(716,'','Пирсинг салудағы қауіпсіздік ережелер (татуировка және пирсинг салу студияларында пирсинг салу кезіндегі қауіпсіздік шаралардың тізімі)','','','kz','s','',0,'',2445,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776640,1574312640,1542776731,'Егер сіз өзіңіздің денеңізге тату немесе пирсинг салғыңыз келсе, онда алдымен өзін жақсы ұсынған студиялардың біріне барыңыз.','Егер сіз өзіңіздің денеңізге тату немесе пирсинг салғыңыз келсе, онда алдымен өзін жақсы ұсынған студиялардың біріне барыңыз.\r\n\r\nСодан соң келесілерге көз жеткізіңіз немесе сұрап алыңыз:\r\n\r\n•	Студия таза ма? Барлығы толығымен таза болуы керек (сонымен қатар жуынатын бөлмесі де).\r\n•	Студия қандай стерилдеу процедурасын қолданады? Аталмыш процедуралар сипатталған ба немесе нұсқаулықтары бар ма? Сұрап алыңыз.\r\n•	Қайта қолданатын құралдарды стерилдеуге арналған автоклав қолданыла ма? Автоклав – бұл қыздыру арқылы стерилдеуге қолданылатын машина. Қайта қолданылатын құралдар міндетті түрде стерилденіп, стерилдік сиымдылықтарда сақталуы керек\r\n•	Стерилдеуге болмайтын құралдармен қалай жұмыс істейді? Автоклав көмегімен стерилдеуге болмайтын құралдар немесе аспаптарды әр пайдаланғаннан кейін дезинфекциялаушы немесе ағартқыш ерітіндімен зарарсыздандыру керек.\r\n•	Пирсингке қолданылатын инелер стерилденген бе? Инелер стерилді пакетте сақталуы керек, бір рет қана пайдаланылып қолданылғаннан кейін қауіпсіз контейнерге тасталынуы керек.\r\n•	Тату немесе пирсинг жсаушы адам қандай дайындықтан өтеді?\r\n•	Тату немесе пирсинг жасаушы адам стерилді қолқап кие ме? Әрбір процедураға жаңа стерилді қолқап пайдалануы қажет. Оператордың қолқап киер алдында қолын жуғанына көз жеткізіңіз. Процедура барысында оператор телефонмен сөйлессе немесе басқа нәрселермен айналысса қолғабын ауыстыруын сұраңыз.\r\n•	Процедура барысында пирсингке арналған пистолет қолданылады ма? __ЕШҚАШАН пистолеттің көмегімен пирсинг жасатпаңыз!__ Бұл құралдар асқыну қаупін тудырады, өйткені оны процедура арасында стерилдеуге болмайды.\r\n•	Пирсингке қандай әшекейлер қолданылады? Тек аллергенді емес әшекейлер қолданыңыз. Жаңадан жасалған пирсингке тек хирургиялық, тот баспайтын болат, алтын, күміс, ниобиум,титаннан жасалған әшекейлер пайдаланады.\r\n•	Никельден немесе жезбен қапталған әшекейді пайдаланбаңыз.\r\n•	Қолданылмаған және автоклавта стерилденбеген әшекейді таңдаңыз. \r\n\r\nЖалпы пирсинг индустриясы қадағаланбаса да, денсаулық сақтауға қатысты болғасын олар гигиеналық стандартқа сай, тату тәжірбиесінің қауіпсіздігіне кепілдік беруі керек. Сіз барғалы отырған немесе қызметін пайдаланып жүрген студияға шағымдардың бар-жоғын өзіңіздің қалалық денсаулық сақтау департаментінен немесе санитарлық-эпидемиологиялық қызметтен тексеріңіз.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nтатуировка\r\nпирсинг\r\nтату салудағы қауіпсіздік шаралары\r\nавтоклав\r\nқолданылған құралдарды стерилдеу\r\nасқыну қаупі\r\n','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(717,'','Бет нервісінің шеткі салдануы ','','','kz','s','',0,'',832,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776700,1574312700,1542776776,'__Беттің бір жағындағы бұлшықеттің әлсіздігі немесе салдануы__ - бұл дәм сезуге, жас түзілу және сілекей түзілуге әсер ететін беттің бір жағының салбырауына әкеп соқтырады.','__Беттің бір жағындағы бұлшықеттің әлсіздігі немесе салдануы__ - бұл дәм сезуге, жас түзілу және сілекей түзілуге әсер ететін беттің бір жағының салбырауына әкеп соқтырады.\r\n\r\nКөптеген жағдайда беттің шеткі салдануы беттің бір жағындағы бұлшықет нервінің қабынуына байланысты пайда болады. Қабынудың себебі белгісіз, бірақ вирусты инфекциялармен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nБет нервісінің шеткі салдануы кенеттен, жиі түнде пайда болып, әдетте емдеусіз өздігінен бірнеше апта аралығында жазылады немесе жақсарады. Құрғаудан немесе жарақаттан сақтану үшін түнге қарай көзге зақымдалған аймаққа таңғыш байлаймыз. Қабынуды төмендету үшін дәрігер кортикостероидтар тағайындауы мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nбет бұлшықетінің салдануы\r\nшеткі салдану\r\nбет нервісі\r\nбұлшықет әлсіздігі\r\nбет бұлшықетінің салдану себебі\r\nкортикостероидтар\r\n\r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(718,'','Перифериялық нейропатия ','','','kz','s','',0,'',1008,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776760,1574312760,1542776884,'__Перифериялық нейропатия__ – мидың қимыл қозғалысты бақылайтын, бұлшықет қызметіне жауап беретін қозғалыс нервтеріне, сондай-ақ вибрацияға, температураға, сезімталдыққа, ауырсынуға жауап беретін сезімтал нерв қызметтерінің жалпы жоғалуымен сипатталады. Перифериялық нейропатия негізінде табанды, ақяқ-қолды зақымдайды.','__Перифериялық нейропати__я – мидың қимыл қозғалысты бақылайтын, бұлшықет қызметіне жауап беретін қозғалыс нервтеріне, сондай-ақ вибрацияға, температураға, сезімталдыққа, ауырсынуға жауап беретін сезімтал нерв қызметтерінің жалпы жоғалуымен сипатталады. Перифериялық нейропатия негізінде табанды, ақяқ-қолды зақымдайды.\r\n\r\nСимптомдары біртіндеп пайда болады және мыналарды қамтиды:\r\n\r\n•	Жансыздану, күйдіру мен шаншу;\r\n•	Сезімталдықтың жоғалуы;\r\n•	Зақымдалған аймақта ауырсыну.\r\n\r\nПерифериялық нейропатия диабет тәрізді зат алмасу бұзылысын, АИТВ тәрізді қабыну үрдісін шақыруы мүмкін. Басқа да себептерге токсикалық заттардың әсері мен белгілі бір дәрілік препараттарға реакцияның болуын жатқызуға болады.\r\n\r\nПайда болған себептерге байланысты ем тағайындалады. Егер нервтің зақымдалуы жеңіл болса, Перифериялық нейропатияны себептері бойынша емдеу бәсеңдетеді.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nперифериялық нейропатия\r\nқолдың жансыздануы\r\nтабанның жансыздануы\r\nқолдың шаншуы\r\nтабандағы шаншу\r\nсезімталдықтың жоғалуы\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(719,'','Перикардит','','','kz','s','',0,'',2230,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776880,1574312880,1542777008,'__Бұл не? Перикардит__ - бұл перикардтың (жүректің айналасындағы қорғап тұратын қалтаның) қабынуы. Перикардит перикардия мен жүрек арасында сұйықтықтың аномальді бөлінуінен  пайда болуы мүмкін (перикардиальды эффузия).','__Бұл не? Перикардит__ - бұл перикардтың (жүректің айналасындағы қорғап тұратын қалтаның) қабынуы. Перикардит перикардия мен жүрек арасында сұйықтықтың аномальді бөлінуінен  пайда болуы мүмкін (перикардиальды эффузия).\r\n\r\n__Перикардиттің себебі.__ Перикардиттің ең көп тараған себебі вирустық инфекция болып табылады. Тағы бір маңызды себеп - миокард инфарктісі, сондай-ақ ревматикалық жүрек ауру. Перикардит бактериялық инфекциядан - ревматикалық жүрек ауруынан, мерезден, туберкулезден және саңырауқұлақ секілді инфекциялардан туындауы мүмкін. Уремияның бүйректің бұзылуына байланысты несепнәр жинауымен байланысты болғандықтан, ол да перикардитке ұрындыруы мүмкін. Радиотерапия, онкологиялық аурулар және жүрек-қан тамырлары операциялары да перикардитті тудыратын себептер тізіміне кіреді.\r\n\r\n__Перикардиттің симптомдары:__ Ортаңғы немесе кеудедің сол жағында  кенеттен қатты ауырсыну туындайды, ол  мойынға, арқаға, иыққа және қолға таралуы мүмкін. Терең тыныс алу, қозғалыс немесе жату кезінде ауырсынуы жиі күшейеді. Тізерлеп отырған кезде ауруы аздап басылуы мүмкін.\r\n\r\nБасқа симптомдары – аздап дене қызуы көтеріліп, жалпы әлсіздік сезімі немесе шаршау, депрессия және азғаған есеңгіреулер болуы мүмкін.\r\n\r\nПерикардитке электрокардиографияның (ЭКГ) көмегімен __диагноз__ қойылады. Рентгендік зерттеу арқылы перикардиядағы сұйықтықты орнатуға мүмкіндік туады. Периардитті емдеу қабынуды азайтатын және ауырсынуды жеңілдететін дәрілерді, ал бактериялық инфекция кезінде антибиотиктерді қамтуы мүмкін. Егер сұйықтықтың жинақталуы болса - оны алып тастау ұсынылады (ағызу).\r\n\r\n__Салдары.__ Перикардит көбінесе  жазылады, жүрекке зиян келтіре қоймайды. Алайда, егер перикардит кезінде сұйықтықтың жинақталу процессі жылдам жүрсе, онда жүректе қысым сирек күшейеді, одан жүрек тоқтауы мүмкін, ондай кезді «жүрек тығындалуы» деп атайды. Жедел перикардит жүректің қалыпты жұмысына кедергі келтіретін тігісті өзінен кейін қалдырады. Бұл жағдай жиі хирургиялық араласуды қажет ететін созылмалы констриктивті перикардит деп аталады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nперикардиттің пайда болу себептері\r\nперикардия\r\nревматикалық жүрек ауруы\r\nтуберкулез\r\nперикардиттің белгілері\r\nжүрек тығындысы\r\nконструктивтік перикардит\r\nхирургиялық операция\r\n\r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(720,'','Ұршық буыны сүйектерінің сынуы','','','kz','s','',0,'',584,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777000,1574313000,1542777042,'__Ұршық буыны сүйектерінің сынуы__ – бұл сан сүйегінің жоғарғы бөлігінің, яғни сан сүйегі мен жамбас сүйегінің қосылған жерінің сынуы (ұршық буынында). Ұршық буыны сүйектерінің сынуы көбіне сан сүйегінің мойын жағынан төмен және ұршықаралықтан сәл төмен аумақта кездеседі.  Көптеген жағдайда ұршық буыны сүйектері толығымен сынады. Толық емес сынуы да болуы мүмкін (сынық түріне байланысты), бірақ бұл жағдай кең таралмаған және ол рентгендік зерттеуде көрінбеуі де ықтимал. ','__Ұршық буыны сүйектерінің сынуы__ – бұл сан сүйегінің жоғарғы бөлігінің, яғни сан сүйегі мен жамбас сүйегінің қосылған жерінің сынуы (ұршық буынында). Ұршық буыны сүйектерінің сынуы көбіне сан сүйегінің мойын жағынан төмен және ұршықаралықтан сәл төмен аумақта кездеседі.  Көптеген жағдайда ұршық буыны сүйектері толығымен сынады. Толық емес сынуы да болуы мүмкін (сынық түріне байланысты), бірақ бұл жағдай кең таралмаған және ол рентгендік зерттеуде көрінбеуі де ықтимал. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nұршық буыны сүйектерінің сынуы \r\nсан сүйегінің мойны\r\nұршық буыны\r\nрентгендік зерттеу\r\n','translator',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(721,'','Бұғананың сынуы','','','kz','s','',0,'',3513,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777060,1574313060,1542777167,'Бұғана дегеніміз не?\r\n\r\nБұғана - иық буынының негізгі сүйектерінің бірі. Ол иықты ұстап тұрады және шынтақпен және топшы-бұғаналық буынмен бірге тұрақтылықты және иықты күшпен қамтамасыз етеді.','Бұғана дегеніміз не?\r\n\r\nБұғана - иық буынының негізгі сүйектерінің бірі. Ол иықты ұстап тұрады және шынтақпен және топшы-бұғаналық буынмен бірге тұрақтылықты және иықты күшпен қамтамасыз етеді. Бұғаналар сонымен қатар мойын мен иық аймағындағы нервтер мен қан тамырларын қорғайды.\r\n\r\n__Бұғананың  сынуына не себеп болады?__\r\n\r\nБұғананың сынуы, әдетте, қолды тіреп құлағанда немесе бұғана не, иықпен тікелей байланыста болғаннан орын алып жатады.. Бұл көбінесе футбол, күрес немесе хоккей сияқты спорт түрлерімен айналысушылар арасында жиі туындап жататын жағдай.\r\nБұғана - жиі сынуға бейім сүйектердің бірі. Көптеген жағдайларда 13-пен 20 жас аралығындағы жастар бұғанасын сындырып алады, жас балалар да ойынап жүріп бұғанасын сындырып алуы мүмкін.\r\n\r\n__Сынған бұғананың симптомдары:__\r\n\r\n•	Бұғана жақпен құлап түсіп немесе бұғана не, иық аймағын соғып алғаннан кейін дереу ауырсыну.\r\n•	Ауырсыну салдарынан зардап шеккен қолды көтере алмау.\r\n•	Зақымдалған қолды көтеруге тырысқанда қысым сезіледі.\r\n\r\nЗақымдалған иық әрдайым орнынан кете бермейді, бірақ деформация орын алса, бұл томпақ болып көрінуі мүмкін немесе топша-бұғаналық буынның дәл үштінде ісік пайда болады. Сүйектің теніні тесіп өту жағдайлары сирек орын алады, бірақ ол теріні томпайтып итеріп алуы мүмкін, ол жерге қалқа тәрізді ісік жиналып қалады. \r\n \r\nБұғананың сынуы әдетте ауыр жарақат болып есептелмейді. Бұғананың ынуы кейде ғана  өкпеге немесе қабырғаға зақым келтіруі мүмкін, немесе қолдың қозғалуына кедергі жасап қалуы ықтимал, ал кейде қолыңыздағы салқындық пен ұйымалық сезімдерін тудыруы мүмкін нервтерді немесе қан тамырларын қысып қалуы да ғажап емес.\r\n\r\n__Бұғананың сынғанын анықтау__\r\n\r\nДәрігер әдетте сұрақтарды қою және науқасты қарау арқылы бұғананың сынығын анықтай алады. Дәрігер мыналарды тексереді:\r\n\r\n•	Зақымдалған аймақтан томпайған жерлер мен ісіктерді іздейді.\r\n•	Қан ағымы - импульсты есептеп, терінің түсін тексеріп және температураны өлшейді.\r\n•	Нерв және қан тамырларына зиян келген-келмегенін анықтайды.\r\n•	Иық пен басқа буындарды қозғалту мүмкіндігін қарайды.\r\n•	Иық бұлшықеттерінің күші тексереді.\r\n\r\nДәрігер әдетте сынықтың орнын және ауырлық дәрежесін анықтау үшін рентгеннен өткізеді.\r\n\r\n__Емдеу әдісі__\r\n\r\nКөптеген жағдайларда сынған бұғана өздігінен емделеді және сирек жағдайда операцияны талап етеді. Сүйекті емдеу кезінде қол мен иықтың қозғалмауын қамтамасыз ету үшін мықты байламмен байлап қояды.. Ересек адам бірнеше күннен, аптаға дейін мықты ұстап тұратын киім киюі керек; балаға 3-4 апта қажет болуы мүмкін. Сондай-ақ, әсіресе балалар үшін, сегізге ұқсатып айқастырып таңғышты байлауға болады. Кейде кейде иықты дұрыс қалыпта ұстау үшін таңғышты түзету қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nСодан кейін қарапайым жаттығуларды бастай беруге және ауырсынуды туындатпаса жаттығуларды е бірте-бірте күшейте беруге де болады. Дәрігерден жаттығуды бастау туралы сұрап алыңыз. Егер ол ерте басталса, бұғананың сынығы дұрыс емделмеуі мүмкін. Егер иықты оңай жылжыту мүмкін болмаса және иық мықты болмаса, белсенді адамдар спортпен және басқа да іс-шаралармен айналыса алмайды.\r\n\r\nАспирин, ибупрофен немесе нафроксен сияқты ацетаминофенді немесе стериойдты емес қабынуға қарсы препараттарды ауруды жеңілдету үшін қолдануға болады. Рей синдромына байланысты 20 жасқа толмаған адамдарға аспирин беруге болмайды.\r\n\r\nАуыр сынықтарда хирургиялық араласулар ұсынылуы мүмкін.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nбұғананың сынуы\r\nиық буыны\r\nбұғана сынығының симптомдары\r\nнервтің зақымдалуы\r\nқолдың терлеуі\r\nқолдың ұюы\r\nбұғана сынуының емделуі\r\n\r\n','admin',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(722,'','Сан сүйегінің сынуы ','','','kz','s','',0,'',553,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777120,1574313120,1542777219,'__Сан сүйегінің сынуы__ – бұл сан сүйегінің жоғары бөлігінің, яғни сан сүйегі мен жамбас сүйегінің қосылған жерінің сынуы (ұршық буынында) болып табылады. Сан сүйегінің сынуы көбіне сан сүйегінің мойын жағынан төмен және ұршықаралықтан  сәл төмен аумақта кездеседі.  Көптеген жағдайда сан сүйегі толығымен сынады. Толық емес сынуы да болуы мүмкін (сынық түріне байланысты), бірақ бұл жағдай кең таралмаған және ол рентгендік зерттеуде көрінбеуі де ықтимал.','__Сан сүйегінің сынуы__ – бұл сан сүйегінің жоғары бөлігінің, яғни сан сүйегі мен жамбас сүйегінің қосылған жерінің сынуы (ұршық буынында) болып табылады. Сан сүйегінің сынуы көбіне сан сүйегінің мойын жағынан төмен және ұршықаралықтан  сәл төмен аумақта кездеседі.  Көптеген жағдайда сан сүйегі толығымен сынады. Толық емес сынуы да болуы мүмкін (сынық түріне байланысты), бірақ бұл жағдай кең таралмаған және ол рентгендік зерттеуде көрінбеуі де ықтимал.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nсан сүйегінің сынуы\r\nұршық буыны\r\nсан сүйегінің мойны\r\nрентгендік зерттеу\r\n','translator',46,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(723,'','Жатыр түтіктерін байлау','','','kz','s','',0,'',498,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777180,1574313180,1542777266,'__Жатыр түтіктерін байлау__ – бұл тұрақты түрде жүктіліктің алдын алуға (стерилдеу) әйел адамдарға жасалатын операцияның түрі. Жатыр түтіктерін байлағанда ұрықтанудың алдын алу мақсатында фаллопий түтігі жабылып, ол шәуеттің аналық жасушаға түсуін алдын алады.','__Жатыр түтіктерін байлау__ – бұл тұрақты түрде жүктіліктің алдын алуға (стерилдеу) әйел адамдарға жасалатын операцияның түрі. Жатыр түтіктерін байлағанда ұрықтанудың алдын алу мақсатында фаллопий түтігі жабылып, ол шәуеттің аналық жасушаға түсуін алдын алады.\r\n\r\nФаллопий түтігі алынып тасталуы, қысқыштармен жабылуы, байлануы мүмкін. Сондай-ақ оның ұштары күйдіру арқылы дәнекерленуі мүмкін.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nжатыр түтігін байлау\r\nжүктіліктің алдын алу\r\nстерилдеу\r\nфаллопий түтігі\r\nұрықтану\r\n','translator',63,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(724,'','Тістің түсуі кезіндегі көрсетілетін алғашқы көмек ','','','kz','s','',0,'',2106,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777240,1574313240,1542777599,'Көптеген жарақаттар нәтижесінде тістің түсуі өз кезегінде басқа тістер немесе ауыз қуысының басқа құрылымдарының (мысалы, таңдай, иек немесе беттің) жарақаттануы мүмкін. Түскен тістің орнына жаңа тұрақты тіс қоюға болады (реимплантант). Егер отыз минут ішінде тісті реимплантацияласа, жақсы нәтижеге қол жеткізуге болады. Ал екі сағат өткеннен кейін сәтті имплантациялау мүмкіндігі азады.','Көптеген жарақаттар нәтижесінде тістің түсуі өз кезегінде басқа тістер немесе ауыз қуысының басқа құрылымдарының (мысалы, таңдай, иек немесе беттің) жарақаттануы мүмкін. Түскен тістің орнына жаңа тұрақты тіс қоюға болады (реимплантант). Егер отыз минут ішінде тісті реимплантацияласа, жақсы нәтижеге қол жеткізуге болады. Ал екі сағат өткеннен кейін сәтті имплантациялау мүмкіндігі азады.\r\n\r\n1. __Тісті тауып алыңыз.__\r\n\r\n•	Сүт тістерге: қансырауды тоқтату үшін таза дәкені қызыл иекке және тіс ойысына қойып, 15 минут аралығы ұстап тұрыңыз. Сүт тістер қайта имплантацияланбайды, өйткені имплантациялау өсіп келе дамитын тұрақты тістердің дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Егер баланың тісі түсуге дайын тұрса да, оны міндетті түрде стоматологқа көрсету керек.\r\n•	Тұрақты тістерге: Таза дәкені қойып, төмендегі сипатталған қадамдарды орындаңыз.\r\n\r\n2. Тісіңізді абайлап тістің жоғарғы жағынан ұстап (тіссауыттан) ағынды сумен __шайыңыз__. Тісті ысқыламаңыз және тіс түбірінен ұстамаңыз.\r\n\r\n3. Стоматологқа тасымалдау үшін тісіңізді қажетті түрде __дайындаңыз__.\r\n\r\n•	Ең жақсы тасымалдау әдісі – бұл тісті өз ойысына қою. Абайлап тісіңізді өзінің қалыпты орнына қойыңыз. Сәл шығып тұрса да, оған алаңдамаңыз.Тісті ұстап тұру үшін таза дәкені немесе ылғалданған шәй қалташасын тісіңізбен тістеңіз. Тасымалдау кезінде тісіңізді ойысында саусағыңызбен ұстап тұрыңыз. Ересек адам немесе жасөспірімдер тісін қызыл иек пен ұрт арасында немесе тіл астында жұтып қоймауға тырысып ұстауына болады (кішкентай жастағы балаларға мұны жасауға болмайды).\r\n•	Егер ересек адам немесе бала тісін ойысында ұстап тұруға өте мазасыз болса, онда сүтке салыңыз. Сүт болмаған жағдайда суға немесе Ханка немесе Save-A-Tooth секілді дәрігердің рецептінсіз жіберілетін ерітінділерге салыңыз.\r\n•	Тісті тұзды суға, алкоголь немесе ауыз шайқауға арналған сұйықтықтарға салуға болмайды.\r\n\r\n4.  __Емдеуді ұйымдастыру үшін тез арада стоматологқа хабарласыңыз.__ Егер хабарласуға мүмкіндік болмаса, тез арада жедел жәрдем көмегімен бару керек. Тісті ұмытып кетпегеніңізге көз жеткізіңіз.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nжарақат\r\nтістің түсуі\r\nсүт тістер','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(725,'','Паронихия (тырнақ көбесінің қабынуы) - тырнақтың айналасындағы терінің инфекциясы','','','kz','s','',0,'',1465,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777660,1574313660,1542777808,'Бұл не? Паронихия - тырнақ айналасында терінің инфекциясы (саңырауқұлaқтық немесе бактериялық). Бұл, қан айналымының бұзылуының, псориаздың немесе дерматит инфекцияның салдарынан болуы мүмкін. Негізгі себебі саңрауқұлaқ тұқымының Candida albicans бактериялары болып табылады.\r\n','Бұл не? Паронихия - тырнақ айналасында терінің инфекциясы (саңырауқұлақтық немесе бактериялық). Бұл, қан айналымының бұзылуының, псориаздың немесе дерматит инфекцияның салдарынан болуы мүмкін. Негізгі себебі саңрауқұлақ тұқымының Candida albicans бактериялары болып табылады.\r\n\r\n__Оның симптомдары қандай?__ Жедел жағдайларда қызару немесе ісіну белгілері кенеттен пайда болуы мүмкін және қысқа уақытта орын алады. Созылмалы жағдайларда симптомдар үздіксіз немесе мезгіл-мезгілімен пайда болуы мүмкін. Созылмалы паронихия –  кәсіби ыдыс жуушылардың, кір жуатындардың, бармендер мен шаштараздардың арасында кездесіп жатады. Өйткені инфекциялану суға қолды  жиі малғаннан, қырыну кезінде кесіп алғаннан, немесе тырнақты тазалау барысында сызып алғаннан болып қалуы мүмкін.\r\n\r\nНе істеу керек? Үй жағдайында көзге көрінбейтін, кішігірім қызарулар немесе ісінулер абайлап тазалап тұрса, кетіп қалады,  Кейбір жағдайларда жергілікті антибиотиктермен немесе антигенді заттармен емдеу қажет болуы мүмкін. Кейде дәрігерге емдеу үшін  кішкентай хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін  - зардап шеккен аймақты дренаждау керек болуы ықтимал.\r\n\r\n\'\'__Теріңіздің дұрыс емделу жолдарын білу үшін не одан да күрделі араласу қажет екенін талқылау үшін жергілікті тері ауруларының маманымен хабарласыңыз.__\'\'\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nтері зақымдануы\r\nсаңырауқұлақ инфекциясы\r\nбактериялық инфекция\r\nпсориаз\r\nдерматит\r\nпаронихия белгілері\r\nкәсіби аурулар\r\nхирургиялық араласулар\r\nдренаж\r\n\r\n','admin',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(726,'','Сал ауруы ','','','kz','s','',0,'',841,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777780,1574313780,1542777848,'__Сал ауруы__ – нерв қызметі мен бұлшықет күшінің жоғалуының нәтижесінде пайда болатын қимыл-қозғалыс қабілетінің болмауы. Бұлшықет нерві жарақат немесе ауру әсерінен мида немесе дененің басқа бөлігінде зақымдалған жағдайда, аталмыш нервтер немесе жасушалармен бақыланатын мидың бөлігі қызметін тоқтатады.    ','__Сал ауруы__ – нерв қызметі мен бұлшықет күшінің жоғалуының нәтижесінде пайда болатын қимыл-қозғалыс қабілетінің болмауы. Бұлшықет нерві жарақат немесе ауру әсерінен мида немесе дененің басқа бөлігінде зақымдалған жағдайда, аталмыш нервтер немесе жасушалармен бақыланатын мидың бөлігі қызметін тоқтатады.    \r\n\r\nЗақымдану қызметтің аздап немесе айтарлықтай, сондай-ақ тұрақты немесе уақытша жоғалуына әкелуі мүмкін.\r\n\r\nСал ауруы ауырлық дәрежесі мынадай келеді:\r\n\r\n•	Зақымданған нерв жасушалардың типіне, егер сал мидың зақымдануымен шақырылған жағдайда мидың зақымдану көлеміне байланысты.\r\n•	Кері қанайналым жылдамдығына, яғни нервтегі қысымның нашарлауына, проблема туындатқан аурудың жазылуына байланысты. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nқимыл-қозғалыс қабілетсіздігі\r\nнерв қызметінің жоғалуы\r\nмидың зақымдалуы\r\nуақытша салдану\r\nтұрақты салдану\r\n','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(727,'','Панкреатит','','','kz','s','',0,'',2130,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777840,1574313840,1542777898,'Панкреатит – бұл асқазанның жоғарғы бөлігінде орналасқан, ас қорфту ферменттері мен инсулин  бөліп шығаратын асқазан үсті безі (ұйқы безінің) қабынуы.  Панкреатит күтпеген жерден іште ауырсынуды, жүpектің айнуын және құсуды және қалтырауды тудыруы мүмкін.','Панкреатит – бұл асқазанның жоғарғы бөлігінде орналасқан, ас қорфту ферменттері мен инсулин  бөліп шығаратын асқазан үсті безі (ұйқы безінің) қабынуы.  Панкреатит күтпеген жерден іште ауырсынуды, жүректің айнуын және құсуды және қалтырауды тудыруы мүмкін.\r\n\r\nПанкреатиттің ең көп таралуының себебі – шамадан тыс ішімдік ішу мен ұйқы безінен аш ішектің басталған жеріне (он екі елі ішекке) дейін өт қабы тастарынің (тас түйіршіктерінің) арнаға жинатып, тіреліп қалуы болып табылады. Панкреатиттің басқа себептері инфекциялар, жарақаттар немесе белгілі бір дәрілер. Бұл ауру күтпеген жерден тап беруі мүмкін (өткір) немесе ұзақ мерзімді болуы мүмкін, мезгіл-мезгіл қайталанып та тұрады (созылмалы сипатта). Ұйқы безінің зақымдануы ауыр азаптан, ауыр есеңгіреуге дейін туындауы мүмкін. Пациенттердің арасында әйелдер көп: бұл, әдетте, холелитияс ауруы мен майдың метаболизмінің бұзылуына байланысты да орын алады. Пациенттердің едәуір бөлігі қарт және ұлғайған жастағы адамдар.\r\n\r\nПанкреатиттің негізгі көріністері: ұйқы безінің бас жағы зақымдалғанда, іштің оң жақ жоғарғы жартысы ауырады;  ұйқы безі айрықша зақымданғанда – төстің төменгі жағы ауырады;  ұйқы безінің құйрық жағы  зақымданғанда – сол жақ қабырғалар ауырады; егер ұйқы безі түгелдей дерлік зақымданса, өмірге қауіп төнеді.   \r\n\r\nҮлкен дәреті кезінде тітіркену сезімі болады. Үлкен дәретінде қорытылмаған тамақ қалдықтары болады және сыртқы көрінісі ботқа кейпіне ұқсап тұрады. Нәжіс көлемі жағынан көп болып көрінеді. Жағымсыз иісі мүңкіп тұрады. Дәретхана унитазына әбден шашырауы мүмкін, оны жууда оңайға соқпайды. \r\n\r\nЕмханалық жағдайда емдеуде ауруды басатын дәрілер мен сұйықтықтар тамыр арқылы ішке енгізіледі, клиникалық жағдайы оңалмайынша, ісінген ұйқы безі жойылмайды. Панкреатитті одан айын асқынырмау үшін, тамақ түтікше арқылы берілуі мүмкін, ал алдын алу үшін антибиотиктер қолданылады. Адамдардың көпшілігі панкреатитпен толық емделсе де, қан кету, инфекциялану, ағзалық жетіспеушілік сияқты асқынулар орын алуы мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nөткір панкреатит\r\nсозылмалы панкреатит\r\nалкогольді асыра пайдалану\r\nпанкреатит асқынулары\r\nпанкреатиттің емі\r\n','admin',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(728,'','Секс, иіс түйсігі, иммундық гендер және эволюция','','','kz','s','',0,'',5173,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542777960,1574313960,1542778123,'Ер де, әйел де бес негізгі сезіммен жаралған - көру, есту, иіс сезу, түйсік, дәм ажырату және сенсорлы сигналдарды қабылдау қабілетіне ие. Бұл сезімдер физикалық жақындасуда  үлкен рөл атқарады. Бұл, әсіресе, ұзақ уақыт бойы ғылыми зерттеу саласынан тыс қалған жыныстық тартымдылықтың ең күшті ингредиенттерінің бірі болып табылатын әйелдік өткір иіс сезу сезіміне қатысты.','{img type=\"fileId\" fileId=\"463\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЕр де, әйел де бес негізгі сезіммен жаралған - көру, есту, иіс сезу, түйсік, дәм ажырату және сенсорлы сигналдарды қабылдау қабілетіне ие. Бұл сезімдер физикалық жақындасуда  үлкен рөл атқарады. Бұл, әсіресе, ұзақ уақыт бойы ғылыми зерттеу саласынан тыс қалған жыныстық тартымдылықтың ең күшті ингредиенттерінің бірі болып табылатын әйелдік өткір иіс сезу сезіміне қатысты.\r\n\r\nСән өндiрушiлер мен стилистерлердің бағындыра алмағын бір шыңы бар, ол сексуалды серіктестерді тартымды ететін бірден-бір фактор - иіс. Жасанды парфюмнің исі емес, адамның кәдімгі жеке  исі. Адам, табиғатынан феромондар деп аталатын химиялық байланыстарды өндіруге қабілетті, оның арқасында әрбір жеке тұлға өзіндік иіске ие.  Міне сол иіс, адамардың бір-біріне деген тартымдылықты сезінуіне ықпал жасайды. Бұл химиялық процесс арқылы  біз, қандай	да бір себептермен өзімізге бір адамды сүйікті ете аламыз және, сонымен қатар,  кейбір адамдарды өзімізден сол химиялық бөліндінің әсерімен жиеркендіріп қоямыз.\r\n\r\nӘрине, махаббат пен құмарлық – күрделі эмоциялық жағдай болып табылады. Оның ішінде аздаған сәттіліктер,  бір шама күш-жігер, және көзге көрінбес болса да  «химияның»  да  үлесі бар.  Бұл таза биологиялық тұрғыдан қарағанда, аталмыш химиялық қосылыстар - миға,   сіздің махаббат сезімдеріне жоғары дайындықта екеніңізді білдіреді және одан басқа өмірге қажетті, саналы сигналдарды жібермей тұру үшін әрекет етеді. Бұл сигналдар сіздің миыңыздағы ойлау және логикалық қасиеттеріңізді айналып өтіп, сондай-ақ  мидың эмоцияға жауап беретін, мидың шоғырландыру процессін реттейтін  дән тәріздес денесін (Amigdala) бағындырып алады. Сондықтан күшті махаббат эмоциялары «іште көбелектер ұшын жүргендей» секілді сезімдерді тудыруы мүмкін.\r\n\r\nӨздеріңіз білетіндей, күшті психологиялық астасулар иіспен байланысты. Иісті еске алу арқылы санаға,  сол иістің иесін және бүтіндей сарқылмас эмоцияны келтіруге болады. Кейде бұл иіс сезу түйсігінің әдеттен тыс құрылымында болады, ол бүтіндей ми арқылы өтетін, басқа мүшелерден ақпарат тасымалдайтын нервтерден  ерекшеленеді.Бұл құрылым миға кез-келген оқиғалардың эмоциялық естеліктерін қандай да бір иістік ақпаратпен байланыстыруға көмектеседі. Шиеленіскен эмоция және иіс сезу сезімі маңызды факторлар болып табылады;  бұл әрине таңқаларлық, бірақ  әңгіме жыныстық әуестік жайында өрбіген кезде, әйелдер үшін иісі сезімі маңызды рөл атқаратыны сөзсіз.\r\n\r\nАмерикалық Браун университетінің зерттеушілері «Сезімтал ынталандыру және жыныстық қатынасқа баға беру» атты ғылыми аспапты пайдаланып, анықтауы бойынша, әйелдер  жыныстық серіктестікті таңдағанда, ең алдымен иіске аса мән беретіні белгілі болды. Әйелдердің жыныстық қозуы жағымды иістің әсерінен күшейіп, жағымсыз иістен басылады екен.  Алайда, ол жағдайда «жағымды» немесе «жағымсыз» иіс нені шеше алады?\r\n\r\nМұндай, әйелдің жыныстық тартымдылығына иістің айтарлықтай әсері болатыны - салыстырмалы түрде жақында ғана белгілі болды. Бұл құбылыстың алғашқы тұжырымдамасы өте ерекше болды: әйелдердің иіс езу қызметі овуляция кезінде шыңына жетеді - айлық етеккір циклі кезінде жиырма төрт сағаттың ішінде, ол  жүкті болуы мүмкін. Ғалымдар осыны екере келе әйелдің иіс сезімі репродуктивтік функцияда белгілі бір рөл атқаруы мүмкін деп санайды. Мұны ғалымдар иммундық жүйені зерттемей тұрып - әртүрлі ауруларға қарсы дененің қорғанысын зерттей бастағанда дәлелдей алмаған еді - сол кезде бұл байланыстың бар екені анықталған болатын.\r\n\r\nӘйелдер өз иммунитетінің гендер жиынтығы арқылы оларды толықтыратын еркектерді таңдайды, яғни өздерінің иістерін толықтыра алады. Ал кейбір ерлердің генетикалық кешенді иммундық гендері олардікіне ұқсаса, керісінше жиіркендереді.   Бұл қызық көрінуі мүмкін, бірақ әйелдер өз ағзасы гендерінің иммундық қорғанысын «иіс» арқылы дәлме-дәл сезіне алады. \r\n\r\nНью-Мексико университетіндегі эволюциялық психология маманы Кристина Гарвер-Апгар және оның әріптестері әйелдер мен еркектердің иммунитет гендерінің ұқсастығын анықтады, әйелдердің серіктестеріне сексуалдық тартылуы төменірек болды. Әйелдер мен олардың серіктестерінің, иммундық гені  ұқсас болса,  онда оларда жыныстық қатынасқа деген құлшынысы онша болмайды. Мұндай жұптар, гендік жағдайы үйлесетін жұтармен салымтырмалы түрде қарағанда өз серіктерімен қалауынша қатынасқа түсе алмайды, тіпті қатынас жасаудан қашқалақтайды. \r\n\r\nБеймаза фактор болып – иммунитеті гендеріне ұқсас ерлермен қарым-қатынаста болатын әйелдер , әсіресе, овуляция кезінде өз серігін емес, басқа ер адамды ойлап тұрады. Және бұл жыныстық қиял олардың тек ойларында ғана емес, іс жүзінде де орындалып кетуі ықтимал. Мұндай әйелдер бөгде ерлердің құшағына оңай құлайтын болады. Иммундық гендер реакциясының 50 пайызға жуығы, жыныстық қатынастан қашқалақтау жағдайлардың 50% -ында да кездеседі.\r\n\r\nСондықтан, егер әйел  өзінің жыныстық қатынас жасақан ерінің жағымды иісі туралы айтса, оның жыныстық құштарлығы тамырында жасырылған эволюциялық адаптациядан екенін түсінуге болады. Ондай кезде әйелдер «есінен танған күйіндегі»  деңгейде  генетикалық жағынан үйлесетін ерлерге тартылады.\r\n\r\n__Дереккөз:__ Материалды дайындаған медицина профессоры Алмаз Шарман\r\n\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(729,'','Секс және симметрия','','','kz','s','',0,'',2884,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542778080,1574314080,1542778236,'Адамның денесі симметриядық қасиеттермен қамтамасыз етілген: сол жақ білек, дәл оң жақ білектен аумайды; сол құлақтың көлемі - оң құлақтың көлемімен бірдей. Дегенмен, әр адамның мінсіз симметриядан шағын ауытқулары да кездесіп жатады.','Адамның денесі симметриядық қасиеттермен қамтамасыз етілген: сол жақ білек, дәл оң жақ білектен аумайды; сол құлақтың көлемі - оң құлақтың көлемімен бірдей; екі көздің дәл ортасынан бөліп қарағанда адамның бір жақ денесі екінші жақ денесі бір-бірінің тұра көшірмесі секілді. Дегенмен, әр адамның мінсіз симметриядан шағын ауытқулары да кездесіп жатады.\r\n\r\nБет пен дененің айқын асимметриясы  екі факторға баланысты болуы мүмкін. Олардың бірі - генетика. Адамда болатын генетикалық мутацияларының жалпы саны мутациялық жүктеме деп аталады. Әрбір адамның бойында белгілі бір генетикалық мутация санының болуы қалыпты болып есептеледі (орташа есеппен олардың бірнеше жүздегені анықталған). Алайда, кейбір адамдардың жоғары мутациялық жүктемесі бар, одан асимметрияның дамуы  мүмкін.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"464\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nЕкінші фактор – экология болып табылады. Кейбір адамдар өсуі мен дамуы кезінде басқа адамдарға қарағанда жиі ауырады, жоғары сатыдағы паразиттік инвазияларға ұшырайды , жарақаттарға және қолайсыз экологиялық орта факторларына тап болып жатады. Мұның барлығы бет пен дененің асимметриясының дамуына әсер етеді.\r\n\r\nДемек, симметрия мықты денсаулықтың белгісі болып табылады, адамның төменгі муациялық жүктемесі бар индикатор, ол қоршаған ортадағы жағымсыз әсер ететін факторларға ұшыраған немесе олардан денсаулығына аса  зиян келтірмей қалыптасып алған деген сөз.\r\nАлғашында дене симметриялары тартымды болуы мүмкін. Бірақ, мынаны есте ұстау керек, әйелдер саналы деңгейде симетриядан аздап ауытқуға қабілетті, ол, әрине, пайдалы дағдылар болып табылады, әсіресе асиметрияның фактоларын есептей келсе оның түрлерін бірден тану мүмкін емес. \r\n\r\nӘйел дене симметриясының иісін ажырата ала ма? Бір ғылыми зерттеулерде ер адамдар екі түн бойы ақ мақталы футболкалар киіп жатты. Осыдан кейін футболкалар полиэтилен пакеттеріне тоғытылды. Содан кейін зертханада түрлі өлшеу құралдарын қолдану арқылы ғалымдар симметрияға байланысты бірқатар антропологиялық өлшеулер жасады. Атап айтқанда, білектердің айналасы, шынтақтың және құлақтардың айналасы бағаланды. Кейін, әйелдерден әр футболкалардың иісін бағалауы сұралды. Денесі тартымды ерлерге тән футболкалардың исі оларға тартымды болып сезілді, ал кез-келген дене асимметриялы қандайда бір ерлердің  футболкаларының иісі оларға онша ұнай қоймады, тіпті кей біреулерінен жиеркеніп кетті.  Бұл тұжырым төрт тәуелсіз зерттеуден кейін бекітілді.\r\n\r\nӘйелдер овуляция кезінде симметрияны жақсы сезінеді, яғни, етеккір циклінің фазасы кезінде, ол кез нәзік жандылардың ұрықтануға бейім болып тұрған кезі. Бұл әйелдердің денсаулығы мықты және жоғары сапалы гендер жиынтығына ие ерлермен көбеюіне эволюциялық бейімделуі болуы мүмкін. Некесіз  серіктес ретінде әйелдер, дене симетриясымен ерекшеленетін ерлерді таңдауға бейім келеді, бұл симметрияның сексуалдық тартымдылығының тағы бір маңызды дәлелі.','admin',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(730,'','Өт қабындағы тастар','','','kz','s','',0,'',2834,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542788820,1574324820,1542789439,'Өт қабы – бұл бауырдың астында орналасқан, алмұрт тәрізді мүше. Оның ішінде майларды қорыту үшін қызмет ететін, бауырда өндірілетін сұйықтық болады. Асқазан  мен ішек тамақты айналдырып жатқанда, «жалпы өт түтігі» деп аталатын түтік арқылы өт қабынан сұйықтық жіберіледі. Бұл түтік өт қабы мен бауырды аш ішекпен жалғайды.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері және симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емдеу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nӨт қабы – бұл бауырдың астында орналасқан, алмұрт тәрізді мүше. Оның ішінде майларды қорыту үшін қызмет ететін, бауырда өндірілетін сұйықтық болады. Асқазан  мен ішек тамақты айналдырып жатқанда, «жалпы өт түтігі» деп аталатын түтік арқылы өт қабынан сұйықтық жіберіледі. Бұл түтік өт қабы мен бауырды аш ішекпен жалғайды.\r\n \r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"465\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n\'\'Іштің мүшелері: өңеш, асқазан, тоқ және аш ішектер, бауыр, өт қабы және ұйқыбезі тағамның қоректік заттектерін энергияға айналдырады және тағамның қоректік емес бөліктерін қоқыстарға ыдыратады, кейіннен олар организмнен сыртқа шығарылады.\'\'\r\n \r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"466\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Бауыр  - адам организміндегі ең үлкен мүше. Ол іштің оң жақ қабырға аумағында орналасқан. Бауыр екі бөліктен тұрады – үлкен өлшемді оң бөлігі және кіші сол бөлігі. Бауыр бірқатар маңызды қызметті атқарады. Бауыр қаннан зиянды заттектерді сыртқа шығарады. Сондай-ақ, бауыр асты қорытуға көмектесетін ферменттер мен өтті өндіреді. Ол тағамдық заттектерді зат алмасуында, ағзаның өсуі мен дамуында қатысатын ұсақ қосылыстарға дейін ыдыратады. Бауыр қанды екі қантамыры арқылы алады. Негізгі тамыр – бауырдың қақпа венасы. Екіншісі – бауыр артериясы.\'\'\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"467\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nӨт қабы бауырдың астында орналасқан қалташа тәрізді болады. Ол бауырда өндірілетін өтке толған. Өт ішекке майларды қорытуға көмектеседі.\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері және симптомдары__\r\nЕгер өт түтіктерінен өттің ағуына бірдеңе кедергі болса, онда жайсыздық пайда болуы мүмкін. Әдетте, мұндай жағдайға өттегі тастар себепкер болып жатады. Өт қабында тастың түзілуі өттің құрам бөліктерінің қатаюына байланысты орын алады. Өт тас ауруының ұстамалары әдетте тамақ ішкеннен кейін мазалайды. Өт тас ауруының симптомдары: жүректің айнуы, құсу, іштегі, арқадағы немесе оң қолдың астындағы ауырсыну сезімдері. \r\nӨт қабының тастары көбінесе  егде жастағы адамдарда, әйелдерде, артық салмағы бар адамдарда кездеседі .\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nӨт қабының тастары басқа ауруларды тексеру барысында жиі анықталып жатады. Егер симптомдары болмаса, арнайы емдеуді қажет етпейді.  Жалпы бұл жағдайды оңтайлы шешудің кең таралған әдісі – өт қабын алып тастау. Адамдар өт қабынсыз да өмір сүре береді. Өт сұйықтығы аш ішекке басқа тәсілдермен де түседі.\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институтарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/gallstones.html\r\nКөп қайталанбалы құсу (ерлерде | әйелдерде)\r\nАсқазанның ауруы (ерлерде)\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nтастар\r\nөт\r\nөт қабы\r\nбауыр\r\nөт қабындағы тастар\r\n','student_k',69,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(731,'','Метаболиялық синдром (Инсулинрезистенттілік)','','','kz','s','',0,'',3420,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542789540,1574325540,1542789770,'__Метаболиялық синдром__ - жүpек-қан тамырлары ауруларының, инсульттің және екі типті қант диабетінің пайда болу қаупін арттыратын қауіп-қатер факторларының топтары болып табылады.','__Метаболиялық синдром __- жүрек-қан тамырлары ауруларының, инсульттің және екі типті қант диабетінің пайда болу қаупін арттыратын қауіп-қатер факторларының топтары болып табылады.\r\n \r\n__Себептері__\r\nҒалымдар метаболиялық синдромның қандай да бір себептерден пайда болатынына әлі де сенімді емес. Дегенмен, бұл синдроммен байланысты  бір белгілісі,  семіздік немесе жай артық салмақтан  осы аурудың туындайтыны анықталды.\r\n\r\nМетаболиялық синдромның ең негізгі қауіп факторлары:\r\nДененің ортаңғы және жоғарғы бөліктерінде  (орталық семіру) майдың  жиналуынан  пайда болады, мұндай денені «алма тәрізді» деп сипаттауға болады.\r\nИнсулинге төзімділік. Дене инсулинді қалыпты жағдайға қарағанда төмен пайдаланады. Жалпы инсулин ағзадағы қантты бақылау үшін қажет. Инсулинді тиімсіз пайдаланудың нәтижесінде, ағзадағы қант пен майдың мөлшері артады.\r\n\r\nБасқа да қауіпті факторлар, мына жайттармен толығады:\r\n•	Жасы\r\n•	Метаболиялық синдромның пайда болуына генетикалық бейімділік\r\n•	Гормоналды өзгерістер\r\n•	Физикалық белсенділіктің жеткіліксіздігі\r\nМетаболиялық синдромнан зардап шеккен адамдар басқа да қиындықтарға тап болады. Олар,  аурудың ағымын одан сайын күрделендіретін  немесе осы аурудың пайда болуына себепкер  болуы мүмкін жайттар. Мысалы:\r\n•	Қанның шамадан тыс ұюы\r\n•	Ағзадағы қабыну белгісін көрсететін заттардың қанда жоғарылауы\r\n \r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"468\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nЕгер төменде көрсетілген үш немесе одан да көп симптомдар көрініс берсе, пациент метаболиялық синдромнан зардап шегеді деген сөз:\r\n•	Қан қысымы 130/85 мм сын.бағ. жоғары болса;\r\n•	Аш қарында қандағы қанттың деңгейі 100 мг / дл жоғары болса.\r\n•	Үлкен бел айналымы:\r\nЕрлерде – 100 сантиметрден жоғары\r\nӘйелдерде – 88 сантиметрден жоғары\r\n•	Жоғарғы тығыздықты липопротеиндердің құрамындағы холестерин деңгейінің төмен болуы;\r\nЕрлерде – 40 мг/дл төмен\r\nӘйелдерде – 50 мг/дл төмен\r\n•	Үшглицеридтердің деңгейі 150 мг / дл жоғары\r\n \r\n__Емдеу__\r\nБұл ауруды емдеу үшін ең бастысы - жүрек аурулары мен қант диабетінің пайда болу қаупін азайту керек. Емдеуші дәрігер науқасқа өмір сүру салтын өзгертуді талап етіп, сондай-ақ, қан қысымын, ЖТЛП холестеринді, қандағы қант деңгейін төмендетуге бағытталған дәрі-дәрмектерді қолдануды ұсынады.\r\nАртық салмақтан арылу керек. Метаболиялық синдромнан зардап шеккен адам салмағының 7-10 пайызын түсіруі керек. Бір күнде ішкен асының калориясын 500-1000 –ға дейін азайту қажет.\r\nОрташа қарқынды физикалық жаттығулар үшін кем дегенде 30 минут уақытын бөлгені жөн, мысалы, аптасына 5-7 рет жай жүрсе де жайрайды.\r\n\r\nАрықтау арқылы қандағы холестерин деңгейін төмендету керек. Физикалық белсенділік  пен холестерин деңгейін төмендетуге арналған препараттарды қолдану арқылы осы мақсатты жүзеге асыруға болады.\r\nАрықтау арқылы, сондай-ақ, артериялық қан қысымы деңгейін төмендету керек. Ол үшін физикалық жаттығулар жасап, дәрілік препараттарды қолдану керек. \r\nШылым шегетін адамдар зиянды әдеттен арылу керек.\r\n\r\n__Ауру ағымы__\r\nМетаболиялық синдромы бар адамдарда жүрек ауруына, 2-ші типтегі диабетке, инсультке, бүйрек ауруларына шалдығу қаупі жоғары болады және аяқтарының қандануы жеткіліксіз болуы мүмкін.\r\n \r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЕгер сізде осы аурудың белгілері немесе симптомдары болса, дәрігерге қаралыңыз.\r\n \r\n__Синонимы:__ \r\nИнсулинге төзімділік синдромы; X синдромы.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nсеміздік\r\nАҚҚ\r\nинсулин\r\nқант\r\nинсульт\r\nинфаркт\r\nсалмақ\r\n','admin',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(732,'','Бітелмелі тромбангиит','','','kz','s','',0,'',4793,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542789840,1574325840,1542790425,'Бітелмелі тромбангиит – сирек кездесетін ауру түрі,  аяқ-қолдың қантамырларының бітелуімен сипатталады.\r\n\r\nБітелмелі  тромбангиит (Бюргер ауруы) ұсақ қантамырлардың қабынуы мен ісінуінен туындайды. Сондай-ақ қан тамырлары тарылады немесе олар тромбпен (тромбоз) бітеледі. Көптеген жағдайларда  аяқ-қолдың  қантамырлары бітеледі. Көктамырға қарағанда артериялар жиі зақымдалады. Ауру белгілері шамамен - 35 жастағы адамдарда жиі кездеседі. Дегенмен бұл аурудан әйелдер мен қарттардың зардап шегуі  сирек кездеседі.','__Мазмұны__ \r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу __{ALINK}\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nБітелмелі тромбангиит – сирек кездесетін ауру түрі,  аяқ-қолдың қантамырларының бітелуімен сипатталады.\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nБітелмелі  тромбангиит (Бюргер ауруы) ұсақ қантамырлардың қабынуы мен ісінуінен туындайды. Сондай-ақ қан тамырлары тарылады немесе олар тромбпен (тромбоз) бітеледі. Көптеген жағдайларда  аяқ-қолдың  қантамырлары бітеледі. Көктамырға қарағанда артериялар жиі зақымдалады. Ауру белгілері шамамен - 35 жастағы адамдарда жиі кездеседі. Дегенмен бұл аурудан әйелдер мен қарттардың зардап шегуі  сирек кездеседі.\r\n\r\nАталмыш ауруға көбінесе 20-40 жастағы темекі шегетін және табак қолданатын ер адамдар шалдығады. Әйелдердің  10-нан 1-і  ғана осы ауруды шалдығатын көрінеді. Мұндай пациенттердің  көпшілігінде кездесетін бір себеп, ауыз қуысының гигиенасын мүлдем сақтамағандығы, сондай-ақ, табак қолдануымен байланысты.\r\n\r\nБұл ауру кейде аутоиммунды аурулары бар балаларда да кездесіп жатады.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"469\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n\'\'Бітелмелі  тромбангиит - аяқ -қол  қантамырларының бітелуіне әкелетін ауру. Бұл індет пайда болғанда қан тамырларының саңылауы тарылады немесе қабыну мен тромбтардың салдарынан толығымен бітеледі, бұл қанның тінге өтуін төмендетеді. Бітелмелі тромбангиитпен 20-40 жас аралығындағы темекі шегетін және табак қолданатын ер адамдар зардап шегеді.\'\'\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Аяқ-қол саусақтарының бозаруы, қызаруы немесе көгеруі және мұздауы\r\n•	Аяқ-қолдардың ауырсынуы\r\n•	Өткір,күшті ауыру сезімі\r\n•	Күйгендей сезім болады  немесе тер шыға береді\r\n•	Тынышталған кезде жиі пайда болады\r\n•	Эмоционалдық күйзелістен немесе суықтан кейін нашарлауы мүмкін\r\n•	Жүрген кезде (ара-кідік ақсаңдау)сандағы, тобықтағы немесе табандағы ауыру сезімі табан күмбезінде жиі пайда болады.\r\n•	Терідегі өзгерістер, аяқ-қолдың саусақтарында жаралардың пайда болуы\r\n•	Аяқ-қолдардардың  екі немесе одан көп зақымданы.\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nКелесі тексерулер зақымданған аяқ немесе қол қантамырларының бітелісін анықтауы мүмкін:\r\n•	Плетизмография – аяқ-қолдарды арнайы ультрадыбыстық тексеру\r\n•	Аяқ-қолдардың ультрадыбыстық допплерографиясы\r\n•	Басқа ауруларды (васкулит, тромбозбен көрінетін) жоққа шығару үшін қан анализі керек. Оларға қант диабеті, склеродермия және атеросклероз жатады.  Кей жағдайда диагноз қоюда қиындықтар туса қан тамырларының биопсиясын жүргізеді.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nБітелмелі тромбангииттің арнайы емі жоқ. Емдеудің негізгі бағыты аурудың симптомдарын бақылау және науқастың жағдайының нашарлауына жол бермеу болып табылады.\r\nПациент табакты пайдалануды тоқтату керек. Сондай-ақ, қол мен аяқтағы қан ағымын азайтатын суық температура мен басқа жағдайлардан абайлағаны жөн.\r\nЖылыуды  басу, массаж және жеңіл жаттығулар науқастың жағдайын жеңілдетуі мүмкін.\r\nҚантамырларын кеңейтетін (вазодилаторлар) аспирин мен дәрілік препараттарды қабылдау көмектеседі. Ауыр жағдайларда аяқ-қолдардың ауырсынуы узақ уақыт  басылмай қойса,  зақымдалған жердегі жүйке тамырларын алып тастау көзеделеді (хирургиялық симпатэктомия) ол үшін хирургиялық операция жасалады.\r\nНекроз немесе гангрена (тіннің инфекциясы мен өліеттенуі) болғанда, аяқ-қолдың ампутациясы қажет.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nШылым шегуді және табак қолдануды тоқтатқан кезде бітелмелі тромбангииттің симптомдары жоғалуы мүмкін. Табак қолдануды тоқтатпаған адамдарға аяқ-қол саусақтарының зақымданған жеріне қайтадан ампутация жасау қажет болуы ықтимал.\r\n{ANAME()}7{ANAME} \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Гангрена (тіндердің өліеттенуі)\r\n•	Қол немесе аяқ саусақтарының ампутациясы\r\n•	Зақымдалған аяқ-қолдардағы қанайналымның тоқтауы\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nМедициналық көмекке мынандай жағдайда жүгініңіз:\r\n•	Бітелмелі  тромбангииттің симптомдары пайда болса;\r\n•	Сіз бітелмелі тромбангиитпен зардап шексеңіз және оның симптомдары ем жүргізілген жағдайда да күшейсе;\r\n•	Жаңа симптомдарпайда болса;\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nРейно ауруымен ауыратын, аяқ-қолдарында ойық жаралары бар және аяқ-қол саусақтарының көгеруі мен ауырсынуынан зардап шеккен адамдар шылым шегу және табак қолдануды мүлдем тоқтатуы керек.\r\n\r\n__Синонимдері:__  \r\n\r\nБюргер ауруы\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nбітелмелі тромбангиит\r\nБюргер ауруы\r\nқантамырлар \r\nқантамырлардың бітелуі\r\nаутоиммунды аурулар\r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(733,'','Жүректің тоқтауы','','','kz','s','',0,'',1497,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542790620,1574326620,1542790740,'Жүректе жүрек соғысының ырғағын басқаратын электр жүйесі бар. Жүректе болатын ауытқулардың себебі осы  ырғақтың бұзылу салдарынан туындайды. Мұны аритмия деп атайды.\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте жиі немесе өте баяу соғады, немесе жүрек мүлдем соқпай қалады. Кенеттен болатын жүрек тоқтаулары да осы аритмияның салдарынан болады. Жүректің тоқтауы мен жүрек ұстамасы бір-бірінен айырмашылығы бар,  ұстама кезінде қан ағымы тежеледі, ал жүрек соғысы тоқтамайды.\r\n','Жүректе жүрек соғысының ырғағын басқаратын электр жүйесі бар. Жүректе болатын ауытқулардың себебі осы  ырғақтың бұзылу салдарынан туындайды. Мұны аритмия деп атайды.\r\n\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте жиі немесе өте баяу соғады, немесе жүрек мүлдем соқпай қалады. Кенеттен болатын жүрек тоқтаулары да осы аритмияның салдарынан болады. Жүректің тоқтауы мен жүрек ұстамасы бір-бірінен айырмашылығы бар,  ұстама кезінде қан ағымы тежеледі, ал жүрек соғысы тоқтамайды.\r\nЖүректің кенеттен тоқтауының көптеген себептері бар. Себептеріне жүрек-қантамыр аурулары, физикалық күйзеліс, сондай-ақ туа біткен аурулардың кейбір түрлері жатады. Кейде дәрігерлер жүрек тоқтауының себептерін тіпті анықтай да алмай жатады.\r\n\r\nБұл жағдай орын алғанда  дереу медициналық көмек көрсетілмесе, адам бірнеше минут ішінде өліп кетуі мүмкін. Егер науқастар жүрек дефибрилляциясын өткізсе, кейбір жағдайларда  өлім  аузынан аман сақталып қалуына мүмкіндік туар еді. Дефибрилляция - электрлік белсенділікті қалпына келтіру үшін жүрек бұлшықетіне электрлік импульспен әсер ету әдісі. Дефибрилляцияға дейін, жүрегі тоқтап қалған адамға жүрек-өкпе реанимациясын жасау керек, содан кейін ғана дефибрилляторды қолданған абзал.\r\n\r\nЕгер сіздің жүрегіңіз бұрын  кенеттен  тоқтаған болса, мынаны ескеріңіз! Имплантацияланған дефибриллятор арқылы қайталанған жүрек тоқтауынан адамның қыршынынан қиылып кетуінің алдын алуға болады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nЖүрек тоқтауы\r\nКенеттен жүрек тоқтауы\r\nЖүрек-қантамыр жүйесі\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(734,'',' Остеомаляция (сүйектің жұмсаруы)','','','kz','s','',0,'',3200,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542790740,1574326740,1542790961,'__Остеомаляция __– адам cүйектерінің  Д витаминінің жеткіліксіздігінен  жұмсарып кетуі немесе ағзаның Д витаминін сіңіре алмауы және дұрыс пайдалануға мүмкіндігінің болмауы.','__Остеомаляци__я – адам cүйектерінің  Д витаминінің жеткіліксіздігінен  жұмсарып кетуі немесе ағзаның Д витаминін сіңіре алмауы және дұрыс пайдалануға мүмкіндігінің болмауы.\r\n\r\n__Пайда болуы себептері __\r\nОстеомаляция кезінде сүйектер жұмсарады, бірақ ағзаның сүйектік массасын құрайтын коллагеннің қалыпты мөлшері қалпын бұзбайды. Десе де, науқастың сүйектерінде кальций мөлшерінің жеткіліксіздігі байқалады.\r\nОстеомаляцияның туындауының көптеген себептері бар. Ауру балаларда пайда болған кезде, ол рахит деп аталады және ағзадағы Д витаминінің төмен деңгейін көрсетеді.\r\n\r\nОстеомалияға әкелетін басқа да себептерге мыналар жатады:\r\n•	Диетада Д витаминінің жетіспеушілігі\r\n•	Ағзадағы Д витаминін өндіруге ықпал ететін күн сәулесінің жетіспеушілігі\r\n•	Ішекте Д витаминінің сіңірілуінің бұзылуы\r\nАғзадағы Д витаминінің жетіспеушілігіне мына жайттар себеп болады:\r\n•	Күннің көзінде өте сирек болу\r\n•	Күндізгі уақытты қысқарту\r\n•	Түтін\r\n•	Күннен қорғайтын аса күшті кремді қолдану\r\nҚарт адамдарда және тамақтану рационынан сүтті шектеген адамдарда остеомаляцияның пайда болу қаупі жоғары.\r\nОстеомалияға әкелетін басқа ауруларға мыналар жатады:\r\n•	Қауіпті ісік\r\n•	Д витамині метаболизмінің бұзылуы\r\n•	Бүйрек жетіспеушілігі және ацидоз\r\n•	Рационда жеткілікті фосфаттардың болмауы\r\n•	Бауыр аурулары\r\n•	Тырыспаны емдеу үшін (тырыспаға қарсы препараттар) қолданылған кейбір дәрілік заттардың жанама әсерлері\r\n \r\n__Ауру симптомдары__\r\nАурудың симптомдары негізінен ағзадағы кальцийдің төмен деңгейіне қатысты болады. Аурудың симптомдары:\r\n•	Ауыз айналасының ұюы\r\n•	Аяқ-қолдардың ұюы\r\n•	Қол мен аяқтың құрысуы\r\n__Талдаулар мен тесттер__\r\n•	Қан анализі Д витаминін, креатинин, кальций және фосфат деңгейін тексеру үшін жүргізіледі.\r\n•	Сүйек биопсиясы арқылы сүйек тінінің жұмсарғанын анықтауға болады.\r\n•	Сүйек рентгені мен сүйек қаттылығын анықтауға бағытталған тест сүйектегі жалған сызаттарды, сүйек тінінің жоғалуын және сүйек тығыздығының азайғанын анықтауға көмектеседі.\r\nПациентте бүйрек ауруларынның бар-жоғын анықтау үшін немесе аурудың қандай да бір басқа себептерден туындағанын анықтау үшін басқа да анализдер жасауға болады.\r\nҚосымша талдаулар:\r\n•	Сілтілі фосфостазға (СФ) талдау\r\n•	Қалқаншамаңы безінің гормонына талдау\r\n__Емдеу__\r\n•	Емделу үшін Д витамині, кальций, фосфорлықұрамдық тағамдармен қоректену керек.  Ішекте Д витаминінің сіңірілуі бұзылған адамдар, Д витаминінің және кальцийдің үлкен мөлшерін қабылдаса болады.\r\n•	Белглі бір ауруларға шалдыққан адамдар қанындағы фосфор мен кальцийдің деңгейін үнемі бақылап отыру керек.\r\n \r\n__Ауру ағымы__\r\nВитаминдердің жетіспеушілігінен зардап шеккен кейбір адамдар бірнеше апта ішінде емнің әсерін сезінеді. 6 ай ішінде толық қалпына келге болады.\r\n \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nСимптомдары қайталануы мүмкін\r\n \r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nСүйек жұмсаруы симптомдары байқалған жағдайда дәрігерге қаралыңыз.\r\n \r\n__Алдын алу __\r\nД витаминіне бай тағамдарды қабылдап және күн энергиясынан қабылдау арқылы ағзаны аурудан қорғауға болады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nсүйектердің жұмсаруы\r\nсүйектердің сынғыштығы\r\nД витаминінің жетіспеушілігі\r\nостеомаляция\r\nкүн көзінің жетіспеушілігі\r\nсынықтар\r\nкальцийдің жетіспеушілігі\r\nқолдың ұюы\r\nқолдың құрысуы\r\n','student_k',41,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(735,'','Жатыр мойнының қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',30606,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543204140,1574740140,1543204895,'Жатыр мойны - әйелдің өндірістік орны болып табылады. Ол жатырдың төмен орналасқан тар бөлігі. Жатыр – өзі толық бір мүше болып саналады, оның кейпі алмұрт тәріздес. Орналасқан жері - құрсақ құысының төменгі бөлігінде. Жатыр мойны жатырды қынаппен байланыстырады. Қынап мүшенің сыртқы айналасын толық қамтиы. Мойындық арна байланыстырушы түтік болып табылады. Ол арқылы әйелдің етеккірі кезінде жатырдағы қан  қынапқа келеді. Жатыр мойнында да шышыш өндіріледі.  Шырыш шәуеттің қынаптан жатырға қарай көтерілуіне жағдай жасайды. Жүктілік кезінде жатыр мойны іштегі ұрықты ұстап тұру үшін мығым жабылып тұрады. Босану кезінде мойындық баланы қынаптан шығару үшін керіледі (ашылады). ','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге жатыр мойнының қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about colorectal cancer).\'\'\r\n\r\n__Жатыр мойны__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"470\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖатыр мойны - әйелдің өндірістік орны болып табылады. Ол жатырдың төмен орналасқан тар бөлігі. Жатыр – өзі толық бір мүше болып саналады, оның кейпі алмұрт тәріздес. Орналасқан жері - құрсақ құысының төменгі бөлігінде. Жатыр мойны жатырды қынаппен байланыстырады. Қынап мүшенің сыртқы айналасын толық қамтиы. Мойындық арна байланыстырушы түтік болып табылады. Ол арқылы әйелдің етеккірі кезінде жатырдағы қан  қынапқа келеді. Жатыр мойнында да шышыш өндіріледі.  Шырыш шәуеттің қынаптан жатырға қарай көтерілуіне жағдай жасайды. Жүктілік кезінде жатыр мойны іштегі ұрықты ұстап тұру үшін мығым жабылып тұрады. Босану кезінде мойындық баланы қынаптан шығару үшін керіледі (ашылады). \r\n\r\n__Қатерлі ісік жайлы түсінік__\r\n\r\nҚатерлі ісік, құрылым элементтерінен, тіндерден жинақталған жасушалардан бастау алады. Бүкіл ағзадағы тіндерден түзіледі.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер __залалды__ және __залалсыз__ болып бөлінеді:\r\n\r\n__Залалсыз ісктерде__ қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\n__Залалды ісіктер__ қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қауіпті ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қауіпті ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\n__Жатыр мойны қатерлі ісігінің қауіп факторлары__\r\n\r\nДәрігерлер неге кейбір әйелдерде жатыр мойны обыры дамиды, ал кей біреулерде мүлдем болмайды деген сұрақтың жауабын әлі күнге дейін таба алған жоқ.  Бірақ бізге бір белгілісі әйелдерде белгілі бір қауіп факторларының әсерінен цервикальді обыр дамуы мүмкін.  Аурудың дамытуы мүмкін қауіпті факторлардың бәрі – қауіп факторы деп аталады. Зерттеулер барысында цервикальді обырды дамытатын факторлар тізімі табылды.  Бұл факторлар тіпті де жоғары қауіппен астасып кетуі мүмкін:\r\n\r\n•	Адам папиллома вирусы (АПВ): АПВ инфекциясы цервикальді обыр үшін ең негізгі фактор болып табылады. АПВ – бұл жатыр мойнын инфекциялайтын вирустар тобы. АПВ инфекцияссы өте кең таралған. Бұл вирустар адамнан адамға жыныстық қатынас арқылы жұғады.  Көбінесе ересек адамар өз өмірінің белгілі бір кезеңдерінде АПВ – жұқтырып алып жатады. АПВ-ның кейбір түрлері жатыр жасушаларын өзгертуі мүмкін. Бұл өзгерулер: генитальді сүйел, обыр  және т.б. мәселелермен сипатталуы мүмкін. Дәрігерлер АПВ бойынша тексеруге сүйел болмаса, басқада симптомдар болмаса да бағыттауы мүмкін.\r\n•	Егер әйелде АПВ анықталса, оны дәрігер басқа адамдарға вирус жұқтырмас үшін түрлі әдістер жайында  әңгімелеседі. Папаниколау бойынша жұғынды алу АПВ-дан туындаған жатырдағы жатырдағы жасушалардың өзгеріін анықтауға мүмкіндік береді. Жасушалардағы бұл өзгерісті емдесе, цервикальді обырдың алдын алуға болады. Ол үшін бірнеше емдеу әдісі де бар: инфекцияланған тіндерді қатыру немесе күйдіру. Кейбір жағдайларда дәрілерде өз пайдасын тигізуі мүмкін.\r\n•	Папаниколау бойынша жұғындыны тұрақты түрде алмау: Цервикальді обыр Папаниколау бойынша жұғындының көмегімен тұрақты түрде тексеруден өтпейтін әйелдер арасында кеңінен таралған. Бұл тексеру арқылы дәрігерлер обыр алды жаушаларды тауып алады. Өзгерген обыр алды жасушаларды емдесе жатыр мойы обырқа тап болудан аман болады.\r\n•	Иммун жүйесінің әлсіреуі (ағзаны қорғап тұратын табиғи жүйе):АИТВ (ЖИТС тудыратын вирус) инфекциясы бар немесе иммун жүйесін демеу үшін дәрі қолданып жүрген әйелдер цервикальді обырдың жоғарғы сатысына тап болу қаупінде болып саналады. Мұндай әйелдерге дәрігерлер цервикальді обырдың белгілеріне қарсы тұрақты түрде скринингтік тексеруден өтіп тұруына кеңес береді. \r\n•	Жасы: Жатыр мойны қатерлі ісігі 40 жатан асқан әйелдер арасында кездесіп жатады. \r\n•	Жыныстық қатынастың кері сараптасы: Көп адаммен жыныстық қатынасқа түетін әйелдерде цервикальді обырға тап болу қаупі орташадан жоғары болып саналады. Сондай-ақ, көптеген әйелдермен жыныстық қатынас жасайтын еркекпен байланысқан әйел де цервикалді обырдың дамуы ықтимал топтың қатарында болып саналады. Екі жағдайда да цервикальді обырдың даму қаупі жоғары себебі бұл әйелдерде АПВ инфекциясының туындау қаупі орташадан жоғары болып табылады.\r\n•	Шылым шегу: АПВ инфекциясы бар,  темекі шегетін әйелмердің  аталмыш  инфекциясы бар, бірақ шылым тартпайтын әйелдерге қарағанда цервикальді обырға тап болуы қаупі басымырақ болып келеді екен.    \r\n•	Жүктілікке қарсы дәрілері ұзақ уақыт қолдану: Жүктілікке қарсы дәрілерді ұзақ уақыт бойы (5 немесе одан да көп жыл) қолдану, АПВ бар әйелдің цервикальді обырға тап болу қаупін арттырады.\r\n•	Көп балалы әйелдер: Зерттеушілердің айтуынша, АПВ бар әйел көп босанса, ол цервикальді обырдың жоғарғы сатысымен ауру қаупінде болып есептеледі екен.\r\n\r\nЖатыр мойны обыры бойынша  қауіп факторлары болып табылатын қандай да бір себепен алаңдап жүрген әйел, өзінің мәселесі төңірегінде дәрігерге қаралып көргені дұрыс.\r\n\r\n__Скрининг__\r\n\r\nЦервикальді өзгерістерден оның симптомдарының пайда болғанына дейін анықтау үшін скрининг өте маңызды болып табылады. Скрининг дәрігерге обыр дамығанға дейін аномальді жаушаларды табу үшін көмек беруі мүмкін. Аномальді жассушаларды табу және оларды емдеу арқылы цервикальді обырды түйықтауға болады. Скрининг бұдан басқа, обыр жасушасын бастапқы сатысында-ақ анықтауы мүмкін. Оның арқасында жақсы әсер беретін ем жүргізуге мүмкіндік туады.\r\n\r\nСоңғы  бірнеше он жылдықтарда күн сайын «цервикальді обыр» деп диагноз қойылатын әйелдердің саны азаюда. Дәрігерлер бұл әсіресе скринингті сәтті жүргізіп тұрғанның арқасында деп санайды.\r\n\r\nДәрігерге цервикальді обырдың даму қаупін төмендету үшін Папаниколау тестілеуінен тұрақты түрде өтіп тұруына кеңес береді.   Папаниколау тесті (кейде Папаниколау бойынша жұғынды аул немесе цервикальді жұғынды деп аталады) жатыр мойны жасушаларын тексеретін қарапайым тест болып табылады. Негізі  тест көптеген әйелдерге жүргізгенде ауырта бермейді. Папаниколау тесті дәрігер бөлмесінде немесе  жамбасты тексеру кезінде клиникада жүргізіледі. Дәрігер немесе медбике жатыр мойнының жасушасының үлгісін сорып алады, содан соң әйнекті слайдта жасуша жұғындысын жасайды. Папаниколау тестінің жаңа нұсқасы (Папаниколау тесті сұйықтық негізде), ішіне сұйықтық құйылған шағын контейнердің ішінде жасушаның жуылуын қарастырады. Арнайы құрылғы слайдтың үстіндегі жасушаларды араластырады. Тестілеудің екі нұсқасында да зертхана  маманы  микроскоптың көмегімен слайдтағы жасушалардың қалыптан тыс заттарын тексереді.\r\n   \r\nПапаниколау тесті цервикльді обырды анықтайды немесе цервикальді обырды дамытатын аномальді жасушаларды табады. Дәрігерлер әдетте, мынадай жолдарды ұсынады:\r\n\r\n•	Әйелдер кәмелет жасына немесе 21 жасқа  жеткеннен кейін әр 3 жыл сайын Папаниколау тестін жүргізіп тұруы керек.\r\n•	Әйелдердің көпшілігі Папаниколау тестінен 3 жылдан да жиі аралықта өтіп тұруы керек.\r\n•	 65 тер 70 жақа дейінгі жасқағы әйелдер соңғы үш рет өткізілген Папаниколау тесінен қалыпты нәтиже көрсетсе, және бірде-бір тесттен соңғы 10 жылда аномальді жасушалар кездеспесе, дәрігермен кеңесіп алғаннан кейін цервикалді обыр бойынша скрининг өткізуден бас тартса да болады.\r\n•	Гистерэктомиядан (хирургиялық операция) өткеннен кейін, жатыры мен жатыр мойнын алып тастаса,  оны тотальді гистерэктомия деп атайды, оған да цервикальді обыр бойынша скринг жүргізудің қажеті жоқ. Бірақ хирургиялық операция обыр алды жасушааларға немесе обырға жүргізілсе, әйелдер скрининтік текссеруден өтуін жалғастыра берсе болады.\r\n\r\nӘйелдер Папаниколау тестінен өтуді бастамас бұрын, оған қашан және қанша уақыт өтіп тұруы жайында  өз дәрігерлерімен кеңесіп алғаны жөн.  Бұл әсіресе церкльді обырдың дамуы орташадан жоғары әйелдер үшін маңызды болмақ.\r\n\r\nПапаниколау тестінің нәтижесінде кейбір әсерлер аномальді жасушаларды жасырып қалуы мүмкін, және көрсетуі де ықтимал. Дәрігерлер келесідей кеңестерді ұсынады:\r\n\r\n•	48 сағат тестке дейін бүркіліп алмауы керек.\r\n•	Тестке дейін 48 сағат төсек қатынасына бармау керек.\r\n•	Қынаптық дәрілерді (дәрігердің тағайындағандарын қоспағанда) немесе жүктілікке қарсы пенкаларды, кремдерді немесе гельдерді теске дейін 48 саған бойы қолданбау керек\r\n\r\nСондай-ақ дәрігерлер әйелдерге Папаниколау тесіне қатысуды етеккірдің алғашқы күнінен  10 нан 20 күн аралығында жоспарлауы керек.\r\n\r\nАномальді жасушалар көбінесе Папаниколау тесі кезінде анықталады, және ол кезде олар қатерлі ісік болып табылмайды. Бірақ, кейбір аномальді жағдайлар уақыт өте келе обырға жол ашуы мүмкін:\r\n\r\n•	===__ӘТЭЗ__=== (әлсіз тесіп өткен ішкі эпитеалийлік зақымдану):  әлсіз тесіп өткен ішкі эпителийлік зақымдану, бұл жатыр мойнының үстіңгі жағындағы жасушалардың орташа өзгерісі. Мұндай өзгерулер АПВ инфекциясының алдарынан жиі болып тұрады. Аталмыш зақымдану әсіресе жас әйелдер арасында жиі кездеседі.  Әлсіз теіп өткен ішкі  эпителийлік зақымдану – қатерлі ісік болып саналмайды. Бұл ауруды емдемесе ол өршімейді, және бұл жағдай өздігінен оңалады. Бірақ, бей-жай қарамау керек, мүмкін айқын зақымдалып қалса, қатерлі ісікке ұласым кетпесіне кім кепіл.\r\n•	 ===__АТЭЗ__=== (айқын тесіп өткен ішкі эпителийлік зақымдану): Бұл жағдай – Қатерлі ісік болып саналмайды, бірақ емделмесе қатерлі ісікке ұласып кетуі ықтимал. Обыр алды жасушалар жатыр мойнының үстіңгі жағындда бой көрсетуі мүмкін. Олар түр жағынан қалыпты жасушалардан айшықтаанады.\r\n\r\n__Жатыр мойны қатерлі ісігінің симптомдары__\r\n\r\nОбыр алды өзгерулер және жатыр мойны қатерлі ісігінің батамасында ауру сезімдері мен басқа да симптомдар көрініс бермейді.  Дәрігердің қабылдауына дейін ауруды күтудің қажеті жоқ.\r\n\r\nӘйелдердің жағдайы нашарлай бастағанда төмендегідей бірнеше симптомдар пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n	Қынаптан әдеттегіден тыс қан кетеді\r\no	Тұрақты етеккірлер арасында қан кете бастайды;\r\no	Жыныстық қатынастан кейін, жамбасқа тексеру жүргізгенде қан кетеді;\r\no	Етеккір бұрынғысынан қарағанда ауыр болады, және ұзаққа дейін тоқтамайды;\r\no	Менопаузадан кейін қан кетеді:\r\n	Қынаптан бөлінділер көп шыға бастайды;\r\n	Жамбас жақтың ауруы күшейеді;\r\n	Төсек қатынасына түскен кезде ауру сезімі мазалайды.\r\n\r\nБұл симптомдар сондай-ақ, инфекция немесе денсаулыққа байланысты басқа да мәселелер туындағанда туындауы да мүмкін. Нақтысын сізге, тек дәрігеріңіз айтып бере алады. Осындай кез-келген симптомы бар әйелдер дәрігерге қаралуы керек, себебі, диагноз қанша ерте қойылса, емдеу де соншалықты уақытымен жүргізіледі.\r\n\r\n__Жатыр мойны қатерлі ісігінің диагностикасы__\r\n\r\nӘйелдерде симптомдар пайда бола бастаған кезде немесе Папаниколау тестінің нәтижесінде обыралды жасушалар көрінсе немесе жатыр мойны қатерлі ісігі пайда болса, дәрігер ауруды диагноз қою үшін басқа процедураларға бағыттайды.  \r\n\r\nОлар:\r\n\r\n 	Кольпоскопия: Дәрігер жарытды қарау үшін кольпоскоп қолданады. Колпоскоп деген өткір жарық және лупаме үлкейтіледі, тінді анық көруге мүмкіндік туғызады. Ол жатырға кіргізілмейді. Кольпоскоп әдетте клиникада дәрігердің кеңсесінде жүргізіледі. \r\n 	Биопсия: Дәрігер обыралды және обырлы жасушаларды анықтау үшін тіндерді жояды. Көптеген әйелдер биопсияны жерлігікті анестезиямен дәрігердің кеңсесінде жасатады. Потологанотом микроскоппен тінді зерттейді.\r\no	Шертпелі биопсия: дәрігер цервикальді тіннің аздаған үлгісін шерту үшін өткір, іші қуыс құралды пайдаланады.\r\no	Тұзақшалы электрохирургиялық зерттеу (ағылшынша транскрипциясы LEEP): Дәрігер тін аумағынан жіңішке домалақ кесіндіні алу үшін электірлік сымды ілмекті қолданады. Кейбір дәрігерлер қырнауыштың орнына жіңішке, жұмақ щетканы қолдануы мүмкін.\r\no	Орақтәріздес биопсия (конизация): Дәрігер тіннің үлгісін конус формасында  жояды. Конизация немесе орақтәріздес биопсия, потологанотомдарға жатырдың жасушаларының жоғарғы қабатында аномальді жасушалардың бар-жоқтығын көруге мүмкіндік береді. Дәрігер бұл тесті емханада жалпы наркозбен өткізуі мүмкін. Конизация обыра лды жақтарды да жою үшін қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nЖатыр мойның тінін жойғаннан кейін аздаған қансыраулар мен бөлінулер туындауы мүмкін. Сондай-ақ әйелдер етеккірге ұқсайтын  кішігірім ауру езімдерін де байқауы мүмкін. Бірақ, бұл жайсыздықты дәрі-дәрмектердің көмегімен де реттеуге болады.\r\n\r\n__Сатыларын анықтау__\r\n\r\nЕгер биопсиядан  сізде қатерлі ісіктің бар екені расталса, дәрігеріңіз жамбас жағыңызға мұқият тексеру жүргізеді және тіннің қосымша аумақтарын жоюы мүмкін. Ол арқылы сіздің ауруыңыздың даму сатысын анықтап алуға болады. Сатылар, ісік өзіне қатысты тіндерде өсті ме, қатерлі ісік таралды ма, егер таралған болса, қандай ағзаға таралыды деген зерттеулер негізінде анықталады.\r\n\r\nЦервикальді қатерлі ісіктің атылары:\r\n\r\n•	0 сатысы: қатерлі ісік тіннің жоғарғы қабатындағы мойынға төселген жасушаларда ғана көрінеді.\r\n•	І сатысы: Қатерлі ісік мойынның үстіңгі қабатындағы жасушалардан көрінісс береді. Ол тек жатыр мойнында ғана бой көрсетеді.\r\n•	ІІ сатысы: Қатерлі ісік жатыр мойнының қабырғасын тесіп өтіп іргелес тіндерге таралады. Ол қынаптың жоғарғы бөлігіне орналасады.  Қатерлі ісік қынаптың төменгі бөлігінен немесе жамбас қуысының қабырғасында көрінбейді.\r\n•	ІІІ сатысы. Қатерлі ісік қынаптың төменгі бөлігіне таралады. Ол сондай-ақ, жамбас қабырғаларына және іргелес лимфотүйіндерге таралады.\r\n•	IV сатысы. Қатерлі ісік қуыққа, тік ішекке немесе басқа мүшелерге таралады.\r\n•	Қайталанатын обыр:  Обыр емделіп, кейін қалып қойған бөлігі бірнеше уақыттан кейін қайта бой көрсетуі мүмкін. Ондай обыр жатыр мойнында немесе басқа мүшеде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАурудың даму сатысы анықталып, емдеу курстары жалғасып, содан науқас тексерудің келесідей түрлеріне бағытталуы мүмкін.\r\n\r\nКеуде жасушасын рентгеннограйфиядан өткізу: Ренгенография обырдың өкпеге таралған-таралмағандығын анықтауға мүмкіндік береді. \r\n\r\nКомпьютерлі томография: Компьютерге жалғанған ренгенологиялық құрылғының көмегімен, мүшелердің анық кескіндеме сериялары жасалынады. Науқастарға контрасты заттар берілуі мүмкін, инекция  сіздің иығыңызға немесе білегіңізге, ауыз арқылы не болмаса клизманың көмегімен енгізілуі мүмкін. (кейбір адамдардың контрасты заттарға аллергиясы болады, құрамында йод болса. Егер сізде осындай аллергия болса дәрігерге немесе медбикеге айтып қойыңыз). Контрасты заттар аномальді аумақтарды анық көруге мүмкіндік туғызады. Компьютерлі томографияда бүйрек ісігі, өкпе ісігі немесе қандай да бір жерде ісік болса, сол көрінетін болады.\r\n\r\n•	ЯМР: компьютерге жалғанған күшті магнит, құрсақ қуысы мен жамбас қуысы мүшелерінің анық кескіндемелерін жасау үшін қолданылады.  Дәрігерлер бұл кескіндемелерді монитродан көруі мүмкін немесе таспаға да басып шығарады. ЯМР қатырлі ісіктің жайылғандығын көрсетеді. Кейде контарсты заттар аномальді жасушаларды кескіндемеден жақсы көрінетіндей етеді.\r\n•	Ультрадыбыс: Ультрадыбысты құрылғы құрсақ қуысына қарама-қарсы орнатылады немесе қынаптан енгізіледі.  Құрылғы адамдар ести бермейтін  дыбыс толқынын жібереді. Толқындар жатыр мойны қабырғасынан және іргелес тіннен секіріп өтіп тұрады, ал компьютер осыжаңғырықты пайдалана отырып, кекін құрайды. Ісіктер тіндердің шығаратын дыбысынан өзге жаңғырық шығаруы мүмкін. Бұл кескіннен де ісіктің таралған-таралмағандығы жайында білуге болады.\r\n\r\n__Жатыр мойны қатерлі ісігінің емелуі__\r\n\r\nЦервикалды обырға шалдыққан көптеген әйелдер медицина тұрғысынан өздеріне деген көмектің түрлерінен хабардар болғысы келеді. Науқастардың ауру туралы жан жақты танысып, оның емдеу жолдарын іздестіруі әрине белгілі. Алайда обыр ауруына шалдыққаны туралы хабардан естерін жия алмаған науқастар, дәрігерге нақты және қажет сұрақтардың бәрін қоя алмай қалады. Мұндай мәселе  дәрігерге бармастан бұрын, сұрақтарды дайындап, толықтырып жазып алу арқылы шешімін табады.\r\n\r\nДәрігердің айтқандарын есте сақтап қалу үшін, пациенттер жазбалар жасауына болады немесе рұқсат сұрап диктафонның  көмегіне жүгінеді. Сондай –ақ кейбір пациенттер дәрігермен сөйлесу  барысында туысқандарының немесе досының әңгімелеріне қатысып, жазба жасап немесе жай ғана тыңдап отыруы үшін, бірге болуын қалайды.\r\n\r\nСізге бірден  барлық сұрақтарды қою міндет емес. Кейбір түсінксіз жайттарды немесе       қосымша ақпарат алу үшін дәрігеріңізден кеңес алу мүмкін болады. дәрігеріңіз арнайы мамандарға жолдайды немесе өзіңіз мұндай жолдаманы сұрап алуыңыз мүмкін. цервикалды обырды емдейтін аранай мамандарға - гинеколог,  гинеколог- онкологтар, медициналық онкологтар және онколог – радиологтар болып табылады.\r\n\r\n__Емделуге дайындалу__\r\n\r\nЕмдеу әдісі негізінен ісіктің мөлшері мен оның таралып таралмайтынына байланысты таңдалады.  Бала көтеретін жастағы әйелдер болса,емдеу түрін  болашақта ана атанғысы келетінін немесе келмейтініне байланысты сұрастырылып тағайындайды.\r\n\r\nДәрігеріңіз әр түрлі  емдеу тәсілдерімен және күтілетін нәтижелердің әр жағдайда әр түрлі болатынын хабарлауы  мүмкін. Сіз және дәрігеріңіз медициналық көрсетілімдерге  және жеке бастың құндылықтарына байланысты қарастыра отырып, емдеу жоспарын жасап алуларыңызға болады. \r\n\r\n__Емдеу тәсілдері__\r\n\r\nЦервикалды обырға шалдыққан әйелдерді хирургиялық операциямен, сәулелі терапия және химиотерапиямен немесе осы үш әдісті бірге қолдану арқылы емдеуге болады.\r\n\r\nЦервикальді обыры бар әйел  аурудың кез-келген сатысында ауруды және басқа да симптомдарды бақылау, жанама әсерлерді басу үшін, сондай-ақ эмоциялық және тәжірибелік мәселелерді шешу үшін ем жүргізуі мүмкін. Мұндай емдер күтімілге қолдау көрсету, симптомикалық емдеу немесе паллиативті күтім деп аталады.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nЖатыр мойны обыры, сол аумақ, оған жақын іссіктер хирургиялық жолмен емделеді. Цервикальді обырдың бастапқы формасына тап болған көптеген әйелдер жатыр мойнын және жатырын алдыру үшін (тотальді гистерэктомия жату үшін) хирургиялық емге барады. Кейде тіпті цервикальді обырдың ең бастапқы сатысына (0 сатысы) тап болған жандарға гистерэктомияны да орындау мүмкін болмай жатады. Обыр жасушаларын жоюға бағытталған басқа да әдістерге конизация, кирохирургия, сәулелі хирургия немесе LEEP-терді жатқызуға болады.\r\n\r\nКейбір ауқастарға радикальді гистерэктомия қажет болады. Бұл операция түрі жатырды, жатыр мойнын және қынаптың бөлігін алып тастауға бағытталады.\r\n\r\nТотальді немесе радикальді гистерэктомияны орыдау барысында хирург фаллопиев түтігін және аналық безді алып тастауы мүмкін.(Бұл шара сальпинго-оофректомия деп аталады).\r\n\r\nХирург сондай-ақ обыр жасушасының болуына қарай ісіктің қасында орналасқан лимфатүйінді де алып тастауы мүмкін. Егер обыр жасушасы лимфатүйіндерге жетсе, онда ауру, басқа да мүшелер мен дененің бөліктеріне таралу мүмкіндігі болады деген сөз.\r\n\r\n__Сәулелі терапия__\r\n\r\nСәулелі терапия (радиотерапия деп те аталады) обыр жасушасын жою үшін жоғары-энергиялық сәулені қолданады. Ол өзі түсірілген, яғни әуле шағылысқан жерге ғана әсер етеді.\r\n \r\nРадиациялық терапиясының науқастарға ыңғайына қарай, химиотерапия немесе химиотерапия мен хирургияны қатар қолдану тағайындалады. Дәрігер сәулелі терапиямен хирургиялық операцияны, тек медициналық себептерге байланысты хирургиялық ем оңтайсыз болып қалған жағдайда ғана қолданылады. Жатыр мойны маңындағы таралған обыры бар аурулардың көпшілігі сәулелі және химиотерапияның курсына барып тұрады. Белгілі бір мүшелерге обыр іссігі жайылып кетсе, сәулелі терапия тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nДәрігер цервикальді обырды емдеу үшін сәулелі терапияның екі түрін қолдануы мүмкін. Кейбір науқастарға екі түрі де емделуге жарайды.\r\n\r\n•	Сыртқы сәулелендіру: Сәуленің негізгі көзі үлкен құрылғы, ол денеден тыс жүзегеасады. Әйелдер әдетте, амбулаторялық жағдайдағы емхана немесе клиникаға емделуге барады. Сосын, сыртқы сәулелендіруге аптасына 5 күні, бірнеше апта бойы ем алуы мүмкін.\r\n•	Ішкі сәулелендіру (ішкі-қуыстық сәулелендіру): Құрамында радиоактивті зат бар, жүңішке түтікше (имплант деп те аталады) қынап ішінде  бірнеше сағаттан 3 күнге дейін қалдырылады. Мұндай кезде әйелдер емханада жатқызылады. Айналасын радиациядан қорғау үшін, түтіктер іште қалады. Әйелге келушілер кіргізілмейді ол кезде, кіргізілсе де өте қысқы уақытқа кіріп шығады. Тек  әйелдің ағзасы радиоактивтеніп болғаннан кейін ғана түтіктер алынады. Ішкі сәулелендіру екі рет өткізіледі немесе бірнеше аптадан кейін жүргізледі.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапия обыр жассушаларын жою үшін обырға қарсы дәрілерді қолдану арқылы жүзеге асады. Ол жүйелі терапия деп аталады, себебі, дәрі барлық ағзаға әсер ету үшін қан ағымына құйылады. Цервикальді обырды емдеу кезінде, химиотерапия сәулелі терапиясымен бірге қолданылады. Егер обыр, белгілі бір мүшелерге жайылып кетсе, тек химиотерапия ғана қолданыладды.\r\n\r\nЦервикальді обырға қарсы қоланылатын  дәрілер, әдетте, ішкі тамырға енгізіледі. Ем, өз жолы бойынша емхананың бөлмелерінде немесе дәрігердің жеке кеңсесі, не болмаса үйінде жүргізіледі. Кейде, науқасты емдеу уақытында госспитализацияллау қажет болады.\r\n\r\n__Емнің жанама әсерлері__\r\n\r\nОбырды емдеу барысында сау тіндер мен жасушалар зақымданады, оның салдарынан жағымсыз жанама әссерлер туындайды. Ол емнің негізі мен қарқындылығына байланысты болады. Жана әсерлер әр науқаста әртүрлі болады, және емдеудің курстарында өзгерістері де бір-біріне ұқсай бермейді. Емдеудің бастапқы кезінде медициналық мамандар, науқасқа жанама әсерлер жайында айтады, және онымен қалай күресуі керектігі жөнінде көмек болтын жолдарды қарастырады.\r\n\r\n__Хирургиялық ем__\r\n\r\nХирургиялық операциядан кейін жазылу үшін бірнеше уақыт керек, және ол уақыт әр науқаста әртүрлі. Сіздің дел-сал күйіңіз бірнеше аптаға дейін жалғасуы мүмкін. Бірақ, ауру жайттары әдетте, дәрігерлердің қадағалауында болады. Операцияға дейін ауруды басатын амалдар жайында дәрігер немессе медбикелер бірлесіп жоспар қарастырып алу керек. Операциядан кейін дәрігеріңіз сіздің қажетіңізге қарай жоспарды саралап түзетуі мүмкін.     \r\n\r\nЕгер сізге жатыр мойнының үстіңгі жағын жоюға бағытталған операция жүргізілген болса, онда сізде құрыспа аурулар бой көрсетуі мүмкін және қан кетулер мен сулы бөлінділер шығады. Егер сізге гистерэктомия жүргізілсе, сізді емханада бірнеше күннен, бірнеше аптаға дейін жатқызып қоюы мүмкін. Бірнеше уақытқа дейін шаршау, әлсіреу деген секілді сезімдер болады. Жүрек айнуы да, құсу да мүмкін, сондай-ақ қуықта, ішекте де мәселелер туындауы ықтимал. Алдымен дәрігеріңіз  диетаңызды тек қана сұйық аспен ғана шектейді. Кейіннен  аз мөлшерден бастап, ұлғайта отырып қою асқа көшсеңіз болады. көптеген әйелдер операциядан кейін 4-8 апта ішінде өз қалыпты өмір сүру деңгейіне оралады.\r\n\r\nГистерэктомиядан кейін әйелдердің етеккірі келуін тоқтатады. Бала көтеру мүмкін болмайды. Жұмыртқаларын алып тастағаннан кейін бірден менапауза басталып кетеді.  Операциядан кейін орнаған  менапауза және оның басқа симптомдары табиғи түрде орнаған менапаузаға қарағанда ауыр сипатта білінеді. Қаласаңыз, бұл мәселені  дәрігеріңізбен операцияға дейін талықалап алуыңызға болады. Зерттей келе, кейбір препараттарды операцияға дейін қолданса,  симптомдардың біліне бастаған кезінде жақсы әсер ететіні байқалған. \r\n\r\nОперациядан  кейін кейбір әйелдерді сексуалды қарым қатынас жағдайы алаңдатады. Көптеген әйелдерге бұл сұрақты өз серіктерімен талқылау көмектеседі. Мұндай алаңдаушылықты талқылау үшін жұбайлар кеңес алатын жерге барса болады.\r\n\r\n__Сәулелі терапия__\r\n\r\nРадиацияның жанама әсері оның қолданылған мөлшерімен емделген дене бөлшегіне байланысты пайда болады. жамбас аумағын және  кіші жамбасты сәулелендіру жүрек айнуды, құсуды, диареяны немесе зәр шығару системасының мәселелерін туындатуы мүмкін. гениталия аумағындағы түктер түсіп қалуы мүмкін. сонымен қатар, сәулелендірген аумақ терісі қызарып, құрғап, сезімтал болып кетеді.\r\n\r\nҚынап аумағында құрғақтық пайда болып, қышу немесе ашу сезімдері пайда болу мүмкін. сәулелендіру қынаптың тарылуына әсер етеді. дәрігер немесе медбике жағымсыз әсссерлердің азаюына нұсқаулықтар береді. Алдағы уақытта тексерулердің жеңіл өтуі үшін, қынапты кеңітетін арнайы әдістер бар. Дәрігеріңіз, ем қабылдау барысында төсек қатынасын тоқтата тұруыңызға кеңес береді. Бірақ  көптеген  әйелдер ем аяқталғаннан кейінгі  бірнеше аптадан соң жыныстық қатынаста бола алады.  \r\n\r\nӘсіресе, радиотерапиямен емделу кезеңінің соңғы апталарында, сіз өзіңізді ерекше шаршаңқы сезінуіңіз мүмкін . Тынығу өте маңызды нәрсе, дегенмен дәрігерлер емделушілерге белсенді өмір салтын ұстануды ұсынады.Сәулелендіру терапиясы айтарлықтай жағымсыз болғанымен, дәрігеріңіз жағдайыңыздың жақсаруы үшін түрлі жолдарын қарастыруы мүмкін.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияның жағымсыз әселі негізінен дәрі-дәрмектердің ерекшеліктері мен қолдаған мөлшеріне бйланысты болады.  Дәрілер обыр жасушаларына әсер етеді де, снымен қатар, жасушаларға жылдам таралып кетеді:\r\n\r\n•	Қан жасушалары: Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қан айналымына қатысады және бүкіл ағзаға оттек тасымалдауға ықпал етеді.  Дәрінің қан жасушаларына әсер етуінен ағзадағы инфекцияның көтерілуі мүмкін, көгерулер лезде түзіледі, адам өзін-өзі әлсіз жене шаршаңқы сезінеді.\r\n•	 Шаш түбірі жасушалары: Химиотерапияның әсерінен шаша түсуі мүмкін. Алайда, ол қайта өседі, тек түсі мен құрылымы өзгеруі мүмкін.\r\n•	Ас қорыту жолдарындағы шырышты жасушалар: Химиотерапиядан тәбет нашарлауы мүмкін, жүрек айну, құсу, іш өту немесе ауыз бен еріннің ойылуы деген секілді ыңғайыздықтар болуы ықтимал.\r\n\r\nЦервикальді обырды емдеуге арналған дәрілер теріден бөрпелер шығаруы мүмкін, құрғау секілді, тепе-теңдікті жоғалту сияқты, сонымен қатар бұйындардың ауруы не болмаса балтыр мен табандардың ісінуі дегендей жанама әсерлер туындауы мүмкін. Алайда, дәрігеріңіз сізге мұндай жағымсыз әсерлерді бақылауда ұстаудың түрлі нұсқаарын ұсынуы ғажап емес.\r\n\r\n__Қосымша және альтернативті медицина__\r\n \r\nОбырға шалдыққан кейбір адамдар қосымша және альтернативті медицинаны таңдайды:\r\n\r\nҚосымша әдіс деп - обырды емдеудің стандартты түрімен қатар жүргізілетін ем шара түрін айтады. Мысалы химиотерапия және радиотерапяны қолдану. Альтернативті әдіс –стандартты емдеу әдісінің орнына қолданатын медицинаның түрі болып табылады.\r\nАкупунктура (ине терапиясы), емдік массаж, өндірілген шөптер,дәрумендер немесе арнайы диета,  визуализация, медитация  және рухани тұрғыдан емдеу қосымша және альтернативті медицина түрлеріне жатады.\r\n\r\nҚосымша және альтернативті әдістерінің терапиясының нәтижесінде, кейбір анкологиялық науқастардың жағдайларының жақсара түскендері байқалады. Алайда қосымша және альтернативті әдістерінің кейбір түрлері химиотерапия және радиотерапияның әсерінің механизмін өзгертіп жіберуі мүмкін. Бұл өзгерістер науқасқа зиянын тигізіп жіберетінін ескеру керек. Сонымен қатар қосымша және альтернативті медицинаның кейбір түрлерін  бөлек қолданған жағдайда да зиянды болып жатады. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлерінің ақысы қымбат тұрады.\r\n\r\n__Аурулардың күтіміне қолдау көрсету__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоционалдық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, аурумен күресуде және ауру салдарынан туындаған мәселелерді шешуде өздерінің білімі мен тәжірибелерімен алмасады.\r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Тексерілу, ем қабылдау, ауруханаға жату туралы уайымдар, анкологиялық науқас адамдарға тән болып келеді. Онкологиялық ауруларды алаңдататын көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Тамақтану және дене белсенділігі __\r\n\r\nОнкологиялық науқастардың өздерін күтімілдеп жүрулері өте маңызды. Әрине, бұл жақсы тамақтану мен дене белсенділігінің максималды түрде қалыпта ұстауларын білдіреді. Мұндай науқастарға салмақтарын түсіріп алмау үшін, қажетті мөлшердегі калорияны тұтыну қажет. Жеткілікті мөлшерде ақуыздарды пайдаланған жөн. Жақсы тамақтану -жағдайларының жақсарып және көп энергия жинау үшін көмектеседі.\r\n\r\nӘсіресе, ем қабылдау кезеңінде немесе ем қабылдап болғаннан соң  тәбеттің нашарлауы мүмкін.  Олар өздерін жайсыз сезініп,  шаршап немесе ауыздарының дәм сезуі өзгеруі. Сондай -ақ емдік шаралардың жанама әсерлерінен, маңызды мәселелер туындауы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа  да медицина қызметкері тамақтануға байланысты туындаған мәселелерді шешу түрлерін ұсынып, көмектеседі.\r\n\r\nӨз белсенділіктерін түсірмегеннің арқасында көптеген науқастар өздерін жақсы сезінеді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу және басқа да жаттығулар мықты болуға, энергияны сақтап, өмірлік тоннуссты түсірмеуге көмектеседі. Жаттығулар жүрек айнығанды және ауырсынуды басып, сол арқылы ем жүргізу процесстеріне жеңілдік тудырады.  Сонымен қатар, күйзелістен де арылтады. Физикалық тұрғыдан салмақ түсірмей тұрып өз дәрігеріңізбен кеңесіп алғаныңыз жөн. Егер физикалық жаттығулар ауырсынуды  немесе басқа мәселелерді туындатса, дәрігеріңізге айтып, физикалық жаттығуларды өзгерту аясында кеңес алғаныңыз жөн.\r\n\r\n\r\n','translator',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(736,'','Тоқ ішек пен тік ішектің қатерлі ісігі (колоректальді обыр)','','','kz','s','',0,'',32664,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543219620,1574755620,1543219692,'__Көлденең жиек ішек және тік ішек__ – ас қорыту жүйесінің  бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі.\r\n\r\nАш ішекте жартылай қорытылған тамақ тоқ ішектің жоғарлаған бөлігіне түседі. Тоқ ішекте су мен тамақтық өнімдері сіңіріліп, қалған қалдық нәжіс тұзуге қатысады. Қалдық өнімдер тоқ ішектің қалған бөлігі арқылы тік ішекке барып, артқы анал тесігі арқылы сыртқа шығады.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге тоқ ішек пен тік ішектің қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about colorectal cancer).\'\'\r\n \r\n__Көлденең жиек ішек (тоқ ішек) және тік ішек__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"471\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Көлденең жиек ішек және тік ішек__ – ас қорыту жүйесінің  бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі.\r\n\r\nАш ішекте жартылай қорытылған тамақ тоқ ішектің жоғарлаған бөлігіне түседі. Тоқ ішекте су мен тамақтық өнімдері сіңіріліп, қалған қалдық нәжіс тұзуге қатысады. Қалдық өнімдер тоқ ішектің қалған бөлігі арқылы тік ішекке барып, артқы анал тесігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\n__Қатерлі ісік деген не?__\r\n\r\nҚатерлі ісік, құрылым элементтерінен, тіндерден жинақталған жасушалардан бастау алады. Тіндер бүкіл ағзаны түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер __залалды__ және __залалсыз__ болып бөлінеді:\r\n\r\n__Залалсыз ісіктерде__ қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\n__Залалды ісіктер__ қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\n__Қауіп факторлары__\r\n\r\nКолоректальды қатерлі ісіктің пайда болу себептерін ешкім білмейді. Дәрігерлер көбінесе бұл аурудың бір адамда неге дамып, ал екіншісінде еш дамымайтындығын түсіндіре алмайды. Алайда, бір білетініміз колоректальды қатерлі ісік жұқпалы емес. Бұл  адамнан адамға таралмайды.\r\n\r\nЗерттеулер дәлелдегендей, белгілі бір қауіп факторларына ұшырағандар колоректалды қатерлі ісікті дамыту мүмкіндігіне ие. Қауіп факторлары - аурудың даму мүмкіндігін арттырады.\r\n\r\nЗерттеулер нәтижесі бойынша колоректальды қатерлі ісікке шалдықтыратын факторлар болып:\r\n\r\n• 50 жастан жоғары: Колоректальды қатерлі ісікті дамыту ықтималдығы жас бойынша артады. Қойылған  диагноздың  90% -дан астамы  50 жастан асқан адамдарда кездесуде. Диагноз қойылатын орташа жас мөлшері 72 жас.\r\n• Колоректалды полиптер: Полиптер жиек  ішектің немесе тік ішектің ішкі қабырғасында өседі. Олар 50 жастан асқан адамдарда жиі кездеседі. Көп жағдайларда полиптер қатерлі бола бермейді (рак емес), бірақ олардың кейбіреулері (аденомалар) қатерлі ісікке айналуы мүмкін. Полиптерді анықтап, жою арқылы, колоректальды қатерлі ісіктің даму қаупін төмендетуге болуы мүмкін.\r\n• Әулетінде колоректальды қатерлі ісіктің болуы: Колоректальды қатерлі ісігі бар адамның жақын туыстары (ата-аналар, ағалар, апалы-сіңлілер немесе балалар) бұл ауруды тассымалдауы мүмкін, әсіресеғ ол адам жас шағында  обыр ауруына шалдыққан болса. Егер бірнеше жақын туыстарының колоректальды қатерлі ісігі болған болса, онда обырға шалдығу қаупі тіптен жоғары болмақ.\r\n• Генетикалық өзгерістер: Кейбір гендердегі өзгерістер колоректальды қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады.\r\n• Жиек ішектің тұқым қуалайтын полипозды емес қатерлі ісігі (ННПРОК) колоректальді қатерлі ісіктің ең көп тараған түрі болып табылады. Ол жиек және тік ішек қатерлі ісігінің барлық жағдайының 2% - ға жуығын құрайды. Бұл NNPROK генінің өзгеруімен байланысты. Өзгертілген NNPROC геномы бар адамдардың көпшілігінде жиек ішек обыры дамиды және бұл орын ауысу жағдайына байланысты диагноз қойылатын орташа жа  - 44 жас болып табылады.\r\n•  Тұқым қуалайтын аденоматозды полипоз (NAP) – бұл сирек кездесетін тұқым қуалайтын жағдай, бұл процессте көлденең және тік ішектен жүздеген полиптер қалыптасады. Бұған бірден-бір себепші - APC деп аталатын белгілі бір геннің өзгеруі. Егер NAP  емделмесе,  адамның 40 жасында колоректальды қатерлі ісіктің дамуына соқтырады. НАП-тың асқынуы,  колоректальды қатерлі ісіктің барлық туындау жағдайларының 1 пайызынан кемін құрайды.\r\n\r\nNNPROK немесе NAP-тан зардап шеккендердің отбасы мүшелері белгілі генетикалық өзгерістерді анықтау үшін генетикалық тестілеуден өтуі мүмкін. Мұндай өзгерістер анықталған жағдайда медицина қызметкерлері колоректальды қатерлі ісіктің дамуын төмендету немесе осы аурудың оңай туындауын азайту жолдарын ұсынуы мүмкін. НАП-пен ауыратын ересек адамға, дәрігер, жиек ішек пен тік ішекті, немесе оның бөлігін алып тастау үшін хирургиялық операцияны ұсынып көруі мүмкін.\r\n\r\n• Онкологиялық ауруы бар адамның сырқатнамасы: Егер адамда бұрын колоректальды қатерлі ісік болған болса, онда ол кесел оның бойынан қайта бой көрсетуі мүмкін. Сонымен қатар, аналық,  (эндометриялы) немесе сүт безі обырымен аурған әйелдерде колоректальды қатерлі ісіктің даму мүмкіндіктері әлдеқайда басып болып келеді.\r\n• Ойық жаралы колит немесе КРОН ауруы: Көптеген жылдар бойы болған көлденең ішектің қабынуынан зардап шеккен  адамдарда да (мысалы, ойық жара колит немесе Крон ауруы),  колоректальды қатерлі ісік дамиды.\r\n• Тамақ рационы: Зерттеулер нәтижесінде, майларға бай (әсіресе жануарлардан алынатын майлар) тамақ рациондары, құрамында мысалы кальций, фолий және жасұнағы мол тағамдар  колоректальды қатерлі ісіктің даму қаупін арттыруы мүмкін деген болжам бар. Сонымен қатар, бірқатар зерттеулердің нәтижелері бойынша тамақ рационында  жеміс-жидекті көп пайдаланбайтын адамдарда да колоректалды қатерлі ісікке ұрынуы мүмкін топтардың қатарында болып саналады екен.  Дегенмен,  тамақ рационына қарасты көптеген зерттеу нәтижелері бір-бірімен толыққанды сәйкес келмей жатады, сондықтан бұр мәелені әлі де тереңірек зерттеу керек. Сонда ғана қандай жағдайда тамақ рациондары  колоректалды қатерлі ісіктің дамуына себеп болатындығын нақты айтып қалармыз.  \r\n• Шылым шегу: шылым шегетіндерде полиптер мен колоректальды қатерлі ісік ауруы дамиды. Колоректальді қатерлі ісікке шалдыққан адамдар, ол індетке  қайта тап болатындықтан, өз кезегінде тұрақты тексеруден өтіп тұруы өте маңызды болып табылады. Егер сізде колоректальды қатерлі ісік болса, сонда өз отбасы мүшелеріңізде осы кеселдің туындауынан қауіптенуіңіз орынды. Өздерін қауіп факторы болып саналатын топтағы адамдар  дәрігерлерімен кеңесу керек. Дәрігер қауп-қатерді төмендету жолдарын және тиісті медициналық тексеру кестесін жоспарлауды ұсына алады.\r\n\r\n__Скрининг__\r\n\r\nСкринингтік тексерулер сіздің дәрігеріңізге симптомдар пайда болғанға дейін полиптерді немесе қатерлі ісік ауруларын табуға көмектеседі. Полиптер анықталса және жойылса колоректалды қатерлі ісіктің дамуына айтарлықтай кедергі болады. Сонымен қатар, егер ауруға ерте кезеңде диагноз қойылса, колоректальды қатерлі ісікті емдеу барынша оңтайлы болады.\r\n\r\nПолиптерді немесе ерте сатыдағы колоректальді қатерлі ісікті анықтау:\r\n\r\n• 50 жастан асқан адамдар скрингтік тексеруден өтуі  керек.\r\n• Колоректальді қатерлі ісіктің даму ықтималдылығы бар, орташа қауіп факторындағы адамдар дәрігермен кеңесе отырып, 50 жасқа дейін тестілеуден өтуі керек пе, қандай сынақтар жүргізіледі, әр тексерудің артықшылықтары қандай болады және әрбір сынақтың қауіптілігі қандай болмақ, сондай-ақ, тексеру, қанша уақыт жиілігінде жүргізіледі дегендей сауалдар төңірегінде сұхбаттасып, мәселесін шешіп алуы керек.\r\n\r\nКелесі скринингтік сынақтар полиптерді, қатерлі ісіктерді немесе басқа да қалыпты аймақтарды анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Сіздің дәрігеріңіз әр тексеру жайында барынша тереңдетіп айтып бере алады:\r\n\r\n• Fecal жасырын қан анализі (AFSA): Кейде обыр ісіктері немесе полиптер қансырайды, ол кезде AFSA  қан арналарындағы минималды мөлшерді анықтай алады. Егер қан талдамасында анықталса, қанның қайнар көзін анықтау үшін қосымша тексеру қажет. Залалсыз түзінділер де (геморрой сияқты) нәжісте қанның пайда болуына себеп болуы мүмкін.\r\n• Сигмойдоскопия: Дәрігер тік ішекті және жиек ішектің төменгі бөлігінің ішкі жағын сигмойдоскоп деп аталатын, ұшында  шамы бар түтікшенің көмегімен тексереді. Егер полиптер табылса, дәрігер оларды алып тастайды. Полиптерді жою процедурасы полипэктомия деп аталады.\r\n• Колоноскопия: Дәрігер тік ішек пен барлқ жиек ішектің  ішкі бөлігін колоноскоп деп аталатын  ұшында жарығы бар ұзын түтікшері қолдана отырып тексереді. Дәрігер, егер, полиптер табылған жағдайда оларды алып тастайды.\r\n• Қос контрастты барийлі клизма: Пациентке барийдің ерітіндісімен клизма жасалады, содан кейін  ішек ауа сорып алады. Жиек және тік ішектердің бірнеше рентген кескіндемеледі түсіріледі. Барий мен ауа жиек ішектің және тік ішектік кескіндемелерін көруге көмектеседі. Тіпті сіз, содан полиптер мен ісіктерді де көре аласыз.\r\n• Тік ішек аймақтарын саусақпен тексеру: Тік ішек аумағын тексеру  көбінесе күнделікті физикалық тексеруге негізделген. Аномальді аймақтарды пальпаторлы түрде  анықтау үшін, дәрігер, саусағына қолғап киіп, тік ішекке кіргізеді.\r\n• Виртуалды колоноскопия: Бұл әдіс қазіргі уақытта зерттелуде.\r\n\r\n__СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nКолоректальды қатерлі ісіктің жалпы симптомы ішектің әдеттегі қозғалысының өзгеруі болып табылады. \r\n\r\nБелгілері:\r\n\r\n• Диарея немесе іш қату\r\n• Ішектің толық емес қозғалысы.\r\n• Нәжісте қан (қызыл немесе өте күңгірт) анықталу\r\n• Нәжіс көлемі қалыптымен салыстырғанда кішкентай көрінеді.\r\n• Жиі болатын газды немесе құрыспалы ауру сезімі немесе қатты тою, не болмаса,іш кебу сезімдері\r\n• Белгісіз себептен салмақ жоғалту.\r\n• Ылғи шаршап тұру\r\n• Жүрек айнуы немесе құсу\r\n\r\nКөптеген жағдайларда бұл белгілер қатерлі ісікке байланысты бола бермейді. Басқа аурулар  да, осындай симптомдарды тудыруы мүмкін. Кез-келген адам диагноз қойғызу және емделу үшін дəрігерге барынша ерте кезеңде барып қаралуы керек.\r\nӘдетте  қатерлі ісік бастапқыда аса қатты ауру тудырмайды. Оны дәрігерге көрсету үшін симптомның пайда болуын күтпеу керек.\r\n \r\n__ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nЕгер скринингтік тексерудің нәтижелері рак ауруы бар екендігін немесе оның белгілері пайда болғанын көрсетсе, дәрігер, бұл жағдайда онкологиялық ауру немесе басқа себептерге байланысты екенін білуі керек. Дәрігер сіздің ауруыңыздың сырқатнамасын сұрайды және отбасыңыздағы ауруы бар адамдар туралы да сұрайды, содан физикалық тексеру жүргізеді. Скрининг бөлімінде сипатталған бір немесе бірнеше тестілер тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер физикалық тексеру және тест нәтижелері обырды көрсетпесе, дәрігер қосымша сынақтардың қажет еместігіне және емделудің қажеттілігі жоқ деп шешім қабылдайды. Дегенмен, ол қайта тексеру жоспарын ұсынуы да ғажап емес.\r\n\r\nЕгер тексеру кезінде әдеттен тыс аймақтар (полип сияқты) анықталса, рак жасушаларын анықтау үшін биопсия қажет болуы мүмкін. Көбінесе, колоноскопия немесе сигмоидоскопия кезінде қалыпты тіннің алынуы мүмкін. Патологанатом микроскоптың көмегімен обыр жасушаларының тінін зерттейді.\r\n\r\n__КЕЗЕҢДЕРІНІҢ АНЫҚТАЛУЫ__\r\n\r\nЕгер биопсия нәтижесінде онкологиялық аурулардың бар екені көрінсе, дәрігер ең тиімді емдеу жолып жоспарлауы үшін аурудың сатысын (кезеңін) анықтайды. Ісік сатысы, ісікпен іргелес тіндердің зақымдалуына қарап, басқа мүшелерге қатерлі ісіктің қаншалықты таралғанын ескеріп, сондай-ақ, егер  обыр бар болса, қандай мүшеде болуы мүмкін, деген сияқты жайттарды тексеру арқылы анықталады.\r\n\r\n__Дәрігер төменде көрсетілгендей сараптама түрлерін тағайындауы мүмкін:__\r\n\r\n• \'\'__Қан талдамасы__\'\': Дәрігер карциноэмбрионикалық  антиген (КЭА)  және басқа заттар үшін қанды тексереді. Колоректальды қатерлі ісігі және басқа да ауруы бар  кейбір науқастардың қан құрамында ауруы КЭА –нің жоғары деңгейі байқалады. \r\n• \'\'__Колоноскопия__\'\': Егер диагноз қойылған кезде колоноскопия өткізілмесе, дәрігер колоноскоппен  жиек  және тік ішектің дұрыс емес жерлерін тексереді.\r\n• \'\'__Эндоректальді ультрадыбыстық тексеру__\'\': Ультрадыбыстық зондты тік ішекке енгізеді. Ол адамға  естілмейтін дыбыстық толқындар жібереді. Толқындар ішектің қабырғасынан және қоршаған тіндерден шығады, ал компьютер жаңғырықтың сипатын –кескін түріне түсіреді. Онда ісіктің тік ішекке қаншалықты тереңдей түскенін немесе обырдың лимфа түйіндеріне қаншалықты кеңінен таралғанын немесе басқа қоршаған тіндерге таралған-таралмағанын көруге болады.\r\n• \'\'__Кеуде рентгені__\'\':  ісіктің өкпеге жайылғанын не жайылмағанын көрсетеді.\r\n• \'\'__Компьютерлі томография__\'\': компьютерге қосылған рентген аппаратурасы пациенттің денесінің жеке аймақтарының бірнеше толық суретін жасайды. Оған контрасты  затты  инекциялауға болады. Компьютерлі томография қатерлі ісіктің  бауырға, өкпеге немесе басқа мүшелерге таралған-таралмағандығын анықтауға көмектеседі.\r\n\r\nСонымен қатар, дәрігер қатерлі ісіктің таралуын анықтау үшін басқа да сынақ түрлерін (мысалы, ЯМР секілді) тағайындай алады. Кейде оны жою сәтіне дейін онкологиялық кезеңін анықтау мүмкін болмайды. (Колоректальды қатерлі ісікті хирургиялық емдеу «емдеу» бөлімінде сипатталған.)\r\n\r\nДәрігерлер колоректалды қатерлі ісіктің келесі кезеңдерін қарастырады:\r\n\r\n• 0-кезең: қатерлі ісік тік ішектің астынада ең терең қабаттарында ғана кездеседі. Колоректальды қатерлі ісіктің бұл кезеңі сонымен қатар жергілікті карцинома деп аталады.\r\n• I кезең: Ісік ішектің ішкі қабырғасына немесе тік ішекке дейін өседі. Ісік қабырғадан өтіп өспейді.\r\n• II кезең: Ісік ішектің қабырғасына немесе тік ішекке терең енеді немесе оның жанына шығып өседі. Ол көрші тіндерді де жаулайды, алайда обыр жасушалры лимфа түйініне түспейді.\r\n• III этап: обыр лимфа түйіндеріне таралады, бірақ басқа мүшелерге таралмайды.\r\n• IV кезең: обыр бауыр немесе өкпе сияқты басқа мүшелерге таралады.\r\n• Рецидив ( Өткізу): Бұл біраз уақыт анықталмай қалған, емделуден кейін қайта пайда болған обыр ісігі. Ауру тік ішекте немесе басқа ағазаға қайта пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__ЕМДЕУ__\r\n\r\nКолоректальды қатерлі ісігі бар науқастардың көпшілігі медициналық көмекке қатысты шешімдер қабылдауға белсенді қатысады. Әрине, олар өз аурулары мен емдеу мүмкіндіктері туралы мүмкіндігінше барлығын білгісі келеді. Алайда, онкологиялық диагноз қойылғаннан кейін пациенттер есеңгіреп, бойларын күйзеліс билеп дәрігерге   барлық қажетті сұрақтарды қоя алмай қалады. Бұл мәселені дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін жасап алу арқылы реттеуге болады.\r\n\r\nДәрігердің айтқандарын есте сақтау оңай болуы үшін пациенттер қажетті мәліметтерді жазып алады немесе диктофон пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбір науқастар өздерінің туыстары мен досының  дәрігермен сөйлескенде, талқылауға қатысуға, жазбалар жасауға немесе жай тыңдауға қатысқанын қалайды.\r\n\r\nСізге бірден барлық сұрақтарды қоюдың қажеті жоқ. Сіздің әлі алда дәрігерге немесе мейірбикеңізге түсініксіз нәрсені  түсіндіруін өтінуіңізге немесе қосымша ақпараттар алу үшін мүмкіндіктер болады. Сіздің дәрігеріңіз сізді колоректальды қатерлі ісікті емдеу тәжірибесі бар маманға жолдайды  немесе оған өзіңіз сұрана аласыз. Колоректальды қатерлі ісікті емдейтін  мамандарға гастроэнтерологтар (ас қорыту жүйесінің ауруларына мамандандырылған дәрігерлер), хирургтар, медициналық онкологтар және радиологтар кіреді. Бір науқасқа бірнеше дәрігер қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n__ЕМДЕУ ӘДІСТЕРІ__\r\n\r\nЕмдеу әдісін таңдау, негізінен, ісіктердің жиек ішектің немесе тік ішектің орнынан қозғалуына  сондай-ақ ауру сатысына байланысты жасалады. Колоректальды қатерлі ісікті емдеу хирургия, химиотерапия, биологиялық терапия немесе радиациялық терапияны қамтуы мүмкін. Кейбір жағдайларда біріктірілген емдеулер жүргізіледі.\r\n\r\nКейде жиек ішектің обырын емдеуі тік ішектегі  қатерлі ісікті емдеуден ерекшеленеді. Төменде екі түрлі жағдайдағы обырды емдеу тәсілдері бөлек-бөлек жазылған.\r\n\r\nДәрігер науқасқа емдеу әдістерін және күтілетін нәтижелер туралы айтып береді. Науқас пен дәрігер бірлесе отырып қажетті жағдайларға жауап беретін емдеу жоспарын жасай алады.\r\n\r\nОнкологиялық ауруларды емдеу жергілікті немесе жүйелі болуы мүмкін:\r\n\r\n• \'\'__Жергілікті терапия__\'\': Хирургиялық араласу және сәулелі терапия жергілікті терапияның түрлері болып табылады. Олардың көмегі арқылы жиек ішектегі немесе тік ішектің немесе жақын жерде орналасқан қатерлі ісіктер жойылады немесе бұзылады. Колоректальды қатерлі ісік басқа мүшелерге таралса, жергілікті терапия осы аумақтардағы ауруды бақылау үшін пайдаланылуы мүмкін.\r\n• \'\'__Жүйелік терапия__\'\': химиотерапия және биологиялық терапия  жүйелі терапияға жатады. Дәрілік заттар қан құрамына енеді және бүкіл ағзада обыр клеткаларының өсуін бұзады немесе тежейді.\r\n\r\nҚатерлі ісік ауруларын емдеу әдістері көбінесе сау клеткалар мен тіндерге зиян келтіргендіктен, жанама әсерлер өте көп кездесіп жатады. Мұндай жанама әсерлер, негізінен, емдеудің түрі мен ұзақтығына байланысты болады. Олар сондай-ақ әртүрлі пациентте әртүрлі болады және әр кейінгі емдеу курсымен өзгеруі мүмкін. Емдеу курсын бастамас бұрын, дәрігерлер ықтимал болатын жанама әсерлер туралы пациенттерге айтады және олармен күресу  жолдарын ұсынады.\r\n\r\nАурудың кез-келген кезеңінде терапияның жанама әсерлерін азайту, ауруды және басқа да белгілерді жеңілдету үшін сондай-ақ эмоционалды жағдайын бақылап , қолдау көрсетіледі.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nХирургиялық емдеу - бұл колоректальды қатерлі ісікке арналған ең көп қолданылатын ем түрі.\r\n\r\n• \'\'__Колоноскопия__\'\':  Колоноскоптың көмегімен жиек ішек немесе   тік ішектің жоғарғы жағындағы шағын қатерлі полип алынуы мүмкін. Ректумның төменгі бөлігіндегі кейбір шағын ісіктер анус арқылы колоноскопсыз да жойылады.\r\n• \'\'__Лапароскопия__\'\': Жиек ішек қатерлі ісігі ерте кезеңінде ұшында жарығы бар жұқа түтікпен(лапароскоппен)  жойылуы мүмкін. Бұл үшін іш қабырғасын үш-төрт жерінен жұқалап тіледі. Лапароскоптың көмегімен хирург іш қуысының мүшелерін көре алады. Ісіктер мен сау ішектің бір бөлігі жойылады. Ішкі лимфа түйіндерін де жоюы мүмкін. Хирург қалған ішек пен бауырды қатерлі ісікке қарсы тексереді.\r\n• \'\'__Ашық хирургия__\'\': Хирург ісінуді және сау  жиек ішек  пен тік ішектің бір бөлігін алып тастау үшін құрсақ қуысының үлкен бөлігін кесіп тастайды. Ол кезде кейбір іргелес лимфа түйіндер де жойылуы мүмкін. Хирург қалған ішек пен бауырды қатерлі ісікке қарсы тексереді.\r\n\r\nЖиек ішек немесе тік ішектерді алып тастағаннан кейін, хирург әдетте сау жерлерді біріктіреді. Алайда, кейде қалпына келтіру мүмкін болмай қалады. Бұл жағдайда хирург ағзаның шлак  шығаруы үшін жаңа әдісін жасайды. Ішек қуысының қабырғасында саңлау (стома) жасалады, ішектің жоғарғы жағын стомамен байланыстырады және оның төменгі ұшын жабады. Стоманы жасау операциясы колостомия деп аталады. Шлак жинау және оны ұстап тұру үшін стомаға арнайы желім арқылы жалпақ қап бекітілген.\r\n\r\nПациенттердің көпшілігі үшін стома уақытша шара болып табылады. Ол операциядан кейін ішектің және тік ішектің сауығуына дейін қажет. Емделгеннен  кейін хирург ішектің бөліктерін біріктіреді және стоманы жабады. Кейбір науқастар, әсіресе тік ішектің төменгі бөлігінде орналасқан ісігі болса, әрқашан стомаға мұқтаж болып қалады.\r\n\r\nКолостомиясы бар науқастар тітіркенуі мүмкін. Дәрігер, мейірбике немесе энтеростомальді терапевт пациентке стоманың аумағын таза ұстап, тітіркену мен инфекцияны қалай болдырмау керектігін үйрете алады. Реабилитация бөлімінде стомаға қалай қарауды үйрену туралы толығырақ ақпарат бар.\r\n\r\nӘр пациенттің операциядан кейінгі жазылу уақыты әртүрлі. Алғашқы бірнеше күн ішінде ыңғайсыздық туындауы заңды. Дәрігерлер ауырсынумен күресуге айтарлықтай жәрдем береді. Хирургиядан бұрын дәрігер немесе мейірбикемен бірлесе отырып ауырсынуды жеңілдету шараларын талқылау қажет. Хирургиялық операциядан кейін дәрігер құрылған жоспарда  жеткіліксіз жайттар болса, жоспарды түзетуі мүмкін.\r\n\r\nБіраз уақытқа дейін науқастар жиі  шаршап, өздерін әліз сезініп жүреді. Операцияның әсері, одан өзге,  іш қату немесе диареяның пайда болуына алып келеді. Дәрігерлер дереу емдеуді қажет ететін қан кету, инфекция және басқа да жайттардың  ықтимал белгілерін бақылайды.\r\n\r\n\'\'__Химиотерапия__\'\'\r\n\r\nХимиотерапияда рак жасушаларын жою үшін обырға қарсы препараттар қолданылады. Бұл заттар қанға араласады және бүкіл ағзадағы обыр жасушаларына әсер етуі мүмкін.\r\nОбырға қарссы  препараттар ішке енгізіледі, алайда олардың кейбіреулері ауыз арқылы ішіп емделуге негізделген. Емдеу амбулаториялық-емханалық бөлімде, дәрігерлік бөлімде немесе үйде жүргізілуі мүмкін. Сирек жағдайда ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін.\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен препараттың түрі мен оның мөлшеріне байланысты.\r\n\r\n\'\'Бұл препараттар тез бөлінуге қабілетті, қалыпты жасушаларды да зақымдайды:\'\'\r\n\r\n•\'\'__ Қан жасушалары__\'\': Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қанның ұюына қатысады және барлық мүшелерге оттегін жеткізеді. Дәріден зақымданған қан жасушалары өседі, содан жиі инфекциялану, қанталау немесе қан кету қаупі артып, тұрақты әлсіздік пен шаршау сезімдері пайда болады.\r\n• \'\'__Шаш түбірі жасушалары__\'\': химиотерапия препараттары шаштың түсуіне әсер етуі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ бұрынғы түстер мен құрылымдардан біраз өзгеше болуы мүмкін.\r\n• \'\'__Ас қорыту жолдарына  демеу беретін жасушалар__\'\': Химиотерапияның әсерінен тәбет нашарлап, жүрек айнып, құсу, диарея немесе ерін мен аузда жара пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nКолоректальды қатерлі ісікке арналған химиотерапия қолдың алақандары мен аяқ табаны терісінің қызаруы мен ауырсынуын да туындатады. Тері түлеуі мүмкін.\r\n\r\nДәрігерлер осы жанама әсерлердің көпшілігін бақылау тәсілдерін ұсынады. Алайда кейіннен емдеу соңында бәрі қалпына келіп жаатадды.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБастапқы оқшаулаудан тыс таралған кейбір колоректальды қатерлі ісік аурулары биологиялық терапия түрінде моноклоналды антиденелерді алады. Моноклоналды антиденелер колоректалды обыр жасушаларын байланыстырады. Олар рак жасушаларының өсуіне және онкологиялық аурулардың таралуына кедергі келтіреді. Моноклоналды антиденелер дәрігерлік кеңседе, ауруханада немесе клиникада инъекция түрінде енгізіледі. Кейбір науқастар бір мезгілде химиотерапиямен қамтамасыз етіледі.\r\n\r\nЕмдеу барысында дәрігерлер проблемалардың белгілерін байқайды. Кейбір науқастар аллергиялық реакциялардың алдын алу үшін дәрі-дәрмектерді қабылдайды. Жанама әсері негізінен пайдаланылатын моноклоналды антиденелердің түріне байланысты. Жағымсыз әсерлерге бөртпе, безгек, іштің ауыруы, құсу, диарея, қан қысымының өзгеруі, қан кету немесе дем алудың қиындауы проблемалары жатады. Әдетте терапияның алғашқы курсынан кейін жанама әсерлер азаяды.\r\n\r\n__Сәулелік терапия__\r\n\r\n===\'\'Сәулелік терапия\'\'=== (радиотерапия деп те аталады)  рак жасушаларын жою үшін жоғары энергиялы сәулелерді пайдалану арқылы жүзеге асады. Ол сәуле түскен аймақтардағы  ғана қатерлі ісіктерге әсер  етеді. Дәрігерлер онкологиялық ауруларды емдеу үшін әр түрлі радиациялық терапияны пайдаланады. Кейде екі түрлі емді бір мезгілде тағайындайды:\r\n• ===\'\'Сыртқы экспозиция\'\'===: Радиация құрылғыдан келеді. Радиотерапия үшін қолданылатын аппараттардың ең көп тараған түрі - сызықты үдеткіш. Пациенттердің көпшілігі ауруханада немесе клиникада аптасына 5 күн, бірнеше апта бойы емделеді.\r\n• ===\'\'Ішкі экспозиция\'\'=== (имплантацияланатын сәулелену немесе брахитерапия): Радиация ісіктің тікелей немесе жанындағы жұқа түтіктерге орналастырылған радиоактивтік материалдан шығады. Емдеу кезінде науқас ауруханаға жатады, ал имплант, әдетте, бірнеше күн бойы іште қалдырылады. Әдетте науқас ауруханадан шыққанға  дейін оны алып тастайды.\r\n• ===\'\'Ішкі операциялық сәулелік терапия\'\'=== (IORT): Кейбір жағдайларда сәулелендіру хирургиялық операция кезінде орындалады.\r\n\r\nЖағымсыз әсерлер көбінесе алынған радиацияның мөлшеріне және қай мүшенің емделуіне байланысты орын алып жатады. Құрсақ қуысына немесе жамбас аймағына жүргізілген радиотерапиядан  жүрек айну, құсу, диарея,  нәжісте қанның болуы немесе ішек қозғалғыштығының артуы деген секілді жағымсыздықтар орын алуы мүмкін. Одан сондай-ақ зәр шығарудың қиындауы сияқты проблемалар да тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, сәулеленген аймақтағы тері қызыл, құрғақ және бүжірленіп кетуі мүмкін. Анустың терісі аса сезімтал болып қалады.\r\n\r\nРадиотерапияның куртарын қабылдау барыссында науқас өзін өте шаршаң сезінуі мүмкін, әсіресе кейінгі емдеу апталарында олай сезінуі үдей түседі. Бұл жағдайларда тынығу өте маңызды, бірақ дәрігерлер, әдетте, пациенттерге ең белсенді өмір салтын сақтауға кеңес береді.\r\n\r\nРадиациялық терапияның жағымсыз әсері ұнай бермее де, дәрігердің оларды емдеуге немесе бақылауға қабілеті жетуі керек. Егер осы жайсыздықтардың бәріне шыдаса, емдеудің соңы қуантарлық болмақ.\r\n\r\n__Колоректальды қатерлі ісікті емдеу__\r\n\r\nЖиек ішектің обыры көбінесе хирургиялық жолмен емделеді. Олардың кейбіреулері хирургия, сонымен қатар химиотерапия. Кейбір жағдайларда аурудың соңғы кезеңдерінде биологиялық терапия тағайындалады.\r\n\r\nЖиек ішек обыры бар науқастарға колостомия өте сирек жағдайда қажет болуы мүмкін.\r\nРадиациялық терапия да  жиек ішек обырын емдеу үшін сирек қолданылады, бірақ кейде ауырсынуды және басқа белгілерді жеңілдету үшін қолданылады.\r\n\r\n__Тік ішектің қатерлі ісігін емдеу__\r\n\r\nТік ішектің қатерлі ісігінің барлық кезеңдерінде көбінесе хирургия қолданылады. Кейбір науқастарға хирургия, радиациялық терапия және химиотерапия тағайындалады. Кейбір жағдайларда аурудың соңғы кезеңдерінде биологиялық терапия да тағайындалып жүр. \r\n\r\nРектальді обырмен ауыратын 8 науқастың біреуі тұрақты колостомияға мұқтаж.\r\n\r\nРадиациялық терапия операциядан бұрын және кейін қолданылуы мүмкін. Кейбір науқастар ісікке дейін операциядан бұрын сәуле терапиясын қабылдайды, бірақ басқа жағдайларда, ісік орнында қалуы мүмкін обыр жасушаларын жою үшін операциядан кейін тағайындалады. Кейбір ауруханаларда науқастар хирургия кезінде сәулелік терапияны қоса қабылдайды.  Сондай-ақ, радиацияның терапиясы қатерлі ісік ауруларын және онкологиялық аурулардан болатын басқа белгілерді азайту үшін тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\n__ҚОСЫМША МЕН  АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір онкологиялық науқастар қосымша және баламалы медицина әдістерін ұнатады:\r\nҚосымша әдістерге қатерлі ісікке бірге қолданылатын стандартты химиотерапия және сәулелі терапия сияқтылар жатады. Балама әдістер - стандартты емдеу әдістерінің орнына қолданылатын әдІстер.\r\n\r\nАкупунктура (акупунктура), терапевтік массаж, өсімдік деривативтері, витаминдер немесе арнайы диеталар, визуализация, медитация және рухани сауықтыру - қосымша немесе баламалы медицина түрлері болып табылады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық науқастар қосымша немесе балама терапия әдістерін қолдану нәтижесінде өздерінің денсаулық жағдайының жақсарғанын атап өтті. Дегенмен, қосымша және баламалы медицинаның кейбір түрлері химиотерапия мен радиотерапияның әсер ету механизмдерін өзгерте алады. Бұл өзгерістер науқасқа зиян келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, қосымша және баламалы медицинаның белгілі бір түрлері жеке-жеке қолданылған жағдайда да зиянды болуы мүмкін. Қосымша және баламалы медицинаның кейбір түрлері қымбат тұрады.\r\n\r\n__Онкологиялық ауруларды емдеу және қолдау__\r\n\r\nМұндай қатерлі ісікпен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдар ауруымен байланысты эмоционалды және практикалық мәселелерді шешу үшін көмекке мұқтаж. Мұндай жағдайларда өзара қолдау топтары өте пайдалы болуы мүмкін. Бұл ұғым көптеген батыс елдерінде кеңінен таралған. Осындай топтарда онкологиялық науқастар өздерінің білімдері мен тәжірибесін бөліу үшін, ауруға және емнің әсеріне қалай қарсы тұру керектігі жайында әңгімелесу үшін  жиналып тұрады.\r\n\r\nҚатерлі ісігі бар науқастар өз отбасыларына, жұмыс орындарын сақтап қалуға, күнделікті өмірін сақтап қалуына аса қатты алаңдушылық танытады. Және де науқастардың емделуге, ауруханаға жатуға, сондай-ақ медициналық қызметтерге ақы төлеу қажеттілігіне байланысты алаңдаушылықтар да жанын жегідей жейді. Онкологиялық науқастарға қатысты көптеген мәселелерге, әдетте, денсаулық сақтау саласының қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Тамақтану және дене белсенділігі __\r\n\r\nОнкологиялық науқастардың өздерін күтімілдеп жүрулері өте маңызды. Әрине, бұл жақсы тамақтану мен дене белсенділігінің максималды түрде қалыпта ұстауларын білдіреді. Мұндай науқастарға салмақтарын түсіріп алмау үшін, қажетті мөлшердегі калорияны тұтыну қажет. Жеткілікті мөлшерде ақуыздарды пайдаланған жөн. Жақсы тамақтану -жағдайларының жақсарып және көп энергия жинау үшін көмектеседі.\r\n\r\nӘсіресе, ем қабылдау кезеңінде немесе ем қабылдап болғаннан соң  тәбеттің нашарлауы мүмкін.  Олар өздерін жайсыз сезініп,  шаршап немесе ауыздарының дәм сезуі өзгеруі. Сондай -ақ емдік шаралардың жанама әсерлерінен, маңызды мәселелер туындауы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа  да медицина қызметкері тамақтануға байланысты туындаған мәселелерді шешу түрлерін ұсынып, көмектеседі.\r\n\r\nӨз белсенділіктерін түсірмегеннің арқасында көптеген науқастар өздерін жақсы сезінеді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу және басқа да жаттығулар мықты болуға, энергияны сақтап, өмірлік тоннусты түсірмеуге көмектеседі. Жаттығулар жүрек айнығанды және ауырсынуды басып, сол арқылы ем жүргізу процесстеріне жеңілдік тудырады.  Сонымен қатар, күйзелістен де арылтады. Физикалық тұрғыдан салмақ түсірмей тұрып өз дәрігеріңізбен кеңесіп алғаныңыз жөн. Егер физикалық жаттығулар ауырсынуды  немесе басқа мәселелерді туындатса, дәрігеріңізге айтып, физикалық жаттығуларды өзгерту аясында кеңес алғаныңыз жөн.\r\n\r\n__РЕАБИЛИТАЦИЯ__\r\n\r\nСауықтыру - онкологиялық ауруларды емдеудің маңызды кезеңі. Дәрігерлер пациенттерді қалыпты өмірге тезірек қайтару үшін бар күш-жігерін салады.\r\n\r\nНауқаста стома болса, ол оған қалай қарап, күтім жасау керектігін білуі керек. Оған дәрігерлер, медбикелер және энтеростомдық терапевттер көмектеседі. Эндестомалық терапевтер пациентке хирургиядан бұрын науқасты күту туралы сөйлесу үшін кездеседі. Операциядан кейін науқасқа стоманы қалай күтімілдеу керектігі жайында үйретеді. Олар науқастың өмір салты мәселелерін, оның ішінде эмоционалды, физикалық және жыныстық аспектілерді талқылайды. Әдетте, олар ресурстар мен қолдау топтары туралы ақпарат бере алады.\r\n\r\n__Кейінгі күтім__\r\n\r\nКейінгі күтім, колоректальды қатерлі ісікті емдеуде өте маңызды рөл атқарады. Тіпті қатерлі ісік толық жойылса немесе бұздырылса, ауру кейде қайта тап беруі мүмкін, өйткені анықталмаған қатерлі ісік жасушалары емдеуден кейін денеде қалды. Дәрігер науқастың сауығуын қадағалайды және онкологиялық аурулардың қайтарыланып қалмауын жіті тексеріп тұрады. Мерзімді тексерулер денсаулық жағдайының кез-келген өзгерістерін анықтап, қажет болған жағдайда емдеуге көмектеседі.\r\n\r\nМұндай тексерулер физикалық тексеруден (ректумның цифрлық сараптамасын қоса), зертханалық зерттеулерден (соның ішінде фекальды жасырын қан сынағы және CEA сынағы), колоноскопиядан, флюороскопиядан, компьютерлік томографиядан немесе басқа да зерттеулерден тұрады.\r\n\r\n__АЛДЫН АЛУДАҒЫ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ__\r\n\r\nКолоректальды қатерлі ісікті белгілі бір тағамдық қоспалармен немесе препараттармен алдын алуға болатынын анықтау үшін зерттеулер жүргізілуде. Мысалы, бүкіл ел бойынша зерттеушілер D дәруменін және кальций қоспаларын, селенді және Целекоксибтің полиптермен ауыратын адамдарға әсерін зерттейді.\r\n\r\n__Скрининг және диагностика саласындағы зерттеулер__\r\n\r\nҒалымдар полиптер мен колоректальды қатерлі ісіктердің болуын тексерудің жаңа әдістерін тексеріп жатыр.\r\n\r\n__Емдеуді зерттеу__\r\n\r\nЗерттеушілер химиотерапия мен биологиялық терапия мүмкіндіктерін зерттеп жатыр. Олар жаңа препараттарды, жаңа комбинацияларды және әртүрлі дозаларды зерттейді. Сонымен қатар, емдеудің жанама әсерлерін азайту үшін зерттеулер жүргізілуде.\r\n','translator',153,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(737,'','Бүйректің қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',26149,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543219680,1574755680,1543220235,'__Бүйрек__ – асқазанның төменгі бөлігінде, омыртқаның екі жағында орналасатын сыңар мүше. Нақты орны - құрсақ қуысының артқы жағы болып саналады. Әр бүйректің көлемі жұдырықтай болады. Бүйректің жоғарғы бөлігінде бүйрек үсті безі орналасады. Бүйрек және бүйрек үсті безі май тінімен және фиброзды капсуламен (Герот фасциясы) қоршалған.\r\n\r\nБүйрек – зәр шығару жүйесінің бір бөлігі болып саналады. Оның  қызметі – зәрмен бірге қаннан шлактар мен артық суларды бөліп шығарады. Зәр әр бүйректің орталық бос кеңістігіне жиналады. Сосын, бүйрек пен қуықты жалғастыратын несепағар арқылы қуыққа құйылып, қуықтан зәр шығару түтігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі бүйрек  қан қысымын тепе-теңдікте ұстайтын және эритроциттердің түзілуіне әсер ететін химиялық заттарды да өндіреді.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге ұйқы безінің қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about kidney cancer).\r\n\'\'\r\n__Бүйрек__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"472\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Бүйрек__ – асқазанның төменгі бөлігінде, омыртқаның екі жағында орналасатын сыңар мүше. Нақты орны - құрсақ қуысының артқы жағы болып саналады. Әр бүйректің көлемі жұдырықтай болады. Бүйректің жоғарғы бөлігінде бүйрек үсті безі орналасады. Бүйрек және бүйрек үсті безі май тінімен және фиброзды капсуламен (Герот фасциясы) қоршалған.\r\n\r\nБүйрек – зәр шығару жүйесінің бір бөлігі болып саналады. Оның  қызметі – зәрмен бірге қаннан шлактар мен артық суларды бөліп шығарады. Зәр әр бүйректің орталық бос кеңістігіне жиналады. Сосын, бүйрек пен қуықты жалғастыратын несепағар арқылы қуыққа құйылып, қуықтан зәр шығару түтігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі бүйрек  қан қысымын тепе-теңдікте ұстайтын және эритроциттердің түзілуіне әсер ететін химиялық заттарды да өндіреді.\r\n\r\n__ҚАТЕРЛІ ІСІК ДЕГЕН НЕ?__\r\n\r\nҚатерлі ісік, құрылым элементтерінен, тіндерден жинақталған жасушалардан бастау алады. Бүкіл ағза да тіннен тұрады.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\n__Залалсыз ісктерде__ қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\n__Залалды ісіктер__ қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қауіпті ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\nБүйрек обырының бірнеше түрі бар. Ең көп таралған түрі бүйрек аденокарциномасы  деп, кейде, гипернеформа деп те аталады. \r\n\r\nБүйрек обырының басқа формасы өтпелі жасушалы карцинома болып табылады. Ол негізінен бүйрек астауын зақымдайды. Бүйрек обырының бұл формасы қуық обырын еске түсіреді, сондықтан бұл формадағы обырды емдеу жолдары да ұқсас болып келеді.\r\nБалалардағы барынша кең таралған бүйрек обырының формасы Вильмс ісігі болып табылады. Қатерлі ісіктің бұл формасы бүйрек обырынан  басқаша, және басқа түрлі емдеу жолдарын талап етеді. \r\n\r\nБүйрек обыры тұрғылықты лимфатүйіндерге таралады. Ол сондай-ақ, өкпеге де, сүйекке де, бауырға да таралады. Сонымен қатар бұл обыр түрі бір бүйректен екінші бүйрекке шауып кете береді. \r\n\r\nБұл қатерлі ісік түрі таралған кезде (метастазданғанда), обырлы ісігі жаңа орындарда дүмпу тудырады, яғни тиіп кеткен жасушасын обыр ісігіне айналдыра береді. Мысалы, бүйрек қатерлі ісігі өкпеге метасстазданса, өкпенің обыр жасушалары бүйрек обыр жассушаларына айналып шыға келеді. Содан кейін бұл ауру, өкпе обыры емес, бүйректің метастазданған ауруы болып есептеледі. Дәрігерлер мұны кейде метастазданған ісік дейді немесе «жасырын» ауру деп атайды.\r\n\r\n__БҮЙРЕК ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ__\r\n\r\nБүйрек обыры көбінесе 40 жатан асқаннан кейін дамиды, бірақ, кейбір себептерінің неден туындайтыны белгісіз. Бір түсінуге қиын соғатын мәселе, кейбір адамдар қатерлі ісікпен жеңіл ауырады, ал кейбіреулері ауырмайды. Бір белгілісі бүйрек қатерлі ісігі жұқпалы ауру емес. \r\n\r\nҒылыми зерттеулердің нәтижесіне сүйенсек, кейбір адамдарда басқалардан қарағанда бүйрек обырын дамытатын қауіп факторлары бар екен. Ондай қауіп факторларын төменде тізімдеп шықтық:\r\n\r\n•	__Шылым шегу__: Темекі шегу бүйрек обырын дамытатын бірден бір негізгі қауіп факторы болып табылады екен. Көп шылым шегетіндер, шекпейтіндерден қарағанда екі есе бүйрек обырын дамытатын қауіп факторына жатқызылатын көрінеді. Сигара тарту да қауіп факторының қатарында.\r\n•	__Артық салмақ__: Семірген немесе тым көп артық салмағы бар адамдар, қалыпты адамдарға қарағанда бүйрек обырын дамытатын факторлардың ішінде ерекше бой көрсетіп тұр. \r\n•	__Қан қысымының көтерілуі__: Қан қысымының көтерілуі де бүйрек обырын дамытатын қауіп факторларына жатады.\r\n•	__Узақ уақыт бүйрек диализінде жатқандар__: Диализ – бүйрек қызметі бұзылған науқастарды емдеуге арналған әдіс. Диализдің көмегімен қандағы артық заттар жойылады. Көп жылдар бойы диализбен емделіп жүргендер бүйрек обырына шалдығып қалуы да мүмкін екен.\r\n•	__Фон Хиппель-Линдау синдромы__ (ФХЛС) – бұл сирек кездесетін, тұқым қуалайтын геннің бұзылысын анықтауға негізделген  ауру. ФХЛС өзгерген гені бүйрек обырына шалдығу қаупін тудырады. Бұдан өзне бүйрек, мұндай түрі өзгерген ген көз, ми, және басқа да мүшелердің қатерлі ісіктерінің қаупін арттырады. ФХЛС өзгерген гені бар отбасы мүшесінің бойынан аталмыш синдормның туындап қалуы ғажап емес. Ондай гені бар адамдарға бүйрек обырына және басқа да аурулардың алғашқы симптомдарына дейін ертерек диагностика жасатқаны дұрыс болмақ.\r\n•	__Кәсіптегі зияндылықтар__: кейбір адамдар бүйрек обырын дамытатын қауіп факторларымен қатысты жұмыс істейді. Мысалы ондай адамдар жұрыста ылғый белгілі бір химиялық заттармен байланысста болуы мүмкін. Айталық, болат құю өндірісіндегі домна ошақтарында жұмыс істейтін қызметкерлер бүйрек обырымен зақымдалып қалуы мүмкін екен. Басқа да қауіп факторлары болып асбест және кадми  есептеледі.\r\n•	__Жынысына қатысты__:  Бүйрек обырына әйелдерден қарағанда ерлер жиі ұшырайды екен.\r\n\r\nЕСКЕРТУ! Көптеген қауіп факторларына жататындар, бүйрек обырына шалдықпай жүре беруі мүмкін. Дегенмен, керісінше, тіркелген бүйрек қатерлі ісіктері ешандай қауіп факторымен байланысы болмаған жандар аталмыш індетке тап болып жатады. Егер сіз, қандайда бір фактормен зақымданып қалдым деп ойласаңыз, дәрігерге ескертіп, не болмаса, уақытылы бүйрек обырына қарсы тексеріліп қойсаңыз болады.\r\n\r\n__БҮЙРЕК ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nБүйрек қатерлі ісігінің симптомдары:\r\n\r\n•	Несептің қан араласып шығуы (гематурия), несеп қою-қызыл түсті болып кетеді.\r\n•	Белде ылғый толастамайтын ауру пайда болады.\r\n•	Асқазанның шет жақ бөлігі үлкейіп кетеді.\r\n•	Салмақ түседі.\r\n•	Дене қызуы түседі.\r\n•	Шаршау сезімі мазалайды, жалпы денсаулық жағдай төмендейді, адам дел-сал күйге түседі. \r\n\r\nКөрсетілген симптомдардың барлығы қатерлі ісікке байланысты болмауы мүмкін. Мысалы, бүйрек жылауығында (кистасында) инфекция болса немесе басқа ауру бойда туындаса, осыған ұқсас симптомдар көрінуі мүмкін. Онымен қоса, егер сізді осыған ұқсас симптомдар мазаласа, уақытысымен диагностика жасату үшін, ауруды ерте бастан қолға алу үшін дәрігерге көрінгеніңіз дұрыс болады.\r\n\r\n__БҮЙРЕК ОБЫРЫНЫҢ ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nЕгер науқас өңеш обырына күміндену секілді белгілі бір шағыммен емханаға келсе, дәрігер оған диагностика жасау үшін төменде көрсетілгендей зерттеулерді тағайындайды. \r\n\r\n•	__Жалпы тексеру__: дәрігер аурудың белгілерін анықтау үшін науқасқа тексеру жүргізеді, көбінесе дене қызуының көтерілуі мен қан қысымының жоғарлау себебін анықтауға тырысуы мүмкін. Сондай-ақ ісіктің бар-жоқтығын анықтау мақсатында қарын жақты сипалап қарап шығады.   \r\n•	__Несеп зерттеуі__. Несеп зертханада тексеріледі, құнамында қан бар ма, әлде басқа белгілер көрініп тұр ма оны анықтацды.\r\n•	__Қан тексеруі__. Зерханада қан құрамын тексеріп, бүйрек қызметін реттейтір заттардың бар-жоқтығын тексереді. Мысалы, бұл мақсатта, қандағы креатин мөлшері анықталуы мүмкін, себебі ол бүйрек тазартқыш функциясының бұзылғандығы жайында ақпар береді.\r\n•	__Вена ішілік пиелография__. Бұл әдіс венаға бояғыштар енгізу арқылы жүзеге асады. Бояғыш қан тамырлық арнаға өтеді және бүйрекке барып тоғытылады. Бояғыш рентгендік сәулеге сіңеді де бүйректің құрылымын рентген кескіндемесінен көрінуіне мүмкіндік туғызады, және көбінесе, бүйректегі бояғыштың жүруімен несептамыр мен қуық та көрінеді. \r\n•	__Компьютерлі томография__. Бұл диагностикалау әдісі бүйректің рентгендік кескіндемелерінің  компьютерленген түсірілімі сериясына негізделген. Бұл кезде сәуле бүйрек құрылымын көру үшін және ісіне бастаған ісіктерді анықтау үшін ренгенконтрасты зат  ішке ендіріледі.\r\n•	__Ультрадыбысты зерттеу__. Диагностикалаудың бұл әдісі біз естімейтін дыбыстық толқынға негізделген. Мұндай толқын ультродыбысты аппаратқа бағытталады да бүйрек жаққа және бүйрек тіндеріне шағылыстырылады. Толқындардың шағылысуы тіркеледі және компьютердің көмегімен сонограммлар деп аталатын арнайы суреттер кейпіне өзгереді. Бірақ сонограммадан тек қатты ісіктер мен жылауықтар (киста) көрінуі мүмкін.\r\n•	__Биопсия__. Бұл әдіс обыр жасушаларын микроскопиялық зерттеумен анықтау үшін тін бөлшегін кесіп алуға негізделеді.  Бүйрек биопсиясын жүргізу үшін тері арқылы бүйрек тініне арнайы ине кіргізіледі, содан бүйрек тінінің кішкентай бөлшегі алынады. Бұл кезде нысанаға дәл түсу үшін бүйрекке ультродыбысты немесе рентгендік сурет қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nКөп жағдайларда жоғарыда көрсетілген диагностикалық тексерулердің түрлері: компьютерлі томография, ультрадыбысты зерттеу және рентген сияқтылар дәрігерге хирургиялық жолдың қай түрін таңдау керектігіне ықпал етеді. Мысалы, бүйректің қажетті бөлігін ғана кесіп алу керек пе, әлде, барлық бүйректі алып тастау керек пе? - деген сұрақтарға жауап тауып береді. Соңғы нақты шешім биопсиялық материалға микроскоптық тексеру жүргізгеннен кейін белгілі болады. Яғни содан кейін барып, соңғы диагноз қойылады және ісіну процесінің сипаты анықталады.\r\n\r\n__Бүйрек обырының сатылары __\r\n\r\nБүйрек обыры бар науқасты дұрыс емдеуді жоспарлау үшін дәрігер, аурудың қай сатыда тұрғанын білуі керек. Бүйрек қатерлі ісігінің даму сатысы ісіктің көлемінің негізінде анықталады. Яғни, ісік таралды ма, жоқ па немесе таралса, дененің қай бөлігіне таралуы мүмкін деген сияқты  сұрақтар төңірегінде тексеріледі.\r\n\r\nБүйрек обырының белгілі бір сатысы мынадай диагностикалық әдістерді қолдануммен орындалады, мысалы компьютерлі томография жіне ультродыбысты зерттеу секілді. Кейде ядролы-магнитті-резонанстық зерттеу  (ЯМР немесе МРТ) қолданылады. Бұл диагностикалау шаралары радиотолқын және адам тіні мен ішкі мүшелердің кескіндерін дәл көрсету мақатында компьютерлі магнит негізінде іске асырылады.   Мұндай суреттің көмегімен ауруды диагностикалауға болады. ЯМР мүшелер мен жұмсақ тіндердің суретін алу үшін  бақа да  техникалы сканерлеу әдістерімен (КТ және рентгенологиялық зерттеулермен) салыстырғанда, әлеқайда оңтайлы диагностикалау әдісі болып табылады.  \r\n\r\nТөменде бүйрек қатері ісігінің сатылары көрсетілген:\r\n\r\n•	І сатысы – бүйрек обырының алғашқы сатысы. Бұл сатыда ісік көлемі 7 см-ге дейін (теннис добынан үлкен емес) үлкейеді. Обыр жаушалары тек бүйректе кездеседі.\r\n•	ІІ сатысы – бұл да бүйрек обырының алғашқы сатысы болып саналады, бірақ ісік 7 см-ден аса үлкейіп кетеді.\r\n•	ІІІ сатысы төменде көрсетілген талаптармен қарастырылады:\r\no	Ісіктің өзі бүйректің маңына шықпайды,  бірақ обыр жасушалары жақын тұрған лимфа түйіндерден табылады; немесе\r\no	Ісік ұйқы безінде немесе бүйректің айналасындағы майлы және фиброзды тіндерде пайда болады, бірақ ісік фиброзды тіндерден ары қарай таралмайды. \r\no	Обыр жасушалары бір немесе бірнеше лимфа түйіндерден табылады;\r\no	Немесе обыр ісігі жақын тұрған қанайналым тамыларына таралады. Обыр жасушасы жақын тұрған лимфа түйіндерде табылады.\r\n•	IV сатысы, төменде сараланады:\r\no	Ісік ары қарай бүйректі қоршап тұрған фиброзды тіндерге таралады;\r\no	Немесе, обыр жасушалары жақын орналасқан бірден көп лимфа түйіндерден табылады;\r\no	Немесе, обыр жаушалары өкпе секілді басқа мүшелер мен тіндерге таралады.\r\n\r\nРекуррентті ісік – бұл емделгеннен кейін қайта пайда болатын ісік. Ол бүйректен қайта пайда болуы мүмкін немесе басқа мүшеден көрініс беруі ықтимал.\r\n\r\n«Бүйрегінде қатерлі ісік бар» деп диагноз қойылған көптеген науқастар емдеу әдістеріне қажетті шешімдердің бәрін қабылдап, емделуге белсенді түрде кіріседі. Бірақ кейбіреулер қойылған диагнозын естігенде есеңгіреп, күйзеліп аурудың адекватты мағлұматтарын ескере алмай қалып жатады. Мысалы, науқастар өзіне білуі керек көптеген сұрақтарды дәрігерге қоя алмай қалады.  Осындай себептерге байланысты науқастар дәрігер қабылдауына барған кезде қассына туысын немесе досын ертіп алғаны абзал, олар ауруға өздігінше көмек болады.\r\n\r\nДәрігер ауруды арнайы мамандарға бағыттауы мүмкін, мысалы, урологқа (несеп шығару жолдары ауруын емдейтін маман), немесе онкологқа (қатерлі ісіктерді емдеумен айналысатын маман).\r\n\r\n__Емге дайындық__\r\n\r\nЕмдеу әдісін таңдау аурудың сатысына және ауру жанның жалпы денсаулық жағдайына байланысты, және оның жасы да қалыс қалмайды. Дәрігердің қажеттілігіне қарай дәрігер мен науқас ең тиімді емдеу тәсілін таңдауы керек.\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nБүйрек обыры бар ауру адамға емдеудің мынадай түрлері тағайындалуы мүмкін: хирургиялық операция, артериальді эмбольизация, радиациялық терапия, химиотерапия және т.б.\r\n\r\n__Хирургиялық операция__\r\n\r\nХирургиялық араласу бүйрек обырын емдеуде барынша кең таралған емдеу әдісі болып табылады. Бүйректі алып татауға бағытталған операция нефректомия деп аталады. Нефрэктомияның бірнеше түрі бар, оларыды бүйрек обырының сатыларына байланысты таңдалады.\r\n\r\n•	Радикальді нефрэктомия. Бүйрек обыры көбінесе радикальді нефректомия жолымен емделеді. Сондай-ақ, жақын лимфотүйіндері де алынып тасталады.\r\n•	Жай нефрэктомия: бұл кезде тек бүйрек алынып тасталады. Кейбір ауруларда І сатысында-ақ жай нефретомия жасатуға кеңес беріледі.\r\n•	Жиі нефрэктомия – бүйректің ісінген бөлігі ғана алынады. Мұндай операция, ауру жанның бір бүйрегі ғана қалған кезде ғана орындалады,  немесе ісік екі бүйректе де туындай бастағанда жүргізіледі. Айта кетерлігі, мұндай операция 4 см-ден аспайтын азғантай тілу арқылы жүзеге асырылады.\r\n\r\n__Артериалдық эмболизация__\r\n\r\nАртериалдық эмболизация – бұл ісіктердің көлемін кішірейтуге бағытталған обыр терапиясының бір түрі. Кеде бұл әдісті хирургиялық операцияның бассында, ем жақсы әсер беруүшін жүргізеді.  Және де хирургиялық операцияны жүргізге мүмкіндік болмай қалған кезде, аурудың симптомдарын жеңілдету үшін эмболизация жүргізіледі. Артериалдық эмболизацияны жүргізу мақсатында қысқа бүйтектік артериядағы қан айналымды бекітіп тұрған затты алып тастау  шаптық артерия арқылы картетер енгізіледі. Оның көмегімен ісік жасушасына келетін оттек шектеледі. Ісіну процессі тоқтайды.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапия (радиотерапия) бұл – жоғары энергетикалық сәулелер арқылы қатерлі ісіктің клеткаларын жоятын жергілікті қолданатын ем түрі. Радиотерапия тек сәуле түскен жердегі қатерлі ісік клеткаларын жояды. Радиотерапияны жүргізу үшін пациент аптасына 5 күн бірнеше апта бойы  емдеу мекемесінде болуы тиіс. \r\n\r\nКейбір ауруларға радиотерапия хирургиялық әсердің басында, ісіктің көлемін кішірейту мақсатында жүргізіледі. Басқа ауруларға радиотерапия жасушаларын жоюға, хирургиялық әсерден кейін қалып қойған ісік жасушаларын жою мақсатында қолданылады.  Радиотерапия сондай-ақ, хрирургиялық операция жүргізуге мүмкін болмай қалған жағдайда тағайындалады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапия – бұл жүйелі терапияның бір түрі. Ол қан тамыр арналарында айналатын, барлық ағзаның жасушаларына жететін затты пайдаланады. Биологиялық терапия ағзаның обырмен күресуіне бағытталған табиғи күшін қолдануға негізделеді.\r\n\r\nМетастазданған бүйрек обыры бар аурулар үшін альфа-интерферон немесе интерлейкин-2 (IL-2 немесе альдеслейкин деп те аталады) тағайындалады. Аталған зат инфекцияға жауап қайтару үшін  ағзада біршама мөлшерде өңделеді және басқа ауруларға да тойтарыс беруге тырысады. Қатерлі ісіктің емі үшін рекомбинатты иммуномодуляторлар деп аталатын зертханалық жағдайда өңделген зат қолданылады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапия жүйелі терапияның бір түрі болып табылады. Ол обырға қарсы дәрілерді қолдануды қарастырады, яғни, қанайналымға түседі, қанайналым арналарда айналады, обыр жасушаларын жояды. Бұл әдістің басқа әдістерден айырмашылығы бүйрек обыры кезінде терапияның бұл түрі    біршама сирек қолданылады. Бірақ, ғалымдар бүйрек обырымен өздігінен күресетін жаңа дәрі түрін іздестіруде.\r\n \r\n__БҮЙРЕК ҚАТЕРЛІ ІСІГІ ТЕРАПИЯСЫНЫҢ ЖАНАМА ӘСЕРЛЕРІ__\r\n\r\nОбыр емін қаншалықты уақытымен қолданса да, обыр жасушаларынан басқа сау жасушалар да жойылып кетіп жатады. Қажет емес жағымыз әсерлер бәрібір орын алып жатады. Жанама әсерлер қолданылған обырға қарсы дәрілердің сатысына байланысты және түріне байланыты болады. Әр адамда жанама әсерлер әртүрлі болып келеді. Емдеудің алдында дәрігерлер ауруға жанама әсерлер жайлы және олармен қалай күресу керектігі жайлы ескертіп, жолдарын көрсетуі керек.\r\n\r\n__Хирургиялық операция__\r\n\r\nХирургиялық операциядан кейін терінің жиналуы үшін белгілі бір уақыт керек, ол әр адамда әртүрлі болады. Аурулар операциядан кейін алғашқы апталарының ішінде біршама жағымсыздықты сезінеді.  Бірақ ауру сезімдерін дәрі-дәрмектердің көмегімен бақылауға болады. Және хирургиялық араласуды бастар алдында дәрігер науқаспен операциядан кейінгі ауру сезімін азайту жайында кеңесіп, жоспар құрып алғаны дұрыс. Бұл жопар операциядан кейін бірнеше рет өзгеруі де мүмкін.\r\n \r\nОперациядан кейінгі кезеңде аурулар өздеін тым әлсіз сезінеді. Дәрігерлер бүйректік бұзылыстардың өзгерістерін бақылауда ұстау керек, және сұйықтықтарды қабылдаулары мен несеп бөлінуін жіті назарда ұстауы қажет. Олар сондай-ақ, қан кету және инфекциялық асқынуларды және жедел араласулар қажет болып қалу мүмкіндігі бар жағдайларды қадағалап тексеріп жүруі керек.  Зертханалық тесттер операциядан кейінгі кезеде айтарлықтай көмек беруі мүмкін. Бір бүйректі алып тастағаннан кейін, екінші бүйрек оның қызметін алып кетуге қабілетті болады. Бірақ, егер сақталып қалған бүйрек қажетті қызметті атқарып кете алмаса немесе қос бүйректі де алып тастау керек болса, қанды тазарту мақсатында бүйрек диализі қолданылуы мүмкін. Кейбір науқастарға бүйрек ауыстыруы қажет болуы мүмкін.\r\n  \r\n__Артериалдық эмболизация__\r\n\r\nАртериалдық эмболизациядан кейін аурулар белдерінен ауру сезімдерін байқауы мүмкін. Және олардың дене қызуы да көтерілуі мүмкін. Басқа да жанама әсерлер жүрек айну және құсумен белгі беруі мүмкін. Бұл мәселелер тез арада жойылып кетуі де мүмкін.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапияның жанама әсерлері қолданылатын радиацияның мөлшеріне және әсер еткен дене бөлшегіне байланысты болып келеді. Әдетте, аурулар радиотерапиядан кейін, әсіресе емдеудің соңғы апталарында өздерін тым жүдегендей сезінеді. Сол үшін оларға тынығу  қажет, кейбір ауруларға белсенді болған дұрыс. \r\n\r\nБүйрекке және оған жақын орналасқан тіндерге жасалған радиотерапия әсерінен жүрек айну, құсу, диарея және дәрет сындырғанда жайссыздықтар туындауы мүмкін. радиотерапия кезінде ағзаны инфекциялардан қорғайтын сау лейкоциттердің саны азайып кетеді. Сонымен қатар, радиотерапиядан кейін тері қызарып, құрғап және серпімділігі азайып кетеді. Радиотерапияның жанама әсері айтарлықтай жағымсыз болғанымен, оларды бақылауда ұстауға мүмкіндіктер бар.\r\n\r\n__Биологиялық терапия __\r\n\r\nБиологиялық терапиядан қалтырап-дірілдеу, бұлшықеттердің ауырсынуы әлсіздік, тәбеттің жоғалуы сияқты тұмаудың белгілері және жүрек айну, құсу, диарея сипатындағы жанама әсерлері туындайды. Кейбір науқастарда тері бөрітпелері пайда болады. бұл мәселелер айрықша сипатқа ие болғанымен, емді тоқтатқаннан кейін жанама әсерлері  бірден басылады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияның  жанама әсері, дәрінің түріне және оны қабылдау мөлшеріне байланысты болады.\r\n \r\nҚатерлі ісікке қарсы дәрілер тез таралатын ағза клеткаларына әсері бар. Айрықша айтқанда:\r\n\r\nҚан жасушалары:  бұл жасушалар инфекциялармен күреседі, қанның ұйюына көмектеседі, және оттегіні түрлі мүшелермен тіндерге жеткізеді. Қан клеткаларына әсері бар  дәрілерді қолданған кезде, инфекция, дененің көгеруі немесе қан кету, сондай- ақ, әлсіздік пен шаршау сияқты жанама әсерлері  пайда болуы мүмкін.\r\n \r\nШаш түбіндегі жасушалары:  химиотерапия салдарынан  шаш түсуі мүмкін. Ем шара аяқталғаннан кейін, шаштың өсуі қайта қалыптасады, алайда жаңа шыққан шаштың  сипаты мен түсі басқа болуы мүмкін.\r\n\r\nАсқазан-ішек жолдарының жасушалары:  химиотерапия тәбеттің бұзылуына , жүрек айну, құсу, диарея, ауыз қуысында  және ерін айналасында  ойық жаралардың пайда болуына әкеп соғады.\r\n\r\nМұндай жанама әсерлердің  көптеген  түрін дәрілер қолдану арқылы бақылауда ұстауға болады.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__ \r\n\r\nОбырға шалдыққан кейбір адамдар қосымша және альтернативті медицинаны таңдайды:\r\nҚосымша әдіс деп - обырды емдеудің стандартты түрімен қатар жүргізілетін ем шара түрін айтады. Мысалы химиотерапия және радиотерапяны қолдану. Альтернативті әдіс –стандартты емдеу әдісінің орнына қолданатын медицинаның түрі болып табылады.\r\n\r\nАкупунктура (ине терапиясы), емдік массаж, өндірілген шөптер,дәрумендер немесе арнайы диета,  визуализация, медитация  және рухани тұрғыдан емдеу қосымша және альтернативті медицина түрлеріне жатады.\r\n\r\nҚосымша және альтернативті әдістерінің терапиясының нәтижесінде, кейбір анкологиялық науқастардың жағдайларының жақсара түскендері байқалады. Алайда қосымша және альтернативті әдістерінің кейбір түрлері химиотерапия және радиотерапияның әсерінің механизмін өзгертіп жіберуі мүмкін. Бұл өзгерістер науқасқа зиянын тигізіп жіберетінін ескеру керек. Сонымен қатар қосымша және альтернативті медицинаның кейбір түрлерін  бөлек қолданған жағдайда да зиянды болып жатады. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлерінің ақысы қымбат тұрады.\r\n\r\n__АУРУЛАРДЫҢ КҮТІМІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоционалдық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, аурумен күресуде және ауру салдарынан туындаған мәселелерді шешуде өздерінің білімі мен тәжірибелерімен алмасады.\r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Тексерілу, ем қабылдау, ауруханаға жату туралы уайымдар, онкологиялық науқас адамдарға тән болып келеді. Онкологиялық ауруларды алаңдататын көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__ТАМАҚТАНУ ЖӘНЕ ДЕНЕ БЕЛСЕНДІЛІГІ__ \r\n\r\nОнкологиялық науқастардың өздерін күтімілдеп жүрулері өте маңызды. Әрине, бұл жақсы тамақтану мен дене белсенділігінің максималды түрде қалыпта ұстауларын білдіреді. Мұндай науқастарға салмақтарын түсіріп алмау үшін, қажетті мөлшердегі калорияны тұтыну қажет. Жеткілікті мөлшерде ақуыздарды пайдаланған жөн. Жақсы тамақтану -жағдайларының жақсарып және көп энергия жинау үшін көмектеседі. Әсіресе, ем қабылдау кезеңінде немесе ем қабылдап болғаннан соң  тәбеттерінің нашарлауы мүмкін.  Олар өздерін жайсыз сезініп,  шаршап немесе ауыздарының дәм сезуі өзгеруі. Сондай -ақ емдік шаралардың жанама әсерлерінен, маңызды мәселелер туындауы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа  да медицина қызметкері тамақтануға байланысты туындаған мәселелерді шешу түрлерін ұсынып көмектеседі.\r\n\r\nӨз белсенділіктерін түсірмегеннің арқасында көптеген науқастар өздерін жақсы сезінеді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу және басқа да жаттығулар мықты болуға, энергияны сақтап, өмірлік тоннуссты түсірмеуге көмектеседі. Жаттығулар жүрек айнығанды және ауырсынуды басып, сол арқылы ем жүргізу процесстеріне жеңілдік тудырады.  Сонымен қатар, күйзелістен де арылтады. Физикалық тұрғыдан салмақ түсірмей тұрып өз дәрігеріңізбен кеңесіп алғаныңыз жөн. Егер физикалық жаттығулар ауырсынуды  немесе басқа мәселелерді туындатса, дәрігеріңізге айтып, физикалық жаттығуларды өзгерту аясында кеңес алғаныңыз жөн.\r\n\r\n__КЕЗЕКТІ  ТЕКСЕРІЛУЛЕР__\r\n\r\nЕмдеу аяқталғаннан кейін науқастарды тексеріп тұру өте маңызды.  Қатерлі ісікті жойылғаннан кейін де обыр працесі қайта басталып, обыр жасушаларының жандануы әбден мүмкін. Қайта басталу працесі болған жағдайда, дәрігерлер өз қаперінен жіберіп алмау үшін науқастың жағдайын үнемі бақылауда ұстап отыруы қажет. Кезекті тексерілуден өтіп тұру мұндай өзгерістерді анықтауға мүмкіндік береді. Ол үшін кезекті лабораториялық сараптамалар жасатып, рентгеннен тексеріліп, компьютерлік томографияға түсіп және басқа да зерттеу түрлерінен өту керек болады.\r\n\r\n__Ғылыми зерттеулер__\r\n\r\nҒалымдар хирургиялық емнің, биологиялық терапияның, химиотерапияның, және бұл әдістерді үйлестіріп қолданудың жаңа, әсері мықты әдістерін іздестіруде. Химиотерапиямен бағана жасушаларын көшіру сияқты жаңа әдісті біріктіріп қолданудың мүмкіндіктерін қарастыруда. Сондай –ақ обырға қарсы дәрілік дозаны көп мөлшерде қолданып, обыр жасушаларын және сүйеккемігіің қалыпты жасушаларын жойып, орнына донордың  бағана жасушаларын көшіру арқылы жаңа жасушаларды қайта қалпына келтіру  мақсатында қолданылатын әдіс түрі зеріттелуде.\r\n\r\n\r\n\r\n','translator',166,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(738,'','Өңеш қатерлі ісігі (өңеш обыры)','','','kz','s','',0,'',19222,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543220220,1574756220,1543220589,'Өңеш – бұл толық түтікшелі, ас пен сұйықтықты асқазанға өткізетін анатомиялық мүше. Жұтынған кезде өңеш қабырғаларындағы бұлшықеттер жиырылады және ішілген асты асқазан қуысына қарай итереді. Өңештің шырышты қабында орналасқан бездер шырыш бөледі, ол арқылы, тамақты жұту процессін жеңілдету үшін  өңештің ішкі жағы ылғалмен қамтамассыз етіледі.  Өңеш кеңірдектің артқы жағында орналасқан, ересек адамдардың өңешінің ұзындығы 25-ге дейін болады.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге өңеш қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about esophageal cancer).\'\'\r\n\r\n__ӨҢЕШ__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"473\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nӨңеш – бұл толық түтікшелі, ас пен сұйықтықты асқазанға өткізетін анатомиялық мүше. Жұтынған кезде өңеш қабырғаларындағы бұлшықеттер жиырылады және ішілген асты асқазан қуысына қарай итереді. Өңештің шырышты қабында орналасқан бездер шырыш бөледі, ол арқылы, тамақты жұту процессін жеңілдету үшін  өңештің ішкі жағы ылғалмен қамтамассыз етіледі.  Өңеш кеңірдектің артқы жағында орналасқан, ересек адамдардың өңешінің ұзындығы 25-ге дейін болады.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігі жайында түсінік__\r\n\r\nҚатерілі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер ағзаны түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігінің қауіп факторлары__\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің дамуының нақты себебі әлі анықталмады. Бірақ, ғылыми зерттеулер қорытындысы бойынша өңеш обырын дамытуы мүмкін қауіп факторлар бар көрінеді. Олар:\r\n\r\n__Жасына қарай__. Өңеш обыры әсіресе 60 жастан асқан адамдарда болуы мүмкін.\r\n\r\n__Жынысына қарай__. Өңеш обыры әйелдерден қарағанда, ерлерде жиі кездесетіні байқалады.\r\n\r\n__Шылым шегуіне қарай__. Өңеш обырының пайда болуының бірден бір қауіп факторы шылым шегу.\r\n\r\n__Алкоголь қолдануына қарай__. Созылмалы немесе шамадан тыс алкоголь қолдану өңеш қатерлі ісіңінің туындауының тағы да бір қауіп факторы болып саналады. Әсіресе алкоголь қолданумен бірге шылым шексе өкпе обырына шалдығуының процессі үдей түседі. Ғалымдар бұл аталған қос фактор канцерогенді әсер тудырады деп санайды.\r\n\r\nӨңеш Барреттасы. Шырышты қабықтың ұзақ тітіркенуі өңеш обырының туындау қаупін арттырады. Өңештің төменгі бөлігіне орналасқан тіндер асқазан бөліндісінен тітіркенуі мүмкін.  Өңештің «қайтарылатын» жағдайы «рефлюксті эзофагит» деп аталады. Уақыт өте келе тітіркенген жасушалардың тіндері түрін өзгертеді және асқазан жасушаларына ұқсап қалады. Бұл жағдай Барретта өңеші деп аталады және ол обыралды процесс болып саналады. Яғни оларған өкпенің аденокарциномалары дамуы мүмкін.\r\n\r\nТітіркенудің басқа түрлері. Өкпенің шырышты қабығы басқа факторлардың әсерінен де туындауы мүмкін. Ондай факторлар ылғый сілті жұтудан және басқа да улы тітіркендіргіштермен қатысты болып келеді.  Олар да өкпе обырының туындау қаупін арттырады.   \r\n\r\nМедицинаға қатысты жайттар.  Бас немесе мойын обыры бар ауруларда,басқа да қатерлі ісік түрлерінің даму қаупі басым болады. Мыслы ол өңеш секілді белгілі бір анатомиялық аумақта болуы мүмкін. Кез-келген көрсетілген факторлар өңеш обырының дамуын арттырады. Сонымен бірге, қауіп факторлары бар көптеген жандарда өңеш обыры мүлдем туындамайды, сондай-ақ, өңеш обыры қауіп факторы болып мүлдем саналмайтын адамдарда да кездесіп жатады. \r\n\r\nҚауіп факторларының сәйкестенуі өкпе обырының алдын алу шарасының алғашқы қадамы болып табылады. Қазіргі таңда, өкпе обырының алдын алудың бірден бір жолы шылым шегуді доғару мен алкоголь өнімдерін пайдалануды тыю қажет болып отыр. Ғалымдар өкпе обырының даму себептерін, және олардың алдын алу жолдарын  іздеуді әлі де жалғастыра бермек. Негізі, өкпе обырынның туындау қаупін азайтатын  мүмкіндіктер, таза, балғын, толық піспеген жеміс-жидектер мен көкөністер. Барретта өңешімен қиналып жүрген жандар да, осындай жолдар арқылы өз жағдайларын жеңілдетсе болады.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігінің симптомдары__\r\n\r\nБастапқы кезінде өңеш обыры аса бір симптомдар көрсете бермейді. Бірақ қатерлі ісіктің даму барысында төменде көрсетілгендей симптомдар көрініс беруі мүмкін:\r\n\r\n•	Жұтынудың қиындауы және жұтынған кезде ауыру;\r\n•	Салмақтың күрт түсіп кетуі;\r\n•	Тамақтың немесе арқатың ауруы, кеуденің артқы жағының немесе жауырын мен шынтақтың арасының ауруы;\r\n•	Дауыстың қарлығуы немесе созылмалы жөтелдің пайда болуы;\r\n•	Құсу;\r\n•	Қан аралас жөтелу;\r\n\r\nАталған симптомдар өңеш обырынікі болуы да мүмкін, алайда, басқа аурулардікі болуы да ғажап емес. Аталмыш симптомдар бойыңыздан табыла қалған жағдайда дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігінің диагностикасы__\r\n\r\n Симптомдардың себебін дәп басып  айту  үшін дәрігер сырқатнамадан хабардар болуы керек және сол арқылы ауруды тексереді. Әдетте, рентгенологиялық зерттеу және төменде көрсетілгендей әдістер тағайындалады:\r\n\r\n__Барийдың көмегімен өңешті рентгеннен өткізу __ (эзофагография де те аталады).  Рентгенологиялық тексеру жүргізу мақсатында ауру жанға құрамында барий бар сұйықтық ішкізіледі. Ол өңештің ішкі қабырғаларын қаптайды және оның құрылымының рентгеннен көрінуіне мүмкіндік жасайды. \r\n\r\nЭзофагоскопия (өңеш эндоскопясы деп те аталады) – ұшында жарығы бар жіңішке иілгіш түтікшенің көмегімен өңештің ішкі бөлігін тексеруге арналған әдіс. Мұны – эндосскоп деп атайды. Ауру адамға тексеру жүргізу мақсатында, алдымен «анестетик» деп аталатын тынышатындырғыш зат беріледі. Одан соң эндоскоп өңешке енгізіледі, содан дәрігер өңештің ішкі бөліктерін көруге мүмкіндік алады. Дәрігер (эндоскопист) потолтгиялық тіндерді тапқаннан кейін, ары қарай микроскопиялық тексеру жүргіззу үшін күмәнді тіннің бөлшегін кесіп алады. Биопсия  қатерлі ісікке айнала бастаған тінді, сондай-ақ, обырдың дамуы мүмкін басқа да микроскопиялық өзгерісті анықтауға мүмкіндік туғызады.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігінің даму сатылары__\r\n\r\nДәрігер диагноз қойылғаннан кейін қатерлі ісік қай кезеңде тұрғанын анықтайды. Өңеш қатерлі ісігінің даму сатысы оның таралу сатыларымен және басқа мүшелерді зақымдауы сипатымен  сипатталады. Дәрігердің өңеш қатерлі ісігінің сатысын білуі, оның алдағы уақытта емдеуді жоспарлауына және қандай емдеу тәсілдерін таңдауына көмек береді. Төменде өңеш обырының 4 даму сатысы көрсетілген:\r\n\r\nІ сатысы. Қатерлі ісік өңештің шырышты қабының тек жоғарғы бөлігінде пайда болады.\r\nІІ сатысы. Обыр өңештің барынша терең қабатына еніп кетеді және жақын тұрған лимфа түйіндерді зақымдайды. Бұл сатысында обыр басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне тарала қоймайды.\r\nІІІ сатысы. Обыр өңеш қабырғасына барынша терең орналасады және өңешке жақын орналақан тіндерді және лимфотүйіндерді зақымдайды, бірақ, бұл сатысында да дененің басқа жерлеріне таралмайды.\r\nIV сатысы. Обыр дененің басқа бөліктеріне таралады – жалпы барлық жерде: бауырда, өкпеде, мида, сүйекте.\r\n\r\nКейбір тест түрлері обырдың таралған-таралмағанын анықтауға мүмкіндік береді.\r\n\r\nОндай тесттер:\r\n\r\n•	Компьютерлі томография.  Бұл кескіндер сериясы талдамасына, түрлі түсірілген бұрыштар  мен проэкцияларға негізделген диагностикалау әдісі. \r\n•	Сүйекті сканерлеу. Бұл әдіс сүйектің суретін экраннан немесе таспадан көруге мүмкіндік жасайды және обырдың сүйекке таралған-таралмағанын анықтайды. Зерттеу жүргізу мақсатында ішке аздаған радиоактивті зат енгізіледі. Ол зат қанға таралады да сүйекке тұнады, әсіресе тіндері бұзылған сүйектерге тұнады. Сүйек тініне радиоактивті материалдың жиналған жерін тіркейтін құралды – сүйек сканері деп атайды. \r\n•	Бронхоскопия. Дәрігер ауыздан немесе мұрын қуысынан және жұтқыншақтан тыныс алу жолдарының зақымдануының сатысын білу үшін бронхоскоп енгізеді (ұшында жарығы бар жіңішке түтік).\r\n\r\n__Өкпе қатерлі ісігін емдеу__\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігінің емдеу әдістерін іріктеу,  көптеген факторларға қарасты жүзеге асады. Мысалы, олардың көлемі ескерілуі мүмкін, орналасу мекені мен ісіктің таралу сатысы назарға алынуы ықтимал, сондай-ақ, науқастың жалпы жағдайын қарау да басты мәселе болып табылуы мүмкін. Барлық емдер арнайы мамандар командасының көмегімен іске асады. Олар мысалы: гастроэнкологтар, хирургтар, онкологтар және радиологтар болуы мүмкін. Ауыз қуысындағы өңеш обырынның потологиялық процессіне ем жүргізу үшін, ауру жанның, алдымен тіс дәрігеріне барып қаралып келгені абзал. \r\n\r\nӘдетте ауру адамдар көптеген түрлі дәрілерді қабылдайды және қатерлі ісіктің ісінуін бақылау, сондай-ақ, науқастың өмір сапасын жақсарту мақсатында дәрі-дәрмектерді комбинациялайды (біріктіреді)\r\n\r\nХирургиялық емдеу – өңеш обырын емдеудің кең таралған түрі. Ол арқылы ісікті және оның айналасындағы тіндерді  лимфотүйіндермен бірге хирургиялық жолмен кесіп алып тастауға болады (өңешті алып тастауға бағытталған операцияны эзофагэктомия деп атайды). Өңештің зақымдалған жерін кесіп алып тастағаннан кейін, хирург науқастың ас пен сұйықтықты жұтуы үшін  өңештің қалған бөлігін асқазанмен толықтай жалғайды. Қажетіне қарай пластиналы түтікті немесе жалғауды қамтамассыз еті үшін ішектің бөлігін пайдаланады. Хирург сондай-ақ, тамақтың аш ішекке еркін өтуі үшін асқазан мен аш ішектің арасындағы саңлауын кеңейтуі мүмкін. Алайда кейде, бұрын басқа емдеу тәсілін қолданғандықтан хирургиялық емдеу мүмкін болмай қалатын жағдайлар  болады. \r\n\r\n__Радиациялық терапия__ радиотерапия деп те аталады. Обыр жасушаларын жоюға арналған жоғары энергиялы сәулені қолдану арқылы жүзеге асырылатын әдіс. Радиациялы терапия тек өзінің әсері тиген обыр жасушаларын ғана күйдіреді. Радиация терінің сыртына да жүргізілуі мүмкін (сыртқы радиация) немесе радиациялық материалды ішкі жаққа обырға жақын жерге де енгізуі мүмкін (ішкі радиация). Кейде радиациялық терапияның әсерін күшейту үшін өңешке пластикалық түтік кіргізіледі, ол радиацияның әсері кезінде өңештің ашылып тұруна жағдай жасайды. Радиациялық терпаия жеке қолданылуы да мүмкін, немесе химиотерапиямен біріктіріле қолданылы да ғажап емес, сапасына қарай, сондай-ақ, ісіктің көлемі мен орналасу жағдайы операцияға  қолайсыз болғанда   хирургиялық емнің альтернативтері пайдаланылады. Бұдан басқа, дәрігер ісіктің көлемін кішірейту үшін, хирургиялық емнің барынша оң әсерін танытуы үшін радиациялық және химиялық терапияны қоса қолданады. Тіпті ісікті хирургиялық жолмен ісікті жоя алмаса да немесе радиациялық терапияның көмегімен ісікті толық күйдіре алмаса да, тым болмағанда ауруды басу үшін немесе жұтынуды жеңілдету үшін радиотерапия бәрі бір қолданылады.\r\n\r\nХимиотерапия қатерлі ісік жасушаларын жою мақсатында обырға қарсы дәрілерді қолдануды қарастыратын әдіс. Обырға қарсы дәрілер әдетте, барлық ағзаға таралуы үшін  ішке енгізілетін иньекция түрінде тағайындалады.  Химиотерапия емдеудің сапасын арттыру үшін негізгі емдеу әдістерімен (хирургиялық араласумен қоса) радиотерапиямен біріктіріле қолданылуы да мүмкін немесе ісіктің көлемін кішірейту мақсатында, хирургиялық емнің әсерін жоғарлату үшін де қолданылуы ғажап емес.\r\n\r\nСәулелі терапия – обыр жасушасын жою мақсатында жоғарықысымды сәулені қолдану. Сәулелі терапия лазер сәуленің түскен жеріндегі барлық обыр жасушаларын жоюға бағытталады. Дәрігер обыр жасушаларын жою үшін және өңештегі хирургиялық жолмен алынуға келмейтін кейбір жерлердегі ісіктерге лазерлі сәулені қолдануы мүмкін. Бірақ ондай жерлер сирек кездеседі, мысалы ол жұтынудың қйындауына байланысты жерлер болуы мүмкін.\r\n\r\nФотодинамикалық терапия – бұл лазерлі терапияның бір түрі, яғни обыр жасушаларына сіңіп кететін дәрі қабылдату арқылы жүргізіледі. Жарықтың  әерімен ондай дәрілер іске қосылады және обыр жасушаларын ішінен жарып жйып отырады. Дәрігер фотодинамикалық терапияны жұтыну процессіне қатысты симптомдарды жеңілдету үшін пайдаланады.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігін емдеу кезіндегі жанама әсерлер__\r\n\r\nОбарға қарсы терапияда жанама әсерлер қабылдаған емнің түріне байланысты және олардың түрлі ауруларына қатысты болып келеді.\r\n\r\nӨңештің қатерлі ісігін хирургиялық емдеу кезінде аз уақыттық ауру сезімі болуы мүмкін және операция жасалған жердегі тіндерде күшемелі қысым болуы ықтимал. Бұл жағдайды дәрілердің көмегімен бақылауға да болады. Ауру адамдар өкпенің іркілмеуі үшін арнайы тыныс алу мен жөтелудің әдістерін үйренеді. \r\n\r\nРадиациялық терапия обыр тіндерін күйдіру барысында, сау тіндерді де зақымдап алады. радиотерапияның жанама әсері радиацияның көмегімен дене бөлігіне әсер берген кезде соның мөлшеріне қатысты болады. Радиациялық терапияның барынша кең таралған жанама әсерлері: ауыз қуысының құрғауы, ауыз қуысының және тамақтың жаралануы,   жұтынудың қиындауы, ауыз құысының шырышты қабының және қызыл иектің ісінуі, тіс жегінің пайда болуы, әлсіреу, тәбеттің жоғалуы және радиацияның әсері болған орындарда  тері түсінің өзгеруі.   \r\n\r\nХимиотерапия, сондай-ақ радиациялық терапия секілді обыр тіндерін құрту барысында, сау тіндерді де зақымдап тастайды. Оның жанама әсері қолданған дәрілері мен олардың мөлшеріне қатысты болады. Химиотерапияның кең таралған жанама әсерлері: жүрек айну және құсу, тәбеттің бұзылуы, шаштың түсуі, терінің тітіркенуі, ауыз қуысы мен еріннің жаралануы, сонамен қатар әлсіздік. Аталған жанама әсерлер химиотерапиядан кейін немесе бұл терапияның бөлек сеанстары арасында ақырындап жоғалады. \r\n\r\nЛазерлі терапия лазерлің әсері болған жерлерде  аз уақыттық ауру сезімдерін тудырады. Бірақ, бұл жағдай дәрінің көмегімен ретке келуі мүмкін.\r\n\r\nФотодинамикалық терапия тері мен көздің жарыққа тым әсершілдігін арттырады. Бұл  жағымсыз процесс 6 немесе одан да көп апта аралығында ақырындап тоқтайды. Басқа да жанама әссерлерге жөтелді, жұтынудың қиындауын, асқазанның ауруын, сонымен қатар, дем алғанда ауруы мен демікпені қосуға болады.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігі бар адамдардың тамақтануы__\r\n\r\nҚатерлі ісік кезінде жақсы тамақтанса ағзаға жеткілікті нәруыз түседі. Сөйтіп, салмақтың түсе беруі тежеліп, күш-қуатты сақтауға мүмкіндік туады. Жақсы тамақтану арқылы ауру жандар жеткілікті энергия жинайды және өздерін жақсы сезінуіне жағдай туындайды. Бірақ өкінішшке қарай, көптеген өңеш обырымен ауыратын ауру адамдар  жеткілікті мөлшерде қоректене алмайды. Әрине ол жұтынудың қйындауы салдарынан. Науқастар өздерін дел-сал, әлсіз сезінгендіктен де дұрыс тамақтана алмайды. Қатерлі ісіктің бірқатар жанама әсерлері, шаш түсу, жүрек айну, ауыз қуысының құрғау мен жараланып кетуі, сондай-ақ, ауыз қуысындағы жағымсыздықтың салдарынан тамақтануға зауықтың соқпауы болып табылады. Сонымен қатар, көптеген ауру жандарда дәм сезу сезімі бұзылып жатады.\r\nХирургиялық операциядан кейін аурулар тағамдық затты тамырға енгізу арқылы қабылдайды. Бұл шара парентеральді тамақтану деп аталады. Кейбір ауру жандарды зонд (иілгіш пластикалық түтік, адамның тамақтануға қатысатын мүшелерді қалыптасып үлгермей жатқан кезде ауыз арқылы асқазанға тікелей орнатылады) арқылы тамақ тамақ беріледі.\r\n\r\nӨңеш обыры бар аурулар тамақты аздап ішуі керек. Есесіне, күніне  аз-аздан үш реттен артық ішкені абзал. Жұтынудың қиындауы кезінде, науқастарға жұмсақ  немесе сулы, түрлі дәмдендіргіштері бар тамақтарды ішкен пайдалы. Ондай азық-түліктер: пудингтер, сорпалар, олар еш қиындықсыз жұтылады. Кейде қабылдап жүрен тағамын мұқият өлшеп тұрған дұрыс. Дәрігерлердің, диетологтардың және басқа да медицина қызметкерінің дұрыс тамақтану жайындағы кеңесі, ауру адамдарға едәуір пайдасын тигізуі мүмкін.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер химиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісігін емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қоссымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы сезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__Аурулардың күтіміне қолдау көрсету__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоционалдық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреуделі емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады.  \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Өңеш қатерлі ісігін емделгеннен кейін бақылап тұрудың маңыздылығы__\r\n\r\nӨңеш қатерлі ісігін емделгеннен кейін бақылам тұрудың маңыздылығы басым болмақ. Егер де обырдың симптомдары қайта пайда болып жатса, жедел шешім қабылдап, емделу жайында ойлану керек. Ондай бақылаулар: дәрігердің уақытылы тексерісі, рентгенологиялық зерттеулер және зертханалық талдамалар. Жалпы науқас обырға қатысты қандай да бір өзгерістер орын ала бастаса дәрігерге хабарласқаны абзал.\r\n\r\n','translator',119,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(739,'','Жатыр обыры','','','kz','s','',0,'',22645,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543220640,1574756640,1543221079,'Жатыр – әйелдердегі өндірістік  жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. ','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге жатыр обыры жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about uterine cancer).\'\'\r\n\r\n__Жатыр__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"474\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖатыр – әйелдердегі өндірістік  жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.\r\n \r\nЖатыр мойындығы – жатырдың төменгі бөлігінде орналасқан, тарылған жері. Жатырдың кең бөлігі, мойындықтың үстіңгі жағында орналасқан, оны – жатыр денесі дейді.  Жатырдың күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі -  жатырдың түбі деп аталады. Жатырдан қарама-қарсы екі жақ бетінен Фаллопиев түтікшелері шығады. Олар аналық безге жалғасып тұйықталады.\r\nЖатыр 3 қабаттан тұрады. Ішкі қабатты – эндометрий. Ортаңғы қабатты – миометрий – (бұлшықетті қабат). Сыртқы қабатты – периметрий.\r\n\r\nБала туу  жасындағы әйелдердің  әр ай сайын эндометриі жуарып тұрады, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуына байланысты болатын құбылыс. Егер жүктілік болмаса, эндометрий қабатты сылынып, қынап арқылы қанмен араласып сыртқа шығып кетеді. Оны – етеккір  (менструация) деп атайды.\r\n\r\n__Қатерлі ісік деген не?__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер мүшелерді түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер __залалды__ және __залалсыз__ болып бөлінеді:\r\n\r\n__Залалсыз ісіктерде__ қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЖатыр обырының залалсыз түрі келесілерді де қамтиды:\r\n\r\n__Фиброидты ісіктер (жатыр миомасы)__ жатырдың бұлшықетті қабатында жайылатын   кең таралған ісік түрі болып табылады. Бұл арау көбінесе 40 жастан асқан әйелдерде жиі кездеседі. Бұл індетке ұрынған әйелерде бір уақытта бірнеше фиброидты түйіндер пайда болады. Фиброидты ісік обыр түріне ауысып кетпейді. Менопауза кезіне өте бастаған фибройдты ісіктердің барлығының көлемі жиі кішіриеді және кейбіреулері өздігінен жоғалып кетеді.\r\n\r\nӘдетте фибройдты ісіктер (жатыр миомасы) ешқандай симптом тудырмайды. Бірақ көлеміне, орналасу мекеніне қарай фиброидты түйіндер қан кетумен, қынап бөлінділерімен және жиі зәр шығарулармен астасып кетіп жатады. Мұндай симптомдары көрініс тапқан әйелдер міндетті түрде дәрігерге қаралуы керек. Егер көп мөлшерде қан кетулер орын алса, және ісік жақын тұрған ағзаларты басып бара жатса, қатты ауру езімін туындатса дәрігерлер хирургиялық араласулар немесе басқа да түрлі ем-шараларды орындауға кеңес береді. \r\n\r\n__Эндометриоз__ жатырдың тағы да бір залалсыз өзгерісінің бір түрі.  Ол көбінесе 30-40 жасар, әсіресе жүкті болмаған әйелдерде байқалып жатады. Эндометриоз жатырдағы эндометриальді тіндердің жақын ағзаларға таралуымен сипатталады. Бұл жағдай орын алғанда, етеккір келгенде қатты ауырған сезімдер білінеді, қынаптан потологиялық бөлінділер бөлінеді және бедеулік дамуы мүмкін. Бірақ эндометриоз жатыр обырын тудырмайды. Эндометриозы бар әйелдерге әдетте, гормональді терапиямен емделуге болады деген кеңестер беріледі.\r\n\r\n__Эндометрия гиперплазиясы__ – бұл басқа бір залалсыз жағдай, жатыр ішкілік қабаттардағы жасушалардың саны артып кетуімен сипатталады. Эндометрия гиперплазиясы – обыр емес, бірақ ол обырға әкеп соқтыратын жағдай. Эндометрия гиперплазиясы етеккірдің артуымен, етеккір аралық қан кетулермен, сондай-ақ, менопауза кезеңдерінде қан бөлінуімен сипатталады. Бұл жағдай көбінесе 40 жастан асқан әйелдерде жиі  кездеседі.\r\n\r\nДәрігер жатыр обырының дамуының алдын алу үшін эндометриялық гиперплазиясы бар әйелдің жатырын алып тастауға (гистерэктомия) кеңес береді. Сондай-ақ, прогестерон гармонының көмегімен емделуге де болады және ылғый гинекологтің бақылауында болуы тиіс.  \r\n\r\n__Залалды ісіктер__ қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа ағзаларға немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  жатыр қатерлі ісігі өкпеге  таралса, өкпедегі обыр ісігі – жатыр обырлық ісігі болып саналады. Бұл ауру жатыр обырының метастаздануы болады, өкпенікі емес. Егер ол осындай себептерден індет туындаса, ол  жатыр обыры бойынша емделеді, өкпе обыры бойынша емес.  Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\nЖатыр обыры көбінесе «эндрметрия» деп аталатын ішкі қабаттан дамиды. Обырдың мұндай түрі эндометриальді обыр деп аталады, бірақ, оны көпшілік жатыр обыры деп атай береді. Яғни бұдан түйеріміз, обыр эндометриядан басталады деген сөз.\r\n\r\n__ЖАТЫР ОБЫРЫНЫҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nЖатыр обыры көбінесе менопаузадан кейін дамиды. Бірақ ол менопауза кезінде де дами беруі мүмкін. Қынаптан потологиялық қанды бөліндінің шығуы жатыр обырырының барынша кең таралған симптомы болып табылады. Қан кету аздаған қан араласқан сулы бөлінді түрінде басталады. Содан қанды түрі қоюлана түседі. Бұдан кейін «менопаузадан мұншалықты қан кетпеу керек еді ғой» деген күмәнмен текеріліп көргеніңіз дұрыс.\r\n \r\nӘйелдерде төменде көрсетілген симптомдардың ішінара болмасын бірі кездессе, дәрігерге  хабарласуы керек:\r\n\r\n•	Қынаптан әдеттегіден тыс қан мен бөлінділер шықса;\r\n•	Зәр шығарған кезде қиналу, ауру сезімдері болады;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде ауру сезімдері мазалайды;\r\n•	Шапта ауру сезімі болып жүреді.\r\n\r\nКөрсетілген симптомдар қатерлі ісіктің процессін туындатады немесе басқа да күрделі мәселелердің болғанын меңзейді. Дегенмен ондай жағдайдың бәрі бірдей қатерлі ісіктен бола мермейді, бірақ нақты, сенімді диагнозды дәрігер ғана қоя алады. \r\n\r\n__Жатыр обырының диагностикасы__\r\n\r\nЕгер әйелдерді жатыр обырынан туындаған  симптомдар мазаласа, онда оларға «дәрігерге қаралыңыз» деп кеңес берер едік. Себебі дәрігер жалпы тексеру жүргізеді және қан мен несеп  талдамасын өткізуді тағайындайды. Дәрігер төменде көрсетілгендей түрлі, қажетті тексерулерді жүргізуі мүмкін:\r\n\r\n•	Гинекологиялық тексеру – дәрігер төменгі мүшелерге (қынапқа, жатырға, қуыққа және аш ішекке) тексеру жүргізеді. Тексеру аталған ағзалардың көлемі мен құрылымын қарау үшін жүргізіледі. Қынап пен жатыр мойнын тексеру арнайы құрылғының көмегімен жүзеге асырылады.\r\n•	Жатыр мойнының жұғындысы – дәрігер потологиялық жасушалардың зертханалық және микроскопиялық  жағдайда тексеру үшін жатыр мойнынан және қынаптың жоғарғы бөлігінің жұғындысын жинайды. Бұл тест  Папаникалау бойынша жығынды алу (автордың аты берілген) деп аталады немесе оны Пап-тест деп те қысқартып айтса болады. Бұл тест арқылы жатыр мойнындағы обыр жасушасын анықтауға болады, обырды табу үшін сол жатырға биопсия жүргізу керек, яғни жатыр қуысына арнайы құралды кіргізу керек және микроскоппен тексеру үшін тін бөлшегін алу қажет. \r\n•	Трансқынапты ультрадыбысты тексеру – дәрігер арнайы құралды қынапқа кіргізеді, яғни, жоғары жиілікті шағылысатын толқынның көмегімен жатырдың ішкі жоғарғы құрылымен қарап шығады. Атап айтқанда, бұл әдіс биопсия жүргізу үшін эндрометрияның потологиялық толысуын анықтауға мүмкіндік беретін негізгі шешіп болып табылады. \r\n•	Биопсия – дәрігер жатырдың ішкі жоғарғы жағынан тін бөлшектерін жинайды. Бұл шара жатырды кеңейтуге арналған арнайы құрылғының көмегімен жүзеге асауы мүмкін.  Осымен бірге жатырдың  шырышты қабатындағы тұнып қалған заттарды қыруды да жүзеге асыруға болады.  Одан әрі қарай алынған биопсияның көмегімен  тіндерге микроскоптық тексеру жүргізіледі. Сондай-ақ, гиперплазиялық немесе табылған обыр жасушаларын және т.б. потологиялық белгілерді анықтау үшін қырылған материалдар да тексеріледі. Осындай шаралардан кейін белгілі бір уақытқа ішінде әйелдің асқазанының төменгі жағында нашар сезімдер туындауы  мүмкін және азғантай қанды бөлінділер көрініс береді.\r\n\r\n__ЖАТЫР ОБЫРЫНЫҢ ДАМУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nДәрігер диагноз қойғаннан кейін, дұрыс емдеу шарасын тағайындау үшін, науқаста қандай қатерлі ісіктік процесс жүріп жатқандығын білуі керек. Аурудың сатысын анықтау – обырдың қай сатыда таралып бара жатқанын, және қандай ағзаларға таралғанын анықтау болып саналады.\r\n\r\nДәрігер бұл сұрақтар төңірегінде жауап іздеу үшін қан және несеп талдамасын зерттеуді тағайындайды, сонымен қатар рентгенологиялық зерттеуде қалыс қалмауы мүмкін. Бұларған басқа, компютерлі томография, ультродыбыстық зерттеу, ядерлі-магнитті резонанс, сигмоидоскопиялық немесе колонскопиялық зерттеулер жүргізілуі мүмкін. \r\nКөп жағдайда қатерлі ісіктің сатысын анықтауға арналған сенімді жол жатырды жою болып табылады (гистеректомия) және қатерлі ісіктік процесстің даму сатысы визуалды түрде, яғни қарапайым көзден көру арқылы анықталуы мүмкін. Көбінесе жатырдың бұлшықеттік тіні зақымданды ма, зақымданбады ма, және лимпфатикалық түйіндерге сондай-ақ, жақын тұрған шап ағзаларына таралды ма соны анықтау аса маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ, обыр жасушалары бар алынған тінге микроскоптық зерттеу жүргізіледі.\r\n\r\nЖатырдың сатылануы төменде келтірілген белгілердің незізінде қойылады:\r\n\r\n•	І Сатысы- қатерллі ісіктің процессі жатырды ғана зақымдайды және жатыр мойнына таралмайды;\r\n•	ІІ сатысы – қатерлі ісіктің жатыр мойны мен денеге таралау процессі;\r\n•	ІІІ сатысы – қатерлі ісік жатыр маңына таралады, бірақ, шап маңына шықпайды (бірақ, ол қуық пен тік ішекті зақымдамай тұрған кезде) жүретін процессі. Шаптағы  лимфатикалық түйіндерде жатыр ісігі құралады.\r\n•	 IV сатысы – қатерлі ісіктің қуық пен тік ішекке немесе шап жақтағы басқа да ағзаларға таралатын процессі\r\n\r\n__ЖАТЫР ОБЫРЫН ЕМДЕУ __\r\n\r\n«Жатырында қатерлі ісігі бар» деп диагноз қойылған көптеген әйелдер емдеу әдістеріне қажетті шешімдердің бәрін қабылдап, емделуге белсенді түрде кіріседі. Бірақ кейбіреулер қойылған диагносын естігенде есеңгіреп, күйзеліп аурудың адеквантты мағлұматтарын ескере алмай қалып жатады. Мысалы, науқастар өзіне білуі керек көптеген сұрақтарды дәрігерге қоя алмай қалады.  Осындай себептерге байланысты науқастар дәрігер қабылдауына барған кезде қасына туысын немесе досын ертіп алғаны абзал, олар ауруға өздігінше көмек болады.\r\n\r\nДәрігер ауруды арнайы мамандарға бағыттауы мүмкін, мысалы, гинекологқа (әйелдердің осындай мәселелерімен айналысатын маман), немесе онкологқа (қатерлі ісіктерді емдеумен айналысатын маман).\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nЖатыр обырын емдеу әдітері ісіктің көлеміне, ауру сатысына, сондай-ақ, ісіктің ісіуіне әйелдік гормонның қай атысы әсер ететіндігіне байланысты жүргізіледі. Сондай-ақ обыр жасушасының дифференциация сатысы  маңызды фактор болып табылады. Яғни, бұл жасушалар қай сатысында қалыпты жаушалардан ерекшеленетініне қарасты ажыратылады. Айырмашылығы қанша көп болса, ісік соншалықты тез дамиды. Бұдан басқа, емдеу әдісіндегі шешім қабылдауға мәжбүр ететін фактор әйелдің жалпы денсаулық жағдайы болып табылады. \r\n\r\nЖатыр обырын емдейтін бірнеше қатарлы емдеу түрлері бар. Жатыр обыры бар әйелдеерге көбінесе хирургиялық ем жүргізіледі. Кейбіреулерге радиациялық терапия тағайындалады. Кейде, гормональді терапия деп аталатын ем түрін қабылдауға кеңес беріледі. Ал аурулардың енді біреулеріне біріктірілген ем түрі тағайындалады. \r\nЖатыр обыры бар көптеген әйелдердің жатырын алыптастау (гистерэктомия) мақсатында жирургиялық араласулар орындалады. Операция құрсақ қуысының қабырғасын тілу арқылы жүзеге асырылады. Хирург әдетте жатырмен бірге қос фаллопиев түтіктерін  және аналық бездерлі алып тастайды, яғни, билатеральді салпиго-оофоректомия деп аталатын ем түрі жүргізіледі.\r\n\r\nСондай-ақ хируруг, егер обыр жасушалары лимфатикалық түйіндерде құралса, ол түйіндерді де алып тастайды. Егер обыр жасушасы лимфатикалық түйіндерде орналасса, онда обырлану процессі ағзаың басқа бөліктеріне де таралды деген сөз. Егер обыр эндрометрияда шектелсе, әйелге хирургиялық операциядан басқа, емдеудің қосымша түрлері қажет болмайды.   \r\n\r\nРадиоактивті терапия обыр жасушаларын жоя алаиын жоғары экергиялы радиоактивті сәулені қолданумен сипаттлады. Хирургиялық араласулар мен радиотерапия ұқсас түрде емдеудің жерлігікті түрімен астасады, әрине ол, өз айамғында қаншама обыр жасушаларын жойғандығына байланысты.\r\n\r\nКейбір әйелдер жатыр обырының І, ІІ немесе ІІІ сатысында хирургиялық араласулар мен радиациялық терапияның біріккен түрін қажетсінеді. Оларға алдымен ісіктің көлемін кішірейту үшін радиотерапия жүргізіледі, одан кейін хирургиялық операция орындалады. Бірақ, кейде радиотерапия қалып қойған ісіктерді кетіру үшін хирургиялық операциядан кейін жүзеге асырылады. Бұдан басқа, радиотерапия хирургиялық операция жасай алмайтын әйелдерге жүргізіледі.\r\n\r\n__Жатыр обырын емдеу үшін радиациялық терапияның екі түрі қолданылады:__\r\n\r\n•	Сыртқы терапия: сыртқы радиотерапия үшін радиацияның сыртқы көзі қолданылады (арнайы аппарат), бұл сәуле ісіктің орналасқан жеріне бағытталады. Мұндай ем бірнеше аптаның ішінде, аптасына 5 күн жүргізіледі. Бұлай істеу арқылы қатерлі ісіктің жасушаларын жинастыруға болады.\r\n•	Ішкі радиотерапия: ішкі радиотерапия үшін қынап арқылы арнайы радиациялық шағын түтікше енгізіледі (импланттанады) және ол бірнеше күнге дейін іште қалдырылады.   Алдағы емделулерде әйелге туыстарымен және достарымен қарым-қатынас жасауына шектеу қойылады. Бұл әдісті орындағаннан кейін осы шешім барынша қауіпсіз болып саналады. Кейбір әйелдер үшін   ррадиотерапияның ішкісінің де, сыртқысының да біріктірілген түрі ыңғайлы болып келеді.\r\n\r\nГормональді терапия арнайы дәрілерді қолдануды қамтиды. Яғни ол дәрілер гармонмен бірге обыр жасушаларына торалғы бола тұрып бақылауға мүмкіндік туғызады.  Гормондар арнайы рецепторлар арқылы обыр жасушаларымен бірлесе дамиды.  Гормональді терапияны бастамас бұрын, гормональді рецепторларға тестілеу жүргізіледі. Ол әсіресе, жатырдың эстрогенді және прогестеронды рецепторларына жүргізіледі. Егер рецепторлар қатыстырылса ісік жасушалары гормональді терапияға жол берген болып саналады.\r\n\r\nГормональді терапия, ағзадағы обыр жасушаларына қаншалықты әсер еткендігіне қарай жүйелі терапияның категорияларымен байланысады. Әдетте гормональді терапияда сапасына қарай, құрамында прогестерон бар таблеткалер қабылданады. \r\n\r\nКейде хирургиялық араласулар мен радиотерапияны қолдануға келмейтін әйелдерге гормональді терапия жүргізіледі. Бұдан басқа жағдайда, дәрігер науқастардың бойындағы ісік өкпесіне немесе басқа ағзаларына таралса гормональді терапияны тағайындайды. Сондай-ақ гормональді терапия жатыр қатерлі ісігі қайталанған ауруларға тағайындалады.\r\n\r\n__ЖАТЫР ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ЖАНАМА ӘСЕРЛЕРІ__\r\n\r\n__Хирургиялық емнің жанама әсерлері__\r\n\r\nГистеректомиядан кейін әйелдерде әлсіреу және ауру сезімдері байқалады. Көптеген әйелдердің қайта қалпына келуі үшін 4-8 аптадай уақыт қажет. Алайда, кейбір әйелдерге оданда артық уақыт қажет болады қайта қалпына келуі үшін.\r\n\r\nКейбіреулері жедел араласулардан кейін жүрек айну, құсу жағдайлары орын алаиындығын айтады. Сондай-ақ, қауық пен ішектерде де мәселелер туындауы мүмкін. Сол үшін дәрігер бірқатар тамақтар мен сұйықтықтарды пайдалануды доғара тұруды талап етеді. Кейін ақырындап, қалыпты тамақтануына да болады.\r\n\r\nГистеректомиядан кейін әйелдерде етеккір жоғалып кетеді, және олар ешқашан бала көтере алмай қалады. Ондай әйелдерде климакстің пайда болатындығы жайында нақты мәліметтер бар. Ондай жағдайда, кейде терапияны эстроген-құрамды препарат ауыстыруы мүмкін.  олар жағдайды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Бірақ кейбір дәрігерлер бұған кереғар пікірде, яғни олардың айтуы бойынша, «кімде қашан бір жатыр қатерлі ісігі болған болса, оларға эстроген берудің қажеті жоқ» дейді.\r\n\r\n__Радиациялық терапияның жанама әсерлері__\r\n\r\nРадиациялық терапияның жанама әерлері, әсіресе радиоактивті сәуленің қолданылған дозасы мен әсер еткен орнына байланысты болады. Кең таралған жанама әсерлер: құрғау және әсер еткен жерінің терісінің қызаруы, қышу және қынап ішінің күю сезімі. Бұлардан басқа, радиотерапиядан диарея, сондай-ақ, зәр шығарудың жиілеуі мен шығарар кезде ауру сезімінің мазалауы пайда болады. Радиацияның әсерінің нәтижесінде, сондай-ақ инфекциядан қорғайтын қанның ақ түйіршіктері ( лейкоциттер) азайып кетеді.   \r\n\r\nДәрігерлер радиациялық терапиядан өткен әйелдерге жыныстық қатынаста болмай тұру керектіні жайында кеңес береді.  Бірақ, аталмыш терапиядан кейін бірнеше апта өткен соң, әйелдер төсек қатынасын жалғастыра берсе бола береді.\r\n\r\n__Гормональді терапияның жанама әсерлері__\r\n\r\nПрогестероны бар таблеткаларды қабылдайтын әйелдердің организмдері сұйықтық жиналуға бейіп келеді. Сондай-ақ, гормональді терапияның жанама әсері тәбеттің төмендеуі және салмақтың түсуі болып табылады. Әйелдерің  сақталған етеккірлі функциясы бұзылуы мүмкін.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер хмиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісіген емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қоссымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы сезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__Аурулардың күтіміне қолдау көрсету__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоционалдық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреулері емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады.  \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Дұрыс тамақтану мен физикалық белсенділік__\r\n\r\nОнкологиялық аурулардің өзін өзі күтінгені аса маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып, жеткілікті түрде белсенді қозғалыс жасау керек. Онкологиялық аурулар салмағын тұрақты ұстап тұру үшін нәуызыға бай тағамдармен қоректенуі керек. Әсіресе ағуызы мол тағамдарды пайдаланғаны абзал. Жақсы тамақтану арқылы өзін-өзі жақсы сезінеді және көп энергия  жинайды.\r\n\r\nОнкологиялық аурулар көбінесе емделген кезде немесе емделгеннен кейін тәбеті нашарлап кетеді. Олар өзін делсал сезінеді немесе шаршаңқы жүреді, не болмаа, дәм сезуі өзгеріп кетеді. Бұдан басқа, емдеудің жанама әсерлері (тәбетінің нашарлауы, жүрегі айнуы, құсуы немесе аузының қышуы сияқты) салмақты мәселелерді туындатуы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа да медициналық қызметкерлер тамақтануға байланысты мәселелерді шешуге көмектесуі мүмкін. \r\n\r\nКөптеген адамдар салауатты өмір салтын сақтау арқылы өзін кәдімгідей жақсы сезініп жүреді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу, және осындай спорттардың біраз түрлері  күштің сақталуына және энергияны тұрақты ұстауға және өмірлік тонусты көтеруге ықпал етеді.  Жаттығулар емделу процесінде жүрек айну, ауру секілді жағдайларды жеңілдетеді. Олар сондай-ақ, күйзелістен айығуға да көмек береді. Десе де, физикалық жүктеме жайында дәрігермен кеңесіп алудың маңызы зор болмақ. Егер физикалық жүктемеден ауру немесе басқа да мәселелер туындап жатса, ол жайында міндетті түрде дәрігерге хабарлау керек, дәрігер аталмыш жаттығулардың басқаша түрлеріне бағыттауы мүмкін.\r\n\r\n__АЛДАҒЫ УАҚЫТТАҒЫ КҮТІМ   __\r\n\r\nЕмделгеннен кейін тұрақты күтімілдену өте маңызды. Дәрігерлер ісіктіктің қайталанбайтынына көз жеткізу үшін егжей-тегжейлі тексерулер жүргізеді. Уақытылы тексерулер жүргізіліп тұрса, аталмыш өзгерістірді анықтауға болады. Ол үшін уақытымен гинекологиялық тексерулерден өтіп, зертханалық тесттер жүргізіп, рентгенологиялық зерттейлерден өтіп, т.б. тексерістерден қалмай қаралып тұрған дұрыс. \r\n\r\n__ҒЫЛЫМИ ӨҢДЕУЛЕР__\r\n\r\nҚазіргі уақытта ғалымдар жатырдың хирургиялық жолмен ауырпай алыну әдістерін қарастыруда. Негізінде, жатырды алып тастау әдісі қынап арқылы енгізілетін лапароскоптың көмегімен өңделеді. Бұл жол арқылы құрсақ қуысын аса үлкен көлемде кесілуінен сақтануға болады және қатерлі ісіктің таралған жерлеріне, яғни құрсақ қуысына ауыртпай зерттеу жүргізуге мүмкіндік туады.\r\n\r\nТағы бір зерттеушілер тобы хирургиялық араласудан кейін радиациялық терапияның ұтымды жолын меңгеруде, сондай-ақ, біріктірілген хирургияны қабылдауда, яғни, химиотерапия мен радиотерапияны қоса қолдану жолдарын меңгеруде. АҚШ-та және басқа елдерде биологиялық терапияны (жаңа дәрілер мен біріктірілген клиникалық сынама) қолданылуда. Бұл зерттеулердің кейбіеуі жанама әсерлерді төмендетуге және ауру жанның кейінгі өмірін сапаландыруға бағытталады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nкасер, \r\nэндометриум.\r\n\r\n\r\n','admin',51,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(740,'','Өкпе қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',22680,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543226280,1574762280,1543226593,'Өкпе -  кеуек типтес, конус тәрізді сыңар мүше.  Ол кеуде қуысының оң және сол жақ бөліктерінде орналасқан.  Өкпе тыныс алу жүйесінің бір бөлігі. Оң жақ өкпе үшке бөлініп, оларды үлес (доля) деп атайды. Екі үлестен тұратын сол жақ өкпеге қарағанда, оң жақ өкпенің мөлшері үлкенірек болады. Дем алған сәтімізде өкпеге таза ауа толып,  негізгі функцияларды атқару үшін  жасушалармен тіндерге аса қажет  таза ауамен қамтамасыз етеді.  Дем шығарған кезде  өкпе  зат алмасу қорегі болып табылатын қос тотықты көмірқышқыл газын шығарады.\r\n','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге өкпе қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about lung cancer).\'\'\r\n \r\n__Өкпе__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"475\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nӨкпе -  кеуек типтес, конус тәрізді сыңар мүше.  Ол кеуде қуысының оң және сол жақ бөліктерінде орналасқан.  Өкпе тыныс алу жүйесінің бір бөлігі. Оң жақ өкпе үшке бөлініп, оларды үлес (доля) деп атайды. Екі үлестен тұратын сол жақ өкпеге қарағанда, оң жақ өкпенің мөлшері үлкенірек болады. Дем алған сәтімізде өкпеге таза ауа толып,  негізгі функцияларды атқару үшін  жасушалармен тіндерге аса қажет  таза ауамен қамтамасыз етеді.  Дем шығарған кезде  өкпе  зат алмасу қорегі болып табылатын қос тотықты көмірқышқыл газын шығарады.\r\n\r\n__Өкпе қатерлі ісігі дегеніміз не?__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндер түзетін, құрама элементтер жасушаларынан бастау алады. Тіндер ағзаны түзеді. Қалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\n\'\'__Ісіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:__\'\'\r\n\r\n\'\'Залалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\'\'\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\n\'\'Залалды ісіктер қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\'\'\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қауіпті ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\nӨкпе қатеріл ісігі – микроскоптағы жасуша бейнесіне байланысты екі түрге бөлінеді. Олар: ұсақ жасушалы өкпе обыры және ұса қжасушалы емес өкпе обыры. Бұл өкпе ісіктерінің екі түріде әртүрлі таралады, оларған қарсы қолданылатын да емдеу тәсілі әрқалай болмақ.\r\nҰсақ жасушалы емес өкпе обыры - бұл өкпе обырының барынша көп таралған формасы болып табылады. Ол ұсақжасушалы обырға қарағанда баяу өсіп, таралады.  Бұл аталмыш обырдың түрі жасушалардың түріне байланысты түрлі атау иеленеді: сквамозды-жасушалы карцинома (эпидермойдты картцинома деп те аталады),  аденокарцинома және ірі жасушалы карцинома.\r\n\r\nҰсақ жасушалы өкпе обыры сирек кездеседі, бірақ өсуі мен таралуы ұсақ жасушалы емес обырдан қарағанда өте тез орындалады. Және бұл аталмыш ісік түрі залалды болып табылады.\r\n\r\n__ӨКПЕ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ__\r\n\r\nҒылыми зерттеулердің нәтижесінде өкпе обырын дамытатын бірнеше себептер анықталды. Олардың көпшілігі шылым-табактарға қатысты.\r\n\r\n•	Темекілер. Шылым шексе өкпе обыры дамиды. Табактың құрамында канцерогендер деп аталатын, өкпе жасушаларын зақымдайтын зиянды заттар болады.  Уақыт өте келе зақымданған жасушалар обырға айнала бастайды. Шылымды тоқтатпай шегетіндер, ерте жастан шегетіндер, күніне көп мөлшерде  шылым түтініне ыстанатындар, сондай-ақ шылым ысын көп жұтатындар өкпе обыры туындауы мүмкін қауіпті факторлар тобының қатарында болып саналады. Адам егер, шылым шегуді тоқтатса өкпе обырының даму қаупін едәуір төмендетер еді.\r\n•	Шылым мен түтікшелер. Салыстырмалы түрде шылым мен түтікшені тартпайтындардан қарағанда, тартатындарда өкпе обырының даму қаупі басым екен. Оған сондай-ақ мынадай факторларда қатысты: шылым шегуді тоқтатпау, көп мөлшерде шылым немесе түтік ысымен ыстану, сонымен қатар табак ысын көп жұту. Тіпті сіз табак ысын жұтпасаңыз да өкпе обыры, ауыз қуысы немесе обырдың басқа да түрлері дамуы мүмкін.\r\n•	Шылымға жанасу. Өкпе обыры пассивті шылым шегетіндерде де дамитын көрінеді. Пассивті шылым шегетіндер – өзі шылымды арнайы шекпесе де бір бөлмеде шылым түтінін жұтуға мәжбүр болған жандар.\r\n•	Радон. Радон – бұл түссіз, дәмсіз радиоактивті газ, ол жайшылықта топырақ пен тастан түзіледі. Радон өкпе жасушаларын зақымдап, өкпе обырын дамытуы мүмкін. Шахтада жұмыс істейтіндер, әдетте радонның әсерінен зақымданады. Осы радонның әсерне ұшырағандар шылым шексе, олар да өкпе обырының баму қаупі басым болады екен.\r\n•	Астестоз. Асбет – бұл минералды заттар тобы. Олар талшық түрінде болады және оны құрылыстық индустрияда кеңінен пайдаланады. Талшықты асбаст ұсақ бөлшектерге тез уатылып, ауаға көтеріліп, киімге немесе өкпеге бірден қонуы мүмкін. Олар қай жасушаны зақымдаса, содан өкпе обырының даму қаупі артады. Зерттеулердің нәтижесі бойынша айтар болсақ, жұмыста асбесттің әсерінен зақымданғандар, зақымданбағандардан қарағанда өкпе обырының  даму қаупін 3-4 есеге арттырады екен. Алайда бұл мәселе құрылыс саласында, асбестпен жұмысс жасайтындар арасында қарастырылады. Себебі мұндаймен жұмыс жасайтындарда өкпе обырына шалдығу қаупі шылым шегетіндерден қарағанда әлдеқайда басымырақ. Асбестпен байланысты өндірістерде жұмыс істейтіндер, оның әсерінен зақымдалмасс үшін, арнайы респираторларды киіп және басқа да қажетті қауіпсіздік шараларын қолдануы керек.\r\n•	Экологиялық ластану. Зерттеушілер ауаның дизель отыны мен басқа да химиялық заттардың жанып, түтінінің  ауалы ластауынан өкпе обырының даму қаупі туындайтынын айтады. Бірақ олармен тікелей байланысстылығы әлі нақтыланбады. Сондықтан бұл сұрақтың төңірегінде тағы қосымша зерттеулер жүргізу керек.\r\n•	Өкпе ауруы. Туберкулез секілді өкпе ауруына шалдыққандарда да өкпе обырының даму қаупі басым болады. Сондықтан мынадай тенденция қалыптасқан, бұрын қай жерде туберкулезге қатысты тіндер зақымдалған болса, сол жерде өкпе обыры дамуы мүмкін.\r\n•	Сырқатнама. Бұрын кім өкпе обырымен ауырған болса, сол адамдарда, бұрын ауырмағандармен салыстырғанда індеттің қайта туындау қаупі басым екен. Сол үшін бұрын өкпе обырымен ауырғандар шылым шегуін мүмлдем доғарса, аталмыш індетке қайта ұрынудан сақтанады.\r\n\r\nҒалымдар өкпе обырының туындау себебін ісдестіруде, сондай-ақ оның алдын алуды да қарасстыруда. Қазіргі таңда бір белгілісі өкпе обырын болдырмас үшін шылы шегуді тоқтату керек. Тіпті кейбір адамдар ондаған жыл темекі шексе де, ендігі әрі ол жағымсыз әдетін тастаса өкпе обырына шалдығу қаупін біршама азайтуы мүмкін.\r\n\r\n__ӨКПЕ ОБЫРЫНЫҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\n__\'\'Өкпе обырының негізгі симптомдары болып табылатындар:\'\'__\r\n\r\n•	Жөтел, бұрын болмай жүреді де күрт басталып асқынып кетеді;\r\n•	Кеуденің ылғи аурып тұруы;\r\n•	Қақырық аралас жөтел;\r\n•	Демікпе, ыссқырықты тыныс алу және тамақтағы қырыл;\r\n•	Мойын мен беттің ісінуі;\r\n•	Тәбеттің жоғалуы және арықтау;\r\n•	Жалпы әлсіздік.\r\n\r\nКөретілген симптомдар өкпе обырының туындауынан болуы мүмкін, сондай-ақ, бұлар басқа да жағдайлардан да болып жатады.\r\n\r\n__ӨКПЕ ОБЫРЫНЫҢ ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nСимптомдардың себептерін табу үшін дәрігерлер ауру  сырқатнамасымен танысуы керек: оның әдеттерін, экологиялық факторлардың мүмкін болатын әсерін және кәсіптік зияндылығын сондай-ақ,отбасында обырға қатыстылығын тексереді.\r\n\r\nЖәне де дәрігер ауру адамды толық тексеруден өткізуі керек, рентгенологиялық және басқа да тексеру шаралары жүргізіледі. Өкпе обырының болуы мүмкін деген күмән болса, науқастың қақырығын цитологияға (бронхтық шырышты алу үшін жүргізілетін микроскопиялық жасуша зеттеуі) зерттеуді тағайындайды, бұл өкпе обырына диагноз қоюға арналған ең қарапайым әдіс. Диагнозды анықтау үшін биопсияның көмегімен өкпе тінінің аздаған бөлігін алу керек, оны микроскппен тексереді. Биопсиялық материал алу үшін бірнеше жол қарастыруға болады:\r\n\r\n•	Бронхоскопия. Науқастың  тыныс алу жолдарын қарау үшін ауыз құысы мен жұтқыншағына бронхоскоп енгізіледі (ұшында жарығы бар жіңішке түтікше) . Бронхоскоп арқылы микроскоптық тексеру үшін азғантай тін бөлшегі алынады.\r\n•	Ине арқылы аспирациялау. Бұл шара иненіісік орналасқан кеуде қуысына  енгізумен жүзеге асырылады. Оның көмегімен микроскопиялық зерттеу үшін тін бөлшегін алуға болады. \r\n•	Торакоцентез. Иненің көмегімен обыр жасушасын зерттеу мақсатында өкпені қоршап тұратын сұйықтық үлгісі жинап алуға бағытталған әдіс.\r\n\r\n__АУРУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nЕгер өкпе обыры анықталған болса, келесідей кезеңдер бойынша аурудың даму сатыларын белгілеуге болады. Бұл ісіктің таралу сатыларын белгілеу үшін маңызды болып табылады. Өкпе обылы ми мен сүйектергі сирек метастазданады. Мұндай ақпараттың емдеу тәсілін жүргезгенде дәрігерлерге көмек болуы мүмкін. Өкпе обырынның таралуы мен сатысын анықтауға арналған бірнеше тесттер  бар:\r\n\r\n•	Компьютерлі томаграфия (КТ).  Рентген құрылғысына жалғанған компьютер өкпе мен басқа да түрлі қуыстардағы мүшелердің кескіндемелерін егжей-тегжейлі топтамалауға мүмкіндік береді.\r\n•	Ядролы-магнитті резонанс (ЯМР немесе МРТ). Магнитті құрылғының көмегімен жұмыс істейтін компютер  өкпе мен басқа да түрлі қуыстардағы мүшелердің кескіндемелерін егжей-тегжейлі сериялауға мүмкіндік береді.\r\n•	Радионуклидті көшірме. Зерттеудің бұл түрі обырдың бауыр секілді басқа жерге таралған-таралмағандығын анықтауға бағытталады. Зеттеуді жүргізу үшін ауруға біркелкі радиоактивті затты жұтқызады немесе ішіне енгізеді. Түрлі мүшелердегі радиоактивтіліктің кезеңі радиоактивті көшірме деп аталатын арнайы құрылғының  көмегімен бағаланады. Бұл арқылы түрлі  мүшелердің  потологиялық ошағын анықтауға болады.\r\n•	Сүйекті сканерлеу. Сүйекті сканерлеу радионклинді сканерлеудің тағы бір түрі. Бұл әдіс сүйек тіндеріне ісіктің таралған-таралмағандығын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл зерттеуді жүргізу үшін ауруға біршама мөлшерде радиоактивті енгізіледі. Бұл зат біраз уақыт өткеннен кейін сүйектегі ісіктің потологиялық ісінген орнына барып тұнады. Сканердің мүмкіндігімен бұл жайтты басып, рентгендік кескіндемеге шығаруға болады.\r\n•	Медиастиноскопия/Медиастономия. Медиастиоскопия көкіректегі лимфа түйіндерге ісіктің таралған-таралмағанын анықтауға мүмкіндік туғызады. Бұл тексеру шарасы ұшында жарығы бар арнайы құрылғының көмегімен жүзеге асырыладды. Ол құрылғыны  көкіректі аздап тесіп ішке ендіреді, сол арқылы мүшелер мен лимфа түйіндерді зерттейді. Көкіректі сондай-ақ медиастинотомиялық жолымен – хирургиялық операция арқылы тексеруге болады. Ол үшін кеудені тілу арқылы көкірек шығарылады. Екі жағдайда да биопсия жүргізуге болады және микроскопиялық зерттеу үшін тіннің аздаған бөлшегі алынады.\r\n\r\n__ӨКПЕ ОБЫРЫНЫҢ ЕМДЕЛУІ__\r\n\r\nҚазірлі уақытта өкпе обыры емделеді, тек уақытысымен диагностика жасап, емін ерте қолға алса.  Ең маңызды факторы ауру жанның жалпы жағдайы. Яғни, ол операцияның қай сатысына шыдай алатындығына байланысты. Бұдан басқа хирургиялық операцияны басқа да әдістермен ауыстыра тұрса болады.  Ол енді, аурудың таралу сатысын бақылау мен аурудың өмірін ұзарта тұруға ғана мүмкіндік беретін амалдар. Егер ондай да емдеу әдістері қолданылуға келмейтін болса,   дәрігер паллиативті емді ұсынуы мүмкін. Ол кезде аурудың бойындағы обырмен байланысты басқа да мәселелердің туындауын тоқтатуға, сондай-ақ, науқастың өмірлік сапаын жақсартуға бағытталған шаралар іске қосылады.\r\n\r\nДәрігер сонымен қатар, ауруды өкпе обырын анықтап, емдеумен айналысатын мамандарға жолдауы мүмкін. Олар: онкологтар, хирургтар, радиологтар, пульмонологтар.\r\n\r\n__Өкпе обырын емдейтін әдістерді таңдау__\r\n\r\nӨкпе обырын емдейтін түрлі әдістер бар, оларды көптеген факторларға байланысты таңдау жасауға тура келеді. Мысалы, ісіктің түрі, көлемі, орналасуы,  сондай-ақ, таралу сатыларына қарасты. Бұлардан басқа маңызды фактордың бірі – аурудың жас мөлшері болып табылады. Және оның денсаулығының жалпы жағдайы, жанама әсерлер мен т.б. жайттар да назарға алынады.\r\n\r\nӨкпе обырын емдейтін әдістер, обыр ісігін жоюға, сондай-ақ аурудың өмір сапасын  жақсартуға, ауру ссимптомдарын жеңілдетуге бағытталады.\r\n\r\n•	Хирургиялық операция ісікті жоюға бағытталады. Операцияның сәтті болуы өкпедегі ісіктің орналау жағдайына байланысты. Өкпе тінінің аздаған аумағын жоюға бағытталған операция түрі – сегмент резекциясы деп аталады. Өкпенің толықтай бір жартысын жоюға бағытталған операция түрі лобэктомия деп аталады. Пневмонэктомия – бұл өкпені тодықтай жоюға бағытталған операция түрі. Ісіктің кейбір түрлері неоперабельді болып табылады, яғни хирургиялық операция арқылы жоюға келмейтін ісік түрі болып табылады. Одан басқа, хирургиялық операция басқа да себептерге байланысты орындауға ыңғайсыз болып қалуы да ғажап емес.\r\n•	Химиотерапия барлық ағзадағы обыр жасушаларын жою үшін обырға қарсы дәрілерді қабылдауға негізделеді. Тіпті обыр ісігі хирургиялық жолмен жойылғанның өзінде, обыр жасушалары өзіне жақын басқа тіндерде сақталып қалуы мүмкін. Химиотерапия ісіктің үлкейіп кетпеуі үшін қолданылуы мүмкін, сондай-ақ, аурудың симптомдарын жеңілдетуге де пайдаланылады. Обырға қарсы дәрілер көбінесе ішке иньекция арқылы енгізіледі немесе катетераның (бұл арнайы түтікше, ол дәрі енгізілгенше ірі тамырға орнатылады) көмегімен жүзеге асады.  Кейбір обырға қарсы дәрілер ауруларға ауыз арқылы беріледі.\r\n•	Радиациялық терапия, мұны радиотерапия деп те атайды. Бұл әдіс арқылы обыр жасушасын жоюға бағытталған жоғары энергиялық радиоактивті сәуле қолданылады. Радиотерапия ісіктің көлемін кішірейту үшін хирургиялық операцияның алдында қолдануылуы мүмкін немесе обыр жасушаларын түгелдей жою үшін операциядан кейін пайдаланылады. Кейде радиотерапия химиотерапияның сапасын күшейту үшін, хирургиялық операциямен бірге обырды емдеу негізінде пайдаланылады.  Радиотерапия тыныс ала алммау, демікпе секілді симптомдарды жеңілдету мақсатында да қолданылуы мүмкін. Радиацияның негізгі көзі ретінде арнайы аппарат (сыртқы радиация) қолданылуы мүмкін, сондай-ақ  құрамында радиоактивті материалы бар имплантты құрылғы қолданылады. Бұл аталмыш құрылғы ісіктің жақын аралықтарына қондырылады (импланттанады) бұл ішкі радиация деп атлады.\r\n•	Фотодинамикалық терапия – сәулелі терапияның бір түрі. Мұны орындау барысында ағза жасушаларына сіңірілетін арнайы химиялық заттарды қантамырлар арнасына енгізеді.  Бұл нәрсе қалыпты жасушалардың тез кетуіне ықпал етеді, бірақ, обыр жасушаларында ұзақ уақытқа дейін сақталып қалады. Сәуленің әсерінен бұл зат іске қосылады және өзі сіңген обыр жасушаларын жояды. \r\n\r\nФотодинамикалық терапия өкпе обырының симптомдарын сеңілдету үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, қантамырларын бақылауда ұстауы мүмкін, жасушаларды жою барысында тынысс алуды жеңілдетуі мүмкін, және бекітілген мұрынтыныс жолдарын ашуы мүмкін.Фотодинамикалық терапия сондай-ақ, дәстүрлі емдік әдістер реттей алмайтын, науқастардың шағын көлемді ісіктерін де жою үшін қолданылады.\r\n\r\n__Ұсақ жасушалы емес өкпе обырын емдеу__\r\n\r\nҰсақ жасушалы емес өкпе обырымен аурытан ауруларға емдеудің түрлі жолдары тағайындалуы мүмкін. Емдік тәсілді ісіктің көлеміне, орналасу ыңғайына және таралу сатыларына байланысты таңдау керек. Обырдың бұл түріне көбінесе хирургиялық ем қолданылады. Криохирургия – обыр жасушасын қатыру жолымен  жоюға негізделген, сондай-ақ ұсақ жасушалы емес өкпе обырының  барынша соңғы сатыларындағы симптомдарды бақылауға мүмкіндік туғызады. Ауруды баяу дамыту мақсатында және жимтомдарды жеңілдету үшін радиация терапиясы мен химиотерапия комбинациясын қолданса болады.\r\n\r\n__Ұсақ жасушалы өкпе обырының емделуі__\r\n\r\nҰсақ жасушалы өкпе обыры тез таралатын болып сипатталады. Диагноз қою барысында, көбінесе басқа  мүшелер мен тіндерде таралған  ісік анықталады. Яғни, таралған ісіктерді жою үшін жалпы әрқашан химиотерапия тағайындалады. Бұдан басқа, өкпе, ми және басқа мүшелердегі обырларды жоюға бағытталған радиациялық терапия тәсілі қолданылуы мүмкін. Кейбір ұсақжасушалы өкпе обыры бар ауру жандарға , оларда метастаздану орын алған-алмағанына қарамастан ми радияциялық  терапиясы тағайындалуы мүмкін.  Бұл қадам профилактикалық краниалды иррадиация деп аталады.  Ол ми ісігінің дамуының алдын алуға бағытталған. Хирургиялық операция өкпе обырымен ауратындарды емдеудің жалпы стратегиялық бөлігі болып табылады.\r\n\r\n__Өкпе обырын емдеудегі жанама әсерлер__\r\n\r\nОбырға қарсы терапиядағы жанама әсерлер емдеу әдісіне байланысты және  жеке тұлғалардың болмысына байланысты да бөлінеді. Жанама әсерлер көбінесе уақытша сипат көрсетеді және оның әлсіреу бойынша да әдістері бар. \r\n\r\n•	Өкпе обыры бойынша хирургиялық араласу кең көлемді операция болып табылады. Өкпенің бір сыңарын жойғаннан кейін кеуде қуысына ауа мен  сұйықтықтар жинала бастайды.  Науқастарға ылғи кеуде қуысын аударып, терең деп алып немесе жиі жөтеліп тұруға тура келеді. Мұндай амалдар арқылы өкпенің көлемі өседі, артық ауа мен сұйықтықтарды шығаруы жеңілдейді. Өкпеге операция жасағаннан кейін кеуденің ауырсынуы мен демікпе қатты мазалауы мүмкін. Бұл жанама әсердің негізгі белгісі болып табылады. Науқастарға, әдетте, күш-қуаты қайта қалпына келуі үшін бірнеше апта немесе ай қажет болады. \r\n•	Химиотерапия, обыр жасушаларынан басқа сау жасушаларға да әсер береді. Химиотерапияның жанама әсері  дәрілерден және оларды артық мөлшерде қолданғаннан нақты анықталады. Химиотерапияның барынша кең таралған жанама әсерлері: жүрек айну, құсу, шаш түсу, ауыз қуысында ойық жаралардың пайда болуы және әлсіздік.\r\n•	Радиациялық терапия да химиотерапия секілді обыр жассушаларынан басқа сау жасушаларды да зақымдайды. Радиация терапиясының жанама әсерінің сипаты жергілікті әерлермен белгі береді, сондай-ақ, радиотерапияның мөлшерін артық қолданғаннан жанама әсер береді. Радиотерапияның кең таралған жанама әсерлері құрғау және ауыз қуысының тітіркенуі, жұтынудың қиындауы, әлсіздік, сәуленің әсері болған терінің өзгеруі, сонымен  қатар, тәбеттің жоғалуы болып табылады. Ми радиотерапиясы бас ауруымен қатар келуі мүмкін, сондай-ақ тері өзгеріп, дел-сал күйге түсіп, жүрек айнып, құсып, шаш түсіп, есте сақтау қабілеті бұзылып, саналы ойлану мүмкін болмай қалуы мүмкін.\r\n•	Фотодинамикалық терапия терінің сезімталдығын арттырады және көз жарыққа алты аптадай төзгісіз болып жүреді. Бұл терапияны қолданған науқастар күннен қорғайтын киім киіп, көзілдірік тағып жүргені дұрыс.  Фотодинамикалық терапияның басқа да уақытша болатын жанама әсерлері жөтел, жұтынудың жиындауы, ауыр дем алу және демікпе болып табылады.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер хмиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісіген емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қоссымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы сезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__Аурулардың күтіміне қолдау көрсету__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоциялық және практикалық мәселелерін шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреуделі емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады. \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Дұрыс тамақтану мен физикалық белсенділік__\r\n\r\nОнкологиялық аурулардің өзін өзі күтінгені аса маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып, жеткілікті түрде белсенді қозғалыс жасау керек. Онкологиялық аурулар салмағын тұрақты ұтап тұру үшін нәуызыға бай тағамдармен қоректенуі керек. Әсіресе ағуызы мол тағамдарды пайдаланғаны абзал. Жақсы тамақтану арқылы өзін-өзі жақсы сезінеді және көп энергия  жинайды.\r\n\r\nОнкологиялық аурулар көбінесе емделген кезде немесе емделгеннен кейін тәбеті нашарлап кетеді. Олар өзін делсал сезінеді немесе шаршаңқы жүреді, не болмаса, дәм сезуі өзгеріп кетеді. Бұдан басқа, емдеудің жанама әсерлері (тәбетінің нашарлауы, жүрегі айнуы, құсуы немесе аузының қышуы сияқты) салмақты мәселелерді туындатуы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа да медициналық қызметкерлер тамақтануға байланысты мәселелерді шешуге көмектесуі мүмкін. \r\n\r\nКөптеген адамдар салауатты өмір салтын сақтау арқылы өзін кәдімгідей жақсы сезініп жүреді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу, және осындай спорттардың біраз түрлері  күштің сақталуына және энергияны тұрақты ұстауға және өмірлік тонусты көтеруге ықпал етеді.  Жаттығулар емделу процесінде жүрек айну, ауру секілді жағдайларды жеңілдетеді. Олар сондай-ақ, күйзелістен айығуға да көмек береді. Десе де, физикалық жүктеме жайында дәрігермен кеңесіп алудың маңызы зор болмақ. Егер физикалық жүктемеден ауру немесе басқа да мәселелер туындап жатса, ол жайында міндетті түрде дәрігерге хабарлау керек, дәрігер аталмыш жаттығулардың басқаша түрлеріне бағыттауы мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\n\'\'Жөтел (ерлерде / әйелдерде) \'\'\r\n\r\n\r\n','translator',36,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(741,'','Асқазанның  қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',23294,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543226580,1574762580,1543227010,'Асқазан ас қорыту жүйесінің бөлігі. Ол қабырға аралығы, іштің жоғарғы бөлігіне орналасқан толық бір мүше болып табылады.\r\n\r\nАсқазанның қабырғасы  5 қабаттан тұрады:\r\n\r\n•	Ішкі қабат (шырышты): Бұл қабатта ас қорытатын сөлді өндіретін  ас қорыту бездері орналасқан. Асқазанның көптеген қатерлі ісігінің түрлері осы қабаттан басталады.\r\n•	Шырышасты қабаты: оның негіз қызметі асқазанның шырышты қабатына анатомиялық демеу беру болып табылады.\r\n•	Бұлшықеттік қабат: бұл асқазан бұлшық еттері, олар тарылады, ішілген тамақты қорыту үшін  асқазанның толқи жиырылуын тудырады. \r\n•	Сірліасты  қабаты:  Сыртқы қабатқа анатомиялық демеу беретін  негізгі функцияны атқарады.\r\n•	Сыртқы (сірлі) қабық: Сыртқы қабық асқазанды жауып тұрады және оның  құрсақ қуысында фиксациялық орналасуына жағдай жасайды.\r\n\r\nТамақ (ас) өңеш арқылы өтіп, асқазанда шайқалады. Асқазан сұйықтық консистенциясын шығарғанда тамақ дымқылданады және уатылады.  Содан кейін асқазанда жиналғандар ары қарай қорытылу процессін жалғастыру үшін аш ішекке түседі.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге асқазанның қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about stomach cancer).\'\'\r\n\r\n__АСҚАЗАН__\r\n\r\nАсқазан ас қорыту жүйесінің бөлігі. Ол қабырға аралығы, іштің жоғарғы бөлігіне орналасқан толық бір мүше болып табылады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"476\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nАсқазанның қабырғасы  5 қабаттан тұрады:\r\n\r\n•	Ішкі қабат (шырышты): Бұл қабатта ас қорытатын сөлді өндіретін  ас қорыту бездері орналасқан. Асқазанның көптеген қатерлі ісігінің түрлері осы қабаттан басталады.\r\n•	Шырышасты қабаты: оның негіз қызметі асқазанның шырышты қабатына анатомиялық демеу беру болып табылады.\r\n•	Бұлшықеттік қабат: бұл асқазан бұлшық еттері, олар тарылады, ішілген тамақты қорыту үшін  асқазанның толқи жиырылуын тудырады. \r\n•	Сірліасты  қабаты:  Сыртқы қабатқа анатомиялық демеу беретін  негізгі функцияны атқарады.\r\n•	Сыртқы (сірлі) қабық: Сыртқы қабық асқазанды жауып тұрады және оның  құрсақ қуысында фиксациялық орналасуына жағдай жасайды.\r\n\r\nТамақ (ас) өңеш арқылы өтіп, асқазанда шайқалады. Асқазан сұйықтық консистенциясын шығарғанда тамақ дымқылданады және уатылады.  Содан кейін асқазанда жиналғандар ары қарай қорытылу процессін жалғастыру үшін аш ішекке түседі.\r\n\r\n__Қатерлі ісік деген не?__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндер түзетін, құрама элементтер жасушаларынан бастау алады. Тіндер мүшелерді түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қатерлі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қауіпті ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\nАсқазанның қатерлі ісігі өзіне жақын мүшелер мен лимфа түйіндерді зақымдайды:\r\n\r\n•	Асқазанның қатерлі ісігі құрсақ қабырғалары арқылы ұйқы безі, өңеш, ішек секілді  мүшелерге өтіп сол жерде жетіледі.\r\n•	Қатерлі ісік жасушалары асқазаннан қан арқылы бауырға, өкпеге және басқа мүшелерге таралады.\r\n•	Қатерлі ісік жасушалары лимфа арқылы ағзаның басқа бөліктерінде орналасқан лимфа түйіндерге таралады.\r\n\r\n__АСҚАЗАН ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ__\r\n\r\nАсқазан қатерлі ісігінің нақты себебі белгісіз. Қатерлі ісіктің кейбір адамдарда дамып, ал кейбір адамдарда дамымауы не үшін екені де түсініксіз.\r\n\r\nҒылыми зерттеулердің нәтижесінде асқазан қылтамағын дамытатын белгілі бір қауіп факторларын анықтауға мүмкіндік туды. \r\n\r\nОлар:\r\n\r\n•	Жас мөлшері: асқазан қатерлі ісігі көбінесе 72 жастан асқанда туындайды екен.\r\n•	Жынысқа қатысты: асқазан қатерлі ісігіне әйелдерден қарағанда, ер адамдар жиі тап болады екен.\r\n•	Тамақтануға қатысты: ғалымдардың зерттеулерінше асқазан қатерлі ісігін қақталған тағамдар, тұзды және бұқтырылған азық-түліктер дамытады екен. Ал, жеміс-жидектер мен көкөністер керісінше асқазанның қатерлі ісігін болдырмауға атсалысады екен.\r\n•	Helicobacter pylori H. Pylori инфекциясы – бұл түрлі бактериялар асқазанға қонады да, түскен жерін қабындырады, жара қылады. Аталмыш бактерия асқазан қатерлі ісігін де тудырады. Бірақ бұл асқазанның қатерлі ісігі еш жерде жұқпалы деп тіркелген жоқ. Сондықтан, бұл ауру жұқпалы деп саналмайды, адамнан адамға жұқпайды.\r\n•	Шылым шегу: Шылым шегетін адамдар, шылым шекпейтін адамдарға қарағанда асқазанның қауіпті ісігіне көп ұрынатындардың қатарында екен. \r\n•	Кейбір ауруға бейім жайттар: асқазанның қабыну реакциясын тудыратын  процессстер, асқазанның қатерлі ісігін де тундатуы мүмкін. Олар:\r\n-	Асқазанға хиругиялық операция жасау;\r\n-	Созылмалы гастрит (асқазанның шырышты қабығының қабынуы)\r\n-	Пернициоздық анемия (асқазанды зақымдайтын қан ауруы)\r\n•	Отбасына қатысты: Кей адамдарда асқазан қатерлі ісігінің сирек кездесетін формасы дамиды, ол отбасына қатысты болып келеді.\r\n\r\nАсқазан қатерлі ісігінің қаупі факторлары бар көптеген адамдарда қатерлі ісік дамымайды. Мысалы,  кейбір адамдарда H. pylori  бактериясы болады, бірақ оларда ешқашан асқазанның қатерлі ісігі дамымайды. Ал тағы бір жағдайлар бар, кейбір асқазанның қатерлі ісігіне ұшыраған адамдар қандайда бір қауіпті факторларға еш қатысы жоқ болып шығады. Егер сізде қауіпті факторлар болса, медициналық тексерске мерзімімен барып тұрыңыз. \r\n\r\n__АСҚАЗАН  ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nАсқазан қатерлі ісігінің бастапқы сатысында ешқандай симптомы білінбейді. Қатерлі ісік үлкейе батағанда, төмендегідей симптомдар көрініс беруі мүмкін:\r\n\r\n•	Асқазан жақта ыңғайсыздық сезімі болады;\r\n•	Аздаған тамақ ішілсе де тойып тұрғандай сезім болады;\r\n•	Жүрек айнып, құсуы мүмкін;\r\n•	Салмақ түседі.\r\n\r\nБұл айтылған симптомдардың бәрі бірдей асқазан қатерлі ісігімен байланысты емес. Мысалы, асқазанның ойық жаралы ауруы да осы көрсетілген симптомдарды білдіруі мүмкін. Бірақ, осындай симптомдар бойыңызда пайда бола қалса, елемей жүре бермей дәрігерге хабарласу керек. Дәрігер  ауруды ерте анықтап, оның емін бастап кетуі мүмкін.\r\n\r\n__АСҚАЗАН ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nЕгер асқазанның қатерлі ісігіне қатысты симптомдар туындаса, бұл симптомдар шынымен де асқазан қатерлі ісігінен, әлде басқа себептерден бе, тез арада анықтау үшін дәрігерге хабарласу керек. Осы мақсатта гастроэнтерологқа да  (асқазан-ішек ауруларын емдейтін және диагностикалаумен айналысатын маман) хабарласуға  болады.  \r\n\r\nМаманның міндеті аурудың бұрынғы ағымын мұқият түсіну болып табылады.  Ол аурудың отбасына қатыстылығын да анықтайды. Дәрігер арнайы диагностикалық тест тағайындайды.\r\n\r\nМаман, бұдан басқа, тексерудің төмендегідей түрлерін өткізуге кеңес береді:\r\nЖалпы тексеру: Дәрігер асқазанды қарайды, онда сұйықтықтың жиналуын, соның салдарынан ісік немесе басқа да өзгерістердің бар-жоқтығын тексереді. Дәрігер ондай-ақ, лимпфа түйіндерді сипалап көреді, олардың потологиялық үлкеюін анықтайды. Одан басқа, сары ауруды анықтау үшін тері мен көздің түсі бағаланады.\r\n\r\n•	Асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігін рентгеннен өткізеді. Дәрігер өңеш пен асқазанға рентгенологиялық зерттеу тағайындайды. Зерттеуді өткізу үшін науқас, асқазанның рентгендік контурларын көру үшін барийден құралған ертіндіні жұтуы керек.\r\n•	Эндоскопия. Асқазан ауруын диагностикалау үшін гастроскопия қолданылады. Ол кезде асқазанға ұшында жарығы бар жіңішке  түтікше (эндоскоп) енгізіледі. Гастроскоп асқазанның ішкі жоғарғы жағын барлап шығуға мүмкіндік береді.\r\n•	Биопсия. Эндоскоп арқылы микроскопиялық зерттеу жүргізу үшін тіннің бөлігін алуға болады, ол арқылы қатерлі ісіктің жасушасын, сонымен қатар олардың  таралу сатысын анықтауға мүмкіндік туады. Бұл асқазан қатерлі ісігіне нақты диагноз қоюға көмектесетін бірден-бір жол.  \r\n\r\n__АСҚАЗАН ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ДАМУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nЕмдеуді дұрыс жоспарлау үшін, ең алдымен қатерлі ісіктің даму сатысының процессін анықтау керек.\r\n\r\nҚатерлі ісіктің даму сатысы бойынша, ісіктің қай сатысында ісік айналасындағы тіндерде көрініс бергеніне, ісіктің таралу сатысы бойнша, қай мүшеге қатерлі ісіктің таралғандығына байланысты болады. Асқазанның  қатерлі ісігі лимфа түйіндерде, бауырда, ұйқы безінде және басқа мүшелерге таралуы мүмкін.\r\n\r\nДәрігер қатерлі ісіктің даму сатысын анықтау үшін, төмендегідей тесттерді тағайындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Қанды зерттеу:  Мұндай зерттеудің көмегімен  науқастың анемиясын анықтауға болады. Бұдан басқа, қан зерттеуі бауырдың қызметін анықтауға көмек береді.\r\n•	Кеуде жасушасын рентгеннен өткізу. Рнетгенологиялық зерттеу өкпе кескіндемесін, нақтырақ айтсақ, өкпедегі қатерлі ісіктің метастаздануын анықтауға мүмкіндік туғызады. \r\n•	Компьютерлі томография:  Бұл зерттеу компьютерге жалғанған рентген құрылғысының көмегімен жүргізіледі.  Мұндай қадам арқылы кескіндер сериясын алуға болады, оның көмегімен көрінуге тиісті ағзаның детальді картиналарын көруге болады және азғантай өзгерісті анықтауға да болады. Кейде, бауыр ісігін, ұйқы безі ісігін және басқа мүшелердегі ісіктерді анықтау үшін, арнайы рентгенология бояғышты қолдануға асығады.\r\n•	Эндоскопиялық ультрадыбысты зерттеу: Аурулардың ауызы арқылы басында жарығы бар жіңішке түтікше (эндоскоп) енгізіледі, ол шағын эндоскоп болып табылады.  Соңғысының көмегімен ішкі ағзаға шағылысуы үшін   ультрадыбысты сигнал жіберіледі, ол құрылымдық ерекшелікті анықтауға мүмкіндік береді.\r\n•	Лапароскопия: Бұл аталмыш ем-шараны жүргізу үшін хирург құрсақ қабырғасын аздап тіледі, және ол жерден ұшында жарығы бар (лапароскоп) жіңішке түтікшені енгізеді. Микроскоптың көмегімен хирург  белгілі бір монипуляцияны өндіруі мүмкін, дәлірек айтсақ, лимфатикалық тіндердің зақымданғанын жояды немесе биопсия үшін тін бөліктерін іріктейді.\r\n\r\nКейде асқазанның қатерлі ісігінің даму сатысын хирург ісікті және жақын лимфа түйіндерді жою үшін  операция жүргізбейінше анықтау қиынға соғады. \r\nАсқазанның қатерлі ісігінің дамуының бірнеше сатысы бар:\r\n•	0 сатысы: Қатерлі ісік асқазанның ішкі қабатының қабырғасына таралады.  Бұл сатысы  carcinoma in situ деп аталады.\r\n•	І сатысы: Бұл сатысында төмендегідей бірнешеуі бақылануы мүмкін:\r\n-	Ісік асқазанның тек шырышүсті қабатында дамуы мүмкін.\r\n-	6 лимфа түйіндерге дейін қатерлі ісік жасушаларын құрайды.\r\n-	Немесе обырлық процесс бұлшықеттік немесе шырышасты қабатта таралады. Бұл кезде рак жасушалары лимфатикалық түйіндер мен басқа ағзларда табылмайды.\r\n•	ІІ сатысы: Бұл сатысында төмендегідей бірнешеуі бақылануы мүмкін:\r\n-	Рак ісіктері тек шырышасты қабатта таралады, және рак жасушалары 7-15 лимфатикалық түйінде көрініс береді.\r\n-	Немесе рак ісігі сыртқы қабатқа дейін дамиды, бірақ жасушалар лимфа түйіндерде және басқа мүшелерде бой көрсетпейді.\r\n•	ІІІ сатысы: бұл сатысында да бірнеше жайттар бақыланады:\r\n-	Ісік асқазанның бұлшықеттік және сыртқы субсерозды қабығында таралады, ал рак жасушалары 7-15 лимфотүйіндерде табылады.\r\n-	Немесе рак ісігі асқазанның сыртқы қабатына таралады, ал рак жасушалары 1-15 лимфотүйіндерде көрініс береді.\r\n-	Немесе рак ісігі жақын мүшелерге – бауыр, көкбауырларға таралады, бірақ, рак жасушалары лимфа түйіндерде немесе басқа мүшелерде болмайды.\r\n 	   IV сатысы: Бұл сатысында төменегідей бірнеше жайттар бақылануы мүмкін.\r\n•	Рак жасушалары  лимфа түйіндердің 15-інен артығырақ таралады.\r\n•	Немесе рак ісігі жақын мүшелерге таралады, және рак жасушалары әдеттегілерден азырақ, бір лимфа түйінде  бой көрсетеді.\r\n•	Немесе рак жасушалары  қашықтағы мүшелерге таралады.\r\n\r\nҚайталанбалы қатерлі ісік: бұл жағдай қатерлі ісік процессінің белгілі бір кезеңнен кейін қайта мазалап тұруымен сипатталады. Ондай ісікті анықтау мүмкін болмайды.  Одан әрі қарай, қайталанбалы ісік тек асқазанда емес, басқа ағзада да көрініс беріп қалуы мүмкін.\r\n\r\n__АСҚАЗАН ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ЕМДЕЛУІ__\r\n\r\nАсқазан қатерлі ісігі бар деп диагноз қойылған көптеген науқастар, емделу шарасына белсенді араласқысы келеді, қажетті емдеу әдістерін орындауға толықтай бекінеді.  Бірақ, қойылған диагноздың әсерінен есеңгіреп, күйзеліп, ауруды адекватты ұғынуды қиындатады, және аурулар өздеріне қажетті, дәрігрге қоятын көптеген сұрақтарды ұмытып қалады.  Белгіленген себеппен дәрігерге келесі жолы келер кезде, науқас өзіне көмекші болуы үшін  қасына туысын немесе досын ертіп алғаны жөн.\r\n\r\nДәрігер ауруды арнайы маманға жолдауы мүмкін, мысалы, гастрознтерологқа (ас қорыту жүйесі ауруларын емдейтін маман) немесе онкологқа (рак ауруын емдейтін маман).\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nЕмдеу әдісін таңдау ісіктің негізі мен орналасқан жеріне, аурудың сатысына және науқастың жалпы денсаулық жағдайына байланысты жүзеге асырылады. Асқазан қатерлі ісігін емдеу үшін хирургиялық араласулар, химиотерапия немесе радиационды терапия қажет болуы мүмкін. Кейбір ауру жандарға емнің бірнеше түрі бірден қолданылуы мүмкін. \r\nҚатерлі ісікті емдеу үшін жергілікті емдеу түрлері қабылданады, оны жүйелі терапия деп атайды.\r\n\r\n•	Жергілікті терапия: Хирургиялық араласулар мен радиациялы терапия жергілікті емдеу түрімен байланысты.  Олар асқазанға немесе оған жақын орналасқан рак ісігін бұзуға немесе оны жоюға бағытталады. Тіпті, рак ісігі басқа мүшелерге таралса да, зақымданған ағзадағы ісіну прцессін бақылау үшін жергілікті терапия қолданылуы мүмкін.\r\n•	Жүйелі терапия: Химиотерапия түрлі жүйелі терапиямен байланысты. Ол үшін қан тамырлық арнаға рак ісігін бұзуға қабілетті және оның басқа ағзаға таралып  кетпеуін қадағалайтын арнайы дәрі енгізіледі.\r\n\r\nҚаншама қатерлі ісікті емдеу жолдары қолдану барысында сау жасушаларды және тіндерді зақымдады, міне ол жанама әсердің салдары жоқ емес деген сөз. Жанама әсерлердің бейімділігі, сипаты әр адамда әр түрлі болады. Ол жағдай көбінесе бір емдеу курсын басқасымен ауыстырғанда туындайды.\r\n\r\n__Хирургиялық араласу__\r\n\r\nХирургиялық араласу асқазан қатерлі ісігін емдеу түрлерінің ең кең таралған түрі. Хирургиялық араласу рак сатысының таралу процесіне байланысты жүргізіледі.\r\n\r\nХирургиялық емдеудің 2 негізгі түрі бар:\r\n\r\n•	Ішінара (субтотальді) гастроэктомия: Хирург рак ісігі бар асқазанның  бөлігін кесіп алып тастайды. Жойылатын бөліктер өңеш пен аш ішек болуы мүмкін. Оларға жақын лимфа түйіндері және басқа да тіндер жойылады.\r\n•	Толық (тотальді) гастроэктомия: Хирург асқазанды жақын лимфа түйіндерімен бірге, өңеш пен аш ішектің бөліктерімен бірге, сондай-ақ, басқа да зақымданған тіндерімен бірге алып тастайды. Бұл кезде көкбауыр да алынуы мүмкін. Хирургиялық процесс аяқталғаннан кейін хирург өңеш пен аш ішекті жалғайды және «жаңа асқазан» деп аталатын аш ішектің тіндерін қайта құрады. \r\n \r\nОперациядан кейін асқазанда тамақ қабылдаған кезде қиындықтар туындайтыны сөзсіз.  Адам жеткілікті мөлшерде қоректене алу үшін хирург операция кезінде  аш ішекке арнайы зонд орнатады.   Бұл арқылы  құнарлы ас қоспаларын  қабылдауға мүмкіндік болады. \r\nКөптеген науқастар асқазанға жасалған хирургиялық операциядан кейін біраз уақыт аралығында әлсіздікті сезінеді. Сонымен қатар, операция салдарынан  диарея немесе іш қату сияқты үлкен дәретке баруда мәселелер туындауы мүмкін. Мұндай симптомдарды диета және  арнайы дәрі-дәрмектер арқылы  бақылауда ұстауға болады.\r\n\r\n__Химиотерапия__ \r\n\r\nХимиотерапия – бұл қатерлі ісіктің клеткаларын  жоятын,  арнайы дәрілерді қолану арқылы  жүргізілетін ем шара түрі болып табылады. Мұндай дәрілер қан айналым ағымына түсіп бүкіл ағзадағы қатерлі ісік клеткаларын жойып тұрады.\r\n\r\nКөбінесе химиотерапияны хирургиялық операциядан кейінгі жағдайда тағайындайды. Сонымен қатар химиотерапиямен қоса радиотерапияны  тағайындауы мүмкін.\r\nӘдетте, асқазан қатерлі ісігін емдейтін дәрілерді тамыр арқылы енгізеді. Алайда, кейбір дәрілерді ішу арқылы қабылдауға  болады. Химиотерапия қабылдау үшін, аурухана  жағдайында  жатып емделеді. Дегенмен  шет елдерде күндізгі химиотерапия сеансынан кейін науқасты үйде қарау тәжірибесі жүргізілуде. \r\n\r\nХимиотерапияның  жанама әсері, дәрінің түріне және оны қабылдау мөлшеріне байланысты болады. \r\n\r\nҚатерлі ісікке қарсы дәрілер тез таралатын ағза клеткаларына  әсері бар. Айрықша айтқанда:\r\n\r\n===__Қан жасушалары__===:  бұл жасушалар инфекциялармен күреседі, қанның ұйюына көмектеседі, және оттегіні түрлі мүшелермен тіндерге жеткізеді. Қан клеткаларына әсері бар  дәрілерді қолданған кезде, инфекция, дененің көгеруі немесе қан кету, сондай- ақ, әлсіздік пен шаршау сияқты жанама әсерлері  пайда болуы мүмкін. \r\n===__Шаш түбіндегі жасушалар__===: химиотерапия салдарынан  шаш түсуі мүмкін. Ем шара аяқталғаннан кейін, шаштың өсуі қайта қалыптасады, алайда жаңа шыққан шаштың  сипаты мен түсі басқа болуы мүмкін.\r\n===__Асқазан- ішек жолдарының жасушалары__===:  химиотерапия тәбеттің бұзылуына , жүрек айну, құсу, диарея, ауыз қуысында  және ерін айналасында  ойық жаралардың пайда болуына әкеп соғады.\r\n\r\nАсқазан қатерлі ісігін емдеуге арналған дәрілердің әсерінен тері тітіркеніп, қышуы мүмкін.\r\nКөптеген жанама әсерлерді  бақылауда ұстау үшін арнайы дәрілер қолдануға болады.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиацилық терапия (радиотерапия) – бұл  жоғары энергетикалық сәулелер арқылы қатерлі ісіктің клеткаларын жоятын жергілікті қолданатын ем түрі.\r\n\r\nРадиотерапия тек сәуле түскен жердегі қатерлі ісік клеткаларын жояды. Радиотерапияны жүргізу үшін пациент аптасына 5 күн бірнеше апта бойы  емдеу мекемесінде болуы тиіс. \r\nРадиотерапияның жанама әсері қолданған мөлшері мен сәулелендірген дене бөлігене байланысты болады.  радиоактивті сәулелер іш айналасына  жасалатын болса, жүрек айну, құсу, диарея сияқты жанама әсерлері туындауы мүмкін. сонымен қатар, радиотерапиядан кейін тері қызарып, құрғайды және серпімділігі азаяды.\r\n\r\nӘдетте, радиотерапиядан кейін ауру адамдар  өздерін жадау сезінеді, әсіресе емделудің соңғы апталарында. Олар үшін біріншіден тынығу керек, бірақ, ауруларға белсенді қимылдаған әлдеқайда тиімдірек болмақ. \r\n\r\nНегізі радиотерапияның жанама әсерлері шынымен жағымсыз, алайда, амалын тауып әйтеуін бір жолымен оны бақылауда ұстау керек.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер хмиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісігін емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орнына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қоссымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы ссезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__Аурулардың күтіміне қолдау көрсету__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоциялық және практикалық проблемаларын шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреулері емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады.  \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\n__Дұрыс тамақтану мен физикалық белсенділік__\r\n\r\nОнкологиялық аурулардің өзін өзі күтінгені аса маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып, жеткілікті түрде белсенді қозғалыс жасау керек. Онкологиялық аурулар салмағын тұрақты ұтап тұру үшін нәруызыға бай тағамдармен қоректенуі керек. Әсіресе ағуызы мол тағамдарды пайдаланғаны абзал. Жақсы тамақтану арқылы өзін-өзі жақсы сезінеді және көп энергия  жинайды.\r\n\r\nАсқазанға жасалған хирургиялық операциядан кейін науқастардың көбісінің салмағы күрт түседі. Басқа да кең таралған асқазанның  асқынған оперативті араласуы депинг синдром деп аталады. Ол ішекке тамақ өте тез түсіп, соның салдарынан жүрек айну, іш кебу, диарея және бас айналу жағдайлары орын алғанда бақыланады. Бұл синдром кезінде тамақты аздан ішу керек. Сондай-ақ бұған шалдыққан аурулар тәттіні айтарықтай шектеуі керек, сонымен қатар жеміс-жидек шырындары мен тәтті сусындарды пайдаланбағаны абзал. \r\nСондай-ақ аурулар асқазанға операция жасатқаннан кейін, В12 және кальций секілді дәрумен түріндегі түрлі тағамдық қоспаларды пайдаланса да болады.\r\n\r\nОнкологиялық аурулар көбінесе емделген кезде немесе емделгеннен кейін тәбеті нашарлап кетеді. Олар өзін делсал сезінеді немесе шаршаңқы жүреді, не болмаса, дәм сезуі өзгеріп кетеді. Бұдан басқа, емдеудің жанама әсерлері (тәбетінің нашарлауы, жүрегі айнуы, құсуы немесе аузының қышуы сияқты) салмақты мәселелерді туындатуы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа да медициналық қызметкерлер тамақтануға байланысты мәсселелерді шешуге көмектесуі мүмкін.  Көптеген адамдар салауатты өмір салтын сақтау арқылы өзін кәдімгідей жақсы сезініп жүреді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу, және осындай спорттардың біраз түрлері  күштің сақталуына және энергияны тұрақты ұстауға және өмірлік тонусты көтеруге ықпал етеді.  Жаттығулар емделу процесінде жүрек айну, ауру секілді жағдайларды жеңілдетеді. Олар сондай-ақ, күйзелістен айығуға да көмек береді. Десе де, физикалық жүктеме жайында дәрігермен кеңесіп алудың маңызы зор болмақ. Егер физикалық жүктемеден ауру немесе басқа да мәселелер туындап жатса, ол жайында міндетті түрде дәрігерге хабарлау керек, дәрігер аталмыш жаттығулардың басқаша түрлеріне бағыттауы мүмкін.\r\n\r\n__Алдағы күтім__\r\n\r\nЕмделіп болған науқасты бақылауда ұстау өте маңызды болып табылады. Тіпті рак ісігін жойғаннан кейін де ісіну процессі қайта басталып кетуі мүмкін. Сондай-ақ, рак жасушаларының қайта көрініс беруі де ғажап емес. Дәрігер ісіну процессінің қайта басталуына жол бермес үшін аурудың жағдайын қатаң бақылауда алып отыру керек.  Мерзімімен текеру жүргізіліп тұрса ондай қауіпті өзгерістерді анықтауға болады. Сол үшін сауыққан жан, мерзімімен зертханалық тексерулерден өтіп, рентгенологиялық зерттеулерге қатысып, компютерлік томография  және эндоскопиялық зерттеулерге ырық беріп, басқа да емдеу-тексеру шараларына белсенді атсалысып жүргені дұрыс.    \r\n\r\n','translator',52,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(742,'','Бедеулік','','','kz','s','',0,'',725,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543227000,1574763000,1543227079,'\'\'__Ол дегеніміз не?__\'\' __Бедеулік __бала көтертпейтін дәрлерді қолданбай, қос жұптың 2 жыл жыныстық қатынаста болуына қарамастан жүкті болу қабілетсіздігімен сипатталады. Фертилді жастағы әйелдердің 80% жуығы бала көтеруге қабілетті. Алайда, әр 8 жұп бедеулікке душар болады.\r\n\r\n\'\'__Оның себептері қандай?__\'\' Бедеуліктің болуы еркектерде де әйелдерде де көп кездеседі.Ең көп тараған себептері – овуляцияның және сперматозоидтардың өндірілу қабілетінің бұзылысы, фаллопивиевтік түтіктің, жатырдың және простатаның қабынуы, жыныстық қатынастың ретсіздігі болып табылады. Кейбір кездерде бедеуліктің себебі анықталмай да  жатады.','\'\'__Ол дегеніміз не?__\'\' __Бедеулік __бала көтертпейтін дәрлерді қолданбай, қос жұптың 2 жыл жыныстық қатынаста болуына қарамастан жүкті болу қабілетсіздігімен сипатталады. Фертилді жастағы әйелдердің 80% жуығы бала көтеруге қабілетті. Алайда, әр 8 жұп бедеулікке душар болады.\r\n\r\n\'\'__Оның себептері қандай?__\'\' Бедеуліктің болуы еркектерде де әйелдерде де көп кездеседі.Ең көп тараған себептері – овуляцияның және сперматозоидтардың өндірілу қабілетінің бұзылысы, фаллопивиевтік түтіктің, жатырдың және простатаның қабынуы, жыныстық қатынастың ретсіздігі болып табылады. Кейбір кездерде бедеуліктің себебі анықталмай да  жатады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nбедеулік\r\nжатыр\r\nовуляция\r\nшәует\r\nбдеуліктің себептері\r\nбедеуліктің емі\r\n','translator',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(743,'','Мидың қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',34137,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543227060,1574763060,1543227261,'Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ол бас сүйекпен және ми қабықшасы деп аталатын жұқа мембраналармен қапталған. Ми-жұлын сұйықтығы деп аталатын сулы сұйықтық мидың айналасын қоршап тұрады. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n\r\nНерв жасушаларының байланыстары арқылы ақпараттар мидан басқа мүшеге беріледі, және кері қайтады. Кейбір нервтер мидан тікелей көзге, құлаққа және өзге де бас мүшелеріне  барады.  Басқа нервтер жұлын арқылы ми мен дененің басқа бөліктерін жалғастырады. Бас ми мен жұлынның ішінде глиальді жасуша болады, ол жүйке жасушаларын қоршап тұрады, және олардың өз орнында мықты тұруына ықпал етеді.\r\n\r\nМи біздің саналы әрекеттерімізді басқарады (жүруімізді, сөйлеуімізді), сондай-ақ денеміздің қызметін, ойлануды қажет етпейтін жерлерімізге де (тыныс алу секілді) қатысы бар. Ми, сонымен қатар, біздің мүшелеріміздің сезімдерін де басқарады (көру, есту, түйсіну, дәм сезу және иіс сезу) есте сақтау, көңіл-күй, мінезіміздегі ерекшеліктерге дейін бәрі-бәрі мидың құзырында.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Сізге бас мидың қатерлі ісігі жайлы не білу керек» атты мақаласының негізінде дайындалды. (What do you need to know about brain cancer). \'\'\r\n\r\n__Бас миы__\r\n\r\nМи – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ол бас сүйекпен және ми қабықшасы деп аталатын жұқа мембраналармен қапталған. Ми-жұлын сұйықтығы деп аталатын сулы сұйықтық мидың айналасын қоршап тұрады. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n\r\nНерв жасушаларының байланыстары арқылы ақпараттар мидан басқа мүшеге беріледі, және кері қайтады. Кейбір нервтер мидан тікелей көзге, құлаққа және өзге де бас мүшелеріне  барады.  Басқа нервтер жұлын арқылы ми мен дененің басқа бөліктерін жалғастырады. Бас ми мен жұлынның ішінде глиальді жасуша болады, ол жүйке жасушаларын қоршап тұрады, және олардың өз орнында мықты тұруына ықпал етеді.\r\n\r\nМи біздің саналы әрекеттерімізді басқарады (жүруімізді, сөйлеуімізді), сондай-ақ денеміздің қызметін, ойлануды қажет етпейтін жерлерімізге де (тыныс алу секілді) қатысы бар. Ми, сонымен қатар, біздің мүшелеріміздің сезімдерін де басқарады (көру, есту, түйсіну, дәм сезу және иіс сезу) есте сақтау, көңіл-күй, мінезіміздегі ерекшеліктерге дейін бәрі-бәрі мидың құзырында.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"455\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nМидың үш негізгі бөлігі іс-әрекеттің әрқандай түрлерін бақылайды:\r\n\r\n•	Ми сыңарлары (ми жартышары) – жартышарлар мидың ең үлкен бөлігі болып табылады. Олар жоғарғы жақта орналасқан. Олар  біздің денеміздің айналасында не болып жатқандығын, сыртқы факторлар қалай игеріліп жатқандығы жайында басқа мүшелерден келетін  ақпараттарды, сезімдерді пайдаланып, біздің болмысымызға білдіреді. Жартышар сондай-ақ біздің оқу мүмкіндігімізді, ойлануымызды, бірнәрсені ұғынуымызды, сөйлеу мен көңіл-күйімізді басқарады. \r\n\r\nМи екі жартышарға бөлінеді – оң және сол, әрқайсысы әртүрлі қажеттіліктерді игереді. Оң жақ жартышар ойлануды басқарса, сол жағы дененің қызметін реттейді. Сол жақ жартышар ойлануды басқарса, оң жағы денені бақылап тұрады.\r\n\r\n•	Мишық – Мишық мидың артқы бөлігінде, жартышардың астыңғы жағында орналасқан.Ол тепе-теңдік сезімін басқарады және қиын әрекеттерді, жүру және сөйлеу секілді әрекеттерді реттеп тұрады.\r\n•	Ми бағанасы – ми бағанасы ми мен жұлынды байланыстырады. Ол шөлдеу және ашырқану секілді сезімдерді бақылайды. Ол сондай-ақ тыныс алу процесін де, дененің қызуын да, артериялық қысым мен ағзаның басқа да негізгі функцияларын бақылайды.\r\n\r\n__ОНКОЛОГИЯЛЫҚ АУРУ ЖАЙЫНДАҒЫ ТҮСІНІК__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер мүшелерді түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қатерілі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қауіпті ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды. \r\n\r\n__МИ ІСІГІНІҢ ДАМУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nДәрігерлер кейде ми ісігін даму сатысы бойынша топтайды – төменгісінен (І сатысы) жоғарғы сатысына дейін (ІV кезең).  Ісіктің даму сатылары микроскоп арқылы, ісік жасушаларының сыртқы түрі бойынша анықталады. Жоғарғы сатыда дамыған ісік жасушалары басқаша болады және олар әдетте, төменгі сатыдағы ісік жасушаларына  қарағанда  тез үлкейеді. \r\n\r\nБіріншілікті ми ісігі\r\n\r\nІсіктердің дамуы ми тіндерінен бастау алады.\r\n\r\nМи тіндерінің ісінуімен басталатын ісіктер біріншілікті ми ісіктері екені белгілі.  (екіншілікті ми ісіктері жайында келесі бөлімдерде айтылады). Біріншілікті ісіктер жасушалардың түріне қарай немесе бастау алған ми бөліктеріне сәйкес өз атауларын алады. \r\n \r\nЕң көп таралған біріншілікті ми ісігі болып глиомдар саналады. Олар глиальді жасушалардан бастау алады. Глиомдардың көптеген түрі бар:\r\n\r\n•	Астроцитома – астроцитамдар деп аталатын жұлдызша формасындағы глиальді жасушалардан дамитын ісік. Астроцитомалар үлкендердің миінің жартышарында көптеп дамиды. Ал балалардың ми бағаналарында, жартышарында және мишығында кездеседі . Астроцитоманың ІІІ сатысы әдетте, анапластикалық астроцитома деп аталады. Астроцитоманың ІV сатысы, әдетте, мультиформалы глиобластома деп аталады.\r\n•	Ми бағанасының глиомасы – бұл ісік мидің ең төменгі бөлігінде дамиды. Бағаналық глиомалар көбінесе жас балаларда және орта жастағы адамдарда жиі анықталып жатады. \r\n•	Эпендидома – жұлынның орталық арнасында немесе қарыншадағы төселген жасушаларда дамитын ісік. Бұл ісік түрі көбінесе балаларда және жас адамдарда кездеседі.\r\n•	Олигодендроглиома – бұл ісік сирек кездеседі. Ол жүйкені қорғап және жауып тұратын майды жинауға қатысатын жасушаларда дамиды.  Мұнай ісіктер әдетте, мидың жартышарында кездеседі. Олар ақырын үлкейеді және мидың айналасындағы тіндерге аса тарала қоймайды.  Олар көбінесе орта жастағы ересектер арасында жиі көрініс беріп жатады.\r\n\r\nКейбір ми ісіктерінің түрлері глиальді жасушалардан бастау алмайды. Ондайлардың көптеп таралғандары төменде көрсетілді:\r\n\r\n•	Медуллобластома – Бұл ісік әдетте мишықта дамиды. Бұл балалардың ми ісігінде көптеп кездеседі. Олар кейде, елеусіз нейроэктодермальді ісік деп аталады.\r\n•	Менингиома – бұл ісік ми қабында дамиды. Ол әдетте ақырындам үлкейеді.\r\n•	Шваннома -  ісік шванномдық жасушаларда (лемоцтииер) дамиды.  Бұл аталмыш жасушалар жүйкені жауып тұрады, тепе-теңдікті сақтауға және естуге ықпал етеді. Бұл нерв құлақтың ішіне орналасқан.  Ісік те соған сәйкес, акустикалық нерв деп аталып кеткен.  Ол көбінесе үлкен адамдарда кездеседі.\r\n•	Краниофарингиома – бұл ісік ми негізінде, гипофизбен бірге үлкейеді. Ісіктің бұл түрі көбінесе  балаларда кездеседі.\r\n•	Эмбриондық – мидың жасушалы ісігі – ісік эмбриондық жасушада дамиды. Эмбриондық-жасушалы  ми ісігі көбінессе 30 жасқа толмаған адамдар арасында көптеп кездеседі. Эмбриондық-жаушалы ми ісігінің барынша көп таралған түрі герминома болып табылады.\r\n•	Томпайған жердегі ісік – бұл сирек кездесетін ми ісігі, ол домалақ безде пайда болады немесе оның жанында туындайды.  Домалақ без жартышар мен мишықтың арасында орналасқан.\r\n\r\nЕкіншілікті ми ісігі\r\n\r\nҚашан қатерлі ісік өзінің алғашқы пайда болған жерінен дененің басқа жеріне ауытқи бастағанда, жаңа ісіктерде , біріншілікті ісік секілді аномальді жасушалар құрай бастайды.  Мида дененің басқа жерінен шапқан қатерлі ісік, біріншілікті ісіктен өзгешелене бастайды. Егер қатерлі ісік жасушалары мида басқа мүшелерге (мысалы, өкпеден, сүт безінен) таралып бара жатса, дәрігерлер мидағы ісікті екіншілікті немесе метастатикалық ісік деп тағайындайды. Екіншілікті ми ісігі, біріншіліктіден қарағанда едәуір кең таралған.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ТУДЫРАТЫН ФАКТОРЛАРЫ__\r\n\r\nМидың қатерлі ісігін тудыратын нақты себептер ешкімге де белгілі емес. Дәрігерлер ұзақтан бері ми ісігінің кей біреулерде дамып, ал кейбіреулерде дамымайтындығының не үшін екендігін түсіндіре алмайды. Тек бір белгілісі ми ісігі – жұқпалы емес.  Бұл аурудың басқа адамдарға жұғуы мүмкін емес.\r\n\r\nЗерттеулердің нәтижесі бойынша адамдар белгілі бір қауіпті факторлардың әсерінен зақымданса, оларда ми ісігінің түзілу бейімділігі арта түсетін көрінеді. Барлық қауіпті факторлар адамның ісік ауруының дамуына соқтыруы мүмкін.   Төменде көрсетілген қауіп  факторлары адамның біріншілікті ми  ісігінің дамуымен байланысты:\r\n\r\n•	Ер адамдарға қатысты – ми ісігі толығымен, көбінесе әйелдерден қарағанда, ер адамдарда жиі кездеседі. Негізі менингиомадан  көбінесе әйелдерге тиесілі.\r\n•	Нәсілге қатысты – ісіктер көбінесе басқа нәсілдердің өкілдеріне қарағанда ақ нәсілділерде жиі кездесетін көрінеді.\r\n•	Жас мөлшеріне қатысты – ми ісігінің көбінесе 70 жастан асқан қарттарда анықталып жатады. Және де екінші орында, ми ісігіне байланысды онкологиялық ауруларға ұшырап жататын балалар екен. (лейкемия – балаларда ең көп кездесетін ісік ауруы).  Балаларда кездесетін ми ісігі көбінесе 8 жастан кіші балаларда орын алады екен.\r\n•	Отбасына қатысты – отбасында глиоммен ауыратын адам болса, онда ол жанұяда да ісік ауруының даму қаупі болады.   \r\n•	Радиацияның әсері немесе жұмыстағы белгілі бір химилық заттың салдарына қатысты:\r\no	Радиация- ядролық өнеркәсіпте жұмыс істейтіндер зақымданып, ми ісігі ауруына шалдығуы мүмкін.\r\no	Формальдегид – потологанатомдар және фармальдегидпен балзамдау болйынша жұмыс істейтін мамандар мидың қатерлі ісігі дамитын топтардың қатарында болып саналады. Ғалымдар формальдегидтің әсерінен басқа, өнеркәсіптік орындарда жұмыс істейтіндердің арасынан ми ісігіне соқтыратын қауіптілікті анықтамапты. \r\no	Хлорлы  винил – пластик дайындайтын жұмыскерлер хлорлы винилдің әсеріне тап болуышылар болуы мүмкін. Бұл химиялық зат ми ісігін дамытушы қауіп болуы мүмкін.\r\no	Акрилонирил – мата және пластик өндіретіндер акрилонитрилдің әсеріне ұрынушылар болуы мүмкін.  Бұл  химиялық заттан адамдарда  ми ісігі дамуы мүмкін.\r\n\r\nҒалымдар қалта телефоны мидың ісігін дамытуы мүмкін бе деген сұрақтың жауабын іздеуде. Бірақ бұл теорияға қатысты зерттеу нәтижелері әлі аяқтала қоймады.  Қазіргі уақытқа дейін ғалымдар басынан жарақат алған адамның ми ісігі дамуы мүмкін деген нақты фактіге қол жеткізе алмады.\r\n  \r\nКейде осы аталмыш топтардың ішінде болған жандар қатерлі ісік ауруымен ауырмайды. Басқа жағынан қарасаң, көптеген осы аурумен ауыратын науқастар  бұл қауіптілік факторына кірмейтіндер болып шығады. Егер сіз өзіңізді «белгілі бір  ауру қауіптілігі бар топтар қатарындамын» деп есептесеңіз, оны алдымен дәрігеріңізбен кеңесіп шешіп алғаныңыз жөн. Дәрігер сізге қауіптіліктің алдын қалай алу керек, және тұрақты тексерілу графигін қалай түзу керектігін реттеп береді.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nМи ісігінің симптомдары олардың көлеміне, түріне және орналасу орнына  байланысты болады. Симптомдар  ісіктің жүйкені қысуымен немесе мидің белгілі бір жерінің зақымдануымен туындауы мүмкін. Олар сондай-ақ мидің ісінуімен  немесе бас сүйектің қуысына сұйықтықтың жиналуымен көрініс беруі мүмкін. Ми ісігінің барынша көп таралған симптомдары төмеде көрсетілді:\r\n\r\n•	Бастың ауруы (әдетте таң ертеңгісін қатты ауырады);\r\n•	Жүрек айну немесе құсу;\r\n•	Сөйлеу, көру, есту жүйесі өзгереді;\r\n•	Жүргенде тепе-теңдікті сақтау қиынға оғады;\r\n•	Көңіл-күйі тұрақсызданады, кейбір жайттарды бір-бірімен байланыстыра алмай қалып жатады;\r\n•	Есте сақтау қабілеті нашарлайды;\r\n•	Тырыспа пайда болады, және бұлшықеттері өзіне бағынбай қалады (пароксизмалар немесе конвульсиялар) \r\n•	Қол мен аяқтың ұюы немесе терлей беруі.\r\n\r\nБұл симптомдар тек ми ісігі үшін болуы міндетті емес. Олар сондай-ақ, басқа да жағдайлармен байланысты болуы мүмкін.  Егер осы симптомдардың қайсы біреуі болмасын сізде туындаса, онда дәрігермен жағдайыңыз жайында ақылдасып алыңыз.  Тек дәрігер ғана диагноз қойып, ем тағайындайтынын естен шығармаңыз.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nАдамда симптомдар пайда болған кезде, ми ісігі болуы мүмкін деген күмән болса, дәрігер бір немесе бірнеше төмендегідей шараларды тағайындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Тексеру – Дәрігер денсаулықтың жалпы жағдайын қарайды.\r\n•	Неврологиялық тексеріс – Дәрігер науқастың  зейінділік сатыларын, бұлшықееттік күшін, координациясын, ауруға рефлекциясы мен реакциясын анықтайды.  Сондай-ақ дәрігер көзді қарайды, мидің көзбен байланысын, жүйкені қысуын, ісік тудыруын т.б. жайттарды тексереді.\r\n•	Компьютерлі томография (КТ) –  компьютерге жалғанған рентген құрылғысының көмегімен  бас сүйек кескіндемесінің сериялары жасалады. Науқас миының анық кескіндемесін алу үшін оған арнайы қарама-қарсы заттық инекция салдырылады. Кескінде мидағы ісіктің суреті берілуі мүмкін. \r\n•	Ядролы магниттік резонанс (ЯМР) – компьютерге жалғанған мықты магнит дененің ішкі бөлігінің жеке кескінін анық түсіріп береді. Бұл кескіндер монитордан қаралады және қағазға басылып шығуы да мүмкін.  Кейде ми тіндерін жеке белгілеп алу үшін контрасты заттар ішке енгізіледі.  Кескіннен ісікті немесе мидағы басқа да мәселелерді көруге болады. \r\nДәрігер төмендегіідей тексерулердің басқа да түрлерін тағайындауы мүмкін:\r\n•	Ангиограмма – бұл контасты зат, қан ағысына енгізіледі, ол мидің тамырларына түседі, және оларды ренгенограммадан көрінетіндей етеді.  Ісік болса, дәрігер оны ренгендік кескіннен  көре алады.\r\n•	Бас сүйек ренгенограммасы – ми ісіктерінің кейбір түрлері мида калцидің түзілуіне себеп болады немесе бас сүйекті өзгертуі мүмкін. Ренгенограмманың көмегімен дәрігер, бұл өзгерістерді анықтайды\r\n•	Жұлындық пункция – дәрігер жұлын сұйықтығының үлгісін алуы мүмкін (бас сүйектік ішіндегі және ми мен жұлынның айналасындағы). Бұл ем-шара жергілікті анестези кезінде жүзеге асады. Дәрігер жұлын арнасынан сұйықтық жинау үшін ұзын, жіңішке инені пайаланады. Жұлындық пункция 30 минутқа жуық уақыт алады. Науқас пункциядан  кейін басы ауырмас үшін бірнеше сағат жата тұруы керек. Зертханада сұйықтықта рак жасушасы бар ма, әлде басқа да мәселелердің белгілері бар ма, соны зерттейді.  \r\n•	Мелиограмма – жұлынға жасалатын ретгенологиялық тексеру.  Жұлын сұйықтығына арналған иньекцияланатын контрасты зат,  жұлындық пункция өндіріледі. Контрасты зат жұлын сұйықтығына араласу үшін науқас жүрелеп, басын төмен салбыратып отырады. Бұл тексеру арқылы дәрігер жұлындағы ісікті анықтайды.\r\n•	Биопсия – анықталған ісік жасушаларындағы тіндердің үлгілерін жоятын әдіс. Биопсия қатерлі ісікке айнала бастаған тіндерге, сондай-ақ басқа да жағдайларға қолданылады. Биопсия ми ісігіне диагноз қоюдың бірден-бір сенімді әдісі болып табылады. \r\nІсік жасушаларын анықтау үшін хирургтар, тінді үш тәсілмен алуы мүмкін:\r\n•	Инелі биопсия – Хирург бас терісін аздап тіледі және сүйекті бұрғылап кішкентай саңлау жасайды.  Мұны трепанациялық саңлау деп атайды. Дәрігер инені трепанационды саңлау арқылы сұғып ми ісігіндегі тіннің үлгісін алады.\r\n•	Стереотактикалық биопсия – Компютерлі томография немесе ЯМР сяқты құрылғының көмегімен сурет кескін алады, ине трепанационды саңлау арқылы ісік орналасқан жерге кіргізіледі.  Хирург иненің көмегімен тін үлгісін тартып алады.\r\n•	Емдеумен қатар жүретін биопсия – Кейде хирург ісікті жою барысында операция жасап жатқан кезде тін үлгісін алады.\r\n\r\nКейде биопсияны алу мүмкін болмай қалады. Егер ісік ми бағанасына немесе басқа да бір белгілі орынға жайғасып алса, хирург басқа сау тіндерді зақымдап алмас үшін, ісік тінінің үлгін ала алмайды.  Ол кезде дәрігер сурет кескінін алу үшін ЯМР, КТ немесе басқа да тәсілдерді қолданып көруі мүмкін.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ЕМДЕЛУІ__\r\n\r\nКөптеген ми ісігі бар  науқастар біркелкі медициналық күтім алу үшін нақты шешім қабылдап, ем-шараға белсенді түрде атсалысады. Олар өз аурулары жайында бәрін біліп алғысы келеді және емделунің нұсқаларымен де танысуды қалайды. Бірақ, кейбір адамдар өздерінде қатерлі ісік бар деген диагноз қойылғанда есеңгіреп, күйзеліске ұшырап жатады. Соның салдарынан  ойын жинақтай алмай, дәрігерге қажетті сұрақтарын қоя алмай қалады. Дәрігер қабылдауына бармас бұрын сұрақтар тізімін түзіп алса, көптеген мәселенің басын ашып алуға көмегі тиеді. Науқас дәрігердің не айтқандарын толығымен есте сақтауп алу үшін шамасы келгенше жазып алғаны жөн, немесе дәрігердің рұхсатымен диктофон қолданса да болады. Кейбір науқастар дәрігер қабылдауына барған кезде айтылған әңгімелерді түсініп, толық игеру үшін қасында туысы немесе досының болғанын қалайды.\r\n\r\nДәрігер науқасты арнайы маманға бағыттауы мүмкін, немесе науқас өзі сол бағытқа сұрануы мүмкін. Ми ісігін емдеумен айналысатын мамандар: нейрохирургтар, нейроонкологтар, онкологтар және онкологи-радиологтар.  Немесе науқас сондай бір командада жұмыс істейтін басқа дәрігерге жолдануы мүмкін. Ондай медициналық команда медбикелер, диетологтар, ментальді денсаулық бойынша кеңесшілер, әлеуметтік жұмысшылар, физиотерапевтер, терапевтер және логопедтер болуы мүмкін. Балаларға оқуына көмек беру үшін репетиторлар да пайдасын тигізеді. \r\n\r\n__Емге дайындалу__\r\n\r\nДәрігер емделудің нұсқаларын айтуы мүмкін және олардың әрқайсысының күтілетін нәтижесі жайында да сөз қозғалады. Науқастың қажеттілігіне қарай дәрігер мен науқас арасында емделудің ортақ жоспары жасалуы мүмкін.\r\n\r\nЕмделу факторлардың қатарына, түріне, орналасуына,  ісіктің көлемі мен даму сатысына  байланысты болады. Ми ісігінің кейбір түрлері кезінде дәрігерге алдымен ісіктің қайдан бастау алып тұрғанын білуі маңызды, мысалы,  ісік жасушалары жұлын сұйықтығнда ма деген секілді.\r\n\r\nАдамдарға кез-келген барлық сұрақтарын қоюдың немесе барлық жауапты бірден түсінудің қажеті жоқ. Оларда алдағы уақытта түсінбеген сұрақтарын дәрігерге қайта қоюға немесе қосымша ақпараттар алуға мүмкіндік туады. \r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nМи ісігі бар науқастар үшін емделудің бірнеше нұсқасы бар. Науқастың ісіктерінің түрі мен сатысына қарай, хирургиялық ем жүргізілуі мүмкін, сәуле терапиясы немесе химиотерапия қолданылуы ықтимат. Кейбір жағдайларда ауруларға кешенді ем тағайындалады.  Жалпы, науқастарға аурудың кез-келген сатысы бойынша   ем жүргізілуі мүмкін, ол мынадай шаралармен толығады: ауруды бақылауға алу, қатерлі ісіктің басқа симптомдарын анықтау, терапияның жанама әсерін төмендету, сондай-ақ эмоциялық мәселелерді шешу т.б. Емдеудің мұндай түрлер симптодық, зақымдық немесе паллиативтілік  күтімдер деп аталады. \r\n\r\nЕң  жақсысы, дәрігердің өзі емделудің нұсқалары жайында айтып, олардың нәтижесі туралы түсіндіріп бергені.\r\n\r\nКөптеген ми ісігі үшін хирургиялық операция ең көп қолданылатын ем  болып табылады. Жабық бас сүйекке жасалатын операция краниотомия деп аталады. Ол жалпы наркозбен жүргізіледі. операцияның адында бас терісін тырады. Содан дәрігер теріні тіледі және бас сүйектің бөлігін жою үшін арнайы араны қолданады. Бөлікті  немесе  барлық ісікті жойғаннан кейін хирург бас сүйектің арамен кесіп алынған бөлігімен немесе арнайы металдан немесе матадан жасалған пластинамен  саңлауды жабады. Одан кейін хирург бас сүйек терісіндегі тілікті тігеді.\r\n\r\nКейде хирургиялық жолмен емдеу мүмкін болмай қалады. Егер ісік ми бағаналарына немесе  мидің белгілі бір жеріне орналасып алса, хирург басқа  сау тіндерді зақымдап алуым мүмкін деген қауіппен операция жасаудан бас тартады. Операция жүргізуге келмейтін науқастарға сәуле терапиясы немесе емдеудің басқа түрледі қолданылады.\r\n\r\n__Сәуле терапиясы__ (радиотерапия деп те аталады) ісік жасушаларын жою үшін, жоғарыэнергия көзі сәулесін пайдаланады. Радиацияның қайнар көзі – рентген сәулесі, гамма сәулесі немесе протондар болуы мүмкін. Үлкен құрылғы радиацианы ісікке және тіндерге жақын бағыттайды. Кейде радиация түгелдей миға немесе жұлынға бағытталады.\r\nӘдетте  сәуле терапиясы операциядан кейін жүзеге асырылады. Радиация ісіктің айналасында қалып қойған  жасушаларды жояды. Кейде радиация терапиясы, хирургиялық операция жасауға мүмкін емес  ауруларға  қолданылады. Сәуле терапиясы емханада немесе клиникада жасалады. Емдеу күнтізбесі ісіктің түріне, көлеміне, сондай-ақ науқастың жасына байланысты түзіледі. Әр ем-шара бір-неше минутқа созылады. \r\n\r\n\'\'Дәрігер ісік маңындағы сау тіндерді қорғау үшін мынадай қауіпсіздік шараларын қолданады:\'\'\r\n\r\n•	\'\'__Фракциялау__\'\'. Сәуле терапиясы бір-неше аптаға созылып, аптасына  тек 5 күн өткізіледі. Бөлшептеп тағайындау. Радиацияның барлық мөлшерін узақ уақытқа созып емдеу, ісік маңындағы сау  тіндердің амандығына кепіл болады.\r\n•	\'\'__Гиперфракциялау__\'\'.  Науқас радиацияның бір күнде берілетен мөлшерін, екі-үш күнге бөліп қолданады. \r\n•	\'\'__Стереотактикалық сәуле терапиясы__\'\'. Радиацияның шіңішке сәулелері ісіктің әр бұрышына бағыталады.  Бұл ем-шара кезінде, науқас басына бүгілмейтін жиектемені кийіп алады. МЯР немесе КТ-ның түсірмесі ісіктің дәл  жайылған орнының суретін түсіріп береді. Дәрігер компютер арқылы радиацияның қажетті мөлшерін, сондай-ақ өлшемін және радиациялық сәуленің бұрыштарын  анықтайды.  Емдеу шаралары дәрігердің бір рет қабылдауында жүзеге асырылуы мүмкін немесе бірнеше сеансында жүргізіледі.\r\n•	\'\'__3 өлшемді конформды радиациялық терапия__\'\'. Компьютер ісіктің үш өлшемді суретін және айналасындағы тіндерін көрсетеді. Дәрігер ісіктің қайталанған нысанын дәл білу үшін, көптеген радиация сәулелерін бағыттайды. Тамаша радиациялық фокус мидың сау тіндерін қорғайды.\r\n•	\'\'__Протон сәулелерімен жасалған радиациялық терапия__\'\'. Бұл  радиация рентген сәулелерін бөлмейді, протон сәулелерін бөледі. Дәрігер протон сәулелерін ісікке бағыттайды. Протондар сау тіндерді зақымдамай өтетін қасиетке ие.\r\n\r\n__Химиотерапия__ – қатерлі ісік клеткаларын дәрі-дәрмектермен жояды. Оларды  көбінесе мидағы ісікті емдеуге қолданады. Препараттарды ішу арқылы немесе инекция түрінде енгізеді. Қай жағдайда болмасын олар, қан құрамына еніп, барлық ағзаға таралады. Дәрі-дәрмектер қолдану циклына қарай былай сипатталады: емделу қаншалықты дұрыс болса, жазылу да соған байланысты болып келеді.\r\n\r\nХимиотерапияны емханада, дарігер кабинетінде немесе үй жағдайында да қолданылады.  Науқастың  емханаға жатқызылуы сирек болатын жағдай. Ересек адамдарға қарағанда, жас балаларға химиятерапияны жиі қолданады. Дегенмен операция жасалғаннан кейін немесе сәуле терапиясынан кейін ересектерге химиятерапиясын жүргізуі мүмкін. Кейбір адамдарда қайталана беретін  ми қатерлі ісікі болады. Дәрігер  ондай ісікті алып тастап, орнына химиотерапевтикалық бірнеше пластиналар орнатады. Әр пластина 10 центтің өлшеміне тең. Біраз аптадан соң, пластинадағы дәрілік заттар миға сіңіп, қатерлі ісік клекаларын жоя бастайды.\r\n\r\n__МИ ІСІКТЕРІН ЕМДЕУДЕГІ ЖАНАМА ӘСЕРЛЕР __\r\n\r\nЕм қолдану барысында, сау клеткалар зақымданады. Бұл  жанама әсерлерді жиі тудырады. Жанама әсерлердің пайда болуы,  әр түрлі факторларға, сонымен қатар ісіктің түріне, қабылдаған ем көлеміне байланысты болуы мүмкін. Емдеу курстары ауысқан сайын әр науқаста әр түрлі жанама әсерлер пайда болып жатады. Емделудің  алдында  медқызметкерлер командасының мүшелері жанама әсерлер туралы айтып, науқасқа онымен күресудің жолдарын ұсынады.\r\n\r\n__Хирургиялық емделудегі жанама әсерлер__\r\n\r\nОперация жасалғаннан кейін алғашқы күндері науқастың жиі басы ауырып, өздерін жайсыз сезінуі мүмкін. Дегенмен, ол кезде ауруды басу үшін дәрі-дәрмектерді қолдануға болады.  Тіпті керек болса, науқас дәрігермен немесе медбикемен ауруды басу үшін не істеу керектігін ақылдасса да болады. \r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі, науқас ылғи өзін әлсіз сезініп, шаршай береді. Әр науқастың операциядан кейін сауығып кетуі үшін ең алдымен біраз уақыт керек. Басқа да, көптеген мәселелер орынға келіп тіреледі.\r\n\r\nМи-жұлын сұйықтығы немесе қан бастағы миға шабуы мүмкін. Мұндай жағдай – ісіну деп аталады. Дәрігерлер науқастың бойында мұндай мәселенің орын алмауын қатты қадағалайды. Ісіктің кішірейуші үшін науқас стеройдты дәрілерді қабылдауы мүмкін. \r\nСұйықтықты бөлу үшін екінші рет операция жасалуы мүмкін. Хирург ми қатпаршасына ұзын жіңішке түтікшені (шунт) орнатады. Түтікше терінің астымен, дененің басқа бөлігіне жүргізіледі, әдетте ол  құрсақ қуысымен жүргізіледі. Мидан артық сұйықтық бөлініп, құрсақ қуысы құрғайды. Кейде оның орнына сұйықтық жүректе дренаждалады.\r\n\r\nИнфекция – бұл хирургиялық операциядан кейін дамуы ықтимал тағы бір мәселе. Мұндай жағдайда дәрігерлер науқасқа антибиотиктер тағайындайды.\r\n\r\nМиға операция жасалғанда сау тіндер зақымдануы мүмкін. Мидың бұлай зақымдануы қауіпті мәселе болып есептеледі. Ол кезде науқастың бұлшық еттерінде, көру жүйесінде, сөйлеуінде кәдімгідей ауытқулар болуы ықтимал. Ондай жағдайда  науқаста тырысу немесе біраз өзгерістер пайда болады. Көбінесе бұл симптомдар азайып, уақыт өте келе жоғалады. Бірақ кейде зақымданулар, мидағы ауытқулар қалыпты сипатқа ие болады. Ауруларға физиотерапия да қажет болуы мүмкін, логопед немесе басқа дәрігер маманы да көмектесе алады.\r\n \r\n\'\'__Сәуле терапиясымен емделудегі жанама әсерлер__\'\'\r\n\r\nКейбір науқастар емделгеннен кейін бірнеше сағаттың ішінде жүрек айнуы сақталып, кетпей қояды. Дәрігерлер науқасқа бұл проблемамен қалай күресу керектігін айта алады.  Сәуле терапиясы да кейде бүкіл емделу барысында науқасты  қатты қалжыратады. Мұндайда демалу да маңызды, бірақ дәрігер науқасқа мүмкіндігінше белсенді болу керектігін айтады. \r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі, сәуле терапиясы көбінесе шаштың түсуіне себепкер болады. Алайда шашатар бірнеше айлан кейін қайта өседі. Сәуле терапиясы теріге де айтарлықтай әсер етеді.  Бас терісі мен құлақтар қызарып, құрғайды және сезімтал болып кетеді. Медицина қызметкерлері бұл мәселелердің шешу жолдарын айтуы мүмкін. Кейде сәуле терапиясының әсерінен ми тіндері бөртіп кетеді. Дәрігерлер ауруды тексеріп мұндай симптомдардың мұндай жағдайда орын алмауын қадағалау керек. Аурудың өзін жақсы сезінуін дамыту үшін, емдік дәрі-дәрмектер ұсынылады. \r\n\r\nРадиация кейде мидың сау жасушаларын жойып жібереді. Бұл жанама әсер – радиациялық некроз деп аталады. Мұндай симптомдар басты ауыртады, денені тырыстырып, тіпті науқастың өліміне себепкер болады.\r\n\r\nРадиациялық сәулелендіру балаларда гипофиза немесе мидың басқа бөлігінің зақымдануына себепкер болады. Бұл олардың оқуында үлкен проблема болуы мүмкін немесе бойы мен өсімі баяулап қалады. Бұдан басқа, бала кезде сәулелендіру оның болашақ өмірінде екіншілікті ми ісігінің пайда болу қаупін туындатады.  Ғалымдар  кішкентай баланың ми ісігіне химиотерапияны сәуле терапиясымен бірге қолданудың мүмкіншілігін  үйренуде.\r\n\r\n\'\'__Химиотерапиядағы жанама әсерлер__\'\'\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен қолданған дәрілік заттарға байланысты болады. Жанама әсердің айрықша белгілері: қызу көтеріледі және қалтырайды, құсып, тәбет жоғалады және әлсіздік пайда болады. Кейбір жанама әсерлер дәрінің көмегімен азаяды. \r\n\r\nДәрілермен қамтамассыз етілетін  имплантты (пластиналы) науқастар, хирургиялық емді бірге алғаннан кейін инфекция симптомдары басып кетпеу үшін  дәрігердің қарауында болады. Ауруда инфекция болған жағдайда оған антибиотик тағайындалады.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер хмиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісіген емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қосымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы ссезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__НАУҚАСТАРДЫҢ КҮТІМІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоциялық және практикалық проблемаларын шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреуделі емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады. \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\nАурудың сатыларына қарамастан қатерлі ісікке шалдыққан адамдар өзін мазалаған мәселенің алдын алу үшін алдымен жақсылап күтіну керек. Ол үшін өзіне жайлы жағдай жасап, емделу барысында өмір сүру сапасын жақсарту керек. Науқас ауруын емдеу барысында және ми ісіктерінің басқа симптомдары пайда болмас үшін өзін бір қалыпта ұстап, терапияның жанама әсерлерінің азайуын қадағалап, сондай-ақ көңіл-күйіндегі ауытқуларды шешіп алғаны жөн.\r\n\r\nМи ісігімен ауратын адамдарды күтімілдеудің мынадай түрлері барынша кең таралған:\r\n\r\n•	__Стеройдты дәрі-дәрмектер__. Ми ісігі бар науқастардың көпшілігіне ісіктің кішірейуі үшін қолданылады.\r\n•	__Антиконвульсанттар__. Ми ісігі адамның тырысып қалуына себепкер болады. Оның алдын алу үшін немесе бақылауда ұстау үшін науқас тырысуға қарсы дәрілерді қабылдау керек. \r\n•	__Анастомоз (шунт)__. Миға сұйықтық жиналған жағдайда хирург оны шығару үшін анастомаз (шунт) орнатады.\r\n\r\nАуруын асқындырмас үшін көптеген науқастар емделу мен қатар күтімілденуді қолға алады. Ал кейбіреулер тек күтімілденіп, симтомдарды бақылау үшін ісікке қарсы терапияны қолданбайды.\r\n\r\n__НАУҚАСТАРДЫҢ КҮТІМІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nОнкологиялық аурулардың өзін өзі күтінгені аа маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып, жеткілікті түрде белсенді қозғалыс жасау керек. \r\n\r\nОнкологиялық аурулар салмағын тұрақты ұтап тұру үшін нәуызы бай тағамдармен қоректенуі керек. Әсіресе ағуызы мол тағамдарды пайдаланғаны абзал. Жақсы тамақтану арқылы өзін-өзі жақсы сезінеді және көп энергия алады. Себебі, онкологиялық аурулардың емделген кезде немесе емделгеннен кейін тәбеті нашарлап кетеді. Олар өзін делсал сезінеді немесе шаршаңқы жүреді, не болмаса, дәм сезуі өзгеріп кетеді. Бұдан басқа, емдеудің жанама әсерлері (тәбетінің нашарлауы, жүрегі айнуы, құсуы немесе аузының қышуы сияқты) салмақты мәселелерді туындатуы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа да медициналық қызметкерлер тамақтануға байланысты мәсселелерді шешуге көмектесуі мүмкін.  Көптеген адамдар салауатты өмір салтын сақтау арқылы өзін кәдімгідей жақсы сезініп жүреді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу, және осындай спорттардың біраз түрлері  күштің сақталуына және энергияны тұрақты ұстауға және өмірлік тонусты көтеруге ықпал етеді.  Жаттығулар емделу процесінде жүрек айну, ауру секілді жағдайларды жеңілдетеді. Олар сондай-ақ, күйзелістен айығуға да көмек береді. Десе де, физикалық жүктеме жайында дәрігермен кеңесіп алудың маңызы зор болмақ. Егер физикалық жүктемеден ауру немесе басқа да мәселелер туындап жатса, ол жайында міндетті түрде дәрігерге хабарлау керек, дәрігер аталмыш жаттығулардың басқаша түрлеріне бағыттауы мүмкін.\r\n\r\n__РЕАБИЛИТАЦИЯ__\r\n\r\nРеабилитация – емдеу жоспарының ең маңызды бөлігі болап табылады. Реабилитацияның мақсаты адамның қажеттілігіне қарай және ісіктің науқасқа  күнделікті қалай әсер етеуіне байланысты қолданылады. Науқастың қалыпты өмірге тезірек оралуына көмектесу үшін дәрігерлер барлық мүмкіндіктерді қарастырады. Мынадай мамандардың көмегі қажет болуы ықтимал: \r\n\r\n•	Физиотерапевтер. Мидағы ісіктен және оны емдеу барысында науқас сал болып қалуы мүмкін.  Сондай-ақ олар адамның әлсіреуіне және тепе-теңдік сезімін сақтауда мәселелер тудыруы мүмкін. Физиотерапевтер науқастардың күш жинап, тепе-теңдікті қайта қалпына келтіруіне көмектеседі.\r\n•	Логопедтер. Логопедтер науқас жандардың сөйлеудегі проблемаларын шешіп, ойларын толық айтып жеткізе алуына көмектеседі. \r\nМи ісігіне шалдыққан балаларда ерекше мұқтаждықтар болуы мүмкін. Кейде оларға үйде де, ауруханада да репетиторлары  болады.   Үлгерімі нашар немесе есте сақтау қабілетінде проблемалары бар балаларға репетиторлар немесе мектептен кейін арнайы сабақтар өткізілуі керек. \r\n\r\n__АЛДАҒЫ УАҚЫТТАҒЫ КҮТІМ  __ \r\n\r\nМи ісігінен емделгеннен кейін тұрақты күтімілдену өте маңызды. Дәрігерлер ісіктіктің қайталанбайтынына көз жеткізу үшін егжей-тегжейлі тексерулер жүргізеді. Ол үшін физикалық тұрғыдан және неврологиялық тұрғыдан тексерулер өткізеді. Науқасқа уақытына қарай МЯР немесе КТ тағайындалады. Егер, науқаста анастомаз орнатылған болса, дәрігер оынң қалыпты жұмыс істеуін қадағалайды.  Дәрігер  алдғы уақыттағы күтімілдену жоспарын айтып, науқасқа қай уақыттарда келу керек, және қандай анализдер тапсыру керек екендігін түсіндіреді.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІН  ЕМДЕЙТІН КЛИНИКАЛАР__\r\n\r\n•	Ұлттық медициналық холдингтің нейрохирургия орталығы\r\n•	РФ АМН Бурденко атындағы НИИ нерохирургиясы\r\n•	Онкологиялық және радиологиялық Қазақ институты\r\n•	Тұрғылықты мекен-жай бойынша онкологиялық диспансерлер\r\n•	Германиядағы Фрайбург қаласындағы университеттік клиника\r\n•	Түркиядағы Анадолу клиникасы\r\n•	Түркиядағы Аджибадем клиникасы\r\n•	Израильдағы Шемер медициналық орталығы\r\n•	Израильдағы Шиба емханасы\r\n•	Монте-Карлодағы LifeChtck диагностикасы\r\n•	Сингапурдағы Парквей клиникасы\r\n•	Оңтүстік Кореядағы Асан емханаы\r\n\r\n','translator',45,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(744,'','Вибрациялық ауру (діріл ауруы)','','','kz','s','',0,'',2069,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543227300,1574763300,1543227452,'\'\'__Бұл не?__\'\' __Вибрациялық ауру__ – бұл дененің кейбір бөліктері, әдетте бақайлар мен саусақтардың суыққа  деген үлкен реакцияға ие болуы немесе эмоциялық күйзеліс (стресс) жағдайы.\r\n\r\n\'\'__Бұл ауру кімдерде пайда болады?__\'\' Ауру әдетте құрылысшыларда, машинисттерде,тігін машинасымен қолданатын тігіншілерде яғни тұрақты дірілдейтін құралдармен жұмыс жасайтын жұмысшыларда пайда болады.Осындай құралдар бұлшықеттің, байламдардың, сүйек және буындардың өзгерістеріне алып келіп, сол жердегі нерв жүйесін зақымдайды.Зақымдалған аймақтардың қан тамырлары қысылып, қандануы бұзылады.Кейбір адамдарда вибрациялық ауру жарақат нәтижесінде, түрлі аурулар салдарынан (склеродермия,ревматоидты артрит) немесе қан айналымды зақымдайтын дәрілерді (мысалы:никотин, кофеин,құрамында эфедрин бар препараттар) қабылдау әсерінен болады.','\'\'__Бұл не?__\'\' __Вибрациялық ауру__ – бұл дененің кейбір бөліктері, әдетте бақайлар мен саусақтардың суыққа  деген үлкен реакцияға ие болуы немесе эмоциялық күйзеліс (стресс) жағдайы.\r\n\r\n\'\'__Бұл ауру кімдерде пайда болады?__\'\' Ауру әдетте құрылысшыларда, машинисттерде,тігін машинасымен қолданатын тігіншілерде яғни тұрақты дірілдейтін құралдармен жұмыс жасайтын жұмысшыларда пайда болады.Осындай құралдар бұлшықеттің, байламдардың, сүйек және буындардың өзгерістеріне алып келіп, сол жердегі нерв жүйесін зақымдайды.Зақымдалған аймақтардың қан тамырлары қысылып, қандануы бұзылады.Кейбір адамдарда вибрациялық ауру жарақат нәтижесінде, түрлі аурулар салдарынан (склеродермия,ревматоидты артрит) немесе қан айналымды зақымдайтын дәрілерді (мысалы:никотин, кофеин,құрамында эфедрин бар препараттар) қабылдау әсерінен болады.\r\n    \r\n\'\'__Ол қалай пайда болады?__\'\' Әдетте адам ағзасы дене қызуын сақтау үшін суық сезінген кезде қан тамырларын тарылтады. Стресс немесе суық адам ағзасындағы бұл функциясының ұлғаюына себеп болуы мүмкін. Саусақ пен бақай (сирек жағдайларда аяқ, мұрын немесе құлақ) бозарып кетеді, ал қолмен ұстап көргенде суықтану сезіледі. Кейде бақай мен саусақ ұйып қалады немесе шаншып ауырады. Сондай-ақ қатты ауырсынып, ісінуі мүмкін. Вибрациялық ауры кезінде бұл белгілер анық білінуі немесе мүлдем болмауы мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Вибрациялық аурудың симптомдары қандай?__\'\' Вибрациялық аурумен ауыратын науқастар мынадай шағымдары болады:\r\n\r\n•	Аз ғана уақыт болған суықтың әсерінен қолдарының немесе саусақтарының бозару белгілеріне. \r\n•	Саусақтардың шаншып ауырсынуы мен сезімталдығының төмендеуіне\r\n•	Саусақтардың бозару аралығына болатын ауырсыну және суықтану сезіміне\r\n•	Қол ұшы күшінің төмендеуіне\r\n\r\nВибрациялық аурудың емі алдын алу шараларымен қатар жүргізіледі. Атап айтқанда суықтан, күйзелістен және басқа да тітіркендіргіштерден аулақ болу жатады.Егер осындай шаралар көмектеспесе, онда дәрілік препарттар қабылдау қажет болады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nвибрациялық ауру\r\nаяқ-қолдың ұюы\r\nқол ұшы күшінің төмендеуі\r\nсаусақтардың шаншып ауырсынуы\r\n','translator',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(745,'','Желшешек ','','','kz','s','',0,'',2325,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543227420,1574763420,1543227568,'\'\'__Бұл не?__\'\' __Желшешек__ – Varicella-zoster герпес вирусымен таралатын жұқпалы ауру. Аталмыш вирустың жұғу жолдары: науқас жөтелгенде, түшкіргенде және денесінде көпіршікті өзгерістер сау адам денесіне жанасқанда жүзеге асады. Желшешек ауруы алғашғы 2-3 күнде өте жұқпалы келеді, яғни науқас денесінде бөртпелер мен көпіршіктер пайда болғанға дейін.','\'\'__Бұл не?__\'\' __Желшешек__ – Varicella-zoster герпес вирусымен таралатын жұқпалы ауру. Аталмыш вирустың жұғу жолдары: науқас жөтелгенде, түшкіргенде және денесінде көпіршікті өзгерістер сау адам денесіне жанасқанда жүзеге асады. Желшешек ауруы алғашғы 2-3 күнде өте жұқпалы келеді, яғни науқас денесінде бөртпелер мен көпіршіктер пайда болғанға дейін.\r\n\r\nЖелшешек ауруы көбінесе балаларда кездеседі және ол қауіпсіз өтеді. Ал жастарда, үлкендерде, жүкті әйелдердежәне де иммундық жүйесінде ақауы бар адамдарда ауыр ағымда өтуі мүмкін. Желшешек қыстың соңында және көктемнің басталысымен жиі байқалып, осы кезеңдерде өте жұқпалы келеді. Бұрындары желшешек ауруымен ауырмаған адамдардың вируспен қатынаста болғандардың 80-90 пайызы бұл инфекцияға шалдығады. Вирус адамға енген кезінде  алғашқы симптомдар пайда болғанша білінбеуі де мүмкін,ол әдетте 14-16 күнге, кейде 10-21 күнге дейін созылуы ықтимал.\r\n\r\n\'\'__Желшешектің симптомдары__\'\': жоғарғы температура, әлсіздік және денеде көптеп таралған іші сұйықтыққа толы, қатты қышитын көпіршікті бөртпелердің пайда болуы. Бірнеше күннен кейін көпіршіктер жарылып, қабыршықталады және бір апта көлемінде жаңа көпіршіктер қайтадан пайда болады. Науқас өзінде қандай да бір белгілер пайда болғанға дейін вирусты тарата беруі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Асқынуы__\'\'. Жоғарыда атағандай желшешек қауіп тудырмайды,бірақ кейбір адамдарда ауыр ағымда өтуі мүмкін. Ондай адамдарға жастар,үлкендер және иммундық жүйесінде ақауы бар кез келген адамдар (ЖИТС-пен ауыратындар немесе гормональды дәрілерді қабылдайтындар) жатады. Желшешектің ең көп тараған асқыныуына денедегі көпіршіктер айналасындағы теріні зақымдайтын бактериальды инфекцияның пайда болуы жатады, ол ары қарай өкпеге, сүйекке,тіпті қанға дейін таралады. Басқа да асқынуларына вирустық өкпе тінінң және бас миы тінінің қабынуы жатады.\r\n\r\n\'\'__Желшешектің емі__\'\' науқастағы бөртпелердің таралуына, жоғарғы температураға және әлсіздікке қарсы бағытталалды .Желшешектің алдын алу мақсатында қарсы арнай вакцина қолданылады ол балаларға және әлі желшешекпен ауырмаған жастарға, үлкен кісілерге қолданылады.\r\n\r\n\r\n\'\'Балалар мен нәрестелердің ауыз қуысындағы проблемалар\'\'\r\n\'\'Дене қызуының көтерілуімен жалғасатын бөртпе\'\'\r\n\'\'Баланың дене қызуының көтерілуімен жалғасатын бөртпе\'\'\r\n\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжелшешек\r\nбөрту\r\nқышу\r\nтемпература \r\n\r\n','admin',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(746,'','Венерологиялық аурулар (жыныстық аурулар) ','','','kz','s','',0,'',2651,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543232760,1574768760,1543232899,'__Венерологиялық аурулар__ – бұл жыныстық қатынас арқылы таралатын жұқпалы аурулар. Сондай-ақ, кейбір жыныстық жолмен берілетін инфекциялар жүкті әйелдің ішіндегі баласына жүктілік кезінде немесе жүктіліктен кейін жұғуы мүмкін.\r\n\r\nВенерологиялық ауруды адам кез келген жыныстық қатынас кезінде (гетеросексуалды  мен гомосексуалды), сонымен қатар ауыз немесе тік ішектің жыныс мүшелерімен тығыз байланыста болғанда жұқтыруы мүмкін. Жыныстық қатынаспен айналысатын адамдарды тұрақсыз ауыстыру және мүшеқапты пайдаланбау жыныстық аурулардың дамуына әкеп соқтырады.\r\n\r\nНегізінде венерологиялық аурулардың алдын алуға болады, ол үшін тұрақсыз жыныстық қатынасқа түспеу қажет және жыныстық қатынас кезінде мүшеқапты пайдалану керек болады.','__Венерологиялық аурулар__ – бұл жыныстық қатынас арқылы таралатын жұқпалы аурулар. Сондай-ақ, кейбір жыныстық жолмен берілетін инфекциялар жүкті әйелдің ішіндегі баласына жүктілік кезінде немесе жүктіліктен кейін жұғуы мүмкін.\r\n\r\nВенерологиялық ауруды адам кез келген жыныстық қатынас кезінде (гетеросексуалды  мен гомосексуалды), сонымен қатар ауыз немесе тік ішектің жыныс мүшелерімен тығыз байланыста болғанда жұқтыруы мүмкін. Жыныстық қатынаспен айналысатын адамдарды тұрақсыз ауыстыру және мүшеқапты пайдаланбау жыныстық аурулардың дамуына әкеп соқтырады.\r\n\r\nНегізінде венерологиялық аурулардың алдын алуға болады, ол үшін тұрақсыз жыныстық қатынасқа түспеу қажет және жыныстық қатынас кезінде мүшеқапты пайдалану керек болады.\r\n\r\n\'\'__Венерологиялық ауруларға мыналар жатады:__\'\'\r\n\r\n•	Гонорея\r\n•	Хламидиоз\r\n•	Трихомоноз\r\n•	Мерез\r\n•	Сыртқы жыныс мүшелерінің герпесі\r\n•	Жынытық аумақтағы сүйелдер немесе Папиллома вирус. Айта кету керек, Папиллома вирусының кейбір түрлері жатыр мойнының қатерлі ісігін тудыруы мүмкін.\r\n•	В гепатиті\r\n•	ЖИТС-ті тудыратын дамның иммундық тапшылық вирусы\r\n\r\nСонымен қатар өзге де инфекциялар, атап айтқанда С гепатиті, цитомегалия вирусы, қышыма және қасаға биті сияқты аурулар да жыныстық жолмен жұғады.\r\n\r\n\'\'__Венерологиялық аурулардың симптомдары әйел адамдарда және ер адамдарда әр түрлі болады.__\'\'\r\n\r\n\'\'__Венерологиялық аурулардың ер адамдарда келетін симптомдары:__\'\'\r\n\r\n•	Зәр шығару кезіндегі ауырсынудың болуы (көп жағдайда бұл алғашқы симптом)\r\n•	Сыртқы жыныс мүшелерінде қышу, күю, аурысыну сезімі болады.\r\n•	Дене қызуының көтерілуі\r\n•	Зәрдің бұлдыр болуы\r\n•	Сыртқы жыныс мүшесінен бөліндінің шығуы\r\n•	Жыныстық аймақта бөртпе,сүйел,жаралардың пайда болуы.\r\n•	Ұма аймағында ауырсыну (эпидидимит)\r\n•	Қуық асты безінің қабынуы (простатит белгілері)\r\n•	Өзге де симптомдар.\r\n\r\n\'\'__Венерологиялық аурулардың әйел адамдарда келетін симптомдары:__\'\'\r\n\r\n•	Бірнеше күннен бірнеше апта аралығында қынаптан исі жағымсыз,түссіз,қою бөліндінің бөлінуі.\r\n•	Жыныстық аймақта қышу, күю, ауырсыну сезімі болады.\r\n•	Қасаға аймағында ауырсыну\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде ауырсыну\r\n•	Зәр шығару кезіндегі ауырсынудың болуы\r\n•	Дене қызуының көтерілуі\r\n•	Қасаға аймағында бөртпе,сүйел,жаралардың пайда болуы.\r\n•	Жыныстық қатынастан кейін қанды бөліністердің болуы\r\n•	Өзге де симптомдар\r\n\r\nАталмыш симптомдарға медициналық көмек қажет. Бұл симптомдар пайда болған кезде жыныстық қатынастан дереу бас тартып, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет. Венерологиялық аурулардың көбісі антибиотиктермен  және өзге де дәрі-дәрмектермен емделеді.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nжыныстық аурулар\r\nгонорея\r\nмерез\r\nтрихомоноз\r\nгепатит\r\nЖЖБИ \r\nЖЖБА\r\n','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(747,'','Вегето-тамырлық дистония ','','','kz','s','',0,'',2073,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543232880,1574768880,1543232946,'','__Вегето-тамырлық дистонияны__ өздігінен болатын ауру немесе оны синдром ретінде қарастыруға болады. Бірақ, екі жағдайда да бірінші кезекте жүрек-қан тамыр жүйесі зақымдалады.\r\n\r\nВегето-тамырлық дистония кезінде ағзаның барлық жүйелерінде органикалық өзгерістер болмайды, атап айтқанда: нерв жүйесінде, жүректе, эндрокинді бездерде және т.б. Дегенмен функционалдық бұзылыстар анықталып жатады, әсіресе ұстама уақыты кезінде жүрек-қан тамыр жүйесінің және вегативті нерв жүйесінің зақымдалуы секілді. \r\n\r\nВегато-тамырлық дистония ауруы дамуына келесі факторлар әсер етеді, оларды былай топтстыруға болады: жағымсыз ауа-райы, ағзада эндокринді бездердің қайта қалыптасуы, висцералдық мүшелердің бірінші рет зақымдалуы, шеткері эндокринді бездердің бірінше рет ауруы,аллергия. үлкен ми қыртысының нашарлауы және жүйкенің тозуы.\r\n\r\nӘдетте вегато-тамырлық дистония нерв жүйесіне, миға эмоциялық артық жүктеме түсіргеннен кейін, ал кейде басынан өткерген инфекциядан кейін пайда болады.\r\n\r\nАуруға қатысты болатын шағымдар: тез шаршау, ұйқының бұзылуы,эмоциялық тұрақсыздық, жүрек соғысының ұстамасы, жүрек аймағындағы шаншып ауырсынуы,кейде қан қысымының сәл көтерілуі немесе төмендеуі,бастың айналуы,аяқ-қол қимылының шектелуі, тобық және білезік сүйек аймақтарының суықтануы, сонымен қоса тыныс алған кезде ауаның жетіспеуі,«респираторлық синдром», ентігу және беткей тыныс алу болады.\r\n\r\n\'\'__Емі__\'\': ең алдымен аурудың себебін анықтап, оны жою керек, науқасты тыныштық жағдайына келтіріп, жұмысы мен демалысын кезектеп қалыптастыру, емдік жаттығулар жасау, қарсы көрсеткіштер болмаса бірқалыпты физикалық жүктеме тиімдірек болады (аутогенді жаттығу әдісі, өз-өзіне массаж жасау, психофизикалық жаттығу), физиотерапиялар (қылқанды ванналар,душ және т.б. ) және таза ауада серуендеу. Қажет жағдайда жеке дәрігер терапевт немесе невролог дәрілер тағайындайды (мысалы:бромидтер, транквилизаторлар, седативті препараттар және т.б.).\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nвегато-тамырлық дистония\r\nпороксизм\r\nВТД\r\nвегато-тамырлық дистонияны алматыда емдеу\r\nнерв жүйесі\r\nнерв жүйесінің бұзылыстары\r\n','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(748,'','Васкулит ','','','kz','s','',0,'',853,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233120,1574769120,1543233169,'__Васкулит__ – бұл қан тамырлары қабырғасының қабынуы. Аталмыш қабыну қан тамырлары қабырғасын тарылтып, оларды зақымдауы мүмкін. Өз кезегінде ол бөртпе, әлсіздік, түйсік өзгерістерін және де өзге симптомдарды туындатады.','__Васкулит__ – бұл қан тамырлары қабырғасының қабынуы. Аталмыш қабыну қан тамырлары қабырғасын тарылтып, оларды зақымдауы мүмкін. Өз кезегінде ол бөртпе, әлсіздік, түйсік өзгерістерін және де өзге симптомдарды туындатады.\r\n\r\nВаскулит көптеген __себептерден__, соның ішінде аллергиялық реакциялар мен тері туберкулезі сияқты аурулардың әсерінен болады.\r\n\r\nҚан тамырларынан қан кету әсерінен тері үстінде көгерулер мен қанды дақтар қалыптасады. Васкулит тіндер мен мүшелердің қанмен қамтамасыз етілуін төмендетіп, тромб түзілуін тудырады, сондай-ақ тіндердің зақымдануы мен мүшелердің қызметтерінің нашарлауына әкеледі.\r\n\r\nВаскулиттің емі пайда болған себептеріне байланысты, кей жағдайда өз бетінен жазылып кетеді. Емдеу барысында кортикоидтар секілді қабынуға қарсы препараттар қолданылады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nВаскулит\r\nТамыр қабырғаларының қабынуы\r\n','admin',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(749,'','Вагинит ','','','kz','s','',0,'',2466,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233120,1574769120,1543233223,'__Вагинит__ (кольпит) -  бұл қынаптың шырышты қабатының қабынуы. Қоздырғыштары әр түрлі бактериялар болып табылады. Оның алғашқы белгілері әйелдің жыныс мүшелері аймағында ашыту сезімі болады. Қатысты факторларға аналық бездің гипофункциясы, жеке гигиена ережелерін сақтамау жатады.\r\n\r\nВагиниттің жедел, жеделдеу және созылмалы түрде болады..Жедел қабыну кезінде науқас қынаптағы ауырлық сезіміне, сыртқы жыныс аймағының ашуына, қышуына және сол аймақтан серозды-іріңді бөлінділер бөлінгендігіне шағымданады. Кез келген бөліндіні көрген сәтте, қатты қорықпаған абзал, өйткені бұл қарапайым вагинит болуы мүмкін. Дәрігер гинекологқа қаралу қажет. Аурудың пайда болуы алғашында сыртқы жыныс аймағында ақ түсті бөлінділердің бөлінуімен көрінеді. Бөлінділер су тәрізді немесе іріңді болады және зәр шығару кезінде қышу, ашу сезімі сезіледі. Әйел адам әрдайым жыныс мүшелері аймағында ауырлық пен жағымсыз сезінулер болады. Жыныстық қатынас кезінде ауырсыну болады. Бұл жағымсыз әсерлерге қарамастан қарапайым вагинит әйел ағзасында қатты өзгерістер тудырмайды. Алайда міндетті түрде дәрігерге қаралу керек. өткені бұл аурудың симптомдары кандидоз,хламидиоз,трихоманиаз сияқты аурулармен сәйкес келеді.','__Вагинит__ (кольпит) -  бұл қынаптың шырышты қабатының қабынуы. Қоздырғыштары әр түрлі бактериялар болып табылады. Оның алғашқы белгілері әйелдің жыныс мүшелері аймағында ашыту сезімі болады. Қатысты факторларға аналық бездің гипофункциясы, жеке гигиена ережелерін сақтамау жатады.\r\n\r\nВагиниттің жедел, жеделдеу және созылмалы түрде болады..Жедел қабыну кезінде науқас қынаптағы ауырлық сезіміне, сыртқы жыныс аймағының ашуына, қышуына және сол аймақтан серозды-іріңді бөлінділер бөлінгендігіне шағымданады. Кез келген бөліндіні көрген сәтте, қатты қорықпаған абзал, өйткені бұл қарапайым вагинит болуы мүмкін. Дәрігер гинекологқа қаралу қажет. Аурудың пайда болуы алғашында сыртқы жыныс аймағында ақ түсті бөлінділердің бөлінуімен көрінеді. Бөлінділер су тәрізді немесе іріңді болады және зәр шығару кезінде қышу, ашу сезімі сезіледі. Әйел адам әрдайым жыныс мүшелері аймағында ауырлық пен жағымсыз сезінулер болады. Жыныстық қатынас кезінде ауырсыну болады. Бұл жағымсыз әсерлерге қарамастан қарапайым вагинит әйел ағзасында қатты өзгерістер тудырмайды. Алайда міндетті түрде дәрігерге қаралу керек. өткені бұл аурудың симптомдары кандидоз,хламидиоз,трихоманиаз сияқты аурулармен сәйкес келеді.\r\n\r\nВагинит микроағзалардан туындайды. Микроағзалар қалыпты түрде қыныптың ішінде болады, бірақ аз мөлшерде. Қабыну кезінде қыныптың ішіндегі патогенді микроағзалар (стафилококктар, стрептококтар және т.б.) көбейеді. Олардың көбеюі жүктілік кезінде күшейеді. Сондықтан жүктілік кезінде вагинит болса, оны тезірек емдеу қажет. Өтйкені, ол туу кезінде балаға жұғуы мүмкін. Вагинит сонымен қатар туу кезінде жатырдың жыртылуына себеп болады.\r\n\r\nВагинитті туындатқан микробқа түріне байланысты жергілікті және жалпы емдейді. Жазылуына септік ететін маңызды фактордың бірі – ем алу кезінде жыныстық қатынасты толық тоқтату болып табылады. Ірінді және шырышты бөлінділер кезінде жатырдың ішін антисептикалық ерітінділермен жуып шаяды. Сонымен қатар, бір уақытта иммунитетті көтеретін дәрілер беріледі. Қоздырғыштардың сезімталдығына байланысты антибиотиктер тағайындалады. Оларды жақпа май түрінде қолданады.\r\n\r\nЖалпы жүкті әйелдердің вагинитін емдеуге ерекше көңіл бөлінеді.Себебі, бір жағынан олардағы қабыну процессін толығымен жою маңызды болмақ, екінші жағынан жүктілік дәрілік препараттарды қолдану тәсілдеріне және дозаларына шектеу қояды. Вагинитті дұрыс емдеу және алдын алу көп жағдайда жақсы болжам жасауға мүмкіндік береді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nвагинит\r\nкольпит\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(750,'','Жүктілік кезіндегі қынаптық қан кету және оның ауырлық дәрежелері ','','','kz','s','',0,'',730,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233180,1574769180,1543233264,'Қынаптық қан кетудің ауырлық дәрежесін төменде көрсетілген белгілер бойынша анықтауға болады:\r\n\r\n•	Ауыр дәрежедегі қан кету: 2 сағат ішінде 2 қалың төсеменің және 2 супер тампонның қанға толуы. Ескерту: жүкті әйелде қанның қатты бөлінуі немесе ұйындысының шығуы мүмкін, бірақ егер қан кету тоқтайтын болса, онда бұл жағдайда қан кетудің ауыр дәрежесіне жатпайды.\r\n•	Орташа дәрежедегі қан кету: 3 сағат ішінде 1 ең үлкен төсеменің немесе 1супер тампонның қанға толуы.\r\n•	Әлсіз дәрежедегі қан кету: 3 сағаттан көп уақытта ең үлкен қалыңдықтағы 1 төсемеден аз қолдану.\r\n•	Ең аз (минималды) қан кету: қынаптан бірнеше ғана қан тамшысының шығуы немесе сол жерде дақтың пайда болуы. ','Қынаптық қан кетудің ауырлық дәрежесін төменде көрсетілген белгілер бойынша анықтауға болады:\r\n\r\n•	Ауыр дәрежедегі қан кету: 2 сағат ішінде 2 қалың төсеменің және 2 супер тампонның қанға толуы. Ескерту: жүкті әйелде қанның қатты бөлінуі немесе ұйындысының шығуы мүмкін, бірақ егер қан кету тоқтайтын болса, онда бұл жағдайда қан кетудің ауыр дәрежесіне жатпайды.\r\n•	Орташа дәрежедегі қан кету: 3 сағат ішінде 1 ең үлкен төсеменің немесе 1супер тампонның қанға толуы.\r\n•	Әлсіз дәрежедегі қан кету: 3 сағаттан көп уақытта ең үлкен қалыңдықтағы 1 төсемеден аз қолдану.\r\n•	Ең аз (минималды) қан кету: қынаптан бірнеше ғана қан тамшысының шығуы немесе сол жерде дақтың пайда болуы. \r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nқан кету\r\nқынаптық қан кету \r\n\r\n','saulesha',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(751,'','Бурсит (ұра)','','','kz','s','',0,'',1745,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233240,1574769240,1543233329,'__Бурсит (ұра) __– іші сұйықтыққа толы буын қалталарының қабынуы. Олар көбінесе аяқ-қол буындарында кездеседі. Негізгі қызметтері осы сүйектердің бір-біріне жанасқанда желінбеуін қамтамасыз етеді және амортизаторлық қызметін атқарады. Буын қалталары дененің көптеген жерлерінде, буындардың ішінде және жанында, сонымен қоса үйкеліс және қысым болатын жерлерде кездеседі. Кейбір бурситтердің арнайы атаулары бар, мысалы: «үй шаруасындағы әйелдің тізесі», «солдат аяғы» және «теннисшінің шынтағы». ','__Бурсит (ұра) __– іші сұйықтыққа толы буын қалталарының қабынуы. Олар көбінесе аяқ-қол буындарында кездеседі. Негізгі қызметтері осы сүйектердің бір-біріне жанасқанда желінбеуін қамтамасыз етеді және амортизаторлық қызметін атқарады. Буын қалталары дененің көптеген жерлерінде, буындардың ішінде және жанында, сонымен қоса үйкеліс және қысым болатын жерлерде кездеседі. Кейбір бурситтердің арнайы атаулары бар, мысалы: «үй шаруасындағы әйелдің тізесі», «солдат аяғы» және «теннисшінің шынтағы». \r\n\r\n•	__Травматикалық бурсит__ – буынға тікелей соққы нәтижесінде дамыған синовиальды қаптың ішіне қан кету.\r\n•	__Септикалық бурсит__ –синовиальды қаптың инфекциялық қабынуы, кейде травматикалық бурситтен кейін дамиды. Септикалық бурсит кезінде міндетті түрде дәрігердің көмегі керек, өйткені ол хирургиялық ем немесе науқасты бөлімшеге жатқызу арқылы антибактериялық емді тағайындайды.\r\n \r\n\'\'__Себептері.__\'\' Бурсит инфекцияның немесе жүйелік аурулардың (мысалы, артрит), жарақаттар, сонымен қоса синовиальды қапқа күнделікті түсетін қысым мен қимылдың нәтижесінде және буындардың әрқашан тез қимылдауынан болады.\r\n\r\n\'\'__Симптомдары:__\'\'\r\n\r\n•	Зақымдалған буын қалтасының қимылдағанда, қысым түскенде ауырсынуы\r\n•	Буын қалтасының ішіне артық сұйықтық жиналуынан ісіну\r\n•	Зақымдалған буын маңында температураның болуы, қызару\r\n \r\n\'\'__Емдеу.__\'\' Әдетте бурситті үй жағдайында емдеуге болады, атап айтқанда аурсынуды тудыратын қимылдарды шектеу және қабынуға қарсы дәрілерді қабылдау арқылы. Егер өзгеріске ұшыраған аймақ қызарып, температурасы көтеріліп тұрса, бұл инфекцияның барын көрсетеді. Мұндай жағдайда міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nбурсит\r\nсиновиальды қабықтың қабынуы\r\nтравматикалық бурсит\r\nсептикалық бурсит\r\n\r\n','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(752,'','Бульбоспинальды салдану','','','kz','s','',0,'',966,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233300,1574769300,1543233396,'__Бульбоспинальды салдану__ – бұлшықеттің әлсіздігі және төзімділігінің төмендеуімен сипатталтын өте сирек кездесетін созылмалы ауру. Бұлшықеттің әлсіздігі ақырындап дамиды, бірінші кезекте мимикалық бұлшықеттерді зақымдап, адамда қабақтың төмен түсуі, қосарланып көру, сөйлеу, шайнау және тыныс алу қиындықтары секілді симптомдары пайда болады.','\'\'__Бұл не?__\'\' __Бульбоспинальды салдану__ – бұлшықеттің әлсіздігі және төзімділігінің төмендеуімен сипатталтын өте сирек кездесетін созылмалы ауру. Бұлшықеттің әлсіздігі ақырындап дамиды, бірінші кезекте мимикалық бұлшықеттерді зақымдап, адамда қабақтың төмен түсуі, қосарланып көру, сөйлеу, шайнау және тыныс алу қиындықтары секілді симптомдары пайда болады.\r\n\r\nБульбоспинальды салданудың нақты \'\'__себебі__\'\' әлі анықталмаған. Алайда, аурудың дамуы бұлшықеттің тіндеріне қарсы бағытталған аутоантиденелердің түзілуінен болады деп есептеледі. Бульбоспинальды салдану кез келген жаста әйелдер мен еркектерде кездеседі, әсіресе қалқанша безінде проблемасы бар жас әйелдерде көбірек кездеседі.\r\n\r\nБульбоспинальды салдануды \'\'__емдеу__\'\' кезінде бұлшықет әлсіздігін жоятын және жұмысын жақсартатын дәрілік препараттар тағайындалады. Кей жағдайларда қалқанша безін алып тастау көмектесуі мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nбульбоспинальды салдану\r\nбұлшықеттің әлсіздігі \r\n\r\n','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(753,'','Булимия ','','','kz','s','',0,'',2542,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233360,1574769360,1543233463,'Булимия ( син. ашқарақтық, кинорексия) - аш ішектің жалпы әлсіздігі мен асқазанның ауырсынуымен бірге жүретін патологиялық жағдай, аштық сезімінің күрт күшейе түсуімен сипатталады; гиперинсулинизм, мидың зақымдануы кезінде байқалады. \r\n\r\nЕкі түрі бар.\r\n\r\nБірінші - жүйкелік булимия –  25-30 жас аралығында пайда болады. Ондай адам ауыр сезімтал, ашушаң болып тұрады да бір нәрсені жеп алғаннан кейін ғана тынышталады. Бастапқы уақытта күйзеліс кезінде тамақ жеп жүреді, кейін кез-келген ыңғайсыздық туындаса тамаққа деген аңсары ауып тұрады. Ол үшін тамақ «өмірінің мәрі» болып қалыптаса бастайды. Бұл ауру – жүйкелік булимия деп аталады.','Булимия ( син. ашқарақтық, кинорексия) - аш ішектің жалпы әлсіздігі мен асқазанның ауырсынуымен бірге жүретін патологиялық жағдай, аштық сезімінің күрт күшейе түсуімен сипатталады; гиперинсулинизм, мидың зақымдануы кезінде байқалады. \r\n\r\nЕкі түрі бар.\r\n\r\nБірінші - жүйкелік булимия –  25-30 жас аралығында пайда болады. Ондай адам ауыр сезімтал, ашушаң болып тұрады да бір нәрсені жеп алғаннан кейін ғана тынышталады. Бастапқы уақытта күйзеліс кезінде тамақ жеп жүреді, кейін кез-келген ыңғайсыздық туындаса тамаққа деген аңсары ауып тұрады. Ол үшін тамақ «өмірінің мәрі» болып қалыптаса бастайды. Бұл ауру – жүйкелік булимия деп аталады.\r\n\r\nӘрине, әрдайым күйзеліс жағдайында, тамақ жегісі келсе оның бәрін булимия деп айта беруге болмайды.  Бірақ, егер бұл симптом  ерекше бір тұрақтылықпен орындалатын болса, жұмысқа кедергі келтірсе, өмірге кедергі келтірсе, сіз оған көңіл бөлуге тиіссіз және дәрігерге қаралғаныңыз абзал.\r\n\r\nБулимия өте қинайтын жағдай. Ол кезде қанықтылық сезімі жоғалып кетеді, азық-түлік мөлшерінің бақылауы жоғалады: тамақ ішкеннен кейін адам тояттай алмай қалады. Асқазаны ауырғанша ас ішеді, содан кейін оны құсып, немесе тез арада басталуы мүмкін. Бірдеңе дұрыс емес екенін түсінгенде-ақ, науқас, өзін артық тамақтан тиылса, мысалы, дүйсенбіден бастап ол жаңа өмір бастай алады. Әрине, бұл дүйсенбісі ешқашан қайтып келмейді.\r\n\r\nБулимияның екінші түрі әдетте жасөспірім қыздарда туындайды. Әдетте, қыздардың бұл жасы  кез-келген аштықты сезінбейтіндігімен, сондай-ақ кенеттен салмақтағы өзгерістермен, сұмдық тәбетпен сипаттлатын ауыспалы кезеңдері болып табылады. Міне, бұл кезеңдегі салмақты жылдам жинап, жылдам түсіруі аталмыш мәселеге деген қауіпті жасырын күйінде қалдырады: қыздың тәбеті күшті болған кезде алаңдамайды, себебі салмағын жоғалту оңай. Ол өзі қалағанынша тамақ жеп, қалаған кезде тәбетін баса да алады. Оның өз уақыты келмейінше, оның тәбетінің күштілігі де басылмайды, салмағы тұрақты түрде өсе береді.\r\n\r\nЕмдеу. Ең алдымен, емдеу ерте басталғанын, оның тиімділігін жоғарылатуын және шығындарды төмендететінін түсіну керек (тек тәжірибелі психотерапиямен ғана аласыз). Үздік нәтиже психотерапия (жеке және отбасылық), диеталық терапия және препаратты емдеу комбинациясы арқылы алынады.\r\n\r\nБулимияны емдеу ауруханада жүргізілсе, өте тиімді болады. Түсіндірмелі психотерапия шеңберінде емдеу жүргізіледі, тиісті шаралар қолға алынады, диета және тұру тәртібі талқыланады. Талаптарды орындау бойынша күш-жігер әртүрлі сыйақылармен бірге жүреді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nбулимия \r\nжүйкелік булимия\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(754,'','Бруксизм (тісті шықырлату)','','','kz','s','',0,'',834,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233420,1574769420,1543233523,'__Бруксизм__ (тісті шықырлату) – адамның ұйықтап жатқан кезде тісін шықырлатуын атайды.Әдетте бұл ұйқы мезгілінде болады. Бұл процесс әсерінен тіс тегістеліп, үшкірленеді және тістің эмалі құртылып, ауырсыну пайда болады.','__Бруксизм__ (тісті шықырлату) – адамның ұйықтап жатқан кезде тісін шықырлатуын атайды.Әдетте бұл ұйқы мезгілінде болады. Бұл процесс әсерінен тіс тегістеліп, үшкірленеді және тістің эмалі құртылып, ауырсыну пайда болады.\r\n\r\nБурксизімнің себептері белгісіз болғанымен, ол мыналардың әсерінен болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Эмоциялық күйзеліс, шаршау немесе ұйқының бұзылуы\r\n•	Тістенудің дұрыс болмауы немесе қисаюы, тістердің болмауы\r\n•	Алькогольдік өнімдерді және есірткіні пайдалану\r\n•	Адамның ішінде құрттардың болуы\r\n•	Психикалық бұзылыстар нәтижесінде\r\n\r\nЕгер тісті шықырлату тіс жарақатын тудыратын болса, онда стоматологқа қаралу керек. Себебі, стоматолог сізге қандай ем қажет екенін тағайындайды.Тістің ары қарай зақымдалуын алдын алу үшін ауыз қуысын қорғайтын құрылғылар берілуі мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nбруксизм\r\nтісті шықырлату ','translator',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(755,'','Бронходилататорлар (Бронх кеңейткіштері)','','','kz','s','',0,'',5824,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233480,1574769480,1543233628,'__Бронходилататорлар__ тыныс алу жолдары саңылауын тарылтатын бұлшықет сақинасын әлсірету арқылы демікпе симптомдарын жеңілдетеді. Олардың бұл әрекеті тыныс алу жолдарының жылдам ашылуына әкеліп, үлкен көлемдегі ауаның өкпеге кіріп шығуына мүмкіндік береді. Нәтижесінде тыныс алу жақсарады. Бронходилятаторлар, сондай-ақ, өкпені  шырыштан тазартуға көмектеседі. Тыныс-алу жолдары ашылуымен, шырыштың ілгеріленуі үшін бос орын ашылады. Өз кезегінде шырыш жөтелмен бірге шығуы мүмкін.','__Бронходилататорлар__ тыныс алу жолдары саңылауын тарылтатын бұлшықет сақинасын әлсірету арқылы демікпе симптомдарын жеңілдетеді. Олардың бұл әрекеті тыныс алу жолдарының жылдам ашылуына әкеліп, үлкен көлемдегі ауаның өкпеге кіріп шығуына мүмкіндік береді. Нәтижесінде тыныс алу жақсарады. Бронходилятаторлар, сондай-ақ, өкпені  шырыштан тазартуға көмектеседі. Тыныс-алу жолдары ашылуымен, шырыштың ілгеріленуі үшін бос орын ашылады. Өз кезегінде шырыш жөтелмен бірге шығуы мүмкін.\r\n\r\nБронходилататорлардың тез әрекет ететін формалары демікпе симптомдарын жеңілдетеді немесе басады және демікпе ұстамалары кезінде айтарлықтай  жақсы әсер етеді. Ұзақ уақыт қолданылатын бронходилататорлардың түрлері демікпе симптомдарын бақылау және оның кедергілерін болдырмау үшін тиімді болып табылады.\r\n\r\nБронходилататорлардың үш негізгі түрі бар: бета-2 антагонистер (жылдам әрекет ететін және ұзартылған әрекет нысандары), антихолинергия және теофиллин.\r\n\r\nБета 2 антагонистерінің - жылдам әрекет ететін ингаляциялық нысандарына мыналар жатады:\r\n\r\n•	Альбутерол (Провинтил ГФА, Вентолин ГФА, Акунеб)\r\n•	Алюпент\r\n•	Комбивент ( бета 2-антагонист және антихолинергетиктің біріктірілген түрі)\r\n•	Дуонеб (бета 2-антагонист және антихолинергетиктің біріктірілген түрі)\r\n•	Максэр\r\n•	Ксопинекс\r\n\r\nЖоғары жылдамдықты бета-2 антагонисты «тез жұмыс істейтін», «тыныштандыратын» немесе «құтқаратын» дәрілер деп те аталады, өйткені олар тыныс жолдарын босату арқылы демікпе симптомдарын тез арада реттейді. Бұл ингаляторлар күтпеген және ауыр немесе бірінші рет болған демікпе симптомдарын емдеуге арналған. Олардың әері 20 минут ішінде білінеді және 4-6 сағатқа дейін созылады. Осындай препараттардемікпе симптомдарын болдырмау үшін физикалық жүктеменің алдында 15-20 минут бұрын қабылданады.\r\n\r\nАльбутерол таблетка немесе сұйық формада ауызбен ішілетін дәрі. Ауызбен ішуге арналған 2-антагонистер көбінесе жанама әсерлер береді, өйткені олар жоғары дозада беріледі және өкпеге ауысатын қанға сіңеді. Ингаляциялық нысандар тікелей өкпеде жиналады, сондықтан олардың жанама әсері аз болады.\r\n\r\nЖылдам әрекет ететін 2-бета антагонисттерді асыра пайдалану демікпе тұрақсыздығын көрсетеді, бұл агрессивті емдеуді қажет етеді. Егер сізге тез әрекет ететін бета-2 антагонисті аптасына екі реттен артық пайдалану қажет болса, ұзақ уақыт қолданылатын дәрі-дәрмектерді бақылау, және сұйылтылған стероидтер және ұзартылған әрекеттердің бета-2 антагонистері (төменде қараңыз) сияқты санын көбейту керек пе? осы туралы дәрігеріңізбен сөйлесу керек.\r\n\r\nБета 2 антагонистері - ұзартылған әрекеттер нысандары:\r\n\r\n• Адвэр (бета 2 антагонисті және қабынуға қарсы препаратты біріктіреді)\r\n• Сиревент\r\n• Форадил\r\n\r\n__ЕСКЕРТПЕ:__ Бета 2 антагонисты демікпе ұстама симптомдарын тез жеңілдету үшін емес, демікпені бақылауда ұстау үшін қолданылады. Бұл дәрілер кеш әсер етеді, бірақ олардың әрекетінің әсері 12 сағатқа дейін созылады.\r\n\r\nТек қана Сиревент пен Форадил - тыныс алуға болатын 2-антагонист болып табылады. Ұзақ уақыт бойы тыныс жолындағы тыныс жолдарын ұстап тұру үшін күніне екі рет қабылдайды. Сондай-ақ, олардың жаттығулардан туындаған деміккенді емдеуде  тиімділігін растады. Сиревент пен Форадил ингаляцияға арналған құрғақ ұнтақ түрінде де шығарылады. Cerevent, сондай-ақ Адвэр препаратымен қоса пайдаланылады.\r\n\r\nБета-2 антагонистінің жанама әсерлері:\r\n\r\n• Нерв немесе әлсіздік\r\n• Өте асқыну немесе гиперактивтілік\r\n• Жүрек соғуының жиілуі\r\n• асқазанның бұзылуы (сирек кездесетін жағдай)\r\n• Ұйқының бұзылуы (сирек кездесетін жағдай)\r\n\r\n__Антихолинергиялық препараттар__\r\n\r\nAtrovent - антихолинергиялық препараттармен байланысты бронходилатердің басқа түрі. Ол демікпе ауруларын бақылау үшін қолданылады және дереу немесе жылдам жеңілдететін дәрі емес. Ол өлшенген дозаның ингалятор түрінде де, ингаляциялық ерітінді түрінде де шығарылады. Астмамен ауыратын науқастарда ингаляциялық, тез әрекет ететін бета 2 антагонистімен бірге қолданғанда ең тиімді әсер береді. Бұл дереу жеңілдетілген дәрілік зат емес, өйткені ол қолданғаннан кейін 60 минуттан кейін әрекет етеді. Олар астма ұстамаларын  емдеу үшін сирек қолданылады.\r\n\r\nЖанама әсерлері кішігірім, көбінесе тамақтың құрғауы орын алады. Егер препарат көзге түсіп кетсе, көз бұлдырап көріп қалуы мүмкін.\r\n\r\nТеофиллин\r\n\r\nТеофиллин - бұл астманы бақылау үшін қолданылатын бронходилатордың тағы бір түрі. Ол Unifil, Theo-Dur, Slo-Bid және Theo-24 сауда белгісімен сатылады және ауызша (таблетка және сұйық) және веналық түрде қолданылады. Бұл ұзаққа  уақытта әсер беретін дәрі және демікпе ұстамаларының алдын алады. Теофиллин күрделі бақылауға немесе ауыр астма ауруларын емдеуге арналған және күн сайын қолданылуы керек дәрі.\r\n\r\nЖанама әсерлері:\r\n\r\n• Жүрек ауруы және / немесе құсу\r\n• Диарея\r\n• Асқазанның ауыруы, бас ауруы\r\n• жылдам және тұрақты емес жүрек соғысы\r\n• Бұлшықет құрысуы\r\n• ашуланшақтық және мінездің тұрақсыздығы\r\n• белсенділіктің артыуы\r\n\r\nБұл белгілер дәрінің дозаланғана байланысты пайда болуы мүмкін. Дәрігер сізге қолданатын дозаның дұрыстығына көз жеткізу үшін сізге алдымен сынама жүргізеді.\r\n\r\nДәрігерлерге сіз демікпені емдеу үшін теофиллинді  қабылдағаныңыз туралы және онымен қоса басқа да антибиотиктер, мысалы, эритромицинді қолданғаныңыз жайында хабардар етуіңіз керек,  сондай-ақ ұйқы безін емдеуге арналған дәрі-дәрмектер теофиллиннің әсер ету механизміне әсер етуі мүмкін де есекру маңызды болмақ. Сондай-ақ, сіздің дәрігеріңіз басқа барлық медициналық жағдайлар туралы білетініне көз жеткізіңіз, себебі кейбір  аурулардан сіздің денеңіздің Теофиллинге әсері басқаша болуы мүмкін.\r\n\r\nДемікпемен ауыратын адамдар үшін темекі шегу немесе темекі түтінін жұту аса қатты қауіпті, сонымен қатар теофиллиннің денеге кері әсерін тигізуі мүмкін екендігін есте сақтаңыз. Жалпы мүмкіндігінше түтіннен аулақ болған жөн.\r\n  \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nбронходилататорлар\r\nбронх демікпесі\r\n','translator',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(756,'','Ботулизм (тамақтан уланудан болатын ауру)','','','kz','s','',0,'',3086,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233660,1574769660,1543233716,'Ботулизм - бұл ботулизмнің таяқшалары жұққан тамақ өнімдерден туындайтын ауру. Қоздырғышы - табиғатта кең таралған анаэроб, ұзақ уақыт спора түрінде топырақта болуы мүмкін. Ол топырақтан, ауыл шаруашылығы жануарларының ішектерінен, сондай-ақ кейбір тұщы балықтардан түрлі тағам өнімдеріне - көкөністерден, жемістерден, астық, ет және т.б. өнімдерден беріледі.','Ботулизм - бұл ботулизмнің таяқшалары жұққан тамақ өнімдерден туындайтын ауру. Қоздырғышы - табиғатта кең таралған анаэроб, ұзақ уақыт спора түрінде топырақта болуы мүмкін. Ол топырақтан, ауыл шаруашылығы жануарларының ішектерінен, сондай-ақ кейбір тұщы балықтардан түрлі тағам өнімдеріне - көкөністерден, жемістерден, астық, ет және т.б. өнімдерден беріледі.\r\n\r\nМысалы, тамақ өнімдерін сақтау кезінде оттегі жоқ болса, ботулизм бактериялары бактерияның ең күшті улы болып табылатын токсиндерін көбейтіп, туындата бастайды. Олар ішек сөлімен жойылмайды, оның кейбір түрлері (Е типті токсиндері) тіпті  сөлдің әсерінен күшейтеді. Әдетте, токсиндер консервілер, тұздалған балық, шұжық, ветчина, саңырауқұлақтар сияқты технологияларда бұзылған, әсіресе үйде тұрып қалған тағамдарда жинақталады. Инкубациялық кезең 2-3 сағаттан 1-2 күнге дейін созылады. Бастапқы белгілер - жалпы әлсіздік, аздап бастың ауруы, жүрек айну және іштің өтуіне қарағанда, көбінесе іштің қатуы болады.\r\n\r\nБотулизм нерв жүйесіне әсер еткенде (бұлдыр көрініс, жұтыну, дауыстың өзгеруі) пайда болады. Науқас өзін тұманда жүргендей  сезінеді, барлық нысандар бұлдырап көрінеді,  тіпті кейде кейбір заттар екі еселеніп көрінеді, қатар тұрған екі зат бірінен бірі үлкенірек болып қөрінеді. Жиі анықталған жағдай көзі қыли болып қалады,  птоз – бір қабағы көтеріңкі, екіншісі түсінкі болып қалады. Кейде аккомодация жоғалып кетеді – көзі жарыққа әсер бермей қалады. Науқастың аузы құрғайды, даусы әлсін шығады, тілі бұрмаланып қалады.  Дене температурасы қалыпты немесе сәл жоғары (37.2-37.3 ° C),-да сақталады. Пациенттің ішектерінде спордың қайнатумен байланысты токсин әсерінің күшеюі кезінде, көздің белгілері байқала басстайды, жұтынудың қиындауы кездеседі (жұмсақ таңлай істен шығып қалады) . Жүрек соғысы естілмей қалады, пульсі бастапқыда ақырын болып тұрады да, кейін жеделдей түседі, қан қысымы төмендеп кетеді. Тыныс алуы тоқтап қалса, өліп кету қаупі туындайды.\r\n\r\n__Емдеу.__ Алғашқы көмек - қышқыл (мысалы, магний сульфаты), шабдалы немесе басқа өсімдік майы, токсиндерді байланыстыру үшін, жылы 5% натрий гидрокарбонат ерітіндісімен асқазанды шаю (пісіру содасы) керек. Ең бастысы – ботулиндікке қарсы сарысуды енгізу керек.  Сондықтан барлық науқастар дереу ауруханаға жатқызылады. Биологиялық үлгіні пайдаланатын бактерияның улы түрін анықтау мүмкін болған жағдайда арнайы экзотоксиннің ерекше түріне (мысалы, А немесе Е типі) қарсы арнайы токсинге қарсы сарысуы қолданылады. Егер бұл мүмкін  болмаса, поливалентті - A, B және E сарғыш қоспаларын қолданыңыз. Аурулар үшін абайлап күтімілдеу қажет, тыныс алу жабдығының көрсеткіштері бойынша, ағзаның физиологиялық қызметтерін қолдау үшін шаралар қабылданады. Жутынудың бұзылуы жағдайында, зонд немесе қоректік клизмалар арқылы жасанды тамақтану қамтамасыз етіледі. Емдеудің алғашқы 5 күнінде дәрі-дәрмектің қосымша әрекеті левомицетинді (5-6 күн ішінде 0,5 г 4-5 рет күніне), сондай-ақ аденозин трипосфатын (1 рет 1 мл ерітінді, күніне 1 рет) қамтиды. Нәжістің тұрақты шығуын қадағалау өте маңызды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nботулизм\r\nжұмсақ таңдайдың салдануы','admin',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(757,'','Сүйел ','','','kz','s','',0,'',1898,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233660,1574769660,1543234001,'__Сүйел__ – бұл сүйел вирусынан туындаған қауіпті емес тері өсіндісі. Сүйел көбінесе аяққа,қолға және бетке шығады, соның кесірінен адамда жуынғанда, қырынғанда жағымсыз сезімі болуы мүмкін.\r\n','__Сүйел__ – бұл сүйел вирусынан туындаған қауіпті емес тері өсіндісі. Сүйел көбінесе аяққа,қолға және бетке шығады, соның кесірінен адамда жуынғанда, қырынғанда жағымсыз сезімі болуы мүмкін.\r\n\r\nСүйелдің негізгі түрлері мыналар:\r\n\r\n•	\'\'__Кәдімгі сүйел__\'\'. Бұл жиі қолға және дененің кез келген жеріне шығатын сырты бұдыр, түсі күңгірт-сұр болатын сүйелдер.\r\n•	\'\'__Табандық сүйел__\'\'. Бұл сүйелдер табанда пайда болады және сырты қаттылау келеді, қалың терімен жанасқан қара нүктелері болады. Табандық сүйел жүргенде ауырсыну сезімі болуы мүмкін. Малта тастың үстінен жүргендей сезім туындайды.\r\n•	\'\'__Үшкір сүйел__\'\'. Көбінесе қасаға, анус айналасына,тік ішек пен қынап аймағына шығатын сүйелдер.Бұлар өте кішкентай болып, көзге көрінбеуі мүмкін. Түсіне қарай ерекшеленеді (дене түстестен сұр түске дейін). Олар түрлі-түсті қырыққабатқа ұқсап, массаны қалыптастыру үшін бірге өседі. Бұл сүйелдер тік ішектің, анустың және жатыр мойнының қатерлі ісігін шақыруы мүмкін.\r\n•	\'\'__Жалпақ сүйел__\'\'. Көбінесе бетке, аяққа және қолға шығатын сүйелдер. Олар кішкентай (әдетте қарындаштың соңындағы өшіргіштен қарағанда кішкентай), сырты жалпақ,түсі ашық-қоңыр немесе ашық-сары түстес болып келеді.\r\n•	\'\'__Жіп тәрізді сүйел__\'\'. Дене түстес, пішіні саусақ тәрізді болатын, көбінесе ауыз және мұрын аймағына шығатын сүйелдер.\r\n•	\'\'__Тырнақ аймағына шығатын сүйелдер__\'\'.  Аяқ немесе қол тырнақтары аймағына шығатын, пішіндері әр түрлі болып келетін сүйелдер. Олар тырнақтың дұрыс өспеуіне әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nКөп жағдайда ем қажет емес. Егер ауырсынып немесе көзге жағымсыз көрінетін болса, емдеуге болады.Үй жағдайында салицил қышқылын қолдану арқылы  мдеуге болады. Егер ол көмектеспесе,  дәрігердің жазған емі бойынша криотерапия жасалады. Хируригялық жолмен де емдеуге болады.\r\n \r\n\r\n\'\'Теріде жалпы проблемалардың болуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nсүйел\r\nбалалардағы сүйел\r\nсүйелдің емі \r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(758,'','Созылмалы ауырсыну','','','kz','s','',0,'',802,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543233960,1574769960,1543234052,'Созылмалы ауырсыну – қандайда бір ауырсынудың үш ай немесе одан да ұзақ уақытқа созылуын айтады. Созылмалы ауырсынуды жарақат немесе белгілі бір ауру тудыруы мүмкін. Сондай-ақ оның себебі белгісіз болуы да ықтимал.','Созылмалы ауырсыну – қандайда бір ауырсынудың үш ай немесе одан да ұзақ уақытқа созылуын айтады. Созылмалы ауырсынуды жарақат немесе белгілі бір ауру тудыруы мүмкін. Сондай-ақ оның себебі белгісіз болуы да ықтимал.\r\n\r\n\'\'__Мүмкін болатын симптомдары:__\'\'\r\n\r\n•	Белгілі бір уақыт өтсе де басыла қоймайтын женіл немесе ауыр дәрежедегі ауырсыну. \r\n•	Шаншымалы, күйдірмелі, сыздамалы немесе электрлік ауырсыну сезімдері ретінде сипаттауға келетін ауырсыну.\r\n•	Қолайсыздық, қайталап ауыра беруі немесе сіресуі\r\n\r\n\'\'__Емдеу__\'\'\r\n\r\nЕмдеу әдетте мінез-құлық терапиясын және дәрі-дәрмектерді (мысалы, ауырсынуды басатын немесе антидепрессанттар), физиотерапияны және жаттығуларды қамтиды. Қосымша акупунктура, массаж және йога ұсынылады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nсозылмалы ауырсыну\r\nүш айға жуық ауырсынудың болуы \r\n\r\n','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(759,'','Қолдың, саусақтың  ауырсынуы немесе сіресуі, сондай-ақ білезіктегі мәселелер','','','kz','s','',0,'',2836,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234020,1574770020,1543234113,'Кейбір іс әрекеттерді қайталағанда, мысалы, үйді әктегенде қолға, саусақтарға және білезікке артық күш түсіп, соның әсерінен уақытша ауырсыну сезімі, ісіну немесе сіресуі пайда болады. Егер сіз жұмыс барысында қалыпты өзгертіп немесе үзіліс жасайтын болсаңыз, симптомдары ақырындап кетеді.','Кейбір іс әрекеттерді қайталағанда, мысалы, үйді әктегенде қолға, саусақтарға және білезікке артық күш түсіп, соның әсерінен уақытша ауырсыну сезімі, ісіну немесе сіресуі пайда болады. Егер сіз жұмыс барысында қалыпты өзгертіп немесе үзіліс жасайтын болсаңыз, симптомдары ақырындап кетеді. Егер артық жүктеме үзіліссіз болса, оның салдары мынадай асқынуларға алып келуі мүмкін:\r\n\r\n•	Білезіктегі ортаңғы нервтің қысылуынан білезік каналы синдромы пайда болады. Симптомдарына қолдағы немесе саусақтардағы шаншып ауырсыну сезімі, саусақтардың бір-біріне байлануы, әлсіз қимылдауы жатады.\r\n•	Қол сіңіріңің аймағындағы тіндердің жыртылуынан ауырсыну сезімі болады (негізгде бұл тендинит симтомы болып саналады). Ауырсыну және сезімталдықпен қоса, сіңірдің шағын жарақатының симптомдарына зардап шеккен аймақтың әлсіреуі мен қозғалысының шектелуі жатады.\r\n•	Бір қимылды қайталай беру синдромы пайда болады (аталмыш термин ауырсынуды, ісунуді және сезімталдықты сипаттауда қолданылады).\r\n•	Жазу кезінде қолдың құрысуы (қолдың, саусақтың, білезіктің бір кимылды қайталай беруінен пайда болады, мысалы, жазғанда немесе арнайы құрылғымен тергенде).\r\n\r\nҚолдағы,саусақтағы, білезіктегі ауырсыну сезімдері мынаның әсерінен болуы мүмкін.\r\n\r\n•	Дюпюитрен ауруы  – қолдың, алақанның кей жағдайда аяқтың тері асты қабаты қалыптан тыс қалыңдап кетуі. Қалыңдаған тері мен сіңір қолда, саусақтарда ауырсыну сезімі және қимылдың шектелуіне себеп болуы мүмкін.\r\n•	Сыртылдақ саусақ немесе бақай. Саусақ бүккішінің сіңірі ісінгенде немесе қалыңдағанда болады. \r\n•	Ганглиозды цистит. Ганглий – саусақта, білезік сүйекте,тізеде, иықта пайда болатын сырты қабықпен қапталған, іші мөлдір сұйықтыққа толы киста.\r\n•	Остеоартрит – буынды қорғайтын және амортизациялық қызмет атқаратын тіннің өршімелі түрде зақымдалуы. Осының салдарынан қимылдың шектелуі, ауырсыну болуы мүмкін.\r\n•	Ревматоидты артрит – қолдағы қимылдың шектелуіне әсер етеді,уақыт өте келе қол саусақтарының деформациясына алып келеді.\r\n•	Жүйелі қызыл жегі – иммундық жүйе қалыпты тінді қарсы дене ретінде көріп зақымдайтын аутоиммунды ауру.Көбінесе буындарда ауырсыну сезіледі.\r\n•	Подагра –ауырсыну сезімі және ісінумен сипатталатын буынның қабынулық ауруы. Бұл ауру кезінде зәр қышқылының кристалоидтары буынның аймағында жиналып калады, көбінесе аяқтағы бас бармақ зақымдалады.\r\n•	Вибрациялық ауру (діріл ауруы) – саусақ пен бақайдың суыққа немесе стресске байланысты ауырсыну сезімінің болуы .Осы кезде зақымдалған аймақтарда қан мен қамтамасыз етілу бұзылады,ісіну,шаншу болады.\r\n•	Білезік аймағындағы тіндердің инцекциялануы қызару мен ісінуді, ол өз кезегінде дене қызуының көтерілуіне, онымен жанасқан кезде сезімталдықтың жоғарлауы немесе ауырсынудың өршуіне әкеп соқтырады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер __\r\n\r\nсаусақтың ауырсынуы немесе сіресуі\r\nсіресу\r\nбілезіктегі мәселелер\r\nсіңірлердегі ауырсыну сезімі\r\n','translator',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(760,'','Кеуде қуысының ауырсынуы','','','kz','s','',0,'',1076,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234080,1574770080,1543234161,'__Кеуде қуысының ауырсынуы__ – кеуде қуысын құрайтын бұлшықеттерде, сүйектерде және шеміршектерде болатын ауырсыну сезімін айтады. Бұл ауырсыну кеуденің арнайы бір бөлігінде болады және сол жерге қысым түскенде арта түседі.','__Кеуде қуысының ауырсынуы__ – кеуде қуысын құрайтын бұлшықеттерде, сүйектерде және шеміршектерде болатын ауырсыну сезімін айтады. Бұл ауырсыну кеуденің арнайы бір бөлігінде болады және сол жерге қысым түскенде арта түседі.\r\n\r\nКеуде қусының ауырсынуы  көптеген себептерден болады, соның ішінде:\r\n\r\n•	Жарақаттан (мысалы, төске қатты соққы алғанда). \r\n•	Кеуде бұлшықеттері мен сіңірлерін созылуына әкелуі мүмкін ұзаққа созылған  қатты жөтел.\r\n•	Пневмония немесе өкпеде тромбтың түзілуі\r\n\r\nКеуде қуысындағы ауырсыну, ауырсынған жерде жатса немесе қозғалыс барысында (мысалы, өзге қырына аунау немесе қолды көтеру) нашарлайды.\r\n\r\n__Емдеу.__ Ауырсыну сезімін туындатқан себебіне байланысты емі қарастырылады. Әлсіз ауырсынған кезінде жай ғана тыныштық қалпында жатып, ауырған аймаққа мұз басылады және стероидты емес қабынуға қарсы препараттар қолданылады.Егер ауырсыну сезімі жөтелдің нәтижесінде болса, онда жөтел басылған соң ауырсынғаны қою керек. \r\n\r\n\'\'Егер ауырсынғаны қайтпаса, онда міндетті түрде дәрігерге қаралған жөн.\'\'\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nкеуде қуысының ауырсынуы \r\n\r\n','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(761,'','Виллебранд – Юргенс ауруы ','','','kz','s','',0,'',869,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234140,1574770140,1543234215,'__Виллебранд – Юргенс ауруы__ - қанның қалыпты ұюының бұзылысымен сипатталатын тұқым қуалайтын қан кету ауруы. Ауру барысында ағзаның қан жүйесінде ақуыз болмайды (фон Виллебранд факторы) немесе ол қызметін дұрыс атқармайды. Мұның салдарынан қан қалыпты ұйымай, жарақат кезінде қан кету көп болады.','__Виллебранд – Юргенс ауруы__ - қанның қалыпты ұюының бұзылысымен сипатталатын тұқым қуалайтын қан кету ауруы. Ауру барысында ағзаның қан жүйесінде ақуыз болмайды (фон Виллебранд факторы) немесе ол қызметін дұрыс атқармайды. Мұның салдарынан қан қалыпты ұйымай, жарақат кезінде қан кету көп болады.\r\n\r\nВиллебранд – Юргенс ауруының __симптомдарына__ жарақат кезінде көптеп қан кету, жиі мұрыннан қан кету, еттеккір кезінде қанның көп келуі, теріде көгреулер, зәрде және нәжісте қанның болуы, сонымен қатар қызыл иектің қанауы жатады. Ерлер де, әйелдер де осы аурудан бірдей зардап шегеді.\r\n\r\nВиллебранд – Юргенс ауруын қандағы фон Виллебранд факторын көтеріп, қан ұюды  жақсартатын дәрілермен емдеуге болады. Емдеу сонымен қатар қан кетудің алдын алуға және тоқтатуға бағытталған.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nВиллебранд ауруы\r\nқан кету\r\nмұрыннан қан кету\r\nқызыл иектен қан кету','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(762,'','Миопия (жақыннан көргіштік)','','','kz','s','',0,'',4951,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234260,1574770260,1543234888,'__Миопия дегеніміз не?__\r\n\r\nМиопияға (жақыннан көре алмау) ұшыраған адамның көзі жақын объектілерді анық көре алады, бірақ алыста орналасқан затты – бұлыңғыр көреді.  \r\n\r\n__Миопияның  жоғары сатысы дегеніміз не?__\r\n\r\nМиопияның жоғарғы сатысы - аурудың ауыр түрі болып саналады. Миопияның ауыр түрі кезінде көз алмасы  созылып, ұзын болып созылады. Бұл көз торларында тесіктердің пайда болуына, жарылуына сондай-ақ оның қабаттанып кетуіне соқтыруы мүмкін. Көз торының астынан көру қабілетінің нашарлауына соқтыратын  жаңа тамырлар түзілуі мүмкін. Миопияға ұшыраған адамдар медициналық тексеруден жиі өтуге мұқтаж. Ерте анықтау және уақтылы емдеу көрудің жоғалуын болдырмауға көмектеседі.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Миопия дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Миопияның  жоғары сатысы дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Рефракция дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Рефракцияның қателіктері дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Миопия қалай дамиды?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Миопияның дамуы мүмкін топтарға кімдер жатады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Миопияның симптомдары қандай?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Миопияның диагнозы қалай анықталады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Миопия қалай түзетіледі?__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Миопия дегеніміз не?__\r\n\r\nМиопияға (жақыннан көре алмау) ұшыраған адамның көзі жақын объектілерді анық көре алады, бірақ алыста орналасқан затты – бұлыңғыр көреді.  \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"477\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Миопияның  жоғары сатысы дегеніміз не?__\r\n\r\nМиопияның жоғарғы сатысы - аурудың ауыр түрі болып саналады. Миопияның ауыр түрі кезінде көз алмасы  созылып, ұзын болып созылады. Бұл көз торларында тесіктердің пайда болуына, жарылуына сондай-ақ оның қабаттанып кетуіне соқтыруы мүмкін. Көз торының астынан көру қабілетінің нашарлауына соқтыратын  жаңа тамырлар түзілуі мүмкін. Миопияға ұшыраған адамдар медициналық тексеруден жиі өтуге мұқтаж. Ерте анықтау және уақтылы емдеу көрудің жоғалуын болдырмауға көмектеседі.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Рефракция дегеніміз не?__\r\n\r\nРефракция - жарықтың сыну процесі, ол кезде жарық бір нысаннан екінші бір нысанға  өтіп кеткендей көрінеді. Көз жанарынан және шынайнадан нысанның көрінісі жарық  сәулеге жағылысып шытынап, бұлдырап көрініп тұрады. Содан жарық көз торына сақталып қалады.  Көз торы жарық сәулелерді сигналдарға түрлендіреді. Олар миға көру жүйке арқылы беріледі. Миында сигналдар біз көретін кескінге айналады.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Рефракция қателіктері дегеніміз не?__\r\n\r\nРефакция бұзылған кезде көздің пішіні жарықтың көз торына шоғырлануына кедергі жасайды. Көздің ұзындығы (ұзын немесе қысқалығы), шынайнаның кейпінің өзгеруі, көз жанарының тозуы рефракцияның бұзылуына алып келуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Миопия қалай дамиды?__\r\n\r\nМиопия бейненің көзге көрінбеуін емес, көз торының бұлдырап, нысанды дұрыс көрете алмай қалуымен сипатталатын ауру. Бұл жүре дамитын жағдай. Көз алмасы тым ұзарып алға қарай шығып кеткенде, көз торы көрген бейнелерді сақтай алмай қалған жағдайда дамиды. Сондай-ақ, ол шынайна мен көз жанарының формасының өгеруіне де байланысты дамитын ауру болып саналады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Миопияның дамуы мүмкін топтарға кімдер жатады?__\r\n\r\nМиопия ересектер арасында да, сонымен қатар  балалар арасында да кездесуі мүмкін. Ауру барша адамның шамамен 25 пайызына зиянын тигізетін көрінеді. Миопияның диагнозы әдетте 8-12 жастағы балаларға қойылады және жасөспірімдердің ішінде де дамуы мүмкін. Шағын өзгерістер 20 жастан 40 жасқа дейінгілер арасында болуы мүмкін. Бірақ кейде миопия жас ұлғая дамуы мүмкін. Ата-анасы осы аурумен ауырған балалардың да миопияға шалдығу қаупі бар.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Миопияның симптомдары қандай?__\r\n\r\nМиопияның кейбір белгілері:\r\n\r\n• Бас ауруы\r\n• Көзде шамадан тыс қысымның болуы\r\n• Көзді сығырайту\r\n• Жол белгілері сияқты қашықтықтағы объектілерді көре алмау\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Миопияның  диагнозы қалай анықталады?__\r\n\r\nКөз дәрігері миопия және басқа да рефракция бұзылуларын толық, жан-жақты тексеру кезінде анықтауы мүмкін. Науқас адамдар көбінесе көрудегі ыңғайсыздықтар немесе бұлыңғырланып көрінулер бойынша  маманға барып тексерілуге жүгінеді.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Миопия қалай түзетіледі?__\r\n\r\nМиопияны көзілдіріктермен, контактілі көзілдіріктермен немесе хирургиялық емдеумен түзетуге болады.\r\n\r\nКөзілдірікті таңдау миопияны түзетудің ең қарапайым және қауіпсіз әдісі болып табылады. Дәрігер сіздегі проблеманы шешетін және жақсы көруге көмектесетін көзілдіріктерді таңдап бере алады.\r\n\r\nКонтактілі көзілдіріктер көзге түсетін жарық сәулелер үшін бірінші сыну линзасы негізінде жұмыс істейді, осылайша жақсы сынумен және сақтаумен қамтамасыз етеді. Көптеген жағдайларда байланыс линзалары көру аймағын кеңейтіп, жайлылықты қамтамасыз ететін айқын көрініс береді. Олар дұрыс қолданылса және дұрыс орнатылған жағдайда қауіпсіз және тиімді болмақ. Алайда контактілі линзалар барлық адамдарға оңтайлы бола бермейді. Бұл мәселені маманмен  бірлесе отырып талқылау керек.\r\n\r\nРефракционды хирургия рефрагмент процесін жетілдіру кезінде, шырышты қабықтың түрін өзгертуге бағытталған. Хирургиялық өңдеу көзілдірікті немесе контактілі линзаларға тәуелділікті төмендетуі немесе жоюы мүмкін. Рефракционды операциялар мен хирургиялық тәсілдердің көптеген түрлері бар, оларды дәрігермен ақылдасып қабылдауға болады.\r\n\r\n__Дереккөз:__ https://www.nei.nih.gov/health/errors/myopia\r\n\r\n\r\n\'\'Көруді бұзылуы немесе әлсіреуі (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nмиопия\r\nалысты көре алмау\r\nкөз\r\nжаксы көре алмау\r\nмиопияны емдеу\r\nлинзалар\r\nкөзілдіріктер\r\n\r\n','translator',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(763,'','Құтыру (қояншық ауруы)','','','kz','s','',0,'',7388,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234860,1574770860,1543234978,'Құтыру - вирустық ауру, бұл ауру құтырған  жануар тістеп алған кезде пайда болады. Аурудың сипаты: нерв жүйесіне қатты зақым келтіреді және көп жағдайда соңы өліммен аяқталады. Құтырма вирусы (Neuroryctes rabid) Lyssavirus миксовирусстар тобындағы Rhabdoviridae тұқымдастарына жатады.','Құтыру - вирустық ауру, бұл ауру құтырған  жануар тістеп алған кезде пайда болады. Аурудың сипаты: нерв жүйесіне қатты зақым келтіреді және көп жағдайда соңы өліммен аяқталады. Құтырма вирусы (Neuroryctes rabid) Lyssavirus миксовирусстар тобындағы Rhabdoviridae тұқымдастарына жатады. Сілекейде, сондай-ақ көз жасы және несепте болады.\r\n\r\nБұл вирус қоршаған ортада тұрақсыз - оны 15 минут ішінде 56 ° C –қа дейін қыздырғанда, 2 минут қайнатқанда вирус өлімге ұшырайды. Ультракүлгін және тікелей күн сәулесіне, этанолға және көптеген дезинфекциялық заттарға сезімтал. Дегенмен, ол төмен температураларға, фенолға, антибиотиктерге төзімді.\r\n\r\nДенеге енгеннен кейін, құтырма вирусы жүйке жүйесінің барлық бөліктеріне әсер етіп, нервтерге түгелдей дерлік таралады. Ми мен жұлынның жүйке жасушаларында ісік, ішкі қан кету, деградациялық және некротикалық өзгерістер байқалды.\r\n\r\nҚұтырма вирусының қайнар көзі (тасымалдаушысы) жабайы және үй жануарлары. Жабайы жануарларға қасқырлар, түлкілер, шошқалар, қорқаулар, жанаттар, скунстар, борсықтар, жарғанаттар, кеміргіштер және үй жануарлары - иттер, мысықтар, жылқылар, шошқа, кішкентай және ірі қара мал кіреді. Алайда, адамдар үшін ең үлкен қауіп көктем-жаз мезгілінде қала сыртында жүретін түлкілер мен қаңғыбас иттер болып табылады. \r\n\r\nИнфекциялық жануарлар ауру белгілері пайда болғанға дейін 3-10 күн бұрын және аурудың барлық кезеңінде қарастырылады. Құтырған жануарларда шамадан тыс сілекей бөлініп тұрады, сондай-ақ гидрофобия белгілерін байқау арқылы ажыратуға болады.\r\n\r\nБұл ауру аддамға құтырған жануардың тістегенінен жұғады. Зақымдалған теріге немесе шырышты қабыққа ауру жануардың сілекейі тисе де жұғады. Соңғы жылдары вирустың трансмиссиялық жолдармен (жүктілік кезінде плацента арқылы), ауа ағыны, тамақтану (тамақ және су арқылы) берілетіні анықталды. Орган трансплантациясы нәтижесінде де құтырманы жұқтырған адамдардың бірнеше оқиғасы айтылуда.\r\n\r\nИнкубация кезеңі (тістегеннен аурудың басталғанына дейінгі кезең) орта есеппен 30-50 күнді құрайды, бірақ ол сирек жағдайларда 1 жылдан артық 10-90 күнге созылады. Бастан қаншалықты жер алысырақ  тістесе, инкубация кезеңі соғұрлым ұзағырақ болады. Әсіресе бас пен қолды, сондай-ақ балаларды тістегенде қауіп тым жоғары болады. Инкубация кезеңінде аяқ жарақаттанатын болса, онда кезең ұзаққа созылады.\r\n\r\nАурудың 3 сатысы бар: I - бастапқы, II - қозу, III – салдану. Бірінші саты жалпы нашарлау, бас ауыруы, дене температурасының шамалы көтерілуі, бұлшықеттің ауыруы, ауыздың құрғауы, тәбеттің нашарлауы, тамақ ауруы, құрғақ жөтел, жүрек айнуы және құсудан басталады. Тістеген жерде жағымсыз сезім пайда болады - қызу, қызару, тырнақтардың ауруы, қышу және сезімталдықтың артуы. Пациент депрессияға ұшырайды, тұйықтала бастайды, тамақтанудан бас тартады, түсініксіз қорқыныш сезімдері билейді, күйзеліске ұрынады, тітіркенуі арта түседі. Ұйқысыздық, шытырман түстер көруі, иіс сезгіштік және визуалды галлюцинациялар  пайда болады.\r\n\r\n1-3 күн өткеннен кейін, аурудың бойында  екінші кезең іске қосылады. Мазасыздық, ашушаңдық, және осы кезеңге тән белгі, гидрофобияға ұстамалары пайда болады. Су ішуге тырысқанда, және  тіпті құйылатын суды көре немесе дыбысын естісе, сұмдық қорқыныш сезімі туындайды, жұтқыншақ пен көмей бұлшықеттері құрысып қалады.   \r\n\r\nТыныс алу шуылға айналады, ауырсыну мен құрысулар қатар жүреді. Аурудың осы кезеңінде адам тітіркендіргіш, қозбалы, агрессивті, «қояншық» болып шығады. Ұстамасы ұстағанда науқастар айғайлайды, снделе бастайды, жиһаздарды ұрып сындырғыссы келеді, адам кейпінен ауытқи бастайды, тіпті адамның өзін қатты итеріп жіберуі мүмкін. Қатты терлейді, сілекейі аузынан ағып тұрады, тым көп сілекейді жұтынып үлгере алмайды. Бұл кезең 2-3 күнге созылады.  \r\n\r\nСодан кейін аурудың үшінші кезеңі басталады, бұл кезде науқас салмақтылана түседі. Оның қорқынышы жоғалады, судан қорқу ұстамасы да болмайды,  сауығуға, жазылуға үміт пайда болады. Осыдан кейін дененің температурасы 40 - 42 градусқа дейін көтеріледі, бойында әртүрлі дүмпулер көріне бастайды, аяқ-қолдары мен ми нервтері салданып қалады, естен танып, тырыса береді. Тыныс алуының тежелуінен немесе жүрегінің тоқтауынан  жан үзіп кетуі де ықтимал. Аурудың ағымы осылайша болып өтеді.\r\n\r\nҚұтыруға қарсы емдеу әдісі жоқ. Егер ауруды алғашқы кезеңінде емдеуге мүмкіндік болып жатпаса, соңғыларында аман алып қалуға еш үміт жоқ. Әлемде құтыруды емдеутін тек бір ғана емдеу түрі белгілі.  Бірақ әзірге ол бізге таңсық.\r\n\r\nДегенмен, аурудың алдын-алу тәсілі бар, ол бактерияның ұрығын жою. Бұл арнайы профилактикалық әдіс - тістеген сәттен бастап 14 күннен кешіктірмей құтыруға қарсы арнайы вакцинаны енгізу. Ең жақсы ерекше алдын алу - бұл нақты иммуноглобулинді енгізу және / немесе белсенді иммундау (вакцинация).\r\n\r\nВакцина вирусқа қарсы 1 мл 5 рет: инфекция күні, содан кейін 3, 7, 14 және 28 күнде енгізіледі. Бұл схемамен жақсы иммунитет пайда болады, бірақ ДДСҰ-ның  нұсқауы бойынша 6-шы инъекция, 1-ші иньекциядан кейін 90 күн өткенде енгізу керек.\r\nЕң жақсы жергілікті вакциналар  иыққа немесе жамбастың бұлшықеттеріне салынады. Егер адам тістесе, ол тістегенге дейін толық кесте болйынша екпе салдырған болса, оның бойында антидене жеткілікті болса, иммуноглобинсіз арнайы схемалық екпе салдырылады. \r\nЕгер жануар 10 күндік бақылау кезеңінде сау болып қалатын болса немесе жануарларда құтыру белгілері анықталмаса, терапия тоқтатылуы мүмкін.\r\n\r\nҚауіпке тап болған кейбір адамдар (ветеринарлар, ит иелері, аңшылар) алдын-ала екпе салдыруы  қажет. Вакцинациялар, сондай-ақ 12 айдан кейін алғашқы рет жаңартылған арнайы құрылған схема бойынша жүзеге асырылады. содан кейін әр 5 жыл сайын вакцинациалау жүргізіледі.\r\n\r\n__Егер сізді қандай да бір жануар тістеп алған болса не істеу керек?__\r\n\r\nБіріншіден, тістеген жерді сабынмен тез арада сабынмен жақсылап 10 минут көлемінде жуу керек. Терең жараларды сұйық сабынмен, мысалы, шприцпен немесе катетермен жууға болады. Жараларды немесе тігістерді өртеудің қажеті жоқ.\r\n\r\nОсыдан кейін сіз тез арада ең жақын жердегі төтенше жағдай бөліміне баруыңыз керек, себебі құтырудың алдын алу вакциналары сіздің дәрігерге қаншалықты тез барғаныңызға байланысты. Төтенше жағдай бөлмесінде дәрігерге келесі ақпаратты ұсынуға болады - жануардың сипаттамасы, оның сыртқы түрі мен мінез-құлқы, құтыру болу ықтималдығы, тістеу жағдайлары.\r\n\r\nБұдан кейін дәрігер тағайындаған егу курсын өткізуіңіз керек. Алаңдамаңыз, ешкім сізге қаптатып ішке шаншу жасамайды, сізге вакцина беріледі және содан соң үйіңізге жібереді. Осылай  бес немесе алты рет дәрігерге барып тұрасыз. Соңғы екі ай ішінде, жағдайы ауыр болған, қайта вакцинацияланған, сондай-ақ жүйке жүйесі аурулары немесе аллергиялық аурулары бар адамдар, жүкті әйелдер, сондай-ақ басқа вакциналар салдырылған  адамдарға емханада дәрігерлер қадағалауында  қалуы мүмкін. Вакцинация кезінде және 6 ай өткенге дейін алкогольді қолдануға тыйым салынады. Бұған қоса, егер сіз құтырмаға қарсы вакцинация курсына қатыса алмасаңыз, артық жұмыс істемеуіңіз керек, қатты мұздамау керек немесе қатты қызып кетпеуңіз керек.\r\n\r\nВакцинация кезінде сіз денсаулық жағдайын мұқият бақылап отыруыңыз керек. Және кез-келген шағымдарға байланысты дәрігермен кеңесу керек, ыңғайына қарай вакцинация уақытша тоқтатылады. Тек невропатолог, терапевт және радиологпен емделуден кейін ғана егу жұмыстарын жалғастыру туралы мәселе қаралатын болады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nқұтыру\r\nжануар\r\nвакцина\r\nиммуноглобулиндер','admin',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(764,'','Ұйқысыздық','','','kz','s','',0,'',3140,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543234980,1574770980,1543235043,'Әрине, әрқайсымыз өмірде кемінде бір рет болсын ұйқысыздықтан зардап шегеміз. Мұндай жағдай емтихан алдында  немесе маңызды кездесулердің алдында орын алуы мүмкін, ол кезде сіз ұйықтауға ерте жатып, жақсы тұруға ниеттенесіз. Бірақ оның орнына бірнеше сағат бойы ұйықтай алмай, ары-бері аунақшақтап алдағы оқиғаларға байланысты түрлі нұсқаларды ойлап кетуіңіз де ықтимал.  Немесе кейбір жұмыстағы ауыртпалықтың салдарынан «қатты ұйқы қысса», одан кейін төсегіңізге жатып демалайын десеңіз ол арманыңыз орындаймай-ақ қояды, қырсыққанда, төсегіңіз ыңғайсыз болып көрінеді, кейде әртүрлі шуылдаған дыбыстар жүйкеңізге тиіп, содан  ұйықтауға деген ниет біржола жоғалады. Осындай проблемалар адамдардың 30-45% -ында жиі кездеседі және олардың жартысы созылмалы болып келеді.','Әрине, әрқайсымыз өмірде кемінде бір рет болсын ұйқысыздықтан зардап шегеміз. Мұндай жағдай емтихан алдында  немесе маңызды кездесулердің алдында орын алуы мүмкін, ол кезде сіз ұйықтауға ерте жатып, жақсы тұруға ниеттенесіз. Бірақ оның орнына бірнеше сағат бойы ұйықтай алмай, ары-бері аунақшақтап алдағы оқиғаларға байланысты түрлі нұсқаларды ойлап кетуіңіз де ықтимал.  Немесе кейбір жұмыстағы ауыртпалықтың салдарынан «қатты ұйқы қысса», одан кейін төсегіңізге жатып демалайын десеңіз ол арманыңыз орындаймай-ақ қояды, қырсыққанда, төсегіңіз ыңғайсыз болып көрінеді, кейде әртүрлі шуылдаған дыбыстар жүйкеңізге тиіп, содан  ұйықтауға деген ниет біржола жоғалады. Осындай проблемалар адамдардың 30-45% -ында жиі кездеседі және олардың жартысы созылмалы болып келеді.\r\n\r\n===Ұйқысыздықтың үш кезеңі бар.===\r\n\r\n• Біріншісі – ұйықтар алдындағы қиындық.  Содан адамда бірте-бірте бүтіндей бір «ұйқының ауытқуы » секілді әдет қалыптасады, немесе «төсектен қашқақтау» дегендей, не болмаса түсініксіз бір  ұйқының келмеуіне байланысты үрейлі жайттар пайда болуы мүмкін. \r\n•  Ұйқы бұзылуының екінші кезеңі  (интерсомникалық бұзылыстар) түнгі түрлі жайсыздықтан оянып кету болып табылады. Ол кезде адам, дауыстан немесе ауыр ұйқыдан, шытырман түстерден, ауру сезімінен, тыныс алудың бұзылуынан, шалт қимылдың себептерінен оянып кетіп ұзақ уақыт ұйықтай алмай жатады.  \r\n• Үшінші кезең  (постомникалық бұзылыстар). Үшінші кезеңде адамның таңда тұруының қиынығын атап өтсек болады, ұйқы қанбай, жұмысқа деген құлшыныс төмендеп, бір түсініксіз басылып тұрғандай сезімдер билеп алады.\r\n\r\nСондай-ақ, адамдар «түнде көз ілмедім» деп, шағымданып жатады, бірақ дәрігер оларды тексере  келе  олардың тәулігіне кем дегенде 5 сағат ұйықтайтыны анықталады. Бұл жағдай ұйқының бұзылуы деп аталады (ұйқының агоносиясы).\r\n\r\n\'\'__Емдеу__\'\'.  Егер де, сізде ұйқысыздық болса, онда мәселені толықтай  шешуге болады -  ол үшін бар болғаны дұрыс жатып, ұйықтауды үйреніңіз! Өзіңіздің жұмыс кестеңізді және тынығу уақытыңызды реттеп көріңіз,  жатар алдында жылы, жайлы ванна қабылдап, қажет болып жатса, аутотренинг курсына қатысып көруге де болады.\r\n\r\nҰйқысыздықтың салдарынан шаршау, күйзелісстер туындаған жағдайда ұйықтататын дәріблерді пайдалануға болады, бірақ есіңізде болсын, біріншіден, сіз осы препаратты қабылдауға қатысты ережелерді қатаң ұстануға тиіссіз және екіншіден, кез-келген ұйқы шақыратын дәрілерді қолданудың ұзақтығы 10 -14 күн. Дәрілердің қолдану ұзақтығы дұрыс болса, оған  тәуелділіктің артуы мен әдеттеніп қалу жағдайлары қалыптаспайды және дәріден бас тарту керек проблемалары алдыңыздан кесе көлденең тұрмайды. Бұл қағиданы сақтау өте қиын, себебі көптеген адамдар ұйқының бұзылуын өз күшімен жеңуге емес, оңай жолмен дәрі қолдана салып жеңіге тырысады.\r\n\r\nЕгер сіз қабылдаған барлық шаралардан кейін, сіз әлі де ұйқысыздықтардан зардап шегіп жүрсеңіз, онда сіз сомнолог дәрігерге жүгінуіңіз керек. Неврологтың да қосымша тексеруін қажет етуіңіз мүмкін. Ұйқысыздықты емдеу үшін физиотерапия, фототерапия, акупунктура және психотерапия қолданылады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nұйқысыздық;  \r\nкүйзеліс; \r\nұйқы шақыратын дәрілер; \r\nұйқысыздықты емдеу\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(765,'','Бактериялық инфекция ','','','kz','s','',0,'',1614,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235040,1574771040,1543235098,'__Бактериялық инфекция__ – бұл бактериялардан туындайтын инфекция. Өз кезегінде ол қарапайым тері жұқпаларынан бастап оба сияқты күрделі ауруларға дейін кең таралған жұқпалы ауруларды қамтиды. ','__Бактериялық инфекция__ – бұл бактериялардан туындайтын инфекция. Өз кезегінде ол қарапайым тері жұқпаларынан бастап оба сияқты күрделі ауруларға дейін кең таралған жұқпалы ауруларды қамтиды. Бактериялық инфекцияға пневмония,менингит,бүйректің және қуықтың қабынулары,сонымен қатар сифилис,гонорея сияқты тері-венерологиялық аурулары жатады.\r\n\r\nИнфекциялар бактериялардан бөлек вирустардан да туындауы мүмкін. Вирус арқылы дамыған инфекциядан қарағанда бактерия арқылы дамыған инфекцияны антибиотиктерді қолдану арқылы емдеуге болады. Бактерия мен шақырылған инфекция вирусты инфекцияның жалғасы болуы немесе өзі жеке дамуы мүмкін.\r\n\r\nӘдетте вирусты инфекция бактериялық инфекциямен асқынады. Вирусты инфекция ауыр формада қалыптасып немесе инфекция 10 күннен астам ұзаққа созылса – бұл жағдай бактериялық инфекциялардың қосылуын білдіреді.\r\n\r\nБактериальды инфекцияның \'\'__симптомдары__\'\' 3 түрлі механизм бойынша көрініс береді.\r\n\r\n1.	Экзотоксиннің өндірілуіне байланысты - бактериялармен бөлінетін химиялық заттар (мысалы, ботулизм ауруы кезіндегі ботулин таяқшалары өндіреді).\r\n2.	Эндотоксиннің өндірілуіне байланысты - бактериялар жойылған кезде босатылатын химиялық заттар (мысалы, сүзекті сальмонелла тудыратын сүзек кезінде).\r\n3.	Бактерияларға жоғары сезімталдықтың дамуы (мысалы, туберкулез кезінде, туберкулездің микробактерияларына қатысты жоғары сезімталдықтың дамыған кезінде).\r\n\r\nЕгер бактериялық инфекциядан уақытылы емделмесе, онда ол қанағымға таралады. Аталмыш жағдай бактериемия деп аталады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nбактериаялық инфекция\r\nбактериялар\r\nтуберкулез\r\nпневмония\r\nбактериялық менингит\r\n','admin',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(766,'','Афтозды стоматит ','','','kz','s','',0,'',1398,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235100,1574771100,1543235162,'__Афтозды стоматит__ – ауыз қуысында ақ-қызыл түсті дөңгелек дақтардың пайда болуын айтады. Мөлшері 1-2 мм-ден басталып 1 см-ге дейін жетеді.Көбінесе афтозды жаралар тілде, ұрттың және еріннің ішкі бетінде, таңдайда пайда болады.Герпес вирустарынан айырмашылығы бұлар жұқпалы емес.\r\n\r\nАфтозды стоматиттер әр түрлі жастағы әйел адамдар да көбірек кездеседі.Жараның пайда болу себептері толыққанды белгілі емес, бірақ ауыз қуысына инфекцияның түсуі, күйзеліс, тұқым қуалау және әйелдік гормондар әсерінен пайда болуы мүмкін. Жара қалыпты жағдайда 7-10 күн ішінде жазылады, егер жараның мөлшері 1 см-ден үлкен болатын болса, онда жазылуы 2-4 аптаға дейін ұзаруы мүмкін.\r\n','\'\'__Бұл не?__\'\' __Афтозды стоматит__ – ауыз қуысында ақ-қызыл түсті дөңгелек дақтардың пайда болуын айтады. Мөлшері 1-2 мм-ден басталып 1 см-ге дейін жетеді.Көбінесе афтозды жаралар тілде, ұрттың және еріннің ішкі бетінде, таңдайда пайда болады.Герпес вирустарынан айырмашылығы бұлар жұқпалы емес.\r\n\r\nАфтозды стоматиттер әр түрлі жастағы әйел адамдар да көбірек кездеседі.Жараның пайда болу себептері толыққанды белгілі емес, бірақ ауыз қуысына инфекцияның түсуі, күйзеліс, тұқым қуалау және әйелдік гормондар әсерінен пайда болуы мүмкін. Жара қалыпты жағдайда 7-10 күн ішінде жазылады, егер жараның мөлшері 1 см-ден үлкен болатын болса, онда жазылуы 2-4 аптаға дейін ұзаруы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу__. Афтозды стоматиттің арнайы емі жоқ, алайда үй жағдайында жағымсыз әсерді жою үшін ауыз қуысын ащы және ыстық тағамдардан сақтау керек.Ауырсынуды төмендету үшін ауыз қуысын антибактериальды ауыз шайғыштар мен немесе әлсіз тұзды сумен шаю керек. Кейде жергілікті ауырсыну басатын жақпа майлар қолданылады.\r\n\r\nАфтозды стоматиттер көбірек қайталанатын болса,онда вирусқа қарсы препараттар және жергілікті кортикостероидтар қолданылады.\r\n\r\n \r\n\'\'Тамақтағы проблемалар (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\'\'Ауыз қуысындағы проблемалар (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\'\'Балалардың тамақтарындағы проблемалар \'\'\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nафтозды стоматит\r\nжара\r\nауыз қуысындағы жара\r\nафтозды стоматиттің емі\r\nкортикостероидттар \r\n\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(767,'','Атопиялық дерматит ','','','kz','s','',0,'',3145,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235160,1574771160,1543235230,'__Атопиялық дерматит__ – теріге бөртпелер шығып және оның қышуымен сипатталатын терінің жұқпалы емес ауруы.','__Атопиялық дерматит__ – теріге бөртпелер шығып және оның қышуымен сипатталатын терінің жұқпалы емес ауруы.\r\n\r\nАтопиялық дерматит тұқым қуалайтын ауру.Егер ата-анасының немесе жақын туыстарының біреуінде атопиялық дерматит,демікпе немесе аллергиялық ринит болса, онда балада осы аурудың пайда болуы 50% құрайды. Сонымен қатар, атопиялық дерматитпен ауыратын туысқандарының 30% аллергияның көріністері көрінбеуі мүмкін. \r\nАтопиялық дерматитпен ауыратын балалардың 60-70% осы аурумен бірге өсетіні белгілі. Бұл олардың 15-18 жас шамасында аурудың симптомдары өздігінен кетеді дегенді білдіреді.\r\n\r\nАтопиялық дерматит көп себептерден болатын ауру.Аурудың пайда болуына және ауырлық дәрежесіне адамның ішкі және сыртқы жағдайлары әсер етеді.\r\n\r\nАтопиялық дерматиттің дамуына алып келетін негізгі қауіп фактордарына мыналар жатады.\r\n\r\n•	Жақын туысқандар арасында аурудың болуы.\r\n•	Жүктілік кезінде анасының дұрыс тамақтанбауы және баласын емшек сүтімен ретті емізбеу.\r\n•	Жүктілік немесе емшек сүтімен емізу кезендерінде анасының зиянды әдеттерге жақын болуы (темекі тарту, ішімдік ішу).\r\n•	Баласын ерте жасанды тамақтандыру және дұрыс тәртіпте тамақтандырмау (емшек сүтін кейінірек беру).\r\n•	Күн тәртібін сақтамау және тері күтімінің нашар болуы.\r\n•	Вакциналарды алу реттілігін бұзу.\r\n•	Қолайсыз ауа-райының әсері.\r\n•	Өмір сүруге қолайсыз жағдайлар (экологияның және тұрмыс жағдайының нашар болуы).\r\n•	Жүктілік немесе емшек сүтімен емізу кезендерінде анасының антибактериальды дәрілерді қабылдауы.\r\n•	Туа біткен асқазан-ішек жолдарының ауруларының болуы (энзимопатия, дисбактериоз).\r\n\r\nАтопиялық дерматит алғаш рет баланың – нәресте, жасөспірім және ересек кездерінде ауыр ағымда көрініс береді.\r\n\r\nДиатез (атопиялық немесе экссудативті диатез) деп – емшек сүтіндегі балалардағы атопиялық дерматитті атайды.50% жағдайда ерте нәрестелік кезеңде көрініс береді.\r\n\r\nЕресектерде ұзақ уақыт бойы атопиялық дерматитті – нейродермит деп атады, ал бұл атау аурудың дамуына жүйке жүйесінің бар екендігін көрсетеді.\r\n\r\nАтопиялық экзема – аурудың екінші аты. Экзема туралы айтатын болсақ, қазіргі кезде тері қабынуларының түрлі белгілері (ісіну, қызару,дымқылдану) осы ауруға жатады.\r\n\r\nАтопиялық дерматит жыл маусымдарына тәуелді: қыста – аурудың күшеюі және қайталануы болса, жазда – атолық немесе жартылай ауру басылады. Аурудың дамуына азық-түліктерден (цитрусты жемістер,тәттілер,ащы тағамдар,алкогольді ішімдіктер),дәрілерден (антибиотиктер, витаминдер, сульфаниламидтер, пиразолон туындылары) және басқа да факторлар әсер етеді.\r\n\r\nАтопиялық дерматит кезінде аллергендер мыналар:\r\n\r\n•	Үй жануарларының жүні\r\n•	Аквариум балықтарына арналған құрғақ тағам\r\n•	Матрас және жастықтардағы қауырсындар\r\n•	Өсімдіктер тозаңы\r\n•	Косметика және хош иісті заттар\r\n•	Азық түліктер (бал,цитрусты жемістер,жаңғақтар,шоколадтар,құрамында бояғыштар мен консерванттары бар өнімдер)\r\n\r\nАтопиялық дерматит кезінде толық комплексті ем қабылдайды,оған тағам режимін сақтау және аурудың дамуына алып келетін алллерген мен қарым катынаста болмау негіз болып табылады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nаллергиялық дерматит\r\nаллергия\r\nдиатез\r\nбөртпе\r\nтерінің қышуы\r\nэкзема\r\nэксудативті диатез','admin',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(768,'','Атеросклероз ','','','kz','s','',0,'',3946,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235220,1574771220,1543235336,'__Атеросклероз__ -  бұл артерияның ішкі қабатында холестериннің қалдықтарынан құралған түйіндердің тұрып қалуынан пайда болатын артерияның созылмалы ауруы болып табылады. Біраз уақыт өткеннен кейін сол түйін маңында дәнекер тін өсіп (склероз) және кальцийдің сіңбеленуінен тамыр қуысының толық бітелуі жүреді, ал бұл өз кезегінде осы артериямен қанданып тұрған мүшенің қан айналым жеткіліксіздігіне әкеледі.Осы қан айналым жеткіліксіздігі ұзақ уақытқа созылатын болса, мүшеде гангрена,некроз дамуы мүмкін.','__Атеросклероз__ -  бұл артерияның ішкі қабатында холестериннің қалдықтарынан құралған түйіндердің тұрып қалуынан пайда болатын артерияның созылмалы ауруы болып табылады. Біраз уақыт өткеннен кейін сол түйін маңында дәнекер тін өсіп (склероз) және кальцийдің сіңбеленуінен тамыр қуысының толық бітелуі жүреді, ал бұл өз кезегінде осы артериямен қанданып тұрған мүшенің қан айналым жеткіліксіздігіне әкеледі.Осы қан айналым жеткіліксіздігі ұзақ уақытқа созылатын болса, мүшеде гангрена,некроз дамуы мүмкін.\r\n\r\nАтеросклероз ерлерде 50-60 жас шамасында, әйелдерде 60 жастан жоғары мерзімде көбірек кездеседі.\r\n\r\nАтеросклероз дамуына алып келетін __қауіп факторлары__.\r\n\r\nЖүре пайда болған қауіп факторлары мыналар:\r\n\r\n•	Темекі тарту\r\n•	Артық салмақ\r\n•	Қандағы холестериннің жоғарғы дәрежесі\r\n•	Қан қысымының жоғары болуы\r\n•	Күйзеліс\r\n•	Аз қимылдау\r\n\r\n__Емдеу__. Атеросклерозды толық емдеу қиынға соғады. Барлығын бірден емдейтін препараттар әлі күнге дейін табылмады, сондықтан атеросклерозбен ауыратын науқастар өмір бойына ем қабылдайды.\r\n\r\nБүгінгі таңда аурудың әсерін төмендетудің бірнеше жолдары бар:\r\n\r\n•	Ағзамызға холестериннің түсуін төмендету\r\n•	Мүшелер мен тіндерде холестерин синтезін төмендету\r\n•	Холестерин және оның өнімдерін ағзадан шығаруды жоғарлату\r\n•	Липидтердің тотығуын азайту\r\n•	Менопауза кезеңіндегі әйелдерге эстроген алмастырушы терапияны қолдану\r\n•	Инфекциянның алдын алу\r\n\r\nАғзаға холестрин деңгейін аз түсіру үшін құрамында май және холестерин деңгейі жоғары тағамдарды қолданбай диета ұстау керек.Осындай диетаны тек ем үшін ғана емес профилактика мақсатында да қолданған жөн.\r\n\r\nДәрі-дәрмекпен емдеуді бастамас бұрын науқастың биохимиялық қан анализіндегі липид деңгейіне қараймыз.\r\n\r\nҚазіргі таңда атеросклерозды емдеуда қолданылатын дәрілерді төрт топқа бөлеміз.\r\n\r\n1.__Никотин қышқылының препараттары__.Осы препарттардың артықшылығы-төмен баға болып табылады.Алайда бұл дәрілермен қажетті нәтижеге жету үшін үлкен дозада күніне 1,5-3г деңгейінде қолдану керек,ал дәріханаларда болса 1 таблеткада 0,05г никотин қышқылынан тұратын 30-60 таблеткалық препарттар ғана сатылады.Бұл препараттарды қабылдау кезінде дене қызуының жоғарлауы,бас ауру және іш аймағында ауырсыну болуы мүмкін.Никотин қышқылының препараттарын аш қарынға және ыстық шай немесе кофемен қабылдауға болмайды. Никотин қышқылы холестерин және триглицеридтер деңгейін төмендетеді,жоғарғы тығыздықты липопротеин деңгейін жоғарлатады.Бірақ бұл дәрілер бауыр ауруы бар науқастарға қолданылмайды,себебі бауырда майдың жиналуына алып келуі мүмкін.\r\n\r\n2.__Фибраттар__.Бұл топтың препараттарына гевилан, атромид, мисклерон жатады.Олар майдың сіңірілуін төмендетеді.Жанама әсерлері өтте тастың пайда болуына және бауыр қызметінің бұзылуына алып келеді.\r\n\r\n3.__Өт қышқылының секвестранттары__.Бұл препараттар өт қыщқылымен байланысып оны ағзадан шығарады, осыдан кейін холестерин және майлардың сіңуі болмайды.Осындай препараттарға холестид және холестирамин жатады.Осы дәрілердің дәмі жағымсыз, сондықтан оларды шырын немесе сорпамен ішу ұсынылады.Өт қышқылының секвестранттарын қолдану кезінде науқаста іш қату, метеоризм және басқа да асқазан ішек жолдарының бұзылыстары болуы мұмкін.Сонымен қатар өт қышқылының секвестранттары басқа препараттардың сіңуіне кедергі келтіруі мүмкін, сондықтан басқа дәрілерді бұл дәрілерді қабылдамай тұрып 1 сағат бұрын немесе қабылдағаннан кейін 4 сағат кейін ғана қолданған жөн.\r\n\r\n4.__Статиндер тобы__ холестерин деңгейін өте қатты төмендететін препараттар болып табылады.Бұл препараттар холестриннің адам ағзасында түзілуін төмендетеді.Статиндерді саңырауқұлақтардан(зокор, мевакор, правахол) алады немесе синтетикалық жолмен (лескол) өндіреді. Жанама әсері бауыр қызметін бұзады.\r\n\r\nНауқас қолданып жатқан дәрілердің тиімділігі жоғары болсын десе онда ол дәрігер айтқан ұсыныстарды есінде сақтау керек.Оларға дұрыс тамақтану және салауатты өмір салты ұстану жатады.Ал аурудың хирургиялық емі оның асқынуларын алдын алады.','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(769,'','Аспирин және Рей синдромы ','','','kz','s','',0,'',1139,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235340,1574771340,1543235402,'__ Рей синдромы__ – 5 жасқа дейінгі балалардың бауырлаpында май тінінің жиналып қалуы мен мидың ісінуімен жүретін өте сирек кездесетін бұзылыс. Бұл синдром тұмау және желшешек сияқты вирустық инфекцияны өткергеннен кейін пайда болады. Шамасы, аспиринді қабылдау осы синдромның болуын едәуір арттырады, сондықтан \'\'__20 жасқа дейінгі жастарға инфекция кезінде аспирин қолданбау керек__\'\'. Тек қана дәрігер рұқсатымен ғана қабылдағаны дұрыс болады.','\'\'__Бұл не?__\'\' __ Рей синдромы__ – 5 жасқа дейінгі балалардың бауырларында май тінінің жиналып қалуы мен мидың ісінуімен жүретін өте сирек кездесетін бұзылыс. Бұл синдром тұмау және желшешек сияқты вирустық инфекцияны өткергеннен кейін пайда болады. Шамасы, аспиринді қабылдау осы синдромның болуын едәуір арттырады, сондықтан \'\'__20 жасқа дейінгі жастарға инфекция кезінде аспирин қолданбау керек__\'\'. Тек қана дәрігер рұқсатымен ғана қабылдағаны дұрыс болады.\r\n\r\nРей синдромының \'\'__себебі__\'\' әлі белгісіз, бірақ ол мидағы зат алмасуға қатысатын митохондрий жасушасын вируспен зақымдау арқылы болады деп есептеледі. Рей синдромының белгілеріне құсу, әлсіздік, ұйқышылдық, есте сақтаудың жоғалуы,естің адасуы және комаға түсу жатады.\r\n\r\n\'\'__Емдеу.__\'\' Емдеуге арналған нақты хаттамалар болмағанмен, бұл жағдайда антибиотиктерді, инсулинді, кортикостероидтарды, глюкозаны, зәр айдағыш дәрілерді және т.б қолданады. 70% науқастарда жағдайы қалпына келеді, кейбіреулерінде мидың зақымдалуы өмір бойына қалады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nРей синдромы\r\nаспирин\r\nбалалар\r\nмидың ісінуі\r\nРей синдромын емдеу\r\nантибиотиктер\r\nкортикостероидтар\r\nинсулин','admin',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(770,'','Аспергиллез','','','kz','s','',0,'',1201,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235400,1574771400,1543235475,'__Аспергиллез__ – саңырауқұлaқтық инфекциялық ауру, әсіресе теріні зақымдайды, сондай-ақ, құлaқты, мұрын құысын және иммун жүйесі әлсіреген адамдардың өкпeсіне зардабын тигізеді. ','__Аспергиллез__ – саңырауқұлақтық инфекциялық ауру, әсіресе теріні зақымдайды, сондай-ақ, құлақты, мұрын құысын және иммун жүйесі әлсіреген адамдардың өкпесіне зардабын тигізеді. \r\n\r\nБронхөкпелік аспергиллез бастапқыда бронхит немесе трахеобронхит симптомдарымен білінуі мүмкін. Ауру ағымы созылмалы болып келеді, науқастар көбінесе жалпы әсіздігі, көк түсті қақырық бөлініп жөтелетіні, кейде қан аралас жолақтар шығатыны жайында айтып жатады.\r\n\r\nЛОР-мүшелерінің аспергиллезі сыртқы және ортаңғы отиттің дамуымен,мұрын қуысының шырышты қабаты және көмей қосалқыларының зақымдалуымен сипатталды.Сонымен қатар терінің және тырнақтың аспергиллезі пайда болады.\r\n\r\nИммундық жүйесінде ақауы бар (АИТВ жұқтырғандар) немесе иммундық жүйені басатын дәрілерді (иммунодепресанттар, ісікке қарсы химиотерапия ) қабылдап жүрген науқастарда аспергиллез ауыр ағымда өтеді.\r\n\r\nЕмдеу. Терінің зақымдалуы немесе шырышты қабаттың аспергиллезі кезінде науқас жергілікті қабынуға қарсы және антимикотикалық препараттарды қабылдайды.Ал өкпелік және жайылған аспергиллездер ауруханада жатқызылып емделеді.\r\n \r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nаспергиллез\r\nсаңырауқұлақтар\r\nзақымдалған тері\r\nинфекция\r\nаспергиллездің емі\r\nАИТВ жұқтырғандар','admin',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(771,'','Инфекциялық артрит','','','kz','s','',0,'',1508,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543235460,1574771460,1543235534,'__Инфекциялық артрит (син. іріңді артрит,септикалық артрит)__ – бір немесе бірнеше буынның ауыр түрде қабынуы. Егер оны тез арада емдемесе буынның қайтымсыз бұзылыстарына алып келуі мүмкін.','__Инфекциялық артрит (син. іріңді артрит,септикалық артрит)__ – бір немесе бірнеше буынның ауыр түрде қабынуы. Егер оны тез арада емдемесе буынның қайтымсыз бұзылыстарына алып келуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Себебі.__\'\' Инфекциялық артрит әр түрлі микроағзалардан туындайды. Бұл буынның саңырауқұлақты инфекциясы немесе вирустық, не болмаса бактериялық болуы мүмкін. Әдетте, буында пайда болатын инфекциялар жарақаттанған кезде немесе хирургиляқ операциялар жасалғанда ағзаның басқа бөліктерінен қантамырлар жүйесі арқылы  келіп түсуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Симптомдары.__\'\' Инфекциялық артриттің симтомдары қызару, ісіну, басқан кезде ауру сезімдерімен білінеді, барлық инфекциялық аурулардың симптомдары  секілді – дене қызуы көтеріледі, терлейді, бүкіл дененің ауырсынуы  байқалады. Активті және пассивті қимылдағанда науқас ауырсынуды сезеді. Көбінесе тізе, иық, мықын аралық және ұсақ буындардан білезік,табан буындары зақымдалады. Нашақорларда ерекшелігі сегізкөз-мықын буындарының зақымдалуы болады.\r\n\r\n\'\'__Емдеу.__\'\'  Емдеу шарасы тек ауруханада жүргізіледі. Ең алдымен режим қойылады. Қысқа мезімге зақымдалған аймақта қимылды шектеу үшін (иммобилизация) шина тағылады; ауру синдромдары басылғанша буындарды пассивті түрде қозғау керек, одан кейін активті қозғалыстарды жалғастыра беруге болады. Ақуыз бен витаминге бай диета тағайындалады. Инфекцияның түріне байланысты антибиотиктер қарастырылған.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nартрит\r\nинфекциялық артрит\r\nартриттің емі\r\nиммобилизация\r\nантибиотиктер\r\nбуындардағы ауырсыну\r\n\r\n','admin',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(772,'','Пресбиопия (егде жастағы адамдардағы алыстан көргіштік)','','','kz','s','',0,'',3135,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543307700,1574843700,1543309882,'Пресбиопия (егде жастағы адамдардағы алыстан көргіштік) – бұл адам ағзасындағы жас өзгерістеріне байланысты көздің көру қабілетінің нашарлауының табиғи процесі.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат __\r\nПресбиопия (егде жастағы адамдардағы алыстан көргіштік) – бұл адам ағзасындағы жас өзгерістеріне байланысты көздің көру қабілетінің нашарлауының табиғи процесі.\r\n   {img type=\"fileId\" fileId=\"480\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"479\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nКөздің қасаң қабығы мен көзбұршағы көру қабілетін айқындау процессіне қатысады. Рефракция - көздің жарықты сындыру қабілеті. Ал аномальді рефракция - көздің пішіні өзгеріп, сол жағдайдың салдарынан  адам қараған нысанасын дәл анықтай алмауынан туындайтын мәселе. Рефракцияның себебіне көз алмасының пішіні (ұзын немесе қысқа), қасаң қабықтың пішінінің өзгеруі немесе жас өзгерістеріне байланысты көз бұршағының эластикалығының өзгеруі және назар аударуға жауап беретін кірпікті бұлшықеттердің әлсіреуі жатады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nАғза қартайған сайын көздің жанары өзгерістерге ұшырайды: ол қалыңданады және өзінің эластикалық қасиетін жоғалтады. Көзбұршақтың эластикалық қабілеті кескінге назар аударуды қамтамасыз етеді. Бұл мүмкіндіктің жоғалуынан көру қабілеті нашарлайды, нәтижесінде (қырақтық) – пресбиопия  пайда болады.\r\nӘдетте мұндай жағдай 45 жастан кейін орын алады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Жақын объектілерді көруде және ұсақ жазуларды оқу кезінде көру қабілетінің төмендеуі білінеді\r\n•	Әлсіз жарықтандыру кезінде көру қабілетінің төмендейді\r\n•	Көзге артық күш түседі\r\n•	Бас ауырады.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nКөз дәрігері көруді және рефракцияны (көздің жарықты сындыру қабілеті) тексеру кезінде пресбиопияны анықтайды.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nКөздің көру қабілетінің бұзылу дәрежесіне қарай сізге көзілдірік тағу қажет болуы мүмкін. Қазіргі таңда көруді түзету үшін бірқатар хирургиялық және лазерлік әдістер жетілдіре түсті. Дәрігер егер көру қабілетіңізді түзетуге көмектесетін болса және асқынуға жол ашпаса операция жасауға кеңес береді.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКөру қабілетін көзілдірік немесе линза көмегімен түзетуге болады.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nЕгер көру қабілеті түзетілмесе, көру қабілетінің әлсіздігі күшейіп, көлік жүргізу, оқу, жұмыс және басқа да күнделікті жағдайлар кезінде қиындықтар туындайды.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nКөру қабілетіңіздің нашарлағанын сезінген сәтте офтальмологқа (көз дәрігеріне) тексеріліңіз.\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nПресбиопияның алдын алу шаралары болмайды.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nКөру қабілетінің бұзылуы\r\nКөзбұршақ                                                                                                                         \r\nАлыстан көргіштік, қырақтық\r\nкөзілдірік\r\nкөру фокусі\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(773,'','Жедел ревматиялық қызба','','','kz','s','',0,'',3562,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543310100,1574846100,1543310234,'__Жедел ревматиялық қызба__ – бұл қабынбалы ауру. Ол А тобындағы стрептококктық бактериялар (жіті фарингит немесе скарлатина) тудыратын инфекцияның нәтижесінде дамиды.','__Жедел ревматиялық қызба__ – бұл қабынбалы ауру. Ол А тобындағы стрептококктық бактериялар (жіті фарингит немесе скарлатина) тудыратын инфекцияның нәтижесінде дамиды. Ауру жүрекке, буынға, теріге және миға әсер етуі мүмкін.\r\n \r\n__Себептері__\r\nРевматиялық қызба жүрек қақпақшаларының зақымдануына себеп болатын, бүкіл әлем бойынша кең таралған ауру. Ревматиялық жедел қызба эпидемиялық таралмалы  індет болып табылады.\r\nАуруға шалдығатын адамдардың басым бөлігі 5-15 жас аралығындағы балалар  және бұл індет ангина немесе скарлатинадан кейін шамамен 14-28 күн өткеннен кейін байқалады.\r\n \r\n__Ауру симптомдары:__\r\n•	Асқазандағы ауыру сезімі\r\n•	Қызба\r\n•	Симптомы білінбейтін немесе ентігу мен көкірек қуысында ауыру сезімі байқалатын жүректегі қындықтар\r\n•	Буындардығы ауыру сезімі, артрит (көбіне тізе, шынтақ, тобық және білектерде)\r\n•	Буындардың ісінуі, қызаруы және қызуы\r\n•	Мұрыннан қан кету\r\n•	Терідегі түйіншелер\r\n•	Терідегі бөртпелер (ревматоидты эритема)\r\n•	Кеудеде және қол немесе аяқтың жоғарғы бөлігіндегі терілік бөртпелер\r\n•	Сақина тәріздес немесе жылан тәріздес бөртпе\r\n•	Сиденгама ауруы (эмоциялық тұрақсыздық, бұлшықет әлсіздігі және үйлесімсіз шапшаң қозғалыстар (көбіне бет, қол-аяқты зақымдайтын).\r\n \r\n__Диагностикасы мен талдаулары__\r\nДәрігер диагностикалау үшін пациенттің тамыр соғысын, жүрек соғу ырғағын, терісін және буындарын қарап тексереді.\r\nТалдауларға мыналар жатады:\r\n•	Стрептококктік инфекцияны анықтау үшін қан талдамасын алу\r\n•	Жалпы қан талдамасын алу\r\n•	Электрокардиограмма\r\n•	Эритроциттердің тұну жылдамдығы (ЭТЖ) тексеру\r\nНауқаста ревматикалық жедел қызбаның барын көрсететін негізгі және қосымша көрсеткіштер болады.\r\nНегізгі көрсеткіштерге жатады:\r\n•	Бірнеше үлкен буындардың артриті (полиартрит)\r\n•	Жүректің қабынуы\r\n•	Тері астындағы түйіндер\r\n•	Өткір, тырыспалы қозғалыстар\r\n•	Терідегі бөртпелер\r\nАурудың қосымша симптомдары:\r\n•	Қызу\r\n•	Эритроциттердің тұну жылдамдығының жоғарылауы\r\n•	Буындардағы ауырсыну\r\n•	ЭКГ-ның ауытқымалы көрсеткіштері\r\nЖоғарыда көрсетілген симптомдардың кемінде екеуі болса ревматикалық қызбаның диагнозы қойылады.\r\n \r\n__Емдеу__\r\nЖедел ревматиялық қызбада науқастарға антибиотиктер тағайындалады. Аспирин немесе кортикостероид сияқты қабынуға қарсы препараттар қабыну деңгейін төмендетеді, сондай-ақ ауруды бақылауға көмектеседі.\r\nЖедел фарингиттің қайталануын болдырмау үшін пациент ұзақ уақыт бойы антибиотиктердің аз дозасын қабылдауы керек.\r\n \r\n__Аурудың ағымы__\r\nЕгер ауру қайтадан пайда болса, дәрігер ауру алғаш анықталғаннан кейін 3-5 жыл ішінде антибиотиктердің аз-аздан дозасын тағайындай алады. Жедел ревматикалық қызба жүрек қақпақшаларын зақымдаған жағдайда, жүрек қызметінде ауыр асқынулар пайда болуы мүмкін.\r\n \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Аритмия\r\n•	Жүрек қақпақшаларының зақымдануы\r\n•	Эндокардит\r\n•	Жүректің тоқтауы\r\n•	Перикардит\r\n•	Ревматикалық хорея\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nРевматиялық қызбаның симптомдары пайда болса, өз дәрігеріңізге хабарласыңыз. Ұқсас белгілері бар бірнеше басқа да аурулар болғандықтан, тиісті дәрігерлік диагностикадан өту қажет болады.\r\nЕгер сізде жедел фарингиттің симптомдары пайда болса, міндетті түрде бұл жайлы өз дәрігеріңізге хабарлаңыз. Егер сізде осы ауру анықталатын болса, онда ревматиялық қызбаның пайда болу қаупін азайту үшін арнайы емдеу қажет болады.\r\n__Алдын алу__ \r\nРевматиялық қызбаның алдын алудың ең маңызды жолы – ангина мен скарлатинаның уақтылы емі.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжедел ревматиялық қызба\r\nЖРҚ\r\nаритмия\r\nжүректің тоқтауы\r\nРевматизм\r\nэндокардит\r\nперикардит\r\nжүрек қақпақшаларының зақымдануы\r\nревматиялық хорея\r\n','admin',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(774,'','Периодонтит','','','kz','s','',0,'',5174,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543310280,1574846280,1543310864,'Периодонтит  – деп, тісті ұстап тұратын байламдардың қабынып, індет жұқтыруын айтады.\r\nҚызыл иектің ауытқымалы ұлғаюы, томпаюы немесе ісінуі аурудың симптомдары болуы мүмін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nПериодонтит  – деп, тісті ұстап тұратын байламдардың қабынып, індет жұқтыруын айтады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"481\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nҚызыл иектің ауытқымалы ұлғаюы, томпаюы немесе ісінуі аурудың симптомдары болуы мүмін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nПериодонтит қызыл иектің инфекциясын немесе қабынуын (гингивит) уақытылы емдемесе, не болмаса, мүлдем ем жүргезбеген кезде туындайды. Қызыл иектен пайда болған  инфекция мен қабыну тістерді ұстап тұратын байламдар мен сүйектерге таралады. Байламдар босағандықтан тістер босап, түсе бастайды. Ересектердегі тістің жиі түсуі осы периодонтиттің салдарынан. Бұл ауру балаларда сирек кездескенмен,  жасөспірімдерде жиі ұшырасады.\r\nТістің негізінде тіс қағы мен тіс тастары жиналады. Қабынудың салдарынан қызыл иекпен тістердің арасында қызыл иек қалтасы түзіледі, оған тіс қағы мен тіс тастары жиналады. Қызыл иек қалтасында жұмсақ тіндер ісінеді.  Қабынудың одан әрі дамуы тістің айналасындағы тіндер мен сүйектерге зиян келтіреді. Қызыл иек қағында бактерия бар болғандықтан, тіс абсцессінің жұғуы және дамуы мүмкін, нәтижесінде сүйектің жойылу жылдамдығы арта түседі.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Тыныс алған кезде жағымсыз иіс шығады;\r\n•	Қызыл иек ашық қызыл немесе қызыл-күлгін түске енеді;\r\n•	Қызыл иек жылтырай түседі;\r\n•	Қызыл иек қанағыш келеді (тісті тазалаған кезде тіс щеткасында қанның пайда болуы)\r\n•	Қызыл иекті қолмен ұстаса тітіркендіреді, бірақ ауырсынбайды;\r\n•	Тістердің түсуі кездеседі;\r\n•	Қызыл иектің томпаюы байқалады.\r\nЕскерту: ерте симптомдары гингивитке ұқсайды.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nТіс дәрігері ауыз қуысын және тістерді қарап тексергенде, қызыл иек жұмсақ, ісінген, қызыл-күлгін болады. Тістің негізінде тіс қағы мен тіс тасы және ұлғайған қызыл иек қалталары анықталуы мүмкін. Тістің абсцессі болмаған кезде, қызыл иек ауырсынбайды немесе әлсіз сезімтал болады. Сондай-ақ, тістердің қызыл иектен ажырауы немесе тістердің  түсуі анықталуы мүмкін.\r\nСтоматологиялық рентгенологиялық зерттеу арқылы, сүйекті ұстап тұратын құрылымдардың жойылғанын және қызыл иектің астында тіс қағының жиналғанын анықтауы мүмкін.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеудің мақсаты – қабынудың бетін қайтару, қызыл иек қалталарын алып тастау, қызыл иек ауруларының кез-келген бастапқы себептеріне дереу ем қолдану.\r\nТістердің немесе тіс протездерінің беткей зақымдалуларын жою қажет.\r\nТістерді мұқият тазалау өте маңызды. Тіс қағы мен тіс тасын азайту және жою үшін әртүрлі құрылғыларды пайдаланған жөн. Қызыл иек ауруларының қаупін азайту үшін, тіпті кәсіби стоматологиялық тазалаудан кейін де, әрдайым тіс щеткасын дұрыс пайдалану керек. Сіздің тіс дәрігеріңіз немесе гигиенист оларды қалай дұрыс пайдалану керектігін көрсетеді. Периодонтитпен ауыратын науқастар жылына екі реттен артық кәсіби стоматологиялық тіс тазалаудан өтуі керек.\r\nХирургиялық ем жүргізу де қажет болуы мүмкін. Қызыл иектегі терең қалталарды ашу және тазалау үшін осындай әдістерді қолдануға тура келеді. Босаған тістердің бекітілуін қамтамасыз ету қажет. Ауруды өршітіп алмас  үшін және жақын тістерге қабынудың таралуын болдырмау үшін бір немесе бірнеше тістерді алып тастау да қажет болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКейбір адамдарға қабынған қызыл иектен тіс қағын алып тастау процедурасы аса бір жағымсыздық тудыруы ықтимал. Қызыл иектің қанауы және жоғарғы сезімталдығы емдеуден кейін 1-2 апта ішінде басылады. (Сау қызыл иек қызғылт және мықты болып көрінеді).\r\nАуыз қуысының гигиенасын өмір бойы қадағалап отыру керек, өйткені ауру қайтадан пайда болуы ғажап емес.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Жұмсақ тіндердің инфекциясы немесе абсцессі (бет целлюлиті) дамиды;\r\n•	Бет сүйектерінің індетке ұрынуы ықтимал (остеомиелит);\r\n•	Периодонтиттің қайта пайда болуы қаупі;\r\n•	Тіс абсцессі пайда болады;\r\n•	Тістердің түсуі кездеседі;\r\n•	Тістер босайды және ығысып, қисайып кетеді; \r\n•	Гингивиттің (қызыл иектің қабынуы) ауырсыну түрі\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nПериодонтиттің симптомдары байқалған жағдайда дәрігерге қаралыңыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nАурудың алдын-алудың ең жақсы құралы – ауыз қуысының гигиенасын сақтау болып табылады. Оған тіс шөткесімен мұқият тіс тазалау және тұрақты кәсіби стоматологиялық тіс тазалату жатады. Гингивиттің алдын алу және емдеу периодонтиттің даму қаупін азайтады.\r\n__Синонимдері__\r\nАльвеолярлы пиорея; Қызыл иектің қабынуы мен сүйектердің зақымдануы\r\n\r\nБалалар мен жас өспірімдердің ауыз қуысында туындаған мәселелер (ерлерде / әйелдерде)\r\nТіс мәселелері (ерлерде / әйелдерде)\r\nАуыз қуысындағы мәселелер (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nгингивит\r\nтістер\r\nқабыну\r\nқызыл иек\r\nқақ \r\nбактерия\r\nпериодонтит\r\nауыздағы иіс\r\n','admin',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(775,'','Қарапайым герпес (ұшық)','','','kz','s','',0,'',7348,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543311540,1574847540,1543313444,'__Ауыз аймағындағы герпес (ауыз герпесі) __– қарапайым герпес вирусынан туындаған ерін, ауыз немесе қызыл иектің жұқпалы ауруы. Ауру – ауыртатын кішкентай  күлдіреуікпен сипат береді, әдетте оны  суық ойық жара немесе қызбалы күлдіреуік деп атайды. Ауыз аймағындағы ұшықты лабиалді герпес деп те атайды.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n \r\n__Ауыз аймағындағы герпес (ауыз герпесі)__ – қарапайым герпес вирусынан туындаған ерін, ауыз немесе қызыл иектің жұқпалы ауруы. Ауру – ауыртатын кішкентай  күлдіреуікпен сипат береді, әдетте оны  суық ойық жара немесе қызбалы күлдіреуік деп атайды. Ауыз аймағындағы ұшықты лабиалді герпес деп те атайды.\r\n\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"482\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Бұл суретте герпестік инфекцияның ерте кезеңі көрсетілген: кішігірім топталған күлдіреуіктер мен қызару көрінеді.\'\'\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nАуыз аймағының герпесі кең таралған жұқпалы ауру болып табылады. Ол қарапайым герпес вирусының 1 түрінен туындайды. Бұл вируспен көбінесе  20 жасқа дейінгі жастар жиі зақымданады.\r\n\r\nАлғашқы инфекциядан кейін вирус инактивтененеді (ұйқыға кетеді) және кейіннен нерв тіндерінде және бетте сақталады. Кейде вирус белсенділік танытып, нәтижесінде ауыз герпесі пайда болады.\r\n\r\n2 типті герпес вирусы әдетте гениталды герпесті туындатады. Сонымын қатар, кейде 2 типті герпес вирусы ауыз қуысына ауыз арқылы жасалатын жыныстық қатынас кезінде түседі де, ауыз герпесінің пайда болуына әкеледі.\r\n\r\nГерпес вирусы оңай таралады. Келесі жағдайларда жұқтырып алуыңыз мүмкін:\r\n•	Вирус жұқтырған (науқас) адаммен тығыз байланыста болсаңыз\r\n•	Герпес вирусы бар ұстараны, сүлгілерді, ыдыстарды және басқа заттарды пайдаланғанда\r\nГерпес вирусы балаларға ата-аналарынан күнделікті байланыс кезінде жұғады.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nКейбір адамдар қарапайым герпес вирусын алғаш жұқтырған кезде  ауыз аймағында ойық жара пайда болады. Ал кейбіреулерде  симптомдар мүлдем байқалмауы да мүмкін.\r\nАурудың симптомдары жеңіл де, ауыр болуы мүмкін.\r\nСимптомдар вирус жұққаннан кейін 1-3 апта өткенде байқалады және 3 аптаға дейін сақталады.\r\nГерпестің бастапқы симптомдары:\r\n•	Ерін немесе ауыз айналасындағы тері қышиды;\r\n•	Ерін және ауыз аймағында қызғандай сезім пайда болады;\r\n•	Ерін немесе ауыз аймағы шаншиды\r\nКөпіршіктер пайда болғанға дейін келесі симптомдар байқалуы мүмкін:\r\n•	Тамақтың ауыру сезімі\r\n•	Қызба\r\n•	Бадамшалардың ұлғаюы\r\n•	Жұтынғанда ауыру сезімі\r\nКөпіршіктер немесе бөртпелер шығуы мүмкін:\r\n•	Қызыл иекке\r\n•	Ерінге\r\n•	Ауыз қуысына\r\n•	Тамаққа\r\nКөпіршіктердің пайда болуын «аурудың жайылуы» деп атайды.\r\nСізде болуы мына жайттар болуы мүмкін:\r\n•	Суланып тұратын  қызыл күлдіреуіктер\r\n•	Ашық сарғыш сұйықтықпен толтырылған кішкентай күлдіреуіктер\r\n•	Кішкентай күлддіреуіктер бірігіп бір үлкен күлдіреуікті құрауы мүмкін\r\n•	Сауығу кезінде күлдіреуік сары және қатты болады, ақыр соңында сау терімен бірігеді.\r\nАуру симптомдары келесі факторлардың әсерінен пайда болуы мүмкін:\r\n•	Етеккір немесе гормоналды өзгерістер\r\n•	Күннің көзінде болу\r\n•	Қызба\r\n•	Күйзеліс\r\nЕгер симптомдар сирек қайталанса, олар әдетте жеңіл өтеді.\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДәрігер пациенттің ауыз аймағын қарап, ауыз герпесін анықтауы мүмкін. Кейде жараның жағындысы алынып, толықтай зерттеу үшін зертханаға жіберіледі. Тексерулер мынаны қамтиды:\r\n•	Вирусты және оның құрылымын анықтау үшін вирусты зерттеу\r\n•	Вирустық ДНҚ-тест – вирустың генетикалық материалдарын зерттеу\r\n•	Қарапайым герпес вирусын тексеру үшін Тцанк тесті - бұл жағындыдан эрозия және көпіршіктері бар Тцанк жасушаларын (қарапайым герпес вирусымен зақымдалған жасушалар) микроскоптың астында анықтау.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nСимптомдары бір-екі апта ішінде еш емделусіз өздігінен жоғалып кетуі де мүмкін.\r\n\r\nЕмдеуші дәрігер вируспен күресу үшін дәрі-дәрмек тағайындауы мүмкін. Оларды вирусқа қарсы дәрілік препараттар деп атайды. Мұндай дәрілер ауырсынуды азайтуға көмектеседі және симптомдардың ертерек жоғалуына ықпал жасайды. Ауыз аймағындағы жараларды емдеуге арналған дәрілік заттарға мыналар жатады:\r\n•	Ацикловир\r\n•	Фамцикловир\r\n•	Валацикловир\r\nБұл дәрілерді бастапқы симптомдар пайда болғанда, күлдіреуіктер пайда болмай тұрып қабылдасаңыз әлдеқайда тиімді болмақ. Ауыз аймағындағы жаралар жиі шығатын болса, онда бұл дәрілерді үнемі қабылдауға тура келеді.\r\nСонымен бірге теріге арналған вирусқа қарсы жақпалар қолдануға да болады. Алайда, аталмыш препараттар қымбат тұрады және күпдіреуіктердің белсенділігін күніне тек бірнеше сағатқа ғана азайтады.\r\n\r\nКелесі нұсқаулықтар организмнің жалпы жағдайын жақсартуға көмектесуі мүмкін:\r\n•	Ауырсынуды жеңілдету үшін жараға мұз басыңыз.\r\n•	Күлдіреуікті абайлап антисептикалық сабынмен және сумен жуыңыз. Бұл вирустың дененің басқа аймақтарына таралуының алдын алуға көмектеседі.\r\n•	Ыстық сусындарды, дәмді және тұзды тағамдарды, цитрустарды қолданбаңыз.\r\n•	Салқын сумен аузыңызды шайыңыз.\r\n•	Жараларды тұзды сумен жуыңыз.\r\n•	Стероидты емес қабынуға қарсы препарат сияқты ауырсынуды басатын заттарды қабылдаңыз.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nЕріндегі герпес әдетте 1-2 апта ішінде өздігінен кетеді. Дегенмен, аурудың симптомдары қайталануы мүмкін.\r\nГерпес ауыр және қауіпті болуы да мүмкін, егер:\r\n•	Көздің айналасында немесе көзге жақын жерде пайда болса\r\n•	Кейбір аурулар мен дәрі қабылдауға байланысты иммундық жүйе әлсіресе\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nКөздің герпестикалық инфекциясы соқырлықтың басты себептерінің бірі болып табылады. Өйткені, ол қасаң қабықтың тыртықтануын тудырады.\r\n\r\nҚарапайым герпестің басқа да асқынуларына мыналар жатады:\r\n•	Ауыз қуысында ойық жаралар мен көпіршіктердің қайта пайда болуы\r\n•	Вирустың терінің басқа аймақтарына таралуы\r\n•	Терінің бактериалды инфекциясы\r\n•	Иммундық жүйесі әлсіреген адамдардың өміріне (атопиялық дерматит, ісік  немесе АИТВ инфекциясы кезінде) қауіпті болуы мүмкін ағзаның жалпы инфекциясы.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:\r\n•	Ауру симптомдары ауыр болса немесе 2 апта ішінде кетпесе\r\n•	Жаралар немесе көпіршіктер көздің жанында орналасса\r\n•	Кейбір ауруларға немесе дәрі қабылдауға байланысты иммундық жүйе әлсіреген кезде герпестің симптомдары пайда болса\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\n\r\nТөменде ауыз қуысындағы жаралардың пайда болуын алдын алу үшін кеңестер берілген:\r\n•	Далаға шығардың алдында құрамында мырыш оксиді бар күннен қорғайтын кремді немесе ерінге арналған бальзамды жағыңыз.\r\n•	Сондай-ақ ылғалдандыратын ерін бальзамы да көмектесуі мүмкін.\r\n•	Герпетикалық бөртпелер адамдармен тікелей байланыста болмаңыз.\r\n•	Әрбір пайдаланудан кейін сүлгілер мен төсек жаймаларын қайнаған суда залалсыздандырыңыз.\r\n•	Егер айналаңыздағы өзге  адамдардан герпесті байқасаңыз, олармен бірге өзіңіздің ыдыс-аяқ, стакандар немесе басқа заттарыңызбен бөліспеңіз және олардікін қолданбаңыз.\r\nЕгер сіздің ерніңізде герпес болса, әсіресе, көпіршіктер болса ешкіммен ауыз арқылы жасалатын жыныстық қатынасқа түспеңіз. Сіз вирусты жыныстық мүшелерге таратуыңыз мүмкін. Герпес вирусының екі типі де кейде ауыз аймағында жаралар немесе күлдіреуіктер болмаса да таралуы мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nгерпес\r\nқызыл иек\r\nкүлдіреуік \r\nинфекция\r\nвирус\r\nсекс\r\nқызба\r\nацикловир\r\nқызару\r\n','student_k',34,0,0,'Article',7.00,'n','y');
INSERT INTO `tiki_articles` VALUES (776,'','Иценко-Кушинг синдромы','','','kz','s','',0,'',1259,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543313640,1574849640,1543313738,'__Иценко-Кушинг синдромы__ – бұл гормоналды бұзылыс. Ол ағзаның кортизонның шамадан тыс бөлінуінен туындайды. Кортизон - бұл бүйрек үсті безінің қыртысты қабатынан түзілетін гормон.','__Иценко-Кушинг синдромы__ – бұл гормоналды бұзылыс. Ол ағзаның кортизонның шамадан тыс бөлінуінен туындайды. Кортизон - бұл бүйрек үсті безінің қыртысты қабатынан түзілетін гормон.\r\n\r\n__Пайда болу себептері__\r\nАталмыш  синдром қабынбалы ауруларға қарсы, мысалы  синтетикалық гормон кезінде қолданылатын  преднизолон  секілді дәрілердің әсерінен туындайды. Кейде қатерлі ісіктердің кейбір түрлері де кортизонның шамадан тыс бөлінуіне себепші болатын гормондарды өндіреді.\r\nИценко-Кушинг синдромы өте сирек кездесетін ауру.\r\n\r\n __Симптомдары__\r\n•	Дененің жоғарғы бөлігінің толысуы;\r\n•	Аяқ-қолдардың жіңішкеруі;\r\n•	Қатты шаршағыштық және бұлшықет әлсіздігі;\r\n•	Қан қысымының жоғарылауы;\r\n•	Қанда қанттың деңгейі жоғарылауы;\r\n•	Дененің тез көгеріп кетуі.\r\n \r\n__Диагностикасы__\r\nӘдетте зертханалық зерттеулер аурудың бар-жоғын тез анықтап, оның себебін анықтауға мүмкіндік береді.\r\n \r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу ағзадағы кортизонның артық бөліну себебіне байланысты болды. Дәрі-дәрмектермен емдеу барысында синтетикалық гормондармен препараттың мөлшерін азайту арқылы симптомдарды бақылауға болады. Егер ауру ісіктен туындаған болса, хирургиялық  жолмен емдеу керек немесе басқа да емдеу шараларды қолданудың да қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nИценко-Кушинг синдромы\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(777,'','Үрпінің тарылуы (Несеп шығару жолдарының тарылуы)','','','kz','s','',0,'',6549,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543313820,1574849820,1543314566,'Үрпінің тарылуы – несеп шығару арнасының тарылуы немес кішіреюі. Бұл жайсыздық ерлерде жиі кездесіп жатады, ал әйелдерде сирек ұшырасады.\r\nБүйектен шыққан әрбір несеп тамшысы  несеп жолымен қуыққа түседі. Қуық – бұл екі шаптың ортасында, үстіңгі жағында орналасқан жыныс мүшесі. Одан несеп шығарылады. Қуық үш қабаттан тұрады: сыртқы ұйыма қабығы, бұлшық еттік қабат, ішкі шырышты қабық. Бұлшық еттік қабат қысылғанда несеп шығарылады. Несеп қуықтан басқа түтік арқылы  – несепағар арнасы (үрпі)  арқылы шығарылады.  Әйелдердің үрпісі жатыр қақпасы алдындағы, клитор алдынан, жыныс жырығынан, екі кішкене еріншенің отрасындағы сыртқы тесіктен ашылады. Ал ерлердікі, жыныс мүшесінің басынан ашылады. Әйелдердің несеп ағар арнасы тек несеп шығару қызметін атқарады. Еркектердің ағзасындағы үрпі несеппен қатар, шәует шығару қызметін де атқарады.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Аурудың болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатн асқнулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан тексерілу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nҮрпінің тарылуы – несеп шығару арнасының тарылуы немес кішіреюі. Бұл жайсыздық ерлерде жиі кездесіп жатады, ал әйелдерде сирек ұшырасады.\r\nБүйектен шыққан әрбір несеп тамшысы  несеп жолымен қуыққа түседі. Қуық – бұл екі шаптың ортасында, үстіңгі жағында орналасқан жыныс мүшесі. Одан несеп шығарылады. Қуық үш қабаттан тұрады: сыртқы ұйыма қабығы, бұлшық еттік қабат, ішкі шырышты қабық. Бұлшық еттік қабат қысылғанда несеп шығарылады. Несеп қуықтан басқа түтік арқылы  – несепағар арнасы (үрпі)  арқылы шығарылады.  Әйелдердің үрпісі жатыр қақпасы алдындағы, клитор алдынан, жыныс жырығынан, екі кішкене еріншенің отрасындағы сыртқы тесіктен ашылады. Ал ерлердікі, жыныс мүшесінің басынан ашылады. Әйелдердің несеп ағар арнасы тек несеп шығару қызметін атқарады. Еркектердің ағзасындағы үрпі несеппен қатар, шәует шығару қызметін де атқарады.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"483\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n{ANAME()}2{ANAME} \r\n__Себептері__\r\nАурудың басты себептері:\r\n•	Шаптың зақымдануынан немесе жарақат алуынан;\r\n•	Жұқпалы аурулардың салдарынан (гонорея, хламидиоз, туберкулез);\r\n•	Қуыққа құралмен тексеру жүргізгенде инфекция жұқтырғаннан;\r\n•	Ісіктен (кей жағдайларда ғана);\r\n•	Терінің қабынбалы зақымдануынан (үрпінің сыртқы тесігінің тарылуын туындатады);\r\n•	Үрпінің тума ақауы;\r\n•	Сәулелену (өте сирек жағдайда).\r\nСебептердің көбісі үрпінің берішті-тыртықты өзгерістеріне (икемсіз дәнекер тіндердің таралуына) әкеліп соғады \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Несеп шығарудың қиындауы;\r\n•	Несепағар арасынан түрлі бөлінділердің шығуы (шырыш, ірің т.б.)\r\n•	Жиі несеп шығару;\r\n•	Несеп шығарғанда ауырсыну;\r\n•	Шәует шығарғанда қан араласуы;\r\n•	Қою, қанды несептің шығуы;\r\n•	Несеп шығара алмау;\r\n•	Несепті ұстай алмау (несеп шығаруды бақылауда ұстай алмау);\r\n•	Асқазанның астыңғы жағының ауруы;\r\n•	Шап жақтың ауруы;\r\n•	Несептің ақырындап тама беруі (күтпеген жерден немесе ақырындап дамуы мүмкін);\r\n•	Несептің түйірленіп, сүзіліп шығуы;\r\n•	Жыныс мүшесінің ісінуі.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер сыртқы жыныс мүшелерін тексереді, шап жақты реактальді (артқы тесік арқылы) саусақпен тексереді.\r\nДәрігер тексеру барысында төмендегідей жайттарды анықтауы мүмкін:\r\n•	Несепағар арнасынан бөліндінің шығуын;\r\n•	Жыныс мүшесінің қызаруы немесе ісінуі;\r\n•	Жыныс мүшесінің қаттылығын;\r\n•	Шап жақтағы лимфа түйіндердің үлкеюін;\r\n•	Қуық асты безінің үлкеюін (қуық асты безін саусақпен сипап қарау арқылы тік ішек жолынан 3-4 см. қашықтықта тік ішек алдынан тексереді).Нормада оның контурлары анық, бөлігі симметриялы, тығыз-серпімді; ауыртпалықсыз келеді.\r\nАуруды анықтау үшін мынадай тексерулер жүргізілуі ықтимал:\r\n•	Қан талдамасы;\r\n•	Несемтегі тамшылардың  бактериалдығы;\r\n•	Хламидоз бен гонореяға тест өткізу;\r\n•	Қуықтың үлкейіп кетпеуін анықтау үшін, қуықты  УДЗ-ға түсіру\r\n•	Қуықты УДЗ тексерту кезінде несеп ағардың қалған мөлшері толады\r\n•	Урофлоуметрия – бұл зәр шығару кезінде несеп ағынының жылдамдығын  динамикалық тіркеу. Науқас  урофлоуметр  аппаратының шұңқырына - сиеді. Урофлуометр несеп шығару көрсеткіштерін тіркейді және оларды компьютерге жібереді, ол ақпаратты кесте түрінде танытады. Шығарылған  несептің жалпы көлемі өлшенеді, несептің  орташа жылдамдық ағыны зәр шығарудың  ұзақтығының бұзылу-бұзылмағандығын анықтауға көмектеседі. Бұл әдісі арқылы үрпі мен қуықтық бұлшық ет арасынадғы үйлесімділікті, олардың жиырылмалы қасиетін  бағалауға мүмкіндік туады.  Зәр шығару жылдамдығының  төмендеуінен қуықтың жиырылмалы қаблетінің төмендеуі мен ісіктің пайда болғандығын анықтауға болады.\r\n•	Ретроградты уретрограмма (үрпінің тума ақауын анықтауға бағытталған әдіс)\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nҮрпінің тарылуын жазу үшін бірнеше түрлі негізгі емдеу әдістерін қолданса болады.  Әдіс жекеше түрде қолданылады, және тарылудың қай жерде орын алғандығына да байланысты, сондай-ақ, бездердің түйрлену процесі мен басқа да зақымдалған тіндердің жағдайына қарасты болды.  \r\n\r\nҚазіргі уақытта үрпінің тарылуына мынадай әдістер қолданылады:\r\nСүмбілеу әдісі (үрпінің өтімділігін тексеру) сүмбі-дилататорлар (өзек кеңейткіш) немесе арнайы үрпілік баллонды кеңейткіш катеторларды (эластинді түтікше, үрпінің ішіне  ендіріледі де, оны кереді) пайдалану. Бұл әдіс, үрпідегі жалғыз тарылуды емдеу үшін пайдаланылады.\r\n\r\nҮрпіні іштен тілу – бұл эндоскопиялық әдіс, көзбен көре отырып, үрпінің тарылған жерін тіліп, кеңейтеді. Оптикалық түтікше – несеп ағар арнасынан үрпінің басына дейін жүргізіледі. Арнайы «пышақ» немесе сәуле («сәулемен тілу»), үрпінің түп жағына орналастырылады да, құралдың женден жеріне дейін, үрпінің  ашылғанша  берішті тіндерді тіліп отырады. Тарылған жер тілінгеннен кейін және несепағар арнасындағы тіліктер жазылғанша бірнеше күнге дейін сүрпелі картер қойылады. Бұл емдеу әдісінен кейін асқыну қаупі тек тарылу қайталануы мүмкін. Бірақ ол үрпінің тереңгі жағының зақымдануына байланысты.\r\n\r\nАшық жедел ем – үрпінің тарылуын емдеудегі ең сеніміді әдіс болып табылады. Үрпінің саңылауы  трансплантаттарды (дененің басқа бөлігіндегі тін кесінін ауыстырып салу) қолданғаннан кейін қайта қалпына келуі мүмкін. Немесе  «алып тастау» әдісі (резекция) тігілгеннен кейін үрпінің зақымданған  жерін түп-тамырымен алып тастау көзделеді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатн асқынулар__\r\nҮрпінің тарылуынан несеп арғар арнасы түгелдей бітеліп қалуы мүмкін. Аталмыш ауруды уақыт күттірмей емдеу керек.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЕгер сізде үрпінің тарылу симптомдары кездесіп жатса, дәрігерге дереу қаралыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nАурудың себебі болып табылатын инфекцияның алдын алу үшін жыныстық қатынасқа аса мән берген жөн, ол үшін мүше қапты пайдаланыңыз, қытынасқа түсетін серігіңіздің ауру жұқтыратын-жұқтырмайтынын біліп алыңыз.\r\nҮрпінің тарылуын емдеу арқылы қуықтың не болмаса бүйректің ауруларының асқыну қаупінің алдын алуға болады.\r\n\r\nНесеп шығарудың қиындауы (ерлерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nүрпінің тарылуы\r\nүрпіні тілу\r\nүрпі тарылуының симптомдары  \r\nүрпі тарылуының емі\r\nнесепағар арнасының тарылуы\r\nнесеп шығарудың қиындауы\r\nнесептің жүрмей қалуы\r\nнесеп шығарғанда ауырсыну сезімі\r\n','student_k',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(778,'','Іштің ауырсынуы','','','kz','s','',0,'',8225,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543314780,1574850780,1543315885,'Іштің ауырсынуы – кеуденің астыңғы жағы мен кіндіктің үстіңгі жағында ауру сезімінің пайда болуы. Адамның бұл дене бөлігі асқазан деп аталады. \r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Пікірлер__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Үйде емдеу тәсілі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nІштің ауырсынуы – кеуденің астыңғы жағы мен кіндіктің үстіңгі жағында ауру сезімінің пайда болуы. Адамның бұл дене бөлігі асқазан деп аталады.\r\n    {img type=\"fileId\" fileId=\"484\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Іштіңмүшелері: өңеш, қарын, аш ішек және тоқ ішек, бауыр, өт және ұйқы бездері ішілген ас пен қоректік заттарды қорытады, сіңірілмейтін заттарды ағзадан бөліп, сыртқа шығарады.\'\' \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Пікірлер__\r\n\r\nЖалпы өмірінде іші ауырмаған адам жоқ шығар. Бірақ, көп жағдайда бұл ауру аса қатты медициналық мәселелерді туындатпайды. \r\n\r\nАуырып, сол аурудың күшейе түсуі әрқашан ауыр жағдайдың белгісі бола бермейді. Мысалы сіз ішіңіздің қатты аурғанын, қатты бүріп кеткенін, гастроэнтеритті вирустың салдарынан  жиі газданып, жел шығара беруіңізді салмақты ауру деп ойлап қалуыңыз мүмкін.\r\n\r\nКейде өмірге қауіп төндіретін аш ішек пен тоқ ішектің қауіпті ісігі, соқыр ішектің бастапқы сатылары ғана ауру сезімінің қауіптілігі болуы мүмкін. Олар әдетте жеңіл ауырып бастайды немесе қатты ауырмай дамиды.\r\n\r\nАсқазан ауруы жайындағы басқа да пікірлер:\r\nСіз ішіңіздің жарты бөлігінде құйылу сезімін сезінуіңіз мүмкін.  Бұл көбінесе ішектегі жұқпалы аурудың салдарынан болады, ол жағдайда ішектердің жұмысы бұзылады, жиі жел шығару жағдайы орын алады. Егер ауру күшейе түссе, ол ішек өтімсіздігінің салдарынан болуы мүмкін.\r\n\r\nІш жақтағы әйтеуір бір жердің тұрақсыз бүріп ауруы пайда болуы мүмкін. Аурудың бұл түрі белгілі бір ағзаның зақымданғанының белгісі болуы да ғажап емес, ол мысалы: соқыр ішек, өт немесе, құрсақтың зақымдануы салдарынан болып жатады.\r\n\r\nТолғақ типтес ауру, бұл аурудың қауіпті түрі емес, ол асқазанда  шамадан тыс газдың бөлінуінен, желденуден туындайтын жағымсыз жағдай. Мұның салдарынан көбінесе диярея орын алады. Аурудың бұл түрі ары кетсе 24 сағатқа дейін созылады немесе қалтырау пайда болуы мүмкін.\r\nІштің бүріп ауруы, толқын типтес әсер береді. Олар әдетте, күтпеген жерден басталады да, тосыннан басылып қалады. Кейде бұл жағдай салмақты мәселелермен де астасып кетіп жатады. Бүйректе және өтте тас болса, көбінесе асқазан осылай түйіліп ауырып тұрады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nІштің ауруына түрлі жағдайлар себеп болады. Өзіңізге қашан жедел медициналық көмек қажет екенін біліп жүргеніңіз абзал. Кейде мұндай аурулар ұзаққа созылып бара жатса, дәрігерге барып тексерілшгеніңіз жөн болады.\r\nІштің ауруымен байланысты салмақты себептер:\r\n•	Іш қату;\r\n•	Ішектің тітіркенген синдромы;\r\n•	Тамақ аллергені немесе кейбір тамақтарды дұрыс қорыта алмау (мысалы, лактозаны қорыта алмау);\r\n•	Тамақтан улану;\r\n•	Асқазан тұмауы (вирусты гастроэнтерит).\r\nБасқа да қауіпті себептер:\r\n•	Соқыр ішек;\r\n•	Іш қуыстық қолқаның аневризмасы;\r\n•	Ішектің өтімсізздігі және обсструкциясы;\r\n•	Асқазанның қауіпті ісігі, тоқ ішек пен аш ішекте;\r\n•	Тасты және тассыз холецистит (қуықтың қабынуы);\r\n•	Ішектегі қан айналымның бұзылуы;\r\n•	Дивертикулит;\r\n•	Асқазан-өңеш рефлюксі немесе ас қортудың бұзылуы, қыжыл;\r\n•	Ішектің қабынбалы ауруы ( Крон ауруы немесе ойық жаралы колит);\r\n•	Бүйректегі тастар;\r\n•	Панкреатит (ұйқы безінің қабынуы)\r\n•	Ойық жара.\r\nКейде іштің ауруы дененің басқа жерлерінің ауруларымен байланысты болып тұрады. Олар мысалы, кеуде жақ немесе бөксе жақ болуы мүмкін. Кейде іштің ауруы төмендегідей жағдайларда мазалайды:\r\n•	Жүрек ұстамасы;\r\n•	Етеккір ағымының ауыр кезеңі;\r\n•	Эндометриоз\r\n•	Бұлшық еттердің созылуы;\r\n•	Жамбас үсті ағзасының қабынбалы ауруы;\r\n•	Пневмония;\r\n•	Түтікшелі (жатырсырты) жүктілігі;\r\n•	Несеп жолдарының инфекциясы.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Үйдегі күтім__\r\nІштің жеңіл ауруларын емдеу үшін төмендегі кеңестердің пайдасы тиіп қалуы мүмкін:\r\n	Көп мөлшерде су немесе басқа да сұйықтықтар ішіңіз;\r\n	Емделгеннен кейін бірнеше сағат бойы қатты заттарды жемеңіз;\r\n	Егер аурудан кейін құссаңыз 6 сағат бойы ешнәрсе жемей тұрыңыз да, одан кейін күріш, алма ботқасын немесе құрғақ пешенелермен қоректеніңіз. Сүтті азық-түлікке жоламай тұрыңыз.\r\n	Егер іштің ауруы өрге  қарай көтерілгендей сезінсеңіз және тамақтан кейін осындай жағдайлар орын ала берсе, сондай-ақ, қыжылды, асқазанның бұззылғанын сезінсеңіз антацидтің көмегіне жүгініңіз. Цитрусты азық-түлікті пайдаланбаңыз, әсіресе, құрамында майы бар, қуырылған немесе майлы тағамдарды, томатты, кофеинді, алкогольді және газды ссусындарды ішпеңіз;\r\n	Асперин қолданып жүрмеңіз, ибупрофен немесе қабынуға қарсы дәрі-дәрмектерді және есірткілік тыныштандырғыштарды дәрігеріңіздің рұхсатынсыз мүлдем пайдаланбаңыз. Егер сіздің ауруыңыз қандайда бір бауыр ауруымен байланысты болса, онда сіз ацетаминфен негізді тыныштандырғыш дәрілерді қолдансаңыз болады.\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n•	Сол уақытта сіз қауіпті ісікке қарсы терапия курсынан өтіп жүрсеңіз;\r\n•	Үлкен дәретке отыра алмай, тек құсып жүрсеңіз;\r\n•	Егер сіздің құсығыңыз қан аралас болса немесе үлкен дәретіңізден қан араласып шықса (әсіресе түсі қою қоңыр немесе қара түсті боласа);\r\n•	Кеуде, мойын, иық жақтардың ауру сезімі байқалса;\r\n•	Ішіңіз күтпеген жерден түйіліп ауырып кетсе;\r\n•	Екі жауырының арасында ауру сезімі болса;\r\n•	Ішіңіз кеуіп, ауырып тұрса;\r\n•	Жүкті болсаңыз;\r\n•	Тыныс алу қиынға соқса.\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Іш жақта бір жағымсыздық туындаса, және ол бір аптаға созылып, асып бара жатса;\r\n•	Іштің ауруы 24-48 сағат ішінде жазылмаса, және жүрек айнып, құсып жүрсеңіз;\r\n•	2 апта бойы іштің кебуі кетпей қойса;\r\n•	Жиі несеп шығарылса, несеп шығарған кезде қызғандай сезіп туындаса;\r\n•	5 күн бойы іштің қөтуі басылмаса;\r\n•	Іштің ауруы қалтыраумен ұштасып кетсе (ересектер 37,7°С, ал балалар 38°С асып кетсе)\r\n•	Тәбет жоғалса;\r\n•	Жатырдан ұзақ уақыт қан кетіп жатса;\r\n•	Салмақ өздігінен түсіп кетсе.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Дәрігер қабылдауында қандай жағдайлар орын алады__\r\nДәрігер сізді тексеріп, сізде пайда болған симптомдар мен аурудың бұрын болған өзгерістерін сұрауы мүмкін. Спецификалық симптомдар, аурудың орналасуы және оның пайда болған уақытын анықтау арқылы дәрігер іштің ауруының себебін анықтайды.\r\nСізге мынадай сауалдар қойылуы мүмкін:\r\n•	Сіз аурудың қай жеріңізде езініп жүрсіз?\r\n•	Ауру ауысып тұра ма, әлде белгілі бір жерді ғана ауыртып жүр ме?\r\n•	Омыртқаларыңызда, шабыңзда немесе аяғыңыздың төменгі жағнағы ауру сезімдері тара ма?\r\n•	Омыртқаның ауруы қатты, толғақты түрде бола ма?\r\n•	Сізде бұған дейін басқа да күрделі ауруллар болды ма? Егер болса, ол қанша уақытқа созылды?\r\n•	Ауру қашан мазалады? Мысалы, тамақтан кейін немесе етеккір кезінде ме?\r\n•	Аурудың күшейуіне не әсер етіп жүр? Мысалы, ішкенде, күйзеліс кезінде немесе жатқан кезде ме?\r\n•	Ауырғаны қайткенде басылады? Мысалы, сүт ішкенде, ішті босатқанда немесе антацидтерді қабылдағанда ма?\r\n•	Қандай дәрілерді пайдаланасыз?\r\n•	Жақын арада жарақат алып қалған жоқсыз ба?\r\n•	Жүктісіз бе?\r\n•	Ізді тағы қандай симптомдар мазалап жүр?\r\nАуруды анықтау үшін төмендегідей  текссерулер жүргізілуі мүмкін: \r\n•	Барий арқылы клизма қолдану;\r\n•	Қан, несеп, нәжістен талдама алу;\r\n•	Компютерлі томография (КТ);\r\n•	Колонскопия немесе ректороманоскопия;\r\n•	Электрокардиография (ЭКГ);\r\n•	Үш-құрлысты УДЗ-ға түсіру;\r\n•	Өңеш және әшекті рентгенологиялық түсірілімдер сериясынан өткізу;\r\n•	Іш-құрлысты ағзаларын рентгеногрфиялық шолудан өткізу.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nКейбір кеңестерге құлақ түре отырып, іштің ауруын басуға болатындығына көз жеткіздік:\r\n•	Майлы немесе құырылған тамақтарды жемеңіз;\r\n•	Әр күн сайын көп мөлшерде су ішіңіз;\r\n•	Тамақты аздан, бірақ, жиі ішіңіз;\r\n•	Дене жаттығуларымен тұрақты түрде айналысыңыз;\r\n•	Газ бөлдіретін азық-түлікті шектеп қолданыңыз;\r\n•	Тамағыңыздың құрамында жасұнық бар ма, соған мән беріңіз. Көкөністер мен жемістерді жиі пайдаланыңыз.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nІштің ауырсынуы;  Ішек шаншулары; Асқазанның ауырсынуы.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбауыр\r\nасқазан\r\nауру\r\nсоқыр ішек\r\nшаншу\r\nіштің қатуы\r\nішектің өтімсіздігі\r\n\r\n','admin',77,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(779,'','Артрит','','','kz','s','',0,'',3020,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400280,1574936280,1543400428,'__Артрит__ – бұл буынның қабынуы. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әртүрлі әсерлерден (аллергиялық, инфекциялық) болады. ','__Артрит__ – бұл буынның қабынуы. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әртүрлі әсерлерден (аллергиялық, инфекциялық) болады. Пайда болуы әртүрлі болс ада барлық артриттер бірдей көрініс береді, оған мыналар жатады:\r\n\r\n•	1-2 күнде артатын буындардағы ауру сезімі\r\n•	Қимылдың шектелуі\r\n•	Зақымдалған аймақтың қызаруы\r\n•	Зақымдалған аймақтың ісінуі\r\n•	Зақымдалған аймақтың деформациясы\r\n•	Жалпы әлсіздік\r\n•	Дене температурасының жоғарлауы\r\n\r\nЕгер артрит ревматикалық аурулардан немесе құяң ауруынан пайда болса ондау ауру жедел түрде дамиды, ал басқа себептерден болса онда буынның деформациясы және қимылдың шектелуі байқалады.\r\n\r\n•	Жедел басталып өте қатты ауырсынумен көрінеді немесе жай созылмалы түрде басталауы мүмкін.Кейбір адамдар да ауру шаншып тұйық ауру сезімімен жүреді оны тіс ауруымен теңестірсе болады. Артриттқа алып келетіндер олар: инфекция, жарақат, аллергия, зат алмасудың бұзылыстары, жүйке жүйесінің аурулары және витамин жеткіліксіздігі жатады.\r\n\r\n\'\'__Артриттің түрлері:__\'\'\r\n\r\nЗақымдалу сипатына байланысты артритті екі классқа бөлеміз: қабынбалы артрит және дегенеративті артрит.\r\n\r\n\'\'Қабынбалы артритке жататындар:\'\'\r\n\r\n•	Инфекциялық артрит\r\n•	Ревматоидты артрит\r\n•	Құяң (тұз байлану)\r\n•	Реактивті артрит – бұл синовиальды қабатты ішінен қаптап тұратын жіңішке дәнекер тінді қабықшаның қабынуы.\r\n\r\n\'\'Дегенеративті артритке жататындар:\'\'\r\n\r\n•	Остеоартроз\r\n•	Травматикалық артрит\r\n\r\nБұл аурулар сүйектердің біріккен жерінде орналасқан шеміршектердің зақымдалуымен байланысты.\r\n\r\nНегізі артриттің 100 астам түрі кездеседі.  Олардың ең жиі кездесетіндері остеоартрит, ревматоидты артрит және құяң болып табылады.\r\n\r\nРевматоиды артрит – буынды қаптап тұратын тіндердің қабынуы. Уақыт өте келе ревматоиды артрит шеміршектің, байламдардың тіпті сүйектің толық желінуіне алып келеді. Ревматоиды артрит әйел адамдарда еркектерге қарағанда үш есе жиі кездседі. Сонымен қатар бұл ауру көбінесе 30-40 жаста көрініс береді, алайда балалар мен жастарда да кезедсе береді.\r\n\r\nОстеоартрит деп – буынның қорғаныштық және серіппелік қызметін атқаратын шеміршектің зақымдалуын айтады. Ауру асқына келе сүйектер бір-біріне жанасып желінеді,сосын буындық синдромдар болады. Ревматоиды артриттен айырмашылығы бұл кезде тіннің зақымдалуы болмайды. Шамамен 70 жастан асқан адамдардың 80%-ға жуығы осы аурумен ауырады. Остеоартрит кезінде көбінесе омыртқалық, тізелік және сан сүйектері зақымдалады.\r\n\r\nҚұяңдық артрит (подагра ) – зат алмасудың бұзылыстарына байланысты болатын тұқым қуалайтын буынның қабынуылық ауруы. Бұл ауру кезінде адам денесінде зәр қышқылының кристалоидтары жиналып қалады және соның әсерінен буындар және тіндер зақымдалады. Көбінесе құяңдық артрит кезінде аяқтағы бас бармақ саусағы өзгеріске ұшырайды Құяңның белгілері 40-50 жаста көрініс табады, көбінесе ер адамдарда кездеседі.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nартрит\r\nревматоидты артрит\r\nподагра\r\nостеоартрит\r\nбуындағы ауру сезімі\r\nауру сезімі\r\nақсаңдау','admin',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(780,'','Артериялық гипотензия','','','kz','s','',0,'',4318,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400400,1574936400,1543400542,'__Артериялық гипотензия__ \'\'__(син. артериялық гипотония )__\'\' артериялық қысым мөлшерінің  төмендеуімен сипатталады.\r\nКейбір адамдардың тумысынан қан қысымы төмен болады және олар сол күйінде де өздерін жап-жақсы сезінеді.  Олар үшін төменгі қан қысымы қалыпты  болып саналады. Гипотония көбінесе 30-40 жастағы әйел адамдарда немесе оданда жас 19-30 жас аралығында қыздарда кездеседі.Әйелдер де негізінен еркектерге қарағанда қан қысымы  төмен болып келеді, ал жағымсыз ауа-райы немесе гормональды өзгерістер кезінде тіптен төмендеп кетуі мүмкін. ','__Артериялық гипотензия__ \'\'__(син. артериялық гипотония )__\'\' артериялық қысым мөлшерінің  төмендеуімен сипатталады. Ересектерде қартериялық қысымның қалыпты шегі  105/65 мм.сын.бағ, ал балаларда 85/60 мм.сын.бағ болу керек. \r\n\r\nКейбір адамдардың тумысынан қан қысымы төмен болады және олар сол күйінде де өздерін жап-жақсы сезінеді.  Олар үшін төменгі қан қысымы қалыпты  болып саналады. Гипотония көбінесе 30-40 жастағы әйел адамдарда немесе оданда жас 19-30 жас аралығында қыздарда кездеседі.Әйелдер де негізінен еркектерге қарағанда қан қысымы  төмен болып келеді, ал жағымсыз ауа-райы немесе гормональды өзгерістер кезінде тіптен төмендеп кетуі мүмкін. \r\n\r\n\'\'__Гипотонияның симптомы__\'\'\r\n\r\nҚан қысымы төмендеген кезде адамда әлсіздік, ұйқышылдық, бастың айналуы, ауыр жағдайда науқастың талып қалуы және аз ғана физиқалық жаттығу кезінде жүрегінің қатты соғуы байқалады. Гипотонияның ең жағымсыз симптомдарының бірі – ортостатикалық гипотония болып табылады. Бұл симптом кезінде адам отырған немесе жатқан жерінен атып тұрған уақытта басының айналуы,көзінің қарауылтуы тіпті кейде науқас есінен танып қалуы да мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Гипотонияның түрлері__\'\'\r\n\r\nЖедел гипотония жартты түрде бөлінеді (қысымның түсуі, кенеттен көтерілуі) және созылмалы гипотония (қысым белгілі бір уақытқа дейін төмендейді). Сондай-ақ гипотония біріншілікті  (қан қысымын түсуі басқа ауруларға байланысты болмайды) және симптомдық (қан қысымының түсуі басқа ауралардың симптомдарына байланысты дамиды) болып бөлінеді.\r\n\r\n•	Жедел симптоматикалық гипотония (қан қысымның бірден төмендеп кетуі)  кезінде өмірге қауіп төнуі мүмкін, сондықтан көп күттірмей мамандандырылған медициналық көмек көрсету қажет болады. Себебі қан қысымының тым қатты төмендуі   жедел инфарктік миокардасымен,  өкпе артерияларының тромбоэмболиясымен, ауыр аритмиялармен, жүрек ішілік блокадасымен, аллергиялық реакциямен, қан кетулермен т.б. да жайттармен астасып кетуі мүмкін. Адамның қан қысымына байланысты өзін-өзі тоссыннан нашар сезіну жағдайы орын алғанда, өздігіңізден ем-шара қолданбай, тез арада дәрігерге хабарласыңыз. \r\n•	Созымалы біріншілікті гипотония – көбінесе жастарда кездеседі, ол  тамыр тонусы айналымының бұзылыстарымен (вегето-тамырлық дистония)  көрініс береді. Қан тамырлар жүйкелік және эндокриндік бұзылыстарға байланысты кеңейеді сосын қан ағу жылдамдығы төмендейді. Осыдан кейін мүшелерге қоректік заттардың тасымалдануы нашарлайды, алдымен ми зақымдалады да соған байланысты әлсіздік, ұйқышылдық, ақыл-есінің нашарлауы сияқты белгілері пайда болады. Сонымен қатар созылмалы қан қысымының төмендеуіне күйзелістік жағдайлар, ауыр депрессиялар да айтарлықтай әсерін тигізеді. Бұл жағдайда психотерапевттің көмегі қажет.\r\n\r\nСозылмалы қан қысымының төмендеуі эндокриндік аурулар (гипотериоз,бүйрек үсті безінің жеткілісіздігі) кезінде және жүректің жиырылу қызметі нашарлағанда (симптоматикалық гипотония) дамиды. \r\n\r\nАдам климаттық деңгейін өзгерткенде адаптация уақытында немесе ауа-райын жағымсыз сезінгенде қан қысымы төмендейді. Мысалы, орта аймақтарда тұратын адам таулы аймаққа барғанда немесе керісінше тропикалық жерге барғанда қан қысымының төмендеуі байқаулы мүмкін. Тағы да көптеген факторлар қан қысымының төмендеуіне әсер етеді, мысалы: жоғары ылғалдылық, электромагниттік өрістердің әсері,радиация және т.б. Кейбір аллергиялық реакциялардың көрінстері де гипотония болуы мүмкін. Басқа да тамырлық аурулар, мысалы гипертониялық ауру мен салытырғанда гипотения зиянсыз ауру болып көрінеді. Дегенмен гипотонияның әсерінен басқа жүйелерде ауыр асқынулар болуы мүмкін. Сондықтан емді кардиолог-дәрігердің бастауымен сауатты әрі сапалы жүргізу керек.\r\n\r\n\'\'__Гипотонияның емделуі__\'\'\r\n\r\n•	Себеп болған ауруды емдеу;\r\n•	Күн тәртібін қалыптастыру (демалыс және жұмыс уақытын бір деңгейге әкелу)\r\n•	Күніне 4-6 рет толық және тойымды тамақтану\r\n•	Адаптогендерді қолдану (женьшень, элеутерококк, пантокрин және т.б)\r\n•	Емдік жаттығулар жасау\r\n•	Инемен емдеу (иглорефлексотерапия)\r\n•	Массаж жасату\r\n•	фитотерапия, ароматерапия, иглорефлексотерапия, психотерапия, витаминотерапия.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nартериялық гипотензия\r\nартериялық гипотензия симптомдары\r\nартериялық гипотензия емі\r\nартериялық гипотония\r\nгипотония\r\nгипотония емі\r\nгипотония симптомдары\r\nартериялық гипотензия диагностикасы\r\nтөмен қан қысымы\r\nтөмен артериялық қан қысымы\r\n','admin',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(781,'','Аноректалдық қан кету','','','kz','s','',0,'',1167,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400520,1574936520,1543400583,'Үлкен дәретте қанның болуы немесе тік ішектен қан кету түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін. Егер, дәретхана қағазының өзінде аздаған қан жағылып қалатын болса немесе басқа да осыған ұқсас жағдайлар орын алса, дәрігерге бір көрінгеніңіз абзал. \r\n\r\nҮлкен дәретте аздап  қанның араласып шығуы тік ішектің тітіркенуінен немесе геморройдың салдарынан болуы мүмкін. Негізі қанның аздап созылыңқырап шығуынан, аса қатты қорқып кетудің қажеті жоқ, себебі қан бірнеше рет шығып қайта тоқтап қалуы мүмкін.','Үлкен дәретте қанның болуы немесе тік ішектен қан кету түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін. Егер, дәретхана қағазының өзінде аздаған қан жағылып қалатын болса немесе басқа да осыған ұқсас жағдайлар орын алса, дәрігерге бір көрінгеніңіз абзал. \r\n\r\nҮлкен дәретте аздап  қанның араласып шығуы тік ішектің тітіркенуінен немесе геморройдың салдарынан болуы мүмкін. Негізі қанның аздап созылыңқырап шығуынан, аса қатты қорқып кетудің қажеті жоқ, себебі қан бірнеше рет шығып қайта тоқтап қалуы мүмкін.\r\n\r\nҮлкен дәретте орташа немесе көп мөлшерде қан болса, ол асқорту жолдарында  едәуір қан кетулердің болып жатқандығынан да болуы мүмкін. Бұл қан кетулердің көптеген себептері болады, мысалы, олар: қабынудан, асқынудан, қатерлі ісіктен және ойық жарадан болуы мүмкін.\r\n\r\nНәжісте қанның болуы ішектің қозғалысына да байланысты ол орта мөлшерде немесе көп мөлшерде болуы мүмкін. Нәжістегі қанның түсі анық қызыл, қызыл-қоңырлау немесе қара-қызыл болады. Ал осы қанның түсі асқазан-ішек жолының қай жері зақымдалғанына байланыс өзгеріп отырады.\r\n\r\nАноректалдық қан кетудің қай түрі болмасын ауыр жағдайға алып келуі мүмкін. Сондықтан уақытында дәрігерге қаралу керек.','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(782,'','Жүйкелік анорексия (неврогенді анорексия)','','','kz','s','',0,'',2134,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400580,1574936580,1543400694,'','\'\'__Бұл не?__\'\' __Жүйкелік анорексия__ – бұл психологиялық жағдай.Оған ұшыраған адам өінің жүдеп бара жатқанына қарамастан, өзін тамақ ішуден қатты тежейді, салмақ қосудан қатты қорқады және денесінің қалыпты салмағын ұстап тұра алмайды. Анорекцияның эмоциялық көрінісі нервтік реакциядан шизофреникалық симптомдарға дейін туындауымен спатталады. Ұзақ уақыттық немесе ауыр формадағы анорекция салмақты  мәселелерге ұрындыруы мүмкін, мысалы жалпы денсаулық нашарлауы , тіпті одан өліп кетуі де ғажап емес. \r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"485\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nАнорекцияның симптомдары немесе сипаттамалары:\r\n\r\n•	Салмағы денесінің мөлшерінен 85%  -ға дейін түсіп кетеді немесе салмағы мен бойының өлшемі едәуір алшақ тұрады.\r\n•	Етеккірі тежеліп келеді немесе мүлдем келмей қалады.\r\n•	Шамадан тыс физикалық жаттығулар орындайды;\r\n•	Ас қорыту жүйесі бұзылады, өздігінен жиі құсады және түсініксіз ауырады.\r\n•	Аурулар  физикалық белсенділігін қалыпты ұстайды, және өз жағдайының ауырлығын мойындамайды, сондай-ақ, қарны ашқанын сезбейді.\r\n\r\n\'\'__Себептері. __\'\'Анорексияның туындау себебі белгісіз. Бір мүмкін болатын себеп, оның жеке сапасына байланысты (перфекционизм секілді) және отбасылық анемезі. Анорексия көбінесе спортшыларда, және де дененің белгілі бір заңдылығын сақтауға бағытталған (модельдік жұмыс, балет, театр, күрес т.б.)  сала адамдарының арасында  кездесіп жатады. Анорексияға ұрынатындардың негізді бөлігін өтпелі жастағы қыздар, жас келіншектер құрайды. Аталмыш ауру сондай-ақ, ер балалар арасында да, жас жігіттердің ішінде де, сонымен қатар ересек әйелдердің қатарында да көрініс беріп жатады.\r\n\r\n\'\'__Емдеу.__\'\' Анорексияны толық емдеу мүмкіндігі болса да, ол өмір бойы айыға алмайтын ауру болып қалыптасып қалуы мүмкін.  Негізі оның емі соншалықты оңай да емес, емделу үшін, дәрігер-психолог және науқас өзара мәмледе ем-шараларды жүзеге асырғаны абзал.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nанорексия\r\nневрогенді анорекссия\r\nанорексияның симптомдары\r\nанорексияның белгілері\r\nанорексияның емделуі\r\nанорексияның себептері\r\nбалалардың анорексиясы\r\nжасөспірімдердің анорексиясы\r\nанорексия бұл...\r\nанорексияның анықтамасы ','translator',68,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(783,'','Аналдық жыланkөз','','','kz','s','',0,'',984,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400640,1574936640,1543400741,'__Аналдық жыланkөз__ – анал тесігі маңындағы тесікке аналдық каналдан өтетін түтік тәрізді өтіс. Мұндай ақаудың пайда болуы тік ішекке жасалған операцияның салдарынан, тік ішектік аумақтағы абсцесстен кейін немесе Крон ауруының (ішектің қабыну ауруларының) асқынуынан болуы мүмкін.','__Аналдық жыланкөз__ – анал тесігі маңындағы тесікке аналдық каналдан өтетін түтік тәрізді өтіс. Мұндай ақаудың пайда болуы тік ішекке жасалған операцияның салдарынан, тік ішектік аумақтағы абсцесстен кейін немесе Крон ауруының (ішектің қабыну ауруларының) асқынуынан болуы мүмкін.\r\n\r\nАналдық жыланкөз симптомдарына қатысты аймақтың қатты қышуы, тік ішектен терідегі саңылау арқылы бөлінген сұйықтықтан дененің тітіркенуі жатады. Сұйықтық құрамында әдетте шырыш және аз мөлшерде қан болады. Аналдық жыланкөз жұқпалы болуы мүмкін. Инфекцияның дамуынан тік ішектік-артқы өтіс абсцесі қалыптасады.\r\n\r\n\'\'Егер сізде аналдық жыланкөзге қатысты күдік туындаған болса, тез арада дәрігерге қаралыңыз.\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nаналдық жыланкөз\r\nтік ішектік жыланкөз\r\nтік ішектік жыланкөздің емі\r\nтік ішектік жыланкөздің симптомдары\r\nсозылмалы парапроктит\r\nпараректальды жыланкөз\r\nпараректальды жыланкөздің симптомдары\r\nпараректальды жыланкөздің емі\r\nпарапроктит симптомдары\r\nаноректальды жыланкөз','admin',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(784,'','Амнезия – адамның жадынан айырылуы ','','','kz','s','',0,'',1376,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400700,1574936700,1543400789,'','\'\'__Бұл деген не?__\'\' __Амнезия__ – бас жарақаты, Альцгеймер ауруы,алкогольдік ішімдіктерді және есірткіні қабылдау немесе ауыр эмоциялық жағдайды бастан кешу (мысалға, төбелес, жол апаты) салдарынан  адамның жадынан айырылуы немесе есте сақтау қабілетінің жоғалуы.\r\n\r\nАмнезияның шығу себептеріне байланысты уақытша және тұрақты болады.Сонымен қатар амнезия антероградты және ретроградты келеді.Антегроградты амнезия жарақатттан немесе ауруға шалдыққаннан кейінгі окиғаларды, ал ретроградты амнезия кезінде ауруға немесе жарақатқа дейінгі оқиғаларды есте сақтамайды.\r\n\r\nАмнезия кезінде төменде көрсетілген көрсеткіштердің біреуі немесе бірнешеуінің болуы адамның толықтай есте сақтау қабілетінің жоғалуына әкеп соқтыруы мүмкін: \r\n\r\n•	Адамдарды танымау\r\n•	Болған оқиғаларды және оның мән-жайын ұмыту\r\n•	Белгілі уақыт күнін ұмыту\r\n•	Толыққанды өз өмірін ұмыту\r\n\r\nСебептеріне байланысты амнезия тез және баяу дамиды. Бірте-бірте дамып келе жатқан есте сақтау проблемалары ақыл-ойдың ауытқуының бір бөлігі болуы мүмкін \r\n\r\nАмнезияның емдеу әдісі мен емдеудің нәтижелерін бағалау оның себебіне байланысты болып келеді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nамнезия\r\nамнезияның емі\r\nамнезияның симптомдары\r\nесте сақтаудың жоғалуы\r\nесте сақтаудың жоғалуының себептері\r\nесте сақтаудың жоғалуының емі\r\nкәрілік кездегі есте сақтаудың жоғалуы\r\nалкогольден кейінгі есте сақтаудың жоғалуы\r\nАльцгеймер ауруы','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(785,'','Алопеция ','','','kz','s','',0,'',1978,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400760,1574936760,1543400875,'Алопеция (бастың тақырлануы) – бұл адамның потологиялық түрде шаш түсуі және адам үшін  психологиялық  ауыр мәселе болып саналады.  Шаш адам баласының  өмірлік күш-қуаты символы іспеттес. ','Алопеция (бастың тақырлануы) – бұл адамның потологиялық түрде шаш түсуі және адам үшін  психологиялық  ауыр мәселе болып саналады.  Шаш адам баласының  өмірлік күш-қуаты символы іспеттес. \r\n\r\nАлопеция термині, шаштың барлық түсу себептеріне байланысты қолданыла береді:\r\n\r\n•	Ошақты алопеция (ұяшықтанған алопеция / тақырбастық)\r\n•	Босанғаннан кейінгі шаш түсуі\r\n•	Механикалық зақымдануларға байланысты шаштың сиреуі (шаш үлгісінің кейбір түрлері, химиялық қопа, шашты жиі бояй беру)\r\n•	Симптомикалық шаш түсу\r\n•	Әйелдердің шаш түсу типі, ерлердің шаш түсу типі және де басқалар.\r\n\r\nАлопецияны екі үлкен топқа бөлсе болады:\r\n\r\n•	Тыртықты (шаштың түптері жансызданады да, беріш түзіле батайды)\r\n•	Тыртықсыз (диффузды, ошақтық, андрогендік)\r\n\r\nОшақты алопеция кезінде шаштың белгілі бір жері ғана түседі, бас тақырлана бастайды.\r\n\r\nДиффузды алопеция кезінде бастағы барлық шаштар түседі.\r\n\r\nБұл алопециялардан басқалары себореялық және андрогендік болады.  Себориялық түрі терінің тарамдалуымен көрініс береді, ал андрогендік – гармонның бұзылуынан, яғни ол тұқым қуалау арқылы берілері. Андрогенді алопецияны және де «еркектік» деп атайды, оның себебі – шаш фолликуласына еркектік гормонның әсер еткендігінен. Бұл аурумен тұқымында осындай ақауы бар әрбір үшінші ер адам зардап шегеді. Кейде  бұл «еркектік» алопецияға  әйелдерде ұшырап жатады.\r\n\r\nТрихограмма – бұл әдіс, микроскоптық тексеру негізінде жүзеге асады, бұл арқылы шаш пен оның өсу фазасында қаншалықты процесс жүріп жатқандығын  анықтауға болады.  Трихограмманың нәтижесінде алопецияның түрі анықталып, және оған қандай ем қолдану керектігін білуге болады.\r\n\r\nАлопецияның барлық түріне ем қолдануға болады. Тек, арнайы мамандарға уақытылы қаралу керек.\r\n\r\n\'\'Шаш және бас теріcінің шашты бөліктерінің мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nалопеция\r\nалопецияның емі\r\nерлердегі алопеция\r\nбастың тықырлануы\r\nәйелдердің таздануы \r\nерлердің таздануы \r\nжалпы шаштың сыпырылуы\r\nшашым түсуі \r\nшаш түсуінің емі','translator',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(786,'','Аллергия және демікпе','','','kz','s','',0,'',7518,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543400820,1574936820,1543401049,'Демікпе ұстамалары (демікпенің асқынған симптомдары) аллергиялық реакцияның салдарынан орын алуы мүмкін. Бұл жағдайда, аллергияға бейім адамның  тыныс алу жолдарының қабынуы уақытша күшеюі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Аллергия деген не?__\'\'\r\n\r\nАллергия – бұл адамның иммунды жүйесінің әсер еткен сыртқа факторларға қайтарған жауабы. Ондай сыртқы факторларға: барлық түрлі жағдайларда ойламаған жерден тиіп кеткен заттар, мысалы, өсімдің тозаңы, шаң немесе жүн, тері немесе жануардың сілекейі жатады.  Аллергиясы бар адамдардың иммунды жүйесі өзіне жағымсыз заттарды бірден сезеді, негізінде оларды, «аллергендер» деп атайды, олар қаншалықты зиянды болса, ағзаның қалыпты функциясын соншалықты бұзады.','Демікпе ұстамалары (демікпенің асқынған симптомдары) аллергиялық реакцияның салдарынан орын алуы мүмкін. Бұл жағдайда, аллергияға бейім адамның  тыныс алу жолдарының қабынуы уақытша күшеюі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Аллергия деген не?__\'\'\r\n\r\nАллергия – бұл адамның иммунды жүйесінің әсер еткен сыртқа факторларға қайтарған жауабы. Ондай сыртқы факторларға: барлық түрлі жағдайларда ойламаған жерден тиіп кеткен заттар, мысалы, өсімдің тозаңы, шаң немесе жүн, тері немесе жануардың сілекейі жатады.  Аллергиясы бар адамдардың иммунды жүйесі өзіне жағымсыз заттарды бірден сезеді, негізінде оларды, «аллергендер» деп атайды, олар қаншалықты зиянды болса, ағзаның қалыпты функциясын соншалықты бұзады.\r\n\r\n\'\'__Аллергия демікпені қалай туындатады?__\'\'\r\n\r\nАуамен жұтылатын аллергендер. Көбінесе демікпемен ауыратын адамдар үшін белгілі деммен ішке еніп кететін аллергендер.  Соңғылары мыналар:\r\n\r\n•	Жануарлардың ағзасынан өндірілетіндер (тері, сілекей);\r\n•	Шаң тозаңдары;\r\n•	Тарақандардың денелерінің бөлшектері;\r\n•	Зең түйіршіктері;\r\n•	Тозаңдар.\r\n\r\nМедицина қызметкерлері демікпемен ауыратын адамдардың жұтылатын аллерген мен сезімталдығын сәйкестендріп көреді.\r\n\r\nТағамдық аллергия. Тағамнан болатын аллергия демікпені анда-санда туындатуы мүмкін. Айта кетерлігі, аллергия симптомдарымен астасып кете беретін азық-түліктің көп таралған түрлері:\r\n\r\n•	Жұмыртқа;\r\n•	Сүйт;\r\n•	Арахис;\r\n•	Соя;\r\n•	Бидай;\r\n•	Балық, \r\n•	Асшаяндар.\r\n\r\nКонсервіленген тағамдық заттар да демікпені қоздыруы мүмкін. Натрий гидросульфаты, калий гидросульфаты, натрий пиросульфаты, калий пиросульфаты және натрий сульфаты секілді қоспалар әдетте тағамдық азықтарды өңдегенде немесе дайындағанда қолданылады, олар мынадай азық-түлікте кездесуі мүмкін:\r\n\r\n•	Кептірілген жемістер мен көкөністер;\r\n•	Картоп (жартылай қапталған фабрикат);\r\n•	Шарап пен сыра;\r\n•	Шыныдағы лайм немесе лимон шырындары;\r\n•	Асшаяндар (балғын, қатырылған немесе пайдалануға дайын түрлері);\r\n•	Маринадталған өнімдер.\r\n\r\nТағамдық аллергия көбінесе адамдарда есекжем түрінде көрініс береді, бөртпе шығады, жүрек айниды, құсады және  іші өтеді. Егер сіз демікпені қоздыратын тағамдық аллергиядан зардап шегіп жүрсеңіз, жоғарыда айтылған аллергия симптомдары сіздің келесі демікпеңіздің алдында пайда болуы мүмкін.  Егер де, ол процессті дереу тоқтатпаса, кеңірдек ісіп, тыныс алатын мүмкіндік қалмай қалуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіздің демікпеңізді қоздырады деген тағамдарға күмәніңіз болса, онда дәрігеріңізбен кеңесіп алыңыз. Сіздің ол тағамдық азық-түліккепен  аллергиялық сезімталдығыңыздың байланысын  анықтау үшін, сізге терілік-аллергиялық сынама жасалуы мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Менде аллергия болса не істеуім керек?__\'\'\r\n\r\nӨзіңіздің аллергияңызды қоздыратын заттардан аулақ жүруге тырысыңыз.  Төменде, көп таралған аллергендермен байланысып қалмау үшін не істеуге болатындығы жайында жазылған.  \r\n\r\n\'\'__Шаң-тозаңға бөліктеріне аллергия болса__\'\'\r\n\r\n•	Аллергендер өтіп кетпейтіндей қарапайым немесе серіппелі матрасты қаптамамен қаптаңыз;\r\n•	Барлық жатын орныңызды аптасына бір рет ыстық сумен жуып тұрыңыз;\r\n•	Еденге кілемше жапқыштарды төсемей-ақ қойған дұрыс.  Егер кілемше жапқыштарды алып тастай алмасаңыз, оларды аллерген  өткізбейтін, көпқабатты вакумды шаңсорғышпен жиі тазалап тұрыңыз.  Кілемшедегі шаң-тозаңдарды кетіретін арнайы заттарды қолдануға да болады.\r\n•	Перде мен портердерді де тақпай-ақ қойғаныңыз жөн. Жалюздің орнына қарапайым кенеп маталы пердені іліп қойыңыз.  Жуылатын перделерді ыстық сумен аптасына 2-4 рет жуып тұру керек.\r\n•	Шап қалпақшаларының, терезе тақтайшаларының үстін дымқыл матамен жиі сүртіп тұрыңыз.\r\n•	Заттарыңызды жинақы ұстаңыз. Ойыншықтар мен кітаптар есігі жабылатын кітап сөрелерінде  немесе қорапшалар мен шкафтарда тұруы керек.\r\n•	Бұрынғы жұмсақ ойыншықтарды жаңа, жуылатын ойыншықтарға ауыстырыңыз.\r\n•	Барлық киім-кешектеріңізді жабық қораптар мен шкафтарға салып қойыңыз. \r\n•	Жастықтар мен төсек-орындардың амал болса құс қауырсынынан жасалғандарын қолданбаған дұрыс.\r\n•	Үйдің ішінде төменгі дымқылдықты қалыптастырыңыз   (25%-50%)   ауа кептіргішті де қолданыңыз.\r\n•	Жылтқыш пен салқындатқыштың фильтірлерін тұрақты түрде ауыстырып тұрыңыз.\r\n\r\n\'\'__Өңезделген саңырауқұлақтарға және зеңге аллергия болса__\'\'\r\n\r\n•	Ылғалданып тұратын жерлерді жиі қарап тұрыңыз.  Үйдің ылғалдылығын 25% және 50% аралығында ұстап тұратын құрғатқышты қосып жүріңіз.\r\n•	Ауа кондиценерлерін мүмкіндігінше пайдаланыңыз;\r\n•	Жуынатын бөлмелердегі зәй тартуы мүмкін жерлерді арнайы тазартқыш заттармен сүртіп, тазалап жүріңіз, буды шығарып тұратын тазартқышты ауыстырып тұрыңыз. Ондай жерлерге кілемше төсемеңіз;\r\n•	Ұйықтайтын бөлмеде үй өсімдіктерін өсірмеңіз;\r\n•	Үйді сырлаған кезде шаңға арналған тежегіштерді де құрамына қосыңыз. \r\n•	Үйдің ішінде көгеретін заттарды, мысалы, су жапырақ, бақшадағы қоқыстарды сақтамаңыз.\r\n\r\n\'\'__Жәндіктіктерге аллергия болса.__\'\' Көптеген үйлерде тарақандар мен түрлі жәндіктер бар. Кейбір демікпесі бар адамдардың, сол жәндіктерге де аллергиясы болады. ол аллергендерді бақылау үшін үйде:\r\n\r\n•	Тарақан ұстайтын заттарды пайдаланыңыз;\r\n•	Тарақандарға шашатын заттарды да қолдануға болады, бірақ оларды үйде ешкім жоқ кезде ғана істету керек. Егер сол заттар шашылғаннан кейін өзіңіз немесе балаңыз үйге кірер болсаңыздар, бөлмелерді бірнеше ағат бойы ашып қойып ауасын тазартыңыз;\r\n\r\n\'\'__Шаңға аллергия болса.__\'\' Шаңнан құтылу оңай емес, себебі оны атмосферадан жою ақылға симайтын нәрсе. Сіз өзіңізбен балаңызды шаңнан азда болса қорғау үшін мынадай шаралар қолдансаңыз болады:\r\n\r\n•	Ауада шаң көтеріліп тұратын уақыттарда далада көп жүрмеуге тырысыңыз;\r\n•	Ауада шаң қатты көтерілетін кезде терезелерді жауып қойыңыз;\r\n•	Мүмкіндігіне қарай ауа тазартқыштарды қолданыңыз.\r\n\r\n\'\'__Жануарлардың ағзасынан өндірілетін заттарға аллергия болса.__\'\'\r\n\r\n•	Егер өзіңізде, немесе балаңызда аса қатты аллергиялық серпіліс болса, үйіңізде жануар ұстамай-ақ қойғаныңыз абзал.\r\n•	Үйінде үй жануарлар асырайтын құрбыңыздың үйінде ұзақ болмай-ақ қойыңыз. Тіпті ол кезде өзіңіз немесе балаңыз демікпеге қарсы құрылғыны өзімен бірге алып жүргені дұрыс. Қонаққа барғанда жануарларға қысқа уақытта ғана қарап, кетіп қалғаны жөн.\r\n•	Егер сізге мысық немесе ит бағу қажет болса, олардың орнын, жүретін жерін шектеп қойыңыз. Олар сіздің немесе балаңыздың жатын бөлмелеріне мүлдем кіре алмағаны жөн. Мүмкіндігінше , жануарларды далада ұстаңыз.\r\n•	Үй жануарыңызды күн сайын жуындырып тұрыңыз.\r\n•	Үйге кілемшелер төсемеңіз. Жануарлардан өндірілетін заттар кілемшені олар басқанда, жабысып қалады да сол жерде тұрақтап, сақталынып жатады. \r\n\r\nТағамдық аллергендерден құтылу мүлдем мүмкін емес. Сіз енді жоқ дегенде жейтін асыңыздың сыртындағы жапсырма қағазын жақсылап оқып жүріңіз, үйден тыс жерлерде тамақтанғанда, тамақтың құрамында қандай қосспалар бар екенін нақтылап сұрап алыңыз.  \r\n\r\nАллергияға қарсы екпелер бар ма екен, іздеп көріңіз. Келесіде, сіз иммун жүйеңіздің қаншалықты аллергияға қаншалықты қарсы тұратынын анықтай аласыз.  Дәрігер сізге аллергияға қарсы дәрілерді тағайындауы мүмкін (олар, аллергиялық иммунотерапия деп аталады).  Аллергияға қарсы екпе, сіздің біраз аллергиялық реакцияңызды қозғауы мүмкін. Сол аллергияға қарсы екпені қайталап салдырғанда сіздің иммун жүйеңіз ақырындап үйренісе бастайды. Алдымен сізге аллергияға қарсы екпе салдыруға бола ма, соны дәрігеріңізден сұрап, нақтылап алыңыз.\r\n\r\n\r\n\'\'Балалардың жөтелуі \'\'\r\n\'\'Демікпе (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:  __\r\n\r\nаллергия\r\nаллерген\r\nаллергиялық демікпе\r\nтағамдық аллергия\r\nшаңға алларгия\r\nзеңге аллергия\r\nтозаңға аллергия\r\nжүнге аллергия\r\nаллергиялық жөтел\r\nмысыққа аллергия','translator',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(787,'','Латекске аллергиялық реакция ','','','kz','s','',0,'',3957,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401060,1574937060,1543401167,'__Латекске аллергиялық реакция деген не?__\r\n\r\n__Латекс дегеніміз __- каучук ағашынан (гевея - Hevea brasiliensis) алынатын табиғи өнім. Кейбір адамдардың аллергиялық реакциясы латекспен қайталап үйкеліскенде, әсіресе латекстік қолғаптардан дамиды. Латекске аллергия беру бүгінгі таңда медицинада өзекті мәселеге айналып келеді.\r\n\r\n__Оның симптомдары қандай?__\r\n\r\nЛатекске қарсы аллергиялық рекция әр түрлі дамиды – ол білінбей басталып, өмірге қауіп төніретін  ауыр жағдайға дейін алып келуі мүмкін. Мысалы:\r\n\r\n•	Терілік реакциялар: Жанаспалы дерматит, есекжем немесе жаппай қышынуға алып келеді\r\n•	Тыныс алуға әсері. Науқастың тыныс алу жүйесіне жеңіл әсер етсе-жөтел,түшкіру немесе мұрыннан көптеген бөлінділер бөлінеді,ал ауыр жағдайда-ентігу,тамақтың ісінуі немесе қатты естілетін сырылмен тыныс алу пайда болады.\r\n•	Анафилаксиялық шокта кездеседі.','__Латекске аллергиялық реакция деген не?__\r\n\r\n__Латекс дегеніміз __- каучук ағашынан (гевея - Hevea brasiliensis) алынатын табиғи өнім. Кейбір адамдардың аллергиялық реакциясы латекспен қайталап үйкеліскенде, әсіресе латекстік қолғаптардан дамиды. Латекске аллергия беру бүгінгі таңда медицинада өзекті мәселеге айналып келеді.\r\n\r\n__Оның симптомдары қандай?__\r\n\r\nЛатекске қарсы аллергиялық рекция әр түрлі дамиды – ол білінбей басталып, өмірге қауіп төніретін  ауыр жағдайға дейін алып келуі мүмкін. Мысалы:\r\n\r\n•	Терілік реакциялар: Жанаспалы дерматит, есекжем немесе жаппай қышынуға алып келеді\r\n•	Тыныс алуға әсері. Науқастың тыныс алу жүйесіне жеңіл әсер етсе-жөтел,түшкіру немесе мұрыннан көптеген бөлінділер бөлінеді,ал ауыр жағдайда-ентігу,тамақтың ісінуі немесе қатты естілетін сырылмен тыныс алу пайда болады.\r\n•	Анафилаксиялық шокта кездеседі.\r\n\r\n__Кандай адамдарда латекске қарсы аллергиялық реакция болады?__\r\n\r\nЛатекске қарсы аллергиялық реакция көбінесе резинадан жасалған заттар шығаратын мекемеде істейтіндерде, медицина қызметкерлерінде және операциясына латекстен жасалған құралдар көп қолданылған науқастарда дамиды.\r\n \r\n__Латекске қарсы аллергияны не дамытады?__\r\n\r\nБанан, каштан, киви, авокадо және қызанақ секілді азық-түлікке аллергиясы бар адамның латекске де аллергиясы басым болады. Латекске аллергиясы бар адамдардың бұл аталмыш азық-түлікке аллергиясының басым болуының себебі, олардың құрамында да көп мөлшерде ағуыз кездеседі. Латекске қарсы аллергиясы бар адамдар, сондай-ақ, анамезінде атопиялық дерматиті бар адамдарда да дамуы мүмкін. Өйткені, бұл тері ауруы да қызарып, қышиды, сонымен қатар теріде бөртпелер пайда болады. \r\n\r\n__Латекстен жасалған заттар қай жерде кездеседі?__\r\n\r\nҚұрамында латекс бар медициналық бұйымдар:\r\n\r\n•	Медициналық қолғаптар, әсіресе латекс ұнтақтары себілгендер; \r\n•	Дренаждар, жгут,катетер және бинт\r\n•	Операцияны таңуға арналған жабысқақ ленталардың құрамында.\r\n \r\nҚұрамында латексі бар жеке немесе үйде қолданылатын заттар:\r\n\r\n•	Контрацептивтар мысалы: мүшеқап немесе диафрагмалар\r\n•	Төсемелер және гигиеналық жастықтар\r\n•	Сәбилерге қолданылатын емізіктер және құтыға кигізілетін резина емізіктер;\r\n•	Шарлар және резинадан жасалған ойыншықтар;\r\n•	Компьютер тышқанына арналған төсемеде.\r\n\r\n__Латекстен болатын аллергияны қалай диагностикалайды?__\r\n\r\nЛатекске қарсы аллергиялық реакция бар екенін білу үшін аурудың негізі   анамнезін мұқият түсіне отырып, ауруды обьективті түрде тексеріп, зертханалық  жағдайда зерттеу жүргізу керек. Талдамалар арасындағы қан талдамасынан латекске қарсы антидене анықталуы мүмкін. Сонымен қатар латекстен жасалған қолғапты кигізіп көру және аллергиялық тері астылық сынама жасалады. Осы сынамаларда білікті дәрігер жасайды себебі рекция болған жағдайда дер кезінде көмек көрсете білу керек.\r\n\r\n__Емделуі__\r\n\r\nБірқатар дәрілік препараттар аллергияның симптомдарын азайтуға көмектесуі мүмкін, бірақ барынша оң әер беретін емдеу түрі – латекспен байланысты оның қиындығына қарамастан, мүлдем тоқтату керек. Егер салмақты реакция орын алса оны реанимациялық бөлімде емдеуге тура келеді.\r\n\r\nЕгер сізде осыған дейін латекске қарсы салмақты ракция  туындаған болса, сіз аллергияға қарсы дәрілер салынған қорапшаны өзіңізбен бірге алып жүріп, оларды дұрыс қолдана білуіңіз керек. Мысалы, оның ішінде адреналинмен шприц болуы мүмкін.   \r\n\r\n__Егер аллергия болған жағдайда латекстен қалай сақтану керек?__\r\n\r\n•	Латекс өнімдерінің теріңізге жанасуына жол бермеу керек ,егер денсаулық сақтау қызметкерлері болса онда гипоаллергенді қолғаптарды қолданған жөн.\r\n•	Латекс ұнтақтары себілген қолғаптардың қасында тыныс алып, оны ауамен бірге жұтып алудан сақтаныңыз. Әдетте латекстік қолғаптар жүгері крахмалына салынып тұрады. Соның  салдарынан сіз жүгері крахмалын сорып алып, өкпе рекциясын тудырып алуыңыз мүмкін.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nаллергия\r\nаллергиялық реакция\r\nаллерген\r\nлатекске қарсы аллергия\r\nрезинадан жасалған қолғаптарға аллергия\r\nлатекске қарсы аллергияның емі','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(788,'','Аллергиялық реакция ','','','kz','s','',0,'',3038,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401120,1574937120,1543401508,'__Аллергиялық рекция дегеніміз не? Аллергиялық рекция__ – бұл аллерген деп аталатын, белгілі бір затқа иммун жүйесінің гипперреакция беруі (шамадан тыс әсер беруі). Аллергендер: химиялық заттар, тағамдық азық-түліктер, дәрі-дәрмектер, түрлі өсімдіктер, шаң-тозаңдар болып табылады.','__Аллергиялық рекция дегеніміз не? Аллергиялық рекция__ – бұл аллерген деп аталатын, белгілі бір затқа иммун жүйесінің гипперреакция беруі (шамадан тыс әсер беруі). Аллергендер: химиялық заттар, тағамдық азық-түліктер, дәрі-дәрмектер, түрлі өсімдіктер, шаң-тозаңдар болып табылады.\r\n\r\n__Аллергиялық рекциялардың даму механизмдері қандай?__\r\n\r\nАллергиялық реакциялар жеңіл дәрежеден басталып,өмірге қауіп тудыратын өте ауыр жағдайға дейін ауытқуы мүмкін. Ағзаның иммундық жүйесі аллергия тудырушы затқа бірнеше механизм бойынша жауап қайтарады. Осылардың ішіндегі негізгі механизм қанның ақ жасушалры-лимфоциттердің қатысауымен болады. Лимфоциттердің 2 түрі бар: В-лимфоциттер және Т-лимфоциттер. В-лимфоциттері антиденелер түзеді, олар бөгде денелерді жою мақсатында бактериялармен байланысады,  және ағзаны олардан бейтараптандыруға тырысады. Негізі антидене аллергия тудырушы заттар мен байланысып аллергиялық реакция тудыруы да мүмкін. Осы үрдіске қатысатын антиденлерді иммуноглобулин Е категориясына жатқызамыз. Т-лимфоциттер антидене өндірмейді - олар бөгде денеге тікелей шабуылдайды. Осы лимфоциттердің үрдіске қатысуына байланысты аллергиялық процестің типін жеделдетілген түрі (В-лимфоциттердің қатысуымен иммуноглобулин Е өндірілуі арқылы )анықтайды және баяулатылған түрі (Т-лимфоциттердің қатысуымен)  анықталады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"486\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАллергиялық реакциялардың симптомдары жеңіл дәрежеден басталып, өмірге қауіп тудыратын өте ауыр жағдайға дейін ауытқуы мүмкін. Аллергия тудырушы заттар организмнің кез келген жеріне түсуі мүмкін мысалы: мұрын қуысына,  көзге, асқазан-ішек жолдарына, өкпеге және теріге. Кейбір аллергиялық рекциялар (мысалы, есекжем немесе  жәндік шаққан жердің айналасының қышуы немесе өсімдіктердің немесе химиялық заттардың теріге жанасуынан) пайда болып, тек ағзаның бір ғана бөлігі зақымдалады. Басқа аллергиялық рекциялар кезінде барлық ағза зақымдалады-терінің қышуы, ісіну, тыныс алудың қиындауы,  ал ауыр аллергиялық рекция кезінде анафилактикалық шок дамып тіпті адам өліп кетуі де мүмкін. \r\n\r\nКейбір аллергиялық рекциялар аллергенмен бірінші жанасқанда пайда болмайды ол ақырындап күннен-күнге байланысып барып сезімтал болады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"487\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n Айқын дермографизм\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"488\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҚолдағы дермографизм\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"489\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nДенедегі есекжем\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"490\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТерідегі есекжем\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"491\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЕсекжем\r\n\r\n\r\n\'\'Балалардағы ауыз қуысының зақымдалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\'\'Беттің ісінуі,безеу,аллергиялық реакция (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\'\'Тұмау (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\'\'Ауыз қуысының зақымдалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nаллергия\r\nаллергия емі\r\nаллергия симптомдары\r\nтағамдық аллергия\r\nаллергиялық реакция\r\nмаусымдық аллергия\r\nалллерген\r\nдәріге аллергиялық реакция','translator',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(789,'','Маскүнемдік','','','kz','s','',0,'',3074,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401480,1574937480,1543401588,'\'\'__Бұл не?__\'\' __Маскүнемдік__ – адамға физикалық пен психологиялық зиян келтіретін дәрежеде алкогольді ішімдіктерді күнделікті және тұрақты түрде қолдану. Маскүнемдіктің тұжырымдамасы ретінде адамның алкогольдік ішімдіктерді қолданғаннан кейін өз-өзін бақылауға қауқарсыз болатындығын, ішімдікке тәуелді адам ретінде сипатталуын айтамыз.','\'\'__Бұл не?__\'\' __Маскүнемдік__ – адамға физикалық пен психологиялық зиян келтіретін дәрежеде алкогольді ішімдіктерді күнделікті және тұрақты түрде қолдану. Маскүнемдіктің тұжырымдамасы ретінде адамның алкогольдік ішімдіктерді қолданғаннан кейін өз-өзін бақылауға қауқарсыз болатындығын, ішімдікке тәуелді адам ретінде сипатталуын айтамыз.\r\n\r\n\'\'__Маскүнемдік қалай туындайды?__\'\' Әдетте үйде (жанжал, ұрыс-керіс, айқай), жұмыста (тәртіптің нашарлауы және жұмысқа деген қабілеттің төмендеуі) немесе заң бұзушылыққа (мас күйінде көлік жүргізуге байланысты тұтқындалуы) қатысты проблемалар туындайды. Сонымен қатар денсаулыққа қатысты (қан қысымының көтерілуі; ас қорыту жүйесінің, көп жағдайда бауырдың зақымдалуы) проблемалары пайда болады.\r\n\r\nАлкогольдік ішімдіктерді ішу (алкогольді асыра пайдалану) бойынша проблемасы бар адамдар мен ішімдікке тәуелділер арасында айырмашылықтар болады.  Алкогольді асыра пайдалану  мен маскүнемдіктің белгілері күрделі келеді және өз бетінен физикалық, әлеуметтік пен эмоциялық аспектілерді қамтиды. Алкогольдік тәуелділікте адам ішімдікті күнделікті қолданбайды, бірақ бір бастап ішкенде көп мөлшерде ішеді. Ішуді доғарған соң оларда тәуелділік синдромы пайда болады. \r\n\r\n\'\'__Емдеу.__\'\' Маскүнемдік – бұл ұзаққа созылатын ауру, көбінесе денсаулыққа, эмоциялық, әлеуметтік және мінез-құлық проблемаларына әкеледі.Егер алкогольге деген тәуелділікті уақытылы емдемесе, онда алкогольдің психикаға, жүрекке, бауырға және басқа да мүшелерге әсер етуіне байланысты өлімге әкелуі мүмкін. Маскүнемдіктен толық емделу мүмкін емес, бірақ онымен күресуге болады.\r\n\r\nМаскүнемдікті емдеу әдісіне байланысты әр түрлі үш категорияға бөлуге болады: физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік. Маскүнемдікті емдеудің бір тәсілі болып алкогольді өнімдерді қолданған кезінде ауыр жанама әсер ететін химиялық заттарды пайдалану болып табылады. Ондай заттарға дисульфирам, кальций цианамиді және т.б. жатады. Бұл заттар алкогольді қолданған кезде адамда қызба, жүректің айнуы, қан қысымының төмендеуі, жүректің қатты соғуы және қорқыныш сезімін тудырады. Бұл өз кезегінде науқастардың ішімдікті ішуден бас тартуына әкеп соқтырады. \r\n\r\n\'\'__Анонимді маскүнемдер бағдарламасы.__\'\'\r\n \r\nМаскүнемдер психотреапиясы көптеген әдістерден құралады,соның ішінде ең тиімдісі науқастарды топпен қолдану болып табылады.  сыған байланысты Батыста анонимді маскүнемдер бағдарламалары кеңінен таралған, ол жерде қатысушылар топ болып жиналып, өздерінің проблемаларымен бөліседі және маскүнемдікке қалай жеткендерін сөз етіп, осы қиындықтан бірігіп өтуге деген жолды көрсетулерін сұрайды. Қазіргі кезде анонимді маскүнемдер бағдарламасы әлемдік әдіске айналды. Анонимді маскүнемдер топтары әлемнің барлық мемлекеттерінде құрылған, олар маскүнемдіктен арылуға септік ететін 12 діни емес мақсаттар мен рухани күш тұжырымдамасын ұстанады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nмаскүнемдік\r\nмаскүнемдікті емдеу\r\nмаскүнемдіктегі асқынулар\r\nмаскүнемдіктің сатысы\r\nмаскүнемдік кезіндегі психотерапия \r\nәйелдердің маскүнемдігі\r\nішімдік, алкоголь\r\nтәуелділік\r\nабстинетті синдром\r\nсозылмалы маскүнемдік','admin',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(790,'','Аденома ','','','kz','s','',0,'',334,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401540,1574937540,1543401625,'Аденома – негізі безді эпителийден (тіннен) құралған залалсыз ісік. Безді тін ағзадағы мүшелерді, бездерді және басқа да құрылымды жауып тұратын тіннің жұқа қабаты.','Аденома – негізі безді эпителийден (тіннен) құралған залалсыз ісік. Безді тін ағзадағы мүшелерді, бездерді және басқа да құрылымды жауып тұратын тіннің жұқа қабаты.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nаденома\r\nісік\r\nонкология\r\nқуық асты безінің ісігі\r\nгипомиз аденомасы \r\nқалқанша безі аденомасы\r\nаденома симптомдары\r\nаденома емі\r\nаденома операциясы','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(791,'','Аденокарцинома ','','','kz','s','',0,'',395,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401600,1574937600,1543401656,'__Аденокарцинома__ - ішкі мүшелерді қамтитын жасушалардан басталып, гормон және басқа да заттарды өндіруге қабілетті, яғни секрециялық қызметтерге ие қатерлі ісік түрі.','__Аденокарцинома__ - ішкі мүшелерді қамтитын жасушалардан басталып, гормон және басқа да заттарды өндіруге қабілетті, яғни секрециялық қызметтерге ие қатерлі ісік түрі.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nаденокарцинома\r\nқатерлі ісік\r\nонкология\r\nаденокарцинома диагностикасы\r\nаденокарцинома емі\r\nаденокарцинома симптомдары\r\nсүт безінің қатерлі ісігі\r\nқуық асты безінің қатерлі ісігі\r\nасқазанның қатерлі ісігі\r\n','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(792,'','Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС)','','','kz','s','',0,'',8347,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543401660,1574937660,1543402673,'Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) – бұл адамның қате даму процесі. Мұндай адамдарда бір нәрсеге назар аудара алмау, жоғары белсенділік таныта алмау, мінез-құлқын еркін игере алмау немесе кейбір ойларын қиыстыра алмау секілді симптомдар байқалады. Дегенмен, ЗЖГС-қа диагноз қою үшін аталған мінез-құлықтық симптомдары толыққанды дәлелдеме бола алмайды. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЗейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) – бұл адамның қате даму процесі. Мұндай адамдарда бір нәрсеге назар аудара алмау, жоғары белсенділік таныта алмау, мінез-құлқын еркін игере алмау немесе кейбір ойларын қиыстыра алмау секілді симптомдар байқалады. Дегенмен, ЗЖГС-қа диагноз қою үшін аталған мінез-құлықтық симптомдары толыққанды дәлелдеме бола алмайды. \r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЗЖГС, негізі, бала кезде бастау алады, деседе, есейгенде де кездесіп қалуы ғажап емес. Бұл көбінесе баланың мінез-құлқының бұзылысына қарап анықталады. ЗЖГС қыз балаларға қарағанда, ер балаларда көптеп кездесіп жатады.\r\n\r\nЗЖГС-тің қандай себептерден туындайтыны әлі күнге дейін анықталған жоқ.  Тек бір білетініміз, бұл аурудың дамуында адамның тұқым қуалаушылық факторлары мен қоғамдық ортадағы факторлары  зор рөл атқарады екен. Ғалымдар зерттей келе ЗЖГС бар баламен, бұл ауруға шалдықпаған баланың миының айырмашылығы болатындығын анықтапты.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nЗЖГС-тің симптомдары мынадай 3 топқа бөлінеді:\r\n\r\n•	Ойын бір жерге шоғырландыра алмайды (алаңғасар);\r\n•	Аяқ астынан белсенділік танытып кетеді (гиперактивті);\r\n•	Мінез-құлқын игере алмайды (импульсивті).\r\n\r\nЗЖГС-і бар адамдарда көптеп кездесетін симптом,  олардың зейінсіздігі. Кейбіреулерде, гиперактивтілігі мен импульсивтілігі басым көрініс береді. Ал үшінші топтағыларда ойын қиюластыра алмау секілді түрлі сипмтомдар болады. Егер адамда, зейін қоя алмау секілді симптомдар болса,  ондайды кейде зейін жеткіліксіздігі синдромы (ЗЖС) деп атайдды. Оның ЗЖГС-тан қарағанда жеңілірек келеді.\r\n\r\nЗейінсіздік симптомдары:\r\n\r\n•	Ойын бір жерге шоғырландыра алмайды, мектепте, үйде кей бір нәрселерлі ұмытып, немесе оңай істің өзін орындай алмай жатады;\r\n•	Ойнап жатқан кезде қарапайым тапсырмаларды орындай алмай қиналып жатады;\r\n•	Қандай да бір адам сөйлесе, оны естімейді;\r\n•	Әр істің қолданылу тәсілін меңгере алмайды, мектептегі, тұрмыстағы тапсырмаларды істесе де аяқтай алмай қиналады;\r\n•	Шаралар мен тапсырмаларды ұйымдастыруда қиналады;\r\n•	Ондай балаларға миына салмақ түсіретін  тапсырмалар (әсіресе, сабақта үйге берілген  тапсырмалар) ұнамайды;\r\n•	Ойыншықтарын, қарындаштарын, кітаптарын немесе құрал-жабдықтарын жиі жоғалтады;\r\n•	Әр нәрсеге көңілі ауып кете береді;\r\n•	Күнделікті жұмыстар мен әрекеттерін ұмытып қала береді.\r\n\r\nГиперактивтілік симптомдары:\r\n\r\n•	Мазасызданып, қол-аяқтарын қозғалта береді немесе отырған орындығын тықылдатып ұрып отырады;\r\n•	Өзі  сияқты басқалар отырған жерде, ол тыныш орына алмайды;\r\n•	Бей-берекет жүгіре береді;\r\n•	Жәй салмықты түрде, қалыпты ойнай алмайды;\r\n•	Ылғый жүре береді, өзін «тақ бір, қозғалтқыш айналдырып жатқандай сезінеді»;\r\n•	Көп сөйлейді.\r\n\r\nИмпульсивтілік симптомдары:\r\n\r\n•	Сұрақты қойып болғанша, жауап қайтарады;\r\n•	Кезек күте алмайды;\r\n•	Өзгелерді тоқтата береді немесе ұра береді (сөйлескенде немесе ойнағанда).\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЗЖГС-тың болуы мүмкін деп, күмәнданған адам, арнайы маманған қаралуы тиіс. ЗЖГС-ті анықтайтын, диагнозын қоятын тест түрі жоқ. Диагнозы тек, жоғарыда жазылған симптомдар арқылы ғана анықталады. Бала қашан ЗЖГС-қа шалдықса, оның симптомдарын ата-анасы мен мұғалімі де бағамдауға болады.\r\nЗЖГС-қа ұшыраған көптеген балалар, кейін психологиялық жағынан дұрыс дамымай қалады, мысалы, көңіл-күйі бұзыла береді, ашушаң болып кетеді, психоактивті заттарды пайдаланады, оқу үлгерімі нашар болады немесе мінез-құлқы наша болып өсуі  мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЗЖГС-ті емдеу пациент пен дәрігер арасында өз ара серіктестік  дәрежесінде жүргізіледі.  Егер, пациент бала болса, ата-анасы мен мұғалімі де емдеуге қатысады. Емдеу үшін мыналар маңызды болмақ:\r\n\r\n•	Нақты мақсат қою керек;\r\n•	Дәрілік немесе мінез-құлықтық терапияны бастау керек;\r\n•	Алға қойған мақсаты жайында, нәтиже мен дәрілерді қолдану барымында қандайда бір кереғар әсерлер туындамауы жайында дәрігермен тұрақты түрде кеңесіп тұрған жөн.\r\nБұл қабылдаулар барысында пациент жайында қажетті ақпараттар жиналуы керек, сондай-ақ, ата-анасы мен мұғалімі жайында да кейбір мәліметтер қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бұлай емдеу көмектеспесе, дәрігерге төмендегідей жайттарды орындау керек:\r\n\r\n•	Науқаста шынымен де ЗЖГС бар ма анықтау керек;\r\n•	Бұдан да күрделі симптомдарды  тудыратын ауруды анықтау керек;\r\n•	Емделу жоспары толық орындалып жатқанына көз жеткізу керек.\r\n\r\n\'\'Ауруға қарсы препараттар:\'\'\r\n\r\nМінез-құлықтық терапияға арналған дәрі-дәрмектер ылғи жақсы нәтиже көрсетеді. ЗЖГС кезінде қолданатын бірнеше түрлі дәрілер бар.  Оларды жеке қолданса да, немесе басқа емдік шаралармен ыңғайластырып қолданса да болады. Осыларға байланысты немесе басқа да дәрілерді  пациенттің қажеттілігіне қарай және ауру симптомдарына байланысты таңдауды тек дәрігер жасайды.\r\n    \r\nПсихоынталандырушы (көпшілікке үдеткіш атымен белгілі) ЗЖГС-ті емдеуге арналған жиі қолданатын дәрі болып табылады. Бұл препараттар үдеткіш деп аталғанымен, негізінде тыныштандыру әсерерін жақсы игереді.\r\n\r\nЗЖГС-қа қарсы препараттарды қолданарда дәрігеріңіздің үйреткен қолдану тәсілін мүқият орындаңыз.\r\n\r\nКейбір дәрілер жанама әсер береді. Жанама әсерлер бола қалған жағдайда, дәрігерге қаралыңыз. Мүнкін ол дәріні ауыстыратын басқа дәрі бар шығар, немесе оның қабылдау мөлшерін азайтуы ықтимал.\r\n\r\n\'\'Терапия\'\'\r\n\r\nНауқасты емдегендей жанұя мүшелері ЗЖГС-пен байланысты  күйзеліс симптомдары бар адамды дұрыс түсініп, оның әрекеттеріне түсіністікпен қарап, оның жағдайды еркін игеріп кетуіне барынша ықпал етулер керек. \r\n\r\nЗЖГС-тің кең таралған түр – мінез-құлықтық терапиясы. Бұл емдеу тәсілі балаларға да, олардың ата-аналарына да, қалыпты өмір сүру үшін және мінездерін дұрыстау үшін айтарлықтай көмек береді. ЗЖГС-тің жеңіл түрі кездесіп жатса, оларды дәрі-дәрмексіз-ақ, осы мінез-құлықтық терапия арқылы емдеуге болады.\r\n\r\nҚолдаушы топтар пациентке және оның отбасына басқа адамдармен осыған ұқсас мәселелерде еркін әңгімелесуіне көмектесуі мүмкін.\r\n\r\nЗЖГС бар балаға көмек болатын басқа да кеңестер:\r\n\r\n•	Баланың ұзсаты мен тұрақты түрде әңгімелесіңіз;\r\n•	Баланың үй тапсырмасын орындауға, тамақтануына, таза ауада серуендеуіне тұрақты түрде көңіл бөлу үшін күнтізбе құраңыз. Сабақ кестесін тақалғанда қарамай, ертерек реттеп қойыңыз;\r\n•	Баланың айналасындағы көңілін бөле беретін жайттарды шектеңіз;\r\n•	Баланың денссаулығына көңіл бөліңіз, тамақ құрамындағы құнарлы заттарға мән беріңіз;\r\n•	Баланың жеткілікті ұйықтап, тынығуына көңіл бөліңіз;\r\n•	Баланың жақсы мінез-құлықтарын мақтап, марқайтып қойыңыз;\r\n•	Балаға нақты, жүйелі заңдылықты үйретіңіз.\r\n\r\nЗЖГС кезінде жақсы әсер береді деген фототерапия, тамаққа қосымша  заттар қосу,  секілді альтернатиті емдеу әдістерінің  пайдасы шамалы.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nЗЖГС ұзақ уақытқа созлатын, созылмлы жағдай болып табылады. Егер ЗЖГС-ті дұрыс емдемесе, мынадай жайттарғар соқтыруы мүмкін:\r\n•	Алькоголь немесе шылым секілді зиянды заттарды тұтынады;\r\n•	Мектепте көптеген жайсыздықтарға ұрынады;\r\n•	Жұысында тұрақсыз болады;\r\n•	Көп заң бұза беруі мүмкін.\r\nЗЖГС-ке шалдыққан көптеген балалар есейе келе зейінсіздік, гиперактивтілік және импульсивтілік секілді симптомдардан зардап шетіп өседі. Ал ЗЖГС-і бар ересектер түрлі жағдайды игере алмайды, өзінің мінез-құлқындағы ыңғайсыздыөтарды жасырып, тұйықталумен қиналады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сіз мектеп қызметкері болсаңыз, баланың дамуында ЗЖГС-тің бар екеніне күмәндансаңыз, дәрігерге хабаласыңыз. Сіз дәрігерге мына жайттарды хабарлауыңыз керек:\r\n•	Үйдегі мәселелері, мектептегі өзімен жасты балаларға деген қарым-қатынасы жайында;\r\n•	ЗЖГС-ті емдеу үшін қабылдауп жүрген дәрілерінің жанама әсері жайында;\r\n•	Күйзеліс белгілері жайында.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n\r\nЗейін жетіспеушілігі синдромы (ЗЖС); Зейін жетіспеушілігі және гиперактивтілік ссиндромы (ЗЖГС); балалық гиперкинездер.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nзейін шоғырландыруының бұзылысы\r\nгиперактивтілік\r\nимпульсивтілік\r\nзейінсіздік','translator',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(793,'','Тері асты гематомасы (көгерулер, қанды ұйымалар)','','','kz','s','',0,'',4150,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543402680,1574938680,1543403003,'Гематома – терінің белгілі бір жерлерінің түсінің өзгеруімен көрініс береді. Ұсақ қан тамырлар  бүлініп,  және тамыр ішіндегі қан тері астында орналасқан жұмсақ тіндерге өтіп кеткенде, содан гематомалар  пайда болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Мына әрекеттерді істемеңіз__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Синнимдері__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nГематома – терінің белгілі бір жерлерінің түсінің өзгеруімен көрініс береді. Ұсақ қан тамырлар  бүлініп,  және тамыр ішіндегі қан тері астында орналасқан жұмсақ тіндерге өтіп кеткенде, содан гематомалар  пайда болады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"492\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Түрлі себептерге байланысты қан тамырлары қабырғаларының зақымдануынан гематомалар пайда болады. Жарылған тамырдағы қандар жоғары көтеріліп тер мен еттің арасына жиналып қалады, оның әсерінен ауру сезімі туындап, ісініп, терінің түсі өзгереді. \'\'\r\n\r\nГематоманың үш түрі бар:\r\n\r\n•	Тері астылық – тері астында орналасады\r\n•	Бұлшықет ішілік – бұлшықет ішінде\r\n•	Сүйек үстілік - сүйекті соғып алу кезінде дамиды\r\n\r\nГематомалар бірнеше күннен бірнеше айларға дейін кетпей тұруы мүмкін. Сүйекті соғып алған кезіндегі гематомалар үлкейе түседі, және қаттырақ ауырып тұрады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nГематомалар көбінесе құлағанда, спорттық жарақаттар алғанда, автокөлік апаттарына ұшырағанда немесе соққы алғанда, біреулермен  төбелескенде немесе қандайда бір қатты зат денеге келіп тигенде пайда болады.\r\n\r\nСіз қансұйылтқыш препараттарды (аспирин немесе варфарин) қабылдасаңыз кішігірім гематомалардың пайда болу мүмкіндігі бар.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nНегізгі белгі лері – терінің белгілі бір жерінде көгеруі, ауру сезімінің туындауы, ісіну т.с.с. Гематоманың басында түсі ақшыл-қызғылт болып келеді, және ұстағанда өте сезімтал болады. Соғылған бұлшық еттерге жүктеме түсіру қиын болады. Мысалы, жамбастың терең гематомасы орын алса, жүргенде немесе жүгірейін деген кезде ауырады.\r\nУақыт өте гематома түсі көк түске, сосын жасыл-сары енеді де, соңында толығымен жойылып кетеді.\r\n\r\nГематома кезінде көрсетілетін алғашқы көмек:\r\n\r\n•	Тез жазылу үшін және ісінудің алу үшін зақымдалған аймаққа мұз қою керек. Мұзды таза орамалға орау керек – мұзды тікелей теріге қоюға болмайды. Процедураны 1 сағат ішінде 15 мин сайын қайталап тұру қажет.\r\n•	Соққан аймаққа жоғарылаған қалып келтіріңіз, егер мүмкін болса. Жоғарлаған қалып қанның соғылған аймаққа жиналуынның алдын алады.\r\n•	Бұлшықеттерге артық күш түсірмеңіз.\r\n•	Ауру сезімін басу мақсатында, қажет болса ауру сезімін басатын препараттарды қабылдаңыз.\r\n\r\nСирек жағдайларда гематомалар кезінде хирургиялық әдіс қолданылуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Мына әрекеттерді істемеңіз__\r\n\r\n•	Гематоманы ине арқылы сормаңыз\r\n•	Жүгіруді, ойнауды, зақымдалған аймаққа артық күш салуды тоқтата тұрыңыз;\r\n•	Ауру сезімі мен ісінген жерді емемей жүрмеңіз.\r\n\r\n__Дәрігерлік көмекке қашан жолығу керек__\r\n\r\nЕгер  зақымдалған жеріңізде қатты қысым сезінсеңіз, және зақымдалған аймақ үлкейіп, өте ауырғыш болып бара жатса міндетті түрде дәрігерге қаралыңыз. Бұл жағдайға ұзақ уақыт жаншылу синдромы себеп болып табылады. Жұмсақ тіндерді қатты қысу әсерінен, ол жерлердегі жасушалар мен тіндерге оттегі мен қан келуі тоқтайды. Бұл жағдай өмірге қауіп төндіреді, сол себепті Сізге міндетті түрде жедел жәрдем қажет болып табылады.\r\n\r\n__Тағы да мына жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:__\r\n\r\n•	Ешқандай соққысыз, бір жерден құламай-ақ, немесе басқа да себептерсіз, түсініксіз жайттан теріде көгерулер пайда болсса;\r\n•	Гематома айналасында инфекциялану белгілері байқалса, мысалы, қызару, іріңдеу немесе басқа бөлінділер туындаса, дене қызуы көтерілсе.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nГематомалар көбінесе жарақаттар әсерінен пайда болғандықтан, мынадай маңызды ұсыныстарды ұстаңыз:\r\n\r\n•	Балаларыңызды қауіпсіздік ережелеріне үйретіңіз\r\n•	Үй айналасында құлаудан сақ болыңыз. Мысалы, баспалдақтан көтеріліп бара жатқан кезде\r\n•	Автокөлікте қауіпсіздік белбеулерін қолдаңыз.\r\n•	Қажетті спорттық инвентарьды киіп жүріңіз.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Синонимдері __\r\n\r\nКонтузия; көгеру\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nгематомалар\r\nтері асты\r\nауырсыну\r\nісіну\r\nқан тамырларының зақымдалуы','translator',47,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(794,'','Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм','','','kz','s','',0,'',3991,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543402980,1574938980,1543403775,'Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездерінен альдостерон гормонының артық бөлуінен пайда болатын ауру.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизмі бар адамдардың ауру мәселесі бүйрек үсті безімен байланысты. Бүйрек үсті безі артық альдостерон гормонын синтездейді.\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм кезінде артық синтез мәселесі бүйрекүсті безінен тыс болып табылады, және біріншілік ауруға ұқсас болып келеді.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизм сирек кездесетін ауру, бірақ кейбір сарапшылардың айтуы бойынша, бұл ауру жоғары артериальды қысым әсерінен туындайды екен. Көп жағдайда біріншілік гиперальдостеронизм бүйрекүсті безінің қатерсіз ісігінен пайда болады. Ауру 30-50 жастағылар арасында көбірек таралған.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME} \r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nБіріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездерінен альдостерон гормонының артық бөлуінен пайда болатын ауру.\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизмі бар адамдардың ауру мәселесі бүйрек үсті безімен байланысты. Бүйрек үсті безі артық альдостерон гормонын синтездейді.\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм кезінде артық синтез мәселесі бүйрекүсті безінен тыс болып табылады, және біріншілік ауруға ұқсас болып келеді.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизм сирек кездесетін ауру, бірақ кейбір сарапшылардың айтуы бойынша, бұл ауру жоғары артериальды қысым әсерінен туындайды екен. Көп жағдайда біріншілік гиперальдостеронизм бүйрекүсті безінің қатерсіз ісігінен пайда болады. Ауру 30-50 жастағылар арасында көбірек таралған.\r\n\r\nКөп жағдайда екіншілік гиперальдостеронизм жоғары артериальды қысымға негізделген. Және ол мына жағдайларда да туындау мүмкін:\r\n\r\n•	Бауыр циррозы\r\n•	Жүрек жеткіліксіздігі\r\n•	Нефротикалық синдром\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n•	Шаршағыштық\r\n•	Бас ауруы\r\n•	Бұлшықет әлсіздігі\r\n•	Ұйып қалу\r\n•	Ауыспалы (пайда болып, қайта жоқ болып кететін) салдану (паралич)\r\n \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\n•	Құрсақ қуысын компьютерлік томографиясынан (КТ) өткізу \r\n•	Электрокардиография (ЭКГ)\r\n•	Плазмадағы альдостерон деңгейін анықтау\r\n•	Қандағы калий деңгейін анықтау\r\n•	Зәрдегі альдостеронды анықтау\r\n\r\nКейде дәрігерге бүйрек үсті бездерінің венасын катетеризациялау қажет болуы мүмкін. Осы арқылы ісіктің қай бүйрекүсті безінде тұрғанын анықтауға болады.\r\n\r\nБұл ауру кезіңде анализдердегі өзгерістер:\r\n\r\n•	CO2\r\n•	Қан сарысуындағы магний деңгейі\r\n•	Қандағы натрий деңгейі\r\n•	Зәрдегі калий деңгейі\r\n•	Зәрдегі натрий деңгейі\r\n\r\nБүйрек үсті безі келесі гормондарды бөледі: эстроген, прогестерон, стероидтар, кортизол, кортизон, адреналин (эпинефрин), норадреналин және дофамин. Бұл гормондардың артық немесе жеткіліксіз бөлінгенде әртүрлі аурулар даму мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nІсіктен пайда болған біріншілік гиперальдостеронизм емінде хирургиялық әдіс қолданылады. Ісікті алып тастағаннан кейін, ауру симпттомдарын қадағалауға болады. Алайда кейбір адамдарда операциядан кейін жоғары артериальды қысым сақталып қалады, сол себепті дәрі-дәрмектерді пайдалану қажет болуы мүмкін. Соның өзінде дәрілер саны мен дозасы азайтылуы мүмкін.\r\n\r\nАуру ағымын хирургиялық амалсыз да қадағалауға болады. Пациенттерге препараттарды қабылдап, және тұзды шектеу қажет. Гиперальдостеронизм емінде қолданылатын препараттар:\r\n\r\n•	Амилорид\r\n•	Спиронолактон, диуретиктер (организмнен артық суды шығаратын препараттар)\r\n•	Триамтерен\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм емі препараттар мен диетаны сақтауға жүгінеді. Хирургиялық ем қажет етпейді.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронзимді ерте диагностикаласа және емін ерте қолға алса алдғы уақытта бәрі жақсы болып қалуы да ғажап емес.\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизмнің болжамы бойынша, бұл ауруды тудыратын аурудың себебіне байланысты айтуға болады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME} \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nҰзақ уақыт спиронолактонмен емдегенде, ер адамдарда импотенция және гинекомастия дамуы мүмкін, бірақ ол өте сирек кездеседі.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME} \r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nГиперальдостеронизм симптомдары пайда болғанда дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n\r\nКонн синдромы\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nальдостерон\r\nбүйрек үсті безінің аурулары\r\nбіріншілік гиперальдостеронизм\r\nекіншілік гиперальдостеронизм\r\nКонн синдромы','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(795,'','Зоонозды инфекция','','','kz','s','',0,'',1837,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543403760,1574939760,1543404026,'Жануарлардан жұғатын ауруларды - зоонозды инфекциялар деп атайды. Жануарлардан немесе жануарлардан алатын өнімдерден адамдарға жұққан көптеген аурулар өте қауіпті болып келеді. Сіз тікелей жануардан немесе жанама, яғни қоршаған орта арқылы ауру жұқтырып алуыңыз мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Алдын алу шаралары__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖануарлардан жұғатын ауруларды - зоонозды инфекциялар деп атайды. Жануарлардан немесе жануарлардан алатын өнімдерден адамдарға жұққан көптеген аурулар өте қауіпті болып келеді. Сіз тікелей жануардан немесе жанама, яғни қоршаған орта арқылы ауру жұқтырып алуыңыз мүмкін.\r\n\r\nАуыл шаруашылық жануарлары да аурулардың негізгі көзі болу мүмкін. Егер сіз оларды немесе олар сүйкенген нәрсені, мысалы қоршауды, шелекті ұстасаңыз, онда міндетті түрде жақсылап қолыңызды жуыңыз. Ересек адамдар ферма немесе хайауанаттар бағына барып келген балаларының қолдарын жуғызуы керек.\r\n\r\nЖануарлар қаншалықты сүйкімді болғанымен де, олар микробтар, вирустар және паразиттердің көзі болып табылады. Бұғы және тышқандар кенені тасымалдайды, ал олар Лайм ауруын тудырады. Кейбір жабайы жануарлар құтыру ауруын тасымалдаушылар болып табылады. Жабайы табиғатты қашықтықтан тамашалаған абзал.\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Алдын алу шаралары__\r\n\r\nҮй жануарлары да сізді ауру жұқтыруы мүмкін. Өте үлкен қауіп төндіретіндер бауырымен жорғалаушылар. Тасбақалар, жыландар және кесірткелер  қожайындарына сальмонелла бактериясын жұқтыруы мүмкін. Сіз инфицирленген иттен құтыруды, ал мысық дәретханасын тазалағанда токсоплазмозды жұқтырып алуыңыз мүмкін. Әрине, ит пен мысықтан аурудың жұға қоюы екіталай. Егер сіз гигена ережелерін сақтап жүрсеңіз, онда түрлі жұқпалардан қорғануыңызға мүмкіндік туады.\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"493\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБруцеллез тұмауға ұқсас симптомдармен басталатын ауру. Ол асқынса: артрит, жүрек аурулары және ми зақымдалуларына апарып соқтырады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nзоонозды инфекциялар\r\nжануарлар\r\nжануар тістеуі\r\nсальмонелла\r\nтоксоплазмоз\r\nқұтыру\r\nбруцеллез','admin',41,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(796,'','Кекештік','','','kz','s','',0,'',5454,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543404000,1574940000,1543404297,'Кекештік – бұл адамның дұрыс сөйлей алмауы. Мысалы, сөйлегенде, дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталап отырады, сондай-ақ, дыбысты созып айтады.  Және де сөйлегенде еріксіз тоқтаулар  орын алады (сөйлеу жылдамдығы жоғалады).','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nКекештік – бұл адамның дұрыс сөйлей алмауы. Мысалы, сөйлегенде, дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталап отырады, сондай-ақ, дыбысты созып айтады.  Және де сөйлегенде еріксіз тоқтаулар  орын алады (сөйлеу жылдамдығы жоғалады).\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME} \r\n__Себептері__\r\n\r\nБұл ауру 2-5 жастар арасындағы балалардың шамамен 5% кездеседі (20 бала ішінен 1 балада). Бұл жағдай бірнеше аптадан бірнеше жылға дейін созылу мүмкін.\r\n\r\nКейбір балаларда (1% жоғары) кекештену жоғалмай, ары қарай дамуы мүмкін. Кекештіктің бұл түрі, баланың дұрыс дами алмауымен байланысты болады.\r\n\r\nКекештік тұқымқуалайды. Кейбір гендер арқылы кекештік жалғасатындығы анықталған.\r\nСондай-ақ, кекештік, жарақат алып қалғаннан да болады немесе  бас миының шайқалуынан да осы аурудың дамуы мүмкін.\r\n\r\nКекештіктің  эмоциональды жарақаттардың салдарынан дамуы өте сирек жағдайда орын алуы мүмкін (психогенді кекештену).\r\n\r\nКекештікке көбінесе ұл балалар ұрынады.  Және баланың бұл ауруы есейген кейінде де сақталып қалуы мүмкін. \r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME} \r\n__Симптомдары__\r\n\r\nКекештену дауыссыз (к, г, т.) дыбыстардың қайталануымен басаталады. Егер кекештік дамыса, онда адам сөздер мен сөз тіркестерін қайталау қалыптасуы мүмкін.\r\nКейін сөйлегенде тұтықпалығы дамуы мүмкін. Ол адам бірнәрсе айтар алдында пайда болатын өте қатты дыбыстар. Соның әсерінен адам бар күшімен бірнәрсені айтқысы келгендей көрінеді.\r\n\r\nМазасыздану, сонымен қатар,уайымдау адамның бұл жағдайын тіптен  ауырлатуы мүмкін.\r\n \r\n__Кекештіктің симптомдары:__\r\n\r\n•	Сөйлескенде өзінің ыңғайсыздығынан түңілуі;\r\n•	Сөйлер алдында немесе сөйлемдер мен сөз тіркестерін айтқанда еріксіз тежеліп, қайталай бергеніннен ұялуы;\r\n•	Қосымша дыбыстарды, сөздерді қолдану (“Біз мм... магазинге... Ккеттік”)\r\n•	Дыбыстарды, сөздерді, сөйлемдерді қайталау (“мен... мм.. мен өз қуыршағымды қалаймын”, “Мен.. Мен көріп тұрмын..”, немесе “мүмкін мүмкін мүмкін істей аласыз”)\r\n•	Дауысын көтеріп сөйлеуі;\r\n•	Сөздерде өте ұзын дыбыстар (“Мен – Бууобббби Дджонспын”)\r\n\r\n__Кекештену кезінде пайда болатын қосымша белгілер:__\r\n\r\n•	Көзін жыпылықтатуы\r\n•	Бас немесе денесінің жыбырлатуы;\r\n•	Жағын айналдыра қозғалтуы.\r\n\r\nЖеңіл кекештігі бар балалар әдетте оны байқамайды. Ауыр жағдайларда олар өздерінің ауруын бар екенін біледі. Осындай адамдарға сөз бергенде, олардың бетінде және бұлшықеттерінде еріксіз қозғалыстар, мазасыздану сезімі байқалады, сол кезде кекештігі анығырақ біліне бастайды.\r\n\r\nКейбір кекештенетін адамдар кітапті дауыстап оқығанда немесе ән айтқанда, кекештігі жоқ болып кететінің айтады.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME} \r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nБұл ауру ешқандай арнайы диагностиканы қажет етпейді. Жалпы диагностикалау үшін арнайы маманмен (логопед) кеңесу қажет.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME} \r\n__Емдеу__\r\n\r\nКекештіктің  емі де жоқ. Ерте жастағы симптомдары ұзақ болмайды және өздігінен жоғалады.\r\n\r\nЛогопед кеңесінің мына жағдайларда қажеттілігі туындайды:\r\n\r\n•	Кекештенуі 3-6 айдан ұзақ уақытқа созылса немесе «тұтықпалығы»  бірнеше секундқа дейін ұзара берсе;\r\n•	Бала кекештігімен күрескені байқалады немесе ұялып жүреді;\r\n•	Отбасыда кекештену жағдайлары байқалады\r\n\r\nЛогопед балаға тез  немесе бірқалыпты сөйлеуді үйретеді, сондай-ақ өзінің жайсыздығынан  қысыла бермеуді құлағына сіңіреді. \r\n\r\n__Ата-аналарға кеңес:__\r\n\r\n•	Балаңыздың кекештеніп сөйлегеніне қатты қадала бермеңіз, одан жағдай оңалмай, керсінше асқынуы мүмкін.\r\n•	Мүмкіндік болса, көпшіліктің алдыңда балаңызды ыңғайсыз күйге қалдырмаңыз;\r\n•	Баланы сабырлы кейіпте тыңдаңыз, барынша көзбен қолдау көрсеткендей ым-шара жасаңаз,  оны сойлеп жатқанда бөлмеңіз, оған бар пейіліңізді, махаббатыңызды танытыңыз.Сөйлеген сөйлемдерін оның көзінше дұрыстап әуре болмаңыз.\r\n•	Арнайы әңгімелесуге жеткілікті түрде уақыт бөліп қойыңыз.\r\n•	Баламен ашық түрде оның кекештенуі туралы сөйлесіңіз. Балаға түсіңдіріңіз.\r\n•	Кекештенуді жұмсарту үшін логопедпен ақылдасыңыз.\r\n\r\nМедикаментозды емнің еш әсер бермейтіндігі дәлелденген.\r\n\r\nЭлектронды құрылғыларды  кекештікке қарсы қолдануы ақылға сиымсыз.\r\n\r\nБалаға және отбасына өзара жәрдем топтары пайдалы.\r\n \r\n{ANAME()}6{ANAME} \r\n__Болжамы__\r\n\r\nКөптеген балалардың кекештігі 3-4 жыл ішінде қайта қалпына келеді. 8-10 жасында пайда болған кекештік, өмір бойы жалғасуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME} \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nКекештік асқынған жағжайда – адамның көпшіліктің алдында сөйлейгеннен қорқатын болады, өзгелердің  мазақтауынан жасқанып,  басқалармен еркін әңгімелесуден қашқақтайды.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME} \r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nМына жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:\r\n\r\n•	Кекештік оқу үдерісіне немесе баланың эмоциялық дамуына кедергі жасаса;\r\n•	Әңгімелескенде бала мазасыз күйде болса немесе қысылып тұрса;\r\n•	Симптомдары  3-6 айдан астам уақытқа созылып бара жатса.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME} \r\n__Алдын алу__ \r\n\r\nКекештіктің  алдын алу шарасы  жоқ.\r\n\r\n{ANAME()}10{ANAME} \r\n__Синонимдері__\r\n\r\nБалалық кездегі кекештік; Сөйлеу жылдамдығының жоғалуы; Кірбіңдеу\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nкекештік\r\nкекештену емі\r\nпедиатрия','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(797,'','Жұтқыншақ арты абсцессі','','','kz','s','',0,'',3474,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543404300,1574940300,1543404628,'Жұтқыншақ арты абсцессі – жұтқыншақтың артқы бетіндегі тіндерге іріңнің жинақталуы. Бұл адам өміріне қауіп төндіруі ықтимал жағдай. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖұтқыншақ арты абсцессі – жұтқыншақтың артқы бетіндегі тіндерге іріңнің жинақталуы. Бұл адам өміріне қауіп төндіруі ықтимал жағдай. \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"494\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖұтқыншақтын анатомиялық құрылымына өңеш, кеңірдек, көмекей және бадамшалар кіреді.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖұтқыншақ арты абсцессі көбінесе 5  жасқа дейінгі балаларда дамиды, дегенмен, бұл аталмыш ауру басқа жаста мүлдем кездеспейді деуге де болмайды.\r\n\r\nИнфицирленген материал (ірің) жұтқыншақтың артқы қабырғасында жинақталады. Ауру жұтқыншақтың инфекцясын жұқтырғанда бірден немесе жұқтырғаннан кейін уақыт өте пайда болу мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n•	Тыныс алу қиындайды;\r\n•	Жұтыну қиындауы;\r\n•	Сілекей ағады;\r\n•	Жоғары қызба орын алады;\r\n•	Тыныс алғанда ысқырықты дыбыс естіледі (стридор);\r\n•	Тыныс алу кезінде қабырғааралық бұлшықеттер жиырылады (қабырға аралық ретракция);\r\n•	Тамақтақ қатты ауырады;\r\n•	Басты бұру қиынға соғады. \r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДәрігерге  жұтқыншағыңызды тексерту қажет. Дәрігер немесе мейірбике жұтқыншақтың артқы қабырғасын мақталық тығынмен ақырындап сүртеді. Бұл ем-шара жұтқыншақтағы дақылды тексеруге арналған лабораториялық тексеру әдісі болып табылады.\r\n\r\nБасқа да тексеру әдістері:\r\n\r\n•	Жалпы қан талдамасы (ЖҚТ)\r\n•	Мойынды компьютерлік томографияға түсіру (КТ)\r\n•	Мойынның рентгенографиясы\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЗақымдалған аймақты тазалау үшін хирургиялық әдіс қолданылады. Кейде тыныс жолдарының ісінуін азайту үшін кортикостероидтар тағайындалады.Инфекцияны емдеу үшін антибиотиктердің жоғары дозасын тамыр ішіне енгізеді.\r\n\r\nОсылай, тыныс алу жолдары ісіну кезінде бітелмей қорғаныста болады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME} \r\n__Болжамы__\r\n\r\nБұл ауру кезінде міндетті түрде шұғыл медициналық көмекке жүгіну қажет. Бұл жағдайда тыныс алу жолдары бітелуі де мүмкін. Ол өмірге қауіпті. Уақытында емделсе, денсаулық толық қалпына келуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\n•	Тыныс жолдарының обструкциясы (бітелуі)\r\n•	Аспирация (тыныс жолдарына әртүрлі бөтен заттардың түсуі)\r\n•	Медастинит (көкірек аймақындағы тіндердің қабынуы)\r\n•	Остеомиелит (сүйкетің ішіне өтіп кететін инфекция)\r\nБұл тізімде асқынудың  барлық түрі жазылмады.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер өзіңіздің немесе  балаңыздың дене қызуы тым жоғарласа және тамағыңыз қатты аырса, дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\nШұғыл түрде жедел жәрдем шақырыңыз, егер:\r\n\r\n•	Тыныс алу қиындаса,\r\n•	Тыныс алу кезінде ысқырықты дыбыстар (стридор) естілсе;\r\n•	Қабырға арасындағы бұлшықеттер тыныс алу кезінде кіріп кетеді (қабырғаралық ретракция)\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\n\r\nУақыты фарингитті немесе басқа тыныс алу инфекцияларын диагностикалап, емдесе, жұтқыншақ артқы абсцессінің пайда болуының алдын алуға болады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nжұтқыншақ арты абсцессі\r\nжұтқыншақ \r\nабсцесс\r\nірің\r\nжұтынудың қиындауы\r\nтыныс алудың қиындауы\r\nсілекей ағу\r\nжоғары температура\r\nтамақтағы ауру сезімі','admin',100,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(798,'','Адам папиллома вирусынан туындаған ауру','','','kz','s','',0,'',9680,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543404600,1574940600,1543405007,'Адам папиллома вирусы (АПВ) кең таралған вирус болып табылады, ол, кондиломалардың түзілуімен сипатталады. АПВ-ның 100-ден астам түрі бар. Көбісі қауіпті емес, бірақ 30 жуық түрі қатерлі ісікке соқтырады. АПВ жыныс мүшелерін зақымдайды және инфекцияланған адаммен  жыныстық қатынас жасағанда таралады. Вирустар қатерлі ісікті тудыруы мүмкіндігі жағынан  жоғарғы және төменгі дәрежемен бағаланады. АПВ –ның төменгі қаупті түрі сүйір ұшты кондиломаның түзілуіне жағдай жасап береді. АПВ-ның  жоғары қауіпті түрі жатыр мойның, вульваның, қынаптың және әйел адамның анал тесігінің қатерлі ісігін туындатады. Ер адамдарда бұл аурудың салдарынан тік ішекте және жыныс мүшесінде ісік пайда болады.\r\n\r\nКөп адамдарда АПВ сүйір ұшты кондилома түзе бермейді, кейде пациенттер ешбір симптом байқамағандығын айтып жатады. Дәрігер сүйір ұшты кондиломаны емдейді немесе жояды. АПВ бар әйелдерді Папаниколау жағындысы бойынша тексергенде ісікке алып келетін жатыр мойының өзгерісін байқауға болады.\r\n\r\nМүшеқаптарды дұрыс қолданғаннан АПВ-ны  жұқтыру немесе тарату қаупі азаяды, бірақ одан ауру толығымен тоғытылмайды. Вакциналар АПВ-ның кейбір ісік тудыратын түрлерінен қорғауы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nАдам папиллома вирусы (АПВ) кең таралған вирус болып табылады, ол, кондиломалардың түзілуімен сипатталады. АПВ-ның 100-ден астам түрі бар. Көбісі қауіпті емес, бірақ 30 жуық түрі қатерлі ісікке соқтырады. АПВ жыныс мүшелерін зақымдайды және инфекцияланған адаммен  жыныстық қатынас жасағанда таралады. Вирустар қатерлі ісікті тудыруы мүмкіндігі жағынан  жоғарғы және төменгі дәрежемен бағаланады. АПВ –ның төменгі қаупті түрі сүйір ұшты кондиломаның түзілуіне жағдай жасап береді. АПВ-ның  жоғары қауіпті түрі жатыр мойның, вульваның, қынаптың және әйел адамның анал тесігінің қатерлі ісігін туындатады. Ер адамдарда бұл аурудың салдарынан тік ішекте және жыныс мүшесінде ісік пайда болады.\r\n\r\nКөп адамдарда АПВ сүйір ұшты кондилома түзе бермейді, кейде пациенттер ешбір симптом байқамағандығын айтып жатады. Дәрігер сүйір ұшты кондиломаны емдейді немесе жояды. АПВ бар әйелдерді Папаниколау жағындысы бойынша тексергенде ісікке алып келетін жатыр мойының өзгерісін байқауға болады.\r\n\r\nМүшеқаптарды дұрыс қолданғаннан АПВ-ны  жұқтыру немесе тарату қаупі азаяды, бірақ одан ауру толығымен тоғытылмайды. Вакциналар АПВ-ның кейбір ісік тудыратын түрлерінен қорғауы мүмкін.\r\n\r\n__Сүйір ұшты кондилома __\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломалар – жыныс мүшелерінің терісінде және шырышты қабаттарында пайда болатын, жұмсақ түзіліс. Олар жыныс мүшесінде, вульвада, уретрада, қынапта, жатыр мойында және тік ішектің айналасында орналасу мүмкін.\r\nСүйір ұшты кондиломалар – жыныстық қатынас жолымен таралатын инфекция.\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломаны түзетін  вирусты, адам папиллома вирусы (АПВ) деп атайды. АПВ-ның 70-тен астам түрі бар. Кейбір түрлері жатыр мойының ісікалды өзгерістерін, жатыр немесе тік ішектің ісіктеріне алып келу мүмкін.  АПВ-ның бұл түрлері, ісік тудыратын жоғары қауіпті вирустар болып табылады.\r\n\r\nАПВ-ның барлы түрінен сүйір ұшты кондиломдар туындамайды. Кейбір АПВ түрлері адамның басқа дене бөлігінде папиллома түзу мүмкін. Мысалы, қол терісінде. Дегенмен, біз бұл мақалада жыныс мүшелерінде пайда болатын кондиломалар туралы әңгіме қозғаймыз.\r\n\r\nАПВ инфекциясы жыныс мүшелері аймағында таралған. Адамдардың көпшілігінде  симптомсыз дамиды. Әйелдерде АПВ вирусы  қынаптың ішкі қабырғасына қарай және жатыр мойнына таман таралуы мүмкін. Арнайы тексеру әдістерінсіз бұл өзгерістерді көру мүмкін емес.\r\n\r\n•	АПВ инфекциясы жыныс жолымен таралып, тік ішек, ауыз немесе қынапты зақымдайды. Сіз егер өзіңізде кондиломаны байқамасаңыз да басқаларға таратуыңыз мүмкін.\r\n•	Кондиломалар инфекция жұқтырғаннан кейін  6 аптадан – 6 айдай аралықта көзге көрінбейді. Сіз бірнеше жылдар бойы байқамай жүруіңіз мүмкін.\r\n•	АПВ және үшкірбасты кондиломалармен қатынаста болған адамдардың барлығында бұл ауру пайда бола бермейді.\r\n\r\nСіз де сүйір ұшты кондиломаның дамуына және оның таратуына бейім болуыңыз мүмкін, егер, сіз:\r\n\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынас жасассаңыз;\r\n•	Өзіңіздің  қатынасқа түсіп жүрген серігіңізде инфекцияның бар-жоқтығын нақты білмесеңіз;   \r\n•	Ерте жастан бастап сексуальды  қатынасқа бейім болсаңыз;\r\n•	Ішімдік ішіп, шылым тартсаңыз;\r\n•	Герпес сияқты вирусты инфекцияңыз бар болса;\r\n•	Жүкті болсаңыз;\r\n•	Аурудан немесе емнің әсерінен иммунитетіңіз төмендеп кетсе.\r\n\r\nЕгер кондиломалар жас балада пайда болса, онда сексуалды зорлық-зомбылықтың алдын алу керек.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME} \r\n__Симптомдары__\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломалар өте ұсақ болғандықтан, оны байқау қиынға соғады.\r\nКондиломалардың түрі мынадай болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Тері түсіне ұқсайтын дақтар секілді, терінің үстіне томпиып шығды немесе шықпай, сол күйінде тұрады.\r\n•	Жаңа пайда болған түзілістің жоғарғы жағы түрлі-түсті қырыққабатқа  ұқсайды\r\n\r\nӘйелдерде кондилома  орналасуы мүмкін жері:\r\n\r\n•	Қынапта немесе тік ішекте;\r\n•	Қынап сыртында немесе тік ішекте, бірақ айнала орналасқан аймақтарда;\r\n•	Жатыр мойнында;\r\n\r\nЕр адамдарда кондилома орналасу мүмкін жерлер:\r\n\r\n•	Жыныс мүшесінде;\r\n•	Ұмада;\r\n•	Шап жақтарында;\r\n•	Жамбаста;\r\n•	Тік ішектің ішінде немесе сыртында.\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломалар және де мынадай жерлерде орналасуы мүмкін:\r\n\r\n•	Ерінде;\r\n•	Ауыз жақта;\r\n•	Тілде;\r\n•	Тамақта.\r\n\r\nСирек жағдайда мынадай симптомдар туындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Жыныс мүшесіндегі кондилома аймағындағы терінің мацерациясы пайда болады;\r\n•	Қынаптан  бөлінділердің шығу мөлшері артады;\r\n•	Генитальды қышу мазалайды;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін қынаптқы қан кетуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДиагностикалау үшін дәрігердің тексеруі қажет болады.\r\nӘйелдердің кіші жамбас мүшелеріне тексеру жүргізеді. Көзге көрінбейтін кондиломаны іздеу үшін кольпоскопия жасалады. Дәрігер зақымдалған аймаққа сірке қышқылын себу мүмкін. Ол көрінбейтін кондиломаны табуға көмектеседі.\r\n\r\nКондилома тудыратын вирусты Папаниколау жағындысы арқылы анықтауға да болады. Егер сізде кондилома болса, онда бірнеше уақыт аралығында сіз жиі Папаниколау жағындысын тапсырып тұрасыз.\r\n\r\nАталмыш вирус болжам бойынша жатыр мойны ісігін тудыра ма, соған байланысты АПВ-на қарсы ДНҚ зерттеу жүргізіледі. Бұл тест жасалу мүмкін:\r\n\r\n•	30 жастан асқан әйелдерде  скрининг-тест ретінде өткізіледі;\r\n•	Кез-келген жастағы әйелдерде Папаниколау жағындысында өзгерістер білінеді\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломаны дәрігер ғана емдеуі керек. Өздігіңізден емделуге тырыспаңыз және дәрігердің тағайындаусыз  қандайда бір препараттарды қабылдамаңыз.\r\n\r\nТек дәрігеріңіз тағайындаған, үйде жүріп, аптасына бірнеше рет қабылдайтын  дәрілік препараттармен ғана емделуіңіз мүмкін. \r\n\r\nКондиломалар хирургиялық әдіспен жойылуы мүмкін. Ол үшін бірнеше әдістер бар:\r\n\r\n•	Криохирургия;\r\n•	Электрокаутеризация;\r\n•	Лазерлік терапия;\r\n•	Хирургиялық тілу.\r\n\r\nЕгер сізде кондилома болса, онда сіздің барлық жыныстық серіктестеріңіз дәрігерге тексеріліп, емделуі қажет.  Тіпті ауру симптомсыз өткен жағдайда да, сіз емделу курсын алып, алдағы асқынулар  мен инфекция таралуының алдын-алуға тиіссіз.\r\n\r\nЕмдеу курсынан кейін сіздің, кондиломаның жойылғандығына көз жеткізу үшін қайта тексерістен өткеніңіз абзал.\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломасы болған әйелдер тұрақты түрде Папаниколау жағындысын тапсырып тұруы  керек. Егер жатыр мойнында кондилома болса, онда бірінші емделу курсынан кейін жағындыны әрбір 3-6 ай сайын тапсырып отыру керек.\r\n\r\nЖатыр мойнында АПВ-нан туындаған ісікалды өзгерістері бар әйелдер, алдағы уақытта да емделуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME} \r\n__Болжамы__\r\n\r\nКөптеген сексуалды  қатынасқа бейім жас әйелдер АПВ вирусын жұқтырып алады. Дегенмен  көп  жағдайда бұл ауру симптомсыз өтеді.\r\n\r\nКөптеген ерлерде АПВ ауруы симптомсыз дамиды. Алайда олар вирусты өзінің жыныстық серіктеріне  жұқтыру мүмкін.\r\n\r\nЕм курсын аяқтағаннан  кейін де, сіз, басқаларға зардап шеккізуіңіз мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME} \r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nКейбір АПВ вирустары жатыр мойны мен вульваның ісіктеріне алып келеді. Жатыр мойнын қатерлі ісігінің негізгі себебінің бірі осы.\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломаны тудыратын АПВ ерлердің жыныс мүшесі ауруының немесе тік ішегінің қатерлі ісігінің негізгі себебі бола алмайды.\r\n\r\nКондилома көп және жеткілікті шамада үлкен болу мүмкін. Мұндай жағдайда ауқымды емдеу қажет болады.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nМынадай жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:\r\n\r\n•	Сіздің қазіргі немесе бұрынғы сексуалды серігіңізде сүйір ұшты кондилома бар болса;\r\n•	Сіздің жыныс мүшесінде кондиломаның сыртқы белгісі, қышыну, бөлінділер немесе аномальды қынаптық қан кетулер байқалаы. Ескеретін бір нәрсе, үшкір кондилома инфицирленген партнермен қатынасқаннан  кейін бірнеше жылдар бойы симпмтодар білінбей, содан соң барып көрініс беруі мүмкін.\r\n\r\n21 жастан асқан әйелдерге тұрақты түрде Папаниколау жағындысын тапсыру керек.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nЖыныстық қатынастан бас тарту АПВ алдын-алу үшін жалғыз ғана әдіс емес. Егер сіз бір ғана дені сау жыныстық серігіңізбен қатынас жасасып жүрсеңіз, бұл аурудың таралуының алдын алған болып саналасыз. \r\n\r\nЕрлерге және әйелдерге арналған мүшеқаптар сіздерді инфекциядан толық қанды қорғай алмайды. Себебі вирус немесе кондилома жыныс мүшелеріне жақын басқа терілерге орналасып алуы мүмкін. Дегенмен, мүшеқаптар жұқтыру қаупін төмендетеді, сондықтан сіз оны соңғы мүмкіндікте де пайдаланғаныңыз абзал. Кондилома және симптомдар болмаған сәтте де АПВ вирусын жұқтырып алу қаупі бар. Жыныстық қатынасты қауіпсіздендіру арқылы АПВ вирусынан сақтана аласыз.\r\n\r\nАПВ төрт түрінен қорғайтын 2 вакцина бар. Егу үш рет жасалады. Бұл вакцина 9-26 жас аралығындағы қыздар мен әйелдерге тағайындалады.\r\n\r\nБұл вакцинаның бір түрі ерлер мен балаларды генитальды және анальды кондиломалардан қорғайды. Егу шарасы үш рет жүзеге асырылады. Бұл вакцина 9-26 жас аралығындағы балалар мен ерлерге жасалады.\r\nАПВ қарсы вакцина сізге келе ма, оны дәрігерден кеңес алыңыз.\r\n\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n\r\nСүйір ұшты кондиломалар; Ерлердің жыныс мүшесіндегі кондиломалар; Адап папиллома вирусы (АПВ); Венериялық сүйелдер; Кондилома; АПВ-ға ДНҚ тест; Төмендифференцацияланған АПВ дисплазиясы\r\n\r\n__\r\nТегтер:__\r\n\r\nадам папиллома вирусы\r\nАПВ\r\nдерматовенерология\r\nкондилома\r\nсүйір ұшты кондиломалар\r\nжыныс жолымен берілетін инфекциялар\r\nәйел мүшелері\r\nерлердің денсаулығы','translator',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(799,'','Нәрестелердің сары ауруы','','','kz','s','',0,'',9536,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543405020,1574941020,1543405430,'Нәрестелердің сары ауруы – қанда билирубин деңгейінің шамадан тыс жоғарылауынан туындайды. Билирубин – ескі эритроциттердің бұзылуынан пайда болатын сары денешік.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nНәрестелердің сары ауруы – қанда билирубин деңгейінің шамадан тыс жоғарылауынан туындайды. Билирубин – ескі эритроциттердің бұзылуынан пайда болатын сары денешік. Билирубин бауырдың ішінде бұзылады, содан, организмнен үлкен дәретпен сыртқа шығады.\r\n\r\nҚанда билирубиннің деңгейі көтерілгенде  тері мен шырышты қабаттар сарғыштанады. Міне, осы жағдайды, сары ауру деп атайды.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"495\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nНәрестелердің сары ауруы (терісінің сарғаюы) түрлі себептерге байланысты орын алады,  бірақ  нәрестелердің көпшілігінде бұл жағдай физиологиялық сарғыштану деп те аталады. Бұл – жаңа туған балалар үшін қалыпты процесс, бауыр толығымен дамымағандықтан пайда болатын. Сары аурудың бұл түрі бірнеше күнге дейін ғана созылады. Сары аурумен ауырған бала  қандағы билирубин деңгейі қалыпты деңгейге түскенге дейін дәрігердің қарауында болады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME} \r\n__Себептері__\r\n\r\nЖаңа туған нәрестенің туылғаннан кейін бірден билирубин деңгейінің аздап көтерілуі қалыпты жағдай.\r\n\r\nНәресте анасының құрсағында жетілгенде,  баланың жолдасы ағзадағы билирубинді жойып отырады. Баланың жолдасы (плацент) – ол да бір мүше,  жүктілік кезінде нәрестемен бірге өсіп, нәрестені қорғап тұрады.  Нәресте туылғаннан кейін бұл функцияны бауыр орындайды. Бұл процеске бірнеше уақыт қажет болуы мүмкін.\r\n \r\nТерінің сарғыштануы немесе сары ауру көбінесе нәрестелерде пайда болады. Оны “физиологиялық сарғыштану” деп атайды. Бұл жағдай қауіпті емес және ол балаға  2-4 күн болғанда пайда болады. Симптомдары 2 аптаның ішінде қайтады және асқына бермейді.\r\nЕметін нәрестелерде сары аурудың екі түрі болуы мүмкін. Негізінде, екеуі де аса қауіпті емес. \r\n\r\n•	Омыраумен  қоректенгеннен болатын сарғыштану -  балалардың  өмірінің алғашқы аптасында пайда болуы мүмкін, ол кезде бала нашар емеді немесе анасынан сүт баяу бөлінеді.\r\n•	Ана сүтінің әсерінен болатын сарғыштану – бұл, еметін көптеген дені сау балалардың 7-күнінен бастап пайда болуы мүмкін. Ол әдетте баланың  2-3 апталығына дейін созылады, тіпті кейде айға жуық уақыттан кейін бірақ қайтуы да мүмкін болатын жағдай. Баланың мұндай күйге түсуінің себебі, ана сүтінің құрамындағы қоректік заттардың әсерінен бауырдағы билирубиннің ыдырағандығынан болуы мүмкін. Ана сүтінен болатын сарғыштану мен омыраумен емізгеннен болатын сарғыштанудың айырмашылықтары болады. \r\n\r\nЕгер баланың ағзасында өзгертіп тұратын эритроциттер мөлшері тым көтеріліп кетсе бұл нәресте сары ауруының  ауыр формасы болып есептеледі.  Онда,  төмендегідей жағдайларда орын алады:\r\n\r\n•	Қанның аномальды жасушалары пайда болады;\r\n•	Ана мен баланың қандарының тобы сәйкес келмейді;\r\n•	Ауыр босандырылған баланың бас сүйегінің арасында және бас сүйектің сыртқы жоғарғы жағында қан құюлулар (кефалогематома) пайда болады.\r\n•	Эритроциттер жоғарғы көрсеткіш көрсетіп тұрады, ол көбінесе шала туған нәрестелер мен  кейбір егіздерде кездеседі; \r\n•	Инфекция таралады;\r\n•	Арнайы қажетті нәруыздардың (ферменттердің) жетіспеуі немесе болмауы.\r\n\r\nБелгілі жағдайында бала ағзаның билирубинді шығару қиынға соғады, оның салдарынан сары ауырыдың салмақты түрі туындауы мүмкін. Бұл жағдайларға:\r\n\r\n•	Кейбір препараттарды қолдану;\r\n•	Қызамық, сифилис және басқа да туа пайда болған инфекциялар. \r\n•	Бауыр мен өт жолдарының зақымдайтын аурулар. Муковисцидоз немесе гепатит\r\n•	Оттегінің төмен деңгейі (гипоксия)\r\n•	Инфекциялар, (мысалы сепсис)\r\n•	Көптеген генетикалық немесе тұқымқуалайтын аурулар\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME} \r\n__Симптомдары__\r\n\r\nСары ауру кезінде тері сарғады. Сарғыштану бет терісінен басталып, содан төменге қарай кеудеге, құрсақ жаққа, аяққа және табанға түседі.\r\nКейде балалар сары ауруға шалдыққанда тез шаршағыш  келеді және тәбеті нашарлайды.\r\n \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДәрігерлер, медбикелер және жанұя мүшелері сәбиді перзентханада және үйге шығарғаннан кейін сары аурудың белгілерін қадағалап отырады.\r\n\r\nСары ауруға шалдыққан әрбір  баланың  бірден билирубин деңгейін тексерту керек. Ол үшін қан талдамасы алынады.\r\n\r\nКөптеген ауруханаларда барлық нәрестелердің бірінші 24 сағатында жалпы билирубин деңгейін тексереді. Ол үшін арнайы зонд арқылы нәрестенің терісіне тигізіп билирубин деңгейін анықтайды. Егер  жоғары көрсеткіш байқалса, онда қан талдамасын міндетті түрде алу қажет болады.\r\n\r\nМіндетті тексерулер:\r\n\r\n•	Жалпы қан талдамасы;\r\n•	Кумбс сынамасы;\r\n•	Ретикулоциттердің деңгейін анықтау;\r\nАры қарай балалар үшін ем қажет болса немесе жалпы билирубин деңгейі күрт жоғарылап кетсе ғана тексеру жүргізіледі.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME} \r\n__Емдеу__\r\n\r\nНегізінде бұл жағдайда аса бір ем шаралар жасаудың қажеті жоқ.\r\n\r\nТек, дәрігер ем тағайындаған кезде мыналарды  ескеру қажет:\r\n\r\n•	Нәрестедегі билирубин деңгейін;\r\n•	Билирубин деңгейінің жоғарлау жылдамдығын;\r\n•	Нәресте уақытынан ерте босанды ма;\r\n•	Тексеру кезіндегі нәресте жасы;\r\n\r\nЕгер билирубин деңгейі өте жоғары болса  міндетті түрде емделу қажет.\r\n\r\nБаланы емшек сүтімен немесе сүтті қоспаларымен жиі қоректендіріңіз. Жиі тамақтандыру (күніне 12 ретке дейін) ішек функциясын арттырады, билирубиннің дәретпен жеңіл бөлінуіне жағдай жасалынады. Сүтті  қоспаларға тағы не қосу керектігі жайында дәрігермен кеңесіп алсаңыз жөн болады.\r\n\r\nКейбір нәрестелер перзентханадан шықпай түрып емдеуді қажет етеді. Кейбіреулері ауруханаға бірнеше күнге қайта жатуға мәжбүр болады. Дегенмен, емделудің ұзақтығы 1-2 күн ғана болуы мүмкін.\r\n\r\nКейде билирубин деңгейі жоғары нәрестелерге  ультракүлгін сәулесі емі қолданылады.  Бұл ем-шара фототерапия деп аталады. Ультракүлгін сәулесі терідегі  билирубиннің ыдырауына  көмектеседі.\r\n\r\nНәресте арнай жасанды жарық түсіретін  шам астында жатады. Балаға тек қана жөргекше және көзіне арнайы көзілдірік кигізеді. Педиатрлар, егер мүмкіндік болса, фототерапия кезінде емізудің пайдасы тиетінін айтады. Сирек жағдайларда нәрестеге тамырішілік сұйықтық енгізу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер билирубин деңгейі өте жоғары болмаса, онда фототерапияны үй жағдайында қолдануға болады. Ол үшін арнайы оптикалық-талшықты көрпеше қолданылады.\r\n\r\n•	Фототерапия кезінде  баланы әрбір 2-3 сағат сайын тамақтандыру қажет, (күніне 10-12 рет);\r\n•	Медқызметкер сіздің үйіңізге келіп, сізге көрпешені  қолдануыңызды, баланың жағдайын қалай бақылау керектігін үйретеді.\r\n•	Медқызметкер күн сайын келіп, баланың салмағын өлшейді, оның қалай қоректеніп жатқанын тексереді,  терісі мен билирубин деңгейін бақылап тұрады.\r\n•	Сіз дымқыл және кір жөргекшелерді санап тұруыңыз керек.\r\n\r\nСары ауру өте салмақты ауыртпалық түсірген кезде ауыстырылмалы қан құю қажет болуы мүмкін. Бұл ем-шараның көздегені бала қаны  плазмасының басқа, жаңа плазмаға ауыстырылуымен орындалады. Сары аурудың ауыр түріна шалдыққан балалардың билирубин деңгейін түсіру үшін иммунглобулинді ішке енгізсе жақсы әсер беруі мүмкін.\r\n \r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nӘдетте нәрестелердің сары ауруы қауіпті емес. Әдетте бұған шалдыққан көптеген балалар емделмей-ақ 1-2 апта ішінде сауырып кетеді.\r\n\r\nБилирубиннің өте жоғары деңгейі миды зақымдауы мүмкін. Бұл жағдай ядролық сары ауру деп аталады. Алайда бұл жағдайдың барлығы дерлік, дамымай тұрып анықталады.\r\nӘдетте, ем-шаралардың барлыңы оң нәтие береді.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nБилирубин деңгейінің шамадан тыс көтерілуі, аурудың асқынуы сирек кездеседі, егер кездесе қалса мынадай болуы мүмкін:\r\n\r\n•	ДЦП (балалдағы церебральды паралич)\r\n•	Кереңдік\r\n•	Ядролық сары ауру – мидың билирубиннің өте жоғары деңгейінің салдарынан зақымдануы\r\n \r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nБарлық нәрестелер өмірінің 5-күніне дейін, сары ауруды анықтау үшін дәрігерге тексеруі керек.\r\n\r\n•	Перзентханада 24 сағаттан аз болған нәрестелер, 72 сағатқа дейін тексерілу керек\r\n•	24-48 сағат аралығында перзентханадан шығарылғандар, 96 сағатқа дейін тексеріледі.\r\n•	48-72 сағат аралығында перзентханадан шығарылғандар, 120 сағатқа дейін тексеріледі.\r\n\r\nЕгер балада қызба (дене қызуы көтерілсе) болса немесе тәбеті нашарласа, сары ауру болу қаупі бар деген сөз. Белгіл бір топтағы балалар үшін сары ауру қауіпті болып есептеледі.\r\n\r\nӘдетте сары ауру аса ҚАУІПТІ ЕМЕС. Бірақ, мына жағдайларда педиатрға қаралыңыз:\r\n\r\n•	Сары ауруың ауыр ағымы бала қалса (терісі ашық сары түске оранса) \r\n•	Сары ауру 2 аптадан артық болса немесе басқа симптомдар пайда болса.\r\n•	Әсіресе аяғы және өкшесі сарғайса.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nНәрестелердің сары ауруы қалыпты болғандықтан оны алдын-алу мүмкін емес. Даму қаупін түсіру үшін баланы жиі ана сүтімен тамақтандырып жүру керек. Жоқ дегенде, күніне 8-12 рет.\r\n\r\nБарлық жүкті әйелдер қан тобы мен аномальды антиденелрге қарсы тексерілу керек. Егер анасында резус теріс болса, онда нәрестені тексеру қажет. Егер анасында O(I)Rh+ қан тобы болса тексеру қажет болу мүмкін.\r\n\r\nБаланының өмірінің бірінші 5 күнінде жақсылап тексеріп жүрсе, онда көптеген асқынуларды алдын алуға болады. \r\n\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n\r\nНәрестелер сарғыштануы; Неонатальды гипербилирубинемия\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nбилирубин\r\nтері сарғыштану\r\nнәрестелер\r\nэритроциттер\r\nемізу\r\nсары түс\r\nбауыр','admin',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(800,'','Дем қысылу немесе тыныстың тарылуы','','','kz','s','',0,'',1862,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543406220,1574942220,1543406377,'Дем қысылу – бұл патологиялық жағдай,  өкпеден қанға оттегінің жетіспеуінен туындайды. Сондай-ақ, демнің қысылуы өкпенің қандағы көмірқышқыл газын жоя алмауынан да дамиды. Қанда көмірқышқыл газының көп мөлшерде жиналуынан, ішкі ағзалардың бүлінуі ғажап емес.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nДем қысылу – бұл патологиялық жағдай,  өкпеден қанға оттегінің жетіспеуінен туындайды. Жүрек, ми  сияқты ішкі ағзалар, жұмысын жақсарту үшін қандағы оттекке жеткілікті түрде қанығуы қажет. Сондай-ақ, демнің қысылуы өкпенің қандағы көмірқышқыл газын жоя алмауынан да дамиды. Қанда көмірқышқыл газының көп мөлшерде жиналуынан, ішкі ағзалардың бүлінуі ғажап емес.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"496\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТыныс алатын ауа мұрын жолдары, кеңірдек және бронхтар арқылы өкпеге өтеді. \r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nТыныс алу функциясына әсер ететін түрлі аурулар және патологиялық жағдайлар  дем қысылуының бірден-бір себебі болуы мүмкін. \r\n\r\nМысалы:\r\n\r\n•	ӨСОА (өкпенің созылмалы обструктивті ауруы), пневмония, өкпе эмболиясы және кистозды фиброз секілді өкпе аурулары;\r\n•	Жүйке мен бұлшықеттердің зақымдалуынан туындайтын потолагиялық жағдайлар, мысалы, жұлынның жарақаттануы, бұлшықеттік дистрофия және инсульт;\r\n•	Өкпе айналасындағы тіндер мен қабырғалардың зақымдалуы. Кеуде қуысының бұзылысы да осы патологияны тудыруы  мүмкін.\r\n•	Наркотиктар мен ішімдіктің артық мөлшерде қолдану;\r\n•	Түтін мен зиянды газдарды жұтқаннан болатын түрлі  зақымданулар\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\n\r\nЕмдік тәсіл дем қысылуының  ауырлық дәрежесіне және жедел немесе созылмалы түріне байланысты, және оның қаншалықты күрделі болуына қасарсы жүргізіледі. Және де емдеу  тыныс алуды қиындатқан себептерге де байланысты орындалады. Тыныс алу функциясын жеңілдету үшін, сіз оттегілік терапия немесе басқа да емдер ала аласыз.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nоттегі\r\nөкпе\r\nтыныс алу\r\nкөмірқышқыл газ\r\nтыныс алу жүйесі\r\nтыныс алудың қиындауы\r\nдемнің қысылуы\r\nбронхтар\r\nтрахея','admin',40,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(801,'','Тұлғаның диссоциалдық бұзылысы','','','kz','s','',0,'',3822,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543406400,1574942400,1543406604,'Тұлғаның диссоциалдық бұзылысы, жеке адамның психологиясының бұзылған жағдайы деп те айтылады.  Адамның тек өз мақсатын жүзеге асыру үшін түрлі айла-шаралар жасауға, басқа адамның құқығына қарамай және сол ісін өзінің дұрыс санауымен сипатталатын мінезі.  Мұндай адам жиі қылмыскер болып жатады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nТұлғаның диссоциалдық бұзылысы, жеке адамның психологиясының бұзылған жағдайы деп те айтылады.  Адамның тек өз мақсатын жүзеге асыру үшін түрлі айла-шаралар жасауға, басқа адамның құқығына қарамай және сол ісін өзінің дұрыс санауымен сипатталатын мінезі.  Мұндай адам жиі қылмыскер болып жатады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nТұлғаның диссоциалдық бұзылысының себептері белгісіз. Генетикалық  және қоршаған ортадағы түрлі факторлар, балаға қатал мәмле таныту секілді жағдайлар, аталмыш аурудың дамуына себеп болуы мүмкін. Мұндай адамдар, әсіресе,  әлеуметке қарсы топтардың ішінен, ішімдікке құл болған жанұядан шығуы мүмкін. Аталмыш бұзылыстар әйелдердің арасынан қарағанда, ерлерден көптеп шығып жатады. Сондай-ақ,  бұлар сотталғандар арасында да көптеп кездеседі.\r\n\r\nБірнәрсені өртеуге бейім болу, бала кезде жануарларға қатізердік таныту сияқты мінездер, әлеуметке қарсылықтың бастапқы сатылары болуы мүмкін. Кейбір дәрігерлер есалаңдық пен жеке тұлғаның диссоциальді бұзылысы  - екеуі де бір ауру деп санайды. Ал, кейбіреулер есалаңдық – одан қарағанда салмақтырақ бұзылыс деп  есептейді.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nЖеке тұлғаның диссоциальды бұзылысы бар адамның сипаты мынадай болады:\r\n\r\n•	Тапқыр және сүйкімді;\r\n•	Басқа адамдардың эмоцияларымен епті айла-амал жасай алады\r\n•	Жиі заң бұзады;\r\n•	Өзіннің және басқалардың қауіпсіздігі туралы бас қатырмайды;\r\n•	Алдайды, ұрлайды және жиі төбелеседі;\r\n•	Өз қателігін түсінбейді, мойындамайды;\r\n•	Жиі ашуланады және тәкаппар келеді.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nТұлғаның диссоциалдық бұзылысы адамның жеке басының психолгиялық бағалануы, бұрынғы ауруларының және олардың салмақты симптомдарының  негізінде диагностикаланады.  Сондай-ақ диагноз,  жеке тұлғаның бала кездегі мінез-құлқының саралануымен де жүзеге асырылады.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nТұлғаның диссоциалдық бұзылысы -  емделуі  ең қиын аурулар қатарына жатады. Мұндай ауруы бар адамдар өздігінен медициналық көмекке  жүгіне бермейді. Олар терапияны тек соттың тағайындауымен қабылдауы мүмкін.\r\n\r\nМінез-құлықтық терапия, ондай адамның жақсы мінездері үшін марапаттап, нашар қылықтары жайында, жағымсыз түрде қайта саралау өткізу арқылы жүзеге асады. Сондай-ақ әңгіме терапиясының (психотерапия) бірнеше формасы қолданылады.  \r\nЖеке диссоциалдық бұзылысы бар адам, басқа да осыған сай бұзылыстырмен ауыратындар,  көңіл-күйін тұрақтай алмайтындар немесе миы зақымданғандар, жалпы, емделеді.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nӘдетте симптомдарының соңғы белгілері жасөспірімдік кезеңінің соңына және 20 жастан кейінгі алғашқы жылдарында көрінеді. Кейде симптомдар өздігінен 40 жасқа таман жақсарып жатады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nБұл аурудың соңы, түрмеге түсумен, есірткіге ұрынумен, зорлық-зомбылық жасаумен  немесе өзін өзі өлтіруімен тынуы мүмкін. \r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде немесе басқа да таныстарыңызда жеке тұлғаның диссоциалдық бұзылысы симптомдары байқалса, психикалық ем саласында қызмет ететін дәрігерге немесе маманға қаралыңыз.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n \r\nСоциопаттық тұлға; социопатия; тұлға бұзылысы – антисоциалдық\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nпайдалануға ұмтылыс\r\nбалаларға деген қатігездік\r\nқарым-қатынас\r\nмаскүнемдер\r\nерлерде кездеседі\r\nтүрме\r\nнаркомания\r\nзорлық\r\nөзін-өзі өлтіру','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(802,'','Диафрагмалық жарық','','','kz','s','',0,'',4357,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1543406640,1574942640,1543406885,'Диафрагмалық жарық – туа біткен ақау болып табылады. Диафрагма – тыныс алуға қатысатын бұлшықеттерде аномальді саңлаудың болуымен сипатталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nДиафрагмалық жарық – туа біткен ақау болып табылады. Диафрагма – тыныс алуға қатысатын бұлшықеттерде аномальді саңлаудың болуымен сипатталады. Ашық саңлау құрсақ қуысы мүшелерінің (асқазан, көкбауыр, бауыр және ішек) кеуде қуысындағы өкпеге қарай өтіп кету қаупін тудырады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"497\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nДиафрагмадағы аномальді саңлау арқылы құрсақ қуысы мүшелері  кеуде қуысына ауытқиды, бұл жағдай бала туылғанға дейін орын алады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nДиафрагмалық жарық -  құрсақішілік даму кезінде анатомиялық тіндер мен құрылымдардың дұрыс бітіспей  дамуынан пайда болады. Нәтижесінде құрсақ қуысының мүшелері, мысалы, асқазан, аш ішек, көкбауыр, бауыр бөлігі, бүйректер  кеуде қуысына көтеріліп кетеді. Зақымдалған жақтағы өкпе  тіні толық дамымай қалады.\r\nТуа біткен диафрагмальды жарық жаңа туған нәрестелердің 2200 немесе 5000-нан  бірінде ғана кездеседі. \r\n\r\nКөбінесе денесінің сол жағы зақымдалады.  Нәрестенің ата-анасында немесе бірге туған бауырында  осындай ауру кезбессе, демек, ол балада  бұл аурудын пайда болу қаупі жоғары.\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nДиафрагманың қате қозғалуынан және өкпе тінінің қысылуынан нәрестеде туылғаннан кейін өкпе коллапсы (өкпе бөлігіне ауытқу) дамиды, содан тыныс алу жеткіліксіздігі туындайды.\r\n\r\nБасқа да симптомдары:\r\n\r\n•	Оттегі жетіспегендіктен тері көгереді;\r\n•	Тыныс алуының жиілейді (тахипноэ);\r\n•	Жүрек соғысының жиілейді (тахикардия).\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЖүкті әйелде амнион сұйықтығы шамадан тыс бөлінуі мүмкін.\r\nІшегі нәрестені ультрадыбысты зерттеу кезінде құрсақ қуысындағы мүшелердің кеуде қуысына ауытқығандығы көрінуі мүмкін.\r\n\r\nНәрестелерді тексергенде мына жайттар анықталуы мүмкін:\r\n\r\n•	Кеуде жасушаларының қате қозғалуы;\r\n•	Зақымдалған жақтан  демнің өтпеуі;\r\n•	Ішектің толқи жиырылуы кеуде жақтан  естіледі\r\n•	Құрсақ қуысын қолмен сипалап тексергенде оның көлемінің кішірейгендігі байқалады.\r\n\r\nКеуде жасушалары рентгенограммасында  құрсақ қуысының мүшелері кеудеде орналасқандығы анықталуы мүмкін.\r\n \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nДиафрагмалық жарық хирургиялық араласуларды қажет ететін, шұғыл жағдай болып табылады.\r\n\r\nҚұрсақ қуысы мүшелеріннің орналасуы реттеп, диафрагмадағы саңлауды тіккеннен кейін операция аяқталады.\r\n\r\nТуа біткен диафрагмалық жарықтың коррекциясы жайлы мына сілтемеден қарасаңыз болады.\r\n\r\nЖаңа туған нәрестеге операциядан шыққан кейін, қалпына келгенше, жасанды тыныс алу құрылғысы қажет болу мүмкін. Кейбір нәрестелер «жасанды жүрек-өкпе»жансақтау құрылғысына  қосылады, оның күшімен операциядан кейін баланың  жағдайының тез қалпына келуі мүмкін. \r\n\r\nЕгер диафрагмальды жарық әйелдің  жүкті кезінде анықталса (24-28 апталар арасында), онда фетальды операциялық ем жайында ойлауға көруге болады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nОперация нәтижесі нәрестенің өкпесінің даму деңгейіне және басқа да ақаулардың бар-жоқтығына байланысты. Әдетте, балалның өкпе тіндері жеткілікті көлемде дамыса, күтілетін нәтижесі қуантарлық болмақ.\r\n\r\nҚазіргі таңда неонатальды және хирургиялық көмек нәтижесінде, бұл жағдайдан кейінгі балалардың  өміршеңдігі 80% жоғарғы көрсеткішке көтерілді.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\n•	Өкпе инфекциясы пайда болады;\r\n•	Басқа да туа біткен ақаулар болып кетуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nДиафрагмалық жарық шұғыл түрдегі хирургиялық емді қажет ететін көрсеткіш болып табылады. Сондықтан, көп ойланбай, шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз немесе 103 нөміріне хабарласыңыз. \r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nЕшқандай жолмен алдын ала алмайсыз.\r\n\r\n__Синонимдері:__ \r\n\r\nЖарық – диафрагмалық; Диафрагманың туа біткен ақауы\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nасқазан\r\nкөкбауыр\r\nбауыр\r\nішек\r\nаномальді саңлау\r\nтерінің көгеруі\r\nтыныс алудың жиілеуі \r\nжүрек соғыының жиілеуі \r\nаминион сұйықтығы\r\nөкпенің ауытқуы','admin',41,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(803,'','Асқынған  панкреатит ','','','kz','s','',0,'',6662,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1544696040,1576232040,1544697000,'Асқынған  панкреатит – қабынып, асқынған ұйқы безі ауруы. \r\n \r\nБұл сурет – іш қуысының жоғарғы бөлігінің компьютерлік томографиясы. Суретте асқынған қабынудан туындаған (панкреатит) ұйқы безі тіндерінің қабынуы және ісінуі  айқын көрінеді.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатн асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nАсқынған  панкреатит – қабынып, асқынған ұйқы безі ауруы. \r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"498\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Бұл сурет – іш қуысының жоғарғы бөлігінің компьютерлік томографиясы. Суретте асқынған қабынудан туындаған (панкреатит) ұйқы безі тіндерінің қабынуы және ісінуі  айқын көрінеді.\'\'\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nҰйқы безі асқазанның артында орналасқан. Ол ас қорыту ферменттерін (энзимдерді) және инсулин, глюкагон секілді гормондық ферменттерді өндіреді.  Ас  қорыту ферменттері аш ішектің саңылауына түседі, ол жерде жанданып, ас қорыту үрдісінде маңызды буынға айналады.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"499\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Адамның ас қорыту жүйесінің ағзалары\'\'\r\nЕгер ферменттер ұйқы безінде жандандырылса, онда ұйқы безінің тіндері өзін-өзі қорыта бастайды. Оның салдарынан ұйқыбезінің және оның қантамырлары ісінеді, сондай-ақ қанталау, зақымдану секілдір жайттар орын алуы ықтимал.\r\nАсқынған панкреатит әйелдерге қарағанда ерлерде жиі пайда болады. Жекелеген аурулар, оперативтік шешімдер, зиянды әдеттер мен дұрыс тамақтанбау бұл аурудың даму қаупін арттырады.\r\nАуру көбінесе, алкоголизмнен және алкогольді шамадан тыс тұтынудан (АҚШ-та -70% жағдайда) туындайды. Генетикалық факторлар да аурудың дамуына әсер етеді. Басқа жағдайларда себебі белгісіз.\r\nПанкреатитті туындататын басқа аурулар:\r\n• Аутоиммундық мәселелер (егер иммундық жүйе өзіндік организмді зақымдайтын болса)\r\n• Ұйқы безінің немесе ұйқы безі ферменттері бөлінетін жалпы өт түтіктерінің бітелуі,\r\n• Хирургиялық араласу кезінде түтіктердің немесе ұйқы безінің зақымдануы\r\n• Қандағы үшглицеридтер (май қышқылдарының) деңгейінің артуы (қандағы үшглицеридтердің көбеюі)\r\n• Күтпеген жерден ұйқы безінің зақымдануы\r\n\'\'__Қосымша себептері:__\'\'\r\n• Муковисцидоз асқынулары\r\n• Гемолитикалық-уремиялық синдром\r\n• Гиперпаратиреоз\r\n• Кавасаки ауруы  \r\n• Рей синдромы\r\n• Қандай да бір дәрілік препараттарды тұтыну (әсіресе, эстрогендерді, кортикостероидтарды, несеп айдайтын препараттарды, мысалы, тиазид және имуран)\r\n• Вирустық инфекциялар, паротит (борықтану), Коксаки вирустары, микоплазмалық пневмониялар және кампилобактериялар.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nПанкреатиттің басты және негізгі симптомы – сол жақ қабырғаның астында  немесе іштің ортасындағы ауыр ауырсынудың болуымен сипатталады.\r\nАуырсыну:\r\n• Майлы тамақты немесе сусындарды тұтынып, бірнеше минуттен кейін аурудың күшейуі.\r\n• ұдайы және бірнеше күн ішінде жалғасады.\r\n• арқамен жатқанда күшейеді\r\n• Арқаға немесе сол жауырыннан төмен тұсқа қарай ауырсыну  сезімі беріледі.\r\n \r\nАсқынған панкреатитке шалдыққан адамдарда қызба, жүрек айнуы, құсу және тершеңдік байқалуы мүмкін.\r\nБұл ауруда пайда болатын қосымша симптомдар:\r\n• жер түсті нәжіс\r\n• желденудің артуы\r\n• кекіру\r\n• ас қорытудың бұзылысы\r\n• тері мен көздің ағының аздап сарғаюы (сары ауру)\r\n• терінің бөріткені немесе ойықжара\r\n• іштің кебуі\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nТексергенде дәрігер мыналарды анықтайды:\r\n• іш қуысындағы ауырсыну сезімі немесе ісіну\r\n• қызба\r\n• төмен қысым\r\n• жүректің жиі соғуы\r\n• жиі тыныс алу\r\nЗертхана талдаулары ұйқы безі бөлетін ферменттердің деңгейінің келесі өзгерістерін көрсетеді:\r\n• қандағы амилаза деңгейінің артуы\r\n• қан сарысуындағы липаза деңгейінің артуы\r\n• несептегі амилаза деңгейінің артуы\r\n \r\nҚосымша зертханалық талдаулар панкреатиттің асқынуларын анықтауға көмектеседі:\r\n• қанның жалпы талдауы (ОАК)\r\n• қанның толық ферменттік панелі\r\n \r\nҰйқы безінің қабынуын көрсететін басқа тексеру әдістері:\r\n• іш қуысының компьютерлік томографиясы\r\n• іш қуысының МРТ-сы\r\n• іш қуысының ультрадыбыстық зерттеуі.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nКөбінесе, емдеуді жүргізу үшін ауруханаға жатқызу қажет болады:\r\n• ауырсыну ұстамасын басатын дәрілік препараттар қолдану;\r\n• вена арқылы ерітінділер құйылуы керек\r\n• ұйқы безіне жүктемені азайту үшін тамақты  шектеп тұтыну керек \r\n \r\nКейде мұрын немесе ауыз арқылы назогастральдық зонд (түтік) орнатылады, ол арқылы асқазанның ішіндегісі алынады. Бұл әдіс құсу немесе күшті ауырсыну басылмайтын болса немесе ішек парезінің (салдануы) дамуы мүмкін болса қолданылады. Зонд 1-2 күннен 1-2 аптаға дейін қойылады.\r\nАуруды емдеу қайталанған ауырсыну ұстамасының пайда болуының алдын алады.\r\nКейбір жағдайда қажет болатын кеңестер:\r\n• ұйқы безінің айналасындағы немесе оның ішіндегі сұйықтықты сорып алу\r\n• өт тастарын алып тастау\r\n• ұйқы безінің түтігін босату.\r\n \r\nАса ауыр жағдайларда ота жасау қажет болады, ұйқы безінің беріштенген немесе зақымданған тінінің бөлігін алып тастау үшін.\r\nПанкреатит ұстамаларына шалдыққан науқастар үшін алкогольді сусындар, майлы тамақ тұтынуға, темекі шегуге болмайды.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nАурудың симптомдары апта ішінде басылады. Бірақ, аурудың өмірге қауіп төндіретін сатыға өтуі де мүмкін.\r\nӨлім-жітім қаупі артады, егер:\r\n• Геморрагиялық панкреатитте – ұстама қан кетуімен қосарланғанда\r\n• бауырдың, жүректің немесе бүйректің жұмысының бұзылысында\r\n• беріштенген панкреатитте\r\n \r\nПанкреатиттің қайталану қаупінің ықтималдығы аурудың пайда болу себебіне және емдеудің тиімділігіне байланысты.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатн асқынулар__\r\n• Асқынған бүйрек жеткіліксіздігі\r\n• Асқынған респираторлық дистресс-синдром (ОРДС)\r\n• іш қуысында сұйықтық жиналуы (асцит)\r\n•  ұйқыбезінің абсцесі және кистасы\r\n• жүрек жеткіліксіздігі\r\n• артериалдық қысымның төмендеуі.\r\nАсқынған панкреатиттің қайталанған көріністері созылмалы түріне апарады.\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nДәрігерге хабарлаңыз, егер:\r\n• ішіңізді күшті, ұдайы ауру мазаласа;\r\n• Асқынған панкреатиттің басқа симптомдары пайда болса.\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nПанкреатиттің жаңа немесе қайталанған көріністерінің даму қаупін азайтуға болады, ол үшін аурудың алдын алатын ережелерді ұстану қажет:\r\n• Алкогольді шектеңіз.\r\n• Балалардағы қызбаны емдеу үшін аспирин қолданбаған жөн, әсіресе, егер оларда вирустық ауру болса. Бұл Рей синдромы дамуының алдын алу үшін маңызды.\r\n• Балаларды паротиттен (борықтану) және басқа балалар ауруларынан вакциналауды өткізіңіз («Иммунизация – жалпы шолуды» қараңыз).\r\n\'\'Құсу (әйелдерде)\'\'\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nқатты ауырсыну\r\nқұсу\r\nіштің өтуі\r\nіштің қатуы\r\nқызудың көтерілуі\r\nіштің кебуі\r\n','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(804,'','Асқынған респираторлы дистресс синдромы','','','kz','s','',0,'',5510,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1544697120,1576233120,1544697877,'Асқынған респираторлы дистресс-синдромы (АРДС) – өмірге қауіп төндіретін жағдай болып табылады.  Бұл өкпенің айрықша өзгеруімен сипатталады, өкпеге баратын қанның құрамында қажетті оттектің жетіспеушілігінен өкпенің жұмысы бұзылысқа тап болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Қолдау топтары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы анықтамасы__\r\nАсқынған респираторлы дистресс-синдромы (АРДС) – өмірге қауіп төндіретін жағдай болып табылады.  Бұл өкпенің айрықша өзгеруімен сипатталады, өкпеге баратын қанның құрамында қажетті оттектің жетіспеушілігінен өкпенің жұмысы бұзылысқа тап болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nАРДС өкпенің кез-келген ауыр жарақат алуынан туындайды. АРДС-тың көпке белігігі пайда болу себептері мыналар:\r\n•	Көп мөлшердегі құсықтың өкпеге түсіп кетуі;\r\n•	Химиялық буларды жұтып қою;\r\n•	Өкпені ауыстыру;\r\n•	Пневмония;\r\n•	Септикалық есеңгреу (ағзадағы гениталды инфекция);\r\n•	Жарақат\r\nАРДС ауа қабына сұйықтықтың құйылуын  өткізеді. Бұл сұйықтың қан айналымындағы оттегінің жеткілікті берілуіне кедергі жасайды.\r\nҚұйылған сұйықтық өкпе тіндерін басып кетеді, салдарынан өкпенің қажетінше кеңею мүмкіншілігі азаяды. Қандағы оттегі мөлшері қауіпті төмен дәрежеде қалып қояды, тіпті адам оттегіні жасанды ауа айналдыратын құрылғыдан алса да, өкпедегі ауа айналымы жақсармайды. \r\nАРДС басқа мүшелердің жетіспеушілігімен қатар  туындауы мүмкін. Олар мысалы бауыр немесе бүйрек болуы мүмкін.  Шылым шегу мен алкоголь пайдалану да қауіпті фактор болып табылады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"500\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nАуа өкпеге мұрын қуысы, кеңірдек және тамақ арқылы өтеді.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Тыныс алу қиындайды;\r\n•	Төмен артериялық қысым және ағза жетіспеушілігі;\r\n•	Дем алыстың жиілеуі\r\n•	Демікпе \r\nСимптомдар жарақат алғаннан кейін немесе ауру басталғаннан кейін 24-48 сағаттың ішінде дамиды. Көптеген адамар АРДС-пен ауырғанымен, симптомдарын айтып дәрігерге келіп жатпайды. \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nӨкпедегі аномальді дыбыстарды анықтау үшін стетоскоптың  (аускультация)  көмегімен тыңдайды, естілген дыбыстар өкпенің сырылын, өкпеге сұйықтықтың құйылу белгісін анықтауға сеп болады.Артериялық қысып көп жағдайда төмен болады. Әдетте цианоз байқалады (тері бозарады, ерін мен тырнақтар түсін өзгертеді, осының бәрі тіндерге оттек жестіспегендіктен туындайды).\r\nАРДС-ті анықтау үшін жүргізілетін тексеру: \r\n•	Артериялық қан газы;\r\n•	Қан талдамасы (ОАК) және биохимиялық анализ;\r\n•	Бронхоскопия (бұл әдіс кеңірдектегі шырышты тікелей тексеруге  мүмкіндік туғызады, оған арнайы «бронхофиброскоп» деп аталатын құрылғыны қолданады);\r\n•	Кеуде жасушаларын  жалпы рентгенографиядан өткізу;\r\n•	Қақырықты талдау және оның қоздырғышын анықтау бойынша зерттеу\r\n•	Мүмкін болатын инфекцияны тексеру.\r\n\r\nАРДС сияқты кеуде радиографиясына ұқсас жүрек жеткіліксіздіктерін болдырмау үшін, жүрек бөлімдерінің эхокардиографиясы немесе катетерлеу қажет болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nӘдетте АРДС-ке шалдыққан науқасстар ауруханада жатып, арнайы терапия қабылдауы керек.  \r\nЕмдеудің басты мақсаты тыныс алуға демеу беру және АРДС-тің себебін анықтап, инфекцияны емдеу үшін арнайы препараттарды тағайындаумен толығыды. Және де қабынудың алдын алып, өкпедегі сұйықтықты жою да басты назарға алынатын емдеу шарасы болып табылады. \r\nСоңынан оңтайлы қысыммен дем шығару  жасанды өкпе  вентиляциясы зақымданған өкпеге жеткілікті оттек мөлшерін жеткізу үшін қолданылады. Бұл құрылғыны қолдану барысында  науқасқа күшті тыныштандырғыш дәрі тағайындалады. Кебір зерттеулердің көрсеткеніндей, дәрі тағайындау уақытша АРДС-пен салданған адамның оңалп кетуіне жоғары мүмкіндік беретіні анықталды.\r\nЕмдеу науқастың өздігінен дем алғанынан дейін жалғасады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Қолдаушы топтар__\r\nКөптеген АРДС-пен ауыратын науқастардың  жанұясы күйзеліске тап болады. Олар қолдаушы топтармен байланысу арқылы бұл салмақты жеңілдетеді, қолдаушы топтар мәселелер мен уайымдарды бірге бөліседі, сейілтеді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__ \r\nАРДС-пен ауыратын науқастардың үштен бірі осы аурудан қайтыс болады. Тірі қалғандардың барлығында қалыпты өкпе қызметі қалпына келеді, бірақ көбінде ылғый өкпе тіндерінің зақымдануы орын алады.\r\nАРДС-пен ауырған көптеген науқастар есте сақтау қабілетін жоғалтады не болмаса өмір сүру сапасына қатысты басқа да бұзылыстарға тап болады. Бұл мидың зақымдануына байланысты, өкпе қажетті деңгейде жұмыс істемесе, ми жеткілікті оттегі мөлшерімен қоректене алмай қалады. \r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Көптеген жүйелер мен ағзалар зақымданады;\r\n•	Өкпенің зақымдануы (мысалы, пневмоторакс деп аталатын өкпе коллапсы) осы ауруды емдек барысында жасанды вентиляция құрылғысынан алған жарақат;\r\n•	Пневмосклероз (өкпенің беріштенуі);\r\n•	Вентиляторассциралы пневмония;\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nНегізінде, АРДС ауруы науқас ауруханада жатқанда мазалайды. Кейде сау адамдарда ауыр пневмония дамыса, АРДС ақырындап дамып, көрініс береді. Егер сізде тыныс алу жағынан мәселелер туындаса, 103 нөміріндегі жедел медициналық көмекке хабарласыңыз.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nКардиогендік емес өкпе ісігі; Өткізгіштігінің тым жоғарлауынан өкпенің ісінуі; Өкпе шогы; АРДС; Өкпенің зақымдануының асқынуы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтыныс алудың жетіспеушілігі\r\nасқынған жүрек жетіспеушілігі\r\nөкпенің ісінуі\r\nдемікпе\r\n \r\n','student_k',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(805,'','Мөлдір қабықтың эндотелийлік дистрофиясы','','','kz','s','',0,'',4465,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1544697960,1576233960,1544700413,'Мөлдір қабықтың (көздің мүйізгек қабығы, қасаң қабық) эндотелийлік дистрофиясы (Фукс дистрофиясы) – бұл көз ауруы. Көз жасушаларын іштен қаптап тұрған қасаң қабықтың зақымдануынан пайда болады, зақымданған  жасушалар ақырындап өле бастайды. Ауру әдетте екі көзді де зақымдайды.','__Мазмұны__ \r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__ \r\nМөлдір қабықтың (көздің мүйізгек қабығы, қасаң қабық) эндотелийлік дистрофиясы (Фукс дистрофиясы) – бұл көз ауруы. Көз жасушаларын іштен қаптап тұрған қасаң қабықтың зақымдануынан пайда болады, зақымданған  жасушалар ақырындап өле бастайды. Ауру әдетте екі көзді де зақымдайды.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"501\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n  {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nФукс дистрофиясы тұқым қуалауы мүмкін, яғни ата-анадан балаға берілуі ықтимал. Ата-аналардың біреуінде болса, аурудың даму қаупі 50% құрайды..\r\nДегенмен, Фукс дистрофиясы аурудың отбасы мүшелерінің ешқайсысында болмаса да кездеседі.\r\nМөлдір қабықтың эндотелийлік дистрофиясы ерлерге қарағанда әйелдерде жиі кездеседі. Көру қабілетінің проблемалары әдетте 50 жасқа дейін білінбейді, бірақ кейде дәрігер аурудың белгілерін ертерек, 30-40 жаста анықтайды.\r\nФукс дистрофиясы кезінде қасаң қабықтың артқы бетін қаптап тұрған жасушалардың жұқа қабаты зақымдалады. Бұл жасушалар мөлдір қабықтың артық сұйықтықты шығаруды қамтамасыз етеді. Уақыт өте келе, жасушалардың көп мөлшері өлетіндіктен, сұйықтық жинала бастайды және мөлдір қабықтың ісінуі мен бұлдырауын тудырады.\r\nБастапқыда, сұйықтық көз жабық кезде, яғни ұйықтаған кезде ғана жиналуы мүмкін. Ауру өршіген сайын кішкене көпіршіктер пайда бола бастайды. Бірте-бірте көпіршіктер өсіп, жарылып, көздің ауырсынуын тудырады. Сондай-ақ, Фукс дистрофиясы кезінде мөлдір қабықтың пішіні өзгеруі мүмкін, бұл көру қабілетінің үдемелі нашарлауына алып келеді.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Көз ауырады;\r\n•	Көздің жарыққа сезімталдығы пайда болып,  көзге ақ дақтар түсе бастайды;\r\n•	Көздің қарауытуы немесе бұлдырауы пайда болады (бастапқыда тек таңертеңгі уақытта);\r\n•	Жарық көзіне қарағанда, оның айналасында түрлі түсті жиектің (ореол) пайда болғандай көрінеді;\r\n•	Көру қабілетінің үдемелі нашарлауы\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер Фукс дистрофиясын саңылаулы лампамен қарап тексеру кезінде анықтай алады.\r\nҚосымша зерттеу әдістеріне мыналар жатада:\r\n•	Пахиметрия – шынайнаның қалыңдығын өлшеу;\r\n•	Мөлдір қабықтың айналмалы микроскопиясы – қасаң қабықтың артқы бөлігін тыстап жатқан эпителийдің жағдайын бағалау үшін пайдаланылады;\r\n•	Көздің жіті көргіштігін анықтау.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nФукс дистрофиясының симптомдарын жеңілдету үшін шынайнадан сұйықтықты соруға қабілетті көз тамшылары немесе маздары қолданылады.\r\nҚасаң қабықта жаралар түзілген кезде ауырсынуды азайту мақсатында, жұмсақ контактілі линзалар немесе хирургиялық ем қолданылады.\r\nФукс дистрофиясын емдеудің жалғыз жолы қасаң қабықты ауыстыру.\r\nТерең қабатты кератопластика дәстүрлі трансплантацияның балама түрі болып табылады. Бұл процедура барысында қасаң қабықтың терең қабаттары донорлық тінмен ауыстырылады. Процедура тігуді қажет етпейді. Бұл процедурада қабылдамау сияқты асқынулар сирек кездеседі және қалпына келу уақыты тезірек жүреді.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nАуру уақыт өткен сайын өршиді. Ауыр Фукс дистрофиясына ұшыраған науқастардың қасаң қабығын ауыстырмаса, соқыр болып қалуы мүмкін немесе қатты аурусыну туындайды және көздің көру қабілеті нашарлайды.\r\nФукс дистрофиясының жеңіл жағдайлары жиі катаракталарды хирургиялық емдеуден кейін нашарлайды. Хирург бұл қауіпті ескеріп, операцияның техникасын немесе катарактаның хирургиялық емдеу уақытын өзгертуі керек.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nКелесі симптомдар болса, дәрігерге қаралыңыз:\r\n•	Көздегі ауыру сезімі күшейсе;\r\n•	Көздің жарыққа сезімталдығы артса;\r\n•	Көзге бір нәрсе түсіп кеткендей сезім бола берсе;\r\n•	Көздің қарауытуы немесе жарық көзінің айналасында ореол пайда болуы сияқты көз проблемалары орын ала берсе;\r\n•	Көру қабілеті нашарлап кетсе.\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу шарасы__\r\nБүгінге дейін бұл аурудың алдын-алу шаралары  табылмады. Катарактаны хирургиялық емдеуден бас тарту немесе катарактаны оперативті емдеу кезінде арнайы сақтық шараларын сақтау аурудың ағымын бәсеңдетуге көмектесуі мүмкін.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\nкөру қабілетінің төмендеуі\r\nсоқырлық\r\nқасаң қабықтың қарауытуы\r\nкөздің ауырсынуы\r\n\r\n','student_k',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),