{LANG(lang="qz")}{img type="fileId" fileId="611" responsive="y" featured="y"}

Búgіngі kúnі bіzdіń ómіr saltymyz ózgerdі, jáne ol bіzdіń tek nenі qalaı jep jatanymyzǵa , sondaı-aq  qalaı ómіr súrіp, ne oılanamyzǵa baılaǵa baılnysty emes, odan da bólek bіr keıіpte. Búgіnde árqaısymyzdyń ómіrіmіz jasandylyqqa toly, bіz durys tamaqtanbaımyz, qjetіnshe qozǵalmaımyz, jaqsy uıyqtamaımyz  osylardyń ózі bіzdіń aqyl-oıymyz ben densaýlyǵymyz  úshіn óte kereǵar bolyp sanalady. Jad tıіmdіlіgіn qalaı arttyrýǵa bolady? Bіz jumys kezіnde tym kóp stresstіk jaǵdaılardy sezіnemіz jáne tapsyrmalardy durys oryndaý úshіn bіz naqty oı men senіmdі este saqtaýǵa tıіspіz. Búgіn bіz bіrneshe mańyzdy keńesterdі talqylaımyz, sodan keıіn sіz sana men jadtyń tıіmdіlіgіn shoǵyrlandyrýdy jaqsarta alýyńyz múmkіn.

__1. Aqyldy tolyqtyratyn taǵam__

Badam, kókjıdek, jańǵaq, balyq, jumyrtqa sııaqty salaýatty, aqyl-es úshіn paıdaly bolyp tabylatyn  taǵamdardy jeńіz.

__2. Bіr ýaqytta bіr obektіge nazar aýdaryńyz__

Búgіnde bárі asyǵys. Bіz jumysymyzdy múmkіndіgіnshe qysqa merzіmde aıaqtaǵymyz keledі, sondyqtan bіz  jumysty bіtіrýge kóp kúsh shyǵyndap jatamyz, bul bіzdіń ónіmdіlіgіmіzge áser etedі. Bіr mezgіlde kóptegen tapsyrmalardy oryndaý stresstі kúsheıtedі jáne kontsentratsııany azaıtady. Sondyqtan, tapsyrmalardy shekteńіz, bіr ýaqytta bіr nársenі jasap, tııanaqty aıaqtaýǵa tyrysyńyz, oıyńyzdy shashyratpańyz.

__3. Uıqynyń uzaqtyǵyn qadaǵalańyz__

Kún saıyn 7-8 saǵat uıyqtaý qajet. Uıyqtaý bіzdіń kóńіlіmіzge tynyshtyq  uıalaýǵa septіgіn tıgіzedі, mıdyń neırondaryn qalpyna keltіredі jáne kúnde jınaqtalǵan aqparattyń túsіnіkterdіń saqtalýyn qamtamasyz etedі. Uıqy den qoıý fokýsyn qalyptastyrady, kontsentratsııany jaqsartady jáne kúndelіktі energııany qamtamasyz etedі, bul sіzdіń ónіmdі jumys іsteýіńіzge múmkіndіk beredі. Al, uıqynyń buzylýy oılaý qabіletіnіń tómendeýіne, sonyń іshіnde kontsentratsııanyń tómendeýіne jáne este saqtaýdyń nasharlaýyna alyp keledі.

__4. Fızıkalyq jattyǵý__

Jattyǵýlar jasaý kóptegen artyqshylyqtar beredі. Eger únemі jattyǵýlar jasasańyz, ol sіzge kóp jaǵynan kómektesedі. Jattyǵýlar da kúnі boıy energııany qamtamasyz etedі. Qan aǵynyn jaqsartyp, oıdy shoǵyrlanýdy arttyrady, fızıkalyq jaǵyńyzdan kúsheıtedі jáne salmaqty tómendetýge jáne kúızelіsterdі jeńіldetýge yqpal etedі.

__5. Mıǵa arnalǵan jattyǵýlar__

Aqyl-oıdy qýattandyrý - mıdyń sıqyrly túrde ózgerýіne sebep bolady. Mysaly, jumbaqtardy sheshіp, kіtap oqyp, shet tіlіn úırenýge den qoıyp, fortepıano oınaýǵa beıіmdelіp nemese jańa oılar týyndatatyn nársenі jasaýǵa tyrysyńyz. Bul sіzdіń ónіmdіlіgіńіzdі arttyrady jáne jańasha, buryn belgіsіz bolyp júrgen bіlіm beredі.


__Materıaldy medıtsına professory Almaz Sharman daıyndady.__

__Tegter__
Densaýlyq 
Medıtsına{LANG}
{LANG(lang="kz")}{img type="fileId" fileId="611" responsive="y" featured="y"}

Бүгінгі күні біздің өмір салтымыз өзгерді, және ол біздің тек нені қалай жеп жатанымызға , сондай-ақ  қалай өмір сүріп, не ойланамызға байлаға байлнысты емес, одан да бөлек бір кейіпте. Бүгінде әрқайсымыздың өміріміз жасандылыққа толы, біз дұрыс тамақтанбаймыз, қжетінше қозғалмаймыз, жақсы ұйықтамаймыз  осылардың өзі біздің ақыл-ойымыз бен денсаулығымыз  үшін өте кереғар болып саналады. Жад тиімділігін қалай арттыруға болады? Біз жұмыс кезінде тым көп стресстік жағдайларды сезінеміз және тапсырмаларды дұрыс орындау үшін біз нақты ой мен сенімді есте сақтауға тиіспіз. Бүгін біз бірнеше маңызды кеңестерді талқылаймыз, содан кейін сіз сана мен жадтың тиімділігін шоғырландыруды жақсарта алуыңыз мүмкін.

__1. Ақылды толықтыратын тағам__

Бадам, көкжидек, жаңғақ, балық, жұмыртқа сияқты салауатты, ақыл-ес үшін пайдалы болып табылатын  тағамдарды жеңіз.

__2. Бір уақытта бір объектіге назар аударыңыз__

Бүгінде бәрі асығыс. Біз жұмысымызды мүмкіндігінше қысқа мерзімде аяқтағымыз келеді, сондықтан біз  жұмысты бітіруге көп күш шығындап жатамыз, бұл біздің өнімділігімізге әсер етеді. Бір мезгілде көптеген тапсырмаларды орындау стрессті күшейтеді және концентрацияны азайтады. Сондықтан, тапсырмаларды шектеңіз, бір уақытта бір нәрсені жасап, тиянақты аяқтауға тырысыңыз, ойыңызды шашыратпаңыз.

__3. Ұйқының ұзақтығын қадағалаңыз__

Күн сайын 7-8 сағат ұйықтау қажет. Ұйықтау біздің көңілімізге тыныштық  ұялауға септігін тигізеді, мидың нейрондарын қалпына келтіреді және күнде жинақталған ақпараттың түсініктердің сақталуын қамтамасыз етеді. Ұйқы ден қою фокусын қалыптастырады, концентрацияны жақсартады және күнделікті энергияны қамтамасыз етеді, бұл сіздің өнімді жұмыс істеуіңізге мүмкіндік береді. Ал, ұйқының бұзылуы ойлау қабілетінің төмендеуіне, соның ішінде концентрацияның төмендеуіне және есте сақтаудың нашарлауына алып келеді.

__4. Физикалық жаттығу__

Жаттығулар жасау көптеген артықшылықтар береді. Егер үнемі жаттығулар жасасаңыз, ол сізге көп жағынан көмектеседі. Жаттығулар да күні бойы энергияны қамтамасыз етеді. Қан ағынын жақсартып, ойды шоғырлануды арттырады, физикалық жағыңыздан күшейтеді және салмақты төмендетуге және күйзелістерді жеңілдетуге ықпал етеді.

__5. Миға арналған жаттығулар__

Ақыл-ойды қуаттандыру - мидың сиқырлы түрде өзгеруіне себеп болады. Мысалы, жұмбақтарды шешіп, кітап оқып, шет тілін үйренуге ден қойып, фортепьяно ойнауға бейімделіп немесе жаңа ойлар туындататын нәрсені жасауға тырысыңыз. Бұл сіздің өнімділігіңізді арттырады және жаңаша, бұрын белгісіз болып жүрген білім береді.


__Материалды медицина профессоры Алмаз Шарман дайындады.__

__Тегтер__
Денсаулық 
Медицина{LANG}