{LANG(lang="qz")}{img type="fileId" fileId="529" responsive="y" featured="y"}

Maısyz qyp-qyzyl ettі, mysaly quramynda  holesterınі az árі maıy joq sıyr etіnіń ózіn paıdalanǵannan júrek-qantamyrlary aýrýlaryna ushyraýdyń qaýpі bar.  Bul Ogaıodaǵy Klıvlend klınıkasynan kelgen ǵalymdardyń uıǵarymy. Zertteý barysynda as qorytýǵa atsalysatyn  іshek mıkroflorasy jelіngen qyzyl etpen baılanysyp, arterııaarda holesterın túıіndіlerіnіń túzіlýіne sebep bolatyndyǵy anyqtaldy.  

Klıvlend klınıkasynda júrek-qantamyr aýrýlary bólіmіnіń basshysy Stenlı Heızennіń aıtýynsha, jańa zertteý profılaktıkalyq dıeta tásіlіn aıtarlyqtaı ózgertýі múmkіn. Durys tamaqtaný boıynsha usynystar ázіrleý kezіnde, іshek mıkrobıýmy (adam іshekterіnde turatyn mıkroaǵzalar jıyntyǵy) іshekke enetіn azyq-túlіkterden aǵzadaǵy metabolıkalyq protsesterge eleýlі áser etýі múmkіn qosylystardyń barlyq túrіn jasaıdy.

20 jyldan astam ýaqytqa sozylǵan jáne 120 myńnan astam adamdy qamtyǵan burynǵy zertteý kórsetkendeı, táýlіgіne 40 gramm qyzyl et jeý júrek-qan tamyrlary aýrýlarynan bolatyn ólіm qaýpіn arttyrady, tіptі  denede maı men holesterın deńgeıіn qalypty saqtaǵannyń ózіnde de.

Bekіtіlgen mehanımmen, ıaǵnı, qyzyl ettі jeý men júrek-qantamyrlaryn aýrýlary saldarynan bolatyn ólіmnіń ara-jіgіn ajyratyp alý úshіn,  Heızen men onyń árіptesterі qyzyl etten jasalǵan tamaq qospalaryn L-karnıtınіn 77 erіktіge, onyń іshіnde 26 vegandar men vegetarıandarǵa usyndy. Synama nátıjesі kórsetkendeı, L-karnıtın qanda trımetılamın-N-oksıdі (TMAO) deńgeıіn joǵarylatady, al bul óz kezegіnde arterııalardyń qabyrǵalarynda  jınalyp qalýy múmkіn holesterındі joıý protsesіn baıaýlatady. Vegandar men vegetarıandyqtardaǵy L-karnıtınmen bіrge dıetalyq qospalar et jeýshіlerge qaraǵanda edáýіr az bolǵan.

Ǵalymdar sondaı-aq vegetarıandar men et jeýshіlerdіń іshek mıkrobıýmynyń quramy aıtarlyqtaı ózgeretіnіn anyqtady. Zertteýdіń avtorlarynyń aıtýynsha, ettі turaqty tutyný TMAO-da L-karnıtındі óńdeıtіn bakterııalardyń ósýіne yqpal etedі.

Dárіgerler júrek-qantamyr júıesіnіń jaı-kúıіn tekserýge sheshіm qabyldaǵan klınıkanyń 2600 klıentterіnen  qandaǵy L-karnıtın men TMAO deńgeıіn tekserdі. L-carnitine jáne TMAO quramy joǵary adamdar júrek aýrýynan zardap shegedі eken. Iaǵnı, keıіnіrek TMAO deńgeıіnіń joǵarylaýy іshek bakterııalarynyń belsendі kóbeıýіne aparyp soqtyratyn kórіnedі.

Zertteýshіler bul nátıjeler tek qyzyl et jeýshіler  úshіn ǵana emes, sondaı-aq L-carnitine dıetalyq qosymshalaryna qyzyǵatyn adamdar úshіn de salmaq azaıtýǵa jáne sporttyq ónіmdіlіktі jaqsartýǵa kómektesetіn qýat beretіn zattar retіnde usynylady dep sanaıdy. Ǵalymdardyń aıtýynsha, mundaı taǵamdyq qospalardy qabyldaýdyń qajetі joq.

__Materıaldy medıtsına professory Almaz Sharman daıyndady.__


__Tegter:__

Densaýlyq 
Medıtsına{LANG}
{LANG(lang="kz")}{img type="fileId" fileId="529" responsive="y" featured="y"}

Майсыз қып-қызыл етті, мысалы құрамында  холестерині аз әрі майы жоқ сиыр етінің өзін пайдаланғаннан жүрек-қантамырлары ауруларына ұшыраудың қаупі бар.  Бұл Огайодағы Кливленд клиникасынан келген ғалымдардың ұйғарымы. Зерттеу барысында ас қорытуға атсалысатын  ішек микрофлорасы желінген қызыл етпен байланысып, артерияарда холестерин түйінділерінің түзілуіне себеп болатындығы анықталды.  

Кливленд клиникасында жүрек-қантамыр аурулары бөлімінің басшысы Стэнли Хэйзеннің айтуынша, жаңа зерттеу профилактикалық диета тәсілін айтарлықтай өзгертуі мүмкін. Дұрыс тамақтану бойынша ұсыныстар әзірлеу кезінде, ішек микробиумы (адам ішектерінде тұратын микроағзалар жиынтығы) ішекке енетін азық-түліктерден ағзадағы метаболикалық процестерге елеулі әсер етуі мүмкін қосылыстардың барлық түрін жасайды.

20 жылдан астам уақытқа созылған және 120 мыңнан астам адамды қамтыған бұрынғы зерттеу көрсеткендей, тәулігіне 40 грамм қызыл ет жеу жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлім қаупін арттырады, тіпті  денеде май мен холестерин деңгейін қалыпты сақтағанның өзінде де.

Бекітілген механиммен, яғни, қызыл етті жеу мен жүрек-қантамырларын аурулары салдарынан болатын өлімнің ара-жігін ажыратып алу үшін,  Хэйзен мен оның әріптестері қызыл еттен жасалған тамақ қоспаларын L-карнитинін 77 еріктіге, оның ішінде 26 вегандар мен вегетариандарға ұсынды. Сынама нәтижесі көрсеткендей, L-карнитин қанда триметиламин-N-оксиді (TMAO) деңгейін жоғарылатады, ал бұл өз кезегінде артериялардың қабырғаларында  жиналып қалуы мүмкін холестеринді жою процесін баяулатады. Вегандар мен вегетариандықтардағы L-карнитинмен бірге диеталық қоспалар ет жеушілерге қарағанда едәуір аз болған.

Ғалымдар сондай-ақ вегетариандар мен ет жеушілердің ішек микробиумының құрамы айтарлықтай өзгеретінін анықтады. Зерттеудің авторларының айтуынша, етті тұрақты тұтыну ТМАО-да L-карнитинді өңдейтін бактериялардың өсуіне ықпал етеді.

Дәрігерлер жүрек-қантамыр жүйесінің жай-күйін тексеруге шешім қабылдаған клиниканың 2600 клиенттерінен  қандағы L-карнитин мен ТМАО деңгейін тексерді. L-carnitine және TMAO құрамы жоғары адамдар жүрек ауруынан зардап шегеді екен. Яғни, кейінірек ТМАО деңгейінің жоғарылауы ішек бактерияларының белсенді көбеюіне апарып соқтыратын көрінеді.

Зерттеушілер бұл нәтижелер тек қызыл ет жеушілер  үшін ғана емес, сондай-ақ L-carnitine диеталық қосымшаларына қызығатын адамдар үшін де салмақ азайтуға және спорттық өнімділікті жақсартуға көмектесетін қуат беретін заттар ретінде ұсынылады деп санайды. Ғалымдардың айтуынша, мұндай тағамдық қоспаларды қабылдаудың қажеті жоқ.

__Материалды медицина профессоры Алмаз Шарман дайындады.__


__Тегтер:__

Денсаулық 
Медицина{LANG}