek deńgeıinen joǵary kóterý.
•	Eger múmkinshilik bolsa, qysyp turǵan zatty bosatý, biraq sheshpeý kerek.
Tez arada dárigerge júginý qajet. Asqynýdyń aldyn alý úshin qanaınalymdy tez arada durystaý qajet.

 __Tegter: __
Kógerýler
Jaraqattar
Býynnyń shyǵýy
