__Mazmuny__

{ALINK(aname="1")}__Jalpy aqparat__{ALINK}

{ALINK(aname="2")}__Sebepteri__{ALINK}

{ALINK(aname="3")}__Dıagnostıkasy__{ALINK}

{ALINK(aname="4")}__Emdeý__{ALINK}

{ALINK(aname="5")}__Boljamy__{ALINK}

{ALINK(aname="6")}__Múmkin bolatyn asqynýlar__{ALINK}

{ALINK(aname="7")}__Dárigerge qashan qaralý kerek__{ALINK}

{ALINK(aname="8")}__Aldyn alý__{ALINK}

{ALINK(aname="9")}__Sınonımderi__{ALINK}
{ANAME()}1{ANAME}
__Jalpy aqparat__
Orhıt – bir nemese eki atabezdiń qabynýy.
{ANAME()}2{ANAME}
__Sebepteri__
Orhıt ártúrli bakterııalar men vırýstardan paıda bolady.
Orhıtti damytatyn kóp taralǵan vırýstardyń biri – epıdemıkalyq parotıt vırýsy bolyp tabylady. Bul aýrý kóbinese ul balalardy jynys músheleriniń óspeli kezeńinde mazalaıdy.  Orhıt epıdemıkalyq parotıttiń  bastapqy 4-6 kúni ótkennen keıin bilinedi. Keıingi kezde, balalarǵa ekpe júrgizýdiń arqasynda epıdemıkalyq parotıt ushyrasýy azaıdy. 
Orhıt sondaı-aq, qýyq asty bezi men jumalaq aýrýynyń ınfektsııasy kezinde de mazalaýy múmkin.
Orhıt gonore nemese hlamıdıoz sekildi  jynystyq jolmen beriletin ınfektsııasy (JJBI) kezinde de kezdesip jatady. Orhıttiń tolyq túri 19-35 jas arasyndaǵy erkekter arasynda jıi kezdesedi.
Jynystyq jolmen beriletin orhıttiń qaýipti faktorlary:
•	Qaýirti jynystyq baılanystar;
•	Kóp adammen jynystyq qatynasqa túse berý;
•	Burynǵy gonoreı nemese basqa da JJBI
•	JJBI dıagnozy bar adammen jynystyq qatynasta bolý.
JJBI  men baılanysy joq orhıttiń qaýipti faktorlary:
•	45 jastan asqanda;
•	Folleıa kateterasyn uzaq qoldanǵannan;
•	Epıdemııalyq parotıtke qarsy vaktsınasyn saldyrmaǵannan;
•	Nesep shyǵarý joldarynyń týma aqaýy;
•	Nesep shyǵarý joldarynyń aınalmaly ınfektsııasy;
•	Nesep shyǵarý joldaryn jedel emdegennen.

__Sımptomdary__
•	Uryq suıyqtyǵymen aralasyp qan shyǵady;
•	Jynys múshesinen bólindi shyǵady;
•	Qaltyraý;
•	Shattyń aýrýy;
•	Jynystyq qatynas kezinde nemese eıakýlıatsııa kezinde aýrý sezimi  baıqalady;
•	Nesep shyǵarý kezinde aýyrady;
•	Uma  isıdi;
•	Shattyń zaqymdalǵan jaǵy  isinip, sezimtal bolyp ketedi;
•	Jumalaq isinip, aýyrlyq sezinedi;
•	Qysym nemese sozylý kezinde jumyrtqa jaq aýyryp turady.
{ANAME()}3{ANAME}
__Dıagnostıkasy__
Dárigerge tekserilý kezinde mynadaı jaıttar anyqtalýy múmkin:
•	Qýyq asty beziniń  úlkeıýi jáne sezimtaldyǵy;
•	Zaqymdanǵan jaqtaǵy shattyń lımfa túıinderi úlkeıip, sezimtal bolyp ketedi;
•	Zaqymdalǵan jaqtyń jumalaǵy sezimtal bolyp, aýyryp turady.
Aýrýdy dıagnostıkalaýdyń ádisteri:
•	Qannyń jalpy taldaasy (QJT)
•	Jumalaqty ÝDZ-ǵa túsirý;
•	Hlamıdıozǵa jáne gonoreıaǵa tekserý júrgizý;
•	Nesepke taldama jasaý;
•	Zár tamshylarynan birneshe úlgiler alynady. Sonyń ishinde bastapqy, sońǵy bóligi, sondaı-aq prostataǵa jasalatyn massajdan keıin úlgisi alynady. 
{ANAME()}4{ANAME}
__Emdeý__
Mynadaı emdelý joldary bar:
•	Antıbıotıkter – eger ınfektsııa bakterııalardan bolsa (gonoreıa nemese hlamıdıoz sııaqty aýrýlarmen jynystyq qatynas jaısaıtyn serigińizde emdelýi kerek);
•	Qabynýǵa qarsy dári-dármekter;
•	Tynyshtandyrǵyshtar;
•	Zardap shekken aımaqqa muz paketterin qoldanýmen jáne umaǵa joǵary qalypty qamtamasyz etýmen tósek tartyp jatý
{ANAME()}5{ANAME}
__Boljamy__
Bakterııadan paıda bolǵan orhıttiń ýaqytynda  dıagnozyn anyqtap, erte bastan emdese, atabezdiń qalypty qyzmet etýin  saqtap qalýǵa bolady.
Boljam boıynsha orhıt, asqynyp,  shoshqaboryq aýrýyna aýytqýy múmkin. Erlerde orhıt epıdemııalyq parotıt kezinde týyndasa,  bedeý bolyp qalý qaýpi bar.
{ANAME()}6{ANAME}
__Múmkin bolatyn asqynýlar__
Keıbir balalarda shoshqaboryq vırýsynan  paıda bolǵan orhıt  jumalaq atorfııasymen astasyp ketýi múmkin.
Sondaı-aq orhıt bedeýlikke soqtyrýy múmkin.
Basqa da potentsıaldy asqynýlar:
•	Sozylmaly epıdıdımıt;
•	Atabez tinderiniń ólýi;
•	Uma terisi salbyrap turady;
•	Uma abstsesi.
Uma nemese atabez qatty aýyrsa, ol atabezdiń qan tamrylarynyń buralyp qalýynan bolýy múmkin. Ondaı jaǵdaıda jedel túrdegi medıtsınalyq kómek qajet bolady. Eger   sizdiń umańyz ben atabezińiz kútpegen jerden  qatty aýyryp ketse, mindetti túrde dárigerge habarlasyńyz.
{ANAME()}7{ANAME}
__Dárigerge qashan qaralý kerek__
Atabezge baılanysty kez-kelgen máselemen dárigerge qaralǵanyńyz jón.
Eger sizdiń atabezińiz kenetten, nemese oqys jaǵdaıda aýyra qalsa 103 telefon nómiri arqyly jedel medıtsınalyq kómek shaqyryńyz.
{ANAME()}8{ANAME}
__Aldyn alý__
Epıdemııalyq parotıtke qarsy ekpe - parotıtpen baılanysty orhıttiń paıda bolýynyń aldyn alady. IPPP-men baılanysty orhıttiń damýynyń aldyn alý úshin, tek bir adammen  qaýipsiz jynystyq qatynas jasap, músheqap paıdalanǵan ońtaıly sheshim bolmaq.
{ANAME()}8{ANAME}
__Sınonımderi__
Epıdıdımoorhıt; atabez ınfektsııasy
__Tegter:__ orhıt
