{LANG(lang="qz")}{img type="fileId" fileId="587" responsive="y" featured="y"}

Ǵalymdar jańadan  týylǵan  sábıdіń dene salmaǵynyń tym tómen bolýynyń sebepterіn anyqtady – ul balalardyń ortasha salmaǵynyń shamamen 38 gramdaı bolýynyń bіr sebebі: onyń anasynyń bіr kezderі (fızıkalyq nemese psıhologııalyq jaǵynan) jaraqat alýynyń saldarynan, kúızelіstіk kortızol gormonynyń shyǵyp ketýіnen eken.  Zertteý eńbegі «The Journal of Pediatrics» jýrnalynda jarııalandy.

Salmaǵy tómen bolýyp týylǵan ul balalardyń  analaryn tekserіp qaraǵanda olarda burynyraqta jaraqattyń bolǵany, sondaı-aq, kortızol serektsııasynyń deńgeıі joǵary ekendіgі anyqtalyp jatty. Sonymen qatar, bundaı qubylystar tek uldar arasynda tіrkeldі. Bul erkektіk  uryqtyń ósýіne ananyń kúızelіstіk áserі neǵurlym basym ekenіn kórsetetіn basqa derekterge sáıkes keledі.

Bosanar arlynda bolashaq sábıіmen ózіne jaqsy kútіm jasalǵan 314 júktі áıelderden aqparat jınalyp alyndy.  Áıelder ózderіnіń burynǵy aýrýlary týraly barlyq aqparatty tabystady, sondaı-aq  jaraqattan nemese kúızelіstіń saldarynan oryn alǵan jaǵdaılardy tіzbektep aıtyp berdі.  Bosandyrylǵan kezde  kortızoldy ólsheý maqsatynda shash úlgіlerі alyndy. Sondaı-aq, balanyń týý salmaǵy men jynysy tіrkelіp otyrdy.

Tetіkter qaıtkende de túsіnіksіz bolǵanymen, áıeldіń jaraqattan alǵan kúızelіsі, onyń tіptі júktі bolýyna deıіngі uzaq ýaqyt buryn  oryn alsa da, boıyndaǵy  stresske jaýapty gormondardy retteıtіn júıelerіne, sonyń іshіnde kortızoldy óndіrýge qatysty protsesterge  bárі-bіr saldaryn tıgіzýі  múmkіn eken. Barlyq jaraqat alǵan  adam stresstіk jaraqat alǵanymen, oǵan jaýapty  bıologııalyq júıelerdіń buzylýyn sezіnbeıdі, bіraq, egerde oryn al qalsa, bul áıel men balanyń densaýlyǵyna áser etýі múmkіn. Osylaısha, júktі áıelde stress gormonynyń joǵary deńgeıіmen bіrge, buryn alǵan jaraqat tarıhy bar bolsa,  bala týýylǵanda onyń  salmaǵy  tómen bolý qaýіpі bolady.

Zertteý nátıjesі boıynsha, júktі bolǵanǵa deıіngі jaǵdaılar bolshaq  urpaqtyń damýyna, olardyń densaýlyǵynyń qalyptasýyna aıtarlyqtaı áser etedі degen qorytyndy jasaldy.

Balanyń týylǵan kezіndegі salmaǵy men boıy onyń bolashaq ómіrіnde densaýlyǵy men  aýrýlar fýnktsııalarynyń negіzgі  faktory bolyp tabylady. Jaǵdaıy nashar áleýmettіk-ekonomıkalyq ortada ómіr súretіn  áıelder kóbіnese salmaǵy tómen balalardy ómіrge ákeledі. Ómіr boıy  kúızelіsten aıyqpaı ǵumyr keshý, bálkіm, osy qaýіptіńa artýyna yqpal etedі.

Bolashaq ananyń buryn alǵan jaraqatyn  jáne  psıhologııalyq buzylystaryn anyqtaý, árі ony emdeý sııaqty tıіstі sharalar júzege asyrylsa,  analar men bolashaq urpaqtyń densaýlyǵyna áser etetіn perınataldy nátıjeler áldeqaıda jaqsarýy ábden múmkіn.


__Materıaldy medıtsına professory Almaz Sharman daıyndady.__

__Tegter__
Densaýlyq
Medıtsına{LANG}
{LANG(lang="kz")}{img type="fileId" fileId="587" responsive="y" featured="y"}

Ғалымдар жаңадан  туылған  сәбидің дене салмағының тым төмен болуының себептерін анықтады – ұл балалардың орташа салмағының шамамен 38 грамдай болуының бір себебі: оның анасының бір кездері (физикалық немесе психологиялық жағынан) жарақат алуының салдарынан, күйзелістік кортизол гормонының шығып кетуінен екен.  Зерттеу еңбегі «The Journal of Pediatrics» журналында жарияланды.

Салмағы төмен болуып туылған ұл балалардың  аналарын тексеріп қарағанда оларда бұрынырақта жарақаттың болғаны, сондай-ақ, кортизол серекциясының деңгейі жоғары екендігі анықталып жатты. Сонымен қатар, бұндай құбылыстар тек ұлдар арасында тіркелді. Бұл еркектік  ұрықтың өсуіне ананың күйзелістік әсері неғұрлым басым екенін көрсететін басқа деректерге сәйкес келеді.

Босанар арлында болашақ сәбиімен өзіне жақсы күтім жасалған 314 жүкті әйелдерден ақпарат жиналып алынды.  Әйелдер өздерінің бұрынғы аурулары туралы барлық ақпаратты табыстады, сондай-ақ  жарақаттан немесе күйзелістің салдарынан орын алған жағдайларды тізбектеп айтып берді.  Босандырылған кезде  кортизолды өлшеу мақсатында шаш үлгілері алынды. Сондай-ақ, баланың туу салмағы мен жынысы тіркеліп отырды.

Тетіктер қайткенде де түсініксіз болғанымен, әйелдің жарақаттан алған күйзелісі, оның тіпті жүкті болуына дейінгі ұзақ уақыт бұрын  орын алса да, бойындағы  стресске жауапты гормондарды реттейтін жүйелеріне, соның ішінде кортизолды өндіруге қатысты процестерге  бәрі-бір салдарын тигізуі  мүмкін екен. Барлық жарақат алған  адам стресстік жарақат алғанымен, оған жауапты  биологиялық жүйелердің бұзылуын сезінбейді, бірақ, егерде орын ал қалса, бұл әйел мен баланың денсаулығына әсер етуі мүмкін. Осылайша, жүкті әйелде стресс гормонының жоғары деңгейімен бірге, бұрын алған жарақат тарихы бар болса,  бала тууылғанда оның  салмағы  төмен болу қауіпі болады.

Зерттеу нәтижесі бойынша, жүкті болғанға дейінгі жағдайлар болшақ  ұрпақтың дамуына, олардың денсаулығының қалыптасуына айтарлықтай әсер етеді деген қорытынды жасалды.

Баланың туылған кезіндегі салмағы мен бойы оның болашақ өмірінде денсаулығы мен  аурулар функцияларының негізгі  факторы болып табылады. Жағдайы нашар әлеуметтік-экономикалық ортада өмір сүретін  әйелдер көбінесе салмағы төмен балаларды өмірге әкеледі. Өмір бойы  күйзелістен айықпай ғұмыр кешу, бәлкім, осы қауіптіңа артуына ықпал етеді.

Болашақ ананың бұрын алған жарақатын  және  психологиялық бұзылыстарын анықтау, әрі оны емдеу сияқты тиісті шаралар жүзеге асырылса,  аналар мен болашақ ұрпақтың денсаулығына әсер ететін перинаталды нәтижелер әлдеқайда жақсаруы әбден мүмкін.


__Материалды медицина профессоры Алмаз Шарман дайындады.__

__Тегтер__
Денсаулық
Медицина{LANG}