{LANG(lang="qz")}{img type="fileId" fileId="545" responsive="y" featured="y"}

__Sýyq túsken ýaqytta adamdardyń kópshіlіgі tumaýratady jáne sýyq tıіp aýyryp jatady. Endeshe bіz aldymen adamǵa nege  sýyq tıedі jáne tumaýdan qalaı qutylýǵa bolatyndyǵy jaıynda áńgіme órbіtetіn bolamyz.__

Sýyq tıýden bolatyn aýrýlar – vırýstardan týyndaıdy: olar rınovırýstardy týdyrady, rınovırýstar bіr zat arqyly nemese kózge kórіnbeıtіn túıіrshіkter bolyp aýa arqyly taralady. Bul vırýstar muryn qýysy men jutqynshaqtaǵy shyryshty qýysqa túsedі, árі sol jerde kóbıedі, sodan qanǵa aralasady, ary qaraı ol adamnyń ımmýnıtetіne  áser beredі: eger ol tómen bolsa, tumaý túrlі sımptomdar men kórіnіs beredі, ıaǵnı: qyzý kóterіledі, bas aýyrady, tamaq aýyrady, muryn bіteledі. 

Qurǵaq aýa jabyq jerde bolsyn, ashyq jerde bolsyn aǵzanyń  vırýsqa qarsy turý múmkіndіgіn tómendetedі. Shylymdy jıі shegý de, az shegý de vırýsqa qarsy turýǵa tosqaýyl bolady.  Temekі shegetіnderdіń kópshіlіgі tumaýmen jıі aýyrady.  Olarda tіptі  tumaý asqynyp, bronhıt nemese pnevmonııa sekіldі salmaqty aýrýlar da damıdy. 

Tumaý - eń kóp taralatyn ınfektsııalyq aýrý bolyp tabylady. Ol barynsha juqpaly bolyp keledі, ásіrese sımptomdar paıda bolǵannan keıіn alǵashqy 2-4 kúnіnde  ol tez juǵady, árі adamdy ekі apqaǵa deıіn del-sal qylyp ábden qaljyratyp jіberedі. 

Bіz tumaýǵa sebep bolatyn kóptegen jaıttardy aıta beremіz, mysaly, sýyq aýa-raıynda jeńіl kıіný, jeldіń ótіnde kóp otyryp qalaý nemese jatyp uıyqtap qalý, jýynyp alyp basymyzdy keptіrmeı syrtqa shyǵyp ketý degen sekіldі. Degenmen, bulardyń bárі tumaýdyń sebepkerі bola bermeıdі eken.  

Tumaý - kóbіnese abamnan adamǵa ınfektsııa arqyly taralady. Ásіrese, tumaýratqan adam túshkіrgende nemese jótelgende onyń aýzynan shyqqan sіlekeı túıіrshіkterі shashyrap aýamen aralasyp, sodan ol shamamen úsh jarym metіr aralyqqa deıіn aýany ınfektsııalap, basqa saý adamdarǵa da juǵady. Odan basqa taǵy bіr joly, ınfektsııa túsken zatty  ustasańyz, sodan keıіn qolyńyzdy aýzyńyzǵa nemese murnyńyzǵa jaqyndatsańyz tumaý sodan da juǵady. Keıbіr adamdar tumaýmen apta boıy aýyrady, keıde tіptі odan da uzaqqa deıіn saýyǵa almaı júredі.

__Tumaý qansha kúnge deıіn sozylýy múmkіn jáne onyń sımptomdary qandaı bolady? Tumaýdy basqa aýrýlardan qalaı ajyratamyz?__

Tumaýdyń alǵashqy sımptomdary kóbіnese tamaq aýrýymen bastalady, murynnan sý aǵady, murynnyń tynys joldary bіtelіp, adamdy túshkіrte beredі. 

Tumaýratqan adam ózіn sharshańqy sezіnedі, tamaǵy aýyrady, jóteledі, basy, bulshyq etterі aýyrsynady, tábetі joǵalady, denesі qyzyp turady. Murynnan suıyq sary mańqa aǵady nemese jasyl túıіrshіkter shyǵyp turady.  Tumaý kóbіnese bіr aptanyń іshіnde qaıtady, bіraq keıbіr jaǵdaıda jazylý protsesі bіrneshe aptaǵa deıіn sozylyp ketýі de múmkіn.   Mundaı jaǵdaılarda aýrýdyń negіzіn tek medıtsınalyq tekserіster júrgіzý arqyly anyqtaýǵa bolady. 

Dıagnostıka jasaý úshіn, dárіgerler ádette kózdіń kórіnetіn shyryshty qabattaryn tekseredі. Qajet bolsa, sımptomdar ártúrlі emdeý taktıkasyn talap etetіn basqa aýrýǵa qoldanylmaıtynyna kóz jetkіzý úshіn bórtpelerden tampon alýǵa bolady. Eger sіz nemese  balańyz  3-4 kúnnen keıіn jaqsy bolmasa jáne tumaý sımptomdary qaıtpaı asqynyp bara jatsa, onda, ol sınýsıt, bronhıt jáne taǵy basqa aýrýlarǵa jalǵasyp ketýі  múmkіn.
Eger túshkіrý, jótelý sııaqty sımpomdar basqasha sıpatta paıda bolsa, mysaly, belgіlі bіr ósіmdіk nemese úı janýarlarynyń qasyna barǵan kezde nemese jyldyń belgіlі bіr mezgіlіnde qaıtalana berse, onda bul sımptomdar allergııadan bolýy múmkіn. Eger tumaý kezіnde jaǵdaı nasharlap, tynys alý qıyndap nemese tamaqta qyryl kúsheıіp ketse onda ol bronhıldі astma bolyp qalýy da ǵajap emes.

__Tumaýdy emdeý kerek pe, álde ózdіgіnen jazylýyn kútý kerek pe? Al eger emdeý kerek bolsa onyń qandaı durys joldary bar? Qyzý basatyn dárіlerdі qaıtpek kerek?__

Negіzі tumaý arnaıy emdeýsіz-aq ózdіgіnen ketedі.  Bіraq, ol keı jaǵdaıda dene qyzýyn kóteredі, denenі aýyrtyp, jaǵymsyz sımptomdarmen de kórіnіs beredі.  Dene qyzýyn túsіrý úshіn jáne aýyrǵandy basý úshіn qyzý tómendetkіsh nemese aýrýyn basatyn dárіler qoldanylady. Qyzýdy tómendetý jáne aýyrsynýdy jeńіldetý úshіn antıpıreozdy jáne analgetıkterdі qoldanýǵa bolady. Kóptegen dárіgerler atsetılsalıtsıl qyshqylyn, sondaı-aq atsetamınofendі nemese ıbýprofendі jáne qabynýǵa qarsy steroıdty emes preparattardy taǵaıyndaıdy. Olar jasyna nemese salmaǵyna sáıkes paıdalaný jónіndegі nusqaýlyqqa sáıkes qabyldanýy tıіs. Sonymen qatar, jıі tunshyǵý sımptomdaryn jeńіldetý úshіn murynǵa tamshylatý nemese spreı túrіnde taǵaıyndalady, sondaı-aq antıgıstamın (antıallergııalyq) preparattar da qoldanylady.

Al balalarǵa atsetılsalıtsıl qyshqylyn bermeý  kerek, óıtkenі ony kóp qoldansa Reıdіń sındromyna ákelіp soqtyrady, ol óte qaýіptі, arty ólіmge ákelýі múmkіn. Alaıda, ondaı jaǵdaı sırek oryn alyp jatady.

''__Kіshkentaı balalarǵa qatysty taǵy bіr mańyzdy máselenі aıta ketsek. __''Qazіrgі ýaqytta  kóptegen mamandar, balalarǵa  tamyr taryltatyn   jáne antıgıstamındі dárіlerdі qoldanýdy tolyqtaı maquldamaıdy: sebebі olardyń balaǵa berer oń áserі degendeı emes. Árі, tamyr taryltatyn  dárіler jas sábılerdіń denesіn tіtіrkendіrіp, gallıýnatsııa jáne júrektіk arıtmııasyn qozdyrýy múmіn.  

__Tumaýdan qorǵaýdyń eń tıіmdі joly qandaı? Kúndelіktі aldyn alý sharalary jetkіlіktі me?__

Eresekterdіń kópshіlіgі joq degende jylyna bіr ret tumaýmen aýyrayp qalady. Al balalar odan jıіrek aýyrady - jylyna segіz nemese odan da kóp ret bolýy múmkіn. Tumaýdyń saldarynan eresekter jumysqa bara almaı jatady, al balalar bolsa mekteptegі sabaqtarynan qalady.  Sondyqtan tumaýdyń  aldyn alý úshіn belgіlі bіr sharalar qabyldaý qajet.

Ǵalymdar álі kúnge deıіn tumaýǵa qarsy tıіmdі vaktsınany tappady. Degenmen, tómende berіlgen qarapaıym sharalar sіzderge tumaýdyń aldyn alýǵa  kómektesýі múmkіn, atap aıtqanda:

• aýrý adamdarmen baılanysty ýaqytsha shekteńіz;
• temekі shekpeńіz (shegetіn bolsańyz azaıtýǵa tyrysyńyz);
• muryndy sіmgіrgennen keıіn qoldaryńyzdy sabyndap, muqııat juyńyz;
• Túshkіrgende nemese jótelgende qaǵaz súrtkіshpen súrtіńіz;
• Jótelgende nemese túshkіrgende aýyzdy jáne muryndy judyryqpen emes alaqanyńyzben jabyńyz.

===''Sondaı-aq:''===

• tumaýratqan adammen bіrge oramaldy, ydys-aıaqty, tósek-oryndardy bіrge paıdalanbańyz.  
• Qoldanylǵan qaǵaz oramaldar men maılyqtardy qaıta qoldanbańyz.

__Kóptegen adamdar tumaýdan qutylý úshіn belgіlі bіr «shóp dárіlerdі»,  dárýmenderdі paıdalanady. Mysaly, ehınatsııa «ımmýnıtettі kóteredі» deıdі. Bul qanshalyqty ras? Bul dárіler tumaý kezіnde ózіnіń oń nátıjesіn bere me?__

Zertteýler nátıjesіne súıensek, ehınatsııa sekіldі ósіmdіkter keremetteı oń áser beredі dep, bіr jaqty qarap sheshіm shyǵara almaımyz. 

Mamandar sondaı-aq,  myryshty artyǵymen paıdalaný, s dárýmenіn molynan qoldaný sekіldі amaldardyń tumaýdan qutylýǵa aıtarlyqtaı kómegі tıe bermeıtіnіn de tіlge tıek etedі. Tіptі, bul dárі-dármekterdі kóp qoldansa jaǵymsyz janama áser berіp ketýі de múmkіn eken.

Kez kelgen jaǵdaıda, bıologııalyq belsendі qospalardy, vıtamınder nemese shópterdі qabyldar aldynda dárіgermen keńesý kerek ekenіn umytpaǵan jón.

__Tumaýdy emdeý úshіn úıde qandaı dárі-dármekterdі paıdalanǵan jón?__

Adamdar tumaýmen aýyrǵan kezde burynnan túrlі dárіlerdі qoldanady, jalpy yńǵaısyzdyqty joıý úshіn, tumaýratqan kezdegі jaǵdaıdy ońaltý úshіn ózі durys dep tapqan dárі-dármekterdі paıdalanǵan. 

Tumaýdy emdeý úshіn qoldanýǵa bolatyn dárіlerdі atap aıtatyn bolsaq:

• muryn bіtelіp qalǵanda ashý úshіn tuz ertіndіsіn muryn qýysyna tamyzý;
• aýa ylǵaldylyǵyn arttyrý úshіn dymqyldatqyshty paıdalaný;
• terіdegі jaǵymsyzdyqty azaıtý úshіn  murynnyń tómengі bólіgіne vazelın jaǵý;
• tamaqtyń aýrýyn jeńіldetý úshіn jóteldі toqtatýǵa arnalǵan muz kámpıtterdі sorý;
• jergіlіktі aýrýlardy azaıtý úshіn jyly vannany qabyldańyz nemese jylytý jastyqshasyn paıdalanyńyz;
• Jýynatyn bólmenі parlap, vannaǵa ystyq sý toltyryp jýyný. 

__Taýyq sorpasy jaıynda ne aıtýǵa bolady?__

Taýyq sorpasy sýyq tıgenderdі emdeýdіń qarapaıym halyqtyq ádіsterіnіń bіrі. Adam bul tásіldі 800 jyldan astam ýaqyt  paıdalanyp keledі. Ǵalymdar da osy fenomenge  erekshe qyzyǵýshylyq tanytady.

Taýyq sorpasynda tsısteın dep atalatyn mańyzdy amın qyshqyly bar. Ǵylymı zertteýler taýyq sorpasynda tsısteınnіń qabyný aýrýlarynyń damýynda aıtarlyqtaı tosqaýyl bolatynyn,  qan kletkalarynyń - aq qan kletkalaryn baqylaýǵa kómektesetіndіgіn kórsettі. Degenmen, buldar tumaýdy emdeý úshіn jetkіlіksіz, sebebі álі kúnge deıіn taýyq etі sýyqty qaıtarady degen naqty derekter joq. Kerіsіnshe, ol jaı sýyqtyń belgіlerіn jeńіldetedі, ásіrese suıyqtyqtardy jáne qajettі qorektіk zattardy qabyldaý arqyly onyń kúshіn arttyrýǵa bolady.

Jalpy alǵanda, taýyq sorpasyna qosymsha sýdyń nemese shyryn sııaqty azyq-túlіktіń jetkіlіktі mólsherіn qosý kerek. Óıtkenі, dene temperatýrasynyń artýy men murynnyń bіtelіp  qalýyna baılanysty bіzdіń denemіz kóp suıyqtyqty joǵaltady, sondyqtan onyń ornyn toltyrý qajet.

__Dárіgerdі qashan shaqyrý kerek__

Eger ózіńіz nemese  balańyz tumaýdan górі áldeqaıda salmaqty aýrýǵa shaldyqqandaı bolyp sezіnseńіz, dárіgerge qońyraý shalyńyz, jaǵdaı nasharlasa nemese kelesі belgіlerdіń bіrі bolsa:

• Qaqyryq kóp mólsherde bólіnіp ketse;
• demіkpe bolsa;
• uıqy basa berse/ sharshaǵan sezіm údep ketse;
• tamaq іshkennen keıіn nemese sý іshkennen keıіn qusa berseń;
• bastyń aýrýy, tamaqtyń aýrýy, let aınalasynyń aýrýlary údep bara jatsa;
• jutyný qıyndasa jáne aýyr qabyný belgіlerі baıqalsa;
• Temperatýra 39,3 gradýs nemese odan da joǵary bolyp bara jatsa, nemese temperatýra 38,0 gradýs jáne odan da joǵary kóterіlse jáne ol táýlіkten asyp bara jatsa;
• keýdede nemese asqazanda aýyrsyný baıqalsa;
• moıyndaǵy shyryshty bezder úlkeıіp ketse (lımfa túıіnderі);
• qulaq aýyrsa.

Kóptegen vırýstyq ınfektsııalar sııaqty tumaý da ózіnіń tabıǵı jolymen jazylǵany durys. Tolyq demalý jáne kóp mólsherde sý (shyryn men sýdy) іshý - jaǵdaıdy jeńіldetýі múmkіn.

Kúndelіktі jumys nemese mektepke barý sııaqty turaqty áreketterdі jalǵastyrǵyńyz kelse, bul jaǵdaıyńyzdyń nasharlaýy ekіtalaı. Alaıda, bul ınfektsııa basqa adamdarǵa taralý yqtımaldyǵyn arttyrady. Sondyqtan qalpyna keltіrýge deıіn qoǵamdyq oryndarǵa barýdan ýaqytsha bas tartqan durys.

__Tegter:__

Densaýlyq
Medıtsına
Paıdaly keńester{LANG}
{LANG(lang="kz")}{img type="fileId" fileId="545" responsive="y" featured="y"}

__Суық түскен уақытта адамдардың көпшілігі тұмауратады және суық тиіп ауырып жатады. Ендеше біз алдымен адамға неге  суық тиеді және тұмаудан қалай құтылуға болатындығы жайында әңгіме өрбітетін боламыз.__

Суық тиуден болатын аурулар – вирустардан туындайды: олар риновирустарды тудырады, риновирустар бір зат арқылы немесе көзге көрінбейтін түйіршіктер болып ауа арқылы таралады. Бұл вирустар мұрын қуысы мен жұтқыншақтағы шырышты қуысқа түседі, әрі сол жерде көбиеді, содан қанға араласады, ары қарай ол адамның иммунитетіне  әсер береді: егер ол төмен болса, тұмау түрлі симптомдар мен көрініс береді, яғни: қызу көтеріледі, бас ауырады, тамақ ауырады, мұрын бітеледі. 

Құрғақ ауа жабық жерде болсын, ашық жерде болсын ағзаның  вирусқа қарсы тұру мүмкіндігін төмендетеді. Шылымды жиі шегу де, аз шегу де вирусқа қарсы тұруға тосқауыл болады.  Темекі шегетіндердің көпшілігі тұмаумен жиі ауырады.  Оларда тіпті  тұмау асқынып, бронхит немесе пневмония секілді салмақты аурулар да дамиды. 

Тұмау - ең көп таралатын инфекциялық ауру болып табылады. Ол барынша жұқпалы болып келеді, әсіресе симптомдар пайда болғаннан кейін алғашқы 2-4 күнінде  ол тез жұғады, әрі адамды екі апқаға дейін дел-сал қылып әбден қалжыратып жібереді. 

Біз тұмауға себеп болатын көптеген жайттарды айта береміз, мысалы, суық ауа-райында жеңіл киіну, желдің өтінде көп отырып қалау немесе жатып ұйықтап қалу, жуынып алып басымызды кептірмей сыртқа шығып кету деген секілді. Дегенмен, бұлардың бәрі тұмаудың себепкері бола бермейді екен.  

Тұмау - көбінесе абамнан адамға инфекция арқылы таралады. Әсіресе, тұмауратқан адам түшкіргенде немесе жөтелгенде оның аузынан шыққан сілекей түйіршіктері шашырап ауамен араласып, содан ол шамамен үш жарым метір аралыққа дейін ауаны инфекциялап, басқа сау адамдарға да жұғады. Одан басқа тағы бір жолы, инфекция түскен затты  ұстасаңыз, содан кейін қолыңызды аузыңызға немесе мұрныңызға жақындатсаңыз тұмау содан да жұғады. Кейбір адамдар тұмаумен апта бойы ауырады, кейде тіпті одан да ұзаққа дейін сауыға алмай жүреді.

__Тұмау қанша күнге дейін созылуы мүмкін және оның симптомдары қандай болады? Тұмауды басқа аурулардан қалай ажыратамыз?__

Тұмаудың алғашқы симптомдары көбінесе тамақ ауруымен басталады, мұрыннан су ағады, мұрынның тыныс жолдары бітеліп, адамды түшкірте береді. 

Тұмауратқан адам өзін шаршаңқы сезінеді, тамағы ауырады, жөтеледі, басы, бұлшық еттері ауырсынады, тәбеті жоғалады, денесі қызып тұрады. Мұрыннан сұйық сары маңқа ағады немесе жасыл түйіршіктер шығып тұрады.  Тұмау көбінесе бір аптаның ішінде қайтады, бірақ кейбір жағдайда жазылу процесі бірнеше аптаға дейін созылып кетуі де мүмкін.   Мұндай жағдайларда аурудың негізін тек медициналық тексерістер жүргізу арқылы анықтауға болады. 

Диагностика жасау үшін, дәрігерлер әдетте көздің көрінетін шырышты қабаттарын тексереді. Қажет болса, симптомдар әртүрлі емдеу тактикасын талап ететін басқа ауруға қолданылмайтынына көз жеткізу үшін бөртпелерден тампон алуға болады. Егер сіз немесе  балаңыз  3-4 күннен кейін жақсы болмаса және тұмау симптомдары қайтпай асқынып бара жатса, онда, ол синусит, бронхит және тағы басқа ауруларға жалғасып кетуі  мүмкін.
Егер түшкіру, жөтелу сияқты симпомдар басқаша сипатта пайда болса, мысалы, белгілі бір өсімдік немесе үй жануарларының қасына барған кезде немесе жылдың белгілі бір мезгілінде қайталана берсе, онда бұл симптомдар аллергиядан болуы мүмкін. Егер тұмау кезінде жағдай нашарлап, тыныс алу қиындап немесе тамақта қырыл күшейіп кетсе онда ол бронхильді астма болып қалуы да ғажап емес.

__Тұмауды емдеу керек пе, әлде өздігінен жазылуын күту керек пе? Ал егер емдеу керек болса оның қандай дұрыс жолдары бар? Қызу басатын дәрілерді қайтпек керек?__

Негізі тұмау арнайы емдеусіз-ақ өздігінен кетеді.  Бірақ, ол кей жағдайда дене қызуын көтереді, денені ауыртып, жағымсыз симптомдармен де көрініс береді.  Дене қызуын түсіру үшін және ауырғанды басу үшін қызу төмендеткіш немесе ауруын басатын дәрілер қолданылады. Қызуды төмендету және ауырсынуды жеңілдету үшін антипиреозды және анальгетиктерді қолдануға болады. Көптеген дәрігерлер ацетилсалицил қышқылын, сондай-ақ ацетаминофенді немесе ибупрофенді және қабынуға қарсы стероидты емес препараттарды тағайындайды. Олар жасына немесе салмағына сәйкес пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес қабылдануы тиіс. Сонымен қатар, жиі тұншығу симптомдарын жеңілдету үшін мұрынға тамшылату немесе спрей түрінде тағайындалады, сондай-ақ антигистамин (антиаллергиялық) препараттар да қолданылады.

Ал балаларға ацетилсалицил қышқылын бермеу  керек, өйткені оны көп қолданса Рейдің синдромына әкеліп соқтырады, ол өте қауіпті, арты өлімге әкелуі мүмкін. Алайда, ондай жағдай сирек орын алып жатады.

''__Кішкентай балаларға қатысты тағы бір маңызды мәселені айта кетсек. __''Қазіргі уақытта  көптеген мамандар, балаларға  тамыр тарылтатын   және антигистаминді дәрілерді қолдануды толықтай мақұлдамайды: себебі олардың балаға берер оң әсері дегендей емес. Әрі, тамыр тарылтатын  дәрілер жас сәбилердің денесін тітіркендіріп, галлюнация және жүректік аритмиясын қоздыруы мүмін.  

__Тұмаудан қорғаудың ең тиімді жолы қандай? Күнделікті алдын алу шаралары жеткілікті ме?__

Ересектердің көпшілігі жоқ дегенде жылына бір рет тұмаумен ауыраып қалады. Ал балалар одан жиірек ауырады - жылына сегіз немесе одан да көп рет болуы мүмкін. Тұмаудың салдарынан ересектер жұмысқа бара алмай жатады, ал балалар болса мектептегі сабақтарынан қалады.  Сондықтан тұмаудың  алдын алу үшін белгілі бір шаралар қабылдау қажет.

Ғалымдар әлі күнге дейін тұмауға қарсы тиімді вакцинаны таппады. Дегенмен, төменде берілген қарапайым шаралар сіздерге тұмаудың алдын алуға  көмектесуі мүмкін, атап айтқанда:

• ауру адамдармен байланысты уақытша шектеңіз;
• темекі шекпеңіз (шегетін болсаңыз азайтуға тырысыңыз);
• мұрынды сімгіргеннен кейін қолдарыңызды сабындап, мұқият жұыңыз;
• Түшкіргенде немесе жөтелгенде қағаз сүрткішпен сүртіңіз;
• Жөтелгенде немесе түшкіргенде ауызды және мұрынды жұдырықпен емес алақаныңызбен жабыңыз.

===''Сондай-ақ:''===

• тұмауратқан адаммен бірге орамалды, ыдыс-аяқты, төсек-орындарды бірге пайдаланбаңыз.  
• Қолданылған қағаз орамалдар мен майлықтарды қайта қолданбаңыз.

__Көптеген адамдар тұмаудан құтылу үшін белгілі бір «шөп дәрілерді»,  дәрумендерді пайдаланады. Мысалы, эхинация «иммунитетті көтереді» дейді. Бұл қаншалықты рас? Бұл дәрілер тұмау кезінде өзінің оң нәтижесін бере ме?__

Зерттеулер нәтижесіне сүйенсек, эхинация секілді өсімдіктер кереметтей оң әсер береді деп, бір жақты қарап шешім шығара алмаймыз. 

Мамандар сондай-ақ,  мырышты артығымен пайдалану, с дәруменін молынан қолдану секілді амалдардың тұмаудан құтылуға айтарлықтай көмегі тие бермейтінін де тілге тиек етеді. Тіпті, бұл дәрі-дәрмектерді көп қолданса жағымсыз жанама әсер беріп кетуі де мүмкін екен.

Кез келген жағдайда, биологиялық белсенді қоспаларды, витаминдер немесе шөптерді қабылдар алдында дәрігермен кеңесу керек екенін ұмытпаған жөн.

__Тұмауды емдеу үшін үйде қандай дәрі-дәрмектерді пайдаланған жөн?__

Адамдар тұмаумен ауырған кезде бұрыннан түрлі дәрілерді қолданады, жалпы ыңғайсыздықты жою үшін, тұмауратқан кездегі жағдайды оңалту үшін өзі дұрыс деп тапқан дәрі-дәрмектерді пайдаланған. 

Тұмауды емдеу үшін қолдануға болатын дәрілерді атап айтатын болсақ:

• мұрын бітеліп қалғанда ашу үшін тұз ертіндісін мұрын қуысына тамызу;
• ауа ылғалдылығын арттыру үшін дымқылдатқышты пайдалану;
• терідегі жағымсыздықты азайту үшін  мұрынның төменгі бөлігіне вазелин жағу;
• тамақтың ауруын жеңілдету үшін жөтелді тоқтатуға арналған мұз кәмпиттерді сору;
• жергілікті ауруларды азайту үшін жылы ваннаны қабылдаңыз немесе жылыту жастықшасын пайдаланыңыз;
• Жуынатын бөлмені парлап, ваннаға ыстық су толтырып жуыну. 

__Тауық сорпасы жайында не айтуға болады?__

Тауық сорпасы суық тигендерді емдеудің қарапайым халықтық әдістерінің бірі. Адам бұл тәсілді 800 жылдан астам уақыт  пайдаланып келеді. Ғалымдар да осы феноменге  ерекше қызығушылық танытады.

Тауық сорпасында цистеин деп аталатын маңызды амин қышқылы бар. Ғылыми зерттеулер тауық сорпасында цистеиннің қабыну ауруларының дамуында айтарлықтай тосқауыл болатынын,  қан клеткаларының - ақ қан клеткаларын бақылауға көмектесетіндігін көрсетті. Дегенмен, бұлдар тұмауды емдеу үшін жеткіліксіз, себебі әлі күнге дейін тауық еті суықты қайтарады деген нақты деректер жоқ. Керісінше, ол жай суықтың белгілерін жеңілдетеді, әсіресе сұйықтықтарды және қажетті қоректік заттарды қабылдау арқылы оның күшін арттыруға болады.

Жалпы алғанда, тауық сорпасына қосымша судың немесе шырын сияқты азық-түліктің жеткілікті мөлшерін қосу керек. Өйткені, дене температурасының артуы мен мұрынның бітеліп  қалуына байланысты біздің денеміз көп сұйықтықты жоғалтады, сондықтан оның орнын толтыру қажет.

__Дәрігерді қашан шақыру керек__

Егер өзіңіз немесе  балаңыз тұмаудан гөрі әлдеқайда салмақты ауруға шалдыққандай болып сезінсеңіз, дәрігерге қоңырау шалыңыз, жағдай нашарласа немесе келесі белгілердің бірі болса:

• Қақырық көп мөлшерде бөлініп кетсе;
• демікпе болса;
• ұйқы баса берсе/ шаршаған сезім үдеп кетсе;
• тамақ ішкеннен кейін немесе су ішкеннен кейін құса берсең;
• бастың ауруы, тамақтың ауруы, лет айналасының аурулары үдеп бара жатса;
• жұтыну қиындаса және ауыр қабыну белгілері байқалса;
• Температура 39,3 градус немесе одан да жоғары болып бара жатса, немесе температура 38,0 градус және одан да жоғары көтерілсе және ол тәуліктен асып бара жатса;
• кеудеде немесе асқазанда ауырсыну байқалса;
• мойындағы шырышты бездер үлкейіп кетсе (лимфа түйіндері);
• құлақ ауырса.

Көптеген вирустық инфекциялар сияқты тұмау да өзінің табиғи жолымен жазылғаны дұрыс. Толық демалу және көп мөлшерде су (шырын мен суды) ішу - жағдайды жеңілдетуі мүмкін.

Күнделікті жұмыс немесе мектепке бару сияқты тұрақты әрекеттерді жалғастырғыңыз келсе, бұл жағдайыңыздың нашарлауы екіталай. Алайда, бұл инфекция басқа адамдарға таралу ықтималдығын арттырады. Сондықтан қалпына келтіруге дейін қоғамдық орындарға барудан уақытша бас тартқан дұрыс.

__Тегтер:__

Денсаулық
Медицина
Пайдалы кеңестер{LANG}