(290,'article','866','Инфекциялық токсикалық шок ','kz','2018-12-21 07:24:10','2018-12-21 07:14:00','Инфекциялық токсикалық шок - күрделі ауру болып есептеледі. Бұл жағдайда адамда, қалтырау пайда болады, ішкі органдардың қызметі бұзылады.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=866',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','И','Инфекциялық','y','   Инфекциялық токсикалық шок  Инфекциялық токсикалық шок - күрделі ауру болып есептеледі. Бұл жағдайда адамда, қалтырау пайда болады, ішкі органдардың қызметі бұзылады.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nИнфекциялық токсикалық шок - күрделі ауру болып есептеледі. Бұл жағдайда адамда, қалтырау пайда болады, ішкі органдардың қызметі бұзылады.\r\n\r\nИнфекциялық токсикалық шок – улы стафилококк (іріңді туғызатын бактерияның түрі) бактериясынан туындайды.  Токсикалық шок деп аталатын, осыған  ұқсас синдром– стрептококк бактериясынан туындауы мүмкін. Барлық стафилококктік немесе стрептококктік жұқпалар инфекциялық-токсикалық шокты тудыра бермейді.\r\nЕң алғашқы инфекциялық токсикалық шок орын алған жағдай әйелдерден басталды, олар етеккір кезінде тампон қолданып, ауру содан туындаған болтын. Қазіргі таңда да бұл аурудың  жартысына жуығы осындай жағдайлардан туындап жатады. \r\n\r\nИнфекциялық токсикалық шок терінің инфицирленуі кезінде, күйгенде, немесе отадан кейін мазалауы мүмкін. Жалпы ауру балаларды да, ерлерді де,  етеккір кезінде әйелдерді де мазалайды. \r\n\r\nҚауіпті факторлары:\r\n•	Босанғаннан кейін аз уақыт өткенде;\r\n•	Алтын стафилококк бактериясынан туындаған инфекциядан (оны әдетте, стафилококктік инфекция деп атайды).\r\n•	Тығындар (мысалы, мұрыннан қан кеткенде тоқтататын тығындар);\r\n•	Етеккір кезінде;\r\n•	Отадан кейін;\r\n•	Тампон қолданғаннан кейін (әсіресе, ұзақ уақыт қолданғаннан);\r\n•	Отадан кейін жараның инфицирленуінен.\r\n\r\nСимптомдары\r\n•	Естен тану;\r\n•	Диарея;\r\n•	Жалпы икемсіздік;\r\n•	Бас ауруы;\r\n•	Жоғары қалтырау, дене қызуы қатты көтеріледі;\r\n•	Артериялық қыссымның төмендеуі;\r\n•	Бұлшық еттердің ауруы;\r\n•	Жүрек айну мен құсу;\r\n•	Органдық жетіспеушілік (бауыр мен бүйрек);\r\n•	Көздің, ауыздың, тамақтың қызаруы;\r\n•	Тырысу;\r\n•	Күннен күйген сияқты болып көрінетін қызыл бөртпелер;\r\n\r\n•	Терінің түлеуі, әсіресе бөртпелер пайда болғаннан кейін 1-2 апта өткенде басталады, сондай-ақ алақан мен аяқтың төменгі жағының терілерлі түлей басстайды.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nБірде-бір тексеру  әдісі инфекциялық токсикалық шокты анықтай алмайды.\r\nБірнеше критерилермен диагноз тоқтайды: қалтырау, артериялық қысымның төмендеуі, бөтпе, бөртпе шыққаннан кейін 1-2 апта өткенде терінің түлеуі, сондай-ақ, үш мүшенің қызметінде мәселе туындағандықтан.\r\nКейбір жағдайда қан тамшысын тексері арқылы алтын стафилококк бактериясының өсуін анықтауға болады.\r\n\r\nЕмдеу\r\nКез-келген тампон, жатыр губкалары немесе мұрын тампондары секілді материалдар алынуы керек. Инфекцияның негізгі көзі (хирургиялық жара) тазартылуы керек.\r\nЕмдеу орган қызметіне төмендегідей жолдармен демеу беру арқылы жүзеге асады:\r\n•	Кез-келген инфекцияға арналған антибиотиктер ( ішке енгізілетін);\r\n•	Диализ (бүйрек жетіспеушілігінің дамуы кезінде қолданылатын);\r\n•	Сұйықтықты ішке енгізу;\r\n•	Артериялық қысымды бақылау үшін берілетін дәрілер;\r\n•	Ауыр жағдайда гамма-глобулинді ішке енгізу;\r\n•	Жағдайды мониторингтен өткізу үшін интенсивті терапия бөлімінде болу.\r\n\r\nБолжамы\r\nИнфекциялық токсикалық шок 50% жағдайы өлімге әкеледі. Ауру емделгеннен кейін де қайта мазалауы мүмкін.\r\nАсқынған жағдайда:\r\n•	Ауыр органдық потология орын алады;\r\n•	Бүрек жетіспеушілігі орын алады;\r\n•	Жүрек жетіспеушілігі орын алады;\r\n•	Бауыр жетіспеушілігі орын алады;\r\n•	Шок, есеңгіреу;\r\n•	Өлім\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nИнфекциялық токсикалық шок туындағанда дереу медициналық көмекті қажет етеді. Егер сізде бөртпелер пайда болса, қалтырасаңыз, өзіңізді икемсіз сезінсеңіз,  әсіресе етеккір кезінде тапон қолданғанда, немесе сіз жақын арада операция жасатқан болсаңыз дәрігерге уақыт күттірмей хабарласыңыз.\r\n\r\nАлдын алу \r\nЕтеккірлік инфекциялық-токсикалық шоктың алдын алу үшін қатты тығындалып тұратын тампоннан бас тарту керек. Сіз бұл аурудың қаупінің алдын алу үшін етеккір кезінде тампонды тек бір-ақ рет (тұрақты түрде емес) қолданғаныңыз  абзал.\r\n\r\nСинонимдері:\r\nИнфекциялық токсикалық шоктың синдромы\r\n\r\nДереккөз: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000653.htm\r\nТегтер:\r\nИТШ \r\nинфекциялық-токсикалық шок\r\nшок\r\nинтокцикация\r\nәлсіреу\r\nинфекция\r\nқауіпті жағдай\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(291,'article','872','Кандидозды стоматит','kz','2018-12-21 08:31:46','2018-12-21 08:27:00','Кандидозды стоматит та монилиоз секілді көпке белігі ауыз қуысы мен тамақтың ашытқылы инфекциясы болып табылады. Аурудың жиі қозғайтын қоздырғышы Candida Albicans ашытқы тәрізді саңрауқұлағы болып табылады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=872',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Кандидозды','y','   Кандидозды стоматит Кандидозды стоматит та монилиоз секілді көпке белігі ауыз қуысы мен тамақтың ашытқылы инфекциясы болып табылады. Аурудың жиі қозғайтын қоздырғышы Candida Albicans ашытқы тәрізді саңрауқұлағы болып табылады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nШолу\r\nКандидозды стоматит та монилиоз секілді көпке белігі ауыз қуысы мен тамақтың ашытқылы инфекциясы болып табылады. Аурудың жиі қозғайтын қоздырғышы Candida Albicans ашытқы тәрізді саңрауқұлағы болып табылады.\r\n\r\nҚауіпті топтар\r\nКандидозды стоматитпен балалар жиі ауырады. Аталмыш ауруға тап болатын қауіпті факторларға мыналар жатады:\r\n•	Қант диабеті немесе басқа да эндокринді аурулар;\r\n•	Жасанды тіс салып жүретіндер;\r\n•	Ұзақ уақыт антибиотик қабылдағандар;\r\n•	Химиотерапия;\r\n•	Кейбір дәрілік препараттарды қабылдағанддар;\r\n•	Жеткілікті тамақтана алмайтындар;\r\n•	АИТВ инфекциясы секілді, иммунды жүйесі әлсірегендер;\r\n•	Өкпе ауруын емдеу үшін стериойдты шайғыш дәрілерді қолданатындар;\r\n•	Жүкті әйелдер және жүктілікке қарсы таблеткаларды қабылдағандар.\r\n\r\nСимптомдары\r\nКандидозды стоматит ауыз қуысының жоғарғы жағында, тамақта, тілде және ерінде ақ немесе ашық-сары түсті дақтардың пайда болуымен көрініс табады. Оның сыртқы түрі кәдімгі ірімшікке ұқсап келеді. Дегенмен бұл қақатарды қырып ару қиынға соғады, және оның салдарынан ойық жаралардың пайда болуына апаруы ықтимал.\r\nСтоматит кезінде науқастар ауыз қуысы мен тамағында ысыған сезімді сезінуі мүмкін.\r\n\r\nӨзіне күтім жасау бойынша кеңестер\r\nАталмыш ауру кезінде тамақ, сұйықтық ішу қиынға соғады, сондықтан кандидозды стоматитпен ауыратын науқастарда сусыздану жағдайы дамиды.\r\nСондықтан жеткілікті тамақтанып, көп мөлшерде сұйықтық ішу керек.\r\nСтоматит кезінде емделу үшін  дәрігер тағайындаған дәрілік препараттарды қабылдау керек.\r\n\r\nМедициналық көмекке қашан жүгіну керек\r\nКандидозды стоматит кезінде дәрігерге ерте хабарласып, дәрілік препараттарды ерте қолдану маңызды болып табылады. Иммун тапшылығы бар адамдарды емдеу барынша агрессивті түрде өту керек. Дер кезінде емдеу, алдағы уақытта қан айналымына және басқа да органдарға ашытқылы саңырауқұлақ инфекциясының  еніп кетуінің алдын алады. Егер кандидоз кезіндегі ақ немесе сары қақтың пайда болуы дене қызуының көтерілуіне, қақсауға, құсуға немесе жалпы жағдайдың нашарлауына әсер ететін болса, шұғыл түрде медициналық көмекке жүгіну қажет.\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(292,'article','898','Қатал қарау','kz','2018-12-24 07:31:19','2018-12-24 07:29:00','Қатал қарау (күштеу, қатыгездік таныту) физикалық болуы мүмкін (мысалы, дене жарақаты) немесе эмоциональді, сексуальді немесе тіпті қаржылық болуы мүмкін. Қатал қараудан балалар жарақаттанып, ересектер аса бір зардап шегіп жатады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=898',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қатал','y','   Қатал қарау Қатал қарау (күштеу, қатыгездік таныту) физикалық болуы мүмкін (мысалы, дене жарақаты) немесе эмоциональді, сексуальді немесе тіпті қаржылық болуы мүмкін. Қатал қараудан балалар жарақаттанып, ересектер аса бір зардап шегіп жатады. Қатал қарау (күштеу, қатыгездік таныту) физикалық болуы мүмкін (мысалы, дене жарақаты) немесе эмоциональді, сексуальді немесе тіпті қаржылық болуы мүмкін. Қатал қараудан балалар жарақаттанып, ересектер аса бір зардап шегіп жатады.\r\n\r\nФизикалық күштеу деп есептеледі, егер:\r\n•	Егер жарақат түсініксіз жайттан орын алса;\r\n•	Дененің бірнеше жерінде көпгенен түсініксіз жарақаттар орын алса;\r\n•	Жарақаттың пайда болуына сәйкес келмейтін түсіндірмелер айтылса.\r\n\r\nЕгер сізге дәрігер қатал қарымқатынас жайлы сұрақтарын қойса, сіз ыңғайсыздық сезімін сезінуіңіз мүмкін.Денсаулық сақтау саласының қызметкерлерінің кәсіби және құқықтық міндеттері бар, жалпы қатал қарым-қатынас етудің мүмкіндіктерін бағалауға. Себебі, сізде орын алған жарақаттың себебінің анықталғаны маңызды болып табылады.\r\nЕгер сізде қандай да бір қатал қарым-қатынас орын алғандығы жайында күмән болса,  дәрігерге хабарласыңыз. Кез-келген уақытта жергілікті балалар немесе ересектер емханасына, сақшыларға, әлеуметтік қызмет орнына хабарласуыңызға болады.\r\n\r\nЕгер сіздің балаңызға қандай да бір қатал қарым-қатынас жасалғандығы жайында күмән туындаса, сіз  полицияға хабарласуға міндеттісіз немесе мына телефон нөміріне қоңырау шалыңыз: 8(727) 2709497. Бұл «Забота»  Кризистік  орталығы. Орталық Алматы қаласы, Төле би көшесіндегі 159 үйде орналасқан. Ересектер жас балаларды қоғауы керек, себебі олар өздері қорғана алмайды.\r\n\r\nТегтер: \r\nқатал қарау\r\nфизикалық қоқан-лоқы \r\nжарақат \r\nауру\r\nдене жарақаты\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(293,'article','904','Қарашықтар және оларды тексеру','kz','2018-12-24 07:53:22','2018-12-24 07:52:00','Қарашықты тексеру үшін бақылау жүргізіледі, мысалы, оның көлемінің өзгергендігі немесе формасы не болмаса қарашық жарықты қалай игеретінгіді бақылауға алынады. Бұл белгілер бас жарақатының белгілері болуы мүмкін және оны дәрігерге айту керек.\r\n\r\nНақты бір адамның көз жанарының қалыпты түрін ескере отырып, өзгерістерді бақылау керек. Әдетте, кейбір адамдардың көз қарашықтары, пішін және көлемі жағынан  ұқсас бола бермейді.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=904',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қарашықтар','y','   Қарашықтар және оларды тексеру Қарашықты тексеру үшін бақылау жүргізіледі, мысалы, оның көлемінің өзгергендігі немесе формасы не болмаса қарашық жарықты қалай игеретінгіді бақылауға алынады. Бұл белгілер бас жарақатының белгілері болуы мүмкін және оны дәрігерге айту керек.\r\n\r\nНақты бір адамның көз жанарының қалыпты түрін ескере отырып, өзгерістерді бақылау керек. Әдетте, кейбір адамдардың көз қарашықтары, пішін және көлемі жағынан  ұқсас бола бермейді.\r\n Қарашықты тексеру үшін бақылау жүргізіледі, мысалы, оның көлемінің өзгергендігі немесе формасы не болмаса қарашық жарықты қалай игеретінгіді бақылауға алынады. Бұл белгілер бас жарақатының белгілері болуы мүмкін және оны дәрігерге айту керек.\r\n\r\nНақты бір адамның көз жанарының қалыпты түрін ескере отырып, өзгерістерді бақылау керек. Әдетте, кейбір адамдардың көз қарашықтары, пішін және көлемі жағынан  ұқсас бола бермейді.\r\n\r\nМұндай жағдайлар көзге түрлі операциялардың жасалунының салдарынан болуы мүмкін.   Кейбір препараттарды қолданғанда, олар көздің қарашығының көлеміне  және жарыққа әсершілдігін өзгертуі  мүмкін.\r\n\r\nҚарашықты тексеру үшін:\r\n•	Қос жанарыңыздың қарашықтарының көлемі мен түр сипатын салыстырып мұқият байқап көріңіз:\r\nШамның әлсіз жарық кезінде қарашықтарыңызды бақылаңыз, әдетте мұндай кезде қарашықтардың көлемі үлкейеді.\r\nЖарықтың екі көзіңізге бірдей түсуін тексеріңіз\r\n•	Көзге бағыттауға болатын, кішірек шам немесе қарындаш типті жарық сәулесін пайдаланыңыз.\r\n•	Жарық сәулесі көзге тіке түскенде қарашықтар кішірейеді.\r\n•	Қос қарашықтардың реакциясы бірдей болуы тиіс (симетриалы).\r\n•	Қарашықтардың реакциясының соңғы тексерулерге қарағандағы өзгерістерін байқаңыз.\r\n\r\nТегтер:\r\nқарашықтарды тексеру\r\nқарашықтардың үлкеюі\r\nқарашықтардың кішіреюі\r\nневрология\r\nқарашықтардың көлемі\r\nсоқырлық\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(294,'article','1438','Ishekte gaz túzilýi, kekirik pen ishtiń kebýimen jalǵasqan tábettiń nasharlaýy jáne túsiniksiz salmaq joǵaltý','qz','2018-11-21 05:00:05','2018-11-21 04:59:00','Kóptegen nárseler tábettiń joǵalýyna sebep bolýy múmkin, biraq olardyń barlyǵy qaýipti emes. Eger adamnyń qarny ashpaǵan bolsa, onda tábettiń nashar bolýy men salmaǵynyń tómendeýi tabıǵı nárse.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1438',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ishekte','y','   Ishekte gaz túzilýi, kekirik pen ishtiń kebýimen jalǵasqan tábettiń nasharlaýy jáne túsiniksiz salmaq joǵaltý Kóptegen nárseler tábettiń joǵalýyna sebep bolýy múmkin, biraq olardyń barlyǵy qaýipti emes. Eger adamnyń qarny ashpaǵan bolsa, onda tábettiń nashar bolýy men salmaǵynyń tómendeýi tabıǵı nárse. Kóptegen nárseler tábettiń joǵalýyna sebep bolýy múmkin, biraq olardyń barlyǵy qaýipti emes. Eger adamnyń qarny ashpaǵan bolsa, onda tábettiń nashar bolýy men salmaǵynyń tómendeýi tabıǵı nárse.\r\n\r\nTábettiń nasharlaýyna múmkin bolatyn sebepteri:\r\n\r\n•	Stresstiń áseri jáne emotsııalyq jaǵdaı.\r\n•	Dárilerdiń janama áseri.\r\n•	Mazasyzdyq nemese depressııa sekildi psıhıkalyq buzylystar.\r\n•	Titirkený, qabyný, juqpalanýy nemese as qorytý buzylysy sııaqty as qorytý joldarynyń problemalary.\r\n•	Qaterli isik.\r\n\r\nEger tábettiń nasharlaýy jáne túsiniksiz salmaq joǵaltý (ishekte gaz túzilýi, júrektiń aınýy jáne ishtiń kebýimen jalǵasqan) turaqty jáne úı jaǵdaıynda ketpeıtin bolsa, medıtsınalyq tekserýden ótý úshin mindetti túrde dárigerińizben habarlasyńyz.  \r\n \r\n\r\nTegter:\r\n \r\nstress\r\npreparattardyń janama áseri\r\ndepressııa\r\nqateri isik\r\nas qorytý buzylysy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(295,'article','1439','Balaǵa nashar qarym-qatynas kórsetý ','qz','2018-11-21 05:01:24','2018-11-21 05:00:00','__Balaǵa nashar qarym-qatynas kórsetý__ - bul balaǵa qasaqana zııan keltirý bolyp tabylady. Balaǵa nashar qarym-qatynas jasaýǵa jaqtyrmaý jáne qatal qaraý jatady.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1439',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Balaǵa','y','   Balaǵa nashar qarym-qatynas kórsetý  __Balaǵa nashar qarym-qatynas kórsetý__ - bul balaǵa qasaqana zııan keltirý bolyp tabylady. Balaǵa nashar qarym-qatynas jasaýǵa jaqtyrmaý jáne qatal qaraý jatady.\r\n Balaǵa nashar qarym-qatynas kórsetý - bul balaǵa qasaqana zııan keltirý bolyp tabylady. Balaǵa nashar qarym-qatynas jasaýǵa jaqtyrmaý jáne qatal qaraý jatady.\r\n\r\nBalaǵa nashar qarym-qatynas kórsetýdiń birneshe formalary bar.\r\n\r\n•	Jaqtyrmaý – bul ata-analardyń nemese qamqorshylardyń balanyń densaýlyǵyna jáne aman-saýlyǵyn qamtamasyz etpeý.Jaqtyrmaý balany turǵylyqty úımen, bilimmen, kıimmen, medıtsınalyq qyzmettermen, qaýipterden qorǵaýmen qamtamasyz etpeý bolyp tabylady. Jaqtyrmaýdyń nátıjesinde ártúrli uzaq ýaqyttyq nemese qysqa ýaqyttyq qıyndyqtar týýy múmkin, mysaly, balada damýynyń baıaýlaýy jáne salmaǵynyń jetkiliksizdigi.\r\n•	Fızıkalyq kúshteýge - kógerýler, kúıik, synyq, kesý, tisteý nemese músheniń zaqymdanýy syndy teri jaraqattary jatady. Fızıkalyq kúshteýge sonymen qatar uryqqa zııan keltirý, mysaly, júkti áıeldiń esirtki qabyldaýy nemese qasaqana zııan keltirý jatady.\r\n•	Emotsııalyq (psıhologııalyq) kúshteý – ádeıi aýyzsha nemese minezimen áser etý nemese balaǵa qarym-qatynastyń jetkiliksizdigimen onyń túkke turǵysyz,kesirli, unamsyz, kereksiz, qaýipke shaldyqqysh nemese onyń qundylyǵy tek ózgelerdiń qajettiligin óteýde ekenin bildirý.Emotsııalyq qoldaýdan bastartý, ızolıatsııa, nemese lańkestik jasaý,qorqytý emotsıaaldi kúshteýdiń túri bolyp sanalady. Bala kýágeri bolǵan úıdegi kúshteý de emotsııalyq kúshteýdiń túri bolyp sanalady.\r\n•	Seksýaldy kúshteý – balaǵa jasalǵan úlken adamdy seksýaldy qanaǵattandyrý maqsatyndaǵy kez-kelgen áreket. Buǵan bala túsinbeıtin nemese kelispeıtin nemese zańǵa qaıshy seksýaldi áreketti jatqyzady. Eksgıbıtsıonızm, výarızm nemese balaǵa pornografııa kórsetý seksýaldy kúshteýdiń túrine jatady.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\njaqtyrmaý\r\nnashar qarym-qatynas kórsetý\r\nzorlyq\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(296,'article','1441','Plevralyq jalqyq','qz','2018-11-21 05:03:04','2018-11-21 05:02:00','\'\'__Bul ne?__\'\' Plevralyq jalqyq – keýde qýysy men ókpeni bóletin ókpeqap qýysynda suıyqtyqtyń jınalýy. Suıyqtyqtyń jınalýyna ákeletin negizgi sebepteri qabyný protsessi, júrek jetkiliksizdigi, qaterli isik jáne uıqy beziniń qabynýy bolyp tabylady. Plevralyq jalqyq ókpe týberkýlezinde jıi baıqalady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1441',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Plevralyq','y','   Plevralyq jalqyq \'\'__Bul ne?__\'\' Plevralyq jalqyq – keýde qýysy men ókpeni bóletin ókpeqap qýysynda suıyqtyqtyń jınalýy. Suıyqtyqtyń jınalýyna ákeletin negizgi sebepteri qabyný protsessi, júrek jetkiliksizdigi, qaterli isik jáne uıqy beziniń qabynýy bolyp tabylady. Plevralyq jalqyq ókpe týberkýlezinde jıi baıqalady. Bul ne? Plevralyq jalqyq – keýde qýysy men ókpeni bóletin ókpeqap qýysynda suıyqtyqtyń jınalýy. Suıyqtyqtyń jınalýyna ákeletin negizgi sebepteri qabyný protsessi, júrek jetkiliksizdigi, qaterli isik jáne uıqy beziniń qabynýy bolyp tabylady. Plevralyq jalqyq ókpe týberkýlezinde jıi baıqalady.\r\n\r\nPlevralyq jalqyq sımptomdaryna tynys alýdyń qıyndaýy, keýdedegi aýyrsyný sezimi, qaqyryqsyz jótel, dene temperatýrasynyń kóterilýi bolýy múmkin. Eger plevraldi jalqyq azdaǵan bolsa, sımptomdary bolmaýy da múmkin. Suıyqtyqtyń kóptep jınalýy tynys alýdyń qıyndaýyn shaqyryp, ókpeniń tolyq tolýyna kedergi keltiredi.\r\n\r\nDıagnostıkasy. Dáriger plevralyq jalqyqty qaraý kezinde anyqtap, keýde qýysynyń rentgenografııasy arqyly dıagnozdy dáleldeýi múmkin.\r\n\r\nEmdeý. Eger plevralyq jalqyq azdaǵan bolsa, onda bul dárigerdiń aralasýyn qajet etpeıdi. Eger emdeý qajet bolsa, eń aldymen plevrotsentez arqyly (ıneni ókpeqap qýysyna engizý arqyly) suıyqtyqtyqty soryp alý kerek. Alynǵan suıyqtyqty laboratorııaǵa jiberip, óz kezeginde onyń jınalý sebebin anyqtaý múmkindigi týady.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\nsuıyqtyq \r\nqabyný\r\njúrek jetkiliksizdigi\r\ntýberkýlez\r\nókpe aýrýlary \r\nınfektsııa\r\nAlmatyda ókpe aýrýlaryn emdeý\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(297,'article','1445','Bet nervisiniń shetki saldanýy ','qz','2018-11-21 05:06:16','2018-11-21 05:05:00','__Bettiń bir jaǵyndaǵy bulshyqettiń álsizdigi nemese saldanýy__ - bul dám sezýge, jas túzilý jáne silekeı túzilýge áser etetin bettiń bir jaǵynyń salbyraýyna ákep soqtyrady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1445',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bet','y','   Bet nervisiniń shetki saldanýy  __Bettiń bir jaǵyndaǵy bulshyqettiń álsizdigi nemese saldanýy__ - bul dám sezýge, jas túzilý jáne silekeı túzilýge áser etetin bettiń bir jaǵynyń salbyraýyna ákep soqtyrady. Bettiń bir jaǵyndaǵy bulshyqettiń álsizdigi nemese saldanýy - bul dám sezýge, jas túzilý jáne silekeı túzilýge áser etetin bettiń bir jaǵynyń salbyraýyna ákep soqtyrady.\r\n\r\nKóptegen jaǵdaıda bettiń shetki saldanýy bettiń bir jaǵyndaǵy bulshyqet nerviniń qabynýyna baılanysty paıda bolady. Qabynýdyń sebebi belgisiz, biraq vırýsty ınfektsııalarmen baılanysty bolýy múmkin.\r\n\r\nBet nervisiniń shetki saldanýy kenetten, jıi túnde paıda bolyp, ádette emdeýsiz ózdiginen birneshe apta aralyǵynda jazylady nemese jaqsarady. Qurǵaýdan nemese jaraqattan saqtaný úshin túnge qaraı kózge zaqymdalǵan aımaqqa tańǵysh baılaımyz. Qabynýdy tómendetý úshin dáriger kortıkosteroıdtar taǵaıyndaýy múmkin.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\nbet bulshyqetiniń saldanýy\r\nshetki saldaný\r\nbet nervisi\r\nbulshyqet álsizdigi\r\nbet bulshyqetiniń saldaný sebebi\r\nkortıkosteroıdtar\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(298,'article','1452','Tistiń túsýi kezindegi kórsetiletin alǵashqy kómek ','qz','2018-11-21 05:19:59','2018-11-21 05:14:00','Kóptegen jaraqattar nátıjesinde tistiń túsýi óz kezeginde basqa tister nemese aýyz qýysynyń basqa qurylymdarynyń (mysaly, tańdaı, ıek nemese bettiń) jaraqattanýy múmkin. Túsken tistiń ornyna jańa turaqty tis qoıýǵa bolady (reımplantant). Eger otyz mınýt ishinde tisti reımplantatsııalasa, jaqsy nátıjege qol jetkizýge bolady. Al eki saǵat ótkennen keıin sátti ımplantatsııalaý múmkindigi azady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1452',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tistiń','y','   Tistiń túsýi kezindegi kórsetiletin alǵashqy kómek  Kóptegen jaraqattar nátıjesinde tistiń túsýi óz kezeginde basqa tister nemese aýyz qýysynyń basqa qurylymdarynyń (mysaly, tańdaı, ıek nemese bettiń) jaraqattanýy múmkin. Túsken tistiń ornyna jańa turaqty tis qoıýǵa bolady (reımplantant). Eger otyz mınýt ishinde tisti reımplantatsııalasa, jaqsy nátıjege qol jetkizýge bolady. Al eki saǵat ótkennen keıin sátti ımplantatsııalaý múmkindigi azady. Kóptegen jaraqattar nátıjesinde tistiń túsýi óz kezeginde basqa tister nemese aýyz qýysynyń basqa qurylymdarynyń (mysaly, tańdaı, ıek nemese bettiń) jaraqattanýy múmkin. Túsken tistiń ornyna jańa turaqty tis qoıýǵa bolady (reımplantant). Eger otyz mınýt ishinde tisti reımplantatsııalasa, jaqsy nátıjege qol jetkizýge bolady. Al eki saǵat ótkennen keıin sátti ımplantatsııalaý múmkindigi azady.\r\n\r\n1. Tisti taýyp alyńyz.\r\n\r\n•	Sút tisterge: qansyraýdy toqtatý úshin taza dákeni qyzyl ıekke jáne tis oıysyna qoıyp, 15 mınýt aralyǵy ustap turyńyz. Sút tister qaıta ımplantatsııalanbaıdy, óıtkeni ımplantatsııalaý ósip kele damıtyn turaqty tisterdiń damýyna kedergi keltirýi múmkin. Eger balanyń tisi túsýge daıyn tursa da, ony mindetti túrde stomatologqa kórsetý kerek.\r\n•	Turaqty tisterge: Taza dákeni qoıyp, tómendegi sıpattalǵan qadamdardy oryndańyz.\r\n\r\n2. Tisińizdi abaılap tistiń joǵarǵy jaǵynan ustap (tissaýyttan) aǵyndy sýmen shaıyńyz. Tisti ysqylamańyz jáne tis túbirinen ustamańyz.\r\n\r\n3. Stomatologqa tasymaldaý úshin tisińizdi qajetti túrde daıyndańyz.\r\n\r\n•	Eń jaqsy tasymaldaý ádisi – bul tisti óz oıysyna qoıý. Abaılap tisińizdi óziniń qalypty ornyna qoıyńyz. Sál shyǵyp tursa da, oǵan alańdamańyz.Tisti ustap turý úshin taza dákeni nemese ylǵaldanǵan sháı qaltashasyn tisińizben tisteńiz. Tasymaldaý kezinde tisińizdi oıysynda saýsaǵyńyzben ustap turyńyz. Eresek adam nemese jasóspirimder tisin qyzyl ıek pen urt arasynda nemese til astynda jutyp qoımaýǵa tyrysyp ustaýyna bolady (kishkentaı jastaǵy balalarǵa muny jasaýǵa bolmaıdy).\r\n•	Eger eresek adam nemese bala tisin oıysynda ustap turýǵa óte mazasyz bolsa, onda sútke salyńyz. Sút bolmaǵan jaǵdaıda sýǵa nemese Hanka nemese Save-A-Tooth sekildi dárigerdiń retseptinsiz jiberiletin eritindilerge salyńyz.\r\n•	Tisti tuzdy sýǵa, alkogol nemese aýyz shaıqaýǵa arnalǵan suıyqtyqtarǵa salýǵa bolmaıdy.\r\n\r\n4.  Emdeýdi uıymdastyrý úshin tez arada stomatologqa habarlasyńyz. Eger habarlasýǵa múmkindik bolmasa, tez arada jedel járdem kómegimen barý kerek. Tisti umytyp ketpegenińizge kóz jetkizińiz.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n \r\njaraqat\r\ntistiń túsýi\r\nsút tister    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(299,'article','1456','Seks, ıis túısigi, ımmýndyq gender jáne evolıýtsııa','qz','2018-11-21 05:28:43','2018-11-21 05:26:00','Er de, áıel de bes negizgi sezimmen jaralǵan - kórý, estý, ıis sezý, túısik, dám ajyratý jáne sensorly sıgnaldardy qabyldaý qabiletine ıe. Bul sezimder fızıkalyq jaqyndasýda  úlken ról atqarady. Bul, ásirese, uzaq ýaqyt boıy ǵylymı zertteý salasynan tys qalǵan jynystyq tartymdylyqtyń eń kúshti ıngredıentteriniń biri bolyp tabylatyn áıeldik ótkir ıis sezý sezimine qatysty.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1456',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Seks,','y','   Seks, ıis túısigi, ımmýndyq gender jáne evolıýtsııa Er de, áıel de bes negizgi sezimmen jaralǵan - kórý, estý, ıis sezý, túısik, dám ajyratý jáne sensorly sıgnaldardy qabyldaý qabiletine ıe. Bul sezimder fızıkalyq jaqyndasýda  úlken ról atqarady. Bul, ásirese, uzaq ýaqyt boıy ǵylymı zertteý salasynan tys qalǵan jynystyq tartymdylyqtyń eń kúshti ıngredıentteriniń biri bolyp tabylatyn áıeldik ótkir ıis sezý sezimine qatysty. \r\n\r\nEr de, áıel de bes negizgi sezimmen jaralǵan - kórý, estý, ıis sezý, túısik, dám ajyratý jáne sensorly sıgnaldardy qabyldaý qabiletine ıe. Bul sezimder fızıkalyq jaqyndasýda  úlken ról atqarady. Bul, ásirese, uzaq ýaqyt boıy ǵylymı zertteý salasynan tys qalǵan jynystyq tartymdylyqtyń eń kúshti ıngredıentteriniń biri bolyp tabylatyn áıeldik ótkir ıis sezý sezimine qatysty.\r\n\r\nSán óndirýshiler men stılısterlerdiń baǵyndyra almaǵyn bir shyńy bar, ol seksýaldy seriktesterdi tartymdy etetin birden-bir faktor - ıis. Jasandy parfıýmniń ısi emes, adamnyń kádimgi jeke  ısi. Adam, tabıǵatynan feromondar dep atalatyn hımııalyq baılanystardy óndirýge qabiletti, onyń arqasynda árbir jeke tulǵa ózindik ıiske ıe.  Mine sol ıis, adamardyń bir-birine degen tartymdylyqty sezinýine yqpal jasaıdy. Bul hımııalyq protsess arqyly  biz, qandaı	da bir sebeptermen ózimizge bir adamdy súıikti ete alamyz jáne, sonymen qatar,  keıbir adamdardy ózimizden sol hımııalyq bólindiniń áserimen jıerkendirip qoıamyz.\r\n\r\nÁrıne, mahabbat pen qumarlyq – kúrdeli emotsııalyq jaǵdaı bolyp tabylady. Onyń ishinde azdaǵan sáttilikter,  bir shama kúsh-jiger, jáne kózge kórinbes bolsa da  «hımııanyń»  da  úlesi bar.  Bul taza bıologııalyq turǵydan qaraǵanda, atalmysh hımııalyq qosylystar - mıǵa,   sizdiń mahabbat sezimderine joǵary daıyndyqta ekenińizdi bildiredi jáne odan basqa ómirge qajetti, sanaly sıgnaldardy jibermeı turý úshin áreket etedi. Bul sıgnaldar sizdiń mıyńyzdaǵy oılaý jáne logıkalyq qasıetterińizdi aınalyp ótip, sondaı-aq  mıdyń emotsııaǵa jaýap beretin, mıdyń shoǵyrlandyrý protsessin retteıtin  dán tárizdes denesin (Amigdala) baǵyndyryp alady. Sondyqtan kúshti mahabbat emotsııalary «ishte kóbelekter ushyn júrgendeı» sekildi sezimderdi týdyrýy múmkin.\r\n\r\nÓzderińiz biletindeı, kúshti psıhologııalyq astasýlar ıispen baılanysty. Iisti eske alý arqyly sanaǵa,  sol ıistiń ıesin jáne bútindeı sarqylmas emotsııany keltirýge bolady. Keıde bul ıis sezý túısiginiń ádetten tys qurylymynda bolady, ol bútindeı mı arqyly ótetin, basqa múshelerden aqparat tasymaldaıtyn nervterden  erekshelenedi.Bul qurylym mıǵa kez-kelgen oqıǵalardyń emotsııalyq estelikterin qandaı da bir ıistik aqparatpen baılanystyrýǵa kómektesedi. Shıelenisken emotsııa jáne ıis sezý sezimi mańyzdy faktorlar bolyp tabylady;  bul árıne tańqalarlyq, biraq  áńgime jynystyq áýestik jaıynda órbigen kezde, áıelder úshin ıisi sezimi mańyzdy ról atqaratyny sózsiz.\r\n\r\nAmerıkalyq Braýn ýnıversıtetiniń zertteýshileri «Sezimtal yntalandyrý jáne jynystyq qatynasqa baǵa berý» atty ǵylymı aspapty paıdalanyp, anyqtaýy boıynsha, áıelder  jynystyq seriktestikti tańdaǵanda, eń aldymen ıiske asa mán beretini belgili boldy. Áıelderdiń jynystyq qozýy jaǵymdy ıistiń áserinen kúsheıip, jaǵymsyz ıisten basylady eken.  Alaıda, ol jaǵdaıda «jaǵymdy» nemese «jaǵymsyz» ıis neni sheshe alady?\r\n\r\nMundaı, áıeldiń jynystyq tartymdylyǵyna ıistiń aıtarlyqtaı áseri bolatyny - salystyrmaly túrde jaqynda ǵana belgili boldy. Bul qubylystyń alǵashqy tujyrymdamasy óte erekshe boldy: áıelderdiń ıis ezý qyzmeti ovýlıatsııa kezinde shyńyna jetedi - aılyq etekkir tsıkli kezinde jıyrma tórt saǵattyń ishinde, ol  júkti bolýy múmkin. Ǵalymdar osyny ekere kele áıeldiń ıis sezimi reprodýktıvtik fýnktsııada belgili bir ról atqarýy múmkin dep sanaıdy. Muny ǵalymdar ımmýndyq júıeni zerttemeı turyp - ártúrli aýrýlarǵa qarsy deneniń qorǵanysyn zertteı bastaǵanda dáleldeı almaǵan edi - sol kezde bul baılanystyń bar ekeni anyqtalǵan bolatyn.\r\n\r\nÁıelder óz ımmýnıtetiniń gender jıyntyǵy arqyly olardy tolyqtyratyn erkekterdi tańdaıdy, ıaǵnı ózderiniń ıisterin tolyqtyra alady. Al keıbir erlerdiń genetıkalyq keshendi ımmýndyq genderi olardikine uqsasa, kerisinshe jıirkenderedi.   Bul qyzyq kórinýi múmkin, biraq áıelder óz aǵzasy genderiniń ımmýndyq qorǵanysyn «ıis» arqyly dálme-dál sezine alady. \r\n\r\nNıý-Meksıko ýnıversıtetindegi evolıýtsııalyq psıhologııa mamany Krıstına Garver-Apgar jáne onyń áriptesteri áıelder men erkekterdiń ımmýnıtet genderiniń uqsastyǵyn anyqtady, áıelderdiń seriktesterine seksýaldyq tartylýy tómenirek boldy. Áıelder men olardyń seriktesteriniń, ımmýndyq geni  uqsas bolsa,  onda olarda jynystyq qatynasqa degen qulshynysy onsha bolmaıdy. Mundaı juptar, gendik jaǵdaıy úılesetin jutarmen salymtyrmaly túrde qaraǵanda óz serikterimen qalaýynsha qatynasqa túse almaıdy, tipti qatynas jasaýdan qashqalaqtaıdy. \r\n\r\nBeımaza faktor bolyp – ımmýnıteti genderine uqsas erlermen qarym-qatynasta bolatyn áıelder , ásirese, ovýlıatsııa kezinde óz serigin emes, basqa er adamdy oılap turady. Jáne bul jynystyq qııal olardyń tek oılarynda ǵana emes, is júzinde de oryndalyp ketýi yqtımal. Mundaı áıelder bógde erlerdiń qushaǵyna ońaı qulaıtyn bolady. Immýndyq gender reaktsııasynyń 50 paıyzǵa jýyǵy, jynystyq qatynastan qashqalaqtaý jaǵdaılardyń 50% -ynda da kezdesedi.\r\n\r\nSondyqtan, eger áıel  óziniń jynystyq qatynas jasaqan eriniń jaǵymdy ıisi týraly aıtsa, onyń jynystyq qushtarlyǵy tamyrynda jasyrylǵan evolıýtsııalyq adaptatsııadan ekenin túsinýge bolady. Ondaı kezde áıelder «esinen tanǵan kúıindegi»  deńgeıde  genetıkalyq jaǵynan úılesetin erlerge tartylady.\r\n\r\nDerekkóz: Materıaldy daıyndaǵan medıtsına professory Almaz Sharman\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(300,'article','1457','Seks jáne sımmetrııa','qz','2018-11-21 05:30:36','2018-11-21 05:28:00','Adamnyń denesi sımmetrııadyq qasıettermen qamtamasyz etilgen: sol jaq bilek, dál oń jaq bilekten aýmaıdy; sol qulaqtyń kólemi - oń qulaqtyń kólemimen birdeı; eki kózdiń dál ortasynan bólip qaraǵanda adamnyń bir jaq denesi ekinshi jaq denesi bir-biriniń tura kóshirmesi sekildi. Degenmen, ár adamnyń minsiz sımmetrııadan shaǵyn aýytqýlary da kezdesip jatady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1457',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Seks','y','   Seks jáne sımmetrııa Adamnyń denesi sımmetrııadyq qasıettermen qamtamasyz etilgen: sol jaq bilek, dál oń jaq bilekten aýmaıdy; sol qulaqtyń kólemi - oń qulaqtyń kólemimen birdeı; eki kózdiń dál ortasynan bólip qaraǵanda adamnyń bir jaq denesi ekinshi jaq denesi bir-biriniń tura kóshirmesi sekildi. Degenmen, ár adamnyń minsiz sımmetrııadan shaǵyn aýytqýlary da kezdesip jatady. Adamnyń denesi sımmetrııadyq qasıettermen qamtamasyz etilgen: sol jaq bilek, dál oń jaq bilekten aýmaıdy; sol qulaqtyń kólemi - oń qulaqtyń kólemimen birdeı; eki kózdiń dál ortasynan bólip qaraǵanda adamnyń bir jaq denesi ekinshi jaq denesi bir-biriniń tura kóshirmesi sekildi. Degenmen, ár adamnyń minsiz sımmetrııadan shaǵyn aýytqýlary da kezdesip jatady.\r\n\r\nBet pen deneniń aıqyn asımmetrııasy  eki faktorǵa balanysty bolýy múmkin. Olardyń biri - genetıka. Adamda bolatyn genetıkalyq mýtatsııalarynyń jalpy sany mýtatsııalyq júkteme dep atalady. Árbir adamnyń boıynda belgili bir genetıkalyq mýtatsııa sanynyń bolýy qalypty bolyp esepteledi (ortasha eseppen olardyń birneshe júzdegeni anyqtalǵan). Alaıda, keıbir adamdardyń joǵary mýtatsııalyq júktemesi bar, odan asımmetrııanyń damýy  múmkin.\r\n\r\n\r\n \r\nEkinshi faktor – ekologııa bolyp tabylady. Keıbir adamdar ósýi men damýy kezinde basqa adamdarǵa qaraǵanda jıi aýyrady, joǵary satydaǵy parazıttik ınvazııalarǵa ushyraıdy , jaraqattarǵa jáne qolaısyz ekologııalyq orta faktorlaryna tap bolyp jatady. Munyń barlyǵy bet pen deneniń asımmetrııasynyń damýyna áser etedi.\r\n\r\nDemek, sımmetrııa myqty densaýlyqtyń belgisi bolyp tabylady, adamnyń tómengi mýatsııalyq júktemesi bar ındıkator, ol qorshaǵan ortadaǵy jaǵymsyz áser etetin faktorlarǵa ushyraǵan nemese olardan densaýlyǵyna asa  zııan keltirmeı qalyptasyp alǵan degen sóz.\r\nAlǵashynda dene sımmetrııalary tartymdy bolýy múmkin. Biraq, mynany este ustaý kerek, áıelder sanaly deńgeıde sımetrııadan azdap aýytqýǵa qabiletti, ol, árıne, paıdaly daǵdylar bolyp tabylady, ásirese asımetrııanyń faktolaryn esepteı kelse onyń túrlerin birden taný múmkin emes. \r\n\r\nÁıel dene sımmetrııasynyń ıisin ajyrata ala ma? Bir ǵylymı zertteýlerde er adamdar eki tún boıy aq maqtaly fýtbolkalar kıip jatty. Osydan keıin fýtbolkalar polıetılen paketterine toǵytyldy. Sodan keıin zerthanada túrli ólsheý quraldaryn qoldaný arqyly ǵalymdar sımmetrııaǵa baılanysty birqatar antropologııalyq ólsheýler jasady. Atap aıtqanda, bilekterdiń aınalasy, shyntaqtyń jáne qulaqtardyń aınalasy baǵalandy. Keıin, áıelderden ár fýtbolkalardyń ıisin baǵalaýy suraldy. Denesi tartymdy erlerge tán fýtbolkalardyń ısi olarǵa tartymdy bolyp sezildi, al kez-kelgen dene asımmetrııaly qandaıda bir erlerdiń  fýtbolkalarynyń ıisi olarǵa onsha unaı qoımady, tipti keı bireýlerinen jıerkenip ketti.  Bul tujyrym tórt táýelsiz zertteýden keıin bekitildi.\r\n\r\nÁıelder ovýlıatsııa kezinde sımmetrııany jaqsy sezinedi, ıaǵnı, etekkir tsıkliniń fazasy kezinde, ol kez názik jandylardyń uryqtanýǵa beıim bolyp turǵan kezi. Bul áıelderdiń densaýlyǵy myqty jáne joǵary sapaly gender jıyntyǵyna ıe erlermen kóbeıýine evolıýtsııalyq beıimdelýi bolýy múmkin. Nekesiz  seriktes retinde áıelder, dene sımetrııasymen erekshelenetin erlerdi tańdaýǵa beıim keledi, bul sımmetrııanyń seksýaldyq tartymdylyǵynyń taǵy bir mańyzdy dáleli.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(301,'article','1494','Aftozdy stomatıt ','qz','2018-11-26 12:26:02','2018-11-26 12:25:00','__Aftozdy stomatıt__ – aýyz qýysynda aq-qyzyl tústi dóńgelek daqtardyń paıda bolýyn aıtady. Mólsheri 1-2 mm-den bastalyp 1 sm-ge deıin jetedi.Kóbinese aftozdy jaralar tilde, urttyń jáne erinniń ishki betinde, tańdaıda paıda bolady.Gerpes vırýstarynan aıyrmashylyǵy bular juqpaly emes.\r\n\r\nAftozdy stomatıtter ár túrli jastaǵy áıel adamdar da kóbirek kezdesedi.Jaranyń paıda bolý sebepteri tolyqqandy belgili emes, biraq aýyz qýysyna ınfektsııanyń túsýi, kúızelis, tuqym qýalaý jáne áıeldik gormondar áserinen paıda bolýy múmkin. Jara qalypty jaǵdaıda 7-10 kún ishinde jazylady, eger jaranyń mólsheri 1 sm-den úlken bolatyn bolsa, onda jazylýy 2-4 aptaǵa deıin uzarýy múmkin.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1494',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aftozdy','y','   Aftozdy stomatıt  __Aftozdy stomatıt__ – aýyz qýysynda aq-qyzyl tústi dóńgelek daqtardyń paıda bolýyn aıtady. Mólsheri 1-2 mm-den bastalyp 1 sm-ge deıin jetedi.Kóbinese aftozdy jaralar tilde, urttyń jáne erinniń ishki betinde, tańdaıda paıda bolady.Gerpes vırýstarynan aıyrmashylyǵy bular juqpaly emes.\r\n\r\nAftozdy stomatıtter ár túrli jastaǵy áıel adamdar da kóbirek kezdesedi.Jaranyń paıda bolý sebepteri tolyqqandy belgili emes, biraq aýyz qýysyna ınfektsııanyń túsýi, kúızelis, tuqym qýalaý jáne áıeldik gormondar áserinen paıda bolýy múmkin. Jara qalypty jaǵdaıda 7-10 kún ishinde jazylady, eger jaranyń mólsheri 1 sm-den úlken bolatyn bolsa, onda jazylýy 2-4 aptaǵa deıin uzarýy múmkin.\r\n Bul ne? Aftozdy stomatıt – aýyz qýysynda aq-qyzyl tústi dóńgelek daqtardyń paıda bolýyn aıtady. Mólsheri 1-2 mm-den bastalyp 1 sm-ge deıin jetedi.Kóbinese aftozdy jaralar tilde, urttyń jáne erinniń ishki betinde, tańdaıda paıda bolady.Gerpes vırýstarynan aıyrmashylyǵy bular juqpaly emes.\r\n\r\nAftozdy stomatıtter ár túrli jastaǵy áıel adamdar da kóbirek kezdesedi.Jaranyń paıda bolý sebepteri tolyqqandy belgili emes, biraq aýyz qýysyna ınfektsııanyń túsýi, kúızelis, tuqym qýalaý jáne áıeldik gormondar áserinen paıda bolýy múmkin. Jara qalypty jaǵdaıda 7-10 kún ishinde jazylady, eger jaranyń mólsheri 1 sm-den úlken bolatyn bolsa, onda jazylýy 2-4 aptaǵa deıin uzarýy múmkin.\r\n\r\nEmdeý. Aftozdy stomatıttiń arnaıy emi joq, alaıda úı jaǵdaıynda jaǵymsyz áserdi joıý úshin aýyz qýysyn ashy jáne ystyq taǵamdardan saqtaý kerek.Aýyrsynýdy tómendetý úshin aýyz qýysyn antıbakterıaldy aýyz shaıǵyshtar men nemese álsiz tuzdy sýmen shaıý kerek. Keıde jergilikti aýyrsyný basatyn jaqpa maılar qoldanylady.\r\n\r\nAftozdy stomatıtter kóbirek qaıtalanatyn bolsa,onda vırýsqa qarsy preparattar jáne jergilikti kortıkosteroıdtar qoldanylady.\r\n\r\n \r\nTamaqtaǵy problemalar (erlerde / áıelderde)\r\nAýyz qýysyndaǵy problemalar (erlerde / áıelderde)\r\nBalalardyń tamaqtaryndaǵy problemalar \r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\naftozdy stomatıt\r\njara\r\naýyz qýysyndaǵy jara\r\naftozdy stomatıttiń emi\r\nkortıkosteroıdttar \r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(302,'article','1500','Presbıopııa (egde jastaǵy adamdardaǵy alystan kórgishtik)','qz','2018-11-27 09:11:22','2018-11-27 08:35:00','Presbıopııa (egde jastaǵy adamdardaǵy alystan kórgishtik) – bul adam aǵzasyndaǵy jas ózgeristerine baılanysty kózdiń kórý qabiletiniń nasharlaýynyń tabıǵı protsesi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1500',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Presbıopııa','y','   Presbıopııa (egde jastaǵy adamdardaǵy alystan kórgishtik) Presbıopııa (egde jastaǵy adamdardaǵy alystan kórgishtik) – bul adam aǵzasyndaǵy jas ózgeristerine baılanysty kózdiń kórý qabiletiniń nasharlaýynyń tabıǵı protsesi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nJalpy aqparat \r\nPresbıopııa (egde jastaǵy adamdardaǵy alystan kórgishtik) – bul adam aǵzasyndaǵy jas ózgeristerine baılanysty kózdiń kórý qabiletiniń nasharlaýynyń tabıǵı protsesi.\r\n   \r\n \r\n \r\nKózdiń qasań qabyǵy men kózburshaǵy kórý qabiletin aıqyndaý protsessine qatysady. Refraktsııa - kózdiń jaryqty syndyrý qabileti. Al anomaldi refraktsııa - kózdiń pishini ózgerip, sol jaǵdaıdyń saldarynan  adam qaraǵan nysanasyn dál anyqtaı almaýynan týyndaıtyn másele. Refraktsııanyń sebebine kóz almasynyń pishini (uzyn nemese qysqa), qasań qabyqtyń pishininiń ózgerýi nemese jas ózgeristerine baılanysty kóz burshaǵynyń elastıkalyǵynyń ózgerýi jáne nazar aýdarýǵa jaýap beretin kirpikti bulshyqetterdiń álsireýi jatady.\r\n\r\nSebepteri\r\nAǵza qartaıǵan saıyn kózdiń janary ózgeristerge ushyraıdy: ol qalyńdanady jáne óziniń elastıkalyq qasıetin joǵaltady. Kózburshaqtyń elastıkalyq qabileti keskinge nazar aýdarýdy qamtamasyz etedi. Bul múmkindiktiń joǵalýynan kórý qabileti nasharlaıdy, nátıjesinde (qyraqtyq) – presbıopııa  paıda bolady.\r\nÁdette mundaı jaǵdaı 45 jastan keıin oryn alady.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Jaqyn obektilerdi kórýde jáne usaq jazýlardy oqý kezinde kórý qabiletiniń tómendeýi bilinedi\r\n•	Álsiz jaryqtandyrý kezinde kórý qabiletiniń tómendeıdi\r\n•	Kózge artyq kúsh túsedi\r\n•	Bas aýyrady.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nKóz dárigeri kórýdi jáne refraktsııany (kózdiń jaryqty syndyrý qabileti) tekserý kezinde presbıopııany anyqtaıdy.\r\n\r\nEmdeý\r\nKózdiń kórý qabiletiniń buzylý dárejesine qaraı sizge kózildirik taǵý qajet bolýy múmkin. Qazirgi tańda kórýdi túzetý úshin birqatar hırýrgııalyq jáne lazerlik ádister jetildire tústi. Dáriger eger kórý qabiletińizdi túzetýge kómektesetin bolsa jáne asqynýǵa jol ashpasa operatsııa jasaýǵa keńes beredi.\r\n \r\nBoljamy\r\nKórý qabiletin kózildirik nemese lınza kómegimen túzetýge bolady.\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nEger kórý qabileti túzetilmese, kórý qabiletiniń álsizdigi kúsheıip, kólik júrgizý, oqý, jumys jáne basqa da kúndelikti jaǵdaılar kezinde qıyndyqtar týyndaıdy.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nKórý qabiletińizdiń nasharlaǵanyn sezingen sátte oftalmologqa (kóz dárigerine) tekserilińiz.\r\n \r\nAldyn alý \r\nPresbıopııanyń aldyn alý sharalary bolmaıdy.\r\n \r\nTegter: \r\nKórý qabiletiniń buzylýy\r\nKózburshaq                                                                                                                         \r\nAlystan kórgishtik, qyraqtyq\r\nkózildirik\r\nkórý fokýsi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(303,'article','1502','Perıodontıt','qz','2018-11-27 09:27:44','2018-11-27 09:18:00','Perıodontıt  – dep, tisti ustap turatyn baılamdardyń qabynyp, indet juqtyrýyn aıtady.\r\nQyzyl ıektiń aýytqymaly ulǵaıýy, tompaıýy nemese isinýi aýrýdyń sımptomdary bolýy múmin.\r\nPerıodontıt qyzyl ıektiń ınfektsııasyn nemese qabynýyn (gıngıvıt) ýaqytyly emdemese, ne bolmasa, múldem em júrgezbegen kezde týyndaıdy. Qyzyl ıekten paıda bolǵan  ınfektsııa men qabyný tisterdi ustap turatyn baılamdar men súıekterge taralady. Baılamdar bosaǵandyqtan tister bosap, túse bastaıdy. Eresekterdegi tistiń jıi túsýi osy perıodontıttiń saldarynan. Bul aýrý balalarda sırek kezdeskenmen,  jasóspirimderde jıi ushyrasady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1502',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Perıodontıt','y','   Perıodontıt Perıodontıt  – dep, tisti ustap turatyn baılamdardyń qabynyp, indet juqtyrýyn aıtady.\r\nQyzyl ıektiń aýytqymaly ulǵaıýy, tompaıýy nemese isinýi aýrýdyń sımptomdary bolýy múmin.\r\nPerıodontıt qyzyl ıektiń ınfektsııasyn nemese qabynýyn (gıngıvıt) ýaqytyly emdemese, ne bolmasa, múldem em júrgezbegen kezde týyndaıdy. Qyzyl ıekten paıda bolǵan  ınfektsııa men qabyný tisterdi ustap turatyn baılamdar men súıekterge taralady. Baılamdar bosaǵandyqtan tister bosap, túse bastaıdy. Eresekterdegi tistiń jıi túsýi osy perıodontıttiń saldarynan. Bul aýrý balalarda sırek kezdeskenmen,  jasóspirimderde jıi ushyrasady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nJalpy aqparat\r\nPerıodontıt  – dep, tisti ustap turatyn baılamdardyń qabynyp, indet juqtyrýyn aıtady.\r\n  \r\nQyzyl ıektiń aýytqymaly ulǵaıýy, tompaıýy nemese isinýi aýrýdyń sımptomdary bolýy múmin.\r\n\r\nSebepteri\r\nPerıodontıt qyzyl ıektiń ınfektsııasyn nemese qabynýyn (gıngıvıt) ýaqytyly emdemese, ne bolmasa, múldem em júrgezbegen kezde týyndaıdy. Qyzyl ıekten paıda bolǵan  ınfektsııa men qabyný tisterdi ustap turatyn baılamdar men súıekterge taralady. Baılamdar bosaǵandyqtan tister bosap, túse bastaıdy. Eresekterdegi tistiń jıi túsýi osy perıodontıttiń saldarynan. Bul aýrý balalarda sırek kezdeskenmen,  jasóspirimderde jıi ushyrasady.\r\nTistiń negizinde tis qaǵy men tis tastary jınalady. Qabynýdyń saldarynan qyzyl ıekpen tisterdiń arasynda qyzyl ıek qaltasy túziledi, oǵan tis qaǵy men tis tastary jınalady. Qyzyl ıek qaltasynda jumsaq tinder isinedi.  Qabynýdyń odan ári damýy tistiń aınalasyndaǵy tinder men súıekterge zııan keltiredi. Qyzyl ıek qaǵynda bakterııa bar bolǵandyqtan, tis abstsessiniń juǵýy jáne damýy múmkin, nátıjesinde súıektiń joıylý jyldamdyǵy arta túsedi.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Tynys alǵan kezde jaǵymsyz ıis shyǵady;\r\n•	Qyzyl ıek ashyq qyzyl nemese qyzyl-kúlgin túske enedi;\r\n•	Qyzyl ıek jyltyraı túsedi;\r\n•	Qyzyl ıek qanaǵysh keledi (tisti tazalaǵan kezde tis shetkasynda qannyń paıda bolýy)\r\n•	Qyzyl ıekti qolmen ustasa titirkendiredi, biraq aýyrsynbaıdy;\r\n•	Tisterdiń túsýi kezdesedi;\r\n•	Qyzyl ıektiń tompaıýy baıqalady.\r\nEskertý: erte sımptomdary gıngıvıtke uqsaıdy.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nTis dárigeri aýyz qýysyn jáne tisterdi qarap teksergende, qyzyl ıek jumsaq, isingen, qyzyl-kúlgin bolady. Tistiń negizinde tis qaǵy men tis tasy jáne ulǵaıǵan qyzyl ıek qaltalary anyqtalýy múmkin. Tistiń abstsessi bolmaǵan kezde, qyzyl ıek aýyrsynbaıdy nemese álsiz sezimtal bolady. Sondaı-aq, tisterdiń qyzyl ıekten ajyraýy nemese tisterdiń  túsýi anyqtalýy múmkin.\r\nStomatologııalyq rentgenologııalyq zertteý arqyly, súıekti ustap turatyn qurylymdardyń joıylǵanyn jáne qyzyl ıektiń astynda tis qaǵynyń jınalǵanyn anyqtaýy múmkin.\r\n \r\nEmdeý\r\nEmdeýdiń maqsaty – qabynýdyń betin qaıtarý, qyzyl ıek qaltalaryn alyp tastaý, qyzyl ıek aýrýlarynyń kez-kelgen bastapqy sebepterine dereý em qoldaný.\r\nTisterdiń nemese tis protezderiniń betkeı zaqymdalýlaryn joıý qajet.\r\nTisterdi muqııat tazalaý óte mańyzdy. Tis qaǵy men tis tasyn azaıtý jáne joıý úshin ártúrli qurylǵylardy paıdalanǵan jón. Qyzyl ıek aýrýlarynyń qaýpin azaıtý úshin, tipti kásibı stomatologııalyq tazalaýdan keıin de, árdaıym tis shetkasyn durys paıdalaný kerek. Sizdiń tis dárigerińiz nemese gıgıenıst olardy qalaı durys paıdalaný kerektigin kórsetedi. Perıodontıtpen aýyratyn naýqastar jylyna eki retten artyq kásibı stomatologııalyq tis tazalaýdan ótýi kerek.\r\nHırýrgııalyq em júrgizý de qajet bolýy múmkin. Qyzyl ıektegi tereń qaltalardy ashý jáne tazalaý úshin osyndaı ádisterdi qoldanýǵa týra keledi. Bosaǵan tisterdiń bekitilýin qamtamasyz etý qajet. Aýrýdy órshitip almas  úshin jáne jaqyn tisterge qabynýdyń taralýyn boldyrmaý úshin bir nemese birneshe tisterdi alyp tastaý da qajet bolady.\r\n\r\nBoljamy\r\nKeıbir adamdarǵa qabynǵan qyzyl ıekten tis qaǵyn alyp tastaý protsedýrasy asa bir jaǵymsyzdyq týdyrýy yqtımal. Qyzyl ıektiń qanaýy jáne joǵarǵy sezimtaldyǵy emdeýden keıin 1-2 apta ishinde basylady. (Saý qyzyl ıek qyzǵylt jáne myqty bolyp kórinedi).\r\nAýyz qýysynyń gıgıenasyn ómir boıy qadaǵalap otyrý kerek, óıtkeni aýrý qaıtadan paıda bolýy ǵajap emes.\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n•	Jumsaq tinderdiń ınfektsııasy nemese abstsessi (bet tsellıýlıti) damıdy;\r\n•	Bet súıekteriniń indetke urynýy yqtımal (osteomıelıt);\r\n•	Perıodontıttiń qaıta paıda bolýy qaýpi;\r\n•	Tis abstsessi paıda bolady;\r\n•	Tisterdiń túsýi kezdesedi;\r\n•	Tister bosaıdy jáne yǵysyp, qısaıyp ketedi; \r\n•	Gıngıvıttiń (qyzyl ıektiń qabynýy) aýyrsyný túri\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nPerıodontıttiń sımptomdary baıqalǵan jaǵdaıda dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\nAldyn alý\r\nAýrýdyń aldyn-alýdyń eń jaqsy quraly – aýyz qýysynyń gıgıenasyn saqtaý bolyp tabylady. Oǵan tis shótkesimen muqııat tis tazalaý jáne turaqty kásibı stomatologııalyq tis tazalatý jatady. Gıngıvıttiń aldyn alý jáne emdeý perıodontıttiń damý qaýpin azaıtady.\r\nSınonımderi\r\nAlveolıarly pıoreıa; Qyzyl ıektiń qabynýy men súıekterdiń zaqymdanýy\r\n\r\nBalalar men jas óspirimderdiń aýyz qýysynda týyndaǵan máseleler (erlerde / áıelderde)\r\nTis máseleleri (erlerde / áıelderde)\r\nAýyz qýysyndaǵy máseleler (erlerde / áıelderde)\r\n\r\nTegter: \r\ngıngıvıt\r\ntister\r\nqabyný\r\nqyzyl ıek\r\nqaq \r\nbakterııa\r\nperıodontıt\r\naýyzdaǵy ıis\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(304,'article','1507','Artrıt','qz','2018-11-28 10:20:28','2018-11-28 10:18:00','__Artrıt__ – bul býynnyń qabynýy. Eger bir ǵana býyn qabynsa onda monoartrıt, birneshe býyn qabynsa – polıartrıt dep atalady.Artrıt tikeleı býynǵa baılanysty aýrýdan nemese ártúrli áserlerden (allergııalyq, ınfektsııalyq) bolady. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1507',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Artrıt','y','   Artrıt __Artrıt__ – bul býynnyń qabynýy. Eger bir ǵana býyn qabynsa onda monoartrıt, birneshe býyn qabynsa – polıartrıt dep atalady.Artrıt tikeleı býynǵa baılanysty aýrýdan nemese ártúrli áserlerden (allergııalyq, ınfektsııalyq) bolady.  Artrıt – bul býynnyń qabynýy. Eger bir ǵana býyn qabynsa onda monoartrıt, birneshe býyn qabynsa – polıartrıt dep atalady.Artrıt tikeleı býynǵa baılanysty aýrýdan nemese ártúrli áserlerden (allergııalyq, ınfektsııalyq) bolady. Paıda bolýy ártúrli bols ada barlyq artrıtter birdeı kórinis beredi, oǵan mynalar jatady:\r\n\r\n•	1-2 kúnde artatyn býyndardaǵy aýrý sezimi\r\n•	Qımyldyń shektelýi\r\n•	Zaqymdalǵan aımaqtyń qyzarýy\r\n•	Zaqymdalǵan aımaqtyń isinýi\r\n•	Zaqymdalǵan aımaqtyń deformatsııasy\r\n•	Jalpy álsizdik\r\n•	Dene temperatýrasynyń joǵarlaýy\r\n\r\nEger artrıt revmatıkalyq aýrýlardan nemese quıań aýrýynan paıda bolsa ondaý aýrý jedel túrde damıdy, al basqa sebepterden bolsa onda býynnyń deformatsııasy jáne qımyldyń shektelýi baıqalady.\r\n\r\n•	Jedel bastalyp óte qatty aýyrsynýmen kórinedi nemese jaı sozylmaly túrde bastalaýy múmkin.Keıbir adamdar da aýrý shanshyp tuıyq aýrý sezimimen júredi ony tis aýrýymen teńestirse bolady. Artrıttqa alyp keletinder olar: ınfektsııa, jaraqat, allergııa, zat almasýdyń buzylystary, júıke júıesiniń aýrýlary jáne vıtamın jetkiliksizdigi jatady.\r\n\r\nArtrıttiń túrleri:\r\n\r\nZaqymdalý sıpatyna baılanysty artrıtti eki klassqa bólemiz: qabynbaly artrıt jáne degeneratıvti artrıt.\r\n\r\nQabynbaly artrıtke jatatyndar:\r\n\r\n•	Infektsııalyq artrıt\r\n•	Revmatoıdty artrıt\r\n•	Quıań (tuz baılaný)\r\n•	Reaktıvti artrıt – bul sınovıaldy qabatty ishinen qaptap turatyn jińishke dáneker tindi qabyqshanyń qabynýy.\r\n\r\nDegeneratıvti artrıtke jatatyndar:\r\n\r\n•	Osteoartroz\r\n•	Travmatıkalyq artrıt\r\n\r\nBul aýrýlar súıekterdiń birikken jerinde ornalasqan shemirshekterdiń zaqymdalýymen baılanysty.\r\n\r\nNegizi artrıttiń 100 astam túri kezdesedi.  Olardyń eń jıi kezdesetinderi osteoartrıt, revmatoıdty artrıt jáne quıań bolyp tabylady.\r\n\r\nRevmatoıdy artrıt – býyndy qaptap turatyn tinderdiń qabynýy. Ýaqyt óte kele revmatoıdy artrıt shemirshektiń, baılamdardyń tipti súıektiń tolyq jelinýine alyp keledi. Revmatoıdy artrıt áıel adamdarda erkekterge qaraǵanda úsh ese jıi kezdsedi. Sonymen qatar bul aýrý kóbinese 30-40 jasta kórinis beredi, alaıda balalar men jastarda da kezedse beredi.\r\n\r\nOsteoartrıt dep – býynnyń qorǵanyshtyq jáne serippelik qyzmetin atqaratyn shemirshektiń zaqymdalýyn aıtady. Aýrý asqyna kele súıekter bir-birine janasyp jelinedi,sosyn býyndyq sındromdar bolady. Revmatoıdy artrıtten aıyrmashylyǵy bul kezde tinniń zaqymdalýy bolmaıdy. Shamamen 70 jastan asqan adamdardyń 80%-ǵa jýyǵy osy aýrýmen aýyrady. Osteoartrıt kezinde kóbinese omyrtqalyq, tizelik jáne san súıekteri zaqymdalady.\r\n\r\nQuıańdyq artrıt (podagra ) – zat almasýdyń buzylystaryna baılanysty bolatyn tuqym qýalaıtyn býynnyń qabynýylyq aýrýy. Bul aýrý kezinde adam denesinde zár qyshqylynyń krıstaloıdtary jınalyp qalady jáne sonyń áserinen býyndar jáne tinder zaqymdalady. Kóbinese quıańdyq artrıt kezinde aıaqtaǵy bas barmaq saýsaǵy ózgeriske ushyraıdy Quıańnyń belgileri 40-50 jasta kórinis tabady, kóbinese er adamdarda kezdesedi.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nartrıt\r\nrevmatoıdty artrıt\r\npodagra\r\nosteoartrıt\r\nbýyndaǵy aýrý sezimi\r\naýrý sezimi\r\naqsańdaý    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(305,'article','1518','Adenoma ','qz','2018-11-28 10:40:25','2018-11-28 10:39:00','Adenoma – negizi bezdi epıtelııden (tinnen) quralǵan zalalsyz isik. Bezdi tin aǵzadaǵy múshelerdi, bezderdi jáne basqa da qurylymdy jaýyp turatyn tinniń juqa qabaty.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1518',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Adenoma','y','   Adenoma  Adenoma – negizi bezdi epıtelııden (tinnen) quralǵan zalalsyz isik. Bezdi tin aǵzadaǵy múshelerdi, bezderdi jáne basqa da qurylymdy jaýyp turatyn tinniń juqa qabaty. Adenoma – negizi bezdi epıtelııden (tinnen) quralǵan zalalsyz isik. Bezdi tin aǵzadaǵy múshelerdi, bezderdi jáne basqa da qurylymdy jaýyp turatyn tinniń juqa qabaty.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nadenoma\r\nisik\r\nonkologııa\r\nqýyq asty beziniń isigi\r\ngıpomız adenomasy \r\nqalqansha bezi adenomasy\r\nadenoma sımptomdary\r\nadenoma emi\r\nadenoma operatsııasy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(306,'article','1531','Asqynǵan  pankreatıt ','qz','2018-12-13 10:30:00','2018-12-13 10:14:00','Asqynǵan  pankreatıt – qabynyp, asqynǵan uıqy bezi aýrýy. \r\n \r\nBul sýret – ish qýysynyń joǵarǵy bóliginiń kompıýterlik tomografııasy. Sýrette asqynǵan qabynýdan týyndaǵan (pankreatıt) uıqy bezi tinderiniń qabynýy jáne isinýi  aıqyn kórinedi.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1531',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Asqynǵan','y','   Asqynǵan  pankreatıt  Asqynǵan  pankreatıt – qabynyp, asqynǵan uıqy bezi aýrýy. \r\n \r\nBul sýret – ish qýysynyń joǵarǵy bóliginiń kompıýterlik tomografııasy. Sýrette asqynǵan qabynýdan týyndaǵan (pankreatıt) uıqy bezi tinderiniń qabynýy jáne isinýi  aıqyn kórinedi.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nJalpy aqparat\r\nAsqynǵan  pankreatıt – qabynyp, asqynǵan uıqy bezi aýrýy. \r\n  \r\nBul sýret – ish qýysynyń joǵarǵy bóliginiń kompıýterlik tomografııasy. Sýrette asqynǵan qabynýdan týyndaǵan (pankreatıt) uıqy bezi tinderiniń qabynýy jáne isinýi  aıqyn kórinedi.\r\n \r\nSebepteri\r\nUıqy bezi asqazannyń artynda ornalasqan. Ol as qorytý fermentterin (enzımderdi) jáne ınsýlın, glıýkagon sekildi gormondyq fermentterdi óndiredi.  As  qorytý fermentteri ash ishektiń sańylaýyna túsedi, ol jerde jandanyp, as qorytý úrdisinde mańyzdy býynǵa aınalady.\r\n \r\n \r\n\r\nAdamnyń as qorytý júıesiniń aǵzalary\r\nEger fermentter uıqy bezinde jandandyrylsa, onda uıqy beziniń tinderi ózin-ózi qoryta bastaıdy. Onyń saldarynan uıqybeziniń jáne onyń qantamyrlary isinedi, sondaı-aq qantalaý, zaqymdaný sekildir jaıttar oryn alýy yqtımal.\r\nAsqynǵan pankreatıt áıelderge qaraǵanda erlerde jıi paıda bolady. Jekelegen aýrýlar, operatıvtik sheshimder, zııandy ádetter men durys tamaqtanbaý bul aýrýdyń damý qaýpin arttyrady.\r\nAýrý kóbinese, alkogolızmnen jáne alkogoldi shamadan tys tutynýdan (AQSh-ta -70% jaǵdaıda) týyndaıdy. Genetıkalyq faktorlar da aýrýdyń damýyna áser etedi. Basqa jaǵdaılarda sebebi belgisiz.\r\nPankreatıtti týyndatatyn basqa aýrýlar:\r\n• Aýtoımmýndyq máseleler (eger ımmýndyq júıe ózindik organızmdi zaqymdaıtyn bolsa)\r\n• Uıqy beziniń nemese uıqy bezi fermentteri bólinetin jalpy ót tútikteriniń bitelýi,\r\n• Hırýrgııalyq aralasý kezinde tútikterdiń nemese uıqy beziniń zaqymdanýy\r\n• Qandaǵy úshglıtserıdter (maı qyshqyldarynyń) deńgeıiniń artýy (qandaǵy úshglıtserıdterdiń kóbeıýi)\r\n• Kútpegen jerden uıqy beziniń zaqymdanýy\r\nQosymsha sebepteri:\r\n• Mýkovıstsıdoz asqynýlary\r\n• Gemolıtıkalyq-ýremııalyq sındrom\r\n• Gıperparatıreoz\r\n• Kavasakı aýrýy  \r\n• Reı sındromy\r\n• Qandaı da bir dárilik preparattardy tutyný (ásirese, estrogenderdi, kortıkosteroıdtardy, nesep aıdaıtyn preparattardy, mysaly, tıazıd jáne ımýran)\r\n• Vırýstyq ınfektsııalar, parotıt (boryqtaný), Koksakı vırýstary, mıkoplazmalyq pnevmonııalar jáne kampılobakterııalar.\r\n \r\nSımptomdary\r\nPankreatıttiń basty jáne negizgi sımptomy – sol jaq qabyrǵanyń astynda  nemese ishtiń ortasyndaǵy aýyr aýyrsynýdyń bolýymen sıpattalady.\r\nAýyrsyný:\r\n• Maıly tamaqty nemese sýsyndardy tutynyp, birneshe mınýtten keıin aýrýdyń kúsheıýi.\r\n• udaıy jáne birneshe kún ishinde jalǵasady.\r\n• arqamen jatqanda kúsheıedi\r\n• Arqaǵa nemese sol jaýyrynnan tómen tusqa qaraı aýyrsyný  sezimi beriledi.\r\n \r\nAsqynǵan pankreatıtke shaldyqqan adamdarda qyzba, júrek aınýy, qusý jáne tersheńdik baıqalýy múmkin.\r\nBul aýrýda paıda bolatyn qosymsha sımptomdar:\r\n• jer tústi nájis\r\n• jeldenýdiń artýy\r\n• kekirý\r\n• as qorytýdyń buzylysy\r\n• teri men kózdiń aǵynyń azdap sarǵaıýy (sary aýrý)\r\n• teriniń bóritkeni nemese oıyqjara\r\n• ishtiń kebýi\r\n \r\nDıagnostıka\r\nTeksergende dáriger mynalardy anyqtaıdy:\r\n• ish qýysyndaǵy aýyrsyný sezimi nemese isiný\r\n• qyzba\r\n• tómen qysym\r\n• júrektiń jıi soǵýy\r\n• jıi tynys alý\r\nZerthana taldaýlary uıqy bezi bóletin fermentterdiń deńgeıiniń kelesi ózgeristerin kórsetedi:\r\n• qandaǵy amılaza deńgeıiniń artýy\r\n• qan sarysýyndaǵy lıpaza deńgeıiniń artýy\r\n• neseptegi amılaza deńgeıiniń artýy\r\n \r\nQosymsha zerthanalyq taldaýlar pankreatıttiń asqynýlaryn anyqtaýǵa kómektesedi:\r\n• qannyń jalpy taldaýy (OAK)\r\n• qannyń tolyq fermenttik paneli\r\n \r\nUıqy beziniń qabynýyn kórsetetin basqa tekserý ádisteri:\r\n• ish qýysynyń kompıýterlik tomografııasy\r\n• ish qýysynyń MRT-sy\r\n• ish qýysynyń ýltradybystyq zertteýi.\r\n \r\nEmdeý\r\nKóbinese, emdeýdi júrgizý úshin aýrýhanaǵa jatqyzý qajet bolady:\r\n• aýyrsyný ustamasyn basatyn dárilik preparattar qoldaný;\r\n• vena arqyly eritindiler quıylýy kerek\r\n• uıqy bezine júktemeni azaıtý úshin tamaqty  shektep tutyný kerek \r\n \r\nKeıde muryn nemese aýyz arqyly nazogastraldyq zond (tútik) ornatylady, ol arqyly asqazannyń ishindegisi alynady. Bul ádis qusý nemese kúshti aýyrsyný basylmaıtyn bolsa nemese ishek pareziniń (saldanýy) damýy múmkin bolsa qoldanylady. Zond 1-2 kúnnen 1-2 aptaǵa deıin qoıylady.\r\nAýrýdy emdeý qaıtalanǵan aýyrsyný ustamasynyń paıda bolýynyń aldyn alady.\r\nKeıbir jaǵdaıda qajet bolatyn keńester:\r\n• uıqy beziniń aınalasyndaǵy nemese onyń ishindegi suıyqtyqty soryp alý\r\n• ót tastaryn alyp tastaý\r\n• uıqy beziniń tútigin bosatý.\r\n \r\nAsa aýyr jaǵdaılarda ota jasaý qajet bolady, uıqy beziniń berishtengen nemese zaqymdanǵan tininiń bóligin alyp tastaý úshin.\r\nPankreatıt ustamalaryna shaldyqqan naýqastar úshin alkogoldi sýsyndar, maıly tamaq tutynýǵa, temeki shegýge bolmaıdy.\r\n \r\nBoljamy\r\nAýrýdyń sımptomdary apta ishinde basylady. Biraq, aýrýdyń ómirge qaýip tóndiretin satyǵa ótýi de múmkin.\r\nÓlim-jitim qaýpi artady, eger:\r\n• Gemorragııalyq pankreatıtte – ustama qan ketýimen qosarlanǵanda\r\n• baýyrdyń, júrektiń nemese búırektiń jumysynyń buzylysynda\r\n• berishtengen pankreatıtte\r\n \r\nPankreatıttiń qaıtalaný qaýpiniń yqtımaldyǵy aýrýdyń paıda bolý sebebine jáne emdeýdiń tıimdiligine baılanysty.\r\n \r\nMúmkin bolatn asqynýlar\r\n• Asqynǵan búırek jetkiliksizdigi\r\n• Asqynǵan respıratorlyq dıstress-sındrom (ORDS)\r\n• ish qýysynda suıyqtyq jınalýy (astsıt)\r\n•  uıqybeziniń abstsesi jáne kıstasy\r\n• júrek jetkiliksizdigi\r\n• arterıaldyq qysymnyń tómendeýi.\r\nAsqynǵan pankreatıttiń qaıtalanǵan kórinisteri sozylmaly túrine aparady.\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nDárigerge habarlańyz, eger:\r\n• ishińizdi kúshti, udaıy aýrý mazalasa;\r\n• Asqynǵan pankreatıttiń basqa sımptomdary paıda bolsa.\r\n \r\nAldyn alý \r\nPankreatıttiń jańa nemese qaıtalanǵan kórinisteriniń damý qaýpin azaıtýǵa bolady, ol úshin aýrýdyń aldyn alatyn erejelerdi ustaný qajet:\r\n• Alkogoldi shekteńiz.\r\n• Balalardaǵy qyzbany emdeý úshin aspırın qoldanbaǵan jón, ásirese, eger olarda vırýstyq aýrý bolsa. Bul Reı sındromy damýynyń aldyn alý úshin mańyzdy.\r\n• Balalardy parotıtten (boryqtaný) jáne basqa balalar aýrýlarynan vaktsınalaýdy ótkizińiz («Immýnızatsııa – jalpy sholýdy» qarańyz).\r\nQusý (áıelderde)\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nqatty aýyrsyný\r\nqusý\r\nishtiń ótýi\r\nishtiń qatýy\r\nqyzýdyń kóterilýi\r\nishtiń kebýi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(307,'article','1534','Ateroma','qz','2018-12-13 11:54:17','2018-12-13 11:46:00','','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1534',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Ateroma','y','   Ateroma  Mazmuny \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nAteroma (maı bezderiniń isigi) teri astynda, jabyq qap túrinde bolyp keledi, ishinde irtik-irtik maı berishteri tolyp turady.\r\n\r\nSebepteri\r\nKóp jaǵdaıda aretomalar túkti follekýl shyǵarý joldyrynyń qabynýynan jáne tolýynan  túziledi. Sondaı-aq olar  teriniń jaraqattanýynan da paıda bolady. Bul qaptarda jasýshalar kreatın aqýyzyn túzedi.\r\n\r\nSımptomdary\r\nNegizgi sımptomdary, teri astynan aýyrmaıtyn berishterdiń túzilýimen sıpatalady. Ádette, mundaı túzindiler bette, moıynda jáne keýdede  kezdesedi. Olar aýyrtpaıdy, aqyryndap óse beredi.\r\nEger bul tompaıýlar ınfıtsırlense nemese qabynsa basqa da sımptomdar týyndaýy ǵajap emes:\r\n•	Teri qyzarady;\r\n•	Teri aýyrtady;\r\n•	Zaqymdanǵan jerdiń astynda qyzý kóteriledi;\r\n•	Aqshyl-kók irtik-irtik irindi bólindiler paıda bolady.\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\nDárigerler sizge dıagnoz qoıý úshin, terińizdi jaqsylap qarap, tekserip shyǵady. Keıde basqada aýrýlardyń saldarynan teri osyndaı jaǵdaıǵa tap bolsa, bıopsııa jasalady.\r\n\r\nEmdeý\r\nAteromalar qaýipti emes, sondaı-aq asa qatty ýaıym týdyra bermeıdi. Jyly kompressany zaqymdalǵan jerge basyp, jylaýyqty drenajdap, teriniń qalpyna keltirilýin tezdetýge bolady.\r\nEger sizde kishkentaı qabynǵan jylaýyǵy (kısta) bolsa, dáriger  isikti basý úshin steroıdty dárilik preparattar qabyldaýǵa keńes beredi.\r\n\r\nEger jylaýyq qabynsa, aýrý sezimderi biline bastasa nemese kólemi úlkeıe bastasa, dáriger ony drenajdaıdy, nemese ony joıý úshin ota jasaıdy.\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nAýyrǵan jerdi transformatsııamen tilgende bez ınfıtsırlenýi múmkin. Hırýrgııalyq operatsııadan keıin de berish qaıta paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nDeneńizde qandaıda bir jańasha túzindilerdi baıqasańyz, dárigerge habarllasyńyz. Berishter qaýipti emes, dáriger sizden qaýipti isktiń belgilerin anyqtaýy kerek.\r\n\r\nSınonımderi\r\nEpıdermaldi jylaýyq (kısta); Keratındi jylaýyq (kısta); Epıdermoıdty jylaýyq (kısta).\r\nBettiń isýi, bezeý, allergııalyq serpillis (erlerde/áıelderde)\r\n\r\nTegter: \r\nAteroma\r\nepıdermaldi jylaýyq\r\nepıdermoıdty jylaýyq \r\nbiteý isik\r\nmaı bezderindegi jylaýyq\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(308,'article','1543','Gemotaraks','qz','2018-12-19 09:49:00','2018-12-19 09:44:00','Gemotaraks – keýde men ókpe arasynda keńistikte (ókpeqap qýysynda) qannyń jınalýy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1543',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gemotaraks','y','   Gemotaraks Gemotaraks – keýde men ókpe arasynda keńistikte (ókpeqap qýysynda) qannyń jınalýy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGemotaraks – keýde men ókpe arasynda keńistikte (ókpeqap qýysynda) qannyń jınalýy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nGemotorakstyń eń jıi taraıtyn sebebi - keýde jaraqaty. Ol kelesi aýrýlarmen aýyratyn patsıenterde de kezdesýi múmkin:\r\n\r\n•	Qan uıýynyń buzylysy\r\n•	Júrekke nemese kókirek qýysyna jasalǵan operatsııalar\r\n•	Ókpe tininiń nekrozy (ókpe ınfarktisi)\r\n•	Ókpeniń nemese ókpeqaptyń qaterli isigi\r\n•	Ortalyq venalyq kateter ornalastyrǵan kezdegi paıda bolǵan qan tamyrlarynyń jarylýy\r\n•	Týberkýlez\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n•	Alańdaýshylyq\r\n•	Keýde tusyndaǵy aýrý sezimi\r\n•	Tómen arterıaldy qysym\r\n•	Boz, sýyq jáne jabysqaq teri\r\n•	Jıilegen júrek yrǵaǵy\r\n•	Jıi, ústirtin tynys alý\r\n•	Mazasyzdyq\r\n•	Entigý\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nMedıtsınalyq tekseris kezinde dáriger patsıenttiń tynys alý kezinde, zaqymdalǵan aımaqtan dybystardyń álsireýi nemese múldem bolmaýyn baıqaýy múmkin. Gemotoraks belgilerin myna tekserister kómegimen anyqtaýǵa bolady:\r\n\r\n•	Kókirek qýysy músheleriniń sholý rentgenografııasy\r\n•	Kókirek qýysy músheleriniń kompıýterlik tomografııasy\r\n•	Ókpeqap suıyqtyǵynyń analızi\r\n•	Plevrotsentez\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýdiń maqsaty - patsıenttiń jaǵdaıyn turaqtandyrý, qan ketýdi toqtatý, ókpeqap qýysynan qan men aýany shyǵarý. Qan men aýany shyǵarý úshin keýde qýysyna torokaldy tútik engiziledi. Ol trýbka birneshe kúnge deıin sol jerde ornalasýy múmkin.\r\nAýyr gemotoraks kezinde qan ketýdi toqtatý úshin hırýrgııalyq aralasý (torakotomııa) qajet bolýy múmkin. \r\n\r\nGemotorakstyń bastalýyna ákeletin sebepti emdeý qajet. Keýde jaraqattary bar adamdarǵa drenajdy tútikterdi ornatý qajet bolady. Sırek jaǵdaılarda hırýrgııalyq aralasýǵa týra keledi.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nAýrýdyń nátıjesi gemotoraks týdyrǵan sebepterge jáne onyń emi qanshalyqty jyldam júrgizilgenine baılanysty.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\n•	Óz kezeginde ókpe jetispeýshiligine alyp keletin ókpe kollapsy\r\n•	Ólim\r\n•	Ókpeqap qýysynyń fıbrozy jáne tyrtyqtanýy\r\n•	Ókpeqap suıyqtyǵynyń ınfektsııasy (empıema)\r\n•	Pnevmotoraks\r\n•	Shok \r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nJedel járdem bólimine habarlasyńyz nemese jedel medıtsınalyq kómek kórsetý qyzmetin shaqyrtyńyz:\r\n\r\n•	Kez kelgen aýyr keýde jaraqaty\r\n•	Keýde tusyndaǵy qatty aýrý sezimi nemese entigý\r\n•	Bas aınalý, qyzba, nemese keýde tusyndaǵy aýyrlyq sezimi\r\n•	Tynys alýdyń qıyndaýy \r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nJaraqat almaý úshin qorǵanys erejelerin (mysaly, qaýipsizdik beldikteri) saqtanyp júrińiz. \r\n \r\nDerekkóz: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000126.htm\r\n\r\n\r\nTegter: \r\ngemotoraks\r\nókpeqap qýysynda qannyń jınalýy\r\nkeýde jaraqaty\r\nplevrotsentez\r\nkókireý qýysy músheleriniń rentgenografııasy \r\nkeýde tusyndaǵy qatty aýrý sezimi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(309,'article','1555','Qasaǵadaǵy bıtter','qz','2018-12-20 04:31:07','2018-12-20 04:28:00','\'\'__Qasaǵadaǵy bıtter__\'\' - bul jynystyq aımaqqa enip,  jumyrtqalaryn jatqyzatyn alty aıaqty kishkentaı tirshilik ıeleri. Qasaǵadaǵy bıtter, sondaı-aq qoltyqasty aımaqta, bastyń shashty betinde jáne qasta meken etýi múmkin.\r\n\r\n__Sebepteri men qaýip faktorlary__. Qasaǵadaǵy bıtterdiń ǵylymı ataýy - \'\'Phthirus pubis\'\'. Juqtyrý jasóspirimder arasynda jıi kezdesedi jáne venerologııalyq aýrý retinde sıpattalady. Juqtyrý qasaǵadaǵy bıti bar adamdarmen jynystyq qatynastar kezinde, kórpelerdi jáne dárethana oryndyqtaryn qoldanǵan kezde oryn alýy múmkin. Dúkenderde áıelderdiń sýǵa túsýge arnalǵan kostıýmderi kıip ólshep kórý kezinde  juqtyrý oqıǵalary da bar.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1555',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qasaǵadaǵy','y','   Qasaǵadaǵy bıtter \'\'__Qasaǵadaǵy bıtter__\'\' - bul jynystyq aımaqqa enip,  jumyrtqalaryn jatqyzatyn alty aıaqty kishkentaı tirshilik ıeleri. Qasaǵadaǵy bıtter, sondaı-aq qoltyqasty aımaqta, bastyń shashty betinde jáne qasta meken etýi múmkin.\r\n\r\n__Sebepteri men qaýip faktorlary__. Qasaǵadaǵy bıtterdiń ǵylymı ataýy - \'\'Phthirus pubis\'\'. Juqtyrý jasóspirimder arasynda jıi kezdesedi jáne venerologııalyq aýrý retinde sıpattalady. Juqtyrý qasaǵadaǵy bıti bar adamdarmen jynystyq qatynastar kezinde, kórpelerdi jáne dárethana oryndyqtaryn qoldanǵan kezde oryn alýy múmkin. Dúkenderde áıelderdiń sýǵa túsýge arnalǵan kostıýmderi kıip ólshep kórý kezinde  juqtyrý oqıǵalary da bar. Bul ne?  Qasaǵadaǵy bıtter - bul jynystyq aımaqqa enip,  jumyrtqalaryn jatqyzatyn alty aıaqty kishkentaı tirshilik ıeleri. Qasaǵadaǵy bıtter, sondaı-aq qoltyqasty aımaqta, bastyń shashty betinde jáne qasta meken etýi múmkin.\r\n\r\nSebepteri men qaýip faktorlary. Qasaǵadaǵy bıtterdiń ǵylymı ataýy - Phthirus pubis. Juqtyrý jasóspirimder arasynda jıi kezdesedi jáne venerologııalyq aýrý retinde sıpattalady. Juqtyrý qasaǵadaǵy bıti bar adamdarmen jynystyq qatynastar kezinde, kórpelerdi jáne dárethana oryndyqtaryn qoldanǵan kezde oryn alýy múmkin. Dúkenderde áıelderdiń sýǵa túsýge arnalǵan kostıýmderi kıip ólshep kórý kezinde  juqtyrý oqıǵalary da bar.\r\n\r\nQasaǵadaǵy bıtterdiń sımptomdary qasaǵa aımaǵynda teriniń titirkenýi jáne qyshýy arqyly sıpattalady, ol túnde kúsheıedi. Sebebi, qasaǵadaǵy bıtter – parazıtter bolyp tabylady, olardyń tirshilik etýleri úshin adamnyń qany qajet bolyp tabylady. Olar qasaǵa aımaǵyndaǵy shash follıkýldaryna enip, qandy sińiredi. Sonymen qatar olar terige hımııalyq zattar shyǵarady, óz kezeginde bul qyshytýdy týdyrady.\r\n\r\nKeıde qasaǵadaǵy bıtterdiń shaǵýy teri reaktsııasyn týdyrady. Ózdiginen qasaǵadaǵy bıtter titirkenýdi týdyrmaıdy, turaqty túrde taraý (qasyný) teri titirkenýin týdyrady, al ony taraý (qasyný) teriniń ınfektsııany juqtyrýyna  jáne ekinshilik ınfektsııanyń damýyna ákeledi.\r\n\r\nMuqııat tekserý barysynda dıametri 1,2 mm ólshemdi shaǵyn jándikter - bıtterdi baıqaýǵa bolady. Bıtterdi ulǵaıtqysh shyny astynda ońaı anyqtaýǵa bolady. Sondaı-aq, qasaǵa aımaǵyndaǵy shashtarǵa bekitilgen shaǵyn jumyrtqalardy tabýǵa bolady.\r\n\r\nÁdette qasaǵadaǵy bıtter úshin qolaıly ornalasý qasaǵa aımaǵy bolsa da, olar kirpikterde de ornalasýy múmkin. Kishkentaı balalarda blefarıt (kózdiń ınfektsııasyn) týdyrýy múmkin.\r\n\r\nAıta ketý kerek, bıtter qasaǵa aımaǵynan basqa deneniń basqa bólikterine, sondaı-aq bas teri betine de áser etýi múmkin.\r\n\r\nQaýip faktorlary mynadaı:\r\n\r\n•	Belsendi jynystyq ómirge ıe jasóspirimder\r\n•	Kóptegen jynystyq seriktesterdiń bolýy\r\n•	Qasaǵadaǵy bıtterdi juqtyrǵan adammen jynystyq qatynasta bolý\r\n•	Qasaǵadaǵy bıtterdi juqtyrǵan adammen tósek-oryndarmen bólisý\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n•	Qasaǵa aımaǵynda qyshý\r\n•	Qasaǵadaǵy bıtterdi nemese olardyń jumyrtqalaryn kórýge bolady\r\n•	Jynys aımaǵyndaǵy shaǵý nemese jaralar\r\n•	Ekinshilik ınfektsııamen baılanysty bolýy múmkin bolǵan teriniń jáne jynys aımaǵyndaǵy basqa teriniń zaqymdalýlary. \r\n\r\nDıagnostıkalyq testter. Jynys aımaǵyn tekserý shashtyń negizine bekitilgen bıttiń kishkentaı jumyrtqalaryn, sondaı-aq eresek jándikterdi tabýǵa kómektesedi. Sońǵylary mıkroskop arqyly ońaı anyqtalady. Olar kóptegen aıaqtarmen teńiz shaıandaryna uqsaıtyndyqtan, olar teńiz shaıany tárizdi jándikter dep atalady.\r\n\r\nEmdeý. Qasaǵadaǵy bıtterdi emdeý úshin qasaǵa aımaǵyn dezınfektsııalaý quraldaryn qoldaný arqyly muqııat jýyp alý jetkilikti. Sýsabynmen 5 mınýt boıy muqııat jýý óte tıimdi bolýy múmkin. Budan basqa jumyrtqany alyp tastaý úshin qasaǵa aımaǵy shashtaryn muqııat taraý kerek. Keıde taraý kezinde jumyrtqany ketirýge kómektesetin sirke sýyn qoldaný usynylady. Emdeý úshin antıparazıtti zattardy qoldanýǵa bolady jáne emdeýdiń bir kýrsy ádette jetkilikti.\r\n\r\nEmdeý kezinde kıimdi ystyq sýmen muqııat jýyńyz. Jýýǵa bolmaıtyn kıim-keshek antıparazıtti zattarmen óńdelip, 10-14 kún ishinde polıetılendi paketterde saqtalady. Qasaǵadaǵy bıtter anyqtalǵan tulǵalar jynystyq jolmen beriletin basqa da aýrýlaryna tekserilýi qajet. \r\n\r\nBoljamy. Qasaǵadaǵy bıtterdi joıý úshin sáıkes óńdeýmen birge adekvatty emdeý óte tıimdi bolyp tabylady.\r\n\r\nAsqynýy. Ekinshilik ınfektsııa taraný nátıjesinde baıqalýy múmkin.\r\n\r\nEskertý. Qasaǵadaǵy bıtterdi juqtyrǵan adamdarmen baılanysta bolmaý óte mańyzdy. Sonymen qatar jeke gıgıena erejelerin saqtaý qajet. Sondaı-aq, kıim satyp alý kezinde shomylý kostıýmderin kıip, ólshep kórýge jol bermeý kerek. Alaıda, siz áli de shomylý kostıýmin kıip, ony ólshep kórý jón dep oılasańyz, qasaǵadaǵy bıtter ınfektsııasynyń aldyn alý úshin óz ish kıimderińizben birge ólshep kórgen jón.\r\n\r\nJynys músheleriniń titirkenýi (áıelderde)\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nqasaǵadaǵy bıtter\r\nqyshý, qyshytý\r\nqasaǵa aımaǵy \r\njasóspirimder\r\njynystyq ómir\r\nshaǵý    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(310,'article','1561','Qanaǵym jáne erektsııa problemalary','qz','2018-12-20 04:39:03','2018-12-20 04:38:00','Úńgirli dene – atalyq jynys múshesi denesiniń ár jaq boıyndaǵy keýekti qýystar. Erektsııa kezinde osy qýystardaǵy biryńǵaı salaly bulshyqet bosańsıdy, atalyq jynys múshesi arterııalary arqyly qan ótip, jáne qýys qanǵa tolyp keńeıtiledi. Keńeıgen qýystar venalardy (ádettegi jaǵdaıda atalyq jynys múshesi qandy shyǵarady) basý arqyly qandy ishinde ustap, atalyq jynys múshesin túzý etedi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1561',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qanaǵym','y','   Qanaǵym jáne erektsııa problemalary Úńgirli dene – atalyq jynys múshesi denesiniń ár jaq boıyndaǵy keýekti qýystar. Erektsııa kezinde osy qýystardaǵy biryńǵaı salaly bulshyqet bosańsıdy, atalyq jynys múshesi arterııalary arqyly qan ótip, jáne qýys qanǵa tolyp keńeıtiledi. Keńeıgen qýystar venalardy (ádettegi jaǵdaıda atalyq jynys múshesi qandy shyǵarady) basý arqyly qandy ishinde ustap, atalyq jynys múshesin túzý etedi. Úńgirli dene – atalyq jynys múshesi denesiniń ár jaq boıyndaǵy keýekti qýystar. Erektsııa kezinde osy qýystardaǵy biryńǵaı salaly bulshyqet bosańsıdy, atalyq jynys múshesi arterııalary arqyly qan ótip, jáne qýys qanǵa tolyp keńeıtiledi. Keńeıgen qýystar venalardy (ádettegi jaǵdaıda atalyq jynys múshesi qandy shyǵarady) basý arqyly qandy ishinde ustap, atalyq jynys múshesin túzý etedi.\r\n\r\nEıakýlıatsııadan keıin nemese jynystyq qozý joǵalǵan soń arterııalar tarylyp, venalar keńeıedi, sodan soń qan qaıta ketedi. Atalyq jynys múshesi qatty emes bolyp qalady.\r\n\r\nAtalyq jynys múshesin qanmen qamtamasyz etetin jáne odan qandy shyǵaratyn arterııa, sonymen birge venalardaǵy buzylystar erektsııamen baılanysty problemalarǵa alyp kelýi múmkin. Arterııalardaǵy buzylystar mynalardan bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Atalyq jynys múshesindegi arterııalardyń qataıýy (ateroskleroz).\r\nBul atalyq jynys múshesin qanmen toltyratyn arterııalardaǵy qan aǵymyn jaýyp tastaýy múmkin.\r\n•	Dári-dármektiń janama áseri (mysaly, joǵary qysymǵa qarsy keıbir dári-dármekter).\r\n•	Atalyq jynys múshesi úńgirli denesiniń venalarynan qannyń aǵýy.\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(311,'article','1563','Synyqtyń, býynnyń shyǵyp ketýiniń nemese baılamdardyń qatty sozylý saldarynan bolatyn súıek-býyn deformatsııasy','qz','2018-12-20 04:41:27','2018-12-20 04:40:00','Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kóbinese, aıaq-qoldyń nemese býynnyń buratylýynyń ne olardyń qalypty jaǵdaıdan jyljýynyń sebebi bolyp tabylady. Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kelesi jaǵdaılardy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n•	Qatty aýyrsyný.\r\n•	Isiný jáne gematomalardyń (qantalaýlardyń) túzilýi.\r\n•	Súıektiń jyljýynyń sezilýi. \r\n•	Býynnyń salbyraýy.\r\n•	Aıaq-qol nemese býynnyń durys qozǵalmaýy.\r\n•	Býynnyń qysylýy (búgilmeıdi nemese túzelmeıdi).\r\n•	Jaraqat tusynda nemese odan tómen tusta teriniń salqyndaýy nemese surlanýy, uıyp qalýy jáne shanshýy. Bul júıke nemese qan tamyrlar jaraqattansa, álde qysylsa oryn alady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1563',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Synyqtyń,','y','   Synyqtyń, býynnyń shyǵyp ketýiniń nemese baılamdardyń qatty sozylý saldarynan bolatyn súıek-býyn deformatsııasy Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kóbinese, aıaq-qoldyń nemese býynnyń buratylýynyń ne olardyń qalypty jaǵdaıdan jyljýynyń sebebi bolyp tabylady. Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kelesi jaǵdaılardy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n•	Qatty aýyrsyný.\r\n•	Isiný jáne gematomalardyń (qantalaýlardyń) túzilýi.\r\n•	Súıektiń jyljýynyń sezilýi. \r\n•	Býynnyń salbyraýy.\r\n•	Aıaq-qol nemese býynnyń durys qozǵalmaýy.\r\n•	Býynnyń qysylýy (búgilmeıdi nemese túzelmeıdi).\r\n•	Jaraqat tusynda nemese odan tómen tusta teriniń salqyndaýy nemese surlanýy, uıyp qalýy jáne shanshýy. Bul júıke nemese qan tamyrlar jaraqattansa, álde qysylsa oryn alady. Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kóbinese, aıaq-qoldyń nemese býynnyń buratylýynyń ne olardyń qalypty jaǵdaıdan jyljýynyń sebebi bolyp tabylady. Synyqtar, býynnyń shyǵyp ketýi jáne baılamdardyń qatty sozylýy kelesi jaǵdaılardy týyndatýy múmkin.\r\n\r\n•	Qatty aýyrsyný.\r\n•	Isiný jáne gematomalardyń (qantalaýlardyń) túzilýi.\r\n•	Súıektiń jyljýynyń sezilýi. \r\n•	Býynnyń salbyraýy.\r\n•	Aıaq-qol nemese býynnyń durys qozǵalmaýy.\r\n•	Býynnyń qysylýy (búgilmeıdi nemese túzelmeıdi).\r\n•	Jaraqat tusynda nemese odan tómen tusta teriniń salqyndaýy nemese surlanýy, uıyp qalýy jáne shanshýy. Bul júıke nemese qan tamyrlar jaraqattansa, álde qysylsa oryn alady.\r\n\r\nSynyq teriniń jarylýyn týyndatýy múmkin. Keıbir jaǵdaılarda synǵan súıek teri arqyly shyǵýy múmkin. Jaraqat aýmaǵyna bakterııalar túsip, teriniń ınfektsııasymen qatar býynnyń nemese súıektiń tereń ınfektsııasyn týyndatýy múmkin.\r\n\r\nShyǵyp ketken súıek súıektiń mańaıyndaǵy qan tamyrlaryn, júıkelerdi, baılamdardy, sińirlerdi jáne bulshyqetti de zaqymdaýy múmkin. \r\n\r\nBaılamdardyń sozylýy úlken isinýdi týyndatýy múmkin. Onyń saldarynan qosymsha jasyryn jaraqatty anyqtaý qıynǵa soǵady. Baılamdardyń sozylýy shaǵyn, orta, qatty bolýy múmkin.\r\n\r\nEger sizde aıaq-qoldyń nemese býynnyń buratylýynyń ne olardyń qalypty jaǵdaıdan jyljýyn týyndatqan jaraqat bolsa, dereý dárigerge kóriný qajet bolady.\r\n\r\nBaılamdardyń sozylýy men ajyraýy turǵysynan tolyǵyraq myna siltemeden oqysańyz bolady: http://www.zdrav.kz/node/8655 \r\n\r\nBýyndardaǵy aýyrsyný (áıelderde | erlerde)\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(312,'article','1570','Ishektik qan ketý','qz','2018-12-21 03:48:57','2018-12-21 03:48:00','Nájiske qan aralasý nemese tik ishekten qan ketý kóptegen aýrýlardyń belgisi bolýy múmkin. Olar kóbinese kúrdeli jaǵdaılar, mysaly, qabynbaly protsess, ınfektsııa, oıyq jara men qaýipti isik bolýy múmkin. Ishektik qan ketý qannyń mólsherine jáne qan ketýdiń uzaqtyǵyna qarasty ajyratylady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1570',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ishektik','y','   Ishektik qan ketý Nájiske qan aralasý nemese tik ishekten qan ketý kóptegen aýrýlardyń belgisi bolýy múmkin. Olar kóbinese kúrdeli jaǵdaılar, mysaly, qabynbaly protsess, ınfektsııa, oıyq jara men qaýipti isik bolýy múmkin. Ishektik qan ketý qannyń mólsherine jáne qan ketýdiń uzaqtyǵyna qarasty ajyratylady. Nájiske qan aralasý nemese tik ishekten qan ketý kóptegen aýrýlardyń belgisi bolýy múmkin. Olar kóbinese kúrdeli jaǵdaılar, mysaly, qabynbaly protsess, ınfektsııa, oıyq jara men qaýipti isik bolýy múmkin. Ishektik qan ketý qannyń mólsherine jáne qan ketýdiń uzaqtyǵyna qarasty ajyratylady.\r\n\r\nÚlken dárettiń ústinde kóringen azǵantaı qan, ádette tik ishektiń kishkene jaraqattanýynan nemese titirkenýinen, sondaı-aq gemorroıdan paıda bolady.  Eger nájiste azǵantaı qan keıde ǵana kórinis berip júretin bolsa, siz ózińizdi kúndegideı sezinetin bolsańyz, ıaǵnı boıyńyzdan  esh ózgeris baıqamasańyz, alańdaıma-aq qoısańyzda bolady.\r\nEger ishekten kóp qan ketetin bolsa, nájisti ýnıtazǵa salsa, qyzyl tús basyp ketedi. Nájistegi qan qanyq qyzyl tústi, nemese qyzyl-qońyr tústi, kúńgirt ne bolmasa qara túske boıalyp turady. Bul endi, kannyń qaıdan shyqqanyna jáne onyń asqorytý joldary arqyly qansha ýaqytta kelgenine baılanysty.\r\n\r\nDárethana qaǵazynda bolsyn, basqa da belgilermen bolsyn, qannyń mólsheri tipti az bolsa da osyndaı jaǵdaı oryn ala qalsa dárigerge habarlasyńyz. Eger ol  qaýipti aýrý bolsa, nemese asqyný protsessi bolsa  dereý anyqqtaý kerek.\r\n\r\nEmdeý. Eger nájiste qan kóringendeı jaǵdaı bolsa,  jeke dárigerińizge nemese turǵylyqty meken-jaı boıynsha qaralatyn hırýrgqa baryp qaralyńyz, eger  ketken qan qaýipti aýrýdyń sebebinen bolsa, anyqtap, aldyn alý qajet.\r\n\r\nMamandandyrylǵan kómek qolyn  proktolog dárigerleri (tik ishek aýlýlaryn emdeıtin hırýrg) kórsete alady.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nqan ketý\r\nasqazan men on eki eli ishektiń oıyq jaraly aýrýy\r\nqaýipti isik \r\nınfektsııalyq protsess\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(313,'article','1573','Kartsınoıd ','qz','2018-12-21 03:52:07','2018-12-21 03:51:00','__Kartsınoıd__ – óte baıaý ósetin isik. Ol ádette asqazan-ishek joldarynda, keıde ókpelerde, sondaı-aq basqa organdar men tinderde kezdesedi. Kartsınoıdtik isikter baýyrǵa taralyp, qaterli isik sındromyn týdyratyn serotonın nemese prostaglandınder sııaqty zattardy óndirýi múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1573',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kartsınoıd','y','   Kartsınoıd  __Kartsınoıd__ – óte baıaý ósetin isik. Ol ádette asqazan-ishek joldarynda, keıde ókpelerde, sondaı-aq basqa organdar men tinderde kezdesedi. Kartsınoıdtik isikter baýyrǵa taralyp, qaterli isik sındromyn týdyratyn serotonın nemese prostaglandınder sııaqty zattardy óndirýi múmkin. Kartsınoıd – óte baıaý ósetin isik. Ol ádette asqazan-ishek joldarynda, keıde ókpelerde, sondaı-aq basqa organdar men tinderde kezdesedi. Kartsınoıdtik isikter baýyrǵa taralyp, qaterli isik sındromyn týdyratyn serotonın nemese prostaglandınder sııaqty zattardy óndirýi múmkin.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nisik\r\nbaıaý ósetin isik\r\nasqazan-ishek joldary\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(314,'article','1575','Quıań (ıshıas)','qz','2018-12-21 03:57:58','2018-12-21 03:53:00','Quıań – álsizdik, uıý sezimi jáne aıaqtyń terleýimen sıpattalatyn jaısyz jaǵdaı túri. Bul jaǵdaı  jaraqat nemese quıymshaq nerviniń talaýrap isinýine baılanysty oryn alady. Quıań ózdiginen aýrý bolyp sanalmaıdy,  bul tek ǵana qandaı da bir basqa aýrýlardyń sımptomy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1575',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Quıań','y','   Quıań (ıshıas) Quıań – álsizdik, uıý sezimi jáne aıaqtyń terleýimen sıpattalatyn jaısyz jaǵdaı túri. Bul jaǵdaı  jaraqat nemese quıymshaq nerviniń talaýrap isinýine baılanysty oryn alady. Quıań ózdiginen aýrý bolyp sanalmaıdy,  bul tek ǵana qandaı da bir basqa aýrýlardyń sımptomy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nQuıań – álsizdik, uıý sezimi jáne aıaqtyń terleýimen sıpattalatyn jaısyz jaǵdaı túri. Bul jaǵdaı  jaraqat nemese quıymshaq nerviniń talaýrap isinýine baılanysty oryn alady. Quıań ózdiginen aýrý bolyp sanalmaıdy,  bul tek ǵana qandaı da bir basqa aýrýlardyń sımptomy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nQuıań jaraqat kezde nemese quıymshaq nerviniń talaýrap isýi kezinde týyndaıdy. Bul nerv bel jaqtan  bastaý alady  jáne eki  aıaqtyń artqy jaǵymen tómen qaraı syrǵıdy.  Bul nerv tize jáne sıraqtyń artqy betindegi bulshyqetterdi basqarady.  Ol sondaı-aq jambastyń artqy betin, sıraq bólikteri men tolarsaqty  sezimtaldyqpen qamtamasyz etedi \r\n\r\nQuıańnyń eń kóp taraǵan sebepterine mynalar jatady:\r\n\r\n•	Omyrtqaaralyq dıskiniń jaryǵy;\r\n•	Omyrtqa arnasynyń stenozy;\r\n•	Almurttárizdes bulshyqet sındromy (bókse jaqtaǵy aýrý sezimi);\r\n•	Jambastyń jaraqattaný nemese synýy;\r\n•	Isikter\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nQuıymshaq aýyrýy aýytqyp turýy múmkin. Ol jeńil shanshý, syzdap nemese kúıgendeı bolyp aýrý sezimin tanytýy múmkin. Keıbir jaǵdaılarda aýyrsynýy toqtata almastaı bolyp, qatty kúsheıedi.\r\n\r\nKóp jaǵdaıda aýrý bir jaqty bolady. Keıbir adamdarda aıaǵynyń bir bóliginde sumdyq aýrý sezimi mazallaıdy nemese jambas jaǵynda jáne denesiniń basqa bóliginde uıý sezimin sezinedi. Aýyrý jáne uıý sezimderi, sondaı-aq sıraqtyń artqy betinde jáne tolarsaqtyń ústińgi jaǵynda bilinedi. Zaqymdanǵan aıaq-qoldyń álsizdigi seziledi. Keıde jaıaý kezde, siz tabanyńyzdy jerden maıystyryp kótere almaı qalasyz.\r\n\r\n\r\n\r\nÁdette aýrý sezimi aqyryndap bastalady. Sodan órshýi de múmkin:\r\n\r\n•	Otyrǵannan nemese turǵannan keıin;\r\n•	Túnde;\r\n•	Túshkirgende, jótelgende, kúlgende;\r\n•	Artqa shalqaıǵanda nemese uzaq jaıaý júrgende, ásirese bul omyrtqa arnalarynyń stenozy bolsa.\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDáriger medıtsınalyq tekserýden ótkizedi, onyń barysynda mynadaı jaıttar anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n•	Tizeni búkkende álsireý;\r\n•	Taban baǵyty boıynsha ishke nemese tómen ıgende qıyndyq týyndaý;\r\n•	Eńkeıgende jáne shalqaıǵanda qıyndyq seziný;\r\n•	Refleksterdiń buzylýy nemese álsireýi;\r\n•	Sezimtaldyqtyń joǵalýy nemese uıý sezimi;\r\n•	Aıaqty joǵary kóterý kezinde aýyrsyný.\r\n\r\nKúshti nemese uzaq aýyrýy kezinde tekserý, ádette, qajet emes. Eger de dıagnostıkalyq protsedýralar taǵaıyndalsa, olar mynalardy qamtıdy:\r\n\r\n•	Qan taldamasy;\r\n•	Rentgen\r\n•	MRT nemese basqa da vızýaldy dıagnostıkalyq protsedýralar\r\n\r\n\r\nEmdelýi\r\n\r\nJalpy quıań basqa aýrýlardyń sımptomy bolǵandyqtan, sol negizgi aýrýdy anyqtaý kerek.\r\nKeıbir jaǵdaılarda emdeý qajet etilmeıdi, saýyǵý protsesi ózidiginen oryndalady.\r\nTaǵy bir qýantarlyǵy bul jaǵdaıǵa hırýrgııalyq aralasýlar bolmaıdy. Dáriger sizdiń sımptomdaryńyzdy jeńildetý úshin nemese qabynýdy tómendetý úshin tómendegideı keńesterdi usynýy múmkin:\r\n\r\n•	Jyly zatty nemese muzdy aýyryp turǵan jerge basyńyz. Alǵashqy 48-72 saǵat boıy muz basylsa, ary qaraı jyly zatty basý kerek.\r\n•	Aýrýyn basatyn dári qoldanyńyz, mysaly, ıbýprofen nemese atsetamınofen\r\nOmyrtqańyzǵa úıde mynadaı kútim jasańyz:\r\n•	«Pasteldi rejım» qoldanbańyz;\r\n•	Kúndizdiń alǵashqy bóliginde qyımyldaý belsendiligińizdi shekteńiz. Odan keıin ǵana qozǵalys belsendiligńizdi arttyra túsińiz.\r\n•	Aýrý bastalǵannan keıin 6 kún boıy eshqandaı aýr kótermeńiz, kúrdeli jattyǵýlar oryndamańyz.\r\n•	Fızıkalyq jattyǵýlardy 2-3 apta ótkennen keıin ǵana orydańyz. Qursaq qabyrǵalaryn qataıtatyn, omyrtqany ıilgishtendiretin jattyǵýlarmen aınalysyńyz.\r\n\r\nSondaı-aq fızıoterapııa usynylady. Emdeýdiń qosymsha ádisteri quıańdy týdyratyn sebepterge baılanysty taǵaıyndalady.\r\n \r\nEger, ol sharalar áser bermese,  dáriger sizge júıke aınalasyndaǵy qabyrýdy tómendetý úshin ınektsııalyq preparattardy taǵaıyndaıdy. Basqa emdik preparattar  júıkeni titirkendiretin, aýrýdyń sebebin jeńildetý maqsatynda taǵaıyndalýy múmkin.\r\n\r\nNervtiń zaqymdalýy kezindegi aýrý emdelmeıdi. Eger sizdi ylǵyı bir aýrý mazalaı berse, siz nevropatologqa nemese osy aýrýdy biletin mamanǵa qaralyńyz, aýrýdyń sebebine qanyqqannan keıin emdelýdiń túrli ádisterin qoldansańyz bolady.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nQuıań ádetti ózdiginen ketedi. Biraq, turaqty bolyp turatyn ustamalar qaıtalanýy múmkin.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nKóptegen aýyr asqynýlar quıańnyń damý sebepterine, omyrtqaaralyq dıskili jaryq nemese omyrtqa arnasynyń stenozy sııaqty sebepteriine qarasty bolady. Quıań  ylǵı da uıý nemese aıaqtaǵy álsizdik sezimin bildirýi múmkin.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nTómendegideı jaǵdaılar oryn alsa, dereý arada dárigerge habarlasyńyz:\r\n\r\n•	Qaltyraý jáne arqada túsiniksiz aýrýdyń bolýy;\r\n•	Qulaǵannan keıin nemese aýyr soqqydan keıin aýrý sezimi;\r\n•	Omyrtqa men arqa jaqta isik pen qyzarýdyń paıda bolýy;\r\n•	Tómenge, tizeden tómen qaraı aýrý seziminiń taralýy;\r\n•	Bókse, myqyn, aıaq nemes jambas jaqtarda álsireý nemese uıý seziminiń oryn alýy;\r\n•	Nesep shyǵarǵanda ysý sezimin seziný nemese neseppen birge qan aralasyp shyqsa;\r\n•	Qyrmen jatqanda aýrýy kúsheıse nemese túnde aýrýdyń sebebinen oıanyp kete berseńiz;\r\n•	Yńǵaısyzdyq nemese qatty aýrý sezimi týyndasa;\r\n•	Nesep shyǵarýdy baqylaýda ustaı almasańyz nemese úlken dáretti;\r\n\r\nMynadaı da jaǵdaılar týyndasa, dárigerge habarlasyńyz:\r\n\r\n•	Salmaǵynyń oılamaǵan jerden túsip ketse;\r\n•	Siz sterıodtardy nemese ishkitamyrlyq narkotıkalyq preparattardy qabyldasańyz;\r\n•	Sizdiń arqańyzda burynnan aýrý bolsa, biraq keıingi kezde ol basqasha sıpat tanytap jatsa;\r\n•	Aýrýdyń mundaı epızodtary 4 aptadan asyp ketse.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nAldyn alý sharalary júıkeniń zaqymdalýyn týdyratyn  aýrýdyń sebepterine baılanysty. Uzaq ýaqyt boıy bókse jaǵyńyzdaǵy júıkelerdi qysyp otyra bermeńiz, jáne  jata berińiz.\r\n\r\n\r\nSınonımderi: \r\n\r\nNeıropatııa – quıymshaqtyq nere; quıymshaq nerviniń dısfýnktsııasy; bel aýmaǵynda aýyrsyný – quıań\r\n\r\nDerekkóz: https://medlineplus.gov/ency/article/000686.htm\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\naýrý\r\nálsizdik\r\nterleý\r\njaryq\r\nisik\r\nabstsess\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(315,'article','51','12 айлық жастан асқан балалардың тұншығуында және қақалуында алғашқы жәрдем көрсету','kz','2018-07-11 03:48:34','2018-07-11 03:42:00','Баланың өмірін құтқару қажеттігінен аулақ боларсыз деген ойдамыз, бірақ, бұл жалпы өмірде орын алуы мүмкін жағдай. Балалар қауіпті жағдайға жиі ұшырайды. Олар тамаққа қақалады, велосипедтен немесе түрлі қондырғылардан құлайды, қараусыз суға да ұмтылады.\r\n\r\nБұл сатылы нұсқаулық тұншығуда және қақалуда көрсетілетін алғашқы жәрдем көрсетудің негіздерін түсіндіреді. Сәбилер мен балаларға алғашқы жедел жәрдем көрсетудің дұрыс әдістемесін үйрену үшін бірнеше сағат бөліңіз. Бұл әрекеттерді орындау әдістемесі баланың жасына қарай ерекшеленеді, дұрыс орындамау балаға зиян келтіруі мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=51',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','1','12','y','   12 айлық жастан асқан балалардың тұншығуында және қақалуында алғашқы жәрдем көрсету Баланың өмірін құтқару қажеттігінен аулақ боларсыз деген ойдамыз, бірақ, бұл жалпы өмірде орын алуы мүмкін жағдай. Балалар қауіпті жағдайға жиі ұшырайды. Олар тамаққа қақалады, велосипедтен немесе түрлі қондырғылардан құлайды, қараусыз суға да ұмтылады.\r\n\r\nБұл сатылы нұсқаулық тұншығуда және қақалуда көрсетілетін алғашқы жәрдем көрсетудің негіздерін түсіндіреді. Сәбилер мен балаларға алғашқы жедел жәрдем көрсетудің дұрыс әдістемесін үйрену үшін бірнеше сағат бөліңіз. Бұл әрекеттерді орындау әдістемесі баланың жасына қарай ерекшеленеді, дұрыс орындамау балаға зиян келтіруі мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nБаланың өмірін құтқару қажеттігінен аулақ боларсыз деген ойдамыз, бірақ, бұл жалпы өмірде орын алуы мүмкін жағдай. Балалар қауіпті жағдайға жиі ұшырайды. Олар тамаққа қақалады, велосипедтен немесе түрлі қондырғылардан құлайды, қараусыз суға да ұмтылады.\r\n\r\nБұл сатылы нұсқаулық тұншығуда және қақалуда көрсетілетін алғашқы жәрдем көрсетудің негіздерін түсіндіреді. Сәбилер мен балаларға алғашқы жедел жәрдем көрсетудің дұрыс әдістемесін үйрену үшін бірнеше сағат бөліңіз. Бұл әрекеттерді орындау әдістемесі баланың жасына қарай ерекшеленеді, дұрыс орындамау балаға зиян келтіруі мүмкін.\r\n\r\n\r\n1 қадам. Жағдайды тез бағалау қажет\r\n\r\nЕгер бала кенеттен жыламай немесе жөтелмей қалса, оның тыныс алу жолдарында бірнәрсе бөгет болған, сіз осы жағдайды жоюға көмектесуіңіз қажет. Бала анық емес дыбыс шығаруы немесе үнемі дыбыссыз аузын ашуы мүмкін. Баланың терісі ашық қызыл немесе көкшіл түс алуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бала жөтелсе немесе қақалса, оның тыныс алу жолдарын ішінара бөгет алған. Бұлай болса, бала жөтелуін жалғастырсын. Жөтел –  жағдайды жоюдың аса тиімді тәсілі.\r\n\r\nЕгер бала тұрып қалған нәрсені жөтеліп, шығара алмаса, біреуден «103» телефоны арқылы «жедел жәрдемді» шақыруды өтініңіз, ал өзіңіз арқасын қағып, кеуде тұсын соққылауды бастаңыз (2-ші қадамды қараңыз).  \r\n\r\nЕгер баламен өзіңіз ғана болсаңыз, алдымен, 2 минут бойы жәрдем көрсетіңіз, одан кейін, «жедел жәрдем» бригадасын шақырыңыз.\r\n\r\nАл басқаша жағдайда, егер баланың тыныс алу жолдары ісіну салдарынан бөгелгендігіне күмәніңіз болса, шұғыл түрде «жедел жәрдем» бригадасын шақырыңыз. Балада тамаққа немесе жәндіктің шағуына аллергиялық серпін болуы немесе қыспақ болуы мүмкін.\r\n\r\nСондай-ақ, балада жүрек ауруының жоғары қаупі болса, шұғыл түрде «жедел жәрдем» бригадасын шақыру қажет.\r\n\r\n\r\n2 қадам. Тұрып қалған нәрсені арқадан қағып және іштің жоғарғы бөлігін басумен шығарып алуға тырысу қажет\r\n\r\nАлдымен арқасын соққылаңыз.\r\n\r\nЕгер баланың есі қалыпты болса, бірақ, жөтеле, тыныс ала алмаса, немесе көгере бастаса, оның артына тізерлеп тұрыңыз. Бір қолыңызды оның кеудесіне диагональ бойынша қойып, балаға қолдау жасап, оны алға қарай еңкейтіңіз.\r\n\r\nБаланың жаурынының ортасында екінші алақаныңыздың түбімен бірнеше соққы жасаңыз. Әр соққы тыныс алу жолдарының бітелуін жоюға бағытталуы тиіс.\r\n\r\nОсындай бес соққы жасаңыз.\r\n\r\nОдан кейін іштің жоғарғы бөлігін басуды бастаңыз.\r\n\r\nБаланың артында тізерлеп тұрыңыз және қолыңызды оның белінің айналасында орналастырыңыз.\r\n\r\nБір немесе екі саусақпен баланың кіндігін табыңыз. Жұдырығыңызды түйіп, оны үлкен саусақ жағынан кіндік пен кеуденің төмен бөлігі деңгейінде ішіне қойыңыз.\r\n\r\nЖұдырықты басқа қолмен жауып, ішті баса отырып, жоғары қарай бес тез басуды жасаңыз. Әр басу жеке орындалуы және бітелуді жоюға бағытталуы тиіс.\r\n\r\nАрқаны қағу және іштің жоғары бөлігін соққылауды қайталаңыз.\r\n\r\nБес рет арқаны қағуды және бес рет ішті басуды алмастыра отырып, баланың тыныс алу жолдарын бітеген нәрсе шыққанға дейін немесе бала күшті жөтеле бастағанға дейін орындауды жалғастырыңыз.\r\n\r\nЕгер бала есін жоғалтса.\r\n\r\nЕгер тұншыққан бала есін жоғалтса, жүрек-өкпе реанимациясын жасау қажет. Балаға жасанды тыныс алуды орындау үшін келесі ұсыныстарды орындаңыз:\r\n\r\nБаланы қатты жерге, арқасына жатқызыңыз. Оның кеудесінің жоғарғы бөлігінің қасында тізерлеп тұрыңыз. Бір қолыңыздың түбін оның кеуде қуысының ортасында орналасқан төсүйегіне қойыңыз. Басқа қолыңызды бірінші қолыңыздың үстінде орналастырыңыз. Саусақтарыңызды кеудеге тимейтіндей етіп айқастырыңыз немесе оларды жоғары көтеріңіз.\r\n\r\nБаланың төссүйегі шамамен 5 см жылжыйтындай етіп, 30 рет басуды орындаңыз. Әр басудың арасында кеуде қуысы бастапқы күйіне келуі қажет. \r\n\r\n\r\n\r\nБаланың аузын ашып, тұрып қалған нәрсені табуға тырысыңыз. Оны көріп тұрсаңыз, саусағыңызбен алыңыз.\r\n\r\nСодан кейін екі жасанды дем беріңіз. Егер тыныс алу болмаса (кеуде қуысы көтерілмесе), 30 басудан тұратын циклді қайталап, затты алуға тырысыңыз, екі жасанды дем беріңіз. Осы циклді зат алынып, бала өздігінше тыныс алғанға немесе жәрдем жеткенге дейін қайталаңыз.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(316,'article','136','Ересектердегі қызбаны емдеу','kz','2018-07-19 07:18:52','2018-07-19 07:14:00','Қызба  - қандай да бір ауруға жауап ретінде дене температурасының артуы.\r\n\r\nДене температуры 37,2 - 37,5 ° С-тан асқанда ересектердегі қызба  туралы айтылады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=136',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Ересектердегі','y','   Ересектердегі қызбаны емдеу Қызба  - қандай да бір ауруға жауап ретінде дене температурасының артуы.\r\n\r\nДене температуры 37,2 - 37,5 ° С-тан асқанда ересектердегі қызба  туралы айтылады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nҚызба  - қандай да бір ауруға жауап ретінде дене температурасының артуы.\r\n\r\nДене температуры 37,2 - 37,5 ° С-тан асқанда ересектердегі қызба  туралы айтылады.\r\n\r\nБалаларда қызба  болуы туралы дене  температурасы келесі мәндерден асқанда айтылады:\r\n\r\n·         37,2 °C – қолтық астында өлшегенде\r\n\r\n·         38 °C ректальдық өлшеуде (тік ішекте)\r\n\r\n·         37,5 °C пероральдық өлшеуде (ауызда)\r\n\r\n\r\nТалқылау\r\n\r\nДененің қалыпты температурасы кез келген уақытта өзгеруі мүмкін.  Кешкі уақытта әдетте, жоғары болады.  дене  температурасына әсер етуі мүмкін басқа  факторлар:\r\n\r\n·         Әйелдерде етеккір айналымының екінші жартысында дене температурасы 1 немесе одан жоғары градусқа артады.\r\n\r\n·         Дене белсенділігі, күшті  эмоциялар, тамақ ішу, жылы киім, дәрілік препараттар, бөлмедегі жоғары температура және жоғары ылғалдылық  дене температурасының артуына ықпал етеді.\r\n\r\nҚызба – организмнің инфекцияға жауап ретінде қорғаныс серпіні. Ауру қоздыратын бактериялар  мен вирустардың көпшілігі  37°С-тан асқан температурада жақсы дамиды. Қызба  микроорганизмдермен күресті куәландырғанымен, ол организмнің қорғанысына бағытталған.\r\n\r\nМидың қызбадан зақымдануы әдетте, дене температурасы 42°С-қа дейін көтерілгенге дейін пайда болмайды. Инфекциядан туындаған қызба емдеу болмағанда дене температурасының 41°C-тан артуымен сирек болады.\r\n\r\nТүсініксіз, бірнеше күн мен аптаға созылатын қызба  айқын себепсіз  қызба аталады.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nКез келген инфекция қызбамен қосарлануы мүмкін. Кең таралғандарына жататындар:\r\n\r\n·         Келесі инфекциялар: пневмония, сүйектің қабынуы (остеомиелит), аппендицит, туберкулез, терінің қабыну аурулары (целлюлит) және менингит\r\n\r\n·         Респираторлық инфекциялар: суық тию немесе тұмау тәрізді аурулар, ангина (баспа), құлақ, мұрын инфекциялары, инфекциялық мононуклеоз және бронхит\r\n\r\n·         Несеп шығару жолдарының инфекциясы\r\n\r\n·         Вирустық және бактериалдық гастроэнтерит\r\n\r\nАутоиммундық және қабыну аурулары да қызбамен өтуі мүмкін. Келесі түрлері:\r\n\r\n·         Артрит немесе дәнекер тіннің аурулары: ревматоидтық артрит және жүйелік қызыл жегі\r\n\r\n·         Ойық жаралы  колит немесе Крон ауруы\r\n\r\n·         Васкулит немесе түйінді периартериит\r\n\r\nҚызба қатерлі ісіктің алғашқы симптомы болуы мүмкін. Бұл әсіресе,  Ходжкин ауруына, ходжкиндік емес лимфомаға және лейкемияға тән.\r\n\r\nқызбаның  пайда болуының басқа мүмкін себептері:\r\n\r\n·         Тромбылар немесе тромбофлебит\r\n\r\n·         дәрілік препараттар, мысалы, кейбір антибиотиктер, антигистаминдік және құрысуға қарсы препараттар.\r\n\r\n\r\nҮйдегі күтім\r\n\r\nКейде қарапайым суық тию немесе басқа вирустық инфекция дене температурасын жоғарылатуы (38,9 - 40°C) мүмкін. Бұл әрқашан ауыр ауруды нұсқай бермейді. Сонымен қатар, кейбір күрделі инфекциялар кейде қызбасыз немесе дене температурасының төмендеуімен өтуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер қызба жеңіл өтетін болса, басқа ешқандай симптомдар болмаса, емдеу қажет болмайды. Сұйықтықты көбірек ішіп, көбірек демалыңыз.\r\n\r\nДене температурасын түсіруге тырысқанда:\r\n\r\n·         қалтырау бар болса, ҚЫМТАНБАҢЫЗ\r\n\r\n·         артық киім мен көрпені алып тастаңыз. Бөлме температурасы тым жоғары немесе тым төмен болмауы тиіс. Жеңіл киім киіңіз және бір жұқа көрпе жамылыңыз. Егер бөлмеде ыстық және қапырық болса, желдеткішті немесе кондиционерді қосыңыз.\r\n\r\n·          қызбаны түсіруге жылы ванна немесе губкамен сүртіну көмектесуі мүмкін. Бұл  процедуралар дәрі қабылдаудан кейін тиімді, олай болмағанда, температура қайтадан көтерілуі мүмкін.  \r\n\r\n·         Суық ванна ҚАБЫЛДАМАҢЫЗ, мұзды немесе алкогольмен СҮРТІНУДІ ҚОЛДАНБАҢЫЗ. Бұл  процедуралар теріні салқындатады, бірақ, көбінесе, жағдайды ушықтырады, себебі, дірілді туындатуы мүмкін, осыдан, дене температурасы қайтадан көтерілуі ықтимал.\r\n\r\nТөменде дене температурасын түсіру үшін дәрілерді қабылдау бойынша кейбір ұсыныстар берілген:\r\n\r\n·         Ацетаминофен және ибупрофен – ыстықты түсіретін препараттар. Кейде дәрігерлер екі препаратты да тағайындайды.\r\n\r\n·         Ацетаминофенді әр 4-6 сағат сайын қабылдаңыз. Препараттың әрекет ету механизмі мидағы жылуды реттеу орталығына әсер етуге негізделген.\r\n\r\n·         Ибупрофенді әр 6 - 8 сағат сайын қабылдаңыз. 6 айлық жасқа жетпеген сәбилерге ибупрофенді БЕРУГЕ БОЛМАЙДЫ.\r\n\r\n·         Аспирин ересектердегі қызбаны емдеу үшін тиімді. Аспиринді балаға беру үшін алдын ала дәрігердің кеңесін алу міндетті.\r\n\r\n қызба кезіндегі тамақтану және сұйықтық ішу тәртібі:\r\n\r\n·         Науқастар сұйықтықты көп ішуі тиіс. Су, сорпа, шырын ұсынылады.\r\n\r\n·         Тамақ ішуге шектеу қойылмайды, бірақ, тәбет болмаса өзіңізді тамақ ішуге мәжбүрлемеңіз.\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\n103 телефоны арқылы жедел жәрдемді шақырыңыз, егер өзіңізде немесе қасыңыздағы адамда қызба және келесі симптомдардың бірі болса:\r\n\r\n·         Жеңіл ояна алмау\r\n\r\n·         Естің қалыпты болмауы\r\n\r\n·         Жүре алмау\r\n\r\n·         Тыныс алудың қиындауы, мұрын қуысын тазартқанның өзінде\r\n\r\n·         Еріннің, тілдің немесе тырнақтың көгеруі\r\n\r\n·         Күшті бас ауыруы\r\n\r\n·         Мойынның қарысуы\r\n\r\n·         Талма.\r\n\r\nКелесі жағдайларда шұғыл түрде дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n·         Дене температурасы 40°C-тан артса, және дәрі ішкенде түспесе.\r\n\r\n·         Қызба 39°C деңгейінде тұрақтаса немесе одан әрі ушықса\r\n\r\n·         Қызба 48-72 сағаттан артық созылса.\r\n\r\n·         Қызба аптаның ішінде немесе одан ұзақ уақыт бойы бірде басылып, бірде жоғарылайды, дене температурасы  аса жоғарыламаса да.\r\n\r\n·         Күрделі ауру бар болса, мысалы, жүрек ауруы, муковисцидоз, ӨСОА (ХОБЛ) немесе өкпенің басқа созылмалы аурулары.\r\n\r\n·         Қызба кезінде бөріткен немесе көгеру пайда болса.\r\n\r\n·         Несеп шығаруда ауырсыну болса.\r\n\r\n·         Иммундық жүйеде мәселелер болса, (стероидтармен емдеу, сүйек кемігін немесе ағза алмастырғаннан кейінгі жағдай, көк бауырды алып тастау, АИТВ (ВИЧ) - оң статус, қатерлі ісіктен емделу тарихы)\r\n\r\n·         Үшінші әлем елдеріне жақында сапар шегу\r\n\r\n\r\nДәрігерге барудан нені күту қажет\r\n\r\nДәрігер қызбаның себебін анықтау үшін науқасты қарап, тексереді: теріні, көзді, құлақты, мұрынды, көмейді, кеудені, ішті. \r\n\r\nЕмдеу қызбаның ұзақтығы мен себебіне, және басқа симптомдарына байланысты.\r\n\r\nАуруды анықтау үшін келесі тексерулерді өткізу  қажет болады:\r\n\r\n·         Қанның жіктелген талдауы (ОАК)\r\n\r\n·         Несептің жалпы талдауы (ОАМ)\r\n\r\n·         Кеуде қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы.\r\n\r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nДене температурасының артуы; Гипертермия; Пирексия.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(317,'article','147','Гипертиреоз','kz','2018-07-23 02:31:20','2018-07-23 02:20:00','Гипертиреоз – қалқанша без гормондарының шамадан тыс көп өндірілуімен сипатталатын ауру. Бұл ауруды, сондай-ақ, қалқанша бездің гиперфункциясы деп те атайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=147',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гипертиреоз','y','   Гипертиреоз Гипертиреоз – қалқанша без гормондарының шамадан тыс көп өндірілуімен сипатталатын ауру. Бұл ауруды, сондай-ақ, қалқанша бездің гиперфункциясы деп те атайды. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nГипертиреоз – қалқанша без гормондарының шамадан тыс көп өндірілуімен сипатталатын ауру. Бұл ауруды, сондай-ақ, қалқанша бездің гиперфункциясы деп те атайды.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nҚалқанша без эндокриндік жүйенің маңызды ағзасы. Ол мойынның алдыңғы бетінде, бұғаналардың қосылған жерінен сәл жоғарыда орналасқан. Без организмнің әр жасушасының энергиясын  қолдану үрдісін реттейтін гормондарды өндіреді. Бұл үрдіс метаболизм аталады. \r\n\r\n\r\n\r\nҚалқанша без – эндокриндік (гормондық) жүйенің бөлігі – организмдегі метаболизмді реттеуде үлкен роль атқарады.  \r\n\r\nГипертиреоздың пайда болу себебі келесідей:\r\n\r\n* Тағамға құрамында йодтың мөлшері көп өнімдерді тұтыну\r\n* Грейвс ауруы (гипертиреоздың жиі кездесетін себебі)\r\n* Қалқанша бездің вирустық инфекцияларда, кейбір дәрілік препараттарды қабылдауда немесе жүктілік кезінде қабынуының пайда болуы (тиреоидит)\r\n* Қалқанша бездің немесе гипофиздің қатерсіз ісігі\r\n* Аталық немесе аналық бездердің кейбір ісіктері\r\n* Қалқанша без гормондарының үлкен мөлшерін қабылдау\r\n* Йод құрамдас контрасттық заттекті қолданумен көрнекілік анықтау әдістерін жүргізу\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nАурудың аса жиі кездесетін симптомдары:\r\n\r\n* Зейінді шоғырландырудағы қиындықтар\r\n* Шаршау  \r\n* Ішектің қимылының күшеюі\r\n* Зоб (қалқанша бездің көрінетін ұлғаюы) немесе қалқанша бездің түйіндері\r\n* Қолдың дірілі\r\n* Күннің ыстығын көтере алмау\r\n* Тәбеттің жоғары болуы\r\n* Тершеңдік\r\n* Әйелдерде етеккір айналымының бұзылысы\r\n* Ашушаңдық\r\n* Мазасыздық  \r\n* Ұйқыдағы мәселелер\r\n* Салмақ жоғалту (кейбір жағдайда салмақтың  артуы болады)\r\n\r\nОсы ауру кезінде кездесетін басқа симптомдар:\r\n\r\n* Ерлерде емшек безінің ұлғаюы\r\n* Терінің жабысқақтығы\r\n* Диарея (іш өтуі)\r\n* Шаштың түсуі\r\n* Жоғары артериалдық қысым\r\n* Көздің қышуы немесе тітіркенуі\r\n* Терінің қышуы\r\n* Әйелдерде етеккір айналымының болмауы немесе бұзылысы\r\n* Жүрек айнуы немесе құсу\r\n* Көздің ұясынан дөңестеніп шығып тұруы (экзофтальм)\r\n* Жүрек соғуының жиілеу немесе жүрек ырғағының бұзылысы \r\n* Терінің қызаруы\r\n* Жамбас пен иықтың бұлшық еттерінің әлсіздігі\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер медициналық тексеруді өткізеді, ол кезде анықталуы мүмкін:\r\n\r\n* Систолиялық артериалдық қысымның артуы\r\n* Жүрек  ырғағының бұзылысы \r\n* Қолдың дірілдеуі\r\n* Көздің маңайының қабынуы немесе тітіркенуі\r\n\r\nҚалқанша  без гормондарының деңгейін зерттеу үшін тағайындалатын қан талдаулары: \r\n\r\nТТГ, Т3 және Т4.\r\n\r\nСондай-ақ, келесілерді анықтау үшін талдаулар тағайындалады:\r\n\r\n* Холестерин деңгейі\r\n* Глюкоза\r\n* Радиоактивті  йодтың жұтылуы\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеудің бағыты симптомдардың себебі мен ауырлығына байланысты. Гипертиреоз әдетте, келесі бірнеше әдістемелердің көмегімен емделеді:\r\n\r\n* Антитиреоидтық дәрілік препараттар\r\n* Қалқанша  бездің тінін бұзу және гормондардың артық өндірілуін тоқтату үшін радиоактивтік  йод\r\n\r\n·         Қалқанша  безді алып тастау үшін хирургиялық операция\r\n\r\nЕгер қалқанша без хирургиялық жолмен алынып тасталатын болса, науқас өмір бойы қалқанша бездің препараттармен алмастыру емдеуін қабылдауы тиіс.\r\n\r\nТамырдың соғуының жиілеуі, тершеңдік және мазасыздық сезімі секілді симптомдарды емдеу үшін  бета-тежеу тобының препараттары тағайындалады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nГипертиреоз емдеуге келеді. Кейбір жағдайларда емдеусіз де өтеді.\r\n\r\nГрейвс ауруы салдарынан болған гипертиреоз әдетте, біртіндеп күшейеді. Оның көптеген асқынулары бар, олардың кейбірі күрделі және өмірдің сапасына әсер етуі мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары \r\n\r\nКриз – инфекцияға немесе күйзеліске байланысты гипертиреоз симптомдарының күрт нашарлауы. Бұл кезде қызба, назар қоюдың төмендеуі және іштің ауырсынуы байқалады. Науқастар ауруханада емделуі тиіс.\r\n\r\nАурудың басқа асқынуына жататындар:\r\n\r\n* Жүрек ырғағының жиілеуі, аритмия немесе жүрек жеткіліксіздігі секілді аурулар \r\n* Остеопороз\r\n\r\n Хирургиялық араласуға байланысты асқынуға жататындар:\r\n\r\n* Мойындағы тыртық\r\n* Дауыс байламдарының зақымдануына сай қарлығу\r\n* Қалқансерік бездердің (қалқанша бездің қасында орналасқан) зақымдануына сай қандағы кальцийдің төмен деңгейі\r\n* Гипотиреоз (қалқанша бездің гипофункциясы)\r\n \r\n\r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nГипертиреоздың симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет. Келесі симптомдар болса, «103» телефоны арқылы шұғыл медициналық жәрдем қызметіне хабарласыңыз:\r\n\r\n* Естің бұзылысы\r\n* Бас айналуы\r\n* Жүрек соғуының жиілеуі немесе ұдайы соқпауы\r\n\r\nГипертиреозды емдеуде қалқанша  без гипофункциясының симптомдары пайда болса, дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* Депрессия\r\n* Мінез-құлықтық және денелік баяулық\r\n* Салмақ қосу\r\n\r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nТиреотоксикоз.\r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000356.htm\r\n\r\nАудармашы: Асель Стамбекова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(318,'article','154','Іншек кандидозы','kz','2018-07-23 04:18:09','2018-07-23 04:08:00','Іншек кандидозы  көбінесе, Candida Albicans ашытқы зеңінен туындайтын іншек инфекциясы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=154',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','І','Іншек','y','   Іншек кандидозы Іншек кандидозы  көбінесе, Candida Albicans ашытқы зеңінен туындайтын іншек инфекциясы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nІншек кандидозы  көбінесе, Candida Albicans ашытқы зеңінен туындайтын іншек инфекциясы.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nІншек ашытқы инфекциясы көпшілік әйелдерде кездеседі. Candida Albicans – кең таралған зең. Ол көбінесе, аз мөлшерде іншекте, ауызда, асқазан-ішек жолдарында және теріде кездеседі. Әдетте, бұл симптомдардың пайда болуын және аурудың дамуын туындатпайды.\r\n\r\n\r\n\r\nСуретте Кандида шоғырының флуоресценттік микроскопиясы көрсетілген. Кандида  - ашытқы инфекциясы, аурудың жеңіл түрін туындатады, бірақ, әлсіреген адамдарда өмір үшін қауіпті ауруларға апаруы мүмкін.\r\n\r\nКандидалар және көптеген басқа микроорганизмдер әдетте, іншекті мекендейді, бірі-бірінің тепе-теңдігін қолдайды.\r\n\r\nДегенмен, кейде Candida Albicans саны артады, бұл ашытқы инфекциясының пайда болуына апарады.\r\n\r\n \r\n\r\n‘’зеңдік инфекциялар басқа мақсатпен тағайындалған антибиотиктеді қабылдау курсынан кейін пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАнтибиотиктер іншектегі  микроорганизмдердің қалыпты үйлесімін өзгертеді, олар қалыпты жағдайда зеңдік флораны басатын бактериялардың өсуін тежейді. ‘’ \r\n\r\nБұл келесі жағдайларда орын алады:\r\n\r\n·         Инфекциялардың басқа түрлерін емдеу үшін антибиотиктер қабылдау Антибиотиктер іншектегі  микроорганизмдердің қалыпты үйлесімін өзгертеді және қорғанысты бактериялардың санының азаюына апарады.\r\n\r\n·         Жүктілік\r\n\r\n·         Семіздік                                                                \r\n\r\n·         Қант диабеті.\r\n\r\nАшытқы инфекциясы жыныстық жолмен берілмейді. Дегенмен, кейбір ерлерде жұқпаланған серіктеспен жыныстық қатынастан кейін жыныстық мүшесінде қышу және бөріткен секілді симптомдар пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nІншектік ашытқы инфекциялары денсаулықта басқа мәселенің болуының белгісі болуы мүмкін. Басқа  іншектік инфекциялар қате түрде іншектік кандидоз саналуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n·         Іншектен аукытқулы бөліністер\r\n\r\n·         Сулы, ақ, қою, көпіршікті бөліністер\r\n\r\n·         Жыныстық қатынас кезіндегі ауырсыну\r\n\r\n·         несеп шығарудың ауырсынуы\r\n\r\n·         вульваның қызаруы және ісінуі  \r\n\r\n·         іншектің қышуы, күйдіру сезімі.\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nГинекологиялық қарау кезінде вульваның, іншектің, оның мойнының қызаруы және ісінуі анықталуы мүмкін.  Дәрігер іншектің қабырғасында құрғақ, ақ дақтарды, вульвадағы сызаттарды анықтайды.\r\n\r\nІншектен шығатын бөліністің аздаған мөлшерін микроскоптың көмегімен қарастырады. Кейде өткізген емдеуге қарамастан немесе инфекцияның симптомдары жақсармағанда немесе қайталанатын болса, өсінді алынады. Емдеуші дәрігер симптомдардың басқа себептерін ескеру үшін талдау тағайындайды.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nІншектік ашытқы инфекцияларын емдеу үшін крем немесе суппозитарий (іншекке салынатын) түріндегі дәрілер қол жетімді. Олардың көпшілігін рецептісіз сатып алуға болады.\r\n\r\nҮй жағдайында емделуге болады, егер:\r\n\r\n·         симптомдар әлсіз көрінсе, жамбас қуысында ауырсыну болмаса немесе температура жоғары болмаса,\r\n\r\n·         бұл алғашқы ашытқылық инфекция емес және және өткенде ашытқылық инфекциялардың үлкен көлемі болмаған.\r\n\r\n·         Жүктілік жоқ\r\n\r\n·         Соңғы жыныстық қатынастан кейін басқа венерологиялық ауруларға шалдығу мүмкіндігі туралы мазасыздық болмаса.\r\n\r\nІншек кандидозын емдеу үшін түрлі зеңдерге қарсы дәрілер қолданылады, оларды дәрігер тағайындайды.\r\n\r\nНұсқаулықпен мұқият танысып, препаратты тағайындалуы бойынша қолдану қажет. Жағдайыңыз жақсарса да, препаратты қабылдауды белгіленген мерзімінен бұрын тоқтатпаңыз. Сізге дәріні 3-7 күн бойы қабылдау қажет болады, алған дәріге байланысты. Инфекция қайталанбаса, бір күндік емдеу курсы тағайындалады, дәрігер әдетте «флуконазол» аталатын дәріні тағайындайды. Бұл капсуланы бір рет қана ішесіз. Егер симптомдар күрделі болса, немесе іншек кандидозы қайталанса, сізге қажет:\r\n\r\n·         Емдеу курсы - 14 күн,\r\n\r\n·         Іншек суппозиторийі Клотримазол немесе Флуконазол таблеткалары – әр апта сайын,  жаңадан жұқпалану жағдайларының алдын алу үшін.\r\n\r\nІншектен бөлініс шығуының алдын алу және емдеу шаралары:\r\n\r\nЖыныстық ағзалар аумағын құрғақ және таза ұстаңыз. Сабын қолданбаңыз және сумен ғана шайыныңыз. Жылы, бірақ, ыстық емес ваннада отыру симптомдарыңызды жеңілдетуі мүмкін.\r\nБүркуді (спринцтеу) қолданбауға тырысыңыз. Көпшілік әйелдер етеккірден кейін немесе жыныстық қатынастан кейін бүрку арқылы өздерін таза сезінетін болғанымен, бұл іншектен бөліндіні ұлғайтуы мүмкін, себебі, бүрку кезінде инфекциядан қорғайтын пайдалы бактериялар да іншектен жойылып кетеді.\r\nАнтибиотик қабылдауда ашытқылық инфекцияның пайда болуының алдын алу үшін тірі өсінділі йогурт немесе ацидофильді лактобактерияларды қабылдаңыз.\r\nЖыныстық жолмен берілетін инфекцияларға шалдығу немесе инфекцияның таралуын болдырмас үшін презервативтер қолданыңыз.\r\nЖыныстық ағзалар аумағына гигиеналық спрейлерді, парфюмерия немесе опа-далапты қолданбаңыз.\r\nТітіркенуді туындататын тар шалбар, қысатын іш киім кимеуге тырысыңыз.\r\nМақта матадан іш киім немесе мақта жіпті колготки киіңіз. Жібек пен нейлоннан іш киім кимеңіз, себебі, бұл маталар ауа ағынын жібермейді. Осыдан жыныстық ағзалар аумағында тер бөлінуі көбейіп, тітіркену пайда болады.\r\nГигиеналық төсемшелер қолданған жөн. Тампондарды қолданбаңыз.\r\nҚант диабеті болса, қандағы қант деңгейін бақылауға алыңыз. \r\n \r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001511.htm\r\n\r\nАудармашы: Асель Стамбекова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(319,'article','167','Контузия немесе «мидың шайқалуы»','kz','2018-07-24 11:26:44','2018-07-24 11:21:00','Мидың шайқалуы – күрделі ауру, бұл кезде шайқалуды туындатқан жарақаттан кейін соңғы бірнеше апта, ал кейде бірнеше ай  өткенде бас ауруы немесе бас айналуы секілді симптомдар пайда болады.\r\n\r\nМидың шайқалуы дегеніміз – жеңіл бассүйек-ми жарақаты, көбінесе, бастың соққысынан кейін пайда болады. Есті жоғалту мұндай диагнозды қою үшін міндетті шарт емес. Шын мәнісінде, мидың шайқалуының даму қаупі бастапқы жарақаттың ауырлығымен байланысты емес.\r\n\r\nКөптеген адамдарда аурудың симптомдары алғашқы 7-10 күнде пайда болады және жарақаттан кейін үш ай ішінде өтеді, бірақ, кейде бір жыл бойы немесе одан ұзақ уақыт бойы сақталады.  Мидың шайқалуын емдеу аурудың симптомдарын жеңілдетуге бағытталған.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=167',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Контузия','y','   Контузия немесе «мидың шайқалуы» Мидың шайқалуы – күрделі ауру, бұл кезде шайқалуды туындатқан жарақаттан кейін соңғы бірнеше апта, ал кейде бірнеше ай  өткенде бас ауруы немесе бас айналуы секілді симптомдар пайда болады.\r\n\r\nМидың шайқалуы дегеніміз – жеңіл бассүйек-ми жарақаты, көбінесе, бастың соққысынан кейін пайда болады. Есті жоғалту мұндай диагнозды қою үшін міндетті шарт емес. Шын мәнісінде, мидың шайқалуының даму қаупі бастапқы жарақаттың ауырлығымен байланысты емес.\r\n\r\nКөптеген адамдарда аурудың симптомдары алғашқы 7-10 күнде пайда болады және жарақаттан кейін үш ай ішінде өтеді, бірақ, кейде бір жыл бойы немесе одан ұзақ уақыт бойы сақталады.  Мидың шайқалуын емдеу аурудың симптомдарын жеңілдетуге бағытталған. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nАнықтамасы\r\n\r\nМидың шайқалуы – күрделі ауру, бұл кезде шайқалуды туындатқан жарақаттан кейін соңғы бірнеше апта, ал кейде бірнеше ай  өткенде бас ауруы немесе бас айналуы секілді симптомдар пайда болады.\r\n\r\nМидың шайқалуы дегеніміз – жеңіл бассүйек-ми жарақаты, көбінесе, бастың соққысынан кейін пайда болады. Есті жоғалту мұндай диагнозды қою үшін міндетті шарт емес. Шын мәнісінде, мидың шайқалуының даму қаупі бастапқы жарақаттың ауырлығымен байланысты емес.\r\n\r\nКөптеген адамдарда аурудың симптомдары алғашқы 7-10 күнде пайда болады және жарақаттан кейін үш ай ішінде өтеді, бірақ, кейде бір жыл бойы немесе одан ұзақ уақыт бойы сақталады.  Мидың шайқалуын емдеу аурудың симптомдарын жеңілдетуге бағытталған.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nМидың шайқалуының симптомдарына жататындар:\r\n\r\n* Бас ауыруы\r\n* Бас айналуы\r\n* Шаршау\r\n* Ашушаңдық\r\n* Үрейлену сезімі\r\n* Ұйқысыздық\r\n* Зейінді шоғырландыру және есте сақтаудың төмендеуі\r\n* Шу мен жарыққа асқан сезімталдық\r\n \r\n\r\nМидың шайқалуынан кейінгі бас ауыруы өзгеруі мүмкін және ширығу ауырсынуы немесе сақина секілді болады. Көпшілік жағдайда ширығу ауырсынуы кездеседі, ол бастың жарақаты кезінде болған мойынның зақымымен байланысты болуы мүмкін. Кейбір жағдайда жеңіл бассүйек-ми жарақатынан кейін адамдар түрлі мінез-құлықтық немесе көңіл-күйлік бұзылыстарға ұшырайды. Отбасының мүшелері адамның ашушаң, күмәншіл болатынын, жиі таласу немесе қырсығу әдетін байқайды. \r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер бастың жарақаты естің қалыпсыздығын немесе амнезияны (болғанды ұмыту) туындатса, естен танбасаңыз да, дәрігерге көріну қажет.  Егер мидың шайқалуы спортпен айналысу кезінде пайда болса, дене жаттығуын тоқтатыңыз. Алынған жарақаттың асқынуының пайда болу қаупін азайту үшін дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nКейбір сарапшылардың ойынша, мидың шайқалуының симптомдары мидың құрылымдық зақымдануына байланысты туындайды. Басқалары аурудың симптомдары психологиялық факторларға байланысты санайды, себебі, бас ауыруы, бас айналуы және ұйқы мәселелері секілді симптомдар депрессия, үрейлену немесе жарақаттан кейінгі күйзелістік бұзылыс  кезіндегі симптомдарға ұқсас. Көптеген жағдайларда  мидың жарақатының физиологиялық салдары және оларға көңіл-күй серпіні симптомдардың дамуында роль атқарады. \r\n\r\nЗерттеушілер неліктен кейбір адамдарда жарақаттан кейін тұрақты симптомдар болатындығы, кейбірінде – болмайтындығы туралы нақты айта алмайды. Жарақаттың ауырлығы және мидың шайқалуының тұрақты симптомдарының даму ықтималдығы арасында дәлелденген байланыс жоқ.\r\n\r\n \r\nҚауіп факторлары\r\n\r\nМидың шайқалуының қауіп факторларына жататындар:\r\n\r\n* Адамның жасы. Зерттеулерге сай, адамның жасы мидың шайқалуының дамуы үшін қауіп факторы болады.\r\n* Жынысы. Әйелдерде мидың шайқалуы жиі анықталады, бірақ, бұл әйелдердің медициналық көмекке жиі жүгінуне байланысты болуы мүмкін.\r\n* Жарақат. Автокөліктегі апат, спортпен айналысу, құлау салдарынан болатын жарақаттар әдетте осы аурудың пайда болуына апарады.\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nЕшқандай тексеру мидың шайқалуын дәлелдей алмайды. Дәрігер осыған ұқсас симптомдарды туындататын басқа әлеуетті мәселелер болуын тексеру үшін миды тексерістен өткізеді. Әдетте, мидың ауытқуларын анықтау үшін компьютерлік томографияны (КТ) өткізген жөн.\r\n\r\nЕгер сізде жиі бас айналуы болса, сізді құлақ, мұрын және көмей ауруларына маманданған дәрігерге бағыттайды. Мазасыздық пен депрессияға шалдықсаңыз, немесе есте сақтау мен күнделікті тіршілік мәселелерін шешуде  қиналатын болсаңыз, психологқа немесе психиатрға бағыттау қажет болады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nМидың шайқалуының арнайы емі жоқ. Оның орнына дәрігер сізде пайда болған симптомдарды емдейді. Түрлі симптомдар мен олардың кездесу жиілігі әр адам үшін ерекше болады.\r\n\r\nБас ауыруы\r\n\r\nБастың сақина ауруын немесе шируғыдан болатын бас ауруын емдеу үшін қолданылатын препараттар, оның ішінде, кейбір антидепрессанттар мидың шайқалуына байланысты бас ауруында тиімді болуы мүмкін.   Мысалы:\r\n\r\n* Амитриптилин. Бұл препарат сондай-ақ, жарақаттан кейінгі зақымдануды емдеу үшін, сондай-ақ, мидың шайқалуына байланысты ашушаңдық, бас айналуы және депрессия секілді симптомдарды емдеу үшін кеңінен қолданылады.\r\n* Дигидроэрготамин(DHE 45) – метоклопрамидпен (​​Реглан) бірге. Бұл препараттар созылмалы бас ауруын жеңілдетеді, бірақ, олар көктамыр арқылы аурухана жағдайында қолданылуы тиіс.\r\n* Мидың  шайқалуы кезінде ауырсынуды басатын препраттарды шамадан тыс қолдану тұрақты бас ауруының пайда болуына апаруы мүмкін.\r\n\r\nЕсте сақтау және ойлау мәселелері\r\n\r\nҚазіргі кезде жеңіл бассүйек-ми жарақатынан кейін когнитивтік (танымдық) мәселелерді емдеу үшін ешқандай дәрілік препараттарды қабылдау ұсынылмайды.  Ми шайқалуы кезінде когнитивтік  (танымдық) мәселелер болуында уақыт – оңтайлы емдеу, себебі, симптомдардың көпшілігі жарақаттан кейін бірнеше апта немесе ай өткенде өздігінше өтеді.\r\n\r\nКогнитивтік емдеудің кейбір түрлері пайдалы болады, мысалы, қалта күнтізбесін, электрондық органайзерді қолданудағы немесе есте сақтау мен назар қоюдағы олқылықтарды жою үшін, басқа әдістерді  қолданудағы дағдыларды жаттықтыру жүргізілетін реабилитация.\r\n\r\nДепрессия және мазасыздық\r\n\r\nМидың шайқалуының симптомдары зақымданушы симптомдарының себебін және уақыт өткенде өздерін жақсы сезінетіндігін білгенде, жиі жақсарады. Ауру жайлы білу адамның үрейін азайтады және тыныштануына көмектеседі.  Депрессия және мазасыздық симптомдары күшейгенде емдеудің бірнеше нұсқалары бар:\r\n\r\nПсихотерапия. Мәселелерді психологпен немесе психиатрмен талқылау, олардың бассүйек-ми жарақатына ұшыраған адамдарды емдеу тәжірибесі аса пайдалы.\r\nДәрілік препараттар. Үрейге немесе депрессияға ұшырағанда антидепрессанттар немесе тыныштандыратын препараттар ұсынылуы мүмкін.\r\n \r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nМидың шайқалуын алдын алудың жалғыз белгілі тәсілі – бастың жарақатын болдырмау.\r\n\r\nБастың жарақатына қалай ұшырамауға болады\r\n\r\nӘрбір әлеуетті қауіпті жағдайға дайын болу мүмкін болмаса да, бастың жарақатының жиі кездесетін себебінен алшақ болу үшін кеңестер беріледі:\r\n\r\n* Автокөлікте келе жатқанда қауіпсіздік белдігін салыңыз және балалардың жасына сәйкес қауіпсіз орындықта отыруын қадағалаңыз. 13 жасқа дейінгі балалар артқы орында отырғаны қауіпсіз, әсіресе, егер автокөлікте қауіпсіздік «жастықтары» болмаса.\r\n* Өзіңіз және балаңыз велосипедте, роликті конькиде, шаңғыда, сноубордта болғанда,  футбол ойнағанда, скейтбордингте, атқа мінгенде, мотоциклде бастың арнайы киімін (шлемін) киіп жүру қажет.\r\n* Үйде құлаудың алдын алыңыз,мысалы, шағын кілемшелерді төсемеңіз, жарықты жақсартыңыз, саты болса, сүйенетін жақтау қойыңыз.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(320,'article','178','Құлақтың құлығы','kz','2018-07-25 16:19:27','2018-07-25 16:08:00','Есту каналы түкті фолликулдардан және құлақтың құлығын өндіретін бездерден тұрады. Құлық әдетте, сыртқа қарай жылжиды және құлақты шайғанда оны тазалауға болады.\r\n\r\nБірақ, құлық жиналып, тығын пайда болуы және есту каналын бітеуі мүмкін. Құлық – естімей қалудың жиі кездесетін себептерінің бірі.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=178',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Құлақтың','y','   Құлақтың құлығы Есту каналы түкті фолликулдардан және құлақтың құлығын өндіретін бездерден тұрады. Құлық әдетте, сыртқа қарай жылжиды және құлақты шайғанда оны тазалауға болады.\r\n\r\nБірақ, құлық жиналып, тығын пайда болуы және есту каналын бітеуі мүмкін. Құлық – естімей қалудың жиі кездесетін себептерінің бірі. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЕсту каналы түкті фолликулдардан және құлақтың құлығын өндіретін бездерден тұрады. Құлық әдетте, сыртқа қарай жылжиды және құлақты шайғанда оны тазалауға болады.\r\n\r\nБірақ, құлық жиналып, тығын пайда болуы және есту каналын бітеуі мүмкін. Құлық – естімей қалудың жиі кездесетін себептерінің бірі.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\n\r\n\r\nҚұлақ сыртқы, ортаңғы және ішкі бөлімдерден тұрады. Сыртқы құлақ қалқанынан және сыртқы есту каналынан тұрады.\r\n\r\nҚұлық құлақты қорғайды:\r\n\r\n‘’Ол құлақты шаң, бактериялар, басқа да микробтар мен ұсақ заттардың түсуінен қорғайды.\r\n\r\nҚұлақ каналының нәзік терісін құлақ каналының сұйықтығынан тітіркенуінен қорғайды.’’\r\n\r\nКейбір адамдарда бездер құлықты көп өндіреді, және ол құлақтан оңай алынбайды.  Осыдан, құлық құлақ каналында қатайып, оны бітейді. Құлақты тазалау кезінде құлық әрі қарай өтіп, есту каналы тежелуі мүмкін.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n* Құлақтағы ауырсыну\r\n* Құлақтың толып кетуі немесе естімей қалатындай, бітелу сезімі\r\n* Құлақтағы шудың естілуі\r\n* Естуді ішінара жоғалту, ол нашарлауы мүмкін.\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nКөптеген жағдайларда құлықтан үй жағдайында арылуға болады. Оны жұмсарту үшін келесі заттектерді қолдануға болады:\r\n\r\n* Балалар майы\r\n* Сатылатын тамшылар\r\n* Глицерин\r\n* Минералдық май\r\n* Су\r\n \r\nҚұлықтан арылудың басқа тәсілдері:\r\n\r\n* Дене температурасындағы суды қолданыңыз (суық немесе ыстық су қысқа мерзімдік, бірақ, күшті бас айналуына апаруы мүмкін).\r\n\r\n* Есту каналын түзету үшін басты тік ұстап, құлақтың қалқанын жоғары созыңыз.\r\n\r\n* Шприцті қолданып, судың аздаған ағынын құлақ каналына құлықтың қасына мұқият бағыттау қажет.\r\n\r\n* Су ағуы үшін басты бір жаққа қисайту, оны бірнеше рет орындау қажет.\r\n\r\nҚұлақтың зақымдануын немесе инфекциясын болдырмау үшін:\r\n\r\n* Дыбыс жарғағында саңылау болса, құлақты ешқашан шаймаңыз.\r\n*  Ауыз қуысын тазалайтын ирригатормен құлақты шаймаңыз.\r\n \r\nҚұлықты алғаннан кейін құлақты мұқият кептіріңіз. Құлақты кептіру үшін шашты кептіретін фенді қолдануға болады, аз қуатын пайдаланып, немесе құлаққа бірнеше тамшы спирт тамызуға болады.\r\n\r\nҚұлақ каналын саусаққа оралған шүберекпен немесе қағаз салфеткамен тазалауға болады. Құлақты ылғалдандыру және құлықтың кеуіп кетуінің алдын алу үшін минералды май қолданылуы мүмкін.\r\n\r\n* Құлақты тым жиі және қатты тазалауға болмайды. Құлық құлақты қорғайды.\r\n* Есту каналын қандай да бір затпен, мысалы, мақталы таяқшамен тазалауға тырыспаңыз.\r\n \r\nЕгер құлықты алып тастай алмасаңыз, немесе жайсыздық сезінсеңіз, дәрігерге көрініңіз, ол келесі тәсілдермен құлықты алып тастайды:\r\n\r\n* Ирригациялық (ылғалды) жолмен\r\n* Есту каналының ішіндегісін сору арқылы\r\n* Кюретка аталатын аспаппен.\r\n* Микроскоптың көмегімен.\r\n \r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nҚұлықтар қайтадан пайда болуы мүмкін. Естімеу бұл кезде уақытша болады, әдетте, құлықты алғаннан кейін орнына келеді.\r\n\r\nСирек жағдайда құлықты өздігінше алып тастауға тырысу есту каналындағы инфекцияға немесе дыбыс жарғағының зақымдануына апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nҚұлақтағы құлықты алып тастай алмағанда дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\nҚұлық болғанда келесі симптомдар орын алса, дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n* Құлақтан бөлінді шығуы\r\n* Құлақтың ауырсынуы\r\n* Қызба  \r\n* Құлықты алып тастағаннан кейінгі естімей қалу.\r\n \r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nҚұлық; құлақтың бітелуі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(321,'article','184','Ларингит','kz','2018-07-25 17:21:45','2018-07-25 17:06:00','Ларингит – көмейдің ісінуі және тітіркенуі (қабынуы). Ларингит әдетте, дауыстың қарлығуымен немесе дауысты жоғалтумен қосарланады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=184',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Л','Ларингит','y','   Ларингит Ларингит – көмейдің ісінуі және тітіркенуі (қабынуы). Ларингит әдетте, дауыстың қарлығуымен немесе дауысты жоғалтумен қосарланады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЛарингит – көмейдің ісінуі және тітіркенуі (қабынуы). Ларингит әдетте, дауыстың қарлығуымен немесе дауысты жоғалтумен қосарланады.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n \r\n\r\n\r\nКөмейдің (тамақтың) құрылысына өңеш, кеңірдек, көмекей қақпашығы және бадамшабез кіреді.\r\n\r\nКөмей кеңірдектің үстіндегі тыныс алу жолдарының жоғарғы бөлігінде орналасқан. Дауыс байламдары көмейдің құрамдас бөлігі. Егер дауыс байламдары қабынса немесе жұқпаланса, олар ісінеді. Бұл дауыстың қарлығуына апаруы мүмкін. Кейде дауыс байламдары тыныс жолдарына ауа ағынын жабуы мүмкін. \r\n\r\nЛарингиттің жиі себебі - суық тию немесе тұмаудан болған инфекция. Ол келесі жағдайларман шартталуы мүмкін:\r\n\r\n* Аллергия\r\n\r\n* Бактериалдық инфекция\r\n\r\n* Бронхит\r\n\r\n* Гастроэзофагеалдық рефлюкс ауруы (ГЭРБ)\r\n\r\n* Жарақат\r\n\r\n* Тітіркендіргіштер және химиялық заттектер\r\n\r\n* Пневмония\r\n\r\nЛарингит көбінесе, жоғары тыныс алу жолдарының инфекциясымен бірге пайда болады.\r\n\r\nБалаларда кездесетін ларингиттің түрлері тыныс алу жолдарының қатерлі –өлім-жітімді бітелуіне апаруы мүмкін. Оған жататандар:\r\n\r\n* қыспақ\r\n\r\n* Эпиглоттит (көмекей қақпашығының қабынуы)\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n* Қызба  \r\n\r\n* Дауыстың қарлығуы\r\n\r\n* Мойындағы лимфа түйіндерінің ұлғаюы\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nМедициналық тексеру кезінде респираторлық инфекциядан болатын дауыстың қарлығуы анықталуы мүмкін.\r\n\r\nБір ай бойы дауысы қарлыққан науқастар (әсіресе, темекі шегушілер) ЛОР-дәрігерге (отоларингологқа) көмейді және жоғарғы тыныс алу жолдарын тексеру үшін көрінуі қажет.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЛарингит вирустан болғандықтан, антибиотиктер көмектеспейді. Емдеуші дәрігер ауруды емдеу әдісі туралы шешім қабылдайды.\r\n\r\nДауысқа демалыс беру дауыс байламдарының қабынуын азайтуға көмектеседі. Ылғалдандырғыштар ларингитте болатын күйдіру сезімін басуға көмектеседі. Ісінуге қарсы және ауырсынуды басатын дәрілік препараттар жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясының симптомдарын жеңілдетеді.  \r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nКүрделі себептері болмайтын ларингит, көбінесе, өздігінше өтеді.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nСирек жағдайда ауыр тыныс алу жеткіліксіздігі дамуы мүмкін, мұндайда шұғыл медициналық жәрдем қажет.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nДәрігерге келесі жағдайларда көрініңіз:\r\n\r\n* Тісі шықпаған кішкентай сәбиде тыныс алудың қиындауы және жұтудың бұзылысы, сілекей ағуы байқалады\r\n* 3 айлықтан кіші балада дауысының қарлығуы байқалады\r\n* Қарлығу сәбиде – 1 аптадан артық, ересекте – 2 аптадан артық болса.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\n* Суық тию және тұмау маусымында жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциясына шалдыққан адамдардан алшақ жүріңіз\r\n\r\n* Қолды жиі жуыңыз\r\n\r\n* Дауысқа жүктеме түсірмеңіз\r\n\r\nТемекі шегуді қою қарлығуға апаратын бастың, мойынның немесе өкпенің ісіктерінің пайда болуының алдын алуға көмектесуі мүмкін.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(322,'article','193','Менингит','kz','2018-07-28 13:02:45','2018-07-28 12:51:00','Менингит – бұл миды және жұлынды жауып тұратын қабықшаның бактериалдық қабынуы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=193',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Менингит','y','   Менингит Менингит – бұл миды және жұлынды жауып тұратын қабықшаның бактериалдық қабынуы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nМенингит – бұл миды және жұлынды жауып тұратын қабықшаның бактериалдық қабынуы.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nМенингиттің жиі себебі әдетте, емдеусіз өтетін вирустық инфекциялар. Бірақ, бактериалдық инфекциядан болған  менингит – аса күрделі ауру және сәйкес емдегеннің өзінде өлім-жітімге немесе мидың зақымдануына апаруы мүмкін.\r\n\r\nСондай-ақ, менингитің себептері:\r\n\r\n* Химиялық заттектер\r\n* дәрілік аллергия\r\n* зеңдер\r\n* Паразиттер\r\n* Ісіктер.\r\nвирустық менингиттің көпшілігі энтеровирустан болады, бұл ішектің зақымдану себебі де болуы мүмкін.\r\n\r\nМенингиттің пайда болуы себебі басқа да вирустар болуы мүмкін.\r\n\r\n* Менингит герпес вирусынан болуы мүмкін. Бірақ, герпес ойық жарасы немесе гениталдық герпесі бар адамдар менингиттің даму қаупі бар топқа жатпайды.\r\n* Борықтану (свинка) немесе АИТ (ВИЧ) қоздыратын вирустар - асептикалық менингиттің пайда болуы себебін құрауы мүмкін.\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nВирустық менингит бактериалдықтан жиі кездеседі және жеңіл өтеді. Әдетте, ол жаздың соңында және күздің басында кездеседі. Көбінесе, балалар және 30 жасқа дейінгі ересектер шалдығады.\r\n\r\nБактериалдық менингит – шұғыл медициналық жәрдемді қажет ететін ауру. Бұл жағдайда науқасты дереу ауруханаға жатқызу қажет. Аурудың симптомдары тез дамуы мүмкін және оған кіретіндер:\r\n\r\n* Қызба және қалтырау\r\n* Психикалық жағдайдың өзгеруі\r\n* Жүрек айнуы және құсу\r\n* Жарыққа сезімталдық\r\n* Күшті бас ауыруы\r\n* Бұлшық еттің сіресуі (менингизм)\r\n\r\nОсы ауру кезінде кездесетін басқа симптомдар:\r\n\r\n* Жүйкелік қозу\r\n* Балалардың еңбегінің (балалардың қатпаған еңбегі)  ісінуі\r\n* Назар қоюдың төмендеуі\r\n* Баланың емшекті нашар емуі немесе тітіркенгіштігі\r\n* Тыныс алудың жиілеуі\r\n* Әдеттегідей емес орналасу, бұл кезде басы мен мойны артқа шалқайған (опистотонус)\r\n\r\nМенингит жаңа туған сәбилер мен балаларда қызбаның себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nӨзін сезіну жағдайы бойынша балада бактериалдық немесе вирустық менингит болуын анықтауға болады. Бұл емдеуші дәрігердің міндеті. Менингиттің симптомдарына тиісті назар аударыңыз.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер немесе медбике науқасты қарап, тексеріс өткізеді. Тексеру барысында байқалуы мүмкін:\r\n\r\n* Жүрек ырғағының жиілеуі (тахикардия)\r\n* Қызба  \r\n* Психикалық жағдайдың өзгеруі\r\n* Мойын бұлшық етінің сіресуі \r\n\r\n\r\n\r\nМенингиттің көрнекі симптомдарының бірі - Брудзинский симптомы. Мойын бұлшық етінің айқындалған сіресуінен басты төмен еңкейткенде тізе және жамбас буындары бүгіледі. \r\n\r\n\r\n\r\nМенингиттің көрнекі симптомдарының бірі - Керниг симптомы. Тізе астылық сіңірдің ширығуы салдарынан науқас 90 градусқа бүгілген  аяғын тікейтіп, жаза алмайды.  \r\n\r\nЕгер дәрігер Сізде немесе балаңызда менигит бар деп санаса, әрі қарай зерттеу үшін жұлын сарысуының (ликвордың) үлгісін алу үшін жұлын пункциясын өткізу қажет. \r\n\r\nМенингитке күмән болса, сондай-ақ, келесі зерттеу әдістері де жүргізіледі:\r\n\r\n* Қан талдауы\r\n* Кеуде қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы\r\n* Мидың компьютерлік томографиясы (КТ).\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nБактериалдық менингитті емдеу үшін антибиотиктер тағайындалады. Нақты бактерияға қарсы препаратты таңдау инфекцияны туындатқан бактерияның түріне байланысты. Антибиотиктер вирустық менингитті емдемейді.\r\n\r\nГерпестік менингиті бар науқастарға вирусқа қарсы препараттар тағайындалады.  \r\n\r\nЕмдеудің басқа түрлері:\r\n\r\n* Сұйықтықтарды тамыр арқылы енгізу\r\n* Мидың ісінуі, шок немесе құрысу секілді симптомдарды емдеу үшін дәрілік препараттарды қабылдау.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nНеврологиялық асқынулардың алдын алу үшін бактериалдық менингитті ерте анықтау және сәйкес емдеу қажет. Вирустық менингит әдетте, жеңіл түрде өтеді. Ал симптомдары 2 аптадан кейін қандай да бір асқынуы болмастан жойылуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n* Мидың зақымдануы\r\n* Бассүйек пен мидың арасында сұйықтық жиналуы (субдуралдық бөлініс)\r\n* Естімей қалу\r\n* Гидроцефалия\r\n* Құрысу\r\n \r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер өзіңізде немесе балаңызда менингиттің симптомдары болса, шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз. Емдеуді ерте бастау жақсы болжамды береді.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nКейбір вакциналар менингиттің түрлерінің алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\n* Антигемофильдік вакцина (вакцина ХИБ) балалардағы бактериалдық менингиттің сәйкес түрінің алдын алуға көмектеседі.\r\n*  Пневмококтық конъюгирленген вакцина қазір балаларды міндетті түрде иммунизациялау бағдарламасына кіреді. Пневмококкты  менингиттің алдын алуда аса тиімді.\r\n \r\nМенингококты  менингитке шалдыққан науқаспен тығыз қарым-қатынаста болған адамдарға жұқпаланудың алдын алу үшін антибиотиктер тағайындалады.\r\n\r\nМенингококты вакцинация ұсынылады:\r\n\r\n* 11 – 12 жастағы жасөспірімдерге және вакцинациядан өтпеген жоғары сыныпты бітірушілерге (15-18 жастағы).\r\n* Вакцинациядан  өтпеген және жатақханада тұратын колледждің бірінші курс студенттеріне.\r\n* Көкбауыры жоқ немесе иммундық жүйесінде басқа мәселелер бар 2 жастағы немесе одан асқан балаларға.\r\n*  Менингококқа байланысты аурулар кең таралған елге шығатын адамдарға (дәрігермен кеңесіңіз). \r\n     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(323,'article','217','Омыртқаның жарақаты','kz','2018-07-28 17:29:14','2018-07-28 17:27:00','Омыртқаның жарақаты – сүйектің, байламдар мен омыртқа бағанының нервілерінің зақымдануы. Оған жұлынның – мидың түбінен арқа бойымен белге немесе сүйектерге баратын нервтің зақымдануы кіреді.\r\n\r\nОмыртқаның жарақаты адамды қозғалу мүмкіндігінен  немесе дененің тұстарын қимылдату қабілетінен айырады.\r\n\r\nӘрекеті зақымдану тұсына және зақымданудың ауырлық дәрежесіне байланысты.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=217',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Омыртқаның','y','   Омыртқаның жарақаты Омыртқаның жарақаты – сүйектің, байламдар мен омыртқа бағанының нервілерінің зақымдануы. Оған жұлынның – мидың түбінен арқа бойымен белге немесе сүйектерге баратын нервтің зақымдануы кіреді.\r\n\r\nОмыртқаның жарақаты адамды қозғалу мүмкіндігінен  немесе дененің тұстарын қимылдату қабілетінен айырады.\r\n\r\nӘрекеті зақымдану тұсына және зақымданудың ауырлық дәрежесіне байланысты.   \r\n\r\nОмыртқаның жарақаты – сүйектің, байламдар мен омыртқа бағанының нервілерінің зақымдануы. Оған жұлынның – мидың түбінен арқа бойымен белге немесе сүйектерге баратын нервтің зақымдануы кіреді.\r\n\r\nОмыртқаның жарақаты адамды қозғалу мүмкіндігінен  немесе дененің тұстарын қимылдату қабілетінен айырады.\r\n\r\nӘрекеті зақымдану тұсына және зақымданудың ауырлық дәрежесіне байланысты.\r\n\r\nОмыртқаның жарақатының белгілері:\r\n\r\n·         Мойынның немесе арқаның күшті ауырсынуы.\r\n\r\n·         Дене бөліктерін қозғалта алмау (салдану -паралич). Мұның себебі – дененің осы бөлігінің тікелей жарақаты немесе ауырсыну болады.\r\n\r\n·         Әлсіздік, шаншу немесе аяқ-қолдың ұйып, жансыздану сезімі.\r\n\r\n·         Қуықты немесе ішекті бақылау қабілетін жоғалтудың қайта анықталуы.\r\n\r\nБастың, беттің, мойынның, немесе арқаның жарақаты болғаннан кейін бірден омыртқаның жарақаты тексерілуі тиіс. Жарақат алған адам қозғалмауы тиіс және дұрыс тасымалдануы қажет, тұрақты салданудың алдын алу үшін басы мен мойны бір сызықтың бойында, орнықты (қозғалмайтын) күйде болуы қажет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(324,'article','237','Пиелонефрит','kz','2018-08-01 06:02:38','2018-08-01 05:55:00','Пиелонефрит — бүйрек түбегінің, тостақшасының, паренхимасының қабыну ауруы, түрлі бактериялардан туындайды, көбінесе, ішек таяқшасынан. \r\nБүйректер – жұпты ағза, несеп түзілу қызметін орындайды. Несепқап (қуық) – іш қуысының төменгі бөлігінде орналасқан қуыс ағза. Онда бүйректің өндіретін сұйық қалдығы - несеп жинақталады. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=237',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Пиелонефрит','y','   Пиелонефрит Пиелонефрит — бүйрек түбегінің, тостақшасының, паренхимасының қабыну ауруы, түрлі бактериялардан туындайды, көбінесе, ішек таяқшасынан. \r\nБүйректер – жұпты ағза, несеп түзілу қызметін орындайды. Несепқап (қуық) – іш қуысының төменгі бөлігінде орналасқан қуыс ағза. Онда бүйректің өндіретін сұйық қалдығы - несеп жинақталады.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n \r\nПиелонефрит — бүйрек түбегінің, тостақшасының, паренхимасының қабыну ауруы, түрлі бактериялардан туындайды, көбінесе, ішек таяқшасынан. \r\n\r\n \r\n\r\nЖенская мочевыделительная система\r\n \r\n \r\n \r\nМужская мочевыделительная система\r\n\r\nБүйректер – жұпты ағза, несеп түзілу қызметін орындайды. Несепқап (қуық) – іш қуысының төменгі бөлігінде орналасқан қуыс ағза. Онда бүйректің өндіретін сұйық қалдығы - несеп жинақталады. \r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nСау адамның несебі – зарарсыз, себебі, құрамында бактериялар болмайды, бірақ, бактериялар несеп жолдарына жақын орналасқан ағзалардан (ішек, жыныс ағзалары) өту арқылы (несеп шығару жолы, несепқап пен несепағар) өтеді, сондай-ақ, лимфа және қан жүйесі арқылы өтіп, несеп жүйесінде көбейеді. Пиелонефрит, сондай-ақ, бүйректен несеп ағуы бұзылған жағдайда да дамиды.\r\n\r\nПиелонефритке кез келген жастағы адам шалдығады, көбінесе, 7 жасқа дейінгі балалар, 18-30 жас аралығындағы әйелдер (жыныстық өмірдің басталуы, жүктілік немесе босануға байланысты), сондай-ақ, егде жастағы ерлер (қуық асты безінің аденомасына, простатитке немесе уретритке шалдыққандар)  ауырады.\r\n\r\nПиелонефриттің жиі себебі – несеп-тас ауруы жиі бүйрек шаншуымен.\r\n\r\nПиелонефриттің дамуы ықтималдығы организмнің жалпы иммунитеті төмендегенде, қант диабетінде, туберкулезде, гиповитаминозда, созылмалы қабыну ауруларында артады.  \r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nПиелонефриттің симптомдары және емдеу тығыз байланысты, сондықтан, аурудың түрлерінің көрінісіндегі оларға тән айырмашылығын білу маңызды.\r\n\r\nЖіті түрі\r\n\r\n·      Несептегі өзгерістер: бұлыңғыр немесе сәл қызыл реңкті, алыстан өткір және сасық иісі болуы мүмкін;\r\n\r\n·      Буында және/немесе белде сыздайтын, кейде жіті ауырсыну, көбінесе, шапқа береді. Науқастар алға еңкейгенде ауырсынудың күшеюін байқайды;\r\n\r\n·      Ұдайы жүрек айнуы, құсумен ұстамасымен;\r\n\r\n·      Денсаулық жақсы болған кезде температураның күрт көтерілуі, қалтырау;\r\n\r\n·      Біртіндеп күшейетін бас ауыруы;\r\n\r\n·      Тәбеттің төмендеуі, жалпы әлсіздік.\r\n\r\nСозылмалы түрі\r\n\r\nКөбінесе симптомсыз өтеді, осыдан бұл түрін анықтау қиын. Кезеңді түрде асқынуы байқалады, олар көрінісі бойынша жіті пиелонефритке ұқсайды.\r\n\r\nПиелонефрит балаларда симптомсыз өтеді. Ауруды келесі белгілері бойынша байқауға болады:\r\n\r\n·      Несеп шығарудың түсініксіз жиілеуі;\r\n\r\n·      Терінің солғындығы;\r\n\r\n·      Көңіл-күйдің құбылуы;\r\n\r\n·      Баланың себепсіз шаршауы.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nЖіті пиелонефритті анықтауда зертханалық әдістер аса маңызды:\r\n\r\n·      Қан талдауы\r\n\r\n·      Қанның жалпы талдауы\r\n\r\n·      Несепті микроорганизмдерге зерттеу және микроорганизмдердің антибиотиктерге сезімталдығын анықтау.\r\n\r\nСондай-ақ, диагностика үшін ультрадыбыстық зерттеу, компьютерлік томография, цистоуретрография және басқа зерттеу әдістері жүргізіледі.\r\n\r\nНесеп шығару жолдарының жағдайын нақтылау үшін бүйректің ультрадыбыстық зерттеуін жүргізеді.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nПиелонефритті емдеу үшін антибиотиктер немесе басқа антибактериалдық препараттар тағайындалады. Емдеуді таңдауда несеп талдауының нәтижелеріне, микроорганизмдердің антибиотиктерге сезімталдығын анықтауға сүйенеді. Жіті пиелонефриттің созылмалы түрге көшуінің алдын алу үшін антибактериалдық емдеуді 6 апта бойы жалғастырады. Дұрыс емдеуде бір-екі аптадан кейін науқастың жағдайы жақсарады. Алайда, антибактериалдық препараттарды барлық тағайындалған мерзім бойы қабылдау қажет.\r\n\r\nПиелонефрит бүйректің немесе несеп бөлу жүйесінің басқа аурулары кезінде дамыған болса, негізгі ауруды емдеу міндетті.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nЖіті пиелонефритте болжамы көбінесе –оң, дұрыс емдеуде - сауығу.\r\n\r\nСозылмалы  пиелонефритте болжамы – оң бола бермейді, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі дамуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nЖіті пиелонефриттің асқынуы – қарама қарсы бүйректегі жіті пиелонефриттің дамуы, бактериоуытты шок және сепсис (қанға бактериялар мен олардың уыттарының үлкен көлемінің түсуі).\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nПиелонефриттің жоғарыда келтірілген симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет. Ауруды үй жағдайында емдеуге тырыспаңыз.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nНесеп-тас ауруын емдеу, тасты уақытылы алып тастау.\r\n\r\nСозылмалы  пиелонефриттің асқынуының алдын алу\r\n\r\nСозылмалы инфекция (баспа, тіс жегі, гайморит) ошақтарын уақытылы анықтау және емдеу. \r\n\r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://kidney.niddk.nih.gov/kudiseases/pubs/pyelonephritis/\r\n\r\nМатериалды дайындағандар: Айгерим Чегебаева, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі;  Ирина Гончарова,HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі.\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nШыңғыс Жұмағұлов, zdrav.kz порталының контент-менеджері.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(325,'article','243','Позициялық бас айналуы','kz','2018-08-01 06:52:24','2018-08-01 06:45:00','Позициялық, қатерлі емес бас айналуы – бас айналуының жиі кездесетін түрі. Бас айналуы – өзіңнің немесе айналадағы заттардың қозғалуын сезіну. Ол басты белгілі бір жағдайда орналастырғанда пайда болуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=243',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Позициялық','y','   Позициялық бас айналуы Позициялық, қатерлі емес бас айналуы – бас айналуының жиі кездесетін түрі. Бас айналуы – өзіңнің немесе айналадағы заттардың қозғалуын сезіну. Ол басты белгілі бір жағдайда орналастырғанда пайда болуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nПозициялық, қатерлі емес бас айналуы – бас айналуының жиі кездесетін түрі. Бас айналуы – өзіңнің немесе айналадағы заттардың қозғалуын сезіну. Ол басты белгілі бір жағдайда орналастырғанда пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nПозициялық, қатерлі емес бас айналуын пароксизмалдық позициялық бас айналуы деп те атайды. Ол ішкі құлақтағы мәселелерге байланысты.\r\n\r\n\r\n\r\nІшкі құлақта жартылай шеңберлі каналдар аталатын, сұйықтыққа толы түтіктер бар. Қозғалған кезде осы түтіктердің ішіндегі сұйықтық та қозғалады. Жартылай  шеңберлі каналдар сұйықтықтың кез келген жылжуына сезімтал. Жылжитын сұйықтық миға дененің орналасуын хабарлайды. Бұл тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі.\r\n\r\nОтолиттің (минералдық тұздардан, көбінесе, кальцийден тұратын, жартылай шеңберлі каналдарда орналасатын қатты түзіліс) кішкентай бөлігі кертіліп шығып, каналдың ішінде бос жүзеді. Мұны организм дененің орналасуы туралы ақпарат ретінде қате түсінеді, бұл миды қателікке ұшыратады, осыдан пароксизмалдық қатерлі емесе позициялық бас айналуы  пайда болады. Оның пайда болуының күрделі қауіп факторлары жоқ. Бірақ, даму қаупі келесі жағдайларда артады:\r\n\r\n* Отбасы мүшелерінің бірінде болса.\r\n* Бастың жарақаты болса (жеңіл соққы болса да)\r\n* Лабиринтит аталатын ішкі құлақ инфекциясы болса.\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\nАурудың симтомдары:\r\n\r\n* Кеңістіктегі айналуды немесе жылжуды сезіну\r\n* Айналадағы әлем айналып тұрғандай сезім\r\n* Тепе-теңдікті жоғалту\r\n* Жүрек айну және құсу\r\n* Естімей қалу\r\n* Көрудегі мәселелер, барлық заттар секіретіндей немесе қозғалатындай\r\n\r\nБас айналуын сезіну:\r\n\r\n* Әдетте, бастың орналасуының өзгерісінен туындайды\r\n* Көбінесе, кенеттен басталады\r\n* Бірнеше секундқа немесе минутқа созылады\r\n\r\nКейбір факторлар бас айналуының пайда болуын туындатуы мүмкін:\r\n\r\n* Төсекте дене орналасуының өзгерісі\r\n* Басты еңкейту\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАуруды анықтау үшін дәрігер Дикс-Холлпайк сынамасын тағайындайды:\r\n\r\n* Дәрігер сіздің басыңызды белгілі бір жағдайда ұстайды. Осыдан кейін тез үстелге жатуды ұсынады.\r\n* Осыны жасағаннан кейін дәрігер көздің ауытқулы қозғалысын іздейді, және басыңыз айналатындығы туралы сұрайды\r\n\r\nЕгер бұл тест теріс нәтиже берсе, басқа тестілерден өтуді сұрайды.\r\n\r\nДәрігер тексеріп, қарап, аурудың тарихы туралы сұрақтар қояды. Басқа себептерді ескеру үшін миды және жүйке жүйесін зерттеу қажет. Бұл тексеру әдістері:\r\n\r\n*  Электроэнцефалография (ЭЭГ)\r\n*  Электронистагмография (ЭНГ)\r\n*  Мидың компьютерлік томографиясы (КТ)\r\n*  Магниттік-резонанстық томография (МРТ)\r\n*  Естуді тексеру\r\n*  Мидың магниттік-резонанстық ангиографиясы\r\n*  Көздің ауытқулы қозғалысын анықтау үшін ішкі құлақты сумен немесе ауамен жылыту немесе суыту. Бұл калориялық стимуляция аталады.\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nДәрігер «Эппли маневрі» аталатын шараны өткізуі мүмкін. Ол ішкі құлақта жүзетін отолиттің кішкентай бөліктерін жылжытуға көмектеседі. Бұл емдеу жақсы әсер көрсетеді.\r\n\r\nКейбір дәрілік препараттар бас айналуы сезімін жеңілдетуге көмектесуі мүмкін:\r\n\r\n* Антигистаминдік препараттар\r\n* Антихолинергиктер\r\n* Ұйқы шақыратын және тыныштандыратын\r\n \r\nДегенмен, бұл дәрілер бас айналуын емдеуде нашар көмектеседі.\r\n\r\nСимптомдарының ушығуының алдын алу үшін бас айналуын туындататын дене орналасуынан алшақ болыңыз.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nБұл жағымсыз ауру, бірақ, оны «Эппли маневрі» көмегімен емдеуге болады. Бірақ, бас айналуы қайталануы мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nКүшті бас айналуы болатын адамдарда құсу салдарынан күшті сусыздану орнауы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* Бас айналуы пайда болса\r\n* Бас айналуды емдеуден әсер болмаса.\r\n\r\nКелесі симптомдар болса, шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n\r\n* әлсіздік\r\n* сөйлеудің түсініксіздігі\r\n* көрудегі мәселелер.\r\n \r\nБұлар күрделі аурудың симптомы болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nБас  айналуын туындататын дене орналасуынан алшақ болыңыз.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nПозициялық  бас айналуы; пароксизмалдық қатерлі емесе позициялық бас айналуы.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(326,'article','271','Синусит (Гайморит)','kz','2018-08-01 10:50:23','2018-08-01 10:47:00','Синусит – мұрын қуыстары жұқпаланатын немесе қабынатын ауру. Мұрын қуыстарының қосалқылары (синустар) – бассүйектің мұрын қуысымен жалғасатын, ауа кіретін қуыстар. Мұнда мұрын қуысына ағатын сілемей өндіріледі. Мұрынның бітелуі қуыстарды бітеуі мүмкін және ауырсынудың, жұқпаланудың пайжа болуына апаруы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=271',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','Синусит','y','   Синусит (Гайморит) Синусит – мұрын қуыстары жұқпаланатын немесе қабынатын ауру. Мұрын қуыстарының қосалқылары (синустар) – бассүйектің мұрын қуысымен жалғасатын, ауа кіретін қуыстар. Мұнда мұрын қуысына ағатын сілемей өндіріледі. Мұрынның бітелуі қуыстарды бітеуі мүмкін және ауырсынудың, жұқпаланудың пайжа болуына апаруы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nСинусит – мұрын қуыстары жұқпаланатын немесе қабынатын ауру. Мұрын қуыстарының қосалқылары (синустар) – бассүйектің мұрын қуысымен жалғасатын, ауа кіретін қуыстар. Мұнда мұрын қуысына ағатын сілемей өндіріледі. Мұрынның бітелуі қуыстарды бітеуі мүмкін және ауырсынудың, жұқпаланудың пайжа болуына апаруы мүмкін. \r\n\r\n  \r\n\r\nМұрынның ағуы және бітелуі суық тигенде, аллергияда, мұрын қуысының инфекциясында немесе тұмауда орын алады. Сілемей көп өндірілуінде мұрынның ағуы пайда болады. Кейде мұрынның алдыңғы бөлігінде немесе көмейдің артқы қабырғасында қосымша сілемей бөлінісі пайда болады. (постназальдық синдром). Мұрын қуысының ішіндегі сілемей қабаты қабынғанда мұрынның бітелуі пайда болады.\r\n\r\nСинуситтің түрлері: жіті; біраз уақытқа созылған, төрт аптаға дейінгі; созылмалы, одан ұзақ уақыт бойы созылатын. Жіті синусит көбінесе, суық тию секілді басталады, ол кейін  бактериалдық инфекциямен асқынады. Аллергия, ластауыштар, мұрынның басқа дерті және кейбір аурулар да синуситті туындатуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nСинуситтің симптомдары: қызба, әлсіздік, шаршау, жөтел және мұрынның бітелуі. Сондай-ақ, көмейдің артқы қабырғасы бойынша сілемей бөліндісінің ағуы мүмкін, бұл постназальдық синдром аталады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеуге антибиотиктерді, ісінуге қарсы және ауырсынуды басатын препараттарды қабылдау кіреді. Сондай-ақ, қабыну аумағына жылы компресс басу, тұзды назальдық спрейлер және ингаляторлар (булағыштар) көмектеседі.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(327,'article','559','Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы','kz','2018-10-05 10:51:17','2018-10-05 10:49:00','__Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы__ – деп санның сыртқы бетімен өтетін байламды айтады. Ол фиброзды тіннен тұрады. Мықын-асықты жіліктік байламы тізені және жамбас буынын шығып кетпеуі үшін мықтап ұстап тұрады. Кейбір жағдайларда байлам шамадан тыс дамып, мықын сүйегі мен тізенің ішкі жағын қысып, үгітіп тастауы мүмкін. Әрбір бүгілу кезінде тізе мен сан сүйектері бір-бірімен үйкеленеді. Бұл жағдай көбінесе жүгірумен айналысатындар да, велошабандоздарда,  аэробиканың кейбір түрлерімен айналысатындарда кездеседі.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=559',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Мықын-асықты','y','   Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы __Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы__ – деп санның сыртқы бетімен өтетін байламды айтады. Ол фиброзды тіннен тұрады. Мықын-асықты жіліктік байламы тізені және жамбас буынын шығып кетпеуі үшін мықтап ұстап тұрады. Кейбір жағдайларда байлам шамадан тыс дамып, мықын сүйегі мен тізенің ішкі жағын қысып, үгітіп тастауы мүмкін. Әрбір бүгілу кезінде тізе мен сан сүйектері бір-бірімен үйкеленеді. Бұл жағдай көбінесе жүгірумен айналысатындар да, велошабандоздарда,  аэробиканың кейбір түрлерімен айналысатындарда кездеседі. Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы – деп санның сыртқы бетімен өтетін байламды айтады. Ол фиброзды тіннен тұрады. Мықын-асықты жіліктік байламы тізені және жамбас буынын шығып кетпеуі үшін мықтап ұстап тұрады. Кейбір жағдайларда байлам шамадан тыс дамып, мықын сүйегі мен тізенің ішкі жағын қысып, үгітіп тастауы мүмкін. Әрбір бүгілу кезінде тізе мен сан сүйектері бір-бірімен үйкеленеді. Бұл жағдай көбінесе жүгірумен айналысатындар да, велошабандоздарда,  аэробиканың кейбір түрлерімен айналысатындарда кездеседі.\r\n\r\nМықын-асықты жіліктік байлам синдромының симптомдары:\r\n•	Тізе мен санның сыртқы жағы ауырсынады.\r\n•	Мықын қарысып,  ары-бері қозғағанда ауырады\r\n•	Байлам керілген кезде және иілген кезінде ауырсыну басылады.\r\n•	Тыныққан кезде ауырғаны басылып қалады.\r\n\r\nМықын-асықты жіліктік байлам синдромының еміне ісікті қайтаратын және ауырсынуды басатын дәрі-дәрмек, тыныштық, сонымен қатар керіліп-созылатын жаттығулар қолданылады. Кейде қатты ауырып бара жатса стероидтарды  енгізуген де дұрыс.\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nмықын-асықты жілік байламы\r\nмықын шығу\r\nұршық буыны\r\nсанның сытрқы жағындағы ауырсыну\r\nтыныштық кезінде ауырсынудың басылуы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(328,'article','579','Алдыңғы айқыш байламының жарақаты','kz','2018-10-05 11:33:33','2018-10-05 11:32:00','__Алдыңғы айқыш байламының жарақаты__ – деп ортаңғы жілікті асықты жілікпен байланыстыратын байламның жарақатын айтамыз. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты уақыт өте келе бүгілуге және тізенің әлсіздігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты кезінде байламның жартылай немесе толық жыртылуы мүмкін, яғни бөліну – ортаңғы жіліктің асықты жіліктен бөлінуі және бөлінумен бірге жүретін сынық – сүйектің басқа сүйектерден бөлінуімен қатар байламның жыртылуы. Жарақат кезінде тек байлам ғана емес, сонымен қатар мениск (тізенің тағы бір байламы) және сүйектің шеттерін жабатын шеміршетерде зақымдалуы мүмкін.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=579',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Алдыңғы','y','   Алдыңғы айқыш байламының жарақаты __Алдыңғы айқыш байламының жарақаты__ – деп ортаңғы жілікті асықты жілікпен байланыстыратын байламның жарақатын айтамыз. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты уақыт өте келе бүгілуге және тізенің әлсіздігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты кезінде байламның жартылай немесе толық жыртылуы мүмкін, яғни бөліну – ортаңғы жіліктің асықты жіліктен бөлінуі және бөлінумен бірге жүретін сынық – сүйектің басқа сүйектерден бөлінуімен қатар байламның жыртылуы. Жарақат кезінде тек байлам ғана емес, сонымен қатар мениск (тізенің тағы бір байламы) және сүйектің шеттерін жабатын шеміршетерде зақымдалуы мүмкін.\r\n Алдыңғы айқыш байламының жарақаты – деп ортаңғы жілікті асықты жілікпен байланыстыратын байламның жарақатын айтамыз. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты уақыт өте келе бүгілуге және тізенің әлсіздігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты кезінде байламның жартылай немесе толық жыртылуы мүмкін, яғни бөліну – ортаңғы жіліктің асықты жіліктен бөлінуі және бөлінумен бірге жүретін сынық – сүйектің басқа сүйектерден бөлінуімен қатар байламның жыртылуы. Жарақат кезінде тек байлам ғана емес, сонымен қатар мениск (тізенің тағы бір байламы) және сүйектің шеттерін жабатын шеміршетерде зақымдалуы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты тіземен барынша бүгіліп, керіп немесе айналмалы қимылдар жасағанда пайда болады. Бұл жарақат шалт қимылдар жасағаннан пайда болады, көбінесе старт-стоп қимылдарын талап ететін спорт түрлерінде кездеседі. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты спортпен шұғылдану кезінде немесе күтпеген сәтсіздіктер орын алғанда болуы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақатының симптомдарына: тізе сықырлағандай болады, немесе талып ауырссынулар кездеседі, үзіліп кететіндей сезім қылаң береді.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты созылмалы алдыңғы айқыш байламының жеткіліксіздігінен пайда болуы да мүмкін, яғни тізенің әлсіздігі мен сүйектердің қозғалып кетуі одан сайын күшейеді. Бұндай ақау асқынуның нәтижесінде ерте пайда болатын остеоартритке әкелуі мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты емнің нәтижесі тізе жарақатының дәрежесіне және организмнің белсенділігіне байланысты болады. Емге физикалық реабилитация немесе операциямен қоса реабилитация жатады.\r\n \r\n \r\nТегтер: \r\nжарақат\r\nБайламдар\r\nСіңірдің жыртылуы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(329,'article','586','Балалар арасындағы саңыраулық','kz','2018-10-05 11:43:33','2018-10-05 11:41:00','__1-3 айлық нәрестелердің саңыраулығы__\r\nБалаңыздың даму ерекшелігіне көңіл бөліңіз, оның құлағы естімей қалып жүрмесін. Оның бұрынғы жағдайы мен кейінгі кезін салыстырып көріңіз. \r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=586',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Балалар','y','   Балалар арасындағы саңыраулық __1-3 айлық нәрестелердің саңыраулығы__\r\nБалаңыздың даму ерекшелігіне көңіл бөліңіз, оның құлағы естімей қалып жүрмесін. Оның бұрынғы жағдайы мен кейінгі кезін салыстырып көріңіз. \r\n 1-3 айлық нәрестелердің саңыраулығы\r\nБалаңыздың даму ерекшелігіне көңіл бөліңіз, оның құлағы естімей қалып жүрмесін. Оның бұрынғы жағдайы мен кейінгі кезін салыстырып көріңіз. \r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	Сөз тыңдай ма?\r\n•	Сіз сөйлегенде, сізге бұрылып қарай ма?\r\n•	Сізбен сөйлескенде күле ме?\r\n•	Сіздің даусыңызды тани ма?\r\n•	Сіз сөйлегенде жылауын тоқтата ма?\r\n•	У-шудан шошып, жылай ма?\r\n•	Қатты дыбыстан оянып кете ме?\r\n\r\n4-6 айық сәбилердің саңыраулығы\r\nБұл айда дабалаңыздың даму өзгерістеріне көңіл бөліңіз. Сәбиіңіз саңырау болып жүрмесін. Бұрынғы әдеттері мен қазіргі дағдыларын салыстырыңыз.\r\n\r\nСіздің сәбиіңіз:\r\n•	Сіздің даусыңыздың құбылмалылығын игере ме?\r\n•	Дыбыстың қадан шыққанын естіп көңіл бөле ме?\r\n•	Дыбыс шығаратын ойыншықтарға көңіл аудара ма?\r\n\r\n7 айдан, 1 жасқа дейінгі нәрестелер арасындағы саңыраулық  \r\nБалаңыздың өсу ерекшеліктеріне көңіл бөліңіз, ол саңырау болып жүрмесін. Оның бұрінғы әрекеттері мен кейінгі дағдыларын алыстырып қараңыз.\r\n\r\nСіздің сәбиіңіз:\r\n•	Сізбен сөйлескенде тыңдай ма?\r\n•	Сіз оның атын атап шақырғанда ол басын көтеріп, бұрылып қарай ма?\r\n•	«бері кел» немесе «тамақ ішесің бе?» деген сөздерді түсіне ме?\r\n•	Кесе, ботинка, сок деген сияқты заттардың атын біле ме?\r\n\r\n1-ден, 2 жасқа дейінгі балалардағы саңыраулық\r\nБалаңыздың әдет-дағдыларына көңіл бөліңіз, мүмкін сіз оның керең болып қалғанын байқамай жүрген шығарсыз. Оның бұрынғы дағдылары мен  кейінгі әрекеттерінде өзгерістер болып жатқан жоқ па? Және оның сөйлеу сапасына да көңіл аударыңыз. Баланың дұрыс сөйлеп, тілінің жақсы шығуы үшін құлағының кемшіліксіз естуі маңызды рөл атқарады.\r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	Жай әңгімелерді естіп, ән немесе тақпақтарға көңіл аудуру ма?\r\n•	«допты теп», сенің аяқ киімің қайда» деген секілді қарапайым бұйрықтар мен қарапайым күнделікті сұрақтарға жауап бере ме?\r\n•	Мүшелерін сұрағанда қолымен көрсете ме?\r\n•	Суреттен «кітапты тауып берші» десе таба ала ма?\r\n\r\n2-ден 4 жасқа дейінгі балалардың саңыраулығы\r\nБалаңыздың дағдыларындағы өзгерістерге көңіл бөліп жүріңіз, әйтпесе оның құлағының мүкісі болып жүрмесін. Оның бұрынғы әдет-дағдыларымен кейінгі әрекеттеріндегі өзгерістерді салыстырып көріңіз.\r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	«допты ұста және оны үстелдің үстіне қой» деген секілді өтініштеріңізді орындай ма? \r\n•	Телефонның шырылын, теледидардың дыбысын, есіктің соғылғанын естіп, ажырата ала ма?\r\n\r\n4 жастан асқан балалардың саңыраулығы\r\n4 жастан асқан бала сөйлеуі керек, ал ол әлі естімей, басқаларды түсінбей жүр ме? Сіз ондп балаға өзі білетіндері жайында сұрақ қойып көріңіз.\r\n\r\nСөйтіп балаңызда кері қалыптасып келе жатқан жайттың алдын алуға болады. Оның осыған дейінгі әдеттері мен кейінгі дағдаларын салыстырып көріңіз. Сіздің балаңыз:\r\n•	«Күртешеңді өзімен бірге алып кет, оқу үшін кітабыңды алып кел» деген секілді күрделі тапсырмаларды орындай ма?\r\n•	Телефонның шырылын, теледидардың дыбысын, есікті қаққан дыбысты еркі игере ме?\r\n\r\nМұғалім баланың қалыптасып келе жатқан әдеттеріне көңіл аудару керек, мүмкін оқушының мұлағының мүкісі бр шығар, мысалы ол қатты дыбысталған әңгімелерді дұрыс түссіне алмай, тапссырманы ссол ұшін дұрыс орындай алмай жүрген шығар.\r\n\r\nТегтер:\r\nБаланың әдет-дағдылары\r\nДұрыс естімеу \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(330,'article','603','Ересек балалаp мен үлкендерде болатын шок','kz','2018-10-29 11:08:53','2018-10-29 11:07:00','__Шок__ - адам өміріне қауіп төндіретін жағдайға жатады. Шұғыл медициналық араласу адам өмірін құтқарып қалуы мүмкін.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=603',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Ересек','y','   Ересек балалаp мен үлкендерде болатын шок __Шок__ - адам өміріне қауіп төндіретін жағдайға жатады. Шұғыл медициналық араласу адам өмірін құтқарып қалуы мүмкін. Шок - адам өміріне қауіп төндіретін жағдайға жатады. Шұғыл медициналық араласу адам өмірін құтқарып қалуы мүмкін.\r\n \r\nШоктың алғашқы белгілеріне (олардың көпшілігі орын алады):\r\n\r\n•	Бас мүшесінің жеңіл күйге енуі, немесе одан ажырап қалатындай сезіну;\r\n•	Мазасыздық, шатасу немесе қорқыныш;\r\n•	Терең емес, жылдам тыныс алу;\r\n•	Ылғал, салқын тері немесе, қатты терлеу;\r\n•	Әлсіздік;\r\n•	Шөлдің қысуы, жүрек айнуы немесе құсу.\r\n\r\nСонымен қатар, шок алған адамның жүрек соғысы жиілеп, және қан қысымының төмендеуі байқалады. \r\n\r\n Шоктың кейін пайда болатын белгілері:\r\n\r\n•	Өзіне тән есінің өзгеруі, мысалы, кенеттен иммунологиялық жауап бермеу, бас айналуы, есін жоғалту немесе мінез-құлқының өзгеруі;\r\n•	Бет терісінің бозғылттануы, немесе еріндерінің, құлақ сырғалықтарының көгеріп тұруы.\r\nШок - аяқ асты ауруға, жарақатқа реакция немесе жәндіктердің шағуына аллергиялық реакция ретінде пайда болуы мүмкін. Егер көп мөлшерде қан немесе сұйықтық жоғалтатын болса, қан айналым жүйесі өмірлік органдарға қанды жеткілікті мөлшерде жеткізе алмауының себебінен, кішкентай балада шок болуы мүмкін.\r\n \r\nШокты емдеу үшін дереу арада жедел жәрдем қызметкерлерін шақыру керек.\r\n \r\nТегтер: \r\nесеңгіреу, \r\nқорқыныш, \r\nесінен тану, \r\nтөтенше жағдайлар, \r\nавария, \r\nауырсыну, \r\nқан кету.\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(331,'article','637','Алкогольдің әсері жайында','kz','2018-11-15 05:02:57','2018-11-15 04:53:00','Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыp циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=637',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Алкогольдің','y','   Алкогольдің әсері жайында Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыp циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады. Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыр циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты тұтыну пайдалы әсерге ие болуы мүмкін. Мысалы, тәулігіне 1-2 рет аз мөлшерде алкогольді қабылдау жүректің ишемиялық ауруы тәуекелін төмендетеді, сондай-ақ әртүрлі себептерден өлімді азайтады. Сонымен қатар, алкогольді артық тұтыну, керісінше, сырқаттанушылық пен өлім-жітімді айтарлықтай арттырады.\r\n\r\n1-кестеде көрсетілгендей, алкоголь калория көзі болып табылады және қажетті қоректік заттардың саны аз ғана.\r\n \r\nСусын30 мл есеп бойынша нәруыздың шамалас мөлшері  Дозасының мысалыЖалпы нәруыздың шамалас мөлшері\rСыра (қалыпты)12300 мл144\rСыра (жеңіл)9300 мл108\rАқ шарап20150 100\rҚызыл шарап21150 105\rТәтті дәмдендірілген шарап4790 мл141\rКүшті спирттік  ішімдіктер (арақ, виски)6450 г|	 \r\n\r\n1-кесте. Жеке алкогольдік ішімдіктердің  құнарлылығы\r\n\r\nБұл кесте әртүрлі алкогольдік сусындардағы құнарлылықты санау бойынша нұсқаулық болып табылады. Бұл алкоголь дозалары мен нәруыз дозаларының үлгілері  түрлі сыраның, шарап пен дистиллирленген спирттің түрлеріне де қолданыла береді. Алкогольдің жоғары құрамдас бөлігі (алкогольдің жоғары пайызы немесе сусынды жоғары күші) және алкогольмен басқа сусындарды араластыруға болады, мысалы, жоғары калориялы қант алмастырғыштар, тоник, жеміс шырындары немесе кремі бар алкогольсіз сусындар, сусынның құнарлылығын  арттырады. Алкогольді ішімдіктер нәруыз көзі болып табылады, бірақ өмірлік маңызды нәрлі заттардың аз мөлшерін ғана қамтамасыз етеді.\r\n\r\nАлкоголь энергияның маңызды көзі болғандықтан, оны белгілі бір мөлшерде тұтыну  ұсынылған нәруыздар деңгейінде қажетті қоректік заттарды тұтынуды қиындатады. Дегенмен, алкогольді қалыпты тұтыну макронутриенттер мен микронутриенттердің  жетіспеушілігіне әкелмейді, ал шамадан тыс алкогольді қолдану  қажетті қоректік заттардың жеткіліксіз тұтынылуына және жалпы алғанда жеткіліксіз тамақтануға апарып соқтыруы мүмкін.\r\nЕресектердің көбісі кейбір дәрежеде алкогольді тұтынғандықтан, оны толықтай тыйып тастауды ұсыну қиынырақ. Сондықтан, алкогольді аз мөлшерде  қолдану керек деген ұсынымды айта аламыз. Бұл мағынаны түсіну үшін 300 миллилитр сыра, 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келетін бір дозаның тұжырымдамасын қолданыңыз. Әйелдерге көрсетілген дозаны күніне бір реттен артық қолдануға болмайды, ал еркектерге күніне екі реттен аспайтын мөлшерде тұтынуға кеңес беріледі.\r\n\r\nАлкогольдің әсер ету дәрежесі тұтынылатын мөлшеріне, адамдардың жеке қасиеттеріне және бірқатар басқа жағдайларға да байланысты. Алкогольдік сусындардың белгілі бір мөлшерін тұтынудың әсері де зиянды болып келі. Оның салдарынан көңіл бөлудің жоқтығы, алкогольге тәуелділік, сондай-ақ бауыр циррозы, асқазан безінің аурулары, жүрек және мидың зақымдануы сияқты салмақты мәселелер туындауы мүмкін. Алкогольді тұтынудың ұсынылған мөлшерінен асырып қолдану жол-көлік оқиғалары мен басқа да себептерден жарақат алу қаупін арттырады, сондай-ақ гипертонияның дамуына, инсульттің, рак ауруларының, зорлық-зомбылықтың және өз-өзіне қол жұмсаудың ебептерін тудырып, қаупінтерін арттыруы мүмкін. Бұдан басқа, алкогольді ішімдікті артық тұтынумен әйелдердің сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупінің арасында байланыс бар.\r\n\r\nЗерттеулер көрсеткендей, көптеген жағдайларда тіпті қалыпты мөлшерде ішу де зиянды болуы мүмкін. Көлік жүргізетін немесе машина өндірісіндегі адамдарға алкогольді ішу ұсынылмайды. Ақыл-есі нашарлау адамдар мен қозғалысын дұрыс басқара алмайтын адамдарға да ішімдік ішу ұсынылмайды. Балалар мен жасөспірімдерге, жүкті болуы мүмкін әйелдерге, жүкті және бала емізетін әйелдерге, ішімдік ішуді бақылайтын адамдарға алкогольді тұтындырмау керек. Сондай-ақ, алкогольмен өзара әрекеттесетін есірткі қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынуға тыйым салынған аурулардың  алкоголь ішу дұрыс емес. Жүктілік кезеңінде ішімдік ішуіне тыйым салынады, себебі аз мөлшердегі ішімдік ішсе, ол іштегі ұрықтың дамуына кері әсер етеді. Жүктілік кезінде алкогольді тұрақты пайдаланудың салдары көптеген мінез-құлық пен психоәлеуметтік мәселелерге, туа біткен баланың физикалық дамуы мен ақыл-есі кемуіне себеп болып табылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты пайдалану кейбір адамдар үшін пайдалы болуы мүмкін. Орта жастағы адамдар мен қарт адамдар арасында қалыпты мөлшерде алкогольді ішімдіктерді қолдану (тәулігіне 1-2 доза) жүректің ишемиялық ауруы мен өлім деңгейінің төмендеуіне байланысты демеу береді. Дегенмен, алкогольдің қалыпты мөлшерін пайдаланудан басқа, денсаулықты жақсартуға және созылмалы аурулардың алдын алуға, соның ішінде тиісті тамақтану, физикалық белсенділікті арттыру, темекі шегуді тоқтату және қалыпты салмақты ұстаудың басқа жолдары бар екенін естен шығармаған жөн. Жастарға  алкогольді тұтынудың еш пайдаы жоқ, керісінше, бұл олардың түрлі қауіп-қатерлерге  ұрынуына жол ашып береді. \r\n  \r\nАлкогольді тұтынумен байланысты гендерлік айырмашылықтар туралы\r\n\r\nБелгілі бір тәулікте спирттің бір дозасын қабылдау ерлерде жүрек ауруының қаупін айтарлықтай төмендетеді. Жаңа зерттеулер бойынша әйелдер де ішімдікті аптасына бір рет ішетін болса, осыған ұқса нәтиже көрсететіні белгілі болды.\r\n«Британдық Медицина журналында» жарияланған соңғы зерттеулерде әйелдердің ішімдік тұтынуы жалпы маңызды қорғаушы факторы болып табылады, ал еркектер үшін алкогольді жиі тұтыну негізгі шарт болып саналады деген екен. Зерттеу Данияда жүргізілді және зерттеудің басында жүрек қызметінің бұзылыстары болмаған 27 178 ер адам мен 29 875 әйелді қамтиды. Зерттеушілер осы адамдарға олардың тамақтану әдеттерімен, сондай-ақ апта ішінде қанша рет және қандай мөлшерде алкогольді тұтынғандығы туралы ақпарат берді. Алкогольдің бір дозасы 12 грамм этанолға сәйкес келеді.\r\n\r\nАлғашқы зерттеуден кейін зерттеушілер 5-7 жыл бойы бұл адамдарды бақылаған. Осы уақыт аралығында әйелдердің арасында жүректің ишемиялық ауруы бойынша 749 және ерлер арасында 1 238 оқиға тіркелген. Әйелдер орта есеппен аптасына 5,5 дозасымен ішкен, ал ерлер - 11,3. Еркектерде алкоголь ішу жиілігі коронарлық жүрек ауруларының жиілігіне кері пропорционалды болды. Атап айтқанда, ішімдікті аптасына бір рет коронарлық жүрек ауруларының қаупін 7 пайызға азайтыпты, ал алкогольді ішуді аптасына 2-3 рет қауіпті 22 пайызға, аптасына 5-6 есеге 29 пайызға қысқартты. Алкогольді тұтынатындар күн сайын ішімдік ішпегендерден гөрі 41 пайызға төмен жүрек ауруына шалдыққан. Тіпті жиі алкогольді ішкен адамдар (аптасына 35 доза дейін), қорғаныш әсерін сақтаған көрінеді.\r\nӘйелдерде жағдай біраз басқаша болды. Аптасына бір рет алкогольді қабылдау жүрек ауруының қаупін 36 пайызға қысқартты, тәуліктік ішу қаупі 35 пайызға азайтты. Басқаша айтқанда, әйелдер үшін алкогольді ішімдік ішу  елеулі қорғаныш әсерін тудырды, ал олардың жиі ішіп кетуі еш мәнге ие болмай қалды.\r\n\r\nДания ұлттық денсаулық институттарының докторы Мортен Гронбек былай деп түсіндірді: «Егер 50 жасқа толған науқас маған  жүректің қантамырлар ауру қаупімен келіп тұрса, алкогольді ішімдікке жоламаған немесе өмірінде мүлдем пайдаланбаса, мен ойланбастан күніне бір стақан шарап ішіп тұруды ұсынар едім. Бұл зерттеу ішудің жиілігі немесе әр жағдайда қабылданған алкоголь мөлшеріне қатысты емес. Доктор Гронбектің айтуынша, алкогольді ішу жаттығуды немесе дұрыс тамақтануды алмастырмайды. Зерттеу авторларының айтуы бойынша, алкогольдің жағымды әсеріне бірнеше түсініктеме бар: қанның ұюын тудыратын фибриногеннің қан деңгейін төмендете отырып, жоғары тығыздықтағы липопротеиндердің (жақсы майлар) өсуіне ықпал етеді.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдердің арасындағы айырмашылықтардың себебі неде екендігі анық емес, бірақ авторлар алкоголь мен жүректің ишемиялық ауруы арасындағы байланысты кейбір дәрежеде менопаузадан туындаған деп санайды. Алкогольді ішімдіктің қалыпты тұтынуы эстроген деңгейінің жоғарылауына ықпал етеді, ол әдетте әйелдерде менопауза кезінде азаяды. Эстрогеннің жүрек ауруына қарсы қорғаныс әсері бар. Осы зерттеудегі әйелдердің тек 17 пайызы салыстырмалы түрде жас кезеңде болған (ерлер мен әйелдердің ерте жастағы әйелдері үшін).\r\n\r\nАлкогольді тұтыну жөніндегі нұсқау\r\n\r\n• Алкогольді ішетін адамдар оны қалыпты жағдайда қолдануы керек - әйелдер үшін тәулігіне бір дозадан артық болмайды, ал еркектерге тәулігіне 1-2 доза. Бір доза шамамен 300 миллилитр сыра немесе 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келеді.\r\n• Алкогольді тұтыну, ең алдымен, өздігінен пайдалануды бақылай алмайтын адамдарға ұсынылмайды. Алкогольді пайдалану бала тууға қабілетті жастағы әйелдерге, сондай-ақ жүкті және бала емізетін әйелдерге, балалар мен жасөспірімдерге, дәрі-дәрмектерді қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынудан сырқатына қауіп төнетін жандарға ұсынылмайды.\r\n• Алаңғасар адамдар және сүріншек адамдар, сондай-ақ көлік құралдарын басқаратын немесе машина өндірісмен айналысатын адамдар алкогольді мүлдем тұтынбағаны дұрыс.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nалкоголь\r\nпайдалану\r\nішімдіктер\r\nалдын алу\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(332,'article','642','Ретенирленген тіс ','kz','2018-11-15 05:18:42','2018-11-15 05:18:00','__Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=642',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Р','Ретенирленген','y','   Ретенирленген тіс  __Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады. \r\nРетенирленген тіс – ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(333,'article','652','Шашыраңқы склероз ','kz','2018-11-16 04:13:24','2018-11-16 04:12:00','__Шашыраңқы склероз__ – бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=652',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ш','Шашыраңқы','y','   Шашыраңқы склероз  __Шашыраңқы склероз__ – бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады. Шашыраңқы склероз – бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.\r\n\r\nОрталық нерв жүйесінің нерв талшықтарын қаптап, қорғап тұратын затты миелин деп атайды. Миелин, демиелинизацияға ұшыраса, яғни бұзылып немесе қабынса, нерв импульстарының өтуі бұзылады. Нерв жүйесінің кез келген жері қабынуға ұшырағанда немесе демиелинизация байқалған жағдайларда шашыраңқы склероз анықталады.\r\n\r\nШашыраңқы склероздың себептері әлі анықталмады. Ауру емге көнбейді, бірақ дәрі-дәрмектер ауру ұстамаларының жиілігі мен қиыншылықтарын басуға көмектеседі. Көптеген адамдар осы аурумен бірге бірнеше жылдар бойы өмір сүред, сондықтан да олар аурудың қиыншылықтарымен тек қана соңғы жылдарда ғана зардап шегеді. \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(334,'article','664','Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы ','kz','2018-11-19 03:15:52','2018-11-19 03:15:00','Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=664',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ұ','Ұмытшақтық','y','   Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы  Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек.  Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. \r\n\r\nНАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!\r\n\r\nЕгер сізде сананың шатасуы, уақыт пен кеңістіктегі бағдарының бұзылуы немесе шын мәнінде жоқ заттар көрініп, естілетін болса, онда сіз шұғыл түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. Сондай-ақ тереңдетілген диагностикалық тексеруден өту қажет.\r\n \r\nЕгер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.\r\n\r\n\r\nҰмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(335,'article','690','Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуі ','kz','2018-11-20 04:06:44','2018-11-20 04:06:00','Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуін хош иістендірілген сабын және ұнтақтар, кір жуғыш ұнтақтар, нашар гигиена немесе қатты немесе бояғыш матадан жасалған іш киімдер, сонымен қатар, әйелдерге арналған гигиеналық төсемдері шақыруы мүмкін. Мектепке дейінгі жастағы қыздарда жыныс мүшелерінің терісінің тітіркенуі, әдетте, жеткіліксіз гигиенадан туындайды.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=690',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жыныс','y','   Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуі  Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуін хош иістендірілген сабын және ұнтақтар, кір жуғыш ұнтақтар, нашар гигиена немесе қатты немесе бояғыш матадан жасалған іш киімдер, сонымен қатар, әйелдерге арналған гигиеналық төсемдері шақыруы мүмкін. Мектепке дейінгі жастағы қыздарда жыныс мүшелерінің терісінің тітіркенуі, әдетте, жеткіліксіз гигиенадан туындайды. Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуін хош иістендірілген сабын және ұнтақтар, кір жуғыш ұнтақтар, нашар гигиена немесе қатты немесе бояғыш матадан жасалған іш киімдер, сонымен қатар, әйелдерге арналған гигиеналық төсемдері шақыруы мүмкін. Мектепке дейінгі жастағы қыздарда жыныс мүшелерінің терісінің тітіркенуі, әдетте, жеткіліксіз гигиенадан туындайды.\r\n\r\nҚынап немесе несеп жолы маңайындағы терінің тітіркенуі зәр шығарған кезде күйдіріп ауырсыну сезімін шақыруы мүмкін. Жыныс мүшелері терісінің тітіркеніп, ауырсыну сезімі ерлер мен балаларға қарағанда әйелдер мен қыздарда көп кездесіп жатады. \r\n\r\nЗәр шығару кезінде ауырсыну болған қыздардың тең жартысында зәр шығару жолдарының инфекциясынан гөрі жыныс мүшелері терісінің тітіркенуі байқалады. Зәр шығару кезіндегі ауырсыну  жиі зәр шығаруға шақыруымен қатар, сүндеттелмеген ұл балалардағы шеткі терісі қабынуын тудыруы мүмкін.\r\n\r\nЖыныс мүшелері терісінің тітіркенуінің алдын алу үшін:\r\n\r\n•	Күніне бір рет жыныс мүшелері аймағын таза сумен немесе жұмсақ сабынмен жуыңыз. Мұқият шайыңыз, сондан соң кептіріңіз. Теріні тітіркендіретін хош иістендірілген сабын және ұнтақтарды пайдаланбаңыз. Терінің тітіркенуін тудыратын және құрғауына әкелетін ваннаға арналған көбіктерді пайдаланудан бас тартыңыз.\r\n•	Мақтадан жасалған іш киім, мақтадан жасалған төсеуі бар шұлықтар және кең киім киіңіз. Бұл қынап аймағындағы ауа айналымын жақсартуына септік етеді.\r\n•	Нәрестенің жаялығын ылғалданған кезде және ішектері босаған кезде тез арада ауыстырыңыз. Қолыңызды жаялықты ауыстырғанға дейін және ауыстырып болғаннан кейін жуыңыз.\r\n\r\nЕгер әйелде оның алдында зәр шығару жолдарының ауруы болған болса, бұл жағдайда диафрагманы немесе спермицидті кремді, көбік пен гельді қолданбағаны абзал.\r\n\r\nЖыныстық мүше терісінің тітіркенуінің басқа себептері жыныстық қатынас, велосипед айдау, жеткіліксіз жиі зәр шығару, қынап немесе тік ішек аймағында жарақат алу немесе инфекцияның болуы (мысалы, герпес, вагинит немесе папиллома вирусы) жатады.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(336,'article','691','Пурпура ','kz','2018-11-20 04:08:51','2018-11-20 04:06:00','__Пурпура__ – бұл кенеттен қандай да бір жарақаттың әсерінсіз жергілікті немесе кеңінен таралып пайда болатын ауыр гематома. Пурпура пайда болатын адамдарда жиі басқа аурулардың белгілері кездеседі, мысалы, қызба, қатты шаршағыштық немесе белгісіз бір ауырсыну сезімі (мазасыздық).','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=691',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Пурпура','y','   Пурпура  __Пурпура__ – бұл кенеттен қандай да бір жарақаттың әсерінсіз жергілікті немесе кеңінен таралып пайда болатын ауыр гематома. Пурпура пайда болатын адамдарда жиі басқа аурулардың белгілері кездеседі, мысалы, қызба, қатты шаршағыштық немесе белгісіз бір ауырсыну сезімі (мазасыздық). Пурпура – бұл кенеттен қандай да бір жарақаттың әсерінсіз жергілікті немесе кеңінен таралып пайда болатын ауыр гематома. Пурпура пайда болатын адамдарда жиі басқа аурулардың белгілері кездеседі, мысалы, қызба, қатты шаршағыштық немесе белгісіз бір ауырсыну сезімі (мазасыздық).\r\n\r\nПурпурада пайда болатын гематома (көгеру) соққыдан немесе басқа нәрседен немесе құлаудан алатын қалыпты пайда болатын көгеруден ерекшеленеді. Пурпурадағы көгерулер жарақаттан гөрі дененің өзіне жиі қалыптасады.\r\n\r\nПурпураның кең таралған себептері қансырау немесе қан ұюындағы бұзылыстар болып табылады. Тез пайда болатын (бірнеше сағаттың ішінде) пурпура қауіпті аурудың себебі болуы мүмкін, осыған орай шұғыл түрде медициналық көмек көрсетілуді қажет етеді.\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(337,'article','705','Бел ауруы','kz','2018-11-21 04:55:22','2018-11-21 04:40:00','__Бел ауруы деген не және оның туындауына не себеп бар?__\r\n\r\n__Бел__ - бұл сүйектен, бұлшықеттен, байламдардан тұратын құрылым. Анықтамасын толықтыра кетсек, оны топса (шарнир) десе де болады, себебі ол дененің үстіңгі жағы мен төменгі жағын жалғап тұрады, абайламаса, ол тез жарақаттанады, мысалы, сіз ауыр көтеріп қалсаңыз, не бірнәрсені күшпен итерсеңіз, не болмаса омыртқаңызды тосыннан бұрап алсаңыз, оны зақымдап алуыңыз ықтимал. Сіз кейде түсініп қалуыңыз мүмкін, айталық, біз, (әр адам) мықты, мығым белге мұқтажбыз, кейде беліңіздің иілгіш болғанын сондай қалап кететін жағдайларыңыз да болатын шығар.   Бірақ, неге екенін қайдам, көпшілігіміз беліміз ауырмайынша,  арқадағы және іштегі бұлшықеттердің өңін сақтап қалудың маңыздылығы туралы ойлай бермейміз.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=705',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бел','y','   Бел ауруы __Бел ауруы деген не және оның туындауына не себеп бар?__\r\n\r\n__Бел__ - бұл сүйектен, бұлшықеттен, байламдардан тұратын құрылым. Анықтамасын толықтыра кетсек, оны топса (шарнир) десе де болады, себебі ол дененің үстіңгі жағы мен төменгі жағын жалғап тұрады, абайламаса, ол тез жарақаттанады, мысалы, сіз ауыр көтеріп қалсаңыз, не бірнәрсені күшпен итерсеңіз, не болмаса омыртқаңызды тосыннан бұрап алсаңыз, оны зақымдап алуыңыз ықтимал. Сіз кейде түсініп қалуыңыз мүмкін, айталық, біз, (әр адам) мықты, мығым белге мұқтажбыз, кейде беліңіздің иілгіш болғанын сондай қалап кететін жағдайларыңыз да болатын шығар.   Бірақ, неге екенін қайдам, көпшілігіміз беліміз ауырмайынша,  арқадағы және іштегі бұлшықеттердің өңін сақтап қалудың маңыздылығы туралы ойлай бермейміз. Бел ауруы деген не және оның туындауына не себеп бар?\r\n\r\nБел - бұл сүйектен, бұлшықеттен, байламдардан тұратын құрылым. Анықтамасын толықтыра кетсек, оны топса (шарнир) десе де болады, себебі ол дененің үстіңгі жағы мен төменгі жағын жалғап тұрады, абайламаса, ол тез жарақаттанады, мысалы, сіз ауыр көтеріп қалсаңыз, не бірнәрсені күшпен итерсеңіз, не болмаса омыртқаңызды тосыннан бұрап алсаңыз, оны зақымдап алуыңыз ықтимал. Сіз кейде түсініп қалуыңыз мүмкін, айталық, біз, (әр адам) мықты, мығым белге мұқтажбыз, кейде беліңіздің иілгіш болғанын сондай қалап кететін жағдайларыңыз да болатын шығар.   Бірақ, неге екенін қайдам, көпшілігіміз беліміз ауырмайынша,  арқадағы және іштегі бұлшықеттердің өңін сақтап қалудың маңыздылығы туралы ойлай бермейміз.\r\n\r\nБарлық адамдардың 85% - ға жуығы қай кезде болмасын бел ауруын айналып өтпейді.\r\n \r\nБел ауруы байланыстырушы бұлшықеттерге шамадан тыс күш түскенде немесе бұлшықеттер мен байламдар жарақаттанғанда, сонымен қатар, ұзын омыртқа зақымдалғанда  пайда болады. Белдегі аурудан  кесел, немесе  омыртқаның деформациясы сирек жағдайда ғана туындап жатады. \r\n\r\nБел ауруы:\r\n\r\n• Қатты ауырады, бірақ ұзақтығы 3 айдан аспайды. Адамдардың көпшілігі үйде 4-6 апта емделуден кейін ауруы жеңіледі.\r\n• Жедел белгілермен қайталанба эпизодтары бар симптомдар: Адамдардың көпшілігінде бел ауырсынуының  қайталануының кем дегенде бір эпизоты болады.\r\n• Созылмалы, ұзақтығы 3 айдан асады.\r\n\r\nБел ауруының симптомдары қандай болады?\r\n\r\n«Бел  ауруы» термині симптомдардың барлық спектрін сипаттау үшін қолданылады. Түрлі себептерге байланысты, бел ауыруы түсініксіз, ыстық немесе сыздайты, үлкен аймақты жабатын немесе бір нүктеге дейін шектелетін болып келеді.  Ол бірте-бірте дамиды немесе кенеттен бел құрыспасы болып бой көрсетеді, не болмаса бұлшықет сіресуі туындайды немесе оларсыз-ақ аурулар болуы мүмкін.\r\n\r\nАяқтағы симптомдардың (жүргенде нерв қысылғандай болады) туындауына омыртқаның төменгі бөлігіндегі бұзылулар себеп болуы мүмкін; олар өздігінен де туындауы мүмкін немесе бел ауырсынуымен бір мезгілде пайда болуы мүмкін. Аяқта болатын симптомдар: ауру, ұю, әсіресе тізеден төмен қарай терлеуі мүмкін. \r\n\r\nЕкі аяқтың әлсіздігі, сонымен қатар, зәр шығаруда бақылаудың төмендеуі  немесе ішек функциясының жоғалуын жоғалту - бұл дереу медициналық араласуды талап ететін ат құйрығы синдромының симптомдары.\r\n\r\nБел ауруына қалай диагноз қойылады?\r\n\r\nДәрігеріңіз беліңіздің қаншалықты ауыратынын бағамдайды, аурудың неден туындап жүргенін де анықтайды,  жұмысыңыз жайында және физикалық белсенділігіңіз туралы біліп, сондай-ақ қарапайым тексеріс жүргізеді. Белі ауырған адамдардың 95% -ына емделу жолдарын айту үшін дәрігерге осындай тексерулер жеткілікті.\r\n\r\nКейде омыртқа жақтағы ауытқулар туралы қосымша ақпарат алу үшін күрделі визуализациялық әдісі қолданылады. Омыртқа жақтағы бұзылуларды зерттеу арналған  визуализациялық әдістеріге магнитті резонанстық томографияны (МРТ), компьютерлік томографияны, сүйек сканерлеуді және рентгендік зерттеуді (осы әдістер туралы қосымша ақпаратты қараңыз) жатқызуға болады. Егер сізді текергеннен кейінгі нәтиже бойынша  сізде салмақты ауру болса, сіздің симптомдарыңыз 4-6 аптадан астам уақытқа созылады, немесе сізде тұрақты бел ауырсынуы, аяқтың ауыруы немесе аяқтың ұюы пайда болады, визуализациялық зерттеу әдістері сіздің ауруыңызға және оның себептеріне нұқсан келтіруі мүмкін.\r\n\r\nБел ауруының қандай қауіп факторлары бар?\r\n\r\nЕгер сіздің жасыңыз орта жастан асып кетсе, егерде, сіздің немесе отбасыңыздың бір мүшесінің омыртқа жағында бұзылыстар болса, немесе жүктіліктің соңғы кезеңдері келіп қалса, демек бел ауруының туындау қаупі басым деген сөз. Салауатты өмір салтын ұстануға қатысты факторларға келер болсақ, олар: шылым шегу, артық салмағы болу, өмірінде уқытын ұзақ уақыт отырып өткізу, белге ылғый күш түсіре беру, омырқаны дірілдету немесе айналдыру, сүйекті әлсірететін дәрілерді ұзақ уақыт ішіп жүру (мысалы, кортикостеройд) т.б.\r\n\r\n• Белдің қатты ауруы. Көп жағдайларда, белдегі ауырсынуды үйде емдеп, жазуға болады. Егер беліңіз ауырып, мынадай симптомдар байқалса, мынадай ем-дом жасаңыз: мұзды 3 күн бойы басыңыз, содан кейін ылғалды жылуды басыңыз. Стероидтық емес қабынуға қарсы препараттарды (NSPP) ауыруды жеңілдету үшін пайдалануға болады.\r\n\r\nЕгер омыртқаңыз ауырмаса, тұрақты жаттығуларды жасай беруге болады. Айта кету керек, екі күннен артық төсекте жата беру аурудың қалпына келуін баяулатады.\r\n\r\n• Бел ауруының тоқтамауы немесе күшейе түсуі. Егер сіздің симптомдарыңыз нашарласа немесе кетпесе, 4 апталық үй еміне қарамастан, дәрігерге хабарласыңыз және емдеуді жалғастырыңыз. Сізге сондай-ақ, физиотерапияны, массажды, акупунктураны немесе өзіңіз үшін қолайлы альтернативті медицина түрлерін қолдануыңызға болады. Ғылыми зерттеулердің нұсқауына сүйенсек, бел ауруы кезінде немесе кейбір себептерден бұлшықеттің құрысуына аталмыш емдеу әдістері әр адамға, әртүрлі әсер беретін көрінеді. Бір кішкене зерттеу нәтижессі бойынша, психологиялық фактордың да маңызды роль атқаратындығы белгілі болды, сипаттамасы: сіз беліңіздің ауыруы жазылады деп бар ынтаңызбен сенсеңіз, шынымен де беліңіз сауығып кетуі мүмкін.\r\n• Созылмалы бел ауруы. Егер бел ауруының проблемалары 3 айдан астам созылса, сізге созылмалы ауырсынуды емдеуді және онымен күресуді үйрену керек. Созылмалы ауырсынумен ақылмен және физикалық тұрғыдан күресу үшін, арқа бұлшықеттері мен ішке арналған жаттығуларды жасау үшін физиотерапевт мамандарын қоса алғанда, бірнеше түрдегі маманнан кеңес алып емделуге тырысыңыз. Созылмалы бел ауырсынуына көмектесетін қосымша емдерді ауыруды, емдеу дағдыларын үйрету үшін когнитивті-мінез-құлық терапиясын, сондай-ақ, үш сикілді антидепрессанттарды немесе ауырсынуды жою үшін жұлын каналына инъекция енгізуді қамтитын емдерді жүргізіңіз.\r\n\r\nСозылмалы жамбас ауырсынуын жеңілдету үшін тәжірибелік немесе тексерілмеген емдеу, соның ішінде интрарикционды электротермиялық терапия (VDET), морфиндік сорғылар және лазерлік дисктомия қолдануға болады. Емдеудің бұл әдістерін сақтықпен ақылға қонымды дәрежеде емдеңіз және мұндай емдеу туралы шешім қабылдамас бұрын: екінші және, мүмкін, үшінші пікіріңізді алыңыз.\r\n\r\nОмыртқаның тітіркенуін емдеу үшін сирек  жағдайда хирургия қажет, бірақ ол жиі емдеудің ақылға қонымды әдісі ретінде ұсынылады. Кейбір жағдайларда ауырсынуды тудыратын (мысалы, диаралық диск), хирургия көмектесе алады. Алайда, бұл жағдайдан көптеген адамдар хирургиялық операциясыз да өтіп кетеді.\r\n\r\nБел  ауырсынуына магнитті резонанстық томографияны (МРТ) жүргізу керек пе?\r\n\r\n• Төменде келтірілген ақпарат, сіздің қандай шешім қабылдағанығызға немесе дәрігер кеңесіне көнітініңізгі қарай өзіндік түсінік қалып тастыруыңызға жәрдем береді. Магнитті резонансты томографиядан (МРТ) өтемін деп шешім қабылдағаннан кейін, келесі мәселелерді қарастырса болады:\r\n• Бұл көп жағдайда, денеңізде алғаш рет пайда болған (қатты) ауырсыну 6 аптадан кейін жоғалып кетуінің ықтималдылығы басым. \r\n• Беліңіздің ауруына қымбат визуалдық зерттеу әдістерін жүргізбеуге тырысыңыз. Бұл зерттеулер, әдетте, ерте кезеңде пайдалы ақпарат бере-бермейді. Егер ауыр науқастың белгілері болмаса (мысалы, омыртқа немесе сүйек ісігі инфекциясы), үй емінің 4-6 аптасынан кейін ауырудың беті қайтпаса, зерттеудің визуальды әдістерін өткізуді сұрамаңыз және олармен келіспей-ақ қойыңыз.\r\n• МРТ және компьютерлік томография аурудың бастапқы сатысында, табақша жарығы немесе омыртқа арнасының тарылуы, жүйке тамырларының қысыуы секілді бейнелерді дәл көрсете алады. МРТ-нің компьютерлік томографияның алдында кәдімгідей айырмашалағы бар, ол  иондаушы сәулеленумен қоса бірге пайдаланылмайды.\r\n• Дәрігеріңіз бірнеше аптадан кейін жүйке жүйесінің қысылуына байланысты жағдайларды жоспарлау үшін күтеді, өйткені олар, өздігінен жиі кетеді.\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nАртериялық ауытқулардың емдеу нұсқалары қарапайым үй емдеуден тәжірибелік және созылмалы бел ауруларына арналған инвазивті процедураларға дейін ауытқиды. Кейбір емдеу  түрлері созылмалы бел ауруларын емдеуде аса үмітті болса да, олар белдің қатты ауырсынуын жеңілдету үшін мүлдем пайдасыз болып қалатын жайттар да болып жатады. Белдің қатты ауруын емдеудің ең тиімді екі әдісі бар: 1) белсенді болып қалады (төсекке жатпайды) және 2) қабынуға қарсы препараттарды қабылдаңыз. Созылмалы жұлын сүйек ауруларын емдеудің ең тиімді екі әдісі бар: 1) пациенттің бұлшықет күшін нығайтуға бағытталған жаттығулар; 2) созылмалы ауруларды емдеуге негізделген.\r\n\r\nКейбір адамдардың бел ауруына немесе белгісіз этиологиялық құрыспасына белгілі ем қонып жатады, ал кейбіреулері мүлдем емделмейді.  Аздаған зерттеудің нәтижесіның нұсқауынша, сіз кез-келген қабылданған емге сеніп, оның әсері болатынына бар ықыласыңызбен көнсеңіз, бел ауруыңызды жеңіп кетуіңіз де ықтимал екен. \r\nЕгер сіз жақын арада беліңізді жарақаттап алған болсаңыз, онда оны бірнеше аптадан кейін сәтті емдеуіңіз мүмкін.\r\n\r\nАлдымен үйдегі емдеу әдістерін ұсынамыз, соның ішінде 3 күн ішінде мұзды ылғалдандыруды, сондай-ақ сероидті емес қабынуға қарсы препараттарды (NSAID) қабылдауды ұсынамыз.\r\n\r\nҚалыпты күнделікті әрекеттеріңізге мүмкіндігінше жылдам қайтарыңыз (төсекте тұру қалпына келтіруді баяулатады).\r\n\r\nТөзімділік: 90% -ға дейін созылмалы арқа ауырсынуымен байланысты жағдайларды тек 3 ай ішінде ғана емдеу арқылы табысты емдеуге болады.\r\n\r\nКөптеген адамдарда кем дегенде бір рет қайталанатын арқа ауырсыну эпизоды бар. Егер сізде ауырсыну пайда болса, есіңізде сақтаңыз, сіздің арқаңыз енді осал бола бастады деген сөз ол, бұрынғыдан қарағанда.  Омыртқаңыздың қажетті элементіне күнделікті өміріңізде міндетті қамқорлық жасаңыз: іш және жұлын бұлшықеттеріңіздің күшін ұстаңыз, салмақты дұрыс көтеріңіз және орыныңыздан отырып-тұрғанда абайлаңыз.\r\n\r\nҮйде емдеу\r\n\r\nСіздің жағдайыңызда қосымша емдеудің қажеттілігіне қарамастан,  үйде емделу - арқадағы ауырсынудың қалпына келуінің іргетасы болып саналады.\r\n\r\nБелдің қатты ауруы. Сіз арқадағы ауырсынуды бірінші сезгенде, ең алдымен дереу дәрігерлік талапты талап ететін белгілерді шешіңіз. Егер сізде елеулі аурудың белгілері болмаса, үйде емдеудің келесі сатыларын қолданыңыз.\r\n\r\n• Ауырсынудың басталуынан кейін алғашқы бірнеше күн ішінде бел ауырсынуын жазу үшін алғашқы шараларды қолданып көріңіз. Мысалы, жамбастың бұралуын байқап көріңіз. Бұл жаттығу омыртқаны ақырын жылжытады және бел созылады.\r\n• Күнделікті жұмыс жүктемесін азайту қажет. Зерттеулер көрсеткендей, төсекте демалу физикалық белсенділікті сақтаудан гипофункцияға әкеліп соқтырғаннан гөрі жақсы емес (ауруды жеңілдету мағынасында). Алайда жүктемені азайту қажет болуы мүмкін. Бел ауырсынуын тудыратын қозғалысқа жол бермеңіз.\r\n• Қабынуға қарсы препараттарды немесе стеройдты емес қабынуға қарсы дәрілерді қабылдаңыз, және ауырсынуды азайту үшін мұзды немесе жылуды кері жағыңыз.\r\n\r\nСозылмалы ауруды емдеу. Егер бел ауруы 3 айдан асса, созылмалы ауруға қалай қарсы тұру керектігін білу өте маңызды болып табылады. Дене тұрақты ауырсынуға сезімтал болғандықтан, бұл ауруды аурудың тұрақты болып қалатындай физиологиялық түрде әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nСозылмалы ауырсыну кезінде психологиялық кеңес беру және дәрі-дәрмектерді емдеу жиі талап етіледі, өйткені ауру моральдық және физикалық тұрғыдан ауырады. Сіздің күйіңізге қарай, үй жағдайында емдеуді жалғастырып, келесі емдеудің біреуін немесе бірнешеуін қолдану арқылы ауырсынуды басқаруға болады:\r\n\r\n• Арқа бұлшықеттерін күшейтуге арналған күнделікті жаттығулар: арнайы жаттығулар тізіміне ие болу үшін физиотерапевт маманы немесе өз дәрігеріңіздің көмегіне жүгініңіз. \r\n• Анальгетикалық препараттар екі күн бойы - ауырсыну шеңберін бұзу үшін пайдаланылады.\r\n• Медициналық массаж - бұлшық ет құрысуын жеңілдету үшін қолданылады.\r\n• Омыртқа түзету – бұл монуальді терапия бойынша жасалады.\r\n• Акупунктура (акупунктура).\r\n• Үшциклды антидепрессанттар - созылмалы ауруларды емдеу үшін. Бұл медицина түрі көңіл-күйдің бұзылуына ғана емес, созылмалы ауруға қосымша анальгезиялық әсері де бар.\r\n• Ауырсынуды немесе кортикостероидты инъекция (гормондар) - ауырсынуды болдырмау немесе қабынуды азайтуүшін пайдаланылады.\r\n• Жұлынның жұлын ынталандыруы - ауыр созылмалы бел ауруы үшін қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nБелдегі ауырсынуды күшейту немесе қайталау арқылы емдеу.\r\n\r\nЕгер сізде екі күннен астам созылған қатты арқа ауруы болса, 4 аптадан кейін үйде емдеуден кейін немесе омыртқа жақ немесе аяқ жақса симптомдар білінсе немесе қайталанса, немесе симптомдар қайтадан шықса, дәрігеріңізге барыңыз. Нысаналы зерттеу және зерттеу әдістерін жасау сіздің жағдайыңыз туралы жаңа ақпаратты бере алады және емдеудің қосымша тактикасы туралы дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.\r\n\r\nАуырсынудың орташа емес немесе орташа ауырсынуының елеулі себептері болмаса (85% жағдайға ұқсас), сізге үй жағдайында емдеуді жалғастыру ұсынылады.\r\n\r\nӘрине, бұл аурудың симптомдарын нашарлатпаса, белді күшейтетін күнделікті жаттығуларды жүргізудің өз жолдары бар. Стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (NSAID), жылы лосьондар, массаж пайдалы болуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер ауырсыну ауыр болса, сіздің дәрігеріңіз опиаттар тобынан, эпидуральды стероидті (гормоналды) инъекциядан немесе бұлшық ет босаңсытқыштарынан қысқа мерзімді ауырсынуды ұсынуы мүмкін. Бұл дәрі-дәрмектер әлеуетті зиянды және жанама әсерлерге ие, олар сізге пайдалы әсерлері арқылы өтелуі мүмкін.\r\nЕгер сізде негізгі аурулар болса - мысалы, жарықты диск, омыртқа арнасының тарылуы, анлилозды спондилит, остеоартрит, қатерлі ісік немесе инфекция болса, оны емдейтін маманға хабарласыңыз.\r\n\r\nОперация\r\n\r\nБелге хирургиялық емдеу сирек пайдаланылады; көп жағдайда аурудың себебі хирургиялық жолмен алынбайды немесе белгісіз. Омыртқаның төменгі бөлігіндегі бұзылулармен ауыратындардың 1% -нан азы хирургиялық емдеуден өтеді. Омыртқаның төменгі бөлігіндегі операциялардың басым бөлігі жарық дискілердің герниациясы үшін жүргізіледі. Алайда, жарық дискісі бар адамдардың көпшілігі хирургияға мұқтаж емес. Көбінесе, жарық дискідегі қатерлі ісік ауруларының дамуына әкеліп соқтыратын жағдайларда, диаралық індеттің операциясы жүргізіледі.\r\n\r\nХирургиялық емдеу неғұрлым ерекше жағдайларда, мысалы:\r\n\r\n• Жарақатқа байланысты омыртқаның сынуы.\r\n• жұлынның жұқпалы аурулары.\r\n• Омыртқаның тұрақсыздығы - мысалы, спондилолиз және спондилолистез.\r\n• Жұлынның ісінуі.\r\n\r\nХирургиялық емдеудің нұсқалары\r\n\r\nОмыртқаның төменгі бөлігінде операциялардың нұсқалары тиісінше омыртқаның төменгі бөлігінде проблемаларға байланысссты себептер бойынша өзгереді.\r\n• Ерітілген жарық дискідегі операция кезінде жұлынның немесе жүйке тамырын сығатын диск заты алынып тасталады.\r\n• Омыртқаның жұлын каналын тарылту кезінде (омыртқалы артродезі бар немесе онсыз жұлынның декомпрессионациясы) тарылтылған жұлын каналы кеңейіп, жұлынның немесе тамырдың қысылуын болдырмайды.\r\n• Spondylolisthesis және басқа да «тұрақсыз омыртқаның» көріністеріне байланысты омыртқаларды (артродезия) анкилозды қолдану кезінде омыртқа жұлынның немесе жүйке тамырларындағы қысымның төмендеуі үшін бір-бірімен байланысады.\r\n• Омыртқа ісігі операциялары артродезі бар немесе жоқ ісіктерді жою мен тұрақтандыруды қамтиды.\r\n• Омыртқа жұқпалы зақымдану кезінде хирургиялық әдіспен немесе артродезсіз емделеді.\r\n\r\nМаған диск жарығына операция жасату қажет пе?\r\n\r\nБұл ақпарат сізге дәрігермен бірлесе шешім қабылдауға немесе оның ұсыныстарына толық келісетіндігіңізге қарамастан, сіздің жалпы емделу үшін бірнеше нұсқаларыңыздың бар екендігін көрсетеді.\r\n\r\nДиск жырығын хирургиясыз да,  жедел емдеуге болады. Шешім қабылдар алдында, келесі мәселелерді қарастырған жөн:\r\n\r\nКөп жағдайда диск жарығы емделеді және бірнеше ай хирургиясыз емделгеннен кейін аурудың беті қайтуы да мүмкін. Хирургиялық емес ем: дем алу, медикаментозды терапия, иньекция және реабилитация  (оңалту) сияқты. Операциясыз емдеу аурудың белгілерін белгілі дәрежеде азайтады және қалыпты күнделікті әрекеттерге қайтып оралуыңыға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер сізде диск жарығының әсерінен бөкселеріңізде және аяқтарыңызда (стиатика) қатты ауырсыну болса және ұйып қала берсе, оны операция жеңілдетілуі мүмкін.\r\nБір түсініктісі, жедел ем жассағаннан кейін бойыңыздағы ауру жылдам кетуі мүмкін. Тәжірибелердің нәтижесіне сүйенсек, соңғы 4-8 жылғы қорытындыларды хирургиялық емес ем, дәп хирургиялық ем секілді әсер етуде екен.\r\n\r\nДиск жарығы дегеніміз не?\r\n\r\nОмыртқаны құрайтын сүйектер бір-бірін итеріп тұратын кішкентай дискілермен бөлінген. Омыртқа дискілерінің формасы домалақ, әрі, жалпақ болып келеді, сыртын қоршаған тығыз студнеотүріндегі заты бар (ядро).  Бұл дискілер сау болса, олар омыртқа үшін амортизаторлар ретінде әрекет етеді және омыртқа икемділігіне демеу береді. Егер дискілер зақымдалса, қалыпты тозса немесе аурудың нәтижесінде зақымдалса, олар әдеттен тыс шағылыстыруы немесе сынуы мүмкін. Аномальді  зақымданған немесе жарылған диск, жарықты дисктер немесе шұңқырлы дисктер деп аталады.\r\n\r\nШұңқырлы немесе  жарықты дисктер  арқа жақтағы созылатын жердегі жүйке торларын, нервтерді қысу мүмкін. Мұндай қысылудан ауру туындайды, ұю, терлеу, әлсіреу немесе аяқтағы рефлекстердің жоғалуына соқтыруы мүмкін. Одан белдің ауруы да, ауырмауы ғажап емес.  Дегенмен, көптеген жағдайларда,  дисктік жарықтар ешқандай белгілер тудырмайды. Егер МРТ сканерлеуінде сізде дисктік жарықтар бар болса, дәрігеріңіз МРТ нәтижесін  мұқият сұрап тексереді, MРТ сканерлеуінде көрініп тұрған диск жарықтары сіздің симптомдарыңыздың ең ықтимал себебі болып табылуы мүмкін.\r\n\r\nҚандай жағдайларда диск жарықтарын емдеу үшін хирургиялық емес ем қолданылады?\r\n\r\nКөптеген жағдайларда  диск жарықтары бірнеше ай бойы хирургиялық емес емдеуден кейін жазылады. Операциясыз емдеу қысқа мерзімді демалыс, дәрі-дәрмекпен ауырсыну және физиотерапия, сондай-ақ дәрігер тағайындаған жаттығу бағдарламасын қамтуы мүмкін. Диск жарықтары бар науқастардың 50% -ы 1 айдан кейін қалпына келеді және 6 айдан кейін толықтай қалпына келеді. Тек диск жарығы бар адамдардың 10% -ында, ауру 6 аптадан кейінде сақталып тұруы мүмкін, ол кезде енді операциялық ем жайында ойлануға тура келеді. \r\n\r\nЕгер 6 апта бойы хирургиялық емес емдеуден кейін өзіңізді жақсы сезінсеңіз, онда бұл сіздің денеңіздің хирургиялық емсыз-ақ қалпына келуіне қолайлы белгі ретінде қарастырылуы мүмкін. Адам ағзасы өзі дисктің қажетсіз заттарын тазартып отырады, сондықтан жүйке тамырларының қысылуынан аса бір қатты аурулар туындай қоймайды. Бұл процесс резорбция деп аталады.\r\n\r\nДиск жарығына байланысты операция қашан тағайындалады?\r\n\r\nХирургиялық емдеу диск жарығы бар адамдардың шамамен 10 пайызына қолданылады. Көптеген дәрігерлер - хирургиялық емдеу мүмкіндігін қарастырар алдында - 1-3 айдай күтеді. Егер осы уақыт ішінде сіз бейхирургиялық  әдістермен  емделуіңіз сәтсіз болса (бірақ, әдетте бұл 6 айдан көп уақыт алмайды), онда сіз операция туралы ойланасыз. Кімде, диск жарыңының әсерінен аурулар пайда болса, 6 айдан артық уақытта әлсіздік, ұю сезімдері толастамай қойса, оның нерв тамырлары зақымдануы ықтимал, ондай адамдарға жедел емнің көмегі онша тие қоймайды. \r\n\r\nДиск жарығына арналған операция, ауруды басу үшін, қалыпты қозғалыстар мен қимылдарды орындауға мүмкіндіктер жасау үшін жасалады. Хирургиялық емдеу келесі шарттар болғанда жүргізіледі:\r\n\r\n• Аяғыңыз ылғыйда жиі ауыра берсе, сондай-ақ әлсіздік билеп және күнделікті белсенділікке толық араласа алмасаңыз.\r\n• Объективті сараптаманың нәтижелері сізде әлсіздік, қозғалудың азаюы, сезімталдықтың жоғалуы немесе рефлекстердегі өзгерістер бар екенін көрсетсе.\r\n• Магнитті резонансты (МРТ), компьютерлік томографияны немесе миелограммды тәрізді диагностикалық әдістер хирургиялық әдіспен диск жарығын емдеуге қабілетті екенін көрсетсе.\r\nДискке жасалатын операцияны ем ретінде қолдануға болады:\r\n• Дисктің жарылуы немесе нерв түбіршіктерінің қысылуын тікелей тудыратын диск затының бос бөліктерін алу. Егер ишиастың салдарынан  ауыр және жарамсыздық ауыруы кемінде 4-6 аптаның ішінде хирургиялық емес емдеуден кейін кетпесе, сіздің дәрігеріңіз хирургиялық емдеуді ұсынуы мүмкін.\r\n• Протрузия немесе  диск жарығы, ауыр зардапқа соқтырады. Нерв зақымының типтік белгілері аяқта сезіледі және әлсіздік, үйлестіруді жоғалту немесе сезімталдықты жоғалтуды қамтиды.\r\n• Операция арқылы ғана емделе алатын құрылымдық сүйек бұзылулары (мұндай жағдайларда хирургиялық емес емдеу орынсыз болар еді).\r\n\r\nДиск жарығы кезінде операцияның қандай түрлері орындалады?\r\n\r\nДискілерге қарсы жиі қолданылатын және жақсы зерттелген хирургиялық араласуларға мыналар жатады:\r\n\r\n• Дискектомия - бұл нерв түбіршігін немесе жұлынды қысып жатқан жарықтық диск затының тез алынып тасталуы. Бұл əрекет дискіні шығару немесе дискінің жарылуы жағдайында да қолданылады. Бейхирургиялық  емдеу сәтсіз аяқтағанда және  де еркін  қимылмен жұмыс істей алатын қабілетінен айырылған  ауруларға ұшыраған адамдар үшін дискектомия хирургиялық емдеудің ең тиімді түрі болуы мүмкін.\r\n• Ламинотомия және ламинектомия - бұл операциялар жұлынның немесе жұлынның жасына байланысты өзгерістерінен туындаған нерв қысылуын азайту үшін орындалады. Ламинотомия омыртқаның жіңішке бөлігін бөледі, бұл жұлынның қорғаныш қабын (ламина - немесе пластинка деп аталады) құрайды; ламинэктомиямен бірге бүкіл пласстинка жекелей омыртқалардың үстінен алынады, ал кейде жіңішке шырын өтетін омыртқаға арналған тесік - жұлын каналын тарылтады. Осы операциялардың кез-келгені дискэктомимен бір уақытта орындалуы мүмкін немесе өздігінен де іке асырылады.\r\n• Пекральді дискскромия диск потрузиясы кезінде және дискілердің жұлын арнасына жарықты шытынауларды қалыптастыру кезінде қолданылады. Бұл операцияда омыртқаға  кішкене тіліктен  арнайы құрал енгізіледі; дискінің шұңқыры кесіліп немесе суарылады, осылайша оның мөлшерін азайтады. Перифериялық дискекомия ашық дискектомиядан гөрі тиімді емес операция болып есептеледі және қазіргі уақыттаолар азырақ қолданылады.\r\n\r\nДиск жарығына операция жүргізу кезінде қанаду қауіп-қатер болуы мүмкін?\r\n\r\nДискомемия және микродисктомия, дискілерге жиі қолданатын операция түрлері, әдетте ол жақсы әсер етеді және асқыну жағдайлары сирек орын алады. Алайда хирургия кезінде жүйке тамырларына немесе жұлын сымдарына зақым келуінің аздаған қаупі бар. Кейбір науқастарда операция аймағында артық жара пайда болады. Операциядан кейін зақымдануды арттыратын, инфекциялық асқынулардың пайда болу қаупі бар. Жұқпалы асқынуларды емдеу үшін процесті тоқтату үшін антибиотиктерді және қосымша операцияларды қажет етуі мүмкін.\r\n\r\nКез келген операциялар белгілі бір қауіптің алдында болады. Бұдан басқа, жалпы анестезияға тән қауіп себебінен дәрігеріңіз бен медицина қызметкерлері хирургиялық операция кезінде және операциядан кейінгі кезеңде сіздің жағдайыңызды мұқият бақылайды.\r\n\r\nДиск жарығына жасалатын операция қаншалықты жақсы әсер береді?\r\n\r\nҰзақ уақыттық ауру белгілері бар адамдар, сондай-ақ  қалыпты қызметі мен тұрақты қимыл-қозғалысы бұзылғандар, қатты ауырсынуды басатын дәрілерді қолдануды талап ететін адамдар операциядан айтарлықтай жеңілдік алады. Жылдың соңғы зерттеулерінде хирургиялық емделу төменгі бел бауырының шұңқырынан туындаған қалыптыдан жоғары ауру симптомдары бар адамдарға оң нәтиже береді деп көрсетілген. Хирургиялық емдеудің осы бесжылдық ғылыми зерттеуіне енгізілген 402 адамның 70% -ы кардиальды симптоммен салыстырғанда жақсарды, ал хирургиялық емес ем қабылдағандардың арасында 56% болды.\r\n\r\nКейбір адамдар өмір жағдайлары денсаулығының салыстырмалы түрде тез қалпына келуін талап етсе, операцияға барады. Жеке еңбекке жарамсыз адамдар үшін қалыпты жұмысқа қайта оралу 2-4 аптада болады; қолмен жұмыс жасайтындар үшін 8-12 апта қажет болады.\r\nКөптеген адамдар операциядан кейін көп ұзамай жұмысын және күнделікті іс-әрекеттерін жаңартады. Кейбір жағдайларда сіздің дәрігеріңіз операциядан кейінгі оңалту курсына қатысуыңызды ұсынуы мүмкін, ол физиотерапия мен үйдегі жаттығуларды қамтиды.\r\n\r\nЕмдеудің қай әдістерін таңдайсыз? Төмендегі нұсқаларды қарап көріңіз:\r\n\r\n1. Операциясыз емдеуге тырысыңыз (мысалы, демалыс, физиотерапия және жаттығулар, сондай-ақ дәрілер).\r\n2. жұмыс істеңіз.\r\n\r\n\r\nДиск жарығын жедел емдеудің пайдасыДиск жарығын жедел емдеудің зияны\rСізде қатты ауру сезімі болады, аяғыңыз ұйып, әлсіреп тұрады, қимылға қабілеттініңіз төмендейді; Аяқ жағындағы белгілер кемінде 4 аптада хирургиялық емес емдеуден кейін төмендемейді; Нерв түбіршігінің қысылуының белгілері арта бастаса (аяқтың ауыруы, сезімнің қатты жоғалуы, паралич немесе әлсіздіктің жоғарылауы, үйлестіру жоғалуы, рефлекстердің толық жоғалуы); Сіздің жұмысыңыз сіздің функцияларыңыздың салыстырмалы түрде тез қалпына келуін талап етеді; Операциядан кейінгі бірнеше апта ішінде оңалту режимін қатаң орындауға болады. Сіздің  диск жарығына операция жасату үшін, қандай да бір себебіңіз бар ма?Сіз емдеудің хирургиялық емес әдістерін, соның ішінде физиотерапияны, жаттығуларды, демалуды және емдеуді емдеуге тырысасыз; Алайда операцияда сіздің белгілеріңізді жоятынына кепілдік жоқ. Ұзақ мерзімді перспективада хирургиялық емдеу хирургиядан гөрі жақсы болады деген  кепілдік жоқ; Операцияда инфекциялық асқынулар, созылмалы емдік ауру және қосымша операцияларды жүргізу қажеттілігі туындайды. Кез-келген хирургияда жүрек соғысы (миокард инфарктісі) сияқты асқыну қаупі бар; Екінші операцияны қажет етпейтініне кепілдік жоқ; Дискінің шұңқырына хирургиялық емдеуді қаламайтын басқа себептер бар ма?\r\n\r\nЕмдеудің басқа түрлері\r\n\r\nСіз бел ауруын емдеу үшін дәрігеріңізбен бірге әртүрлі физикалық, психологиялық, экспериментальдық және альтернативті емдеу әдістерін таңдай аласыз. Олардың кейбіреулері қысқа мерзімді «жөндеу» әдісі, басқалары сізге құралдармен жабдықталған күйде өмір бойғы бел ауруыңызға сеп болып тұруы мүмкін. Бұл емдеудің бәрі  медициналық сақтандыру ұйымдарына қарассты тиерапиялық әдістер емес.\r\n\r\nЕмдеу мен оңалтудың кешенді оңалту бағдарламалары. Созылмалы бел ауруының ауруын емдеудің оң комбинациясын табу мәселесінің оңтайлы шешімі интеграциялық бағдарлама болуы мүмкін. Кешенді оңалту бағдарламалары әр түрлі емдеу әдістерін және мамандарды ұсынады. Бұл бағдарлама созылмалы арқа артериясы ауруы үшін ең тиімді емдеудің бірі болып саналады.\r\n\r\nБел ауруына арналған жаттығулар созылмалы арқа ауырсынуын емдеу мен бақылаудың екі ең тиімді әдісі болып табылады. Күнделікті жаттығулар арқадағы ауырсынуды тиімді түрде жояды және ұзаққа созылған арқа ауырсынуын төмендетуі мүмкін.\r\n\r\nПсихотерапия созылмалы бел ауруы және еңбекке жарамсыздық секілді ауыр жағдайды жеңілдетуі мүмкін.\r\n\r\nЖұлын ынталандырылуы ауыр, созылмалы арқа ауырсыну жағдайында қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nБелдегі ауруды емдеу бойынша тәжірибелік терапевтік әдістер\r\n\r\nБелі ауыратын  адамдар үшін жаңа және тәжірибелік емдеу үнемі дамытылып, ұсынылады. Егер сіз осы емдеу әдісіне барғыңыз келсе, дəрігерден осы əдістің тиімділігі мен қауіпсіздігінің ғылыми дәлелі туралы, сондай-ақ осы техникамен бірге өз тәжірибесінің нәтижелері туралы сұраңыз. Келесі терапевтік әдістер эксперименттік болып табылады және кеңінен қолданылмайды. Олар ұзақ уақыт бойы жеткілікті түрде зерттелмеген, бірақ олар бел ауруларының белгілі бір түрлеріне емдеудің жеткілікті дамыған әдістерін көрсетті.\r\n \r\n• Ішкідискілік электротермиялық терапия (VDET) -  жұлын дискінің бүлінуінен болған созылмалы бел ауруын емдейді.\r\n• Botulinдік токсин инъекциясы (Botox) төменгі арқадағы бұлшық еттердің ауырсынуын жеңілдетуге көмектеседі.\r\n• Аксильді омыртқалар декомпрессиясы (VAX-D) жұлын омыртқасының дискілерін ауырсыну орындарынан жеңілдетуге көмектеседі.\r\n\r\nБел ауруы мен өзін-өзі емдеудегі кешенді емнің көмекші әдістері\r\n\r\nТөменгі бел ауруын төмендету үшін төменде көрсетілген адъювантты емдеу әдісі қолданылады.\r\n\r\n• Массаж өткір немесе созылмалы арқа ауырсынуын азайтудың тиімді әдісі болып табылады, әсіресе жаттығулар мен арқа сүйемелдеу жаттығуларымен үйлескен кезде.\r\n• Мануальді остеопатиялық терапия, толық игерілмеді, бірақ арқадағы ауырсынуды емдеудің өте жоғары тәсілі болып танылды.\r\n• Акупунктура (акупунктура) - ең жақсы қол жетімді ғылыми зерттеулерді жүйелі түрде қарап шығуға сәйкес, арқа тітіркенуін емдеуде акупунктураның тиімділігі дәлелденбеді.\r\n• Антидепрессанттар көмегімен жүргізілетін релаксация әдістері бұлшықет кернеуін және депрессияны азайтуға көмектеседі.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nжарақаттар\r\nдене белсенділігі\r\nгипотермия\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(338,'article','765','Бактериялық инфекция ','kz','2018-11-26 12:24:58','2018-11-26 12:24:00','__Бактериялық инфекция__ – бұл бактериялардан туындайтын инфекция. Өз кезегінде ол қарапайым тері жұқпаларынан бастап оба сияқты күрделі ауруларға дейін кең таралған жұқпалы ауруларды қамтиды. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=765',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бактериялық','y','   Бактериялық инфекция  __Бактериялық инфекция__ – бұл бактериялардан туындайтын инфекция. Өз кезегінде ол қарапайым тері жұқпаларынан бастап оба сияқты күрделі ауруларға дейін кең таралған жұқпалы ауруларды қамтиды.  Бактериялық инфекция – бұл бактериялардан туындайтын инфекция. Өз кезегінде ол қарапайым тері жұқпаларынан бастап оба сияқты күрделі ауруларға дейін кең таралған жұқпалы ауруларды қамтиды. Бактериялық инфекцияға пневмония,менингит,бүйректің және қуықтың қабынулары,сонымен қатар сифилис,гонорея сияқты тері-венерологиялық аурулары жатады.\r\n\r\nИнфекциялар бактериялардан бөлек вирустардан да туындауы мүмкін. Вирус арқылы дамыған инфекциядан қарағанда бактерия арқылы дамыған инфекцияны антибиотиктерді қолдану арқылы емдеуге болады. Бактерия мен шақырылған инфекция вирусты инфекцияның жалғасы болуы немесе өзі жеке дамуы мүмкін.\r\n\r\nӘдетте вирусты инфекция бактериялық инфекциямен асқынады. Вирусты инфекция ауыр формада қалыптасып немесе инфекция 10 күннен астам ұзаққа созылса – бұл жағдай бактериялық инфекциялардың қосылуын білдіреді.\r\n\r\nБактериальды инфекцияның симптомдары 3 түрлі механизм бойынша көрініс береді.\r\n\r\n1.	Экзотоксиннің өндірілуіне байланысты - бактериялармен бөлінетін химиялық заттар (мысалы, ботулизм ауруы кезіндегі ботулин таяқшалары өндіреді).\r\n2.	Эндотоксиннің өндірілуіне байланысты - бактериялар жойылған кезде босатылатын химиялық заттар (мысалы, сүзекті сальмонелла тудыратын сүзек кезінде).\r\n3.	Бактерияларға жоғары сезімталдықтың дамуы (мысалы, туберкулез кезінде, туберкулездің микробактерияларына қатысты жоғары сезімталдықтың дамыған кезінде).\r\n\r\nЕгер бактериялық инфекциядан уақытылы емделмесе, онда ол қанағымға таралады. Аталмыш жағдай бактериемия деп аталады.\r\n \r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nбактериаялық инфекция\r\nбактериялар\r\nтуберкулез\r\nпневмония\r\nбактериялық менингит\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(339,'article','779','Артрит','kz','2018-11-28 10:20:28','2018-11-28 10:18:00','__Артрит__ – бұл буынның қабынуы. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әртүрлі әсерлерден (аллергиялық, инфекциялық) болады. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=779',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Артрит','y','   Артрит __Артрит__ – бұл буынның қабынуы. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әртүрлі әсерлерден (аллергиялық, инфекциялық) болады.  Артрит – бұл буынның қабынуы. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әртүрлі әсерлерден (аллергиялық, инфекциялық) болады. Пайда болуы әртүрлі болс ада барлық артриттер бірдей көрініс береді, оған мыналар жатады:\r\n\r\n•	1-2 күнде артатын буындардағы ауру сезімі\r\n•	Қимылдың шектелуі\r\n•	Зақымдалған аймақтың қызаруы\r\n•	Зақымдалған аймақтың ісінуі\r\n•	Зақымдалған аймақтың деформациясы\r\n•	Жалпы әлсіздік\r\n•	Дене температурасының жоғарлауы\r\n\r\nЕгер артрит ревматикалық аурулардан немесе құяң ауруынан пайда болса ондау ауру жедел түрде дамиды, ал басқа себептерден болса онда буынның деформациясы және қимылдың шектелуі байқалады.\r\n\r\n•	Жедел басталып өте қатты ауырсынумен көрінеді немесе жай созылмалы түрде басталауы мүмкін.Кейбір адамдар да ауру шаншып тұйық ауру сезімімен жүреді оны тіс ауруымен теңестірсе болады. Артриттқа алып келетіндер олар: инфекция, жарақат, аллергия, зат алмасудың бұзылыстары, жүйке жүйесінің аурулары және витамин жеткіліксіздігі жатады.\r\n\r\nАртриттің түрлері:\r\n\r\nЗақымдалу сипатына байланысты артритті екі классқа бөлеміз: қабынбалы артрит және дегенеративті артрит.\r\n\r\nҚабынбалы артритке жататындар:\r\n\r\n•	Инфекциялық артрит\r\n•	Ревматоидты артрит\r\n•	Құяң (тұз байлану)\r\n•	Реактивті артрит – бұл синовиальды қабатты ішінен қаптап тұратын жіңішке дәнекер тінді қабықшаның қабынуы.\r\n\r\nДегенеративті артритке жататындар:\r\n\r\n•	Остеоартроз\r\n•	Травматикалық артрит\r\n\r\nБұл аурулар сүйектердің біріккен жерінде орналасқан шеміршектердің зақымдалуымен байланысты.\r\n\r\nНегізі артриттің 100 астам түрі кездеседі.  Олардың ең жиі кездесетіндері остеоартрит, ревматоидты артрит және құяң болып табылады.\r\n\r\nРевматоиды артрит – буынды қаптап тұратын тіндердің қабынуы. Уақыт өте келе ревматоиды артрит шеміршектің, байламдардың тіпті сүйектің толық желінуіне алып келеді. Ревматоиды артрит әйел адамдарда еркектерге қарағанда үш есе жиі кездседі. Сонымен қатар бұл ауру көбінесе 30-40 жаста көрініс береді, алайда балалар мен жастарда да кезедсе береді.\r\n\r\nОстеоартрит деп – буынның қорғаныштық және серіппелік қызметін атқаратын шеміршектің зақымдалуын айтады. Ауру асқына келе сүйектер бір-біріне жанасып желінеді,сосын буындық синдромдар болады. Ревматоиды артриттен айырмашылығы бұл кезде тіннің зақымдалуы болмайды. Шамамен 70 жастан асқан адамдардың 80%-ға жуығы осы аурумен ауырады. Остеоартрит кезінде көбінесе омыртқалық, тізелік және сан сүйектері зақымдалады.\r\n\r\nҚұяңдық артрит (подагра ) – зат алмасудың бұзылыстарына байланысты болатын тұқым қуалайтын буынның қабынуылық ауруы. Бұл ауру кезінде адам денесінде зәр қышқылының кристалоидтары жиналып қалады және соның әсерінен буындар және тіндер зақымдалады. Көбінесе құяңдық артрит кезінде аяқтағы бас бармақ саусағы өзгеріске ұшырайды Құяңның белгілері 40-50 жаста көрініс табады, көбінесе ер адамдарда кездеседі.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nартрит\r\nревматоидты артрит\r\nподагра\r\nостеоартрит\r\nбуындағы ауру сезімі\r\nауру сезімі\r\nақсаңдау    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(340,'article','784','Амнезия – адамның жадынан айырылуы ','kz','2018-11-28 10:26:29','2018-11-28 10:25:00','','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=784',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Амнезия','y','   Амнезия – адамның жадынан айырылуы   Бұл деген не? Амнезия – бас жарақаты, Альцгеймер ауруы,алкогольдік ішімдіктерді және есірткіні қабылдау немесе ауыр эмоциялық жағдайды бастан кешу (мысалға, төбелес, жол апаты) салдарынан  адамның жадынан айырылуы немесе есте сақтау қабілетінің жоғалуы.\r\n\r\nАмнезияның шығу себептеріне байланысты уақытша және тұрақты болады.Сонымен қатар амнезия антероградты және ретроградты келеді.Антегроградты амнезия жарақатттан немесе ауруға шалдыққаннан кейінгі окиғаларды, ал ретроградты амнезия кезінде ауруға немесе жарақатқа дейінгі оқиғаларды есте сақтамайды.\r\n\r\nАмнезия кезінде төменде көрсетілген көрсеткіштердің біреуі немесе бірнешеуінің болуы адамның толықтай есте сақтау қабілетінің жоғалуына әкеп соқтыруы мүмкін: \r\n\r\n•	Адамдарды танымау\r\n•	Болған оқиғаларды және оның мән-жайын ұмыту\r\n•	Белгілі уақыт күнін ұмыту\r\n•	Толыққанды өз өмірін ұмыту\r\n\r\nСебептеріне байланысты амнезия тез және баяу дамиды. Бірте-бірте дамып келе жатқан есте сақтау проблемалары ақыл-ойдың ауытқуының бір бөлігі болуы мүмкін \r\n\r\nАмнезияның емдеу әдісі мен емдеудің нәтижелерін бағалау оның себебіне байланысты болып келеді.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nамнезия\r\nамнезияның емі\r\nамнезияның симптомдары\r\nесте сақтаудың жоғалуы\r\nесте сақтаудың жоғалуының себептері\r\nесте сақтаудың жоғалуының емі\r\nкәрілік кездегі есте сақтаудың жоғалуы\r\nалкогольден кейінгі есте сақтаудың жоғалуы\r\nАльцгеймер ауруы    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(341,'article','847','Құяң (ишиас)','kz','2018-12-21 03:57:58','2018-12-21 03:53:00','Құяң – әлсіздік, ұю сезімі және аяқтың терлеуімен сипатталатын жайсыз жағдай түрі. Бұл жағдай  жарақат немесе құйымшақ нервінің талаурап ісінуіне байланысты орын алады. Құяң өздігінен ауру болып саналмайды,  бұл тек ғана қандай да бір басқа аурулардың симптомы.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=847',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Құяң','y','   Құяң (ишиас) Құяң – әлсіздік, ұю сезімі және аяқтың терлеуімен сипатталатын жайсыз жағдай түрі. Бұл жағдай  жарақат немесе құйымшақ нервінің талаурап ісінуіне байланысты орын алады. Құяң өздігінен ауру болып саналмайды,  бұл тек ғана қандай да бір басқа аурулардың симптомы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nҚұяң – әлсіздік, ұю сезімі және аяқтың терлеуімен сипатталатын жайсыз жағдай түрі. Бұл жағдай  жарақат немесе құйымшақ нервінің талаурап ісінуіне байланысты орын алады. Құяң өздігінен ауру болып саналмайды,  бұл тек ғана қандай да бір басқа аурулардың симптомы.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nҚұяң жарақат кезде немесе құйымшақ нервінің талаурап ісуі кезінде туындайды. Бұл нерв бел жақтан  бастау алады  және екі  аяқтың артқы жағымен төмен қарай сырғиды.  Бұл нерв тізе және сирақтың артқы бетіндегі бұлшықеттерді басқарады.  Ол сондай-ақ жамбастың артқы бетін, сирақ бөліктері мен толарсақты  сезімталдықпен қамтамасыз етеді \r\n\r\nҚұяңның ең көп тараған себептеріне мыналар жатады:\r\n\r\n•	Омыртқааралық дискінің жарығы;\r\n•	Омыртқа арнасының стенозы;\r\n•	Алмұрттәріздес бұлшықет синдромы (бөксе жақтағы ауру сезімі);\r\n•	Жамбастың жарақаттану немесе сынуы;\r\n•	Ісіктер\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nҚұйымшақ ауыруы ауытқып тұруы мүмкін. Ол жеңіл шаншу, сыздап немесе күйгендей болып ауру сезімін танытуы мүмкін. Кейбір жағдайларда ауырсынуы тоқтата алмастай болып, қатты күшейеді.\r\n\r\nКөп жағдайда ауру бір жақты болады. Кейбір адамдарда аяғының бір бөлігінде сұмдық ауру сезімі мазаллайды немесе жамбас жағында және денесінің басқа бөлігінде ұйу сезімін сезінеді. Ауыру және ұю сезімдері, сондай-ақ сирақтың артқы бетінде және толарсақтың үстіңгі жағында білінеді. Зақымданған аяқ-қолдың әлсіздігі сезіледі. Кейде жаяу кезде, сіз табаныңызды жерден майыстырып көтере алмай қаласыз.\r\n\r\n\r\n\r\nӘдетте ауру сезімі ақырындап басталады. Содан өршуі де мүмкін:\r\n\r\n•	Отырғаннан немесе тұрғаннан кейін;\r\n•	Түнде;\r\n•	Түшкіргенде, жөтелгенде, күлгенде;\r\n•	Артқа шалқайғанда немесе ұзақ жаяу жүргенде, әсіресе бұл омыртқа арналарының стенозы болса.\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nДәрігер медициналық тексеруден өткізеді, оның барысында мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\r\n\r\n•	Тізені бүккенде әлсіреу;\r\n•	Табан бағыты бойынша ішке немесе төмен игенде қиындық туындау;\r\n•	Еңкейгенде және шалқайғанда қиындық сезіну;\r\n•	Рефлекстердің бұзылуы немесе әлсіреуі;\r\n•	Сезімталдықтың жоғалуы немесе ұю сезімі;\r\n•	Аяқты жоғары көтеру кезінде ауырсыну.\r\n\r\nКүшті немесе ұзақ ауыруы кезінде тексеру, әдетте, қажет емес. Егер де диагностикалық процедуралар тағайындалса, олар мыналарды қамтиды:\r\n\r\n•	Қан талдамасы;\r\n•	Рентген\r\n•	МРТ немесе басқа да визуалды диагностикалық процедуралар\r\n\r\n\r\nЕмделуі\r\n\r\nЖалпы құяң басқа аурулардың симптомы болғандықтан, сол негізгі ауруды анықтау керек.\r\nКейбір жағдайларда емдеу қажет етілмейді, сауығу процесі өзідігінен орындалады.\r\nТағы бір қуантарлығы бұл жағдайға хирургиялық араласулар болмайды. Дәрігер сіздің симптомдарыңызды жеңілдету үшін немесе қабынуды төмендету үшін төмендегідей кеңестерді ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n•	Жылы затты немесе мұзды ауырып тұрған жерге басыңыз. Алғашқы 48-72 сағат бойы мұз басылса, ары қарай жылы затты басу керек.\r\n•	Ауруын басатын дәрі қолданыңыз, мысалы, ибупрофен немесе ацетаминофен\r\nОмыртқаңызға үйде мынадай күтім жасаңыз:\r\n•	«Пастельді режим» қолданбаңыз;\r\n•	Күндіздің алғашқы бөлігінде қыймылдау белсенділігіңізді шектеңіз. Одан кейін ғана қозғалыс белсенділігңізді арттыра түсіңіз.\r\n•	Ауру басталғаннан кейін 6 күн бойы ешқандай аур көтермеңіз, күрделі жаттығулар орындамаңыз.\r\n•	Физикалық жаттығуларды 2-3 апта өткеннен кейін ғана орыдаңыз. Құрсақ қабырғаларын қатайтатын, омыртқаны иілгіштендіретін жаттығулармен айналысыңыз.\r\n\r\nСондай-ақ физиотерапия ұсынылады. Емдеудің қосымша әдістері құяңды тудыратын себептерге байланысты тағайындалады.\r\n \r\nЕгер, ол шаралар әсер бермесе,  дәрігер сізге жүйке айналасындағы қабыруды төмендету үшін иньекциялық препараттарды тағайындайды. Басқа емдік препараттар  жүйкені тітіркендіретін, аурудың себебін жеңілдету мақсатында тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nНервтің зақымдалуы кезіндегі ауру емделмейді. Егер сізді ылғый бір ауру мазалай берсе, сіз невропатологқа немесе осы ауруды білетін маманға қаралыңыз, аурудың себебіне қаныққаннан кейін емделудің түрлі әдістерін қолдансаңыз болады.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nҚұяң әдетті өздігінен кетеді. Бірақ, тұрақты болып тұратын ұстамалар қайталануы мүмкін.\r\n\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\nКөптеген ауыр асқынулар құяңның даму себептеріне, омыртқааралық дискілі жарық немесе омыртқа арнасының стенозы сияқты себептерііне қарасты болады. Құяң  ылғи да ұю немесе аяқтағы әлсіздік сезімін білдіруі мүмкін.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса, дереу арада дәрігерге хабарласыңыз:\r\n\r\n•	Қалтырау және арқада түсініксіз аурудың болуы;\r\n•	Құлағаннан кейін немесе ауыр соққыдан кейін ауру сезімі;\r\n•	Омыртқа мен арқа жақта ісік пен қызарудың пайда болуы;\r\n•	Төменге, тізеден төмен қарай ауру сезімінің таралуы;\r\n•	Бөксе, мықын, аяқ немес жамбас жақтарда әлсіреу немесе ұю сезімінің орын алуы;\r\n•	Несеп шығарғанда ысу сезімін сезіну немесе несеппен бірге қан араласып шықса;\r\n•	Қырмен жатқанда ауруы күшейсе немесе түнде аурудың себебінен оянып кете берсеңіз;\r\n•	Ыңғайсыздық немесе қатты ауру сезімі туындаса;\r\n•	Несеп шығаруды бақылауда ұстай алмасаңыз немесе үлкен дәретті;\r\n\r\nМынадай да жағдайлар туындаса, дәрігерге хабарласыңыз:\r\n\r\n•	Салмағының ойламаған жерден түсіп кетсе;\r\n•	Сіз стериодтарды немесе ішкітамырлық наркотикалық препараттарды қабылдасаңыз;\r\n•	Сіздің арқаңызда бұрыннан ауру болса, бірақ кейінгі кезде ол басқаша сипат танытап жатса;\r\n•	Аурудың мұндай эпизодтары 4 аптадан асып кетсе.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nАлдын алу шаралары жүйкенің зақымдалуын тудыратын  аурудың себептеріне байланысты. Ұзақ уақыт бойы бөксе жағыңыздағы жүйкелерді қысып отыра бермеңіз, және  жата беріңіз.\r\n\r\n\r\nСинонимдері: \r\n\r\nНейропатия – құйымшақтық нере; құйымшақ нервінің дисфункциясы; бел аумағында ауырсыну – құяң\r\n\r\nДереккөз: https://medlineplus.gov/ency/article/000686.htm\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nауру\r\nәлсіздік\r\nтерлеу\r\nжарық\r\nісік\r\nабсцесс\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(342,'article','882','Лейкоплакия','kz','2018-12-24 05:13:57','2018-12-24 05:07:00','Лейкоплакия ауруы тілде, ауыз қуысында немесе ұрттың беткі қабатында қақтардың пайда болуымен сипатталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=882',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Л','Лейкоплакия','y','   Лейкоплакия Лейкоплакия ауруы тілде, ауыз қуысында немесе ұрттың беткі қабатында қақтардың пайда болуымен сипатталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nЛейкоплакия ауруы тілде, ауыз қуысында немесе ұрттың беткі қабатында қақтардың пайда болуымен сипатталады.\r\n\r\nСебептері\r\nЛейкоплакия кезінде ауыз қуысының шырышты қабығы зақымданады. Аурудың туындауының нақты себептері белгісіз.  Дәрігерлер бұл ауруды ылғи болатын тітіркенумен байланыстырады:\r\n•	Тістің үшкір жақтарынан;\r\n•	Тіс протездерінің ыңғайсыздығынан, қаптар мен плобтардан;\r\n•	Темекі шегу кезінде немесе темекі пайдаланған кезде (темекі шегушінің кератозы);\r\n•	Ауыз қуысында узақ уақыт темекі шайнағанда;\r\n•	Көп мөлшерде  алкоголь қабылдағанда;\r\nБұл ауру қарттардың арасында жиі ұшырасады.\r\nАуыз қуысында пайда болатын түкті лейкоплакияның қоздырушы  Эпштейна-Барра вирусы болып табылады. Бұл АИТВ-инфекциясының бірден-бір алғашқы белгілері. Түкті лейкоплакия сондай-ақ, миына трансплантация жүргізген, иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда жиі кездеседі.\r\n\r\nСимптомдары\r\nЛейкоплакия кезінде, заң бойынша, қақтар тілге жабысады (тілдің екі жағына да) және ұрттың беткі қабатына орнығады.\r\nҚақтарды төмендегідей түзілімдермен сипаттауға болады:\r\n•	Әдетте, ақ немесе сұр түсте;\r\n•	Беткі жағы бұдырланып тұрады;\r\n•	Түктеніп кеткенде (түкті лейкоплакия)\r\n•	Қабыршықтың қатты шеттерін қолмен аршып алынатын болса;\r\n•	Қақтар аршылса;\r\n•	Ащы немесе қышқыл тамақ жегенде ауырса;\r\n\r\nДиагностикасы\r\nЗақымдалған жерге биопсия жасау арқылы диагнозын қоюға болады. Сондай-ақ биопсия ауыз қаусындағы қауіпті іскпен сипатталатын өзгерісстерді де көрсетуі мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу\r\nЕмдеудің басты мақсаты қақтардан арылту болып табылады. Ол үшін, заң бойынша, тітіркендіргіштің себебін жою  керек.  Ыңғайсыздық тудыратын тістің үшкір шеттерін, тіс протездерінің  беттерін, пломбаларды тегістеу арқылы стомотологиялық себептердің алдын алуды ертерек жүзеге асыру қажет.\r\n•	Шылым шегуден және басқа да табак түрлерінен бас тарту қажет.\r\n•	Алкоголь ішімдіктерінен  бас тарту ұсынылады.\r\nЕгер тітіркенуді тудырып тұрған себептерді жою көмектеспесе, дәрігер тіс қағына дәрілік заттарды жағуды ұсынады немесе хирургиялық жолмен алып тастайды.\r\nӘдетте, түкті лейкоплакия кезіндегі тіс қағы вирусқа қарсы дәрі-дәрмектер арқылы емделеді. Сондай-ақ дәрігер дәрілік затты қақтың үстіне жағуды ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nБолжамы\r\nЛейкоплакия зиянсыз болып табылады. Көбінесе, тітіркену себебі жойылған жағдайда ауыз қуысындағы қақ бірнеше аптадан кейін немесе айдан кейін жойылып кетеді.\r\nКейбір жағдайда қақтың болуы қатерлі ісіктің ерте кездегі белгісі болуы мүмкін.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nАуыз қуысыңыздан кәдімгі лейкоплакияға немесе түкті лейкопияға ұқсас қақты байқасаңыз, дәрігердің кеңесіне жазылғаныңыз дұрыс.\r\n\r\nАлдын алу\r\nШылым шегуді және басқа да темекі түрлерін қолдануды доғарыңыз. Алкоголь ішпеңіз немесе мөлшерін азайтыңыз. Тісіңізді және басқа да тіске байланысты мәселелеріңізді уақытылы емдеңіз.\r\n\r\nАуыз қуысының мәселелері (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nлейкоплакия\r\nауыз\r\nқақ\r\nтіс\r\nтамақ\r\nбөртпе\r\nсаңырауқұлақ\r\nмикоз\r\nинфекция\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(343,'article','1118','Taǵamdyq allergııa','qz','2018-08-01 11:30:54','2018-08-01 11:27:00','Adamdardyń 25 % ózderinde belgili bir taǵam ónimderine allergııa bar dep oılasa, zertteýler balalardyń 6% jáne eresekterdiń 2% ǵana taǵamdyq allergııaǵa shaldyqqandyǵyn rastaıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1118',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Taǵamdyq','y','   Taǵamdyq allergııa Adamdardyń 25 % ózderinde belgili bir taǵam ónimderine allergııa bar dep oılasa, zertteýler balalardyń 6% jáne eresekterdiń 2% ǵana taǵamdyq allergııaǵa shaldyqqandyǵyn rastaıdy. Mazmuny\r\n\r\n?\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nTaǵamdyq allergııa qanshalyqty jıi kezdesedi?\r\n\r\nAdamdardyń 25 % ózderinde belgili bir taǵam ónimderine allergııa bar dep oılasa, zertteýler balalardyń 6% jáne eresekterdiń 2% ǵana taǵamdyq allergııaǵa shaldyqqandyǵyn rastaıdy.\r\n\r\n \r\nTaǵamdyq allergııa men taǵamdy kótere almaýdyń arasyndaǵy aıyrmashylyq qandaı?\r\n\r\nNaqty taǵamdyq allergııa – organızmniń ımmýndyq júıesiniń (ınfektsııamen kúresýge qajet) organızmge allergenniń túsýine jaýapty serpini. Kópshilik jaǵdaıda adamdarda taǵamdy kótere almaý paıda bolady, bul degenimiz taǵam qabyldaýdan týyndaıtyn jaǵymsyz sımptomdardyń paıda bolýy (bul kezde ımmýndyq júıe qamtylmaıdy).\r\n\r\nMysaly, sútke allergııa eresekterge qaraǵanda balalarda jıi kezdesedi. Degenmen, balalardyń kópshiliginde sútke allergııa 2-3 jasqa qaraı joıylady. Sútke allergııanyń sımptomdaryna sút ónimderin tutynǵannan keıin teriniń kúldirektenýi, qusý jáne tynys alýdaǵy máseleler jatady. Kóptegen eresekterde sút ónimderine allergııaǵa uqsaıtyn sımptomdar paıda bolýy múmkin, sebebi, eresekterde sútte bolatyn qantty (laktoza) qorytýda máseleler jıi kezdesedi. Bul «laktozany kótere almaý» dep atalady, bul allergııa emes, sebebi, qandaı da bir ónimdi kótere almaý ımmýndyq júıeni qamtymaıdy. Laktozany kótere almaýdyń sımptomdaryna jatatyndar – ishtiń kebýi, túıilýi, júrek aınýy, shamadan tys jeldený, ishtiń ótýi.\r\n\r\n \r\nTaǵamdyq allergııanyń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nTaǵamdyq allergııanyń jıi kezdesetin sımptomdary:\r\n\r\n* Teriniń kúldirektenýi (teridegi isiný sekildi)\r\n* Isiný\r\n* Teriniń qyshýy\r\n* Aýyzdaǵy qyshý nemese shanshý\r\n* Aýyzdaǵy metall dámi\r\n* Jótel, qıyndaǵan ysqyratyndaı tynys alý\r\n* Kómeıdegi qysý sezimi\r\n* Dıareıa\r\n* Qusý\r\n \r\nNaýqas ózin nashar sezinýi múmkin, terisi solǵyn tartyp, arterıaldyq qysymy túskennen, esten tanýy da yqtımal. Taǵamdyq allergııaǵa baılanysty jıi kezdesetin sozylmaly aýrýlar - ekzema jáne astma (demikpe).\r\n\r\nTaǵamdyq  allergııa kúshtiligine saı anafılaksııa atalatyn serpindi týyndatqan jaǵdaıda ólim-jitimge de aparýy múmkin. Bul serpin kezinde tynys alý joldary tejeledi, naýqasqa tynys alý qıynǵa túsedi. Adrenalın atalatyn ınektsııany ýaqytyly engizý ómirdi qutqarýy múmkin.\r\n\r\nEger balada nemese eresekte kúshti allergııa bolsa, dáriger adamnyń ózdiginshe ınektsııa jasaýy úshin arnaıy shprıts-qalamnyń kómegimen adrenalın salýdy taǵaıyndaıdy. Dáriger ony qoldanýdy úıretedi. Eger naýqasqa bul dári qajet dep sanasa, ony naýqas udaıy ózimen birge alyp júrýi tıis.\r\n\r\nAllergııalyq serpini bar adamdar «jedel járdem» kóligimen aýrýhananyń qabyldaý bólimine jetkizilýi tıis, sebebi, organızmge ózdiginshe engizilgen adrenalınniń mólsheri qaýipti bolýy múmkin. Dáriger qan aınalymyn, tynys alýdy, zattek almasýyn baıaýlatý úshin adrenalın berýi múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri jáne qaýip faktorlary\r\n\r\nQandaı ónimder jıi allergııalyq serpindi týyndatady?\r\n\r\nAllergııa kez kelgen taǵamǵa paıda bolýy múmkindigine qaramastan, kóbinese, allergender – jańǵaqtar, arahıs, sút, jumyrtqa, soıa, bıdaı, balyq jáne mollıýskiler. Osy segiz ónim taǵamdyq allergııa paıda bolýynyń 90% jaǵdaıyna jaýapty. Kópshilik jaǵdaıda allergııa 4 ónimge paıda bolady.\r\n\r\nMende taǵamdyq boıaǵyshtarǵa nemese jasandy hosh ıistendirgishterge allergııa bolýy múmkin be?\r\n\r\nZertteýlerge saı, keıbir taǵamdyq qospalar jáne jasandy táttilendirgishter keıbir adamdardaǵy allergııanyń sebebi bolýy múmkin.\r\n\r\nMende qantqa allergııa bolýy múmkin be?\r\n\r\nJoq. Taǵamdyq  allergııa  ımmýndyq júıes taǵam ónimderindegi belgili bir aqýyzdy «bógde» sanap, oǵan qarsy kúreskende paıda bolady. Bul maılar men qanttarǵa qatysty emes.\r\n\r\n \r\nTaǵamdyq allergııany qalaı emdeıdi?\r\n\r\nNaýqasta taǵamdyq allergııa bar ekendigi anyqtalsa, ony týyndatqan ónimderdi tutynýdan alshaq bolý qajet. Eger sizde allergııa bolsa, jáne siz sebebin bilseńiz, jeıtin ónimderińizdiń japsyrmalaryn oqýyńyz shart. Dáriger allergııany týyndatatyn ónimderdi tutynýdan alshaq bolýǵa úıretedi. Eger balada allergııa bolsa, mektepke bul týraly habarlańyz, alshaq bolatyn ónimderdiń tizimin berińiz, sondaı-aq, osyndaı ónimdi kezdeısoq jep qoıǵan jaǵdaıda alǵashqy járdem kórsetý sharalary týraly aıtyńyz.\r\n\r\nJas óskende taǵamdyq allergııa ótedi me?\r\n\r\nKóptegen adamdarda jas óskende sútke, jumyrtqaǵa, soıa ónimderine jáne bıdaıǵa allergııa ótedi, biraq, barlyǵynda emes. Kóbinese, arahıske, jańǵaqqa, balyqqa, mollıýskilerge allergııa jaspen birge ótpeıdi.\r\n\r\n \r\nDárigerge qoıylatyn suraqtar\r\n\r\n* Men ózimde taǵamdy kótere almaý emes, taǵamdyq allergııa ekendigin qalaı bilemin?\r\n* Mende taǵamdyq allergııa bar. Basqa zattekterge allergııa paıda bolýyna beıim bolýym múmkin be?\r\n* Taǵam men úshin qaýpsizdigine qalaı kóz jetkizemin?\r\n* Eger ónimdi nemese taǵam ónimderiniń tobyn ratsıonnan alyp tastasam, mende qorektik zattekterdiń tapshylyǵy paıda bolýy múmkin be?\r\n* Aýrýhananyń barlyq dárigerleri men qyzmetkerleri meniń allergııam týraly biletindigine qalaı kóz jetkizemin?\r\n* Mendegi allergııalyq serpinniń asqynýyn qalaı bilemin?\r\n* Mende taǵamdyq  allergııa bar. Anafılaksııa qaýpi bar ma?\r\n* Adrenalın alýym qajet pe? Ony qalaı qoldanamyn?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(344,'article','1366','Eresekterdegi túngi enýrez nemese shyjyńdyǵy ','qz','2018-11-15 03:48:10','2018-11-15 03:35:00','Túngi enýrez (shyjyńdyq) (NE) - uıqy kezinde ózdiginen zár shyǵarý. Zertteýler negizinde, eresekterdiń kem degende 2% túnde ózine ıe bola almaı zár jiberip qoıatyn kórnedi. Túngi shyjyńdyqty  nıktýrııadan ba nemese qýyqty bolsatý úshin túngi uıqydan týrýdyń qajettigi (eki nemese odan da kóp ret turýǵa májbúr bolý) basym bolǵannan ba, saralap alý kerek. Shyjyńdyqtyń bir-birinen saralanatyn  árqandaı túri bar.\r\n\r\nBirinshilikti (uzaq saqtalýshy) túngi shyjyńdyq - bul bala kezde damıtyn aýrý, ol eger balanyń  «qurǵaq» kezeńi 6 aıdan artyq aspaı jatsa baqylanady. Shamamen 18 jastan asqan erler men áıelderdiń  2-3% -ynda shyjyńdyqtyń osy túri baıqalady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1366',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Eresekterdegi','y','   Eresekterdegi túngi enýrez nemese shyjyńdyǵy  Túngi enýrez (shyjyńdyq) (NE) - uıqy kezinde ózdiginen zár shyǵarý. Zertteýler negizinde, eresekterdiń kem degende 2% túnde ózine ıe bola almaı zár jiberip qoıatyn kórnedi. Túngi shyjyńdyqty  nıktýrııadan ba nemese qýyqty bolsatý úshin túngi uıqydan týrýdyń qajettigi (eki nemese odan da kóp ret turýǵa májbúr bolý) basym bolǵannan ba, saralap alý kerek. Shyjyńdyqtyń bir-birinen saralanatyn  árqandaı túri bar.\r\n\r\nBirinshilikti (uzaq saqtalýshy) túngi shyjyńdyq - bul bala kezde damıtyn aýrý, ol eger balanyń  «qurǵaq» kezeńi 6 aıdan artyq aspaı jatsa baqylanady. Shamamen 18 jastan asqan erler men áıelderdiń  2-3% -ynda shyjyńdyqtyń osy túri baıqalady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nTúngi enýrez (shyjyńdyq) (NE) - uıqy kezinde ózdiginen zár shyǵarý. Zertteýler negizinde, eresekterdiń kem degende 2% túnde ózine ıe bola almaı zár jiberip qoıatyn kórnedi. Túngi shyjyńdyqty  nıktýrııadan ba nemese qýyqty bolsatý úshin túngi uıqydan týrýdyń qajettigi (eki nemese odan da kóp ret turýǵa májbúr bolý) basym bolǵannan ba, saralap alý kerek. Shyjyńdyqtyń bir-birinen saralanatyn  árqandaı túri bar.\r\n\r\nBirinshilikti (uzaq saqtalýshy) túngi shyjyńdyq - bul bala kezde damıtyn aýrý, ol eger balanyń  «qurǵaq» kezeńi 6 aıdan artyq aspaı jatsa baqylanady. Shamamen 18 jastan asqan erler men áıelderdiń  2-3% -ynda shyjyńdyqtyń osy túri baıqalady.\r\n\r\nEkinshilikti (qaıtalanatyn) shyjyńdyq – bul jaǵdaıda, ásirese egde tartqan adamdar birneshe aı, ne bolmasa, birneshe jyldardaǵy «qurǵaq» kezeńinen keıin tósekke túnde jiberýdi bastaıdy.\r\n\r\n  \r\nTaralýy\r\n\r\nTúngi shyjyńdyq erte zamandardan beri adamdardy alańdatyn kele jatqan yńǵaısyzdyq jaǵdaı. Aýrýdyń tarıhy b.z.d. 1500 jyldan beri bar kórinedi. Sol kezde zertteý balalardaǵy birinshilikti (uzaqqa saqtalatyn) túngi enýrezdi zertteýge baǵyttalǵan, sondyqtan eresekterdegi ekinshilikti (qaıtalanatyn) enýrezdi tolyq zertteý áli tolyqtyrylmady. Tek mynany tússiný kerek, nesepti túnde ustaı almaý, mezgilsiz zár jiberip qoıý jaǵdaılary adamnyń kez-kelgen jasynda oryn alýy múmkin.\r\n \r\n\r\nBastaý alýy\r\n\r\n\r\n \r\nBul aýrý jaıynda másele kóterý úshin, aldymen  anatomııamen, qýyq fýnktsııasymen  tanysyp alý kerek.  Nesep búırekterden bólinedi de nesep joly arqyly qýyqqa shyǵarylady, sol jerde ol jınalady.  Qýyq – tolyqtaı bir bulshyqetti múshe, ol nesep shyǵarýdan, nesep arnasyna deıingi nesep úshin qoıma tıptes (nesep arnasy - qýyqtan syrtqa deıin nesepti shyǵaratyn tútikshe )  Qýyq qabyrǵasynda ornalasqan  bulshyq et- detrýzor tarylyp nesepti ıtergende qýyq bosaıdy. Sol aralyqta, qýyq jıyryla bastaǵanda nesep qysqysh bosap  qalady.  Bosańsyǵan sfınkter esikti ashýshy qyzmetin atqarady, sodan aǵzadaǵy nesep syrtqa shyǵarylady. Qalypty nesep shyǵarý  kezinde bulshyqet-detrýzor men bosańsyǵan qysqysh bir ýaqytta jýmys isteýi kerek.  Qýyqtyń bulshyqettik qabyrǵasyndaǵy nervtik jalǵaýlar bulshyqet jasýshalaryna tán, ári onyń jıyrylýyna kómekesetin atsetılholın zattyq retseptoryn óndiredi. Nervtik jalǵaýlar arqyly «qýyqty bosatý kerek» degen belgi mıǵa kelip túsedi.  Bul protsess ózdiginen baqylanbaıtyn vegetatıvtik bolyp tabylady. Bútindeı mı, nerv, bulshyqet aralyq dury árekettesý  ońaı protsess emes.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nEresekterdegi túngi enýrezdiń paıda bolýy kóptegen faktorlarǵa áser etedi. Enýrez sımptomdary bar eresekterdiń kópshiliginde, kúndizgi ýaqytta da zár shyǵarýdy ustamaý múmkin. Sol úshin túngi enýrezben baılanysty belgilerdi bilýińiz kerek, sebebi olar ýrologııalyq aýrýlardan buryn paıda bolýy múmkin.\r\nAldymen túngi enýrez genetıkalyq deńgeıde berilýi múmkin. Dese de barlyq adamdarda, enýrez – tuqym qýalaı bermeıdi. Zertteýler kórsetkendeı, eki ata-anada da  shyjyńdyq bolsa, onda olardyń balasynda bul aýrýdyń týyndaý qaýpi 77% -ǵa deıin artady. Eger bir ata-ana zárin ustaı almaıtyn bolsa,  onda 40% jaǵdaıda balada aýrýdyń damý qaýpi bar.\r\n\r\nADG nemese antıdıýretıkalyq gormon, búırekterde óndirilgen zárdiń mólsherin azaıtady. Ádette, dene túnde kóbirek ADG óndiredi, bul búırekten zárdi azaıtady. Túnde neseptiń paıda bolýyn azaıtý adamdarǵa zár shyǵarýdy tejep, durys uıyqtaýyna múmkindik beredi. Alaıda, keıbir adamdarda bul gormon qajetti mólsherde óndirilmeıdi, odan  túnde jıi zár shyǵarý jaǵdaıy týyndaıdy. Bul jaǵdaı 2 tıpti qant dıabetindegi sımptomdardy eske túsiredi.\r\nBasqa jaǵdaılarda, dene ADG shyǵarady, biraq búırek gormondy ajyrata almaıdy jáne birdeı mólsherde nesep shyǵarýdy jalǵastyrady. Bul buzylys túngi polıýrııa dep atalady, bul uıqy kezinde neseptiń paıda bolýyna ulasady, bul eresekterde túngi enýrezge sebep bolýy múmkin. Sondaı-aq, bul sımptom 1 tıpti qant dıabetimen baılanysty bolýy múmkin.\r\n\r\nOsyndaı belgiler ártúrli medıtsınalyq jaǵdaılardaǵy adamdarda paıda bolýy múmkin. Eger sizde qant dıabeti nemese túngi enýrez bar bolsa, dárigerden keńes alý kerek.\r\n\r\nBirinshilikti túngi enýrezdiń taǵy bir sebebi - bul «kishi» qýyq bolyp tabylady. Degenmen, bul túngi enýrezi bar naýqastardaǵy qýyqtyń ólshemi basqa adamdarǵa qaraǵanda áldeqaıda kishkentaı degendi bildirmeıdi. Kerisinshe, bul qýyqtyń fýnktsıonaldyq múmkindikteri kishirek, ıaǵnı nervter mıǵa sıgnal jiberýden buryn qýyqta nesep kóp mólsherde bolýy múmkin, bul osy aýrýdyń basqa túrinen zardap shegetin adamdarǵa qaraǵanda kishirek bolyp sanalady.. Bulshyqettiń shamadan tys buzylýy - detrusor bulshyqettiń eshqashan tolyq bosańsymaıtyndyǵyna ákeledi, sondyqtan qýyqtyń syıymdylyǵy úlken emes.\r\n\r\nQýyqtyń fýnktsıonaldyq múmkindikterimen birge gıperaktıvtilik nemese eriksiz defýzorly qysý da túngi enýrezge sebep bolady. Detrýzordyń gıperaktıvtiligi bul enýrezdiń epızody bolýyna ákelýi múmkin bulshyqettiń qysylýynyń eriksizdigi. Kóptegen zertteýlerde detragýrdyń qysylýynyń joǵarylaýy túngi enýrezge sebep bolǵanyn kórsetti. Túngi shyjyńdyǵy bar naýqastardyń detrýzorlyq gıperaktıvtiligine 70-80% dıagnoz qoıyldy. Alkogol jáne kofeın tárizdi qýyq titirkendirgishter de detrýzor jumysynyń buzylýyna yqpal etedi, al zár shyǵarýdy arttyratyn dıýretıkter sııaqty qosymsha zattar neseptiń bólinýin arttyrady.\r\n\r\nKeıbir dári-dármekter túngi enýrezge janama áserleri retinde tirkelgen, mysaly, gıpnotıkter, uıqysyzdyqty boldyrmaıtyn dári-dármekter nemese psıhıatrııalyq tájirıbede qoldanylatyn preparattar. Sondaı-aq, obstrýktıvti uıqy apnoe nemese uıqynyń buzylýy túngi enýrezge sebep bolýy múmkin. Kez-kelgen taǵaıyndaǵan dári-dármekterdi jáne olardyń janama áserlerin dárigermen talqylańyz.\r\n\r\nKóptegen zertteýler eresekterdegi qaıtalama enýrezdi ádette emdeýge bolatyn negizgi aýrýdyń mańyzdy sımptomy ekenin rastaıdy. Enýrezdiń bul túri basqa belgilermen de kezdesedi jáne kúndiz jıi ustamaýmen de kórinedi.\r\nEresekterde bastapqy túngi enýrez kóbinese prostata nemese nesep aǵar arnasynyń máselesinen týyndaıdy, mysaly, qýyqaldy nemese  jalpy qurylym saǵasyndaǵy máseleler. Bul problemalar erkekterdegi prostata nemese áıelderdiń jambas organdarynyń prolapsymen baılanysty bolýy múmkin.\r\n\r\nQosymsha enýrezdiń qosymsha sebepteri: qant dıabeti, zár joldarynyń ınfektsııasy, zár shyǵarý joldarynyń tastary, nevrologııalyq buzylýlar, anatomııalyq buzylystar, prostata qaterli isigi, prostata keńeıtýi, qýyqtyń qaterli isigi jáne uıqy apnoty. Sırek jaǵdaılarda, qatty alańdaýshylyq nemese emotsıonaldyq zaqym eresekterde enýrezdi týdyrýy múmkin.\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nEń aqparattandyrylatyn dıagnostıkalyq ádis sizdiń aýrý tarıhyńyz ben ádetterińiz týraly aqparat bolyp tabylady. Kúndelikti is-áreketterińizdi jáne kúndelikti isińizdi medıtsınalyq tekserýden kem degende eki kún buryn tizimdeńiz. Bul málimetter dárigerge aýrýdyń sebebi men aýyrlyǵyn anyqtaýǵa kómektesedi.\r\nKúndiz jáne túnde kúndelikti zár shyǵarýdy jazyp alyńyz.\r\n\r\n* Enýrezdiń epızoty bolǵan kezde (kúnniń ýaqyty)?\r\n* Zárdiń kólemi?\r\n* Jatar aldynda kóptegen suıyqtyqtardy qabyldaısyz ba?\r\n* Siz qandaı sýsyndar ishesiz? (tátti kofe, kofeın nemese jasandy túrde tátti nemese gazdalǵan, alkogoldi ishimdikter jáne t.b.)\r\n* Nesep shyǵarý qalaı paıda bolady? (Nesep aǵyny kúshti jáne úzdiksiz, álde qıyndyqtar bar ma?)\r\n* Qaıtalanatyn zár joldarynyń ınfektsııalary bar ma?\r\n* «Ylǵaldy» jáne «Qurǵaq» túnderdiń sany?\r\n\r\nSondaı-aq, túngi terleý sııaqty túngi enýrezben baılanysty basqa belgilerge nazar aýdaryńyz.\r\nKez kelgen aqparat dárigerge dıagnoz qoıýǵa jáne tıisti emdeýdi taǵaıyndaýǵa kómektesedi.\r\nDárigerdiń taǵaıyndaýy kezinde aýrýdyń jeke jáne otbasylyq tarıhyna, sondaı-aq kez-kelgen dárige qatysty tolyq aqparat pen barlyq málimetterdi usyný qajet. Sonymen qatar, túngi enýrezge sebep bolýy múmkin basqa da mańyzdy problemalardy boldyrmaý úshin dárigermen keńesý qajet.\r\n\r\nDárigerdiń qabyldaýy:\r\n* Medıtsınalyq baıqaý\r\n* Nevrologııalyq baǵalaý\r\n* Ýrınolız jáne bakterıologııalyq zárdegi mádenıet zárdi anyqtaıtyn túrli synaqtar.\r\n\r\nQosymsha ádister:\r\n* Ýrofloýmetrııa: nesep shyǵarýdyń jyldamdyǵyn, mólsherin jáne zár shyǵarý ýaqytyn ólsheıtin mamandandyrylǵan qubyrda óndiriletin zár shyǵarý ádisi.\r\n* Nesep qaldyqtyń mólsheri: Ýltradybysty qoldanyp, zár shyǵarýdan keıin qýyqtyń kólemin anyqtaıdy.\r\n* Basqa da problemalar úshin qosymsha dıagnostıkalyq ádisterdi qoldanýǵa bolady.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nBastapqy (turaqty) túngi enýrezi úshin emdeý kez kelgen jasta qoldanylady.\r\n\r\nFarmakologııalyq terapııa\r\n\r\nTúngi\n enýrezdi emdeýge arnalǵan túrli dáriler bar. Olardy jeke nemese joǵaryda atalǵan minez-qulyq emsharasymen birge qoldanýǵa bolady jáne sol eń tıimdi bolyp tabylady. Kóptegen zertteýler uzaq ýaqyt paıdalanylatyn dárini «ylǵaldy» túnderdi azaıtý kezinde qoldaný tıimdi bolýy múmkin ekenin kórsetti. Basqasha aıtqanda, emdeý toqtatylǵannan keıin aýrý qaıtalanatyndyqtan, dárini aýrýdyń sebebine emes, sımptomdaryn joıýǵa baǵyttaý kerek. Kez kelgen emdeýdi bastamas buryn dárigermen keńesý kerek.\r\n\r\nHırýrgııalyq emdeý\r\n\r\nDetrýzordyń aýyr gıperaktıvtiligine baılanysty operatsııany qoldana bilý kerek nemese emdeýdiń basqa ádisteri nátıje ákelmese ǵana qoldanýǵa bolady. Barlyq emdeý ádisterin dárigermen talqylańyz.\r\n \r\n\r\nEmdeý kezinde kómek\r\n\r\nTúngi zár ustaı almaı qalýdy emdeý kezinde  beriletin kómek bar. \r\n\r\nKilem jabyny: Tósemdi qorǵaıtyn kóptegen zattar bar, mysaly, vınıl, sý ótkizbeıtin jáne sińirgish matras qaptamalary nemese tazalaýdy jeńildetetin plenka qorǵaýshylary.\r\n\r\nSińirgish plavkı (ish kıim): Bul zattar suıyqtyqty sińirý jáne eriksiz zárdiń shyǵýyn boldyrmaý úshin arnaıy ázirlengen túrlendirilgen ish kıimniń túri bolyp tabylady. Kez kelgen adamǵa birneshe reet kıýge bolady jáne qol jetimdi. Terisi titirkenýge beıim adamdar úshin sińirgish plavkı (ish kıim) - eń jaqsy tańdaý.\r\n\r\nTeri kútimine arnalǵan ónimder: túngi enýrez kezinde paıda bolatyn titirkený men sezimtaldyqtan terini qorǵaýǵa arnalǵan kóptegen ónimder bar. Ártúrli terige arnalǵan sabyn, loson jáne tazartatyn maılyqtar bar.\r\n \r\nTegter:\r\n\r\nzárdi ustaı almaý\r\nuıqyda jatyp zár jiberip qoıý\r\nzár ustaı almaýdy emdeý\r\nzár ustaı almaýdyń belgileri\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(345,'article','1369','Seboreıa ','qz','2018-11-15 05:04:44','2018-11-15 05:03:00','__Seboreıa__ – teridegi maıly, sary qabyrshaqty qyzyl bórtpeler paıda bolatyn ekzemanyń bir túri bolyp tabylady. Seboreıanyń paıda bolý sebepterine teridegi maı bezderiniń shamadan tys qyzmet atqarýyn jatqyzady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1369',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Seboreıa','y','   Seboreıa  __Seboreıa__ – teridegi maıly, sary qabyrshaqty qyzyl bórtpeler paıda bolatyn ekzemanyń bir túri bolyp tabylady. Seboreıanyń paıda bolý sebepterine teridegi maı bezderiniń shamadan tys qyzmet atqarýyn jatqyzady. Seboreıa – teridegi maıly, sary qabyrshaqty qyzyl bórtpeler paıda bolatyn ekzemanyń bir túri bolyp tabylady. Seboreıanyń paıda bolý sebepterine teridegi maı bezderiniń shamadan tys qyzmet atqarýyn jatqyzady.\r\n\r\nBórtpeler deneniń kez kelgen jerinde paıda bolý múmkin. Eki aıǵa deıingi nárestelerde seboreıa kóbinese bas terisinde kezdesedi, ony nárestelerdiń seboreıalyq dermatıti dep ataıdy. Nárestelerde seboreıa kóbinese jórgektelgen aımaǵynda paıda bolady. Seboreıa ár túrli jastaǵy adamdardyń betinde (ásirese qas jáne muryn men aýyz aımaǵyndaǵy búgilgen teride), qulaǵynda, keýdesinde, qoltyǵynda jáne jynys músheleri aımaǵynda paıda bolady.\r\n\r\nÁr túrli kremderdi qoldaný jáne teriniń kútý ádisteri arqyly seboreıadan emdelip ketýge bolady.\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(346,'article','1370','Parotıt («mysqyl»)','qz','2018-11-15 05:06:09','2018-11-15 05:05:00','__Parotıt __\'\'(sın. epıdemııalyq parotıt)\'\' - bul vırýstar shaqyratyn, qulaq pen jaq súıegi arasynda ornalasqan silekeı (qulaq mańy) bezderin zaqymdaıtyn, keıde erlerdiń jynystyq bezderin de zaqymdaıtyn (orhıt) juqpaly ınfektsııalyq aýrý. Bezder vırýstardyń áserinen isinip, qyzmeti tómendep ketedi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1370',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Parotıt','y','   Parotıt («mysqyl») __Parotıt __\'\'(sın. epıdemııalyq parotıt)\'\' - bul vırýstar shaqyratyn, qulaq pen jaq súıegi arasynda ornalasqan silekeı (qulaq mańy) bezderin zaqymdaıtyn, keıde erlerdiń jynystyq bezderin de zaqymdaıtyn (orhıt) juqpaly ınfektsııalyq aýrý. Bezder vırýstardyń áserinen isinip, qyzmeti tómendep ketedi. Parotıt (sın. epıdemııalyq parotıt) - bul vırýstar shaqyratyn, qulaq pen jaq súıegi arasynda ornalasqan silekeı (qulaq mańy) bezderin zaqymdaıtyn, keıde erlerdiń jynystyq bezderin de zaqymdaıtyn (orhıt) juqpaly ınfektsııalyq aýrý. Bezder vırýstardyń áserinen isinip, qyzmeti tómendep ketedi.\r\n\r\nParotıt ártúrli jastaǵy adamdarda kezdesedi, biraq basym kópshiligi 5-19 jas aralyǵyndaǵy balalar bolyp tabylady. Bir jastaǵy balalarda óte sırek kezdesedi, sebebi olarda ana súti arqyly berilgen ımmýnıtet bolady.\r\n\r\nParotıt eresek adamdarda kóp kezdespeıdi, óıtkeni olardyń kópshiligi balalyq shaǵynda osy aýrýmen aýyrǵan nemese olarǵa qyzylsha, qyzamyq jáne parotıtke (KPK) qarsy ekpe egilgen. Al eger eresek adamdar bul aýrýmen aýyratyn bolsa, aýrý sımptomdary aýyr dárejede kórinedi jáne asqynýǵa alyp kelýi múmkin.\r\n\r\n \r\nEstý qabiletiniń joǵalýy (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(347,'article','1446','Perıferııalyq neıropatııa ','qz','2018-11-21 05:08:04','2018-11-21 05:06:00','__Perıferııalyq neıropatııa__ – mıdyń qımyl qozǵalysty baqylaıtyn, bulshyqet qyzmetine jaýap beretin qozǵalys nervterine, sondaı-aq vıbratsııaǵa, temperatýraǵa, sezimtaldyqqa, aýyrsynýǵa jaýap beretin sezimtal nerv qyzmetteriniń jalpy joǵalýymen sıpattalady. Perıferııalyq neıropatııa negizinde tabandy, aqıaq-qoldy zaqymdaıdy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1446',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Perıferııalyq','y','   Perıferııalyq neıropatııa  __Perıferııalyq neıropatııa__ – mıdyń qımyl qozǵalysty baqylaıtyn, bulshyqet qyzmetine jaýap beretin qozǵalys nervterine, sondaı-aq vıbratsııaǵa, temperatýraǵa, sezimtaldyqqa, aýyrsynýǵa jaýap beretin sezimtal nerv qyzmetteriniń jalpy joǵalýymen sıpattalady. Perıferııalyq neıropatııa negizinde tabandy, aqıaq-qoldy zaqymdaıdy. Perıferııalyq neıropatııa – mıdyń qımyl qozǵalysty baqylaıtyn, bulshyqet qyzmetine jaýap beretin qozǵalys nervterine, sondaı-aq vıbratsııaǵa, temperatýraǵa, sezimtaldyqqa, aýyrsynýǵa jaýap beretin sezimtal nerv qyzmetteriniń jalpy joǵalýymen sıpattalady. Perıferııalyq neıropatııa negizinde tabandy, aqıaq-qoldy zaqymdaıdy.\r\n\r\nSımptomdary birtindep paıda bolady jáne mynalardy qamtıdy:\r\n\r\n•	Jansyzdaný, kúıdirý men shanshý;\r\n•	Sezimtaldyqtyń joǵalýy;\r\n•	Zaqymdalǵan aımaqta aýyrsyný.\r\n\r\nPerıferııalyq neıropatııa dıabet tárizdi zat almasý buzylysyn, AITV tárizdi qabyný úrdisin shaqyrýy múmkin. Basqa da sebepterge toksıkalyq zattardyń áseri men belgili bir dárilik preparattarǵa reaktsııanyń bolýyn jatqyzýǵa bolady.\r\n\r\nPaıda bolǵan sebepterge baılanysty em taǵaıyndalady. Eger nervtiń zaqymdalýy jeńil bolsa, Perıferııalyq neıropatııany sebepteri boıynsha emdeý báseńdetedi.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n \r\nperıferııalyq neıropatııa\r\nqoldyń jansyzdanýy\r\ntabannyń jansyzdanýy\r\nqoldyń shanshýy\r\ntabandaǵy shanshý\r\nsezimtaldyqtyń joǵalýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(348,'article','1483','Bronhodılatatorlar (Bronh keńeıtkishteri)','qz','2018-11-26 12:00:28','2018-11-26 11:58:00','__Bronhodılatatorlar__ tynys alý joldary sańylaýyn taryltatyn bulshyqet saqınasyn álsiretý arqyly demikpe sımptomdaryn jeńildetedi. Olardyń bul áreketi tynys alý joldarynyń jyldam ashylýyna ákelip, úlken kólemdegi aýanyń ókpege kirip shyǵýyna múmkindik beredi. Nátıjesinde tynys alý jaqsarady. Bronhodılıatatorlar, sondaı-aq, ókpeni  shyryshtan tazartýǵa kómektesedi. Tynys-alý joldary ashylýymen, shyryshtyń ilgerilenýi úshin bos oryn ashylady. Óz kezeginde shyrysh jótelmen birge shyǵýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1483',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bronhodılatatorlar','y','   Bronhodılatatorlar (Bronh keńeıtkishteri) __Bronhodılatatorlar__ tynys alý joldary sańylaýyn taryltatyn bulshyqet saqınasyn álsiretý arqyly demikpe sımptomdaryn jeńildetedi. Olardyń bul áreketi tynys alý joldarynyń jyldam ashylýyna ákelip, úlken kólemdegi aýanyń ókpege kirip shyǵýyna múmkindik beredi. Nátıjesinde tynys alý jaqsarady. Bronhodılıatatorlar, sondaı-aq, ókpeni  shyryshtan tazartýǵa kómektesedi. Tynys-alý joldary ashylýymen, shyryshtyń ilgerilenýi úshin bos oryn ashylady. Óz kezeginde shyrysh jótelmen birge shyǵýy múmkin. Bronhodılatatorlar tynys alý joldary sańylaýyn taryltatyn bulshyqet saqınasyn álsiretý arqyly demikpe sımptomdaryn jeńildetedi. Olardyń bul áreketi tynys alý joldarynyń jyldam ashylýyna ákelip, úlken kólemdegi aýanyń ókpege kirip shyǵýyna múmkindik beredi. Nátıjesinde tynys alý jaqsarady. Bronhodılıatatorlar, sondaı-aq, ókpeni  shyryshtan tazartýǵa kómektesedi. Tynys-alý joldary ashylýymen, shyryshtyń ilgerilenýi úshin bos oryn ashylady. Óz kezeginde shyrysh jótelmen birge shyǵýy múmkin.\r\n\r\nBronhodılatatorlardyń tez áreket etetin formalary demikpe sımptomdaryn jeńildetedi nemese basady jáne demikpe ustamalary kezinde aıtarlyqtaı  jaqsy áser etedi. Uzaq ýaqyt qoldanylatyn bronhodılatatorlardyń túrleri demikpe sımptomdaryn baqylaý jáne onyń kedergilerin boldyrmaý úshin tıimdi bolyp tabylady.\r\n\r\nBronhodılatatorlardyń úsh negizgi túri bar: beta-2 antagonıster (jyldam áreket etetin jáne uzartylǵan áreket nysandary), antıholınergııa jáne teofıllın.\r\n\r\nBeta 2 antagonısteriniń - jyldam áreket etetin ıngalıatsııalyq nysandaryna mynalar jatady:\r\n\r\n•	Albýterol (Provıntıl GFA, Ventolın GFA, Akýneb)\r\n•	Alıýpent\r\n•	Kombıvent ( beta 2-antagonıst jáne antıholınergetıktiń biriktirilgen túri)\r\n•	Dýoneb (beta 2-antagonıst jáne antıholınergetıktiń biriktirilgen túri)\r\n•	Makser\r\n•	Ksopıneks\r\n\r\nJoǵary jyldamdyqty beta-2 antagonısty «tez jumys isteıtin», «tynyshtandyratyn» nemese «qutqaratyn» dáriler dep te atalady, óıtkeni olar tynys joldaryn bosatý arqyly demikpe sımptomdaryn tez arada retteıdi. Bul ıngalıatorlar kútpegen jáne aýyr nemese birinshi ret bolǵan demikpe sımptomdaryn emdeýge arnalǵan. Olardyń áeri 20 mınýt ishinde bilinedi jáne 4-6 saǵatqa deıin sozylady. Osyndaı preparattardemikpe sımptomdaryn boldyrmaý úshin fızıkalyq júktemeniń aldynda 15-20 mınýt buryn qabyldanady.\r\n\r\nAlbýterol tabletka nemese suıyq formada aýyzben ishiletin dári. Aýyzben ishýge arnalǵan 2-antagonıster kóbinese janama áserler beredi, óıtkeni olar joǵary dozada beriledi jáne ókpege aýysatyn qanǵa sińedi. Ingalıatsııalyq nysandar tikeleı ókpede jınalady, sondyqtan olardyń janama áseri az bolady.\r\n\r\nJyldam áreket etetin 2-beta antagonıstterdi asyra paıdalaný demikpe turaqsyzdyǵyn kórsetedi, bul agressıvti emdeýdi qajet etedi. Eger sizge tez áreket etetin beta-2 antagonısti aptasyna eki retten artyq paıdalaný qajet bolsa, uzaq ýaqyt qoldanylatyn dári-dármekterdi baqylaý, jáne suıyltylǵan steroıdter jáne uzartylǵan áreketterdiń beta-2 antagonısteri (tómende qarańyz) sııaqty sanyn kóbeıtý kerek pe? osy týraly dárigerińizben sóılesý kerek.\r\n\r\nBeta 2 antagonısteri - uzartylǵan áreketter nysandary:\r\n\r\n• Adver (beta 2 antagonısti jáne qabynýǵa qarsy preparatty biriktiredi)\r\n• Sırevent\r\n• Foradıl\r\n\r\nESKERTPE: Beta 2 antagonısty demikpe ustama sımptomdaryn tez jeńildetý úshin emes, demikpeni baqylaýda ustaý úshin qoldanylady. Bul dáriler kesh áser etedi, biraq olardyń áreketiniń áseri 12 saǵatqa deıin sozylady.\r\n\r\nTek qana Sırevent pen Foradıl - tynys alýǵa bolatyn 2-antagonıst bolyp tabylady. Uzaq ýaqyt boıy tynys jolyndaǵy tynys joldaryn ustap turý úshin kúnine eki ret qabyldaıdy. Sondaı-aq, olardyń jattyǵýlardan týyndaǵan demikkendi emdeýde  tıimdiligin rastady. Sırevent pen Foradıl ıngalıatsııaǵa arnalǵan qurǵaq untaq túrinde de shyǵarylady. Cerevent, sondaı-aq Adver preparatymen qosa paıdalanylady.\r\n\r\nBeta-2 antagonıstiniń janama áserleri:\r\n\r\n• Nerv nemese álsizdik\r\n• Óte asqyný nemese gıperaktıvtilik\r\n• Júrek soǵýynyń jıilýi\r\n• asqazannyń buzylýy (sırek kezdesetin jaǵdaı)\r\n• Uıqynyń buzylýy (sırek kezdesetin jaǵdaı)\r\n\r\nAntıholınergııalyq preparattar\r\n\r\nAtrovent - antıholınergııalyq preparattarmen baılanysty bronhodılaterdiń basqa túri. Ol demikpe aýrýlaryn baqylaý úshin qoldanylady jáne dereý nemese jyldam jeńildetetin dári emes. Ol ólshengen dozanyń ıngalıator túrinde de, ıngalıatsııalyq eritindi túrinde de shyǵarylady. Astmamen aýyratyn naýqastarda ıngalıatsııalyq, tez áreket etetin beta 2 antagonıstimen birge qoldanǵanda eń tıimdi áser beredi. Bul dereý jeńildetilgen dárilik zat emes, óıtkeni ol qoldanǵannan keıin 60 mınýttan keıin áreket etedi. Olar astma ustamalaryn  emdeý úshin sırek qoldanylady.\r\n\r\nJanama áserleri kishigirim, kóbinese tamaqtyń qurǵaýy oryn alady. Eger preparat kózge túsip ketse, kóz buldyrap kórip qalýy múmkin.\r\n\r\nTeofıllın\r\n\r\nTeofıllın - bul astmany baqylaý úshin qoldanylatyn bronhodılatordyń taǵy bir túri. Ol Unifil, Theo-Dur, Slo-Bid jáne Theo-24 saýda belgisimen satylady jáne aýyzsha (tabletka jáne suıyq) jáne venalyq túrde qoldanylady. Bul uzaqqa  ýaqytta áser beretin dári jáne demikpe ustamalarynyń aldyn alady. Teofıllın kúrdeli baqylaýǵa nemese aýyr astma aýrýlaryn emdeýge arnalǵan jáne kún saıyn qoldanylýy kerek dári.\r\n\r\nJanama áserleri:\r\n\r\n• Júrek aýrýy jáne / nemese qusý\r\n• Dıareıa\r\n• Asqazannyń aýyrýy, bas aýrýy\r\n• jyldam jáne turaqty emes júrek soǵysy\r\n• Bulshyqet qurysýy\r\n• ashýlanshaqtyq jáne minezdiń turaqsyzdyǵy\r\n• belsendiliktiń artyýy\r\n\r\nBul belgiler dáriniń dozalanǵana baılanysty paıda bolýy múmkin. Dáriger sizge qoldanatyn dozanyń durystyǵyna kóz jetkizý úshin sizge aldymen synama júrgizedi.\r\n\r\nDárigerlerge siz demikpeni emdeý úshin teofıllındi  qabyldaǵanyńyz týraly jáne onymen qosa basqa da antıbıotıkter, mysaly, erıtromıtsındi qoldanǵanyńyz jaıynda habardar etýińiz kerek,  sondaı-aq uıqy bezin emdeýge arnalǵan dári-dármekter teofıllınniń áser etý mehanızmine áser etýi múmkin de esekrý mańyzdy bolmaq. Sondaı-aq, sizdiń dárigerińiz basqa barlyq medıtsınalyq jaǵdaılar týraly biletinine kóz jetkizińiz, sebebi keıbir  aýrýlardan sizdiń deneńizdiń Teofıllınge áseri basqasha bolýy múmkin.\r\n\r\nDemikpemen aýyratyn adamdar úshin temeki shegý nemese temeki tútinin jutý asa qatty qaýipti, sonymen qatar teofıllınniń denege keri áserin tıgizýi múmkin ekendigin este saqtańyz. Jalpy múmkindiginshe tútinnen aýlaq bolǵan jón.\r\n  \r\n\r\nTegter:\r\n\r\nbronhodılatatorlar\r\nbronh demikpesi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(349,'article','1485','Súıel ','qz','2018-11-26 12:06:41','2018-11-26 12:01:00','__Súıel__ – bul súıel vırýsynan týyndaǵan qaýipti emes teri ósindisi. Súıel kóbinese aıaqqa,qolǵa jáne betke shyǵady, sonyń kesirinen adamda jýynǵanda, qyrynǵanda jaǵymsyz sezimi bolýy múmkin.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1485',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Súıel','y','   Súıel  __Súıel__ – bul súıel vırýsynan týyndaǵan qaýipti emes teri ósindisi. Súıel kóbinese aıaqqa,qolǵa jáne betke shyǵady, sonyń kesirinen adamda jýynǵanda, qyrynǵanda jaǵymsyz sezimi bolýy múmkin.\r\n Súıel – bul súıel vırýsynan týyndaǵan qaýipti emes teri ósindisi. Súıel kóbinese aıaqqa,qolǵa jáne betke shyǵady, sonyń kesirinen adamda jýynǵanda, qyrynǵanda jaǵymsyz sezimi bolýy múmkin.\r\n\r\nSúıeldiń negizgi túrleri mynalar:\r\n\r\n•	Kádimgi súıel. Bul jıi qolǵa jáne deneniń kez kelgen jerine shyǵatyn syrty budyr, túsi kúńgirt-sur bolatyn súıelder.\r\n•	Tabandyq súıel. Bul súıelder tabanda paıda bolady jáne syrty qattylaý keledi, qalyń terimen janasqan qara núkteleri bolady. Tabandyq súıel júrgende aýyrsyný sezimi bolýy múmkin. Malta tastyń ústinen júrgendeı sezim týyndaıdy.\r\n•	Úshkir súıel. Kóbinese qasaǵa, anýs aınalasyna,tik ishek pen qynap aımaǵyna shyǵatyn súıelder.Bular óte kishkentaı bolyp, kózge kórinbeýi múmkin. Túsine qaraı erekshelenedi (dene tústesten sur túske deıin). Olar túrli-tústi qyryqqabatqa uqsap, massany qalyptastyrý úshin birge ósedi. Bul súıelder tik ishektiń, anýstyń jáne jatyr moınynyń qaterli isigin shaqyrýy múmkin.\r\n•	Jalpaq súıel. Kóbinese betke, aıaqqa jáne qolǵa shyǵatyn súıelder. Olar kishkentaı (ádette qaryndashtyń sońyndaǵy óshirgishten qaraǵanda kishkentaı), syrty jalpaq,túsi ashyq-qońyr nemese ashyq-sary tústes bolyp keledi.\r\n•	Jip tárizdi súıel. Dene tústes, pishini saýsaq tárizdi bolatyn, kóbinese aýyz jáne muryn aımaǵyna shyǵatyn súıelder.\r\n•	Tyrnaq aımaǵyna shyǵatyn súıelder.  Aıaq nemese qol tyrnaqtary aımaǵyna shyǵatyn, pishinderi ár túrli bolyp keletin súıelder. Olar tyrnaqtyń durys óspeýine áser etýi múmkin.\r\n\r\nKóp jaǵdaıda em qajet emes. Eger aýyrsynyp nemese kózge jaǵymsyz kórinetin bolsa, emdeýge bolady.Úı jaǵdaıynda salıtsıl qyshqylyn qoldaný arqyly  mdeýge bolady. Eger ol kómektespese,  dárigerdiń jazǵan emi boıynsha krıoterapııa jasalady. Hırýrıgıalyq jolmen de emdeýge bolady.\r\n \r\n\r\nTeride jalpy problemalardyń bolýy (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nsúıel\r\nbalalardaǵy súıel\r\nsúıeldiń emi \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(350,'article','1490','Mıopııa (jaqynnan kórgishtik)','qz','2018-11-26 12:21:28','2018-11-26 12:11:00','__Mıopııa degenimiz ne?__\r\n\r\nMıopııaǵa (jaqynnan kóre almaý) ushyraǵan adamnyń kózi jaqyn obektilerdi anyq kóre alady, biraq alysta ornalasqan zatty – bulyńǵyr kóredi.  \r\n\r\n__Mıopııanyń  joǵary satysy degenimiz ne?__\r\n\r\nMıopııanyń joǵarǵy satysy - aýrýdyń aýyr túri bolyp sanalady. Mıopııanyń aýyr túri kezinde kóz almasy  sozylyp, uzyn bolyp sozylady. Bul kóz torlarynda tesikterdiń paıda bolýyna, jarylýyna sondaı-aq onyń qabattanyp ketýine soqtyrýy múmkin. Kóz torynyń astynan kórý qabiletiniń nasharlaýyna soqtyratyn  jańa tamyrlar túzilýi múmkin. Mıopııaǵa ushyraǵan adamdar medıtsınalyq tekserýden jıi ótýge muqtaj. Erte anyqtaý jáne ýaqtyly emdeý kórýdiń joǵalýyn boldyrmaýǵa kómektesedi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1490',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','M','Mıopııa','y','   Mıopııa (jaqynnan kórgishtik) __Mıopııa degenimiz ne?__\r\n\r\nMıopııaǵa (jaqynnan kóre almaý) ushyraǵan adamnyń kózi jaqyn obektilerdi anyq kóre alady, biraq alysta ornalasqan zatty – bulyńǵyr kóredi.  \r\n\r\n__Mıopııanyń  joǵary satysy degenimiz ne?__\r\n\r\nMıopııanyń joǵarǵy satysy - aýrýdyń aýyr túri bolyp sanalady. Mıopııanyń aýyr túri kezinde kóz almasy  sozylyp, uzyn bolyp sozylady. Bul kóz torlarynda tesikterdiń paıda bolýyna, jarylýyna sondaı-aq onyń qabattanyp ketýine soqtyrýy múmkin. Kóz torynyń astynan kórý qabiletiniń nasharlaýyna soqtyratyn  jańa tamyrlar túzilýi múmkin. Mıopııaǵa ushyraǵan adamdar medıtsınalyq tekserýden jıi ótýge muqtaj. Erte anyqtaý jáne ýaqtyly emdeý kórýdiń joǵalýyn boldyrmaýǵa kómektesedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nMıopııa degenimiz ne?\r\n\r\nMıopııaǵa (jaqynnan kóre almaý) ushyraǵan adamnyń kózi jaqyn obektilerdi anyq kóre alady, biraq alysta ornalasqan zatty – bulyńǵyr kóredi.  \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nMıopııanyń  joǵary satysy degenimiz ne?\r\n\r\nMıopııanyń joǵarǵy satysy - aýrýdyń aýyr túri bolyp sanalady. Mıopııanyń aýyr túri kezinde kóz almasy  sozylyp, uzyn bolyp sozylady. Bul kóz torlarynda tesikterdiń paıda bolýyna, jarylýyna sondaı-aq onyń qabattanyp ketýine soqtyrýy múmkin. Kóz torynyń astynan kórý qabiletiniń nasharlaýyna soqtyratyn  jańa tamyrlar túzilýi múmkin. Mıopııaǵa ushyraǵan adamdar medıtsınalyq tekserýden jıi ótýge muqtaj. Erte anyqtaý jáne ýaqtyly emdeý kórýdiń joǵalýyn boldyrmaýǵa kómektesedi.\r\n\r\n\r\nRefraktsııa degenimiz ne?\r\n\r\nRefraktsııa - jaryqtyń syný protsesi, ol kezde jaryq bir nysannan ekinshi bir nysanǵa  ótip ketkendeı kórinedi. Kóz janarynan jáne shynaınadan nysannyń kórinisi jaryq  sáýlege jaǵylysyp shytynap, buldyrap kórinip turady. Sodan jaryq kóz toryna saqtalyp qalady.  Kóz tory jaryq sáýlelerdi sıgnaldarǵa túrlendiredi. Olar mıǵa kórý júıke arqyly beriledi. Mıynda sıgnaldar biz kóretin keskinge aınalady.\r\n\r\n\r\nRefraktsııa qatelikteri degenimiz ne?\r\n\r\nRefaktsııa buzylǵan kezde kózdiń pishini jaryqtyń kóz toryna shoǵyrlanýyna kedergi jasaıdy. Kózdiń uzyndyǵy (uzyn nemese qysqalyǵy), shynaınanyń keıpiniń ózgerýi, kóz janarynyń tozýy refraktsııanyń buzylýyna alyp kelýi múmkin.\r\n\r\n\r\nMıopııa qalaı damıdy?\r\n\r\nMıopııa beıneniń kózge kórinbeýin emes, kóz torynyń buldyrap, nysandy durys kórete almaı qalýymen sıpattalatyn aýrý. Bul júre damıtyn jaǵdaı. Kóz almasy tym uzaryp alǵa qaraı shyǵyp ketkende, kóz tory kórgen beınelerdi saqtaı almaı qalǵan jaǵdaıda damıdy. Sondaı-aq, ol shynaına men kóz janarynyń formasynyń ógerýine de baılanysty damıtyn aýrý bolyp sanalady.\r\n\r\n\r\nMıopııanyń damýy múmkin toptarǵa kimder jatady?\r\n\r\nMıopııa eresekter arasynda da, sonymen qatar  balalar arasynda da kezdesýi múmkin. Aýrý barsha adamnyń shamamen 25 paıyzyna zııanyn tıgizetin kórinedi. Mıopııanyń dıagnozy ádette 8-12 jastaǵy balalarǵa qoıylady jáne jasóspirimderdiń ishinde de damýy múmkin. Shaǵyn ózgerister 20 jastan 40 jasqa deıingiler arasynda bolýy múmkin. Biraq keıde mıopııa jas ulǵaıa damýy múmkin. Ata-anasy osy aýrýmen aýyrǵan balalardyń da mıopııaǵa shaldyǵý qaýpi bar.\r\n\r\n\r\nMıopııanyń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nMıopııanyń keıbir belgileri:\r\n\r\n• Bas aýrýy\r\n• Kózde shamadan tys qysymnyń bolýy\r\n• Kózdi syǵyraıtý\r\n• Jol belgileri sııaqty qashyqtyqtaǵy obektilerdi kóre almaý\r\n\r\n\r\nMıopııanyń  dıagnozy qalaı anyqtalady?\r\n\r\nKóz dárigeri mıopııa jáne basqa da refraktsııa buzylýlaryn tolyq, jan-jaqty tekserý kezinde anyqtaýy múmkin. Naýqas adamdar kóbinese kórýdegi yńǵaısyzdyqtar nemese bulyńǵyrlanyp kórinýler boıynsha  mamanǵa baryp tekserilýge júginedi.\r\n\r\n\r\nMıopııa qalaı túzetiledi?\r\n\r\nMıopııany kózildiriktermen, kontaktili kózildiriktermen nemese hırýrgııalyq emdeýmen túzetýge bolady.\r\n\r\nKózildirikti tańdaý mıopııany túzetýdiń eń qarapaıym jáne qaýipsiz ádisi bolyp tabylady. Dáriger sizdegi problemany sheshetin jáne jaqsy kórýge kómektesetin kózildirikterdi tańdap bere alady.\r\n\r\nKontaktili kózildirikter kózge túsetin jaryq sáýleler úshin birinshi syný lınzasy negizinde jumys isteıdi, osylaısha jaqsy synýmen jáne saqtaýmen qamtamasyz etedi. Kóptegen jaǵdaılarda baılanys lınzalary kórý aımaǵyn keńeıtip, jaılylyqty qamtamasyz etetin aıqyn kórinis beredi. Olar durys qoldanylsa jáne durys ornatylǵan jaǵdaıda qaýipsiz jáne tıimdi bolmaq. Alaıda kontaktili lınzalar barlyq adamdarǵa ońtaıly bola bermeıdi. Bul máseleni mamanmen  birlese otyryp talqylaý kerek.\r\n\r\nRefraktsıondy hırýrgııa refragment protsesin jetildirý kezinde, shyryshty qabyqtyń túrin ózgertýge baǵyttalǵan. Hırýrgııalyq óńdeý kózildirikti nemese kontaktili lınzalarǵa táýeldilikti tómendetýi nemese joıýy múmkin. Refraktsıondy operatsııalar men hırýrgııalyq tásilderdiń kóptegen túrleri bar, olardy dárigermen aqyldasyp qabyldaýǵa bolady.\r\n\r\nDerekkóz: https://www.nei.nih.gov/health/errors/myopia\r\n\r\n\r\nKórýdi buzylýy nemese álsireýi (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nmıopııa\r\nalysty kóre almaý\r\nkóz\r\njaksy kóre almaý\r\nmıopııany emdeý\r\nlınzalar\r\nkózildirikter\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(351,'article','1493','Bakterııalyq ınfektsııa ','qz','2018-11-26 12:24:58','2018-11-26 12:24:00','__Bakterııalyq ınfektsııa__ – bul bakterııalardan týyndaıtyn ınfektsııa. Óz kezeginde ol qarapaıym teri juqpalarynan bastap oba sııaqty kúrdeli aýrýlarǵa deıin keń taralǵan juqpaly aýrýlardy qamtıdy. Bakterııalyq ınfektsııaǵa pnevmonııa,menıngıt,búırektiń jáne qýyqtyń qabynýlary,sonymen qatar sıfılıs,gonoreıa sııaqty teri-venerologııalyq aýrýlary jatady.\r\n\r\nInfektsııalar bakterııalardan bólek vırýstardan da týyndaýy múmkin. Vırýs arqyly damyǵan ınfektsııadan qaraǵanda bakterııa arqyly damyǵan ınfektsııany antıbıotıkterdi qoldaný arqyly emdeýge bolady. Bakterııa men shaqyrylǵan ınfektsııa vırýsty ınfektsııanyń jalǵasy bolýy nemese ózi jeke damýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1493',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Bakterııalyq','y','   Bakterııalyq ınfektsııa  __Bakterııalyq ınfektsııa__ – bul bakterııalardan týyndaıtyn ınfektsııa. Óz kezeginde ol qarapaıym teri juqpalarynan bastap oba sııaqty kúrdeli aýrýlarǵa deıin keń taralǵan juqpaly aýrýlardy qamtıdy. Bakterııalyq ınfektsııaǵa pnevmonııa,menıngıt,búırektiń jáne qýyqtyń qabynýlary,sonymen qatar sıfılıs,gonoreıa sııaqty teri-venerologııalyq aýrýlary jatady.\r\n\r\nInfektsııalar bakterııalardan bólek vırýstardan da týyndaýy múmkin. Vırýs arqyly damyǵan ınfektsııadan qaraǵanda bakterııa arqyly damyǵan ınfektsııany antıbıotıkterdi qoldaný arqyly emdeýge bolady. Bakterııa men shaqyrylǵan ınfektsııa vırýsty ınfektsııanyń jalǵasy bolýy nemese ózi jeke damýy múmkin. Bakterııalyq ınfektsııa – bul bakterııalardan týyndaıtyn ınfektsııa. Óz kezeginde ol qarapaıym teri juqpalarynan bastap oba sııaqty kúrdeli aýrýlarǵa deıin keń taralǵan juqpaly aýrýlardy qamtıdy. Bakterııalyq ınfektsııaǵa pnevmonııa,menıngıt,búırektiń jáne qýyqtyń qabynýlary,sonymen qatar sıfılıs,gonoreıa sııaqty teri-venerologııalyq aýrýlary jatady.\r\n\r\nInfektsııalar bakterııalardan bólek vırýstardan da týyndaýy múmkin. Vırýs arqyly damyǵan ınfektsııadan qaraǵanda bakterııa arqyly damyǵan ınfektsııany antıbıotıkterdi qoldaný arqyly emdeýge bolady. Bakterııa men shaqyrylǵan ınfektsııa vırýsty ınfektsııanyń jalǵasy bolýy nemese ózi jeke damýy múmkin.\r\n\r\nÁdette vırýsty ınfektsııa bakterııalyq ınfektsııamen asqynady. Vırýsty ınfektsııa aýyr formada qalyptasyp nemese ınfektsııa 10 kúnnen astam uzaqqa sozylsa – bul jaǵdaı bakterııalyq ınfektsııalardyń qosylýyn bildiredi.\r\n\r\nBakterıaldy ınfektsııanyń sımptomdary 3 túrli mehanızm boıynsha kórinis beredi.\r\n\r\n1.	Ekzotoksınniń óndirilýine baılanysty - bakterııalarmen bólinetin hımııalyq zattar (mysaly, botýlızm aýrýy kezindegi botýlın taıaqshalary óndiredi).\r\n2.	Endotoksınniń óndirilýine baılanysty - bakterııalar joıylǵan kezde bosatylatyn hımııalyq zattar (mysaly, súzekti salmonella týdyratyn súzek kezinde).\r\n3.	Bakterııalarǵa joǵary sezimtaldyqtyń damýy (mysaly, týberkýlez kezinde, týberkýlezdiń mıkrobakterııalaryna qatysty joǵary sezimtaldyqtyń damyǵan kezinde).\r\n\r\nEger bakterııalyq ınfektsııadan ýaqytyly emdelmese, onda ol qanaǵymǵa taralady. Atalmysh jaǵdaı bakterıemııa dep atalady.\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\nbakterıaıalyq ınfektsııa\r\nbakterııalar\r\ntýberkýlez\r\npnevmonııa\r\nbakterııalyq menıngıt\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(352,'article','1515','Latekske allergııalyq reaktsııa ','qz','2018-11-28 10:32:47','2018-11-28 10:31:00','__Latekske allergııalyq reaktsııa degen ne?__\r\n\r\n__Lateks degenimiz __- kaýchýk aǵashynan (geveıa - Hevea brasiliensis) alynatyn tabıǵı ónim. Keıbir adamdardyń allergııalyq reaktsııasy latekspen qaıtalap úıkeliskende, ásirese latekstik qolǵaptardan damıdy. Latekske allergııa berý búgingi tańda medıtsınada ózekti máselege aınalyp keledi.\r\n\r\n__Onyń sımptomdary qandaı?__\r\n\r\nLatekske qarsy allergııalyq rektsııa ár túrli damıdy – ol bilinbeı bastalyp, ómirge qaýip tóniretin  aýyr jaǵdaıǵa deıin alyp kelýi múmkin. Mysaly:\r\n\r\n•	Terilik reaktsııalar: Janaspaly dermatıt, esekjem nemese jappaı qyshynýǵa alyp keledi\r\n•	Tynys alýǵa áseri. Naýqastyń tynys alý júıesine jeńil áser etse-jótel,túshkirý nemese murynnan kóptegen bólindiler bólinedi,al aýyr jaǵdaıda-entigý,tamaqtyń isinýi nemese qatty estiletin syrylmen tynys alý paıda bolady.\r\n•	Anafılaksııalyq shokta kezdesedi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1515',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Latekske','y','   Latekske allergııalyq reaktsııa  __Latekske allergııalyq reaktsııa degen ne?__\r\n\r\n__Lateks degenimiz __- kaýchýk aǵashynan (geveıa - Hevea brasiliensis) alynatyn tabıǵı ónim. Keıbir adamdardyń allergııalyq reaktsııasy latekspen qaıtalap úıkeliskende, ásirese latekstik qolǵaptardan damıdy. Latekske allergııa berý búgingi tańda medıtsınada ózekti máselege aınalyp keledi.\r\n\r\n__Onyń sımptomdary qandaı?__\r\n\r\nLatekske qarsy allergııalyq rektsııa ár túrli damıdy – ol bilinbeı bastalyp, ómirge qaýip tóniretin  aýyr jaǵdaıǵa deıin alyp kelýi múmkin. Mysaly:\r\n\r\n•	Terilik reaktsııalar: Janaspaly dermatıt, esekjem nemese jappaı qyshynýǵa alyp keledi\r\n•	Tynys alýǵa áseri. Naýqastyń tynys alý júıesine jeńil áser etse-jótel,túshkirý nemese murynnan kóptegen bólindiler bólinedi,al aýyr jaǵdaıda-entigý,tamaqtyń isinýi nemese qatty estiletin syrylmen tynys alý paıda bolady.\r\n•	Anafılaksııalyq shokta kezdesedi. Latekske allergııalyq reaktsııa degen ne?\r\n\r\nLateks degenimiz - kaýchýk aǵashynan (geveıa - Hevea brasiliensis) alynatyn tabıǵı ónim. Keıbir adamdardyń allergııalyq reaktsııasy latekspen qaıtalap úıkeliskende, ásirese latekstik qolǵaptardan damıdy. Latekske allergııa berý búgingi tańda medıtsınada ózekti máselege aınalyp keledi.\r\n\r\nOnyń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nLatekske qarsy allergııalyq rektsııa ár túrli damıdy – ol bilinbeı bastalyp, ómirge qaýip tóniretin  aýyr jaǵdaıǵa deıin alyp kelýi múmkin. Mysaly:\r\n\r\n•	Terilik reaktsııalar: Janaspaly dermatıt, esekjem nemese jappaı qyshynýǵa alyp keledi\r\n•	Tynys alýǵa áseri. Naýqastyń tynys alý júıesine jeńil áser etse-jótel,túshkirý nemese murynnan kóptegen bólindiler bólinedi,al aýyr jaǵdaıda-entigý,tamaqtyń isinýi nemese qatty estiletin syrylmen tynys alý paıda bolady.\r\n•	Anafılaksııalyq shokta kezdesedi.\r\n\r\nKandaı adamdarda latekske qarsy allergııalyq reaktsııa bolady?\r\n\r\nLatekske qarsy allergııalyq reaktsııa kóbinese rezınadan jasalǵan zattar shyǵaratyn mekemede isteıtinderde, medıtsına qyzmetkerlerinde jáne operatsııasyna lateksten jasalǵan quraldar kóp qoldanylǵan naýqastarda damıdy.\r\n \r\nLatekske qarsy allergııany ne damytady?\r\n\r\nBanan, kashtan, kıvı, avokado jáne qyzanaq sekildi azyq-túlikke allergııasy bar adamnyń latekske de allergııasy basym bolady. Latekske allergııasy bar adamdardyń bul atalmysh azyq-túlikke allergııasynyń basym bolýynyń sebebi, olardyń quramynda da kóp mólsherde aǵýyz kezdesedi. Latekske qarsy allergııasy bar adamdar, sondaı-aq, anamezinde atopııalyq dermatıti bar adamdarda da damýy múmkin. Óıtkeni, bul teri aýrýy da qyzaryp, qyshıdy, sonymen qatar teride bórtpeler paıda bolady. \r\n\r\nLateksten jasalǵan zattar qaı jerde kezdesedi?\r\n\r\nQuramynda lateks bar medıtsınalyq buıymdar:\r\n\r\n•	Medıtsınalyq qolǵaptar, ásirese lateks untaqtary sebilgender; \r\n•	Drenajdar, jgýt,kateter jáne bınt\r\n•	Operatsııany tańýǵa arnalǵan jabysqaq lentalardyń quramynda.\r\n \r\nQuramynda lateksi bar jeke nemese úıde qoldanylatyn zattar:\r\n\r\n•	Kontratseptıvtar mysaly: músheqap nemese dıafragmalar\r\n•	Tósemeler jáne gıgıenalyq jastyqtar\r\n•	Sábılerge qoldanylatyn emizikter jáne qutyǵa kıgiziletin rezına emizikter;\r\n•	Sharlar jáne rezınadan jasalǵan oıynshyqtar;\r\n•	Kompıýter tyshqanyna arnalǵan tósemede.\r\n\r\nLateksten bolatyn allergııany qalaı dıagnostıkalaıdy?\r\n\r\nLatekske qarsy allergııalyq reaktsııa bar ekenin bilý úshin aýrýdyń negizi   anamnezin muqııat túsine otyryp, aýrýdy obektıvti túrde tekserip, zerthanalyq  jaǵdaıda zertteý júrgizý kerek. Taldamalar arasyndaǵy qan taldamasynan latekske qarsy antıdene anyqtalýy múmkin. Sonymen qatar lateksten jasalǵan qolǵapty kıgizip kórý jáne allergııalyq teri astylyq synama jasalady. Osy synamalarda bilikti dáriger jasaıdy sebebi rektsııa bolǵan jaǵdaıda der kezinde kómek kórsete bilý kerek.\r\n\r\nEmdelýi\r\n\r\nBirqatar dárilik preparattar allergııanyń sımptomdaryn azaıtýǵa kómektesýi múmkin, biraq barynsha oń áer beretin emdeý túri – latekspen baılanysty onyń qıyndyǵyna qaramastan, múldem toqtatý kerek. Eger salmaqty reaktsııa oryn alsa ony reanımatsııalyq bólimde emdeýge týra keledi.\r\n\r\nEger sizde osyǵan deıin latekske qarsy salmaqty raktsııa  týyndaǵan bolsa, siz allergııaǵa qarsy dáriler salynǵan qorapshany ózińizben birge alyp júrip, olardy durys qoldana bilýińiz kerek. Mysaly, onyń ishinde adrenalınmen shprıts bolýy múmkin.   \r\n\r\nEger allergııa bolǵan jaǵdaıda lateksten qalaı saqtaný kerek?\r\n\r\n•	Lateks ónimderiniń terińizge janasýyna jol bermeý kerek ,eger densaýlyq saqtaý qyzmetkerleri bolsa onda gıpoallergendi qolǵaptardy qoldanǵan jón.\r\n•	Lateks untaqtary sebilgen qolǵaptardyń qasynda tynys alyp, ony aýamen birge jutyp alýdan saqtanyńyz. Ádette latekstik qolǵaptar júgeri krahmalyna salynyp turady. Sonyń  saldarynan siz júgeri krahmalyn soryp alyp, ókpe rektsııasyn týdyryp alýyńyz múmkin.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nallergııa\r\nallergııalyq reaktsııa\r\nallergen\r\nlatekske qarsy allergııa\r\nrezınadan jasalǵan qolǵaptarǵa allergııa\r\nlatekske qarsy allergııanyń emi    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(353,'article','1522','Birinshilik jáne ekinshilik gıperaldosteronızm','qz','2018-11-28 11:16:15','2018-11-28 11:03:00','Birinshilik jáne ekinshilik gıperaldosteronızm – bul búırek ústi bezderinen aldosteron gormonynyń artyq bólýinen paıda bolatyn aýrý.\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızmi bar adamdardyń aýrý máselesi búırek ústi bezimen baılanysty. Búırek ústi bezi artyq aldosteron gormonyn sıntezdeıdi.\r\n\r\nEkinshilik gıperaldosteronızm kezinde artyq sıntez máselesi búırekústi bezinen tys bolyp tabylady, jáne birinshilik aýrýǵa uqsas bolyp keledi.\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızm sırek kezdesetin aýrý, biraq keıbir sarapshylardyń aıtýy boıynsha, bul aýrý joǵary arterıaldy qysym áserinen týyndaıdy eken. Kóp jaǵdaıda birinshilik gıperaldosteronızm búırekústi beziniń qatersiz isiginen paıda bolady. Aýrý 30-50 jastaǵylar arasynda kóbirek taralǵan.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1522',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Birinshilik','y','   Birinshilik jáne ekinshilik gıperaldosteronızm Birinshilik jáne ekinshilik gıperaldosteronızm – bul búırek ústi bezderinen aldosteron gormonynyń artyq bólýinen paıda bolatyn aýrý.\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızmi bar adamdardyń aýrý máselesi búırek ústi bezimen baılanysty. Búırek ústi bezi artyq aldosteron gormonyn sıntezdeıdi.\r\n\r\nEkinshilik gıperaldosteronızm kezinde artyq sıntez máselesi búırekústi bezinen tys bolyp tabylady, jáne birinshilik aýrýǵa uqsas bolyp keledi.\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızm sırek kezdesetin aýrý, biraq keıbir sarapshylardyń aıtýy boıynsha, bul aýrý joǵary arterıaldy qysym áserinen týyndaıdy eken. Kóp jaǵdaıda birinshilik gıperaldosteronızm búırekústi beziniń qatersiz isiginen paıda bolady. Aýrý 30-50 jastaǵylar arasynda kóbirek taralǵan.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nBirinshilik jáne ekinshilik gıperaldosteronızm – bul búırek ústi bezderinen aldosteron gormonynyń artyq bólýinen paıda bolatyn aýrý.\r\n \r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızmi bar adamdardyń aýrý máselesi búırek ústi bezimen baılanysty. Búırek ústi bezi artyq aldosteron gormonyn sıntezdeıdi.\r\n\r\nEkinshilik gıperaldosteronızm kezinde artyq sıntez máselesi búırekústi bezinen tys bolyp tabylady, jáne birinshilik aýrýǵa uqsas bolyp keledi.\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronızm sırek kezdesetin aýrý, biraq keıbir sarapshylardyń aıtýy boıynsha, bul aýrý joǵary arterıaldy qysym áserinen týyndaıdy eken. Kóp jaǵdaıda birinshilik gıperaldosteronızm búırekústi beziniń qatersiz isiginen paıda bolady. Aýrý 30-50 jastaǵylar arasynda kóbirek taralǵan.\r\n\r\nKóp jaǵdaıda ekinshilik gıperaldosteronızm joǵary arterıaldy qysymǵa negizdelgen. Jáne ol myna jaǵdaılarda da týyndaý múmkin:\r\n\r\n•	Baýyr tsırrozy\r\n•	Júrek jetkiliksizdigi\r\n•	Nefrotıkalyq sındrom\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n•	Sharshaǵyshtyq\r\n•	Bas aýrýy\r\n•	Bulshyqet álsizdigi\r\n•	Uıyp qalý\r\n•	Aýyspaly (paıda bolyp, qaıta joq bolyp ketetin) saldaný (paralıch)\r\n \r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\n•	Qursaq qýysyn kompıýterlik tomografııasynan (KT) ótkizý \r\n•	Elektrokardıografııa (EKG)\r\n•	Plazmadaǵy aldosteron deńgeıin anyqtaý\r\n•	Qandaǵy kalıı deńgeıin anyqtaý\r\n•	Zárdegi aldosterondy anyqtaý\r\n\r\nKeıde dárigerge búırek ústi bezderiniń venasyn kateterızatsııalaý qajet bolýy múmkin. Osy arqyly isiktiń qaı búırekústi bezinde turǵanyn anyqtaýǵa bolady.\r\n\r\nBul aýrý kezińde analızderdegi ózgerister:\r\n\r\n•	CO2\r\n•	Qan sarysýyndaǵy magnıı deńgeıi\r\n•	Qandaǵy natrıı deńgeıi\r\n•	Zárdegi kalıı deńgeıi\r\n•	Zárdegi natrıı deńgeıi\r\n\r\nBúırek ústi bezi kelesi gormondardy bóledi: estrogen, progesteron, steroıdtar, kortızol, kortızon, adrenalın (epınefrın), noradrenalın jáne dofamın. Bul gormondardyń artyq nemese jetkiliksiz bólingende ártúrli aýrýlar damý múmkin.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nIsikten paıda bolǵan birinshilik gıperaldosteronızm eminde hırýrgııalyq ádis qoldanylady. Isikti alyp tastaǵannan keıin, aýrý sımpttomdaryn qadaǵalaýǵa bolady. Alaıda keıbir adamdarda operatsııadan keıin joǵary arterıaldy qysym saqtalyp qalady, sol sebepti dári-dármekterdi paıdalaný qajet bolýy múmkin. Sonyń ózinde dáriler sany men dozasy azaıtylýy múmkin.\r\n\r\nAýrý aǵymyn hırýrgııalyq amalsyz da qadaǵalaýǵa bolady. Patsıentterge preparattardy qabyldap, jáne tuzdy shekteý qajet. Gıperaldosteronızm eminde qoldanylatyn preparattar:\r\n\r\n•	Amılorıd\r\n•	Spıronolakton, dıýretıkter (organızmnen artyq sýdy shyǵaratyn preparattar)\r\n•	Trıamteren\r\n\r\nEkinshilik gıperaldosteronızm emi preparattar men dıetany saqtaýǵa júginedi. Hırýrgııalyq em qajet etpeıdi.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nBirinshilik gıperaldosteronzımdi erte dıagnostıkalasa jáne emin erte qolǵa alsa aldǵy ýaqytta bári jaqsy bolyp qalýy da ǵajap emes.\r\nEkinshilik gıperaldosteronızmniń boljamy boıynsha, bul aýrýdy týdyratyn aýrýdyń sebebine baılanysty aıtýǵa bolady.\r\n\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nUzaq ýaqyt spıronolaktonmen emdegende, er adamdarda ımpotentsııa jáne gınekomastııa damýy múmkin, biraq ol óte sırek kezdesedi.\r\n\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nGıperaldosteronızm sımptomdary paıda bolǵanda dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nKonn sındromy\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\naldosteron\r\nbúırek ústi beziniń aýrýlary\r\nbirinshilik gıperaldosteronızm\r\nekinshilik gıperaldosteronızm\r\nKonn sındromy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(354,'article','1541','Gestatsıondy qant dıabeti (júktilik kezindegi qant dıabeti)','qz','2018-12-19 09:34:36','2018-12-19 09:27:00','Gestatsıondy qant dıabeti (júktilik kezindegi qant dıabeti) – júktilik kezińde alǵash ret anyqtalatyn jáne glıýkozanyń (qant) deńgeıiniń kóterilýimen sıpattalatyn aýrý bolyp tabylady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1541',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gestatsıondy','y','   Gestatsıondy qant dıabeti (júktilik kezindegi qant dıabeti) Gestatsıondy qant dıabeti (júktilik kezindegi qant dıabeti) – júktilik kezińde alǵash ret anyqtalatyn jáne glıýkozanyń (qant) deńgeıiniń kóterilýimen sıpattalatyn aýrý bolyp tabylady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGestatsıondy qant dıabeti (júktilik kezindegi qant dıabeti) – júktilik kezińde alǵash ret anyqtalatyn jáne glıýkozanyń (qant) deńgeıiniń kóterilýimen sıpattalatyn aýrý bolyp tabylady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nJúkitilik kezinde gormondar ınsýlındi bógeý múmkin, solaı onyń fýnktsııasynyń buzylysyna ákelip soǵady. Eger mundaı jaǵdaı bolsa, onda  júkti áıeldiń qant deńgeıi kóteriledi.\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda gestatsıondy qant dıabetiniń damý qaýpi joǵary bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Sizdiń jasyńyz 25-ten joǵary\r\n•	Sizdiń otbasyńyzdyń bireýinde qant dıabeti bar\r\n•	Balanyń 4,800 g. astam týylýy nemese balada týa bitken patologııanyń bolýy\r\n•	Sizdiń qan qysymyńyz joǵary\r\n•	Amnıotıkalyq suıyqtyqtyń kóp bolýy\r\n•	Buryn mezgilinen erte bosańý nemese óli bosańýdyń bolýy\r\n•	Júktilikke deıiń sizde artyq salmaq boldy\r\n \r\n\r\n\r\nJúktilik kezindegi qant dıabeti júktilik kezinde glıýkozaǵa tózimdiliktiń (sezimtaldyqtyń) buzylýymen sıpattalady. Bul júktilik kezinde paıda bolatyn gormondyq ózgerister ınsýlınge tinderdiń sezimtaldyǵyn tómendetýi múmkin. Nátıjesinde qandaǵy qant deńgeıi kóterilip, bul qant dıabetine ákeledi. Júktilik kezinde qannyń joǵary deńgeıi anaǵa da, sonymen qatar balaǵa da óte qaýipti.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nJúktilik kezindegi qant dıabeti ádette sımptomsyz ótedi nemese onyń sımptomdary aıqyn bolmaıdy, ondaı-aq júkti áıelge asa qaýip tóndirmeıdi. Qant deńgeıi bosanýdan keıin óz qalpyna keledi.\r\n\r\nAýrý sımtpomdaryna mynalar jatady:\r\n\r\n•	Kórýdiń nasharlaýy\r\n•	Jalpy álsizdik\r\n•	Qynaptyn, qýyqtyń jáne teriniń jıi ınfektsııalary\r\n•	Turaqty túrde shóldeý\r\n•	Jıi kishi dáretke barý\r\n•	Qusý jáne loqsý\r\n•	Joǵary tábetke qaramastan, dene salmaǵyn joǵaltý\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nJúktilik kezindegi qant dıabeti júktiliktiń 2-shi trımestrinde paıda bolady. Skrınnıg rektnide barlyq júkti áıelderde 24-28 apta aralyǵynda glıýkozaǵa toleranttylyq testin ótkizedi. Gestatsıondy dıabet damý qaýpi bar júkti áıelderge bul test erterek jasalady.\r\nGestatsıondy dıabet anyqtalǵan sátte, qant deńgeıiń kúndelikti úı jaǵdaıynda baqylap otyrý qajet. Qant deńgeıin tekserý  arnaıy qurylǵy – glıýkometrmen jasalady.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýdiń maqsaty – qannyń qant deńgeıin qalypty deńgeıde ustap turý jáne damyp kele jatqan náresteniń densaýlyǵyna únemi baqylaý jasaý bolyp tabylady\r\n\r\nBALANYŃ DAMÝYN BAQYLAÝ\r\n\r\nJúktilik kezinde siz jáne sizdiń balańyz turaqty medıtsınalyq baqylaýda bolýy kerek.\r\nKardıotokografııa (qursaqtaǵy náresteni fetaldy monıtorlaý) - óte qarapaıym jáne aýyrtpalyqsyz balany baqylaý bolyp sanalady.\r\n\r\n•	Protsedýra barysynda balańyzdyń júrek soǵysyn kórsetetin arnaıy qurylǵyny (elektrondy fetaldy monıtor) ishińizge ornalastyrady.\r\n•	Dáriger birneshe ret zertteý júrgizý alady, sodan soń dınamıkada balańyzdyń damýy arttta qalǵan joq pa ekendigin anyqtaı alady. \r\n\r\nDIETA JÁNE JATTYǴÝLAR\r\n\r\nSizge mindetti túrde dıeta ustaý qajet bolady. Sonymen qatar kóp paıdaly taǵamdarmen tamaqtanýyńyz kerek. Sizge taǵamdardyń quramyn jáne olardyń merzimin tekserip turýyńyz abzal. Eger siz vegetarıan bolsańyz nemese arnaıy basqa dıeta ustansańyz, ózińizdiń emdeýshi dárigerińizben nemese dıetologpen aqyldasyńyz.\r\n\r\nJalpy alǵanda gestatsıondy dıabet kezindegi dıeta kelesi talaptarǵa saı bolýy tıis: \r\n\r\n•	Maılar men aqýyzdar teńdestirilgen bolý kerek\r\n•	Kómirsýlar organızmge jemis-jıdektermen, kókónistermen jáne kúrdeli kómirsýlar (nan, makaron, kúrish) arqyly túsý qajet.\r\n•	Qant mólsheri az taǵamdardy tańdańyz.\r\n\r\nEger qandaǵy qant joǵary deńgeıi dıetamen azaıtylmasa, sizge gıpoglıkemııalyq preparattar nemese ınsýlın terapııasy taǵaıyndalýy múmkin.\r\n\r\nKóptegen jaǵdaılarda gestatsıondy dıabeti bar áıelderge dári-dármekter nemese ınsýlın qajet emes, biraq keıbireýlerge olardyń taǵaıyndalýy qajet bolyp qalýy múmkin.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nGestatsıondy dıabeti bar kóptegen júkti áıelderde qant deńgeıin baqylap, balany jáne ózindi aýyr jaǵdaıdan aldyn alýǵa bolady.\r\n\r\nGestatsıondy qant dıabet bar júkti áıelderde ádette iri náreste týylady. Sol sebepti bosaný kezińde mynadaı asqynýlar bolý múmkin:\r\n\r\n•	Bosańý joldarynyń jaraqattary\r\n•	Kesar tiligi arqyly bosaný\r\n\r\nNáresteniń birinshi kúnderinde qant deńgeıiniń tómendeýi baıqalady (gıpoglıkemııa).\r\nGestatsıondy dıabet bar júkti áıelderde bosaný kezinde arterıaldy qysymnyń joǵarlaý qaýpi bar.\r\n\r\nEger anasynda gestatsıondy dıabet bolsa, qursaqtaǵy náresteni ólý qaýpi joǵarlaıdy. Ony aldyn alý úshin turaqty túrde qant deńgeıin baqylaý kerek.\r\n\r\nBosanǵannan keıin qant deńgeıi birtindep óz qalpyna keledi. Biraq bosanýdan keıin bosanǵan áıelderde dıabet sımptomdaryn erte anyqtaý úshin ýaqytyly tekserlip turý kerek. Kóp áıelderde bosanýdan 5-10 jyldan keıin qant dıabetiniń damý qaýpi bar.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nEger siz júkti bolsańyz jáne sizde dıabet sımptomdary bolsa, mindetti túrde dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nBosanýǵa deıin dárigerge turaqty qaralý sizdiń jáne sizdiń náresteńizdiń densaýlyǵyn saqtap qalýǵa úlken kómegin beredi. 24-28 aptasynda jasalatyn prenataldy skrınıng gestatsıondy dıabetti erte anyqtaýǵa kómektesedi.\r\n\r\nEger siz júktilikke deıin ózińizdiń dene salmaǵynyń ındeksin qalypty deńgeıge jetkizseńiz, ol gestatsıondy dıaebt damý qaýpin túsiredi.\r\n\r\n\r\nSınonımderi: \r\n\r\nJúktilik kezinde glıýkozaǵa tózimdiliktiń buzylýy\r\n\r\nDerekkóz: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000896.htm\r\n\r\n\r\nTegter: \r\ngestatsıondy qant dıebeti\r\njúktilik\r\nqanda glıýkoza deńgeıiniń kóterilýi\r\nturaqty shóldeý\r\nqýyqtyń jıi ınfektsıalary\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(355,'article','1544','Gemosıderoz','qz','2018-12-19 09:54:55','2018-12-19 09:49:00','Gemoserıdoz – aǵzadaǵy temirdiń shamadan tys jınalýymen sıpattalatyn aýrý. Ony sondaı-aq «temirdiń shamadan tys bolýy» dep te ataıdy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1544',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gemosıderoz','y','   Gemosıderoz Gemoserıdoz – aǵzadaǵy temirdiń shamadan tys jınalýymen sıpattalatyn aýrý. Ony sondaı-aq «temirdiń shamadan tys bolýy» dep te ataıdy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGemoserıdoz – aǵzadaǵy temirdiń shamadan tys jınalýymen sıpattalatyn aýrý. Ony sondaı-aq «temirdiń shamadan tys bolýy» dep te ataıdy.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nGemosıderozdyń eki túri bar:\r\n\r\n•	Bastapqy gemosıderoz ol urpaqtan urpaqqa taralatyn genetıkalyq aqaý. Ol týylǵan kezde anyqtalady. Atalmysh aýrýǵa shaldyqqan adamdarda asqazan ishek joldarynda temirdiń artyq sińirilýi júredi. Temir organızmde jınala bastaıdy, ásirese baýyrda kóp jınalady. Eger sizdiń otbasyńyzda bul aýrýǵa shaldyqqan adam bolsa nemese qazirgi tańda bar bolsa, onda sizde de osy aýrýdyn paıda bolý qaýpi bar\r\n•	Ekinshilik (júre paıda bolǵan) gemosıderoz qan aýrýlarynan: talassemııa nemese anemııanyń keıbir túrleri, qandy jıi quıyp turýdan paıda bolýy múmkin. Keıde gemosıderoz sozylmaly alkogolızmmen jáne basqa aýrýmen aýyratyn naýqastarda kezdesip jatady.\r\n\r\nGemosıderoz áıelderge qaraǵanda erlerde jıirek kezdesedi. Ol ádette evropoıdty násildegi adamdarda keń taralǵan.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n•	Ishtegi aýrý sezimi\r\n•	Sharshaǵyshtyq\r\n•	Teriniń dıffýzdy qaraıýy\r\n•	Býyndaǵy aýrý sezimi\r\n•	Álsizdik\r\n•	Denede shashtyń azaıýy\r\n•	Seksýaldy qyzyǵýshylyqtyń joǵalýy\r\n•	Salmaq joǵaltý\r\n•	Álsizdik\r\n\r\n\r\n\r\nGepatomegalııa - bul baýyrdyń mólsheriniń úlkeıýi. Keıbir aýrýlar,ınfektsııalar, parazıtter, isikter, anemııa, ýytty kúıler, júrek jetispeýshiligi, týa bitken júrek aýrýlary jáne zat almasýdaǵy buzylystar sııaqty keıbir aýrýlar gepatomegalııaǵa ákelýi múmkin.\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDáriger nemese meıirbıke medıtsınalyq qaraý júrgizedi. Bul jaǵdaıda baýyr men kókbaýyrdyń ulǵaıýy, teri túsiniń ózgerýi anyqtalýy múmkin. \r\n\r\nDıagnoz qoıý úshin mynadaı qan taldaýlary kómektsýi múmkin:\r\n\r\n•	Ferrıtın deńgeıi\r\n•	Temir deńgeıi\r\n•	Transferınmen qanyǵý paıyzy (joǵary)\r\n\r\n Qosymsha tekserýlerge mynalardy jatqyzýǵa bolady:\r\n\r\n•	Qandaǵy qant (glıýkozanyń) deńgeıin anyqtaý \r\n•	Alfa-fetoproteındi anyqtaý\r\n•	Júrek fýnktsııalaryn zertteý úshin ehokardıogramma (EhoKG) jasaý\r\n•	Júrektiń elektrlik belsendiligin zertteý úshin elektrokardıogramma (EKG) jasaý\r\n•	KT, MRT jáne ÝDZ sekildi vızýaldy zertteýler júrgizý\r\n•	Baýyr fýnktsııasyn zertteý \r\n\r\nAtalmysh aýrýdy naqtylýǵa jáne em taǵaıyndaýǵa baýyr bıopsııasy nemese qan shyǵarý protsedýrasy qajet bolý múmkin. Bul protsedýrada organızmdegi temir deńgeıin azaıtý úshin qannyń birneshe mólsheri shyǵarylady.\r\n\r\nAýrýdyń bar ekendigin rastaý úshin otbasynyń basqa músheleriniń osy genetıkalyq  aqaýdyń bar nemen joqtyǵyn anyqtaý maqsatynda tekseris qajet bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýdiń maqsaty aǵzadan artyq temirdi alyp tastaý jáne ishki múshelerdiń kez kelgen zaqydanýyn emdeý bolyp tabylady.\r\n\r\nQan shyǵarý dep atalatyn protsedýra aǵzadan artyq temirdi shyǵarýdyń eń jaqsy ádisi bolyp tabylady.\r\n\r\n•	Jarty lıtr qan ár apta saıyn shyǵarylyp turady. Bul protsedýra qandaǵy temir deńgeıi qalpyna kelgenge sheıin oryndalatyn bolady. Ol birneshe aıdan birneshe jylǵa deıin sozylýy múmkin.\r\n•	Osydan keıin qalypty temir deńgeıin ustap turý úshin bul protsedýra sırek júrgiziletin bolady.\r\n\r\nProtsedýranyń jıiligi sizdiń sımptomdaryńyzǵa, qandaǵy gemoglobın deńgeıine jáne ferrıtınge, sonymen birge organımzge tamaqpen keletin temir mólsherine baılanysty bolady.\r\n\r\nTestosteronmen birge gormonaldy terapııa seksýaldy qyzyǵýshylyqty jáne ekinshi rettik jynystyq belgilerdegi ózgeristerdi qaıta qalpyna keltirýine taǵaıyndalady. Sonymen birge dıabet, artrıt, búırek jáne júrek jetispeýshiligin osyǵan sáıkes em taǵaıyndaǵan jón.\r\n\r\nEger sizge gemosıderoz dıagnozy qoıylsa, sizge mindetti túrde arnaıy dıeta ustaný qajet bolady. Dáriger nemese medbıke sizge mynadaı usynystar berýi múmkin:\r\n\r\n•	Alkogoldik ishimdikti ishpeńiz, ásirese eger sizde búırektiń zaqymdalýy bolsa.\r\n•	Quramynda temirdi qamtıtyn preparattardy nemese vıtamınderdi ishpeńiz.\r\n•	Temir ydystaryn qoldanbańyz.\r\n•	Taǵam ratsıonynan teńiz ónimderin alyp tastańyz.\r\n•	Temirmen baıytylǵan taǵamdardy, mysaly, quramynda 100% temirdi qamtıtyn qurqaq tańǵy astaryn jeýge bolmaıdy.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nTıisti emsiz temirdiń shymadan tys bolýy búırektiń buzylýyna alyp keledi. \r\nArtyq temir deneniń basqa da jerlerinde jınaqtalýy múmkin. Atap aıtqanda, qalqansha bezinde, atalyq bezderinde, uıqy bezinde, gpıofızde, júrekte nemese býyndarda. Óz ýaqytynda jasalǵan em artrıt nemese qant dıabeti, búırek aýrýlary, júrek aýrýlary sekildi asqynýlardyń aldyn alýy múmkin.\r\n\r\nSizdiń ózińizdi sezinýińiz jáne jaǵdaıyńyz organdardyń zaqymdaný dárejesine baılanysty bolady. Qan shyǵarý kómegimen gemosıderozdy erte anyqtaý jáne emdeý arqyly keıbir organdardyń zaqymdalýyn aldyn alýǵa bolady.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nAsqynýlar kelesi jaǵdaılarǵa ákeledi:\r\n\r\n•	Baýyr tsırrozy\r\n•	Búırek jetispeýshiligi\r\n•	Baýyrdyń qaterli isigi\r\n\r\nAýrý tómendegi basqa da aýraýlardyń týyndaýyna ákelýi múmkin:\r\n\r\n•	Qantty dıabet\r\n•	Júrek aýrýlary\r\n•	Bakterıaldy ınfektsııalardyń damý qaýpi\r\n•	Atalyq bezdiń atrofııasy\r\n•	Teri túsiniń ózgerisi\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nGemosıderoz sımptomdary paıda bolyp jatsa dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\nEger sizdiń otbasyńyzdaǵy bir múshesine gemosıderoz dıagnozy oryn alǵan bolsa, ózińizdiń emdeýshi dárigerińizge (skrınıng maqsatynda) habarlasyńyz.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nOtbasynyń bir múshesinde gemosıderoz dıagnozy bolǵan jaǵdaıda, skrınıng júrgizý bul aýrýdy bastapqy satylarynda anyqtaýǵa kómegin beredi. Sondyqtan emdi barynsha erte bastaý aǵzalardyń zaqymdalýyn aldyn alady.\r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nTemirdiń shamadan tys bolýy\r\n\r\n\r\nTegter: \r\ngemosıderoz\r\ngemosıderınniń artyq jınalýy\r\nerıtrotsıtterdiń kúshti ydyraýy \r\nbastapqy gemosıderoz\r\nekinshilik gemosıderoz    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(356,'article','1580','Tyrnaq túsiniń ózgerýi ','qz','2018-12-21 04:13:07','2018-12-21 04:12:00','Tyrnaq túsiniń ózgerýi kóptegen sebepterge baılanysty bolady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1580',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Tyrnaq','y','   Tyrnaq túsiniń ózgerýi  Tyrnaq túsiniń ózgerýi kóptegen sebepterge baılanysty bolady. Tyrnaq túsiniń ózgerýi kóptegen sebepterge baılanysty bolady.\r\n\r\n•	Jaraqat alǵan kezde tyrnaqtyń qaraıýy. \r\n- Jaraqattanǵan tyrnaqtyń astynyń qanaǵymy nemese qantalaýy tyrnaqtyń qaralaıdy nemese oǵan shymqaı qyzyl tús beredi. Tyrnaqtyń astyndaǵy uıyǵan qandy drenajdaý kerek. Tyrnaqtyń qaraıǵanynyń jazylýyna bir apta ýaqyt ketýi múmkin.\r\n- Keıde jaraqattanǵan tyrnaq astynyń qaraıýy – tyrnaq ornynyń (tyrnaq qalyptasa bastaıtyn aımaǵynyń) jararaqatyn bildiredi. Bul jaǵdaıda tyrnaqty alyp tastap, tyrnaq erneýin emdeý qajet.\r\n- Melenoma jaraqattanǵan tyrnaqty qaraıtyp, oǵan tegis emes túr berýi múmkin. \r\n•	Tyrnaqtyń kógerýi dárilik preparattardyń janama áserinen paıda bolýy múmkin.\r\n•	Kógergen tyrnaqtar qannyń quramynda otteginiń tómendeýine baılanysty problemalardan da týyndaıdy. Mysaly, demikpe men ókpeniń obstrýktıvti aýrýy, qatty qanazdyq, salqyndaý, teńiz ústinen kóterilgendegi bıiktik deńgeıiniń áser etýi, perıferııalyq arterııalar aýrýy nemese shok (esten taný).\r\n•	Qaratory adamdarda qońyr jolaqtar kóp kezdesedi. Eger olar jańadan paıda bolyp nemese aýysa bastasa, onda alańdaýǵa negiz bar. Durys tamaqtanbaý nemese dári-dármekti durys paıdalanbaý qońyr jolaqtarǵa ákep soqtyrady  \r\n•	Jasyldaný sańyraýqulaq ınfektsııalarynan nemese bakterııalarynan týyndaıdy.\r\n•	Óńsiz, boz tyrnaqtyń paıda bolýy durys tamaqtanbaý, qanazdyq,\r\n•	denýine, bozarýyna \r\n•	Tyrnaqtyń óńsizdenýi, bozarýy durys tamaqtanbaýdan paıda bolýy múmkin. Atap aıtqanda, qanazdyq nemese tsınktiń jetispeýshiligi jáne basqa da medıtsınalyq problemalardyń áseri.\r\n•	Tyrnaqtaǵy aq daqtar nemese leıkonıhııa ádette jeńil jaraqattanǵanda, tipti bilinbeı qalýy da múmkin. Bul tyrnaqtyń daqtanýy bir aptada, bir aıda eshqandaı emdeýsiz ketip qalady.\r\n•	Tyrnaqtyń sarǵaıýy tyrnaqtyń tyrnaq ornynan ajyraǵan kezinde (onıhomadezıs) týyndaıdy, jaraqat alǵandaǵy teriniń kúıi nemese zaqymdanýy bolyp tabylady. Sondaı-aq, ol ókpeniń sozylmaly aýrýy nemese qaterli isik sekildi medıtsınalyq problemalardan týyndaıdy. Keıbir boıaýdy ásirese qyzyq tústi lakty durys paıdalanbaǵan kezde nemese shylym shegý saldarynan tyrnaqtar sarǵaıýy múmkin. \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(2158,'comment','4','Untitled Сейсенбі наурыз 5, 2019 00:00:00 +06','unknown','2019-03-05 16:54:01','2019-03-05 16:54:01',NULL,'tokenwdwryqcwtfxfcfdyucyabyperaduqatc',NULL,NULL,'tiki-read_article.php?articleId=1643&threadId=4&comzone=show#threadId4',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','U','Untitled','y','   Untitled Сейсенбі наурыз 5, 2019 00:00:00 +06 Сәлеметсіздерме, сіздердің жазбаларыңызды инстаграмда жазып бөлісуге болама ',NULL,'article','1643','tiki_p_read_article',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,'0','tiki_p_read_comments',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(2203,'article','1643','СУ -ТІРШІЛІК КӨЗІ','kz','2019-02-27 11:09:17','2019-02-27 10:35:00','Адам денесінің шамамен үштен екі бөлігі судан тұратындығы белгілі. Және де бастың ми жасушаларының 85 пайызы — су. Тіпті адам сүйегінің де 25 пайызы судан түрады. Адам корексіз бес-жеті апта өмір сүре алады. Ал сусыз бір аптадан артық тіршілік ете алмаймыз. Тәндегі су үнемі қозғалыста болып, жанарып тұруы тиіс.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1643',NULL,'','',1,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','СУ','y','  Сәлеметсіздерме, сіздердің жазбаларыңызды инстаграмда жазып бөлісуге болама СУ -ТІРШІЛІК КӨЗІ Адам денесінің шамамен үштен екі бөлігі судан тұратындығы белгілі. Және де бастың ми жасушаларының 85 пайызы — су. Тіпті адам сүйегінің де 25 пайызы судан түрады. Адам корексіз бес-жеті апта өмір сүре алады. Ал сусыз бір аптадан артық тіршілік ете алмаймыз. Тәндегі су үнемі қозғалыста болып, жанарып тұруы тиіс. Адам денесінің шамамен үштен екі бөлігі судан тұратындығы белгілі. Және де бастың ми жасушаларының 85 пайызы — су. Тіпті адам сүйегінің де 25 пайызы судан түрады. Адам корексіз бес-жеті апта өмір сүре алады. Ал сусыз бір аптадан артық тіршілік ете алмаймыз. Тәндегі су үнемі қозғалыста болып, жанарып тұруы тиіс.\r\nАдамдардың көпшілігі қайнамаған таза суды сирек ішеді. Әдетте шай, кофе, шырындар мен баска сусындарды калаймыз. Үйкыдан тұрғанда шай немесе кофе ішетініміз рас. Түскі асқа дейін немесе түскі ас кезінде — міндетті түрде шай, кола немесе бір стакан шырын ішеміз. Түскі астан сон және кешкі асқа тағы да шай мен басқа сусындарды пайдаланамыз. Кофе мен шайдың құрамында болатын кофеиннің, сондай-ақ тәтті сусындарға және шырындардың көпшілігіне қосылатын қанттың біздің тәніміздегі суды сорып алатындығын бәріміз біле бермейміз. Сол себепті мұндай сусындардын пайдасынан гөрі зияны басым. Олардың орнына бірнеше стакан қайнамаған таза су ішкен анағүрлым артық.\r\nБелгілі иран дәрігері — доктор Ферейдун Батмангелидж өзінің “Су денсаулык үшін, сауығу үшін, өмір үшін” атты кітабында судың адам өмірі үшін маңызды бірнеше қасиетін сипаттап берді.\r\n&gt; Су сүйек буындарының бетін ылғалдандырады. Ол артриттер мен арқадағы ауырсынулардың\r\nалдын алады.\r\n&gt; Су иммундық жүйенің жұмысын жақсартады, сол арқылы вирустық және бактериялық инфекциялармен күресуге көмектеседі.\r\n&gt; Су қанның қоюлануына және жүрек пен ми тамырларында тромбылардың (қан қатпалары)\r\nпайда болуына жол бермейді. Осы арқылы су инфарктілер мен миға қан құйылудың алдын алады.\r\n&gt; Су ми қызметімен тікелей байланысты, өйткені ол нейротрансмиттерлердің түзілуіне қатысады да сол арқылы ойлау, есте сақтау және ден қою қызметін қамтамасыз етеді.\r\n&gt; Су қарт адамдарға тән есте сақтау қабілетінің бұзылуына жол бермейді, сондай-ақ Альцгеймер, Паркинсон ауруларының және басқа да сыркаттардың пайда болу қаупін азайтады.\r\n&gt; Су біздін сырт келбетімізді жақсартады, өйткені ол теріні ылғалдандырып, оған балғындық пен әр береді.\r\n  \r\n\r\nСудың пайдасы туралы\r\n\r\nСу шектеулі мөлшерде ішілгенде, организм оны ең маңызды ағзаларға бағыттап, үнемдеп жұмсауға тырысады. Мұндай ағзаларға ми, жүрек, бауыр, өкпе, бүйрек жатады. Бұлар суға аса зәру ағзалар, олардың жұмысының бұзылуы организм үшін аса кауіпті. Алайда судың\r\nосылайша бөлінуі салдарынан тері, асқазан-ішек жолы және буындар секілді көптеген басқа ағзалар мен тіндер зардап шегеді. Сондықтан су жетіспеген жағдайда науқастың сыр беруі дәл осы мүшелерде пайда болады.\r\nСудың тапшылығы көптеген белгілер аркылы білінеді — буын аурулары, жоғары қан қысымы, ас қорыту бұзылыстары.\r\nБуын ауруының пайда болу себебі, қалыпты жағдайда су буын сүйектерінің бір-біріне үйкеліске түсетін беттерін ылғалдандырып, қозғалғыштығын қамтамасыз етеді. Су жетіспеген жағдайда буын шеміршектері құрғап, жарылады, ол кәдімгідей ауырсыну туғызады. Бұл әсіресе омыртқаға тән. Омыртқааралык шеміршектердің осындай күйге түсуі салдарынан жүйке тамырлары қысылады, соның нәтижесінде ауырсыну сезімі пайда болады. Бұны әдетте құяң (радикулит) деп атайды.\r\nҚан қысымының жоғарылауы су тапшылығы кезінде қан тамырларының қысылуынан болады. Су организмге жеткілікті болған жағдайда, тамырлар кеңейіп, қан қысымы қалыпка келеді. Сол себепті жоғары қан қысымынан зардап шегетін адамдарға берілетін ең қарапайым кенестердің бірі — суды жеткілікті мөлшерде ішу.\r\nСудың жетіспеуінен болатын ас қорытудың бұзылуы сілекейдің, ас қорыту шырындарының және асқазан-ішек жолының бетін жауып тұратын шырыштың жеткіліксіздігіне байланысты. Олар негізінен судан тұрады және асқазанды қышқылды құрамынан қорғауға бейімделген. Су тапшы болған жағдайда, бұл қорғаныш қызметі зардап шегеді және ол ас қорыту ағзаларының бұзылуына алып келеді.\r\n\r\n«Жанға шипа» деген сөз бекер айтылмаған. Суды жеткілікті тұтыну организмі жасарта түседі. Бұл сырттай қарағанда\r\nәжімдердің тегістелуінен, тері серпімділігінің жақсара түсуінен байқалады. Алайда ең маңыздысы, су ішу мидың\r\nжұмысына он ықпал етеді, атап айтқанда жас ұлғайғанда нашарлай түсетін есте сақтау және ден қою қабілеттерін жаксартады. Мұның себебі, ми жасушаларының 85 пайызы судан тұрады. Ми — адам организміндегі үнемі белсенді жағдайда болатын жалғыз ағза. Ми жасушаларындағы су олар белсенді етуде маңызды рөл атқарады. Ол жетіспеген жағдайда, мидың белсенділігі төмендейді.\r\nАқыр соңында, су салмақтың түсуіне сеп. Мұның себебі, су жеткіліксіздігі кезінде заттар алмасуы бұзылып, ол өз кезегінде дене температурасын төмендетеді. Бұл олқылықтың орнын толтыру, яғни денені жылыту үшін май тіндері жинала бастайды.\r\nСонымен қатар, су асқазанды толтыра отырып, тәбеттің тартуын біршама тежейді.\r\n\r\nСу көздері\r\n\r\nӘрине, ең жақсысы — таза бұлақ суы. Ол бәрінен пайдалы. Мұндай су болмаған жағдайда адамдар суды құбырдан, ал кейбірі үй сүзгіштерінен өткізіп, енді біреулер пластик ыдыстарға құйылған суды ішеді. Құбырдан алынған суда организм үшін зиянды хлор және басқа да өнеркәсіптік тазалау кезіндегі жұғынды болады. Бұған қоса, өнәркәсіптік тазалаудың өзі барлык кезде бактерияларды түгел жоя алмайды. Пластик бөтелкелерге құйылып сатылатын суда поливинил хлорид және бисфенол секілді уытты қоспалар болуы мүмкін. Олар су азық-түлік дүкендерінің сөрелерінде сақтаулы тұрған кезде жиналады.\r\nСондықтан суды өзіңіз сүзіп, аз уақыт қана сақтағаныңыз жөн.\r\nЖәне де оны пластик емес, шыны ыдыста сақтаған абзал. Үйге қойылатын сүзгіш құрылғылар дүкендерде контейнерлерімен бірге сатылады әрі бағасы да онша қымбат емес.\r\nЕң онтайлысы сілтілік сүзгіштер. Олар судың қышқылдығын азайтады, бұл денсаулыққа пайдалы. Сонымен қатар, кейбір сілтілік сүзгіштер судың молекулалык құрылымын өзгертіп, оны бұрынғыдан гөрі тығыз әрі қуатты етеді. Мұндай суды гексагональді су деп атайды. Ол организм тіндерінде жеңіл қозғалады, тағамдық заттардың жақсы сінуіне және уыттардың тәннен сыртқа шығуына көмектеседі.\r\nСу мен басқа сұйықтықтардың қышқылдық немесе сілтілік қасиеттері рН латын әріптерімен белгіленетін химиялық тест көмегімен анықталады. 0-ден 14-ке дейінгі шкала бойынша белгіленген рН-нің 7,0 көрсеткіші бейтарап болып саналады. 7,0- ден төменнің бәрі қышқылдықты, 7-ден жоғарғысы сілтілігін көрсетеді.\r\nАдам қанының рН денгейі тұрақты түрде 7,4 болады, яғни ол әлсіз сілтілік қасиетке ие. Өкінішке қарай, адамдардың көбінің қанында несеппен бірге шайылып кететін қышқылдар көп жиналады. Мұндай ахуалдар организмнің уыттарды сыртқа шығару қабілетін нашарлатады. Денсаулықтағы көптеген кінәраттар организмнің ішкі ортасының шамадан тыс қышқылдылығына байланысты деп есептеледі. Бұл созылмалы шаршау, бұлшық еттегі ауырсынулар, сондай-ақ атеросклероз, обыр, сусамыр, аутоиммундық аурулар секілді әлгіден гөрі ауыр сырқаттар және басқа да созылмалы\r\nкеселдер тудыруы мүмкін.\r\nДенсаулыққа қатысты мәселелердің көбінің шешіміне рН деңгейі 7,0 болатын гексагональды (сілтілі) суды пайдалана отырып қол жеткізуге болады. Бұл ішкі ортаның әлсіз сілтілі қалыпты жағдайға оралуына мүмкіндік жасайды және ішкі ағзалар мен тіндердің қызметін қалыпқа келтіреді.\r\nГексагональды су мәселелеріне терең ғылыми зерттеулер жүргізген корей дәрігері Му Шик Чон оның мынадай артықшылықтарын анықтады: ол жалпы қуатты арттырады, иммундық жүйе қызметін жақсартады, тағамдық заттардың сіңуіне көмектеседі, артық салмақтан арылтады және зат алмасуының жақсаруына көмектеседі.\r\nІ-қосымшада Қазақстан нарығында кеңтараған бөтелкедегі ауызсулардың кейбір коммерциялық түрлерінің рН деңгейлері көрсетілген. рН деңгейі 7,0 болатын сілтілік су алудың бір жолы — сілтілік сүзгіш сатып алып, суды үй жағдайында сүзу.\r\n\r\nСуды кандай мөлшерде ішу керек\r\n\r\nКөріп отырғанымыздай, таза судың пайдасы айқын. Ендігі жерде оны қандай мөлшерде ішу керектігін түсіну керек. Орта есеппен күніне бір жарым-екі литр сүзілген, газдалмаған таза су ішу ұсынылады. Алайда бұл мөлшер құбылмалы. Мәселен, дене салмағы 55 кг болатын әйелдің суды күніне бір жарым литрге дейін, ал салмағы\r\n1 0 кг болатын ер адамның үш литрге дейін ішкені жөн.\r\nӘрине, ішілетін судың мөлшері климатқа, еңбек жағдайына және өмір салтына да байланысты. Ыстық климат жағдайында термен бірге шығатын судың орнын толтыру үшін суды мол ішкен абзал. Сондай-ақ спортпен шүғылданғанда немесе дене еңбегімен айналысқанда да суды көбірек ішу керек.\r\nБарлық көкөністер мен жемістердің құрамында судың болатыны белгілі. Мысалы, алманың 80 пайызы судан тұрады, ал қызанақ пен қарбыздағы су мөлшері — 90 пайыз. Нанда және ұннан даярланған басқа өнімдерде су аз. Көкөніс пен жемістерде дәрумендермен қатар организм үшін аса пайдалы жасұнық (клетчатка) болады. Жасұнық уыттардың сыртқа шығуына көмектеседі және холестерин деңгейін төмендетеді.\r\nҚажетті су мөлшерін мүмкіндігінше күні бойы теңдей бөліп ішіп, ұйықтар алдында шектеген жөн. Шөлдеу сезімін күтпеңіз, ол судың жетіспей жатқандығының белгісі. Түскі не кешкі ас кезінде бөлме температурасындағы бір стакан су ішу жеткілікті.\r\nШай мен кофеге келетін болсақ, бұларды шамалап ішкен дұрыс — күніне екі кесеге дейін. Гарвард университетінде жүргізілген ғылыми зерттеулер шектеулі мөлшердегі кофеиннің Паркинсон және Альцгеймер сырқаттарының алдын алуға, сондай-ақ 2-типті\r\nсусамырдың, кейбір жүрек ауруларының және тоқ ішек обырының қаупін азайтуға көмектесетіндігін көрсетті. Алайда мұның бәрі кофені шамадан артық ішпеген жағдайда ғана пайдалы. Кофеге тым қатты әуестену, керісінше, зиянды болуы мүмкін.\r\nШайдың құрамында қан жасушалары үшін маңызды темірдің\r\nсіңірілуін бұзатын заттар болады. Бұл әсіресе жас әйелдерде қаназдық сырқатын туындатуы мүмкін. Сондықтан терлеп-тепшіп жиі шай ішудің, әсіресе тәттілер косып ішудің орнына бір стакан таза су ішкен\r\nәлдеқайда пайдалы. Су сізді жасартып, қуат береді және көңіл\r\nкүйіңізді де көтереді.\r\nНеге екені белгісіз, кейбіреулер шайды тым ыстық етіп, кейде\r\nқайнап тұрған күйінде ішкенді жақсы көреді. Бұл дұрыс емес, өйткені ыстық шай ауыз қуысының, кеңірдек пен өнештің шырышты қабатын күйдіруі мүмкін. Егер үнемі, күніне бірнеше рет, осылай қайталанса, зардабы ауыр болуы ықтимал. Ыстық шайды қолыңызға құйып көріңіз - қатты күйіп қалуыңыз мүмкін. Күніне осылай бірнеше рет жасайтын болсаңыз не болатынын көз алдыңызға елестетіп көріңіз.\r\nШайды жылы күйінде ішкен жөн — сонда оның дәмін жаксы сезесіз. Бұл сусынның отаны — Қытайда шайды жылылай (ыстық күйде емес) ішеді. Айтпақшы, бұл кофеге де қатысты — жылылай ішсеңіз оның хош иісін жақсы сезінесіз.\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','2','tiki_p_read_topic','','','2','ӨМІР ӨЗЕГІ ДЕНСАУЛЫҚ ҰЗАҚ ҒҰМЫР КЕПІЛІ','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(358,'article','57','Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныстық аумақтағы сүйелдер (үшкір кондиломалар).','kz','2018-07-11 07:10:15','2018-07-11 06:51:00','Адам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=57',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Адам','y','   Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныстық аумақтағы сүйелдер (үшкір кондиломалар). Адам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nКіріспе\r\n\r\nАдам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.\r\n\r\n\r\nЖыныстық аумақтағы сүйелдер\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – терідегі және жыныстық мүшелердің сілемей қабатындағы жұмсақ өсінділер. Олар пенисте, вульвада, үрпіде, іншекте, жатыр мойнында, айналшықтың маңында және ішінде болуы мүмкін.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға жатады (ЖЖБИ).\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдің себебін құқрайтын вирус - адам папилломасының вирусы (АПВ) аталады. АПВ 70 астам түрі бар. Олардың кейбірі жатыр мойнының өзгерістеріне, қатерлі ісігіне және айналшықтың қатерлі ісігіне апаруы мүмкін. Бұл жоғары онкогендік қауіпті АПВ. АПВ барлық түрлері сүйелдің себебі бола бермейді. АПВ кейбір түрлері дененің басқа жеріндегі, мысалы, қолдағы сүйелдің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nБұл мақала жыныстық аумақтағы сүйелдерге қатысты. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер –жиі кездесетін ауру. Адамдардың көпшілігінде қандай да бір симптомдар болмайды. Әйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер іншектің сілемей қабатына, қабырғасына және жатыр мойнына таралады. Оларды арнайы диагностикалық шаралардың көмегімен анйқтайды.\r\n\r\nАПВ туралы маңызды жайттар:\r\n\r\n• АПВ-инфекция бір адамнан келесіге жыныстық қатынаста жұғады. АПВ симптомдары болмаса да, жұқтырып, таратушысы болуыңыз мүмкін.\r\n\r\n• жұқтырғаннан кейін 6 апта мен 6 ай арасында сүйелдер байқалмауы да мүмкін. Кейде алғашқы белгілері бірнеше жылдан соң байқалуы мүмкін. \r\n\r\n• АПВ жұқпалы адаммен жыныстық қатынасқа түскен адамдардың бәріне жыныстық аумақтағы сүйелдер жұға бермейді.\r\n\r\nАПВ жұқтыру немесе тарату қаупі келесі жағдайларда артады:\r\n\r\n• жыныстық қатынаста бірнеше серіктестің болуы  \r\n\r\n• ретсіз жыныстық қатынас\r\n\r\n• жыныстық қатынасты ерте бастау\r\n\r\n• алкоголь тұтыну, темекі шегу\r\n\r\n• вирустық инфекцияның болуы, мысалы, герпес және ұзақ уақыт бойғы күйзеліс.\r\n\r\n• жүктілік\r\n\r\n• дәрі қабылдау салдарынан немесе ұзақ аурудан кейінгі иммунитеттің төмендеуі.\r\n\r\nБалада жыныстық аумақтағы сүйел болса, бұл аурудың мүмкін себебі ретінде зорлық болғандығын тексеру қажет.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдер шағын және кейде көзге түспеуі мүмкін.\r\n\r\nСүйелдердің түрі келесідей болады:\r\n\r\n• жалпақ, шеті көтеріңкі дақтар, тері түсті\r\n\r\n• тері түзілістері, жоғарғы жағы гүлді қырыққабатқа ұқсас\r\n\r\nӘйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталады:\r\n\r\n• іншектің немесе айналшықтың ішінде\r\n\r\n• іншек пен айналшықтың маңында\r\n\r\n• жатыр мойнында.\r\n\r\nЕрлерде үшкір кондиломалар анықталады:\r\n\r\n• Пенисте\r\n\r\n• Ұмада\r\n\r\n• шап аумағында\r\n\r\n• Бөкседе\r\n\r\n• айналшықтың ішінде немесе маңында.\r\n\r\nҮшкір  кондиломалар болуы мүмкін:\r\n\r\n• ерінде\r\n\r\n• ауыз қуысында\r\n\r\n• тілде\r\n\r\n• көмейде.\r\n\r\nБасқа симптомдары сирек кездеседі, олар:\r\n\r\n• сүйел шоғырланған жерде жыныстық ағзалардың ылғалдылығы.\r\n\r\n• іншектен бөлінді көп шығуы.\r\n\r\n• жыныстық мүшелер аумағының қышуы\r\n\r\n• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін іншектен қан кетуі.\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДиагнозды қою үшін дәрігер науқасты қарайды.\r\n\r\nӘйелдерде гинекологиялық қарап тексеру болады. көзге көрінбейтін сүйелдерді анықтау үшін  кольпоскопия қолданылады. Дәрігер сүйелдің диагностикасы үшін сірке судың әлсіз ерітіндісін қолданады.  \r\n\r\nСілемей қабаттың АПВ зақымдануында Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болады. егер Paptest нәтижесі бойынша  өзгерістер болса, өзгерістерді бақылау үшін осы тексеруді жиі өткізу қажет.\r\n\r\nАПП ДНҚ анықтауға талдау вирустың түрін анықтауға көмектеседі, жатыр мойнының қатерлі ісігін жоғары онкогенді АПВ туындатуы мүмкін.\r\n\r\nБұл талдау орындалады:\r\n\r\n• 30 жастан асқан әйелдерді скринингтік талдау ретінде\r\n\r\n• кез келген жастағы әйелдерде, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болса.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдерді (үшкір кондиломалар) дәрігер емдеуі тиіс. Сүйелдердің басқа түрлерін емдейтін дәрілік препараттарды қолдануға болмайды. \r\n\r\nЕмдеуге кіреді:\r\n\r\n• дәрігердің кабинетінде зақымданған теріні өңдеу\r\n\r\n• дәрігер тағайындаған дәрілермен үй жағдайында аптасына бірнеше рет емдеу.\r\n\r\nРецептуралық дәрілік препараттар:\r\n\r\n• Имиквимод (Алдара)\r\n\r\n• Подофиллин, Подофилокс(Кондилокс)\r\n\r\n• Үшхлорсірке қышқылы (ТУК)\r\n\r\nСүйелдерді хирургиялық жолмен де алып тастауға болады:\r\n\r\n• Криохирургиямен\r\n\r\n• Электрокаутеризациямен\r\n\r\n• Лазерлік жоюмен\r\n\r\n• Хирургиялық тілумен.\r\n\r\nЕгер үшкір кондиломалар болса, жыныстық қатынастағы барлық серіктестер дәрігерге көрінуі қажет, сүйелдер болса, қажетті ем алуы тиіс. Симптомдар болмаса да, аурудың асқынуының және таралуының алдын алу үшін емдеу қабылдау қажет.\r\n\r\nЕмдеу курсынан кейін емдеудің тиімділігін тексеру үшін дәрігердің кеңесіне қайта жүгіну қажет.\r\n\r\nБұл аурумен ауырған әйелдер Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны кезеңді тапсырып тұруы қажет және жыныстық қатынастағы серіктесінде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталса, осы тексеруден ұдайы өту қажет. Егер жатыр мойнында сүйел болса, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғашқы емдеу курсынан кейін әр 3-6 ай сайын тапсыру қажет.\r\n\r\nАПВ жұқпасынан туындаған қатерлі ісік алды өзгерістері анықталған әйелдерге ұзақ уақыт емделу қажет болады.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nКөптеген жыныстық қатынаста белсенді жас әйелдер АПВ жұқтырады. Көбінесе, АПВ өздігінше кетеді.\r\n\r\nАПВ жұқтырған ерлердің көпшілігінде аурудың қандай да бір белгісі болмауы мүмкін. Дегенмен, олар кейде қазіргі немесе болашақ жыныстық қатынастағы серіктестеріне жұқтыруы мүмкін.\r\n\r\nАдам үшкір  кондиломадан емделгеннен кейін де жұқпалы болуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nАПВ кейбір түрлері жатыр мойнының және сыртқы жыныстық ағзалардың қатерлі ісігінің негізгі себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдерді туындататын АПВ түрлерінің жыныстық мүшенің, айналшықтың қатерлі ісігін туындататын түрлерінен айырмашылығы болады.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдер көп және үлкен болуы мүмкін, бұл күрделірек емдеу шараларын қажет етеді.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nДәрігерге хабарласыңыз, егер:\r\n\r\n• қазіргі немесе бұрынғы серіктесіңізде кондиломалар болса.\r\n\r\n• сыртқы жыныстық мүшелерде көрінетін сүйелдер болса, қышу немесе ауытқулы іншектік қан кетуі болса. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер жұқпалы серіктеспен қатынастан кейін бірнеше айдан бірнеше жыл бойы көрініс бермеуі мүмкін.\r\n\r\n• балада Жыныстық  аумақтағы сүйелдер бар деп санасаңыз.\r\n\r\nӘйелдерге 21 жастан кейін Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғаш тапсыру ұсынылады.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nЖыныстық қатынастың болмауы - Жыныстық  аумақтағы сүйелдер мен ЖЖБИ жұқтырмаудың жалғыз сенімді жолы. Тек бір ғана серіктестің болуы да ЖЖБИ жұғу ықтималдығын азайтады.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдер презервативтері толығымен қорғамайды. Себебі, вирус немесе сүйел жақын маңдағы теріде болуы мүмкін. Презервативтерді бәрібір қолдану қажет, себебі, олар АПВ және басқа ЖЖБИ жұқтыру қаупін азайтады.\r\n\r\nАПВ адамнан адамға берілуі мүмкін, сүйел немесе басқа көрінетін симптомдар болмаса да. Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау АПВ жұқтырудың алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\nӘйелдерде жатыр мойны қатерлі ісігін туындататын АПВ төрт түрінен қорғайтын екі түрлі вакцина бар.\r\n\r\nВакцинаның бірінші түрі үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы қыздар мен әйелдерге арналған.  \r\n\r\nЕкінші түрі ұлдар мен ерлердегі сүйелдерден қорғайды. Вакцина үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы ұлдар мен ерлерге арналған.\r\n\r\nДәрігерден АПВ қарсы вакцина сізге жарамды болуы туралы сұраңыз.\r\n\r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nҮшкір кондиломалар; жыныстық мүшенің сүйелдері; адам папилломасының вирусы (ВПЧ); Венерологиялық сүйелдер; жыныстық жолмен берілетін аурулар - сүйелдер; ЖО-АПВ; АПВ кезіндегі төмен дисплазия; ТО-АПВ; АПВ кезіндегі жоғары дисплазия.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(359,'article','89','Аяқтағы ауырсыну және құрысу','kz','2018-07-16 05:49:59','2018-07-16 05:48:00',' перифериялық тамырлардың ауруы. Симптомдары: аяқтағы немесе аяқтың ұшындағы құрыспалы ауру, белсенді қозғалуда пайда болады және демалғанда басылады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=89',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аяқтағы','y','   Аяқтағы ауырсыну және құрысу  перифериялық тамырлардың ауруы. Симптомдары: аяқтағы немесе аяқтың ұшындағы құрыспалы ауру, белсенді қозғалуда пайда болады және демалғанда басылады.  Перифериялық тамырлардың ауруы. Симптомдары: аяқтағы немесе аяқтың ұшындағы құрыспалы ауру, белсенді қозғалуда пайда болады және демалғанда басылады.\r\n\r\n·         Инфекция, ауырсынумен, ісінумен, қызарумен, немесе зақымданған тұстың жергілікті температурасының артуымен сипатталады. \r\n\r\n·         Тенденит немесе бурсит, біркелкі қимылды қайталаудан пайда болады.\r\n\r\n·         Аяқтың терең көктамырының тромбы ауырсыну симптомдарын туындатады. Бұл симптомдар медициналық араласуды қажет етеді, себебі, тромб жұлынып, өкпеге қарай бағытталуы мүмкін, өкпе тамырларының эмболиясы, пайда болуы мүмкін, ол кенеттен ентігумен және қан түкірумен сипатталады. Өкпеге тромбы түсуі өлімге апаруы ықтимал.\r\n\r\n·         Бұлшық ет түйілуі (”құрысу” немесе ”жіті кенеттен ауырсыну ”) – бұлшық еттің күшті, ауырсынатын қысылуы немесе жиырылуы, кенеттен пайда болып, бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін созылады.\r\n\r\n·         Бұлшық еттің ауырсынуы, күшті түйілу басылғаннан кейін бірнеше сағатқа созылуы мүмкін.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(360,'article','139','Естудің жасқа байланысты өзгерістері','kz','2018-07-19 07:56:32','2018-07-19 07:50:00','Жасқа байланысты естуді жоғалту немесе пресбиакузис – егде жаста пайда болатын естудің біртіндеп, баяу төмендеуі.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=139',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Естудің','y','   Естудің жасқа байланысты өзгерістері Жасқа байланысты естуді жоғалту немесе пресбиакузис – егде жаста пайда болатын естудің біртіндеп, баяу төмендеуі. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЖасқа байланысты естуді жоғалту немесе пресбиакузис – егде жаста пайда болатын естудің біртіндеп, баяу төмендеуі.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\n\r\n\r\nҚұлақ сыртқы, ортаңғы және ішкі бөлімдерінен тұрады. Сыртқы құлақ қалқаннан және сыртқы есту каналынан тұрады. \r\n\r\nІшкі құлақтағы ұсақ түкті жасушалар біздің естуімізге көмектеседі. Олар дыбыс толқындарын ұстап, нерв сигналдарына түрлендіреді, оларды ми дыбыс ретінде қабылдайды. Естуді жоғалту ұсақ түкті жасушалардың зақымдануында немесе тіршілігін жоюында пайда болады. Түкті жасушалар қалпына келмейді, сондықтан, көпшілік жағдайда олардың зақымдануына байланысты естуді жоғалту қайта орнына келмейді.\r\n\r\nЖасқа байланысты естуді жоғалтудың себептері көп. Көбінесе, ішкі құлақтың жасқа байланысты өзгерістеріне байланысты болады. Аурудың пайда болуында генетикалық өзгерістер өзгерістер, сондай-ақ, шудың әсері (мысалы, рок-концерт, музыка тыңдайтын наушниктер) үлкен роль атқарады.\r\n\r\nКелесі факторлар жасқа байланысты  естуді жоғалтуға ықпал етеді:\r\n\r\n Отбасылық сырқат тарихы (жасқа байланысты  естуді жоғалту, әдетте, бір отбасының мүшелерінде кездеседі)\r\nШудың әсері\r\nТемекі шегу (темекі шегетіндерде шекпейтіндерге қарағанда осындай естуді жоғалту жиі кездеседі)\r\nКейбір аурулар, мысалы, қант диабеті\r\nКейбір дәрілік препараттар.\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nЕстуді жоғалту баяу түрде, ұзақ уақыт барысында дамиды.\r\n\r\nАурудың симптомдарына жататындар:\r\n\r\n* Бұл ауруға шалдыққан адамдарға айналасындағы адамдардың сөзін түсіну қиынға түседі\r\n* Олар жиі айтылғанды қайталауды сұрайды\r\n* Естімей қалғаны үшін күйзеледі\r\n* Кейбір дыбыстар оларға тым қатты болып көрінеді\r\n* Олардың шулы бөлмеде естуі қиындайды\r\n* “с” немесе “з” дыбыстарын айтуда қиындықтары болады\r\n* Оларға дауысының тембрі жоғары адамдарды түсіну қиын\r\n* Құлақтағы шуыл\r\n \r\n\r\nОсы симптомдардың бірін байқасаңыз, дәрігерден кеңес алыңыз. Пресбиакузистің (кәрілік кереңдігі) симптомдары басқа аурулардың симптомдарымен ұқсас болады.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nЕмдеуші дәрігер толық медициналық тексерісті жүргізеді. Бұл естуді жоғалтудың себебін табуға көмектеседі. Құлақты қарау үшін дәрігер отоскоп аталатын аспапты қолданады. Кейде құлақтың каналдарында құлық жиналуынан естуді жоғалтуға апаруы мүмкін.\r\n\r\nНауқасты құлақ, мұрын және тамақ (көмей) бойынша маманға (дәрігер-отоларингологқа) бағыттайды. Естуді анықтайтын тестілер естуді жоғалту дәрежесін анықтауға көмектеседі.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЖасқа байланысты естуді жоғалту емделмейді. Емдеу күнделікті қызметті жақсартуға негізделеді. Келесілердің пайдасы бар:\r\n\r\n* Есту  аппараттары\r\n* Телефон күшейткіштері және басқа көмекші құрал-жабдықтар\r\n* Ымдау тілі (естуді жоғалтудың ауыр дәрежесі бар адамдар үшін)\r\n* Ерінге қарап оқу (мысалы, қарым-қатынасты жақсарту үшін көрнекі түрде ойға салу)\r\n* Естуді жоғалтудың ауыр дәрежесі бар адамдар үшін кохлеарлық имплантат ұсынылуы мүмкін. Бұл кезде имплантатты орнату үшін операция жасалады. Имплантат қайтадан дыбыстарды ажыратуға және уақыт өте келе адамға сөзді түсінуге мүмкіндік береді. Бірақ, қалыпты естуді қалпына келтірмейді.\r\n \r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nЖасқа байланысты естуді жоғалту баяу түрде ушығады. Бұл қайтымсыз үрдіс және кереңдікке апаруы мүмкін.\r\n\r\nЕстуді  жоғалтудың салдары науқасты үйден шықпауға мәжбүрлейді. Дәрігердің көмегіне жүгініп, отбасымен және достармен қарым-қатынас жасап, оқшау болмауға тырысу қажет. Естуді  жоғалту үрдісін бақылауға алып, толыққанды және белсенді өмір сүруді жалғастыруға болады.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулар\r\n\r\nЕстуді  жоғалту денелік (өрт дабылын естімей қалуда) және психологиялық (әлеуметтік оқшаулану) мәселелерге апаруы мүмкін.\r\n\r\nЕстуді  жоғалту кереңдікке апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nЕстуді  жоғалтқан адамдар тезірек тексерілуі қажет. Бұл құлықтың жиналуы немесе дәрілік құралдардың жанама әсері секілді себептерді теріске шығаруға көмектеседі. Емдеуші дәрігер науқасқа есту тестін өткізуі тиіс.\r\n\r\nКүрт естудің өзгерісі болса немесе естуді жоғалту бастың ауырсынуы, көрудің бұзылыстары немесе бас айналуы секілді симптомдармен қосарланатын болса, дереу дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nЖасқа байланысты естуді жоғалту; Пресбиакузис.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(361,'article','163','Кластерлік бас ауыруы','kz','2018-07-24 10:55:40','2018-07-24 10:53:00','Кластерлік бас ауыруы – бастың бір жағын зақымдайтын, қайталанатын ауырсыну. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=163',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Кластерлік','y','   Кластерлік бас ауыруы Кластерлік бас ауыруы – бастың бір жағын зақымдайтын, қайталанатын ауырсыну.  Бұл дегеніміз не?\r\n\r\nКластерлік бас ауыруы – бастың бір жағын зақымдайтын, қайталанатын ауырсыну. Олар айналып келіп, кенеттен пайда болады және күшті, қажытатын ауырсынуды туындатады, көз жасы ағуымен, мұрын ағуымен қосарлануы мүмкін (ринореямен) бастың зақымданған жағында. Олар күнделікті бір уақытта, біренше апта бойы қайталанады, содан кейін басылып, бірнеше аптадан, айдан, тіпті, жылдан кейін қайтадан пайда болуы ықтимал.\r\n\r\nКластерлік бас ауыруының себебі белгісіз, алайда, олардың пайда болуы гистаминнің және серотониннің босатылуымен қосарлануы анықталған. Сондай-ақ, кластерлік ауырсыну көбінесе, темекі шегетін адамдарда байқалатындығы белгілі. Сақинадан  айырмашылығы – олар көбінесе, әйелдерге қарағанда ерлерде жиі байқалады. Кластерлік ауырсынулар кез келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ, көбінесе, жасөспірімдік және орта жастың арасында. Отбасылық бейімділік анықталмаған.  Алкоголь ішу, күйзеліс және белгілі тағам өнімдерін тұтыну кластерлік ауырсынудың пайда болуына ықпал етуі мүмкін.\r\n\r\nСимптомдары   \r\n\r\n·         Бас ауыруы: \r\n   - ұдайы және жіті, \r\n   - күшті және қажытатын, \r\n   - кенеттен басталады, әдетте, ұйқыға кеткеннен кейін 2-3 сағат өткенде.\r\n   - ушығып,  5-10 минут ішінде шыңына жетеді, бұл жарты сағаттан 2 сағатқа дейін жалғасады.\r\n   - әдетте, бастың бір жағын зақымдайды, негізінен, беттің мойыннан самайға дейінгі бөлігін зақымдайды.\r\n   - көздің ішінде немесе айналасында сезіледі. \r\n\r\n·         Беттің қызаруы.\r\n\r\n·         Көздің алдындағы және маңайындағы ісіну (әдетте, бір көздің астында).\r\n\r\n·         Бас ауыруы шоғырланған жақтағы көзден жас ағуы.\r\n\r\n·         Көздің қызаруы (бас ауыруы шоғырланған жақтағы) \r\n\r\n·         Бастың зақымданған жағындағы мұрынның бітелуі немесе ағуы.\r\n\r\nДиагностика. Әдетте, диагноз симптомдарды талдау негізінде қойылады. Кластерлік бас ауыруын басқа күрделі аурулардан айыру маңызды, мысалы, мидың ісіктері. Бұл жағдайда компьютерлік томография және ядерлік-магниттік резонанс секілді әдістер көмектеседі.\r\n\r\nЕмдеу. Кластерлік бас ауыруын емдеу құралы болмағанымен, дәрілердің көмегімен ауырсынудың жиілігін және ұзақтығын азайтуға болады. Емдеудің мақсаты – симптомдарды жеңілдету. Кейде ауырсыну өздігінше өтеді. Ауырсынуды басатын дәрілер әдетте көмектеспейді, немесе баяу әсер етеді. Оттегіні қабылдау ауырсыну сезімін жеңілдетеді, әсіресе, түнде байқалатын ауырсынуды.\r\n\r\nДәрлік препараттардан эрготамин тобы препараттарының тиімділігі көрсетілген. Алайда, олар күрделі жанама әсерді туындатуы мүмкін. Сондай-ақ, антигистаминділер,  индометацин (диклофенак), амитриптилин, верапамил, пропранолол, т.б. препараттар тиімді болуы мүмкін.\r\n\r\nАлкоголь ішуді және темекі шегуді қою маңызды. Сондай-ақ, кластерлік ауырсынуды туындататын тағам өнімдерін тұтынбау қажет. хирургиялық емдеу ұсынылмайды.\r\n\r\nМүмкін асқынулары. Кластерлік бас ауыруы өмірге қауіп төндірмейді, алайда, олар созылмалы болады, ыңғайсыздық туындатып, жұмысқа қабілетке және өмір салтына теріс әсер етуі мүмкін. Кейде кластерлік бас ауыруы күшті болатыны соншалық, өзіне қол жұмсау ойларын туындатуы мүмкін. Сондай-ақ, науқастар қабылдауға мәжбүр болатын дәрілік препараттардың жанама әсерін де атау қажет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(362,'article','170','Ас қорыту жолдарының инфекциялары','kz','2018-07-24 11:37:04','2018-07-24 11:34:00','Гастроэнтерит – бұл вирустардың, бактериялардың немесе паразиттердің салдарынан ішектің сілемей қабатының қабынуы. Вирусты гастроэнтерит көптеген елдерде аталған аурулардың ішінде екінші орында. Жиі себебі - норовирустық инфекция. Ауру вируспен ластанған тамақ немесе су арқылы, сондай-ақ, жұқпаланған адаммен қатынаста таралады. Ең жақсы алдын алу – қолды жиі жуу.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=170',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Ас','y','   Ас қорыту жолдарының инфекциялары Гастроэнтерит – бұл вирустардың, бактериялардың немесе паразиттердің салдарынан ішектің сілемей қабатының қабынуы. Вирусты гастроэнтерит көптеген елдерде аталған аурулардың ішінде екінші орында. Жиі себебі - норовирустық инфекция. Ауру вируспен ластанған тамақ немесе су арқылы, сондай-ақ, жұқпаланған адаммен қатынаста таралады. Ең жақсы алдын алу – қолды жиі жуу. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nГастроэнтерит – бұл вирустардың, бактериялардың немесе паразиттердің салдарынан ішектің сілемей қабатының қабынуы. Вирусты гастроэнтерит көптеген елдерде аталған аурулардың ішінде екінші орында. Жиі себебі - норовирустық инфекция. Ауру вируспен ластанған тамақ немесе су арқылы, сондай-ақ, жұқпаланған адаммен қатынаста таралады. Ең жақсы алдын алу – қолды жиі жуу.\r\n\r\n\r\n\r\nАс қорыту жолдарының ағзалары\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nГастроэнтериттің симптомдары – іштегі ауырсыну, құсу, бас ауыруы, қызба және қалтырау. Көпшілік жағдайларда сауығу емдеусіз өтіп жатады.\r\n\r\nГастроэнтеритте кең таралған мәселе – сусыздану. Ол құсу мен іш өтуінде жоғалтылған сұйықтықтың орнын толықтыру үшін сұйықтықты жеткілікті ішпеуде пайда болады.  Сусыздану кішкентай балалардың, егде жастағы және иммундық жүйесі әлсіз адамдардың арасында кең тараған.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(363,'article','173','Көздің жарақатын емдеу','kz','2018-07-25 15:31:14','2018-07-25 15:26:00','Қандай да бір нысан, мысалы, әйнектің немесе металдың сынығы көзден шығып тұрса.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=173',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Көздің','y','   Көздің жарақатын емдеу Қандай да бір нысан, мысалы, әйнектің немесе металдың сынығы көзден шығып тұрса. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n«103» телефоны бойынша жедел әрдемді шақырыңыз, егер:\r\n\r\n* Қандай да бір нысан, мысалы, әйнектің немесе металдың сынығы көзден шығып тұрса.\r\n \r\n\r\nКөзге химиялық заттектер түсуі\r\n\r\n*  Көзді уқаламаңыз.\r\n* Дереу көзді судың мол мөлшерімен шайыңыз. Қолда бар кез келген су көзін қолданыңыз: - фонтан, душ, бақша шлангы.\r\n* Көзді шайып жатқанда, немесе 15-20 минут бойы шайғаннан кейін, жедел жәрдемді шақырыңыз.\r\n* Көзге таңғыш салмаңыз.\r\n \r\n\r\nКөзге соққы тиюі\r\n\r\n* Суық компресс қойыңыз, бірақ, көзді қатты баспаңыз.\r\n* Ауырсынуды басатын дәрілерді қабылдаңыз - ацетаминофен  немесе ибупрофен, ауырсынуды азайту үшін.\r\n* Көгеру, қан кету, көрудің бұзылысы немесе көзді қозғалтқанда ауырсыну болса, шұғыл түрде дәрігерге көрініңіз.\r\n \r\n\r\nКөзге бөгде заттар түсуі\r\n\r\n* Көзді уқаламаңыз.\r\n* Жоғарғы қабақты төмен тартып, жиі кірпік қағыңыз.\r\n* Егер бөгде зат кетпесе, көзді сумен шайыңыз.\r\n* Сумен шаю да көмектеспесе, көзді жабыңыз, мұқият түрде таңғыш салып, дәрігерге көрініңіз.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(364,'article','176','Ксерофтальмия','kz','2018-07-25 15:52:39','2018-07-25 15:41:00','Көз жасы көздің ылғалдануы және көзден бөгде заттарды шаю үшін қажет. Көздің сау пленкасы көрудің жақсы болуы үшін қажет.\r\n\r\nЕгер көзде көз жасының өндірілуі қалыпты болмаса,  ксерофтальмия дамиды.\r\n\r\nМөлдірқабық  – бұл көздің алдыңғы бөлігін жауып тұратын мөлдір қабықша. Мөлдірқабық торқабықта бейнені фокустау үшін көзбұршақпен бірге қызмет етеді. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=176',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Ксерофтальмия','y','   Ксерофтальмия Көз жасы көздің ылғалдануы және көзден бөгде заттарды шаю үшін қажет. Көздің сау пленкасы көрудің жақсы болуы үшін қажет.\r\n\r\nЕгер көзде көз жасының өндірілуі қалыпты болмаса,  ксерофтальмия дамиды.\r\n\r\nМөлдірқабық  – бұл көздің алдыңғы бөлігін жауып тұратын мөлдір қабықша. Мөлдірқабық торқабықта бейнені фокустау үшін көзбұршақпен бірге қызмет етеді.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nКөз жасы көздің ылғалдануы және көзден бөгде заттарды шаю үшін қажет. Көздің сау пленкасы көрудің жақсы болуы үшін қажет.\r\n\r\nЕгер көзде көз жасының өндірілуі қалыпты болмаса,  ксерофтальмия дамиды.\r\n\r\n\r\n\r\nМөлдірқабық  – бұл көздің алдыңғы бөлігін жауып тұратын мөлдір қабықша. Мөлдірқабық торқабықта бейнені фокустау үшін көзбұршақпен бірге қызмет етеді. \r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nКсерофтальмия әдетте, сау адамдарда кездеседі. Жас өскенде жиі кездеседі. Гормондық өзгерістердің салдарынан көз жасының өндірілуі азайғанда пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nКсерофтальмияның таралуының басқа себептері:\r\n\r\n* Қоршаған ортаның немесе жұмыс орнының ауасының құрғақтығы (жел, кондиционер)\r\n* Күн сәулесінің әсері\r\n* Темекі шегудің немесе темекі түтінімен тыныс алу әсері\r\n* Суық тиюден немесе аллергиядан препараттар\r\n\r\nСондай-ақ, аурудың пайда болуының шартталуы:\r\n\r\n* Қызу немесе химиялық күйіктен\r\n* Алдындағы көздің хирургиялық емдеуі\r\n* Сирек аутоиммундық ауру – Шегрен синдромы, бұл кезде көз жасын өндіретін бездер бұзылысқа ұшырайды.\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nАурудың симптомдарына жататындар:\r\n\r\n* Көрудің бұлдырауы\r\n* Көздің қышуы, қызаруы, ашу сезімі\r\n* Көздегі шаншу немесе құм түсу сезімі\r\n* Жарыққа сезімталдық\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАуруды анықтау әдістеріне жататындар:\r\n\r\n* Көргіштікті өлшеу (кестелердің көмегімен)\r\n* Саңылаулы лампаның (көздің көрінетін бөліктері – қабақты, аққабықты, конъюнктиваны, нұрлы қабықты, көзбұршақты, мөлдірқабықты – микроскопиялық талдаудан өткізетін аппарат) көмегімен көзді тексеру\r\n* Мөлдірқабықты және көз жасының пленкасын диагностикалық бояу\r\n* Көз жасы пленкасының жарылу уақытын анықтауға тест (ВРСП)\r\n* Көз жасының өндірілу деңгейін анықтау (Ширмер тесті)\r\n* Көз сұйықтығының концентрациясын өлшеу (осмолярлықты)\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nКсерофтальмияны емдеуде, алдымен, көз тамшысы секілді «Жасанды көз жасы» қолданылады. «Жасанды көз жасы» тамшылары сақтауыштармен болуы/болмауы мүмкін. Сақтауыштары бар тамшылар ыңғайлырақ, бірақ, кейбір науқастарда оларға сезімталдық байқалады. Тамшылардың көптеген түрлері бар, олар дәріханада рецептісіз босатылады.\r\n\r\nТамшыларды кемінде, аптасына 2-4 рет қолданыңыз. Егер  тамшыны ұдайы қолданудан бірнеше апта өткенде  симптомдар өтпесе:\r\n\r\n* Тамшыларды жиі қолдануға тырысыңыз (әр 2 сағат сайын)\r\n* Басқа препаратты қолданып көрініңз\r\n* Егер өзіңізге жарамды препраратты таңдай алмасаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.\r\n \r\nЕмдеудің басқа әдістеріне жататындары:\r\n\r\n* Балық майын күніне 2-3 рет қабылдау\r\n* Көзде ылғалды сақтайтын, күн сәулесінен қорғайтын көзәйнекті немесе контактілік линзаларды киіп жүру\r\n* Рестазис, жергілікті кортикостероидтар, тетрациклин және доксициклин секілді дәрілік препараттарды қабылдау\r\n* Көз жасы түтіктерінде болатын микроскопиялық тығындар, олар көз жасының ағуын және көзді тежейді.\r\n \r\nБасқа пайдалы кеңестер\r\n\r\n* Темекі шекпеңіз және темекі түтінін жұтудан, жел мен желдеткіштің тіке ағынынан алшақ болыңыз.\r\n* Ылғалдандырғыш қолданыңыз, әсіресе, қысқы уақытта.\r\n* Аллергия мен суық тиюден препараттар қабылдауды шектеңіз, олар құрғақтық пен симптомдарды нашарлатуы мүмкін.\r\n* Әдейілеп кірпігіңізді жиі қағыңыз. Көзге демалыс бермеңіз.\r\n* Ұдайы кірпікті тазалап, жылы компрессті қолданыңыз.\r\n \r\nКсерофтальмияның кейбір симптомдары салдарынан ұйқы кезінде көздер сәл ашылып тұруы мүмкін. Бұл жағдайда жақпа май қолданған дұрыс. Оларды аз мөлшерде қолдану қажет, себебі, көруді нашарлатуы мүмкін. Дұрысында, ұйқы алдында қолданған жөн.\r\n\r\nХирургиялық араласу көмектесе алады, егер симптомдары қабақтың құрылысының дұрыс болмауынан пайда болса.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nКсерофтальмияға шалдыққан адамдардың көпшілігі көруді жоғалтпайды, тек жайсыздықты сезінеді.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nАуыр жағдайларда көздің мөлдірқабығы зақымдануы немесе жұқпалануы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nДереу дәрігерге көрініңіз, егер:\r\n\r\n* Көзіңіз қызарса немесе көзде ауырсыну сезімі болса\r\n* Қабақ қабыршақтанса, көзден бөліністер шықса, немесе көздің немесе қабақтың жаралануы болса\r\n* Көздің жарақаты, немесе көздің дөңестігі немесе қабақтың түсуі болса.\r\n* Ксерофтальмия  симптомдарымен бірге буын ауырса, ісіну немесе ауызда құрғақтық сезімі болса.\r\n* Көздің жағдайы өздігінше емделгеннен кейін бірнеше күн ішінде көздің жағдайы жақсармаса.\r\n \r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nАурудың симптомдарының алдын алу үшін құрғақ жерде болудан және көзді тітіркендіретін заттардан алшақ болу қажет.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(365,'article','203','Несеп ұстамауы','kz','2018-07-28 15:24:36','2018-07-28 15:14:00','Несеп ұстамауы дегеніміз несепқаптың жұмысын бақылай алмау, яғни, несеп шығару үрдісі кейде бақылауға келмейді. Ауру несептің азғантай мөлшерін ұстамаумен (мысалы, жөтелде және күлгенде) және несеп шығарғысы келген күшті сезімді бақылаудағы қиындықтармен де сипатталуы мүмкін. Бұл жайсыздық әкелуі мүмкін, сізге бұл жайында дәрігермен кеңесу қажет. Несеп ұстамауын емдеуге болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=203',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Н','Несеп','y','   Несеп ұстамауы Несеп ұстамауы дегеніміз несепқаптың жұмысын бақылай алмау, яғни, несеп шығару үрдісі кейде бақылауға келмейді. Ауру несептің азғантай мөлшерін ұстамаумен (мысалы, жөтелде және күлгенде) және несеп шығарғысы келген күшті сезімді бақылаудағы қиындықтармен де сипатталуы мүмкін. Бұл жайсыздық әкелуі мүмкін, сізге бұл жайында дәрігермен кеңесу қажет. Несеп ұстамауын емдеуге болады.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nНесеп ұстамауы дегеніміз не?\r\n\r\nНесеп ұстамауы дегеніміз несепқаптың жұмысын бақылай алмау, яғни, несеп шығару үрдісі кейде бақылауға келмейді. Ауру несептің азғантай мөлшерін ұстамаумен (мысалы, жөтелде және күлгенде) және несеп шығарғысы келген күшті сезімді бақылаудағы қиындықтармен де сипатталуы мүмкін. Бұл жайсыздық әкелуі мүмкін, сізге бұл жайында дәрігермен кеңесу қажет. Несеп ұстамауын емдеуге болады.\r\n\r\n\r\n\r\n         Әйелдердің несеп-жыныс жүйесі                         \r\n\r\n\r\n\r\n        Ерлердің несеп-жыныс жүйесі\r\n\r\nНесеп ұстамауы миллиондаған ересек адамдардың арасында кездеседі. Көбінесе, 50 жастан асқан адамдар, әсіресе, әйелдер жиі ауырады. Бірақ, ауру жас адамдарда да, әсіресе, әйелдердің босанған кезінде пайда болуы мүмкін. \r\n\r\nДәрігермен осы мәселе уралы кеңесу қажет. Несеп ұстамауы кезінде бөріткен, ойық жара, тері инфекциялары және несеп жолдарының инфекцияларының пайда болу қаупі артады. Дәрігерге көрініп, мәселені шешіп, достарыңыз бен отбасының мүшелері арасында сезінетін ыңғайсыздықтан құтылуға болады.\r\n\r\n \r\nНесеп ұстамауының түрлері бар ма?\r\n\r\nИә. Несеп ұстамауының 5 түрі бар. Төменде олардың әрқайсысының сипаттамасы  келтірілген.\r\n\r\nКүйзелістік  несеп ұстамауы\r\n\r\nКүйзелістік  несеп ұстамауы іштің төменгі бөлігінің бұлшық еттерінің кенеттен ширығуында пайда болуы мүмкін, мысалы, жөтелде, күлгенде, ауыр көтергенде немесе дене жаттығуларын орындауда. Күйзелістік  несеп ұстамауы, әдетте, босанудан кейін немесе оперативтік араласудан кейін пайда болатын жамбас түбі бұлшық еттерінің әлсіздігіне байланысты. Күйзелістік  несеп ұстамауы әйелдерде жиі кездеседі.\r\n\r\nУргенттік (кенеттен) несеп ұстамауы\r\n\r\nБұл кенеттен, күтпеген жерден несеп шығарғысы келудің пайда болуымен сипатталады. Организм несеп шығаруға сигналды оның пайда болуына дейін бірнеше секунд немесе минут қалғанда ғана береді. Несеп  ұстамаудың бұл түрі егде адамдар арасында жиі кездеседі және несеп шығару жолдары инфекциясының немесе аса белсенді несепқаптың белгісі болуы мүмкін.\r\n\r\nНесепқаптың толып кетуіндегі несеп ұстамауы\r\n\r\nНесеп  ұстамауының бұл түрі несептің шағын мөлшерінің бақыланбай ағуымен сипатталады. Ауру несепқаптың толып кетуінде пайда болады. Несепқапты толығымен босата алмайтындай болып көрінеді, бұл үшін несеп шығаруда ширығуға тура келеді. Бұл ерлерге көбірек тән және ұлғайған қуық асты безімен немесе ісікпен несептің ағуының тежелуінен туындауы мүмкін. Диабет және кейбір дәрілік препараттар осы мәселенің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nФункционалдық несеп ұстамауы\r\n\r\nБұл түрі несепқаптың жұмысы қалыпты бақыланғанымен, бірақ, оның уақытылы босатылуындағы қиындықтардың болуымен сипатталады. Дәретханаға уақытылы жете алмаудың себебі артрит немесе қозғалу қиындайтын басқа аурулар болуы мүмкін.\r\n\r\nАралас несеп ұстамауы\r\n\r\nБұл түрі несеп ұстамауының жоғарыда келтірілген бірнеше түрлерінің қатар болуымен сипатталады.\r\n\r\n \r\nНесеп ұстамау қартаю үрдісінің құраушысы ма?\r\n\r\nЖоқ, бірақ, жасқа байланысты өзгерістерге байланысты несепқаптың сыйымдылығы азаюы мүмкін. Қартаю несептің ағынының азаюына және несеп шығарудың жиілеуіне апаруы мүмкін. Бірақ, бұл қартаюға байланысты несеп ұстамауы пайда болады дегенді білдірмейді. Дұрыс емдеуде ауруды бақылауға немесе емдеп, жазуға болады.\r\n\r\n \r\nНесеп ұстамаудың себептері қандай?\r\n\r\nНесеп  ұстамауы түрлі аурулардан, оның ішінде, жамбас түбінің бұлшық еттерінің әлсіздігінен немесе диабеттен туындауы мүмкін. Төменде несеп ұстамауының жиі кездесетін себептерінің тізімі келтіріледі:\r\n\r\nНесеп ұстамаудың себептері\r\n\r\n* Әйелдер үшін: іншектің немесе үрпінің сілемей қабатының құрғақтығы және жұқаруы, әсіресе, менопаузада.\r\n* Ерлер үшін: қуық асты безінің ұлғаюы немесе операциясы\r\n* Босанудан кейінгі жамбас түбі бұлшық еттерінің әлсіреуі және созылуы\r\n* Кейбір дәрілік препараттарды қабылдау\r\n* Тоқ ішектегі нәжістің жиналуы\r\n* Артық салмақ және семіздік, оның салдарынан несепқапқа және оның жұмысын бақылайтын бұлшық еттерге қысым артады.\r\n* Несеп шығару жолдарының инфекциясы\r\n* Қантамыр аурулары.\r\n* Диабет, Альцгеймер ауру және шашыраңқы склероз секілді аурулар.\r\n \r\n\r\nАуру қалай емделеді?\r\n\r\nЕмдеу мәселені тудырған себептен және несеп ұстамаудың түріне байланысты. Егер несеп ұстамау ауруға байланысты болса, сауыққанда жойылады. Кегель жаттығулары және несепқапты жаттықтыру жамбас түбінің бұлшық еттерін нығайтуда көмектеседі. Сондай-ақ, несеп ұстамауды емдеу үшін дәрілік препараттар тағайындалуы және оперативтік араласу өткізілуі ұсынылуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nКегель жаттығулары дегеніміз не?\r\n\r\nКүйзелістік несеп ұстамауын Кегель жаттығулары аталатын арнайы жаттығулардың көмегімен емдеуге болады. Бұл жаттығулар несепқапты бақылайтын бұлшық еттерді нығайтуға көмектеседі. Жаттығуларды кез келген жерде және кез келген уақытта орындауға болады. Алғашқыда Кегель жаттығулары әйелдер үшін әзірленгенімен, олар ерлерге де көмектесе алады. Жағдайдың жақсаруы 3-6 ай бойы ұдайы жаттығудан кейін орын алады.\r\n\r\n \r\nКегель жаттығулары\r\n\r\n* Дұрыс бұлшық етін табу үшін асқазанды, аяқты немесе бөксенің бұлшық еттерін қоспастан несеп ағуын сәл тоқтатып немесе бәсеңдетіп көріңіз. Осыны жасай алатын болғанда, дұрыс бұлшық еттерін табасыз.\r\n* Осы бұлшық еттерін ширықтыру қажет. Осы жағдайда қалып, 10-ға дейін санаңыз, одан кейін босаңсытып, тағы да 10-ға дейін санаңыз.\r\n* Осы жаттығуды 10-20 реттен, күніне 3 рет қайталау қажет.\r\n* Жаттығулардың жеңілдетілген нұсқасынан бастауға тура келуі мүмкін, бұл үшін бұлшық еттерін 4 секунд ішінде жиырып, босаңсыту қажет және осы жаттығуда 10 реттен, күніне 2 рет орындаңыз.  Біртіндеп жүктемені арттыруға болады.\r\n \r\n\r\nНесеп қабын жаттықтыру дегеніміз не?\r\n\r\nНесепқапты  жаттықтыру – бұл несеп ұстамауын бақылау тәсілі. Бұл жаттығу әдетте, күйзелістік, кенеттен несеп ұстамауы үшін, сондай-ақ, аралас несеп ұстамауы үшін жарамды.\r\n\r\n \r\nДәрілер немесе операция ауруды жеңуге көмектеседі ме?\r\n\r\nНесеп  ұстамауының кейбір түрін емдеу үшін дәрілік преапараттарды тағайындау ұсынылуы мүмкін. Мысалы, жеңіл күйзелістік несеп ұстамауын емдеу үшін кейбір әйелдерге іншекті ылғалдандыратын эстрогенді кремдер тағайындалады. Ерлерге қуық асты безінің өлшемін кішірейтетін және несеп ағуын жақсартатын дәрілік препараттар тағайындалуы мүмкін. Несеп  ұстамауының түрін емдеу үшін препараттарды тағайындау мүмкіндігі туралы дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\nКейде ауруды емдеу үшін оперативтік емдеу ұсынылады;операция әйелдердегі күйзелістік несеп ұстамауын емдеу үшін және ерлердегі несепқаптың толып кетуімен байланысты несеп ұстамауын емдеу үшін қолайлы, әсіресе, қуық асты безінің ұлғаюымен байланысты болса. Оперативтік емдеу басқа емдеу әдістері көмектеспеген жағдайда орындалады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(366,'article','239','Плацентаның ажырауы','kz','2018-08-01 06:17:45','2018-08-01 06:11:00','Плацентаның ажырауы плацентаның (ұрықты қоректендіретін ағзаның)  жатырдың қабырғасынан сәби дүниеге келгенге дейін ажырауы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=239',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Плацентаның','y','   Плацентаның ажырауы Плацентаның ажырауы плацентаның (ұрықты қоректендіретін ағзаның)  жатырдың қабырғасынан сәби дүниеге келгенге дейін ажырауы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nПлацентаның ажырауы плацентаның (ұрықты қоректендіретін ағзаның)  жатырдың қабырғасынан сәби дүниеге келгенге дейін ажырауы.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nПлацентаның ажырауының нақты себебін анықтау қиынға түседі.\r\n\r\nАурудың пайда болуының мүмкін себептері:\r\n\r\n* Құлағанда, ішін соғып алғанда немесе автокөлік апатында болатын іш аумағындағы жарақат\r\n* Жатырдың көлемінің кенеттен азаюы (амнитикалық сұйықтықтың (қағанақ суының) тез ағуынан немесе егіздің сыңарының тууынан кейін пайда болуы мүмкін)\r\n \r\nҚауіп факторлары:\r\n\r\n* Қан ұюының бұзылыстары (тромбофилия)\r\n* Темекі шегу\r\n* Кокаин қолдану\r\n* Қант диабеті\r\n* Жүктілік кезінде алкогольді сусындарды тұтыну\r\n* Жүктілік кезіндегі жоғары артериалдық қысым (баланың өлім-жітіміне апаратын плацентаның ажырау жағдайларының жартысына жуығы жоғары артериалдық қысымға байланысты)\r\n* Өткенде плацентаның ажырауы\r\n* Жатырдың күшті созылуы (көп ұрықты жүктілікте немесе қағанақ суының өте үлкен көлемінде пайда болуы мүмкін)\r\n* Жиі босану\r\n* Үлкен жастағы жүктілік\r\n* Ұрықтың қабықшасының уақытынан бұрын жарылуы (қағанақ қабықшасының жүктіліктің 37-ші аптасына дейін жарылуы)\r\n* Жатырдың миомасы\r\n \r\nПлацентаның ажырауы (плацентаның жатырдың қабырғасынан сәби дүниеге келгенге дейін ажырауы) шамамен 150 босанудың 1 жағдайында пайда болады. Баланың  өлім-жітіміне апаратын плацентаның ауыр ажырауы шамамен, 800-1600 босанудың 1 жағдайында пайда болады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n* Іштегі ауырсыну\r\n* Арқадағы ауырсыну\r\n* Жатырдың жиі жиырылуы\r\n* Ағзаның жиырылуында босаңсуы үшін үзіліс болмауы\r\n* Іншектік (вагиналдық) қан кетуі\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАуруды анықтау әдістері:\r\n\r\n* Іш қуысы ағзаларының УДТ (УЗИ)\r\n* Қанның жалпы талдауы\r\n* Фетальдық (құрсақтағы) мониторинг\r\n* Қандағы  фибриноген деңгейі\r\n* Ішінара тромбопластиндік уақыт\r\n* Гинекологиялық тексеріс\r\n* Тромбоциттер саны\r\n* Протромбиндік уақыт\r\n* Трансвагиналдық (іншек арқылы) УДТ (УЗИ)\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу көктамыр арқылы сұйықтық енгізуден және қан құйылуынан тұруы мүмкін. Шок симптомдарын уақытылы анықтау үшін болашақ ананың жағдайына мұқият моиторинг жасау қажет. Сондай-ақ, ұрықтың жүрегінің жиырылуының жиілігін бақылау қажет, себебі, плацентаның ажырауында жүрек ырғағы жиілейді.\r\n\r\nШұғыл Кесарь тілігін өткізу қажет болуы мүмкін. Егер сәби мерзімінен бұрын туса, аздаған плацентаның ажырауы болады, ана қарқынды бақылау палатасында болуы мүмкін. Жағдай тұрақтанып, қан кетуі тоқтаса, бірнеше күннен кейін үйге қайтуына болады.\r\n\r\nЕгер ұрық жеткілікті дамыған болса, бұл ана мен сәби үшін қауіпсіз, табиғи түрде босануға болады. Олай болмаған жағдайда, Кесарь тілігі жасалады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nАналар, әдетте, бұл аурудан өлім-жітімге ұшырамайды. Бірақ, келесі шарттардың бірі ана мен сәбидің өлім-жітімінің қаупін арттыруға қабілетті. \r\n\r\n* Жабық жатыр мойны\r\n* плацентаның ажырауының кеш анықталуы және емделуі\r\n* шокқа апаратын қанның көп кетуі\r\n* жүктілік кезінде жатырдан жасырын қан кетуі\r\n* босану үшін күшенудің болмауы.\r\n \r\nӨмірі жалғасқан балаларда жеңіл және ауыр асқынулардың даму ықтималдығы 40-50% құрайды.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nШамадан тыс көп қан кетуі шоктың дамуына және ананың немесе баланың өлім-жітіміне апаруы мүмкін. Егер қан кетуі босанудан кейін пайда болса, қан кетуі бақылауға алынбайды, гистерэктомия (жатырды алып тастау) қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* автокөлік апатына түсіп қалсаңыз, егер, апат азғантай болса да.  \r\n* Сіз құлап, ішіңізді соғып алсаңыз.\r\n* Жүктілік кезінде іншектік (вагиналдық) қан кетуі пайда болса.\r\n \r\n\r\nЖүктілік кезінде іншектік (вагиналдық) қан кетуі пайда болса, ішіңізде күшті ауырсыну немесе жатырдың жиырылуы пайда болса, шұғыл түрде дәрігерге көрініңіз немесе 103 телефоны бойынша  «жедел жәрдемге» хабарласыңыз. Плацентаның  ажырауы ана мен баланың өміріне қауіп төндіретін жағдай.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nАлкоголь, сыра және шарап тұтынбаңыз, жүктілік  кезінде темекі шекпеңіз, рекреациялық препараттарды қабылдаңыз. Босануға дейінгі ерте және ұдайы күтім алыңыз.\r\n\r\nҚант диабеті және жоғары артериалдық қысым секілді ананың ауруларын бақылау плацентаның ажырауы пайда болуының қаупін азайтады.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nПлацентаның мезгілінен бұрын ажырауы; плацентаның ажырауы.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(367,'article','242','Подагра','kz','2018-08-01 06:44:55','2018-08-01 06:40:00','Подагра – несеп қышқылының кристалдарының бір немесе бірнеше буындарда жинақталуымен сипатталатын артриттің түрі. Несеп қышқылы организмдегі пуриннің ыдырауының соңғы өнімдері. Бұл заттек әдетте, қанда ыдырайды және несеппен шығарылады. Подаграға шалдыққан адамдарда несеп қышқылы жинақталады, кейін олардан буын қуыстарында үшкір кристалдар жинақталады. Осыдан барып зақымданған буындарда ауырсыну және ісіну пайда болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=242',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Подагра','y','   Подагра Подагра – несеп қышқылының кристалдарының бір немесе бірнеше буындарда жинақталуымен сипатталатын артриттің түрі. Несеп қышқылы организмдегі пуриннің ыдырауының соңғы өнімдері. Бұл заттек әдетте, қанда ыдырайды және несеппен шығарылады. Подаграға шалдыққан адамдарда несеп қышқылы жинақталады, кейін олардан буын қуыстарында үшкір кристалдар жинақталады. Осыдан барып зақымданған буындарда ауырсыну және ісіну пайда болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nПодагра дегеніміз не?\r\n\r\nПодагра – несеп қышқылының кристалдарының бір немесе бірнеше буындарда жинақталуымен сипатталатын артриттің түрі. Несеп қышқылы организмдегі пуриннің ыдырауының соңғы өнімдері. Бұл заттек әдетте, қанда ыдырайды және несеппен шығарылады. Подаграға шалдыққан адамдарда несеп қышқылы жинақталады, кейін олардан буын қуыстарында үшкір кристалдар жинақталады. Осыдан барып зақымданған буындарда ауырсыну және ісіну пайда болады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nПодаграның ұстамасы дегеніміз не?\r\n\r\nПодаграның симптомдары кенеттен (көбінесе, түнде) пайда болуы мүмкін. Әдетте, үлкен бақайдың буыны зақымданады, бірақ, ауырсыну қол-аяқтың буындарында, тобықта, тізе буынында, білек буынында пайда болуы мүмкін. Зақымданған буын қызарып, ауырсынып, ұстағанда ыстық болады. Ауырсыну буынды ұстағанда күшейеді.\r\n\r\n \r\nСебептері және қауіп факторлары\r\n\r\nПодагра кімде пайда болуы мүмкін? \r\n\r\nЕгер пуриндерге бай тағамды тұтынатын болсаңыз, подаграның даму қаупі артады. Бұл келесі өнімдер: албырт, сардиндер, сорпалық ет өнімдері, қояншөп, саңырауқұлақ, сельдь. Сондай-ақ, артық салмақ болса, холестериннің деңгейі жоғары болса, диабет, жоғары артериалдық қысым болса, сондай-ақ, алкогольдің шамадан тыс мөлшерін тұтынуда подаграның дамуына бейім боласыз. Әйелдерге қарағанда ерлерде подагра жиі кездеседі. Әйелдер етеккір тоқтау шағында подаграның дамуына бейім. Сондай-ақ, подагра - тұқым қуалауға бейімділік болатын ауру.\r\n\r\nПодаграға апаруы мүмкін дәрілік препараттар:\r\n\r\n•        Жоғары артериалдық қысымды емдеуге арналған кейбір диуретиктер\r\n\r\n•        Ниацин (В тобы дәрумендерінің кешені)\r\n\r\n•        Аспирин (төмен мөлшерлемесінде)\r\n\r\n•        Алмастырылғаннан кейін жаңа ағзаның ажырауының алдын алу үшін тағайындалатын циклоспорин\r\n\r\n•        Қатерлі ісікті емдеуу үшін қолданылатын кейбір препараттар\r\n\r\n•        Пиразинамид және этамбутол, туберкулезді емдеу үшін қолданылатын.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\nПодагра ұстамасы болса, не істеу қажет?\r\n\r\nЕмдеуді ерте бастаған сайын, ауырсыну да тезірек өтеді. Дәрігер буындардағы қабыну мен ауырсынуды азайту үшін дәрілік препараттарды тағайындайды. Дұрыс емдеген кезде подаграның ұстамасы бірнеше күн ішінде өтуі тиіс. Ұстама кезінде жануар ақуызының мөлшері мол тамақты тұтынуды азайтып, алкогольді тұтынуды толығымен тоқтату қажет.\r\n\r\nҰстама кезінде қатаң төсек тарту ұсынылады. Буынға мұз қою қажет, бұл ауырсынуды жеңілдетеді. Зақымданған тұсты жоғар қою қажет, мысалы, астына жастық қою керек. Сондай-ақ, ибупрофен және напроксен секілді ауырсынуды басатын препараттар көмектеседі.\r\n\r\n \r\nПодагра ұстамасы болмас үшін не істеу қажет?\r\n\r\nДәрігер подаграның ұстамасының алдын алатын дәрілік препараттарды тағайындауы мүмкін. Бұл дәрілер буындардан несеп қышқылын шаяды, оның организмдегі мөлшерін азайтады, ісінуді басады. Аспирин бұл препараттардың жұмысына кедергі келтіретіндіктен, оларды қатар тұтынуға болатындығы туралы дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nАртық салмақ болса, арықтау қажет. Егер жоғары артериалдық қысым болса, холестериннің деңгеі артқан немесе диабетке шалдыққан болсаңыз, емдеу курсын өту қажет және әрі қарай емдәм сақтау қажет (тұзды мен майлыны шектеу). Алкоголь тұтынудан және пуриндердің мөлшері жоғары болатын өнімдерді қабылдаудан алшақ болыңыз. Суды көбірек ішіңіз, ол несеп қышқылын организмнен шығаруға көмектеседі.\r\n\r\n \r\nАсқынулары  \r\n\r\nАуруды емдемеген жағдайда не болады?\r\n\r\nЕмделмеген жағдайда подаграның ұстамасы бірнеше күн немесе апта бойы созылады. Ауру көрші буындарға тарауы мүмкін, ауру ұзаққа созылуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер подаграның ұстамасы көптеген жылдар бойы орын алса, тофустар (өсінді, шор) дамуы мүмкін. Бұл тері астында түйін түзетін, несеп қышқылынығ кристалдары. Тофустар әдетте, бақайда, саусақта немесе шынтақта болады. Несеп қышқылының несеп жолдарында жинақталуынан бүйрек ауру дамып, бүйректе тас түзілуі мүмкін. Подаграның ұзақ уақыт бойғы барысында үрдіске буынның  маңайындағы сүйектер қамтылуы мүмкін.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(368,'article','261','Шаптың жарығы','kz','2018-08-01 08:09:36','2018-08-01 08:03:00','Шаптың жарығы – іш қуысының және жамбас қуысының ағзалары (ішек, үлкен шарбы, аталық без) шаптың каналы арқылы ішқуысының алдыңғы қабырғасынан тыс шығып тұратын жағдай.\r\n\r\nШаптың жарығы түрлі ауырсынудың (әсірес, дене ширығуында) сезілуімен шаптың аумағында томпаюдың білініп тұруымен көрініс береді.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=261',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ш','Шаптың','y','   Шаптың жарығы Шаптың жарығы – іш қуысының және жамбас қуысының ағзалары (ішек, үлкен шарбы, аталық без) шаптың каналы арқылы ішқуысының алдыңғы қабырғасынан тыс шығып тұратын жағдай.\r\n\r\nШаптың жарығы түрлі ауырсынудың (әсірес, дене ширығуында) сезілуімен шаптың аумағында томпаюдың білініп тұруымен көрініс береді. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nШаптың жарығы – іш қуысының және жамбас қуысының ағзалары (ішек, үлкен шарбы, аталық без) шаптың каналы арқылы ішқуысының алдыңғы қабырғасынан тыс шығып тұратын жағдай.\r\n\r\nШаптың жарығы түрлі ауырсынудың (әсірес, дене ширығуында) сезілуімен шаптың аумағында томпаюдың білініп тұруымен көрініс береді.  \r\n\r\n   \r\n\r\n  \r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЕгер іш қуысының ағзалары шаптың әлжуаз аумағы арқылы шығуында пайда болады. Бұл кезде ұмада немесе шапта дөңестену түзіледі, ол көбінесе, аса ауырсынады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nНегізгі  симптомы – шаптың немесе ұманың аумағында дөңестену (ісікке ұқсайтын) пайда болуы. Шаптың жарығының кез келген түрінде ерлерде ішек ұмаға енуі мүмкін, бұл әдетте, шаптағы және ұмадағы ауырсынбайтын дөңестеніп, шығумен қосарланады. Адам  тұрған кезде бұл түзілістің өлшемі артуы мүмкін, ал жатқанда азаюы мүмкін, себебі, жарықтың ішіндегісі ауырлық күшінің әсерімен артқа және алға жылжиды.\r\n\r\nДөңестеніп, шығып тұру бірнеше апта немесе бірнеше айлар бойы түзілуі мүмкін. Ауыр көтергенде, күшті жөтелде, еңкеюде, ширығуда, күлгенде кенеттен пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nЖарық кезінде ауырсыну болмауы да мүмкін.  \r\n\r\nАуырдың симптомына басқа да жататындар: жарықтың аумағындағы ісіну және ауырлық сезімі, күйдіру сезімі. Әдетте, бұл симптомдар жатқан кезде жеңілдейді. .\r\n\r\nЕгер кенеттен ауырсынуды, жүрек айнуын немесе құсуды сезінсеңіз, жарықта ішектің бөлігі болуын білдіреді. Мұндай симптомдар болса, шұғыл дәрігерге көріну қажет.  \r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nСимптомдарға және қарау деректеріне сүйеніп, диагнозды қою қиын емес. Шаптағы немесе ұмадағы дөңестенуді жеңіл қолмен ұстап, сезуге болады. Қиын жағдайда ультрадыбыстық (УЗИ) диагностика қажет.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nШаптың жарығын хирург емдейді. Жайсыздықтың алғашқы симптомдарында дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\nЖарықты емдеудегі хирургиялық араласу жайсыздық пен өлшемінің көлеміне байланысты.\r\n\r\nЕгер ішектің бөлігі шаптың каналында қысылса, ішектің осы бөлігінде қабыну дамуы мүмкін. Мұндайда шұғыл операция қажет, ішекті шаптың каналынан шығарып, саңылауды жарық қайта шықпайтындай етіп тарылту үшін. Ішектің қысылған бөлігі тіршілігін жойса, хирургиялық жолмен алынады.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nШаптың жарығы өздігінше өтпейді. Мазаламаса, хирургиялық араласуды жоспарлы түрде өткізуге болады. Алайда, кейде аурудың асқынуы мүмкіндігін есте ұстау қажет. Науқастардың көпшілігіне хирургиялық емдеу қажет, симптомдары мазаламаса да.\r\n\r\nХирургтер ішек жарық каналында қысылатын қысылған жарыққа қарағанда жоспарлы операция науқас үшін аз зақымды санайды. Егер жарық шағын болса, ауырсынбайтын болса, оны ішті басып, жеңіл түрде орнына салуға болады, операцияны кейінге қалдыруға болады. Жаңа туған сәбилер мен кішкентай балалар қысылуға бейім келеді. Сол себепті балалар хирургиялық емдеуге мұқтаж болады.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nШаптың жарығының алғашқы симптомдарында дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nОперациядан кейін де жарықтың қайта пайда болу ықтималдығы бар. Оны азайту үшін қауіп факторынан алшақ болу қажет – темекі шекпеу қажет, салмақты қадағалау, ауыр көтермеу қажет, дәретханада ширықпауға тырысу қажет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(369,'article','289','Теріскен','kz','2018-08-05 04:28:47','2018-08-05 04:20:00','Теріскен – қабақтың шетінде пайда болатын, ауырсынатын, қызыл төмпешік. Түрі безеуге ұқсайды.\r\n\r\nТеріскен кірпіктің тамырына (фолликул)  бактерия түскенде пайда болады. Бұл қабақтың май бездерінің бітелуіне және жұқпалануына апарады. Ауру жеңіл жайсыздық пайда болуымен сипатталады, бірақ, әдетте, емделіп, жазылады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=289',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Теріскен','y','   Теріскен Теріскен – қабақтың шетінде пайда болатын, ауырсынатын, қызыл төмпешік. Түрі безеуге ұқсайды.\r\n\r\nТеріскен кірпіктің тамырына (фолликул)  бактерия түскенде пайда болады. Бұл қабақтың май бездерінің бітелуіне және жұқпалануына апарады. Ауру жеңіл жайсыздық пайда болуымен сипатталады, бірақ, әдетте, емделіп, жазылады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nТеріскен дегеніміз не?\r\n\r\nТеріскен – қабақтың шетінде пайда болатын, ауырсынатын, қызыл төмпешік. Түрі безеуге ұқсайды.\r\n\r\nТеріскен кірпіктің тамырына (фолликул)  бактерия түскенде пайда болады. Бұл қабақтың май бездерінің бітелуіне және жұқпалануына апарады. Ауру жеңіл жайсыздық пайда болуымен сипатталады, бірақ, әдетте, емделіп, жазылады. Теріскен әсіресе, балалардың арасында кең таралған.\r\n\r\n \r\nКөздің қандай аурулары теріскенге ұқсайды?\r\n\r\nХалазион теріскенге өте ұқсас, бірақ оған қарағанда ауырсынуы жеңілірек және қабақтың ортасында орналасады. Бездің қабынуымен және бітелуімен байланысты. Халазион көрудің бұлдырауына апаруы мүмкін. Екеуінің емделуі ұқсас, алайда, төмпешік 2-8 апта бойы сақталуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nАурудың симптомдары қандай?\r\n\r\nНегізгі симптомы – қабақтың шетіндегі ісінген, ауырсынатын, қызыл төмпешіктің пайда болуы. Сондай-ақ, келесілер байқалуы мүмкін:\r\n\r\n* Көзден бөлінділер\r\n* Жас ағуы\r\n* қышу\r\n* қабақтағы қабыршақтың түзілуі\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nЕгер теріскен 10-14 күн ішінде өтпегені мазаласа, дәрігерге көрініңіз. Сондай-ақ, келесі симптомдар болуында да дәігерге көріну қажет:\r\n\r\n* қабақ ісінгенде\r\n* үйдегі емдеуден кейін ауырсыну күшейсе\r\n* алғашқы 2-3 күннен кейін ісіну күшейсе\r\n* қабақтағы шаншитын ауырсыну\r\n* төмпешіктен ірің немесе қан шығуы\r\n* қабақты ұстағанда ыстық\r\n* қызба немесе қалтырау\r\n* көрудің бұзылысы\r\n* теріскеннің қайта пайда болуы.\r\n \r\n\r\nДәрігер теріскенді қалай анықтайды?\r\n\r\nДәрігер медициналық қарау барысында теріскенді анықтайды, ешқандай қосымша тексеру қажет емес.\r\n\r\n\r\nАуру қалай емделеді?\r\n\r\nТеріскен әдетте, үй жағдайында 7-10 күн ішінде емделеді. Қандай да бір дәрілік препараттарды, тамшылар ме жақпа майды қолданар алдында дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\nТөменде тез жазылуға көмектесетін ұсыныстар келтірілген:\r\n\r\n* көзге жылы, ылғал компресті  5-10 минуттен,  күніне 3 немесе 4 рет басыңыз. Компресс ыстық емес, жылы болуы қажет, қабақты күйдіріп алмас үшін.\r\n* көздің маңайын тазалықта ұстаңыз.\r\n* Көзді қолмен ұстамаңыз, уқаламаңыз.\r\n* Теріскен жазылғанға дейін макияж жасамаңыз, контактілік линза кимеңіз.\r\n* Төмпешікті басуға, сығуға болмайды. Бұл инфекцияның таралуына апарады.\r\n\r\n Теріскенді медициналық емдеу қажет болса, дәрігер антибиотиктерді тағайындайды, сору үшін хирургиялық араласуды орындайды, немесе ісінуді азайту үшін стероидтық препаратты енгізеді. Сондай-ақ, дәрігер теріскеннің пайда болуына немесе оның ушығуына апарған негізгі ауруды емдейді.\r\n\r\n \r\nАурудың алдын алуға болады ма?\r\n\r\nТеріскен кез келген адамда пайда болуы мүмкін, қауіп факторлары келесі адамдарда жиі кездеседі:\r\n\r\n* Көздің нашар гигиенасы, мысалы, түнде макияжды сүртпеу, макияж үшін жарамдылық мерзімі өткен құралдарды қолдану, контактілік линзаларды сирек ауыстыру\r\n* Көздің ұдайы ширығуы  \r\n* Гормондық бұзылыстар\r\n* Терінің құрғақтығы\r\n* Блефарит – қабақтың қабынуы,қызарумен, қышумен және бөгде зат тұрғандай сезіммен сипатталатын ауру\r\n* безеулер\r\n \r\nтеріскеннің алдын алудағы оңтайлы тәсіл  - гигиенаны қатаң қадағалау. Көздің маңайы таза болуы тиіс, макияж бен кірді тазалау қажет. Көз макияжына арналған заттарды 2-3 айда ауыстыру қажет, басқа адамдардың құралдарын қолдануға болмайды. Көзді ұстар алдында қолды жуыңыз. Контактілік линзаны киер алдында  және шешу алдында қолды мұқият жуыңыз. Линзаларды арнайы ерітіндімен дұрыс зарарсыздандыру қажет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(370,'article','290','Тілмелік қабыну','kz','2018-08-05 10:00:17','2018-08-05 09:49:00','Тілмелік қабыну –бактериялардың салдарынан туындайтын, терінің жиі кездесетін инфекциялық ауруы.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=290',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тілмелік','y','   Тілмелік қабыну Тілмелік қабыну –бактериялардың салдарынан туындайтын, терінің жиі кездесетін инфекциялық ауруы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nТілмелік қабыну –бактериялардың салдарынан туындайтын, терінің жиі кездесетін инфекциялық ауруы.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nТілмелік қабынудың кең таралған қоздырғыштары – стафилококктар мен стрептококктар.\r\n\r\nҚалыпты жағдайда теріде бактериялардың көптеген түрі мекендейді. Теріде жара болса, осы бактериялар оның жұқпалануын туындатады. Зақымданған аумақтың терісі қызарып, ұстағанда ыстық болады, ісініп, ауырсынады.\r\n\r\n \r\n\r\nТілмелік қабыну– бактериалдық инфекцияның нәтижесінде пайда болған, терінің дәнекер тінінің жұқпалы емес ауруы. Инфекцияны емдеу үшін антибиотиктер тағайындалады, ал ауырсынуды бақылау үшін анальгетиктерді қабылдау қажет болады. Тілмелік қабынуды 7-10 күнде емдеп, жазуға болады.\r\n\r\nАурудың пайда болуының даму қауіптері:\r\n\r\n* Саусақ арасындағы терінің сызаттары немесе қабыршақтануы\r\n* Шеткері тамырлардың аурулары\r\n* Теріде жара болатын жарақаттар \r\n* Жәндіктердің шағуы, жануарлардың немесе адамның тістеуі\r\n* Кейбір ауруларда пайда болатын ойық жаралар, мысалы, қант диабетінде және тамырлардың ауруларында.\r\n* Кортикостероидтарды немесе иммундық жүйені басатын дәрілерді қабылдау.\r\n* Жақында болған оперативтік емдеуден кейінгі тыртықтар.\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nТілмелік қабынудың симптомдары:\r\n\r\n* қызба\r\n* зақымданған аумақтағы ауырсыну немесе ширығу\r\n* инфекция таралған сайын ұлғаятын терінің қызаруы немесе қабынуы\r\n* кенеттен пайда болып, алғашқы 24 сағаттың ішінде тез таралатын терідегі ойық жаралар немесе бөріткен.\r\n* Тері тартылып, жылтыр көрінеді.\r\n* Қызарған тұсында тері ұстағанда жылы сезіледі.\r\n \r\nИнфекцияның белгілері:\r\n\r\n* қалтырау\r\n* шаршау\r\n* жалпы нашар сезіну\r\n* бұлшық еттегі ауырсыну\r\n* тері ұстағанда жылы сезіледі\r\n* тершеңдік.\r\n \r\nОсы ауру кезінде кездесетін басқа симптомдар:\r\n\r\n* жұқпаланған жердегі түктің түсуі\r\n* үстіндегі тіндердің ісінуінен туындаған буындағы ауырсыну\r\n* жүрек айнуы және құсу.\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер медициналық тексерісті өткізеді, бұл кезде анықталуы мүмкін:\r\n\r\n* терінің қызаруы, жылуы және ісінуі\r\n* инфекция болса, жараға  дренаж жасалуы мүмкін\r\n* қабыну аумағының қасында лимфа түйіндерінің ұлғаюы.\r\n Дәрігер қызарған тұстың шектерін қаламмен белгілеуі мүмкін, алдағы бірнеше күн ішінде қызару әрі қарай таралатындығын білу мақсатында.\r\n\r\nАуруды анықтау үшін тағайындалуы мүмкін:\r\n\r\n* қанды сеуіп, талдау\r\n* қанды жалпы талдау (ОАК)\r\n* зақымдану тұсындағы сұйықтықты немесе бөліндіні сеуіп, тексеру\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nІшуге антибиотиктер тағайындалуы мүмкін. Сондай-ақ, дәрігер ауырсынуды басатын құралдарды ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nІсінуді  азайту үшін үйде зақымданған аумақты жоғары қою қажет. Симптомдар азайғанға дейін демалыс қажет.\r\n\r\nКелесі жағдайларда науқас ауруханаға жатқызылады:\r\n\r\n* сырқаттануы күшті болса (мысалы, өте жоғары температура, қысымдағы мәселелер немесе тоқтамайтын жүрек айнуы мен құсу)\r\n* антибиотиктер қабылдау кезінде де инфекцияның өршуі байқалса\r\n* иммундық жүйенің жұмысында мәселе болса (қатерлі ісікке, АИТВ байланысты)\r\n* Инфекция көздің айналасында шоғырланған\r\n* Көктамыр арқылы антибиотиктер енгізілуі қажет болса.\r\n \r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nТілмелік қабыну, әдетте, антибактериалдық емдеудің 7-10 күндік курсынан кейін өтеді. Аурудың ауыр түрінде ұзағырақ емдеу курсы тағайындалады. Әдетте, бұл созылмалы аурулар болуында немесе иммундық жүйенің жұмысының бұзылуында орын алады.\r\n\r\nАяқтың зеңдік инфекциясы бар адамдарда тілмелік қабыну ұдайы қайталануы мүмкін. Бұл зеңдік инфекциядан болған терідегі сызаттардың теріге бактерия енуіне ықпал ететіндігіне байланысты.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n* Қанның жұқпалануы (сепсис)\r\n* Сүйектің жұқпалануы (остеомиелит)\r\n* Лимфалық тамырлардың қабынуы (лимфангит)\r\n* Жүректің ішкі қабығының қабынуы (эндокардит)\r\n* Менингит\r\n* Шок\r\n* Тіндердің тіршілігін жоюы (гангрена).\r\n \r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n* Тілмелік қабынудың симптомдары болса\r\n* Тілмелік қабынудан емделіп жүргенде келесідей жаңа  симптомдар пайда болса: ұдайы қызба, ұйқышылдық, енжарлық, зақымданған аумақтың үстінде күлдіреу немесе қызыл жолақ пайда болуы.\r\n* Тілмелік қабыну бетте шоғырланатын болса, шұғыл түрде медициналық көмекке жүгініңіз.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nТеріні қорғау бойынша кеңестер:\r\n\r\n* Жарылудың алдын алу үшін лосьондар немесе кремдердің көмегімен терінің ылғалдылығын қолдау\r\n* Ыңғайлы, бос аяқ киім киіп жүру\r\n* Тырнақты алғанда айналасындағы теріге зақым келтірмеу\r\n* Жұмыста немесе сопртпен айналысуда арнайы қорғаныс құралдарын киіп жүру.\r\n \r\nТеріде сызат немесе жара пайда болған сайын:\r\n\r\n* Сабынмен мұқият жуып тұрыңыз. Құрамында антибиотик бар жақпай майын күнделікті жағыңыз.\r\n* Таңғышпен таңып, күнде ауыстырып отырыңыз, қабыршақ пайда болғанға дейін\r\n* Қызару, ауырсыну, дертті бөлінді немесе инфекцияның басқа белгілері пайда болуын бақылаңыз.\r\n \r\n\r\nСинонимдары\r\n\r\nТерінің бактериалдық инфекциясы.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(371,'article','291','Тітіркенген қуық синдромы','kz','2018-08-05 10:04:14','2018-08-05 10:00:00','Тітіркенген  қуық синдромы – кенеттен несеп шығарғысы келу сезімінің пайда болуы және несеп ұстамауымен сипатталатын ауру.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=291',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тітіркенген','y','   Тітіркенген қуық синдромы Тітіркенген  қуық синдромы – кенеттен несеп шығарғысы келу сезімінің пайда болуы және несеп ұстамауымен сипатталатын ауру.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n Жалпы ақпарат\r\n\r\nТітіркенген  қуық синдромы – кенеттен несеп шығарғысы келу сезімінің пайда болуы және несеп ұстамауымен сипатталатын ауру.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nТітіркенген  қуық синдромы болса, келесі симптомдардың екеуі немесе бірнешеуі болуы мүмкін:\r\n\r\n·         Күніне сегіз немесе одан көп рет, түнде екі немесе одан көп рет несеп шығару болса\r\n\r\n·         Кенеттен несеп шығарғысы келетін күшті сезім пайда болса\r\n\r\n·         Несеп шығарғысы келетін күшті сезімнен кейін несеп ұстамауы пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nҚуық қызметін бақылай алмау да пайда болуы мүмкін. Бұл жүйке ауруынан, сұйықтықты немесе кофеинді көп мөлшерде тұтынудан болуы мүмкін. Көбінесе, себебі анықталмайды.\r\n\r\n \r\n\r\nҚуықтың анатомиясы мен қызметі.\r\n\r\nНесеп бүйректерде өндіріледі және несепағар арқылы қуыққа түседі, сонда жинақталады.   Қуық –бұлшық еттік қуыс ағза, несеп шығару каналы (қуықтан сыртқа қарай өтетін түтік) арқылы сыртқа шығарылғанға дейін несеп жинақталатын орын.  \r\n\r\nҚуықтың қабырғасында орналасқан бұлшық ет – детрузор жиырылып, организмнен несепті шығарғанда   қуық босатылады. Қуық жиырылғанда несеп сфинктері босаңсиды. Босаңсыған сфинктер организмнен несепті шығаруға мүмкіндік беретін, ашылатын есік қызметін орындайды. Несеп дұрыс шығарылуы үшін бұлшық ет – детрузор мен  сфинктердің босаңсуы бір уақытта болуы тиіс. Қуықтың  бұлшық ет қабырғасындағы жүйке жалғамдары ацетилхолинді – бұлшық ет жасушаларының рецепторларына тән, жиырылуына ықпал ететін заттекті   өндіреді. Жүйке жалғамдары бойынша сигналдар миға түседі және қуықты,  босату қажеттігін хабарлайды. Бұл вегетативті үрдіс, яғни, өздігінен бақыланбайтын. Жалпы, нервтер, бұлшық ет, ми арасындағы өзара әрекет – аса күрделі үрдіс.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nДәрігер бұлшық ет пен нервтерді тыныштандыратын дәрілік препаратты тағайындайды. Дәрі таблетка, сұйықтық немесе пластырь түрінде болуы мүмкін. Бұл препараттар көздің құрғақтығын, ауыздың құрғақтығын және іш қатуын туындатуы мүмкін. Мұндай қолайсыз әсерді жою үшін ылғалдандыратын көз тамшыларын, шайнайтын қантсыз сағызды, күні бойы аздаған су ішіп жүруді қарастыруға болады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(372,'article','417','Гепатит В','kz','2018-08-09 09:52:11','2018-08-09 09:50:00','Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=417',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гепатит','y','   Гепатит В Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\n Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\n\r\nСозылмалы инфекциясы бар науқастардың кейбіреуінде ешқашан  аурудың белгілері байқалмайды. Бірақ олар вирустың «тасымалдаушысы» болып табылады. Бірақ науқас бұл жайтты білмей басқаларға оңай жұқтырып жүруі мүмкін.\r\n\r\nВ гепатиті қан және басқа да сұйықтықтар арқылы жұғады. Инфекция  мынадай жағдайларда берілуі болуы мүмкін:\r\n•	Қанмен және басқа да биологиялық материалдармен байланыста болған кезде – мұнымен дәрігерлер, медбикелер, тіс дәрігерлері сияқты денсаулық сақтау қызметкерлері зардап шегуі мүмкін.\r\n•	Жеке қорғаныс құралдарын қолданбай жыныстық қатынасқа түскен кезінде\r\n•	Қан құю кезінде\r\n•	Инъекциялық есірткі тұтынушылары бар залалсызданбаған инелерді қолданған кезде\r\n•	Татуировка және инемен тесу кезінде стерильденбеген құралдар қолданылғанда\r\n•	Босанғанда, вирус анадан балаға берілсе.\r\n\r\nАсқынған гепатиттің бірінші симптомдары   1-ден 6 айға дейін белгі береді. Мысалы: жүрек айнуы, құсу, тәбеттің жоғалуы, әлсіздік, бұлшық еттерде және сүйектерде ауырсыну. Кейін, дене сарғыштанып, несеп  қара-қоюланып, нәжіс түссізденіп кетеді.\r\n\r\nГепатиттің диагностикасы мынадай сынақтардан тұрады:\r\n•	Вирустың беткей антигенін анықтау - HbsAg. Бұл бірінші белгі. Беттік антиген әдетте 1- 2 айдан кейін жоғалады.\r\n•	Anti-HBc антигеніне антиденелерді қарсы қою керек. Беткі антиген пайда болғаннан кейін 1-2 апта ішінде көрініс береді.\r\n•	Антиденелер антигендеріне (Anti-HBc) В гепатитіне ұшырағандардың немесе В гепатитіне қарсы егілгендердің қанында кездеседі.\r\n•	Гепатит В бар науқастардың қанында Анти-HBc және Anti-HBs екеуі де бар.\r\n•	Бауыр қызметі бұзылған кезде қандағы көтерілетін бауыр ферменттерінің деңгейін (трансаминаз) анықтау.\r\n•	Қандағы альбумин деңгейінің төмендеуі мүмкін, бауыр қызметі бұзылған болса, қан ұзақ уақыт ұйып тұрып алады.\r\n\r\nЕмделуі. Күшті  гепатитпен ауыратын науқасты мұқият қадағалау керек. Мұндай жағдайда, ақуызы көп тамақтарды шектеу керек, өйткені бауыр ақуызды игеріп үлгере алмайды.\r\nСозылмалы гепатит қабыну процесін төмендеткенде ғана емделеді. Ол үшін интерферонды  және басқа да препараттарды қолданған ләзім. Қиын  жағдайларда бауыр трансплантациясына жүгінуге тура келеді.\r\n \r\nТегтер:\r\n\r\nгепатит В   \r\nСарғаю  \r\nГепатит В себебі   \r\nГепатит В емі   \r\nБауыр циррозы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(373,'article','540','Өңеш','kz','2018-10-05 10:02:07','2018-10-05 10:01:00','__Өңеш__ – бұл анатомиялық ағза, асқазанға құйылған тамақтар мен сұйықтықтарды өткізетін түтікше қызметін атқарады.  Жұту кезінде бұлшық еттер жиырылып, өңеш бойында заттар асқазанға итеріледі. Өңештің шырышты қабатында орналасқан без, тамақты еркін жұту үшін сілекей бөліп, өңештің ішкі жағы мен жолдарын ылғалдандырып тұрады. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=540',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ө','Өңеш','y','   Өңеш __Өңеш__ – бұл анатомиялық ағза, асқазанға құйылған тамақтар мен сұйықтықтарды өткізетін түтікше қызметін атқарады.  Жұту кезінде бұлшық еттер жиырылып, өңеш бойында заттар асқазанға итеріледі. Өңештің шырышты қабатында орналасқан без, тамақты еркін жұту үшін сілекей бөліп, өңештің ішкі жағы мен жолдарын ылғалдандырып тұрады.  Өңеш – бұл анатомиялық ағза, асқазанға құйылған тамақтар мен сұйықтықтарды өткізетін түтікше қызметін атқарады.  Жұту кезінде бұлшық еттер жиырылып, өңеш бойында заттар асқазанға итеріледі. Өңештің шырышты қабатында орналасқан без, тамақты еркін жұту үшін сілекей бөліп, өңештің ішкі жағы мен жолдарын ылғалдандырып тұрады. Өңеш – жұтқыншақтың артында орналасқан. Оның ұзындығы ересек адамдарда 25 сантиметрге дейін болады.\r\n\r\nТегтер: \r\nӨңеш\r\nАсқазан\r\nтамақ\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL);
