('','Тыныс алу жолдарында тұрып қалған немесе жұтып қойған заттар','','','kz','s','',0,'',2857,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533469200,1565005200,1533469315,'Егер бала қандай да бір үшкір емес және қауіпсіз затты жұтып қойса, және ол көмейінде тұрып қалмаса, ол нәжіспен бірге өздігінше шығуы мүмкін.\r\n\r\nӨздігінше шығуын күткен кезде баланы мұқият қадағалаңыз және егер құсу, сілемей ағуы басталса, тамақтан бас тартса, қызу, жөтел, демін тартқанда шулы тыныс алу немесе ысқыратын дыбыс пайда болса, дәрігерді шақырыңыз. Және егер екі күнде зат нәжіспен шықпаса да дәрігерге көріну қажет (затты нәжістен іздеу үшін сүзгілеу қажет).\r\n\r\nЕгер бала қанда да бір өткір (мысалы, тіс шұқығыш немесе ине) немесе қауіпті затты (сағат батареясы немесе бірнеше шағын магнит) жұтып қойса, сау болып көрінсе де баланы дәрігерге апарыңыз. Бұл заттар ас қорыту жолына түскенге дейін алынуы тиіс, себебі, олар өңешті, асқазанды немесе ішекті тесуі мүмкін; қауіпті заттектерді сілтілендіруді туындату немесе шағын электр тогын қолдану қажет.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Дәрігер не істейді?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Бала тұншықса не істеу қажет?__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЕгер бала қандай да бір үшкір емес және қауіпсіз затты жұтып қойса, және ол көмейінде тұрып қалмаса, ол нәжіспен бірге өздігінше шығуы мүмкін.\r\n\r\nӨздігінше шығуын күткен кезде баланы мұқият қадағалаңыз және егер құсу, сілемей ағуы басталса, тамақтан бас тартса, қызу, жөтел, демін тартқанда шулы тыныс алу немесе ысқыратын дыбыс пайда болса, дәрігерді шақырыңыз. Және егер екі күнде зат нәжіспен шықпаса да дәрігерге көріну қажет (затты нәжістен іздеу үшін сүзгілеу қажет).\r\n\r\nЕгер бала қанда да бір өткір (мысалы, тіс шұқығыш немесе ине) немесе қауіпті затты (сағат батареясы немесе бірнеше шағын магнит) жұтып қойса, сау болып көрінсе де баланы дәрігерге апарыңыз. Бұл заттар ас қорыту жолына түскенге дейін алынуы тиіс, себебі, олар өңешті, асқазанды немесе ішекті тесуі мүмкін; қауіпті заттектерді сілтілендіруді туындату немесе шағын электр тогын қолдану қажет.\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Дәрігер не істейді?__\r\n\r\nДәрігердің әрекеті баланың не жұтқандығына және ол заттың қайда шоғырлануына байланысты. Заттың орнын анықтау үшін дәрігер рентген тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nЕгер дәрігер зат өздігінше баланың ас қорыту жүйесінде қауіпсіз жылжиды деп санаса, жуырдағы бірнеше күн ішінде баланың нәжісін қадағалауды ұсынады. Осы уақыт ішінде заттың қозғалуын қадағалау үшін тағы бір рентгендік зерттеу өткізілуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер нысан тыныс алу жолында болса, немесе өңеште/асқазанда тұрып қалса, және ол зат өткір немесе қауіпті болса, дәрігер оны алып тастауы қажет. Зат өңеште немесе асқазанда орналасқанда дәрігер эндоскопты (ұшында жарығы бар ұзын, жіңішке түтік) қолданады. Егер ол тыныс алу жолдарында болса, дәрігер бронхоскоп атты аспапты қолданады. Кейбір жағдайда хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Бала тұншықса не істеу қажет?__\r\n\r\nТұншығу кезінде алғашқы жәрдем көрсету туралы ақпаратты алу үшін тұншығу және жүрек-өкпе реанимациясын өткізу бойынша біздің нұсқаулығымызбен танысыңыз. Әр адам жүрек-өкпе реанимациясын өткізу бойынша әдіс және алғашқы жәрдем көрсету шаралары туралы білуі қажет.\r\n\r\nБаланың аузына түрлі заттардың түсуінің алдын алатын қандай да бір тәсілдер бар ма?\r\n\r\nСәби әдетте, аузына түрлі заттарды салады, алайда, көптеген балалар әлемді танудың бұл әдісінен мектеп жасына жеткенге дейін өтеді.\r\n\r\nЕгер мектеп жасындағы балады бұл әдеті қалса, олай істемеуі жайында сөйлесу қажет. Балаға ойыншықта болатын микробтар және бірнәрсені жұтып қойса пайда болатын қауіптер туралы айтыңыз. Қажет болса, балаға бұл туралы ескертіп отыруға болады.\r\n\r\nБаланың ата-аналары, күтушілері және дәрігерлері шұғыл көмек көрсету және  жүрек-өкпе реанимациясын өткізу бойынша әдістерге үйренуі тиіс.  ','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тыныс алу жүйесінің аурулары','','','kz','s','',0,'',2591,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533469320,1565005320,1533469510,'Тыныс алу – күрделі үрдіс. Егер жарақат, ауру немесе басқа фаакторлар осы үрдістің кез келген бөлігіне әсер етсе, тыныс алуда мәселелер пайда болады.\r\nӨкпе конус тәрізді кеуекті қос ағза, кеуде қуысының оң және сол бөлігінде орналасқан. Өкпе – тыныс жүйесінің бөлігі. Оң өкпе үлестері аталатын үш бөліктен тұрады. Сол өкпе екі бөліктен тұрады. Демді ішке тарту кезінде өкпе оттегіге толады, оттегі жасушалар мен тіндерге негізгі қызметін орындау үшін қажет. Дем шығару кезінде өкпе көмір қышқыл газын сыртқа шығарады, ол организмдегі заттек алмасуының өнімдері.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Тыныс алу жүйесінің түрлі ауруларынан туындайтын бұзылыстар__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nТыныс алу – күрделі үрдіс. Егер жарақат, ауру немесе басқа фаакторлар осы үрдістің кез келген бөлігіне әсер етсе, тыныс алуда мәселелер пайда болады.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"287\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Өкпе конус тәрізді кеуекті қос ағза, кеуде қуысының оң және сол бөлігінде орналасқан. Өкпе – тыныс жүйесінің бөлігі. Оң өкпе үлестері аталатын үш бөліктен тұрады. Сол өкпе екі бөліктен тұрады. Демді ішке тарту кезінде өкпе оттегіге толады, оттегі жасушалар мен тіндерге негізгі қызметін орындау үшін қажет. Дем шығару кезінде өкпе көмір қышқыл газын сыртқа шығарады, ол организмдегі заттек алмасуының өнімдері.\'\'\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Тыныс алу жүйесінің түрлі ауруларынан туындайтын бұзылыстар__\r\n \r\nМысалы, жоғарғы тыныс алу жолдарын жауып тұратын жұқа қылшықтар біз тыныс алатын бактериялардың барлығын зиянсыз ете алмайды. Бұл микробтар  бронхылардың (бронхит) немесе өкпенің (пневмония) инфекциясын туындатады. Инфекциялар сілемейдің және қабыну сұйықтығының жинақталуына ықпал етеді, бұл кезде тыныс алу жолдарының тарылуы және өкпедегі газ алмауы үрдісінің бұзылысы пайда болады.\r\n\r\nЕгер сізде астма (демікпе) болса, сезімталдығыңыз бар, белгілі бір заттектерді деміңізбен ішке тарту тыныс алу жолдарының саңылауын тарылтуды туындатуы мүмкін. Бұл кезде адамға толыққанды тыныс алу қиынға түседі.\r\n\r\nҰзақ уақыт бойы темекі түтінін немесе ауаның ластауыштарын деміңізбен ішке тарту тыныс алу жолдарын және ауа қалташасын зақымдауы мүмкін. Бұл кезде өкпенің созылмалы обструктивті ауруы (ӨСОА) аталатын ауру пайда болады. Бұл ауру кезінде өкпедегі  вентиляция және газ алмасу үрдістері бұзылысқа ұшырайды.\r\n\r\nТыныс алу үрдісінде  диафрагма және кеуденің, мойынның және іштің басқа бұлшық еттері қатысады. Бұл бұлшық еттердің қимылы адамға тыныс алуға мүмкіндік береді. Мидан осы бұлшық еттерге баратын нервтер олардың қимылын бақылайды. Егер адамды өкпенің жасанды вентиляциясы аппаратына уақытылы қоспаған жағдайда жұлынның жоғарғы бөлігіндегі осы нервтердің зақымдануы тыныс алудың тоқтауын туындатуы мүмкін.\r\n\r\nАуа қалташаларын қоршайтын ұсақ қантамырлардағы үздіксіз қан ағымы газ алмасу үрдістері үшін өмірлік қажетті. Төсекке таңылу немесе операциялардың ұзақ кезеңдері өкпе эмболиясының (өкпе артериясының тромбымен бітелуі) пайда болуына апаруы мүмкін.  Өкпе  эмболиясы ұсақ қантамырларына қан келуін азайтуы немесе тежеуі, газ алмасуына кедергі келтіруі мүмкін.','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ұлғайған аденоидтар','','','kz','s','',0,'',2518,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533469500,1565005500,1533469842,'Аденоидтар – мұрын мен көмейдің артқы қабырғасының арасындағы тыныс алу жолдарында орналасқан лимфалық тіндердің жинақталуы. Олар бадамшабезге ұқсас.\r\n\r\nҰлғайған аденоидтар – осы лимфалық тіннің ісінуі.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nАденоидтар – мұрын мен көмейдің артқы қабырғасының арасындағы тыныс алу жолдарында орналасқан лимфалық тіндердің жинақталуы. Олар бадамшабезге ұқсас.\r\n\r\nҰлғайған аденоидтар – осы лимфалық тіннің ісінуі.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"288\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n\'\'Көмейдің (тамақтың) құрылысына өңеш, кеңірдек, көмекей қақпашығы және бадамшабез кіреді.\'\'\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nҰлғайған аденоидтар қалыпты саналуы мүмкін. Олар нәресте анасының құрсағында жатқанда ұлғаюы мүмкін. Аденоидтар организмге инфекциямен күресуге көмектеседі, бактерия мен микробтарды жояды.\r\n\r\nИнфекциялар кезінде аденоидтар ісінеді. Ауырмасаңыз да аденоидтар ұлғаюы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nҰлғайған аденоидтары бар балалар мұрыны бітелгендіктен көбінесе, ауыз арқылы тыныс алады.\r\n\r\nАуызбен тыныс алу көбінесе, күндіз емес, түнде орын алады.\r\n\r\nАуызбен тыныс алу келесі симптомдарға апаруы мүмкін:\r\n\r\n* Ауыздан шығатын жағымсыз иіс\r\n* Еріннің жарылуы\r\n* Ауыздың құрғақтығы\r\n* Мұрынның ұдайы ағуы немесе бітелуі\r\n \r\nҰлғайған аденоидтар ұйқыда мәселелер әкелуі мүмкін. Бала ұйқтаған кезде:\r\n\r\n* Мазасыздануы мүмкін\r\n* Көп қорылдауы мүмкін\r\n* Кейде тыныс алмауы мүмкін (ұйқыдағы апноэ)\r\n \r\nСондай-ақ, ұлғайған аденоидтары бар балаларда құлақ инфекциясы жиі болады.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nАденоидтарды ауыз арқылы қарап, көру қиын. Дәрігер оларды арнайы айнаның көмегімен немесе мұрынға эндоскоп аталатын иілетін түтікті енгізу арқылы көруге болады.\r\n\r\nҚажетті тексеру түрлері:\r\n\r\n* Мойынның немесе көмейдің рентгені\r\n* Ұйқыны зерттеу.\r\n \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nКөптеген адамдарда аденоидтардың ұлғаюы симптомсыз немесе аз симптоммен өтеді. Әдетте, емдеудің қажеті болмайды. Бала өсе келе аденоидтар кішірейеді.\r\n\r\nИнфекция болса, дәрігер антибиотикті немесе назальдық стероидты спрейді тағайындайды.\r\n\r\nКүрделі симптомдары болса немесе жиі пайда болса, аденоидтарды алып тастау үшін хирургиялық операция жасалады (аденоидэктомия).\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nБалаңызда мұрын арқылы тыныс алуында мәселелер пайда болса, немесе ұлғайған аденоидтар кезіндегі симптомдар байқалса, дәрігерге көріну қажет. ','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Уретрит','','','kz','s','',0,'',5823,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533469860,1565005860,1533470597,'Уретрит – несеп шығару каналы – үрпінің ісінуі және тітіркенуі (қабынуы). Үрпі (несеп шығару каналы) – организмнен несеп шығарылатын түтік.','__Жалпы ақпарат__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nУретрит – несеп шығару каналы – үрпінің ісінуі және тітіркенуі (қабынуы). Үрпі (несеп шығару каналы) – организмнен несеп шығарылатын түтік.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"290\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Әйелдердің несеп-жыныс жүйесі\'\'         \r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"289\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n \'\'Ерлердің несеп-жыныс жүйесі\'\'\r\n\r\n\'\'Әйелдер мен ерлердің несеп шығару жолдары үрпісінің ұзындығымен ғана ерекшеленеді.\'\'\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nУретрит бактериялардан немесе вирустардан туындайды. Несеп шығару жолдарының инфекциясын туындатқан бактериялар (ішек таяқшасы) және жыныстық жолмен берілетін аурулар (хламидиоз, гонорея) да уретриттің себебі болуы мүмкін. Уретритті туындата алатын вирустарға – қарапайым герпес және  цитомегаловирус жатады.\r\n\r\nБасқа себептері:\r\n\r\n·         Жарақаттар\r\n\r\n·         Ұрықтандыруға қарсы құралдарда: кремдер, көбіктер, т.б. қолданылатын химиялық заттектерге асқан сезімталдық.\r\n\r\nУретриттің қауіп факторлары:\r\n\r\n·         Бала өрбіту жасындағы әйелдер\r\n\r\n·         20 – 35 жастағы ерлер\r\n\r\n·         Жыныстық қатынастағы серіктестердің көптігі\r\n\r\n·         Жоғары қауіпті жыныстық қатынас (мысалы, анальдық, презервативсіз)\r\n\r\n·         жыныстық жолмен берілетін аурулардың болуы.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nЕрлерде :\r\n\r\n* несепте немесе шәуетте қанның пайда болуы\r\n* несеп шығаруда күйдіретін ауырсынудың пайда болуы (дизурия)\r\n* жыныстық мүшеден бөлінді шығуы\r\n* қызба (сире)\r\n* несеп шығуының жиілеуі\r\n* пенистің немесе шаптың аумағының қышуы, ауырсынуы немесе ісінуі\r\n* жыныстық қатынас кезінде немесе эякуляция кезіндегі ауырсыну.\r\n\r\nӘйелдерде :\r\n\r\n* іштің ауырсынуы\r\n* несеп шығаруда күйдіретін ауырсынудың пайда болуы\r\n* қызба және қалтырау\r\n* несеп шығуының жиілеуі\r\n* жамбас қуысын аумағындағы ауырсыну\r\n* іншектен (қынаптан) бөлінді шығуы.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДәрігер немесе медбике науқасты қарайды. Ерлерде іштің, несепқаптың, пенистің, ұманың аумағын қарайды. Қарау кезінде анықталуы мүмкін:\r\n\r\n* жыныстық мүшеден бөлінді шығуы\r\n* шаптың аумағындағы ауырсынған және үлкейген лимфа түйіндері\r\n* ауырсынатын және ісінген жыныстық мүше.\r\n\r\nСондай-ақ, дәрігер саусақпен ректальдық зерттеу жүргізеді.\r\n\r\nӘйелдерде іштің және жамбас қуысының аумағын қарайды. Дәрігер келесілердің болуын тексереді:\r\n\r\n* үрпіден бөлінділер шығуы\r\n* іштің төменгі бөлігінің ауырсынуы\r\n* үрпінің ауырсынуы.\r\n\r\nСондай-ақ, дәрігер несепқапты ұшында камерасы бар түтіктің көмегімен қарайды. Бұл цистоскопия аталады.\r\n\r\nКелесі тексерулер өткізіледі:\r\n\r\n* қанның жалпы талдауы (ОАК)\r\n* С-реактивті ақуызды анықтау\r\n* Жамбас қуысы ағзаларының УДТ (УЗИ) (әйелдер үшін)\r\n* Жүктілікке тест (әйелдер үшін)\r\n* Несептің жалпы талдауы және несептің бактериалдық өсіндісін зерттеу\r\n* гонорея, хламидиоз, т.б. жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға тексеру.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nУретритті емдеудің мақсаты:\r\n\r\n* инфекцияның себебін жою\r\n* аурудың симптомдарын жеңілдету\r\n* инфекцияның таралуының алдын алу.\r\n\r\nИнфекция болса, антибиотиктер тағайындалады.\r\n\r\nСондай-ақ, қараңыз:\r\n\r\n* Хламидиоз\r\n* Гонорея\r\n\r\nАуырсынуды басатын препараттар, оның ішінде, стероидты емес қабынуға қарсы препараттар немесе Феназопиридин (Пиридиум) тағайындалуы мүмкін, ол антибиотиктермен қатар несеп шығару жолдарында әрекет етеді.\r\n\r\nУретритке шалдыққан адамдар емделетін кезде жыныстық қатынасқа түспеуі немесе презерватив қолдануы тиіс. Егер қабынудың себебі инфекция болса, жыныстық серіктесіңіз де емдеу курсынан өтуі тиіс.  \r\n\r\nЖарақаттан немесе химиялық тітіркендіргіштердің салдарынан уретритке шалдыққан адамдарға жарақат немесе тітіркендіргіштерден алшақ болу қажет.\r\n\r\nАнтибиотиктермен емделгеннен кейін өтпейтін және 6 аптаға дейін созылатын уретрит – созылмалы аталады. Бұл мәселені емдеу үшін түрлі антибиотиктер қолданылады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nДұрыс анықтап, емдегенде уретрит әдетте, аса асқынусыз өтеді.\r\n\r\nДегенмен, уретрит әйелдермен қатар ерлерде де үрпінің (үрпінің бітелісі) және басқа несеп-жыныстық ағзалардың қайтымсыз зақымдануына апаруы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\nЕрлерде уретрит келесі асқынулар пайда болуымен қауіпті:\r\n\r\n* Несеп қаптың қабынуы (цистит)\r\n* Эпидидимит\r\n* Аталық бездің қабынуы (орхит)\r\n* Қуық асты безінің қабынуы (простатит)\r\n\r\nАуыр инфекциядан кейін үрпінің тарылуы пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nӘйелдерде уретрит келесі асқынулар пайда болуымен қауіпті:\r\n\r\n* Несеп қаптың қабынуы (цистит)\r\n* Цервицит (жатырдың мойнының сілемей қабатының қабынуы)\r\n* Жамбас қуысы ағзаларының қабыну аурулары (жатырдың, оның түтіктерінің немесе аналық бездің сілемей қабатының қабынуы).\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nУретриттің симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nУретриттің кейбір симптомдары жеке гигиенаны қадағалау және қауіпсіз жыныстық қатынас (тек бір жыныстық серіктес, презерватив қолдану) арқылы жойылуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nҮрпілік синдром; гонококктық емес уретрит.\r\n\r\n__Ақпарат көзі:__ АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000439.htm\r\n\r\n__Аудармашы:__ Асель Стамбекова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\n__Редакциялық алқа:__\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Үрейлену (мазасыздану) бұзылысы','','','kz','s','',0,'',6157,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533470580,1565006580,1533471051,'Үрейлену (мазасыздану) бұзылысы – психикалық бұзылыс, белгілі бір нысандармен немесе жағдаймен байланысты емес, ұдайы үрейлену (мазасыздану) сезімімен сипатталады.  ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Аурудың болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nҮрейлену (мазасыздану) бұзылысы – психикалық бұзылыс, белгілі бір нысандармен немесе жағдаймен байланысты емес, ұдайы үрейлену (мазасыздану) сезімімен сипатталады.  \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"291\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nҮрейлену (мазасыздану) бұзылысы – аса кең таралған құбылыс, тұқым қуалайды. Сондай-ақ, оның симптомдарының дамуына күйзеліс те ықпал етеді.\r\n\r\nЕрлерге қарағанда әйелдер жиі ұшырайды. Бұл психикалық бұзылыс кез келген жаста кездеседі, оның ішінде, балаларда да.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nБасты симптомы – қандай да бір себепсіз, ұдайы толқу немесе ширығу сезімі. Күйгелектену және толқу сезімі біртіндеп жинақталады, материалдық тұрғыдан, денсаулық тарапынан болатын отбасындағы немесе жеке өміріміздегі мәселелерден, т.б. Адамдардың көпшілігі жастайынан болған ұдайы және тоқтамайтын толқу сезімі туралы айтады. Толқу үшін себеп болмаса да, адам өзінің көңіл-күйін бақылауы қиынға түседі.\r\n\r\nҮрейлену (мазасыздану) бұзылысының басқа симптомдары:\r\n\r\n·         Жүрек соғуының жиілеуі;\r\n\r\n·         тершеңдік;\r\n\r\n·         тремор (дірілдеу);\r\n\r\n·         тыныс алудың қиындауы, көмейде түйілгендей сезім немесе жұтудың қиындауы;\r\n\r\n·         кеудедегі ауырсыну және жайсыздық;\r\n\r\n·         жүрек айнуы немесе абдоминалдық   жайсыздық (асқазандағы күю сезімі, ауырсыну, іш қатуы);\r\n\r\n·         бас айналуы немесе естен тану;\r\n\r\n·         заттардың шынайылық еместігі сезімі, немесе адамның «өзінен» алыстау сезімі, немесе өзін нақты «осы жерде еместігін» сезіну;\r\n\r\n·         бақылауды жоғалтудан үрейлену, естен адасудан үрейлену, өлім-жітімге ұшыраудан үрейлену;\r\n\r\n·         ысыну немесе қалтырау;\r\n\r\n·         жансызданып, ұйып қалуды немесе шаншуды сезіну;\r\n\r\n·         бұлшық еттің шиырғуы немесе ауырсыну;\r\n\r\n·         күйгелектену сезімі, «шектен шығатындай» немесе психикалық ширығу;\r\n\r\n·         назарды шоғырландырудың мүмкін болмауы немесе мазасыздану сезімінің салдарынан ойлана алмау;\r\n\r\n·         ұдайы ашушаңдық;\r\n\r\n·         ұйқының бұзылысы, шаршау;\r\n\r\n·         бас ауыруы.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДәрігер келесіні өткізеді:\r\n\r\n·      науқасты қарап, психикалық жағдайын талдайды;\r\n\r\n·      бірнеше тестілер (ұқсас шағымдар айтылатын басқа ауруларды ескеру үшін).\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты – науқастың психикалық денсаулығын қалпына келтіру.\r\n\r\nДәрілік препараттар және танымдық-мінез-құлықтық емдеу қолданылады (адамның ойлауын, нанымын, мінез-құлығын түзету).\r\n\r\nДәрілерді қабылдау – емдеудің маңызды бөлігі. Емдеу басталғаннан кейін препараттарды қабылдауды күрт тоқтатуға болмайды. Дәрігерлер тағайындайтын дәрілер:\r\n\r\n·         антидепрессанттар, серотонинді және норадреналиннің кері қамтылуының селективтік  тежегіштері– бұл препараттар  үрейлену (мазасыздану) бұзылысы кезінде байқалатын организмдегі серотонин мен норадреналиннің тапшылығын жояды;\r\n\r\n·         құрысуға қарсы препараттар, олар үрейлену (мазасыздану) бұзылысының ауыр түрін емдеу үшін қолданылады.\r\n\r\nЕгер антидепрессанттар симптомдарға көмектеспесе, бензодиазепиндерді қолданады – бұл препараттар жүйке жасушаларының қозғыштығын азайтады. Оларды қысқа курспен қолданады, себебі, ұзақ уақыт бойы қабылдау тәуелділікке апаруы мүмкін.\r\n\r\nТанымдық -мінез-құлықтық емдеу (адамның ойлауын, нанымын, мінез-құлығын түзету) науқасқа өзінің мінез-құлығының себебін түсінуге және көңіл-күйін бақылауға алуға көмектеседі. Әдетте, 10-20 сеанс өткізіледі. Бұл емдеу кезінде науқас келесіге үйренеді:\r\n\r\n·         өмірдегі күйзеліске өзіндік қате серпінді бақылауға алуды қалпына келтіру және түсіну ;\r\n\r\n·         қоршаған адамдардың мінез-құлығын немесе өмірлік оқиғаларды түсіну;\r\n\r\n·         паника сезімін туындататын ойларды анықтап, алмастыру;\r\n\r\n·         өзін-өзі бағалауды арттыру;\r\n\r\n·         күйзелісті меңгеру және симптомдар кезінде босаңсу;\r\n\r\n·         симптомдардың қайталануына апаруы мүмкін маңызды емесе мәселелер туралы ойлауды тоқтату.\r\n\r\nОсындай жағдайды туындатуы мүмкін кейбір медициналық препараттарды, кофеинді, есірткілік заттектерді тұтынуды тоқтату аурудың барысын жеңілдетеді.\r\n\r\nСалауатты өмір салты – дене жаттығулары, демалыс, тиімді тамақтану – мазасыздану сезімін азайтады.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Аурудың болжамы__\r\n\r\nҮрейлену (мазасыздану) бұзылысынан арылу дәрежесі психикалық бұзылыстың ауырлығына тәуелді. Үрейлену (мазасыздану) бұзылысы қайтадан пайда болуы және емдеуге аз көнуі мүмкін. Дегенмен, науқастардың көпшілігі дәрілік препараттарды қабылдаудан және танымдық-мінез-құлықтық емдеуден кейін аурудың симптомдарынан арылады.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\nҮрейлену (мазасыздану) бұзылысы депрессияға немесе психикалық-белсенді заттектерді шамасынан көп қабылдауға, үйірлікке апаруы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nҰдайы толқу сезімі күнделікті өмір салтына кедергі келтіретін болса, дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nКүйзелістің алдын алу немесе басу үшін салауатты өмір салтының құрамбөліктері кіретін алдын алу шараларын өткізу ұсынылады:\r\n\r\n·         ұдайы дене жүктемелері\r\n\r\n·         үйлесімді және тиімді тамақтану\r\n\r\n·         өмірге дұрыс көзқарасты және өмірге қуана білуді қалыптастыру. \r\n\r\n__Ақпарат көзі:__ АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры:\r\n\r\nhttp://www.nlm.nih.gov/medlineplus/  \r\n\r\n__Материалды дайындағандар:__\r\n\r\nЗейнаб Махмудова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nАльфия Абдрахманова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\n__Редакциялық алқа:__\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.\r\n\r\nШыңғыс Жұмағұлов, zdrav.kz  порталының контент-менеджері.','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Үштармақты нервтің невралгиясы','','','kz','s','',0,'',3788,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533471000,1565007000,1533471357,'Үштармақты нервтің невралгиясы – жүйке жүйесінің ауруы, бұл кезде беттің кейбір бөлігінде қарқынды, электр тоғының соққысы секілді қатты бататын ауру пайда болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nҮштармақты нервтің невралгиясы – жүйке жүйесінің ауруы, бұл кезде беттің кейбір бөлігінде қарқынды, электр тоғының соққысы секілді қатты бататын ауру пайда болады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"292\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Орталық жүйке жүйесі мидан және жұлыннан тұрады. Шеткері жүйке жүйесіне барлық шеткері нервтер кіреді.\'\'\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nҮштармақты нервтің невралгиясында ауырсыну үштармақты нервтен таралады. Бұл нерв ауырсыну және түйсіну сезімдерін беттен, көзден, мұрын қуыстарынан және ауыздан миға жеткізеді.\r\n\r\nӘдетте, ауру ересектерде болады, бірақ, кез келген жаста кездесуі мүмкін. Үштармақты нервтің невралгиясы қалыпты қартаю үрдісінің бөлігі болуы мүмкін.\r\n\r\nҮштармақты нервтің невралгиясы туындау себептері:\r\n\r\n·         Шашыраңқы склероз\r\n\r\n·         Үштармақты нервті кеңейген қантамырының немесе ісіктің басуы.\r\n\r\nКейде себебі белгісіз болып қалады. Дәрігерлер көбінесе, 40 жастан кіші адамдарда себебін анықтайды.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n·         Аса қарқынды, электр тоғының соққысы секілді қатты бататын ауру, ол әдетте, бірнеше секундқа немесе минутқа созылады, бірақ, ұдайы болуы да мүмкін.\r\n\r\n·         Ауырсыну әдетте, беттің бір жағында пайда болады, көбінесе, көздің маңайында, жақта және беттің төменгі жартысында.\r\n\r\n·         Ауырсыну себебі жанасудан немесе түрлі дыбыстардан туындайды.\r\n\r\nҮштармақты нервтің невралгиясының ауырсынатын ұстамалары күнделікті қарапайым тіршілік әрекеттерінен туындауы мүмкін:\r\n\r\n·         Тіс тазалаудан\r\n\r\n·         Шайнаудан\r\n\r\n·         ішуден\r\n\r\n·         тамақтанудан\r\n\r\n·         бетке жеңіл жанасудан\r\n\r\n·         қырынудан.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nМиды және жүйке жүйесін қарап, тексеру (неврологиялық қарау) әдетте бұзылыстарды анықтамайды.\r\n\r\nАурудың себебін анықтауға арналған тексерулер:\r\n\r\n·         қан талдауы\r\n\r\n·         мидың магниттік-резонанстық томографиясы (МРТ)\r\n\r\n·         үштармақты нервтің рефлекстерін тексеру\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу үрдісіне алғашқы жәрдем дәрігері, невропатолог немесе ауырсыну бойынша маман қатысады.\r\n\r\nКейбір дәрілік препараттар ауырсынуды азайтып, ұстамалардың жиілігін азайтуға көмектеседі.\r\n\r\n·         Қайта ұстаудың селективті тежеуіші (карбамазепин, габапентин, ламотриджин, фенитоин, вальпроат және прегабалин)\r\n\r\n·         Миорелаксанттар (баклофен, клоназепам)\r\n\r\n·         Үшциклді антидепрессанттар (амитриптилин, нортриптилин немесе карбамазепин)\r\n\r\nНервтің қысылуын жою үшін кейбір науқастарға операция жасау қажет болуы мүмкін. Хирургиялық емдеу әдістеріне жататындар:\r\n\r\n·         Үштармақты нервтің бөлігін кесу немесе бұзу\r\n\r\n·         Радиожиілікті абляцияны немесе глицерин  инъекциясын қолданумен тері арқылы енгізілетін иненің немесе датчиктің көмегімен үштармақты нервті бұзу\r\n\r\n·         Электростимуляция\r\n\r\n·         Тері арқылы баллондық микрокомпрессия\r\n\r\n·         Ісікті алып тастау (себебі ісік болса)\r\n\r\n·         Стереотаксикалық радиохирургия (гамма-пышақ)\r\n\r\n·         Үштармақты нервке қысым көрсететін қантамырын жылжыту бойынша операция (микротамырлық декомпрессия).\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nӨзіңізді сезіну жағдайыңыз ауруды туындатқан себепке байланысты. Егер аурудың себебі анықталмаса, емдеу емдеу біршама жеңілдетеді. Дегенмен, кейбір науқастарда ауырсыну ушығуы мүмкін және ұдайыға айналуы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nҮштармақты нервтің невралгиясы.','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Увеит','','','kz','s','',0,'',4917,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533633540,1565169540,1533634165,'Увеит –көз ұясының тамырлы қабықшасының (көздің ортаңғы қабатының) тітіркенуімен және ісінуімен сипатталатын ауру. Көз  ұясының тамырлы қабықшасы торқабықтың қанмен қамтамасыз етілуінің негізгі бөлігін қамтамасыз етеді. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nУвеит –көз ұясының тамырлы қабықшасының (көздің ортаңғы қабатының) тітіркенуімен және ісінуімен сипатталатын ауру. Көз  ұясының тамырлы қабықшасы торқабықтың қанмен қамтамасыз етілуінің негізгі бөлігін қамтамасыз етеді. \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"298\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nУвеит ревматоидтық артрит немесе анкилоздық спондилит, инфекциялар секілді аутоиммундық ауруларда, немесе уыттардың әрекет етуінде пайда болуы мүмкін. Дегенмен, көп жағдайда аурудың даму себебі белгісіз.\r\n\r\nАурудың кең таралған түрі – алдыңғы увеит, бұл кезде көздің алдыңғы бөлігінде қабыну пайда болады.  Оны иридоциклит атайды, әдетте, тек диафрагма – көздің нұрлы қабығы зақымданады. Қабыну аутоиммундық аурулармен байланысты болуы мүмкін, бірақ, көбінесе, сау адамдарда да болады. Бұзылыс тек бір көзді зақымдауы мүмкін. Ол көбінесе, жастар мен орта жастағы адамдардың арасында кең таралған.\r\n\r\nАртқы увеит көз  ұясының тамырлы қабықшасының артқы бөлігін зақымдайды. Бұл бөлікке көздің ортаңғы қабатындағы тамырлы қабықша, қантамырлар қабаты және дәнекер тіндер кіреді. Бұл түрі хориоидит аталады. Егер тек торқабық зақымданса, үрдіс  хориоретинит аталады. Бұл ауру жүйелі инфекциялары немесе аутоиммундық аурулары бар адамдарда дамиды.\r\n\r\nУвеиттің басқа түрі – ортаңғы увеит. Бұл кезде қабыну көздің нұрлы қабығы мен тамырлы қабығы арасындағы бөлімде пайда болады. Ортаңғы увеит әдетте, жас ер адамдарда кездеседі,  және Крон аурумен немесе шашыраңқы склерозбен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nУвеит келесі аурулармен қосарлануы мүмкін:\r\n\r\n* ЖИТС (СПИД)\r\n* Анкилоздық спондилит\r\n* Бехчет синдромы\r\n* Цитомегаловирустық ретинит\r\n* Құрсау теміреткі\r\n* Гистоплазмоз\r\n* Жарақат\r\n* Кавасаки  ауруы\r\n* Псориаз\r\n* Реактивтік артрит\r\n* Ревматоидтық артрит\r\n* Саркоидоз\r\n* Сифилис\r\n* Токсоплазмоз\r\n* Туберкулез\r\n* Телімді емес ойық жаралы колит\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nУвеит бір немесе екі көзді де зақымдауы мүмкін. Симптомдары тез дамиды және оған кіретіндер:\r\n\r\n* Көрудің бұлдырауы\r\n* Көз алдында қара дақтар жүруі\r\n* Көздегі ауырсыну\r\n* Көздің қызаруы\r\n* Жарыққа сезімталдық\r\n \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nАурудың тарихының және көздің толық тексерілуі өткізілуі шарт. Зертханалық тексерулер инфекцияны немесе аутоиммундық ауруды ескеру үшін қажет.\r\n\r\nОртаңғы увеиті бар 25-тен асқан адамдарға шашыраңқы склерозды ескеру үшін мидың және омыртқа бағанының магниттік-резонанстық томографиясы өткізілуі тиіс. \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"299\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Көру аумағын анықтау үшін орталық және шеткері көруді тексеру жүргізіледі. Көру аумағының өзгерісі глаукома немесе ретинит секілді аурулардың болуын нұсқайды.\'\'\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nИридоциклит әдетте, жеңіл өтеді. Емдеуге кіреді:\r\n\r\n* Қара (қоңыр) көзәйнек кию\r\n* Ауырсынуды азайту үшін қарашықты кеңейтетін көз тамшылары\r\n* Стероидты көз тамшылары.\r\n \r\nОртаңғы увеит әдетте, көз тамшыларымен емделеді. Басқа да дәрілер, оның ішінде, ішетін, иммундық жүйені басу үшін тағайындалады.\r\n\r\nАртқы увеитті емдеу ауруды туындатқан ауруға байланысты, бірақ, әрдайым оған ішілетін стероидтар кіреді. Кейде аутоиммундық аурудың мамандарының, сифилис (мерез), туберкулез, ЖИТС (СПИД), саркоидозили, Бехчет ауруы секілді инфекцияны емдейтін мамандардың қосымша кеңестері қажет.\r\n\r\nЕгер увеит жүйелік жұқпадан болса, емдеуге антибиотиктер және кортикостероидтар аталатын қабынуға қарсы дәрілік препараттар кіреді. Аутоиммундық  ауруларды емдеу туралы ақпаратты да қараңыз.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n __Болжамы__\r\n\r\nДұрыс емделсе, алдыңғы увеит бірнеше күн немесе апта ішінде өтеді. Дегенмен, жиі қайталануы мүмкін.\r\n\r\nАртқы увеитке байланысты қабыну бірнеше айдан жылға дейін созылып, дұрыс емделгеннің өзінде көруді жоғалтуға апаруы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\n* Катаракта\r\n* Торқабықтың астына сұйықтықтың кіруі\r\n* Глаукома\r\n* Торқабықтың ажырауы\r\n* Көруді жоғалту.\r\n \r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nУвеиттің симптомдары болса дәрігермен кеңесу қажет. Көздің ауырсынуы немесе көрудің нашарлауы - дәрігерге шұғыл көрінуді талап ететін симтомдар.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nНегізгі ауруды емдеу жүйелік жұқпа, аутоиммундық  аурулары бар адамдарда увеиттің пайда болуының алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\n {ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nИридоциклит; ортаңғы увеит; Хориоидит; Хориоретинит; алдыңғы увеит; артқы увеит.','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ұйқыдағы апноэ','','','kz','s','',0,'',5128,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533634140,1565170140,1533634798,'Ұйқыдағы апноэ – ұйқының күрделі бұзылысы. Бұл дертке шалдыққан науқастарда ұйқы кезінде 10-30 секундқа тыныс алу тоқтап қалуы мүмкін. Түн ішінде 400 рет тыныс алудың осындай қысқа тоқтауы болуы мүмкін.  Егер Сізде ұйқыдағы апноэ болса, тыныс алудың тоқтау кезеңдері ұйқыңызды бұзуы мүмкін (олардың салдарынан оянбайтын болсаңыз да).','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Ұйқыдағы апноэ дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Ұйқыдағы апноэ жиі кездеседі ме?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Бұл мәселе өмір салтын өзгертеді ме?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Ұйқыдағы апноэ болуын қалай білуге болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Аурудың себептері қандай?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Ұйқыдағы апноэ қалай анықталады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Ауру қалай емделеді?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Ұйқыдағы апноэ қауіпті ме?__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Ұйқыдағы апноэ дегеніміз не?__\r\n\r\nҰйқыдағы апноэ – ұйқының күрделі бұзылысы. Бұл дертке шалдыққан науқастарда ұйқы кезінде 10-30 секундқа тыныс алу тоқтап қалуы мүмкін. Түн ішінде 400 рет тыныс алудың осындай қысқа тоқтауы болуы мүмкін.  Егер Сізде ұйқыдағы апноэ болса, тыныс алудың тоқтау кезеңдері ұйқыңызды бұзуы мүмкін (олардың салдарынан оянбайтын болсаңыз да).\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Ұйқыдағы апноэ  жиі  кездеседі ме?__\r\n\r\nЗерттеулерге сай адамдардың 3 пайызында ұйқыдағы апноэ кездеседі. Ерлердің, артық салмағы бар және 40 жастан асқан адамдардың аурудың пайда болуына бейімділігі бар. Дегенмен, ұйқыдағы апноэ әркімде және кез келген жаста пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Бұл мәселе өмір салтын өзгертеді ме?__\r\n\r\nШынында, ұйқыдағы апноэ Сіз ойлағанға қарағанда көбірек әсер еткен болуы мүмкін. Ауруды анықтап, емдеу басталғаннан кейін жағдайдың жақсарғандығын байқайсыз. Емдеу және оның нәтижесі қандай болғандығына қарамастан, Өзіңізді жалғыз сезінбеңіз және көмек қол жетімді екендігін біліңіз.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Ұйқыдағы апноэ болуын қалай білуге болады?__\r\n\r\nҰйқыдағы апноэ Сіз ұйқтап жатқанда пайда болатындықтан, жұбайыңыз немесе төсектегі көршіңіз оны бірінші болып байқайды. Өзіңіз немесе жұбайыңыз күшті қорылдауды немесе тыныс алу кезіндегі ұзақ үзілістерді байқауы мүмкін. Түнде оянғаныңыз есіңізде болмаса да, Сіз күндізгі ұйқы басуын (мысалы, Сіз көлік жүргізгенде немесе сөйлеу кезінде ұйқтап кетесіз), ашушаңдықты немесе шаршауды байқауыңыз мүмкін. Таңертеңгі бас ауыруы, көңіл-күйдің өзгерісі және жыныстық өмірге қызығушылықтың төмендеуі байқалуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Аурудың себептері қандай?__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"300\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҰйқыдағы апноэнің 2 түрі болады: обструктивтік және орталық апноэ. Обструктивтік апноэ синдромы кең таралған түрі, осы дертке шалдыққан 10 адамның  9-да кездеседі. Обструктивтік апноэ кезінде организмге  ауа баратын тыныс алу жолдары бітеледі (кеңірдектің бітелуі). Бітелу салдарынан деміңізді алуға тырысқанда ауа жеткілікті мөлшерде бармайды. Тыныс алу жолдары тілмен, бадамшабезбен немесе тілмен (жұмсақ таңдайдың шағын өсіндісі) жабылуы мүмкін. Сондай-ақ, олар көмейдің қабырғасының майлық тінімен немесе көмейдің босаңсыған бұлшық етімен жабылуы мүмкін.\r\n\r\nҰйқыдағы апноэнің орталық түрі сиректеу кездеседі. Апноэнің бұл түрі орталық жүйке жүйесінің жұмысымен байланысты. Дерттің бұл түрінде тыныс алу кезіндегі бұлшық еті әрекет ету үшін мидан сигнал алмайды. Ми сигналды жібермейді немесе сигнал үзіледі.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Ұйқыдағы апноэ қалай анықталады?__\r\n\r\nДәрігер ұйқыдағы апноэні анықтай алады. Ол Сізден күні бойы шаршауды немесе ұйқы басуын сезінетіндігіңізді, қалай ұйқтауға үйренгендігіңізді, ұйқыңыздың сапасы туралы сұрайды. Ұйқыға байланысты ауруларға маманданған орталыққа барып тексеруден өтуіңізді ұсынуы мүмкін. Ұйқы бұзылыстарының орталығында өткізілетін тексерулар Сіздегі апноэнің түрін анықтауға көмектеседі. Сондай-ақ, үй жағдайында зерттеу жүргізу үшін Сізге құрал-жабдықты өзіңізбен бірге алып кету ұсынылады.\r\n\r\nЖағдайын жақсарту үшін адам өзі не істей алады?\r\n\r\nКелесі ұсыныстар ұйқыдағы апноэге шалдыққан адамдарға көмектесе алады:\r\n\r\n·         Алкогольді немесе ұйқы шақыратын препараттарды қабылдауды тоқтатыңыз. Олар көмейдің артқы қабырғасын босаңсытады, бұл тыныс алудың қиындауына ықпал етеді.\r\n\r\n·         Темекі шегуді қойыңыз.\r\n\r\n·         Артық салмағыңыз болса, емдәм (диета) ұстаныңыз.\r\n\r\n·         Арқаңызда емес, бір бүйіріңізде ұйқтаңыз.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Ауру қалай емделеді?__\r\n\r\nҰйқының обструктивтік апноэ синдромының жеңіл жағдайларын емдеу үшін кейбір стоматологиялық жабдықтар қолданылады. Бұл жабдықтар иекті алға шығарып, тыныс алуды жеңілдетуге ықпал етеді.\r\n\r\nАпноэні емдеудің кең таралған әдісі – «тыныс алу жолдарындағы тұрақты оң қысым» - CPAP-терапия. Бұл үшін ұйқы кезінде мұрынға және ауызға арнайы маска киесіз. Маска тыныс алу жолдарын ашық ұстайды, осылайша Сіз тыныс алатын ауаның қысымы күшейеді. Бұл ұйқыдағы апноэге шалдыққан адамдардың көпшілігіне көмектеседі.\r\n\r\nӨте сирек жағдайда бадамшабезді немесе көмейдің қосымша тінін алып тастау бойынша операциялар жасау қажет болады.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Ұйқыдағы апноэ қауіпті ме?__\r\n\r\nЕмделмеген жағдайда ұйқыдағы апноэ күрделі мәселелерге апрауы мүмкін. Егер Сіз ауыр апноэні емдемейтін болсаңыз, артериалдық қысымның жоғарылауы, жүрек жеткіліксіздігінің және инсульттің пайда болу қаупі артады.  Автокөлікті жүргізуде ұйқтап кетсеңіз, жол-көлік оқиғаларына ұшырау қаупі пайда болады. Ұйқының апноэсі кезінде емделу аса маңызды.','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Вульваның қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',1538,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533634800,1565170800,1533635046,'Вульваның қатерлі ісігі – сирек кездеседі. Ол вульва (сарпай) аталатын әйелдердің сыртқы жыныстық ағзасында пайда болады. Қатерлі ісік, әдетте, баяу, бірнеше жыл ішінде өседі.  Алдымен, қатерлі ісік алды жасушалары вульваның терісінде өседі. Бұл вульваның интраэпителийлік неоплазиясы немесе дисплазиясы аталады. Интраэпителийлік неоплазия әрдайым қатерлі ісікке айнала бермеді, бірақ, оны ерте сатысында емдеу қажет.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nВульваның қатерлі ісігі – сирек кездеседі. Ол вульва (сарпай) аталатын әйелдердің сыртқы жыныстық ағзасында пайда болады. Қатерлі ісік, әдетте, баяу, бірнеше жыл ішінде өседі.  Алдымен, қатерлі ісік алды жасушалары вульваның терісінде өседі. Бұл вульваның интраэпителийлік неоплазиясы немесе дисплазиясы аталады. Интраэпителийлік неоплазия әрдайым қатерлі ісікке айнала бермеді, бірақ, оны ерте сатысында емдеу қажет.\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАурудың ерте сатысында вульваның қатерлі ісігінің симптомдары болмайды. Дегенмен, келесі симптомдарды байқасаңыз, дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* Вульвадағы шағын түйін\r\n* Вульваның қышуы\r\n* Етеккірге байланысссыз қан кетуі\r\n* Вульваның терісінің өзгеруі, түсінің өзгеруі, сүйел немесе ойық жара секілді көрінетін түзілістер\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\nДиагностика\r\nАдам папиломасы вирусы (ВПЧ) болса немесе үшкір кондиломамен бұрын ауырсаңыз, ауруға ұшырау қаупі жоғары. Дәрігер вульваның қатерлі ісігін медициналық тексеру және биопсия арқылы анықтайды.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу денсаулықтың жалпы жағдайына және қатерлі ісіктің сатысына байланысты әр түрлі болады. Оған хирургиялық емдеу, сәулелік емдеу, химиялық емдеу және биологиялық емдеу кіреді. Биологиялық  емдеу организмнің қатерлі ісігімен өздігінше күресудегі қабілетін арттырады. ','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Вульвовагинит','','','kz','s','',0,'',7466,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533635040,1565171040,1533635509,'Несеп  шығару  жолдарының  инфекциялары\r\nВульвовагинит – вульваның және қынаптың қабынуы немесе инфекциясы.\r\nВульвовагинит әр жастағы әйелдерде пайда болуы мүмкін, ауру аса жиі кездеседі. Ол бактериялардың, ашытқылардың, вирустардың, парахиттер мен басқа микроорганизмдердің салдарынан туындайды. Кейбір жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ЖЖБИ) да  вульвовагинитке апаруы мүмкін. Қоршаған ортаның факторлары, мысалы, нашар жеке гигиена және аллергендер де осы аурудың пайда болуына ықпал етуі мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\nНесеп  шығару  жолдарының  инфекциялары\r\nВульвовагинит – вульваның және қынаптың қабынуы немесе инфекциясы.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nВульвовагинит әр жастағы әйелдерде пайда болуы мүмкін, ауру аса жиі кездеседі. Ол бактериялардың, ашытқылардың, вирустардың, парахиттер мен басқа микроорганизмдердің салдарынан туындайды. Кейбір жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ЖЖБИ) да  вульвовагинитке апаруы мүмкін. Қоршаған ортаның факторлары, мысалы, нашар жеке гигиена және аллергендер де осы аурудың пайда болуына ықпал етуі мүмкін.\r\n\r\nCandida Albicans, ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – әр жастағы әйелдерде вульвовагинит пайда болуының аса жиі кездесетін себебі. Антибиотиктер қолдану ашытқылық инфекцияға апаруы мүмкін, себебі, бұл кезде қынап ішінде мекендейтін зеңге қарсы қалыпты бактериялар жойылады. Зеңдік инфекциялар әдетте, жыныстық ағзалардағы қышуды, қынаптан бөлінетін ақшыл түсті бөлінділердің пайда болуын туындатады.\r\n\r\nВульвовагиниттің тағы бір себебі - бактериалдық вагиноз, ол қынаптағы кейбір бактериялардың түрлерінің тез өсуімен сипатталады. Бактериалдық  вагиноз кезінде қынаптан сұрғыш түсті, балық иісті бөлінділер бөлінуі мүмкін.\r\n\r\nЖыныстық  жолмен берілетін инфекциялардың (ЖЖБИ) бірі - трихомонадалық вагинит те аурудың жиі себебі. Бұл инфекция жыныстық ағзалардың қышуына, қынаптық жағымсыз иістің пайда болуына, қынаптан сары-сұр немесе жасыл түсті бөлінділердің шығуына апарады.   \r\n\r\nВаннада шомылу, сабын, қынап ішілік контрацептивтер, спрейлер мен парфюм де тітіркенуді, қышуды, жыныстық ағзалар аумағындағы бөріткенді туындатуы мүмкін, тым тығыз немесе матасы ылғалды сіңірмейтін киім де бөріткеннің пайда болуына ықпал етуі мүмкін.\r\n\r\nҚабынған тіндер, сау тіндермен салыстырғанда инфекцияға бейімірек келеді, микроорганизмдерден туындаған көптеген инфекциялар жылы, ылғал және қараңғы жерде өсіп-өнеді. Бұл факторлар вульвовагиниттің пайда болуына ықпал етуімен қатар, қалпына келу кезеңін де ұзартады.\r\n\r\nЕтеккір тоқтау шағында эстрогендердің болмауы қынаптың құрғақтығына және қынап пен вульваның терісінің жұқаруына апаруы мүмкін, бұл да жыныстық ағзаларда қышу мен күйдіру сезімінің пайда болуына апарады.\r\n\r\nКейбір тері аурулары вульваның аумағында созылмалы тітіркену және қышуды туындатуы мүмкін.  Тым ұзақ уақытқа қойылған тампон секілді бөгде заттар да вульваның тітіркенуі мен қышуын, жағымсыз иісті туындатуы мүмкін.\r\n\r\nТелімді емес вульвовагинит (нақты себебі айқындалмаған) барлық жаста байқалуы мүмкін, бірақ, жыныстық жетілуге дейінгі жас қыздарда жиі пайда болады. Жыныстық жетілу басталғаннан кейін қынап ішіндегі орта қышқыл бола бастайды, бұл, әдетте, инфекцияның өтуінің алдын алады.\r\n\r\nТелімді емес вульвовагинит жеке гигиенаны қадағалмайтын қыздарда пайда болуы мүмкін, ол сасық иісті, қоңыр-жасыл түсті бөліндімен және вульваның жапсарының, қынаптың тітіркенуімен сипатталады. Бұл жағдай әдетте, нәжісте болатын бактериялардың тез өсуімен байланысты. Бұл бактериялар нәжістің сыртқа шығарылуынан кейін артынан алға қарай сүртіну кезінде тік ішектен қынапқа өтеді.\r\n\r\nҚыздарда әдеттегідей емес инфекциялар және қайталанатын, түсініксіз вульвовагинит көріністері болса, жыныстық зорлау туралы күмән туындайды.  Neisseria gonorrhoeae – соз ауруын (гонореяны) туындататын микроорганизм.  Ол жыныстық қатынасқа түсетін қыздарда гонококтық вульвовагиниттің қоздырғышы. Вагинитке байланысты туындайтын гонорея жыныстық жол арқылы туындайтын ауру. Егер зертханалық зерттеулер осы диагнозды растаса,  жас қыздарды жыныстық зорлануына қатысты тексеріс өткізген жөн.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n* Жыныстық мүшелердің аумағындағы қышу және тітіркеніс\r\n* Вульваның кіші және үлкен жапсарындағы немесе шаптың аумағындағы  қабыну (тітіркену, қызару және ісіну)\r\n* Қынаптан бөлінділердің шығуы\r\n* Қынаптық жағымсыз иіс\r\n* Несеп жүруіндегі жайсыздық немесе күйдіру сезімі\r\n \r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nЕгер науқаста бұрын ашытқылық инфекция анықталған болса, дәстүрлік емес құралдармен емделіп көруіне болады. Бірақ, егер симптомдар бір аптаның ішінде толығымен өтпесе, дәрігерге көрініңіз. Басқа көптеген инфекциялардың осыған ұқсас симптомдары болады.\r\n\r\nДәрігер гинекологиялық тексеру өткізеді. Бұл кезде вульвада немесе қынапта қызыл, сезімтал бөліктер анықталуы мүмкін.\r\n\r\nҚынаптық инфекцияны немесе ашытқылардың немесе бактериялардың тым тез өсуін анықтау үшін микроскопиялық препарат дайындалады (қынаптан шығатын бөліндіні зерттеу).\r\n\r\nИнфекция белгілерінің болмауында вульваның тітіркенген тұсынан биопсия алу ұсынылуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу инфекцияның пайда болу себептеріне байланысты және оған кіретіндер:\r\n\r\n* Крем түріндегі және ішумен қабылдайтын антибиотиктер\r\n* Зеңге қарсы крем\r\n* Бактерияға қарсы крем\r\n* Құрамында кортизон бар крем\r\n* Тітіркену аллергиялық серпінге байланысты болса, гистаминге қарсы препараттар\r\n* Егер тітіркену және қабыну эстрогендік төмен деңгеймен байланысты болса, құрамында  эстроген бар крем.\r\n \r\nЖеке гигиена ережелерін қадағалау маңызды және тітіркенудің алдын алуға көмектеседі, әсіресе, инфекция нәжісте болатын бактериялардан туындаған болса. Бұл жағдайда отырып қабылдайтын ванналар ұсынылады.\r\n\r\nКөбінесе, жыныстық мүшелер аумағына ауаның жеткілікті баруы қажет болады.\r\n\r\nКелесе бірнеше кеңестер беріледі:\r\n\r\n* Мақта маталы немесе мақта төсемі бар іш киім киген жөн (синтетиканың орнына). Бұл ауа ағынының өтуін арттырып, ылғалдылықты азайтады.\r\n* Колготки кимеген жөн.\r\n* Бос тұратын, қыспайтын киім кию қажет.\r\n* Түнгі ұйқы кезінде іш киімді шешіп қойған жөн.\r\n \r\nЕскерту: Егер науқаста жыныстық  жолмен берілетін инфекция (ЖЖБИ) анықталса, жыныстық қатынастағы серіктесінің де емдеу курсынан өткені маңызды, аурудың симптомдары болмаған жағдайда да. Егер жыныстық қатынастағы серіктесі жұқпаланған болса, бірақ, емдеуден өтпесе, науқасқа инфекцияны қайтадан жұқтыру қаупі бар.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nТиісті емдеуде оң болжамды.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\n* Өтпейтін жайсыздық\r\n* Терінің инфекциялары (қасу салдарынан)\r\n* АИТВ (СПИД) – инфекциясын жұқтырудың жоғары қаупі, егер науқаста қынаптық инфекция немесе тітіркену жағдайында вируспен жанасу болса.\r\n \r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан көріну қажет__\r\n\r\nВульвовагиниттің симптомдары болса, немесе вульвовагиниттен емдеудің тиімділігі болмаса, дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nЖыныстық қатынас кезінде презервативті қолдану қынаптық инфекциялардың көпшілігінің алдын алуға көмектеседі. Дұрыс таңдалған және ылғал сіңіретін киім, жыныстық мүше аумағындағы гигиенаны қадағалау инфекциялық емес вульвовагиниттің көптеген жағдайларының алдын алуға ықпал етеді.\r\n\r\nБалаларды шомылған кезде жыныстық мүшелерінің аумағын тазалауға, дәретханадан кейін дұрыс сүртінуді (тік ішектен бактериялар қынапқа түспес үшін қыздар үнемі артынан алға қарай сүртінуі қажет) үйрету қажет.\r\n\r\nДәретханаға дейін және кейін қолды мұқият жуу қажет.\r\n\r\n {ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nВагинит; Қынаптық қабыну; Қынаптың қабынуы.','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Зеңдік инфекциялар','','','kz','s','',0,'',1612,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533635460,1565171460,1533635789,'Микоздың немесе ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – зеңдер. Зеңдер – қарапайым микроорганизмдер. Оның мысалдары – зеңдер мен көгеру зеңдері. Зеңдер ауада, топырақта, өсімдіктерде және суда тіршілік етеді. Кейбіреуі адам организмінде болады. Зеңдердің жартысына жуығы зиянды. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nМикоздың немесе ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – зеңдер. Зеңдер – қарапайым микроорганизмдер. Оның мысалдары – зеңдер мен көгеру зеңдері. Зеңдер ауада, топырақта, өсімдіктерде және суда тіршілік етеді. Кейбіреуі адам организмінде болады. Зеңдердің жартысына жуығы зиянды. \r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"301\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Бұл аяқтың зеңдік ауруының бейнесі (табанның құрсау теміреткісі). Құрсау инфекциясы теріде болатын зеңнен  туындайды, ол қырма теміреткі ретінде де белгілі. Терінің құрсау теміреткілік инфекциялары пайда болған жері бойынша аталады, мысалы, табанның құрсау теміреткісі. \'\'\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"302\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Берілген микроскопиялық пленкада  Кандида зеңдерінің флуоресценттік шоғыры көрсетілген. Кандида – ашытқылық зеңдер, олар жеңіл өтетін ауруларды туындатуы мүмкін, бірақ, иммунитет тапшылығы бар адамдар үшін өмірге қауіпті салдары болуы мүмкін.\'\'\r\n\r\nКейбір зеңдер ауада ұсақ споралар тарату арқылы көбейеді. Сіз оларды деміңізбен жұтуыңыз, немесе денеңізге қонуы мүмкін. Нәтижесінде, зеңдік инфекциялар өкпеде немесе теріде жиі дамиды. Егер иммундық жүйеңіз әлсіреген болса, немесе антибиотик қабылдап жүрсеңіз, зеңдік инфекциямен ауыру ықтималдығы артады. \r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЗеңдерді жою қиын. Тері мен тырнақтың зеңдік инфекциясы кезінде дәріні тікелей зақымданған тұсқа жағуға болады.  Ауыр инфекциялар кезінде зеңдерге қарсы препараттарды ішке қабылдау қолданылады. ','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жалған подагра','','','kz','s','',0,'',3489,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533635760,1565171760,1533636214,'Жалған подагра – артриттің ұстамасы пайда болуымен сипатталатын буындардың ауруы. Подагра кезіндегідей, буында кристалдар түзіледі. Алайда, жалған подаграда кристалдар несеп қышқылынан түзілмейді. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖалған подагра – артриттің ұстамасы пайда болуымен сипатталатын буындардың ауруы. Подагра кезіндегідей, буында кристалдар түзіледі. Алайда, жалған подаграда кристалдар несеп қышқылынан түзілмейді. \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"303\" responsive=\"y\"}\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\n\r\nЖалған подагра кальций пирофосфаты крситалдарының (КПФК) жинақталуы салдарынан пайда болады. Буында осы тұздың жиналуы оларда кристалдар түзілуіне ықпал етеді. Осының салдарынан тізеде, білекте, тобықта және басқа буындарда ісіну, ауырсыну ұстамасы пайда болады.\r\n\r\nЖалған подагра бір буында кенеттен жіті артриттің пайда болуының жиі себебін құрайды, көбінесе, егде жастағы адамдарда.\r\n\r\nЖалған подагра негізінен, егде жастағы адамдар арасында кездеседі. Дегенмен, кейде келесі аурулары бар жас адамдарда да кездеседі:\r\n\r\n* Акромегалия\r\n* Гемохроматоз\r\n* Охроноз\r\n* Қалқансерік безінің аурулары\r\n* Қалқанша бездің аурулары\r\n* Вильсон ауруы\r\n \r\nЖалған подаграның симптомдары телімді болмағандықтан, оны келесі аурулармен жиі шатастырады:\r\n\r\n* Подагралық артрит (подагра)\r\n* Остеоартроз\r\n* Ревматоидтық артрит\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n* Буындағы ауырсыну ұстамасы және буынның маңайында сұйықтықтың жиналуы оның ісінуіне апарады.\r\n* Созылмалы  (ұзақ созылатын) артрит\r\n \r\nАурудың ұстамаларының арасында ауру симптомдарсыз өтеді.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nБуынның сұйықтығын талдау кезінде лейкоциттер және кальций пирофосфатының кристалдары анықталады.\r\nБуынның рентгенінде буынның зақымдануы және буындық кеңістікте кальций тұздарының жинақталуын анықтауға болады.\r\n \r\nБуында анықталған кристалдарды мұқият зерттеу дәрігерге бұл ауруды анықтауға көмектеседі. Буында ауырсынуы болатын көптеген аурулар бірдей дәрілермен (стероидты және стероидты емес қабынуға қарсы препараттар) емделетіндіктен, диагноз қате қойылса да, сіз дұрыс емделе аласыз.\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеуге буындағы қысымды азайту үшін сұйықтықты алып тастау кіреді. Ине буын маңайындағы кеңістікке енгізіледі, ал сұйықтық сорылып алынады (аспирация).\r\n\r\nБуынның күшті ісінуін емдеу үшін стероидтардың инъекциясы тағайындалады. Бірнеше буын зақымданса, ішуге арналған стероидтық препараттар тағайындалады.\r\n\r\nСтероидты  емес қабынуға қарсы препараттар (НПВП) ауырсыну ұстамаларын жеңілдетуге көмектеседі. Кейбір науқастарға колхицин тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nСәйкес емдеуде оң болжамды.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\nЕмдеу болмаса, буынның қайтымсыз зақымдануы дамуы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nБуында ісіну немесе ауырсыну ұстамасы болса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nБұл аурулардың алдын алу шаралары жоқ. Алайда, жалған подаграға ықпал ететін басқа аураларды емдеу аурудың барысын жеңілдетеді, және ауруға шалдықпаған науқастарда оның алдын алады.\r\n\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nКальций пирофосфаты кристалдарының жинақталу ауруы; КПФК ауруы.','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жатыр ішілік ұрықтануға қарсы құралдар','','','kz','s','',0,'',5011,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533636180,1565172180,1533636808,'Жатыр ішілік ұрықтануға қарсы құрал (ВМС) – Т-тәрізді шағын пластик құрал, жүкті болуға қарсы қолданылатын құрал. Оны жатырдың ішіне орналастырады, ұдайы сонда болады. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Сипаттамасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Шара не үшін өткізіледі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Қауіптері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Шара өткізудің алдында__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Шара өткізуден кейін__{ALINK}\r\n\r\n \r\nЖатыр ішілік ұрықтануға қарсы құрал (ВМС) – Т-тәрізді шағын пластик құрал, жүкті болуға қарсы қолданылатын құрал. Оны жатырдың ішіне орналастырады, ұдайы сонда болады. \r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Сипаттамасы__\r\n\r\nБұл құралды (ВМС) әдетте, дәрігер етеккір кезінде қояды. Оның кез келген түрлерін дәрігер клиникада тез және жеңіл орналастырады.\r\n\r\n ·      дәрігер құрал салынған пластик түтікті іншектің ішіне, одан кейін жатырдың ішіне енгізеді.\r\n\r\n·        Түтіктегі поршеньнің көмегімен дәрігер құралды жатырдың ішіне енгізеді\r\n\r\n·        осыдан кейін дәрігер түтікті шығарады, екі шағын қыл жатырдан іншекке қарай шығып тұрады.\r\n\r\nБұл қылдардың әсері:\r\n\r\n·        дәрігерге немесе әйелге құралдың дұрыс тұруына көз жеткізеді\r\n\r\n·       керек кезінде құралды жатырдан алып тастауға көмектеседі. Құралды дәрігер ғана алып тасай алады.   \r\n\r\nБұл шара өткізілген кезде жайсыздық және ауырсыну болуы мүмкін, бірақ, барлық әйелдерде кездесе бермейді. Құралды алып тастағанда сезілуі мүмкін:\r\n\r\n·        аздаған ауырсыну және жайсыздық\r\n\r\n·        түйілу және ауырсыну\r\n\r\n·        бас айналуы\r\n\r\nКейбір әйелдерде түйілу мен арқасының ауырсынуы құралды алып тастағаннан кейін 1-2 күн бойы сақталуы мүмкін. Кейбірінде бірнеше апта немесе ай бойы созылуы мүмкін. Жайсыздықты жоюға ауырсынуды басатын препараттар көмектеседі. \r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"304\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Шара не үшін өткізіледі__\r\n\r\nБұл құрал келесі жағдайларда жақсы шешім болады:\r\n\r\n·        жүктілікті бақылаудың ұзақ мерзімдік және тиімді құралы\r\n\r\n·        ұрықтануға қарсы гормондарды қабылдауға тәне қауіптері және жанама әсерлері жоқ.\r\n\r\nБірақ, құралды қояр алдында оның не екендігі туралы көбірек білу қажет.\r\n\r\nЖатыр ішілік құрал (спираль) жүктіліктің 3-10 жыл бойы алдын алады. бұл тәсілдің ұзақтығы құралдың қандай түрінің қолданылуына байланысты.\r\n\r\nБұл құралы сондай-ақ, ұрықтануға қарсы шұғыл әдіс ретінде де қолданылады. Оны қорғаныссыз жыныстық қатынастан кейін 5 күн ішінде қоюға болады.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Қауіптері__\r\n\r\nСирек болғанымен, құралды қоюдың белгілі бір қауіптері бар:\r\n\r\n·        құралды қолдануда аздаған жүкті болу қаупі бар. Егер жүктілік пайда болса, дәрігер құралды алып тастайды. Түсік немесе басқа қауіптердің алдын алу үшін.\r\n\r\n·        Жатырдан тыс жүктіліктің қаупі жоғары, тек жүктілік  жатыр ішілік құралды қолдану кезінде пайда болса. Жатырдан тыс жүктілік дегеніміз – жатыр қуысынан басқа жерде пайда болған жүктілік. Бұл жағдай күрделі және өмірге қауіп төндіруі мүмкін.\r\n\r\n·        сондай –ақ, сирек асқынуы – құралды қою кезінде жатыр қабырғасын зақымдау.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Шараның алдында__\r\n\r\nҚұралдың сізге жарамдылығын дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nСондай-ақ, дәрігерден сұраңыз:\r\n\r\n·        шара кезінде не сезіну мүмкін екендігін\r\n\r\n·        шара өткізілу кезінде қандай қауіптер болуы мүмкін екендігін\r\n\r\n·        шара өткізілгеннен кейін нені бақылау қажеттігін\r\n\r\nҚұралды көбінесе, кез келген уақытта қоюға болады, келесі жағдайлардан басқада:\r\n\r\n·        босанудан кейін бірден қоюға болмайды\r\n\r\n·        әдейі немесе кенеттен болған түсіктен кейін бірден қоюға болмайды\r\n\r\n         Жұқпа кезінде қоюға болмайды.\r\n\r\nҚұралды енгізу алдында дәрігер ауырсынуды басатын препаратты қабылдауға кеңес беруі мүмкін. Егер іншек немесе жатыр мойны аумағындағы ауырсынуға сезімталдығыңыз бар болса, шараның алдында жергілікті анестезия жасауды сұраңыз. \r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Шарадан кейін__\r\n\r\nШараны өткізгеннен кейін үйге басқа біреуді жеткізіп салуын өтініңіз. Кейбір әйелдерде бірнеше күн бойы әлсіз түйілулер, белдің ауырсынуы және қан бөліністері  болады.\r\n\r\nЕгер прогестероны бар құрал қойылатын болса, ол қойылғаннан кейін 7 күннен кейін әрекет ететін болады. Жыныстық қатынасқа түсу қажеттігі болса, бірінші аптаның ішінде қосымша ұрықтануға қарсы тәсілдерді де қолдану қажет, мысалы, ұрықтануға қарсы таблеткаларды немесе презервативтерді.\r\n\r\nДәрігер құралдың дұрыс орналасқандығына көз жеткізу мақсатында шарадан кейін қайта көрінуді 4-6 аптадан кейінге тағайындайды. Құралдың дұрыс орналасуын қалай тексеру қажеттігін және ол үшін не істеу керектігін дәрігерден сұрап алыңыз.\r\n\r\nҚұрал толығымен немесе жартылай жатыр қуысынан тыс кетуі мүмкін. Бұлай болғанда шұғыл дәрігерге көрініңіз. Өздігінше жылжып кеткен немесе түскен құралды алуға болмайды.\r\n\r\nКелесі симптомдар болса, шүғыл түрде дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n·        тұмау тәрізді  симптомдар\r\n\r\n·        Қызба\r\n\r\n·        қалтырау\r\n\r\n·        түйілу\r\n\r\n·        ауырсыну, іншектен қан немесе бөліністер шығуы\r\n\r\n\r\n Ақпарат көзі: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007635.htm\r\n\r\nМатериалды дайындаған Алмаз Шарман, медицина профессоры.\r\n\r\nАударған: Асель Стамбекова.\r\n\r\nРедакциялаған: Александр Корольков.','student_k',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жатыр мойнының дисплазиясы (эрозиясы)','','','kz','s','',0,'',6509,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533636780,1565172780,1533637959,'Жатыр мойнының дисплазиясы жатыр мойны бетіндегі жасушалардағы ауытқулы өзгерістермен сипатталады. Жатыр мойны – жатырдың қынаппен жалғасатын төменгі бөлігі.\r\n\r\nАуытқулы өзгерістер – қатерлі ісік емес. Бірақ, емделмеген жағдайда жатыр мойнының қатерлі ісігіне апаруы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жатыр анатомиясы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Профилактика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n \r\nЖатыр мойнының дисплазиясы жатыр мойны бетіндегі жасушалардағы ауытқулы өзгерістермен сипатталады. Жатыр мойны – жатырдың қынаппен жалғасатын төменгі бөлігі.\r\n\r\nАуытқулы өзгерістер – қатерлі ісік емес. Бірақ, емделмеген жағдайда жатыр мойнының қатерлі ісігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Жатыр анатомиясы__\r\n\r\nЖатыр әйелдің репродуктивтік жүйесінің бөлігі. Ол – ұрықтың дамуы өтетін, алмұрт пішінді қуыс ағза. Жатыр жамбас қуысында,  несеп қап пен тік ішектің арасында орналасқан.\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"305\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖатырдың төменгі тарылған тұсында мойны орналасқан. Жатырдың мойыннан жоғары орналасқан кең бөлігі жатырдың денесі аталады. Күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі жатырдың түбі аталады. Жатыр түтіктері - жатырдың екі жағында орналасқан өсінділері. Олар аналық бездермен аяқталады.\r\n\r\nЖатырдың қабырғаласы екі қабаттан тұрады. Ішкі қабаты эндометрий аталады. Жатырдың сыртқы қабаты бұлшық еттен тұрады және миометрий аталады.\r\n\r\nБала өрбіту жасындағы әйелдерде әр ай сайын эндометрийдің қалыңдауы өтеді, бұл жатырдың жүктілікке дайындығымен байланысты. Егер жүктілік орнамаса, эндометрийдің қалың сыртқы қабаты ажырайды және қынап арқылы қан ұйындысымен бірге сыртқа шығады. Бұл етеккір аталады.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖатыр мойнының дисплазиясы кез келген жаста болуы мүмкін, бірақ, көбінесе, 25-35 жас аралығында пайда болады.\r\n\r\nЖатыр мойнының дисплазиясы көбінесе, адамның папиллома вирусының  (АПВ) салдарынан болады. АПВ жыныстық жолмен берілетін, кең таралған вирус. АПВ көптеген түрлері бар. Олардың кейбірі жатыр мойнының дисплазиясын немесе қатерлі ісікті туындатуы мүмкін. АПВ басқа түрлері жыныстық мүше сүйелінің пайда болуына ықпал етеді.   \r\n\r\nЖатыр мойны дисплазиясының пайда болу қаупін арттыратын факторлар:\r\n\r\n* 18 жасқа дейін жыныстық қатынасқа түсуді ерте бастау\r\n* 16 жасқа дейін ерте босану\r\n* Жыныстық  қатынаста бірнеше серіктестің болуы\r\n* Басқа аурулардың болуы немесе иммундық жүйені басатын дәрілік препараттарды қабылдау\r\n* Темекі шегу\r\n \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nКөптеген жағдайда ауру симптомсыз өтеді.\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nНауқасқа гинекологиялық тексеріс өткізіледі.\r\n\r\nПапаниколау (цитологиялық жұғынды) жұғындыда анықталатын жатыр мойнының дисплазиясы сквамоздық интраэпителиалдық зақымдану  (СИЗ) аталады. Папаниколау жұғындысындағы бұл өзгерістер келесі түрде сипатталады:\r\n\r\n* Айқындалуының __төмен__ дәрежесі (жалпақжасушалы интраэпителиалдық зақымдану– Т-ЖИЗ)\r\n* Айқындалуының __жоғары__ дәрежесі (– Ж-ЖИЗ)\r\n* Қатерлі ісіктік зақымдану болуы мүмкін (қатерлену)\r\n* Атипиялық бездік жасушалар (жалпақжасушалы атипия анықталмаған мәнді - ЖААМ)\r\n \r\nЕгер Папаниколау жұғындысында ауытқулы жасушалар немесе жатыр мойнының дисплазиясы анықталса, науқасқа қосымша тексеріс өткізу қажет. Егер өзгерістер мәнді болмаса, біраз уақыттан кейін жұғындыны қайталау қажет. \r\n\r\nБірақ, аурудың расталуы үшін биопсия алу қажет. Биопсияның бірнеше түрлері бар:\r\n\r\n* Бағытталған биопсиямен кольпоскопия\r\n* Жатыр мойнының конус тәрізді биопсиясы\r\n* Кольпоскопия орындау арқылы  электрохирургиялық жолмен кесу\r\n \r\nЖатыр мойны биопсиясынан анықталатын дисплазия цервикалдық интраэпителиалдық неоплазия (ЦИН) аталады. Ол үш дәрежеге жіктелінеді:\r\n\r\n* 1 дәрежелі ЦИН– жеңіл дисплазия\r\n* 2 дәрежелі ЦИН– орташа дисплазия\r\n* 3 дәрежелі ЦИН– ауыр дисплазия немесе «қатерлі ісіктің орын алуы»\r\n \r\nАдамның папиллома вирусының (АПВ) кейбір штаммдары жатыр мойнының қатерлі ісігіне себепші болуы мүмкін. АПВ ДНҚ анықтау қатерлі ісіктің пайда болуының жоғары қаупімен байланысты АПВ түрін айқындауға көмектеседі. Бұл тексеру келесі адамдарда өткізіледі:\r\n\r\n* 30 жастан асқан әйелдерге тексерудің скрининг әдісі ретінде\r\n* Папаниколау жұғындысында өзгерістер бар кез келген жастағы әйелдерге\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME} \r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу дисплазияның айқындалу дәрежесіне байланысты. Жеңіл дисплазия (Т-ЖИЗ немесе 1 дәрежелі ЦИН) емдеусіз өтуі мүмкін\r\n\r\nНауқас ұдайы дәрігерге көрініп, Папаниколау жұғындысын 6-12 ай сайын қайтадан тапсыруы қажет.\r\nЕгер өзгерістер өтпесе, немесе ушығатын болса, емделу қажет.\r\n \r\nОрташа және ауыр дәрежелі дисплазияны, сондай-ақ, өздігінше өтпеген жеңіл дисплазияны емдеуге кіреді:\r\n\r\n* Ауытқулы жасушаларды мұздату арқылы тоқтату үшін криохирургия\r\n* Лазерлік емдеу, бұл кезде ауытқулы тінді күйдіру үшін сәуле қолданылады\r\n* Ауытқулы тінді электрохирургиялық кесу\r\n* Дертті тінді хирургиялық жолмен алып тастау (конус тәрізді биопсия)\r\n* Гистерэктомия (сирек жағдайда)\r\n \r\nЕгер науқаста дисплазия болса, әр 12 ай сайын дәрігерге қайтадан көріну қажет.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nЕрте және уақытылы емдеуде жатыр мойны дисплазиясы емделіп, жазылады. Дегенмен, ауру қайталануы мүмкін.\r\n\r\nЖатыр мойнының ауыр дисплазиясын емдемеген жағдайда инвазивтік қатерлі ісікке айналуы мүмкін.  Жатыр мойнының дисплазиясы ушығып, қатерлі ісікке айналуы 10 немесе одан көп жыл ішінде орын алуы мүмкін. Жеңіл дәрежелі дисплазияда қатерлі ісіктің пайда болу қаупі төмен.\r\n\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан көріну қажет__\r\n\r\nЕгер 21 жастан асқан болсаңыз, гинекологиялық тексеруден ешқашан өтпесеңіз, жұғынды тапсырып көрмесеңіз, дәрігерге көрінуді ұсынамыз.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nДәрігермен АПВ вакцинасы туралы кеңесіңіз. Жыныстық қатынасқа дейін осы вакцина егілген қыздарда жатыр мойны қатерлі ісігінің пайда болу қаупі төмендейді.\r\n\r\nКелесі шараларды орындау арқылы жатыр мойны дисплазиясының даму қаупін азайтуға болады:\r\n\r\n* Темекі шекпеңіз. Темекі шегу ауыр дисплазия мен қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады.\r\n* 9-26 жас аралығында АПВ қарсы егуді алыңыз.\r\n* 18 жасқа жетпегенде немесе осы ауқымда жыныстық қатынасқа түсуді бастамаңыз.\r\n* Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдаңыз, презерватив қолданыңыз.\r\n* Моногамияны қолдаңыз. Бұл дегеніміз, жыныстық қатынаста тек бір серіктесіңіз болғаны жөн.\r\n \r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nЦервикалдық интраэпителиалдық неоплазия (ЦИН); жатыр мойнының қатерлі ісік алды өзгерістері. ','student_k',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жедел бронхит','','','kz','s','',0,'',3966,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533637920,1565173920,1533638449,'Жедел бронхит – дегеніміз тыныс алу жолдарының қабыну және ісіну үрдісімен жүретін ауру. Қабыну үрдісі әсерінен тыныс алу жолдарның саңылауы тарылып, тыныс алу қиындап, тағы басқа симптомдармен көрінеді, соның ішінде бірден – бірі жөтел. Жедел терминін қолдануға сәйкес, бұл ауруда симптомдар аз уақытқа сақталады.','{ALINK(aname=\"1\")}__Анықтамасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Қай кезде дәрігерге қаралу тиіс__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Анықтамасы__\r\n\r\nЖедел бронхит – дегеніміз тыныс алу жолдарының қабыну және ісіну үрдісімен жүретін ауру. Қабыну үрдісі әсерінен тыныс алу жолдарның саңылауы тарылып, тыныс алу қиындап, тағы басқа симптомдармен көрінеді, соның ішінде бірден – бірі жөтел. Жедел терминін қолдануға сәйкес, бұл ауруда симптомдар аз уақытқа сақталады.\r\n\r\nhttp://www.zdrav.kz/images/refs3/acute%20bronhitis.png\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖедел бронхит бәрі дерлік суық тию немесе тұмау шақырушы инфекциямен залалданған тәрізді өтуі мүмкін. Ауру вируспен шақырылады. Аурудың бастапқы сатысында қабыну үрдісі мұрын қуысында, қойнауларда, тамақта (жұтқыншақ, көмей) жүреді. Одан кейін қабыну үрдісі төменгі тыныс алу жолдарына таралалып, жайылады. Кейде ауруды шақырушы инфекция - бактерияда бола алады, бұл кезде екіншілік инфекция деп қарастырылады.\r\n\r\nСозылмалы бронхит - бұл бронхтардың созылмалы қабынуы. Созылмалы бронхит деп айта аламыз, егер қақырықпен бөлінетін жөтел 1 жыл ішінде 3 айдан аз емес уақыт мазаласа.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n* Жедел бронхиттың симптомдарына жатады:\r\n* Кеуде қуысындағы ауырсыну (дискомфорт)\r\n* Түсі мөлдір немесе сары-жасыл болатын қақырықпен бөлінетін жөтел\r\n* Әлсіздік\r\n* Қызба, көбінесе субфебрильді температура (37-37 С)\r\n* Физикалық жүктеме кезінде күшейетін ентігу\r\n* Сырылдар (бронхиалді астмасы бар науқастарда)\r\n* Науқас сауыққаннан соң 1-4 апта аралықта құрғақ, жабысқақ жөтел мазалауы мүмкін.\r\n* Пневмония мен бронхитті ажырату өте қиын. Егер пневмония болса, науқаста жоғарғы температура, қалтырау, жалпы әлсіздік, және ентігу болады.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\n* Медициналық қарап тексеру кезінде дәрігер науқастың өкпесін стетоскоп арқылы тыңдайды. Ол кезде терең, қатаң тыныс анықталуы мүмкін.\r\n* Ауруды диагностикалау ушін келесі әдістер қолданылады;\r\n* Кеуде қуысының жалпы шолу рентгенографиясы – пневмонияға күдіктенгенде.\r\n* Пульсоксиметрия – қанның оттегімен қанығуын анықтайды. Ол үшін арнайы құрылғыны саусақ ұшына орнату арқылы жүргізіледі.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емі__\r\n\r\n* Көп жағдайда жедел бронхиттің емінде антибиотиктерді тағайындамайды.\r\n* Инфекция өздігінен 1 апта ішінде кетеді. Жағдайыңызды біршама жақсарту үшін келесілер тағайындалады.\r\n* Сұйықтықты көп ішіңіз.\r\n* Егер сізде созылмалы өкпе аурулары немесе бронх демікпесі сияқты ауруларыңыз болса, өзіңіздің ингаляторыңызды қолданыңыз.\r\n* Дем алыңыз.\r\n* Қызба кезінде асперин қабылдаңыз. Ескерту: балаларға асперин беруге болмайды.\r\n* Ыстық ванна қабылдаңыз.\r\n* Егер тамағыңыз қыжылмап және қақырық тастағыңыз келсе, Zarbee’s.препараттын пайдалансаңыз болады.\r\n* Егер сіздің жағдайыңыз оңалмаса және өкпеңізден сыралдар естілетін болса, дәрігер тыныс алу жолдарын кеңейтетін ингаляторлар тағайныдайды.\r\n* Кейде вирусты инфкецияға бактерия да қосарлануы мүмкін. Сол кезде дәрігер антибиотиктер тағайындауы мүмкін.\r\n* Қосымша тағайындамалар:\r\n* Темекі шекпеңіз\r\n* Белсенді темекі шегетін жержен аулақ болыңыз.\r\n* Қолыңызды жиі жуыңыз, инфкецияны таратпау үшін.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nЕгер де өкпе тіндерінің зақымдану орын алмаса, ауру 7-10 күнде өтеді. Бірақ та құрғақ жөтел бірнеше айға дейін сақталуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Қай кезде дәрігерге қаралу тиіс__\r\n\r\n* Дәрігерге келесі жағдайларда қаралыңыз:\r\n* Сізді біраз уақыт жөтел мазаласа.\r\n* Қан түкіруді байқасаңыз.\r\n* Сізде температура жоғары және қалтырау бар.\r\n* Сізде субфебрилді температура 3 күн бойы немесе одан да көп күн.\r\n* Сізде тұтқыр, сары-жасыл түсті, иісті қақарық пайда болса.\r\n* Сіз ентігуді немесе кеуде де ауырсынуды байқасаңыз.\r\n* Сізде созылмалы жүрек немесе өкпелік жеткіліксіз болса.','student_k',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі','','','kz','s','',0,'',1590,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533639240,1565175240,1533639461,'Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі кезінде жүрек организмнің қажеттіліктерін өтеу үшін қанды толық көлемде айдай алмайды. Жүрек қызметі жеткіліксіздігінің дамуы жүректің тоқтап қалуын немесе енді тоқтап қалу мүмкіндігін білдірмейді.  Бұл дегеніміз – жүрек қажеттілікке сай қанды айдай алмайтындығын білдіреді. Бұл кезде жүректің бір және екі жағы да зақымдануы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖүрек қызметінің жеткіліксіздігі кезінде жүрек организмнің қажеттіліктерін өтеу үшін қанды толық көлемде айдай алмайды. Жүрек қызметі жеткіліксіздігінің дамуы жүректің тоқтап қалуын немесе енді тоқтап қалу мүмкіндігін білдірмейді.  Бұл дегеніміз – жүрек қажеттілікке сай қанды айдай алмайтындығын білдіреді. Бұл кезде жүректің бір және екі жағы да зақымдануы мүмкін.\r\n\r\nЖүректің айдау қызметінің әлсіреуінде пайда болады:\r\n\r\n* Өкпеде қан мен сұйықтықтың жиналуы\r\n* Аяқтың ұшының, тобықтың және аяқтың аумағында сұйықтықтың жинақталуы, олар ісінулер аталады\r\n* Шаршау және ентігу пайда болады.\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖүрек қызметі жеткіліксіздігінің себептері – жүректің ишемиялық ауруы, жоғары артериалдық қысым, қант диабеті және басқа бірқатар аурулар. Ол көбінесе, 65 жастан асқан адамдарда, артық салмағы бар адамдарда, бұрын жүрек талмасы болған адамдарда жиі кездеседі. Әйелдерге қарағанда ерлерде жүрек қызметі жеткіліксіздігінің даму қаупі жоғары келеді.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДәрігер жүрек қызметінің жеткіліксіздігін медициналық тексеру және бірқатар кардиологиялық тексерулер арқылы анықтайды.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеуге жүрек қызметі жеткіліксіздігінің негізгі себептерін емдеу, дәрілік құралдарды қабылдау және басқа әдістер тиімсіз болғанда жүректің трансплантациясын (алмастыруды) жасау кіреді. ','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүрек ұстамасы','','','kz','s','',0,'',9286,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533639420,1565175420,1533640337,'Жүрек ұстамасы ( миокард инфаркті ) жүрек бұлшық етінің қанмен қамтамасыз етілуінің жеткіліксіздігінен және қан ағымының төмендеуінен (ишемия) және бұлшық еттің осы бөлігінің беріштенуінен (жойылуы) пайда болады.\r\n\r\nЖүрек бұлшық етінің беріштенуі - миокард инфаркты, ал бірінші сағатта ұстамадан болған өлім-жітім – кенеттен жүректен болған немесе коронарлық өлім-жітім аталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Аурудың болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖүрек ұстамасы ( миокард инфаркті ) жүрек бұлшық етінің қанмен қамтамасыз етілуінің жеткіліксіздігінен және қан ағымының төмендеуінен (ишемия) және бұлшық еттің осы бөлігінің беріштенуінен (жойылуы) пайда болады.\r\n\r\nЖүрек бұлшық етінің беріштенуі - миокард инфаркты, ал бірінші сағатта ұстамадан болған өлім-жітім – кенеттен жүректен болған немесе коронарлық өлім-жітім аталады.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"306\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Жүректің құрылысы: қарыншалар, жүрекшелер, артериялар мен веналар. Артериялар  қанды - жүректен, ал веналар – жүрекке жеткізеді. Веналар оттегінің мөлшері төмен және көміртектің қостотығының мөлшері жоғары қанды жеткізеді. Артериялар оттегінің мөлшері жоғары және көмір қышқыл газының мөлшері төмен қанды жеткізеді. Жүректің ішкі жағы клапандардан, камералар мен олармен байланысты тамырлардан тұрады.\'\'\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"307\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Коронарлық (жүрек) артериялары жүрек бұлшық етін қанмен қамтамасыз етеді. Оң коронарлық артериялар жүректің оң және сол бөліктерін қамтамасыз етеді; сол  коронарлық артериялар қанды жүректің сол жағына жеткізеді.\'\'\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖүрек ұстамаларының көпшілігі келесіден туындайды\r\n\r\n* тромбылармен (қан ұйындысы), олар коронарлық артериялардың бірін тежейді. Коронарлық артериялар – жүрекке қан мен оттегі түсетін жол. Егер қан ағымы бұзылатын болса, жүрекке оттегі жетпейді, ал жүректің жасушалары баяу өлім-жітімге ұшырайды.\r\n* Атеросклероздық түйіндақтардан (майлы-қатты өңез), олар коронарлық артериялардың қабырғаларында жинақталады. Бұл өңез холестериннен және басқа жасушалардан тұрады. Өңездің баяу жиналуы коронарлық артериялардың бірін толығымен тежеуі мүмкін.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"308\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Коронарлық артерияларда тамырдың қабықша зақымданған жағында түйіндақтар түзілуі мүмкін.\'\'\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"309\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Коронарлық артерияның тежелуі тіннің зақымдануына және жүрек бұлшық етінің осы бөлігінің жиырылу қабілетінің төмендеуіне апарады.\'\'\r\n\r\nЖүрек ұстамалары пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n* Ұйқы кезінде және демалғанда\r\n* Дене жүктемесінен кейін (күрт, салқындаған ауа райында)\r\n* Кенеттен көңіл-күй толғанысында, ауруда\r\n\r\nЖүрек ұстамасына көптеген қауіп факторлары апаруы мүмкін:\r\n\r\n* Жоғары қан қысымы (артериалдық гипертензия)\r\n* Қандағы майдың жоғары деңгейі, мысалы, холестериннің жоғары деңгейі\r\n* Темекі шегу\r\n* Артық салмақ (семіздік)\r\n* Қант диабеті\r\n* Аз қимылды өмір салты\r\n* Көңіл-күй күйзелісі\r\n* Психо-әлеуметтік факторлар\r\n* Тұқым қуалау бейімділігі\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАуырсыну – жүрек талмасының шешуші симптомы. Ол орташа болуы мүмкін, бұл кезде науқастар қысылу, шаншу сезіміне шағымданады. Көбінесе, олар нақты ауырған жерін қолымен көрсете алады.\r\n\r\nАуырсыну 20 минуттен ұзаққа созылады. Демалу және нитроглицерин аталатын дәрілер жүрек талмасынан ауырсынуды жеңілдете алмайды. Симптомдар өтіп, қайталануы мүмкін.\r\n\r\nҰстаманың басқа симптомдары:\r\n\r\n* Үрейлену, алаңдау\r\n* жөтел\r\n* естен тану\r\n* сандырақ, бас айналуы\r\n* жүрек айнуы, құсу\r\n* жүректің қатты соғуы (жүре тез немесе ұдайы емес соғу сезімі)\r\n* ентігу\r\n* тершеңдік\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"310\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nКейбір адамдар (егде жастағы, диабетке шалдыққандар, әйелдер) кеудеде ауырсынуды сезбеуі мүмкін. Немесе әдеттегі емес симптомдары болуы мүмкін (ентігу, шаршау және әлсіздік). Симптомсыз өтетін жүрек ұстамасы «үнсіз жүрек ұстамасы» аталады.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДәрігер стетоскоптың көмегімен науқастың жүрегін тыңдайды. Дәрігер жүректегі шуды, өкпедегі ауытқулы дыбыстарды тыңдауға тырысады. Науқастың тамыр соғуы біркелкі болмауы мүмкін. Науқастың артериалдық қысымы жүрек ұстамасы кезінде қалыпты, төмен немесе жоғары болуы мүмкін.\r\n\r\nЖүректің зақымдану дәрежесін анықтау үшін  электрокардиограмма жасалады.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"311\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'ЭКГ арқылы жүрек ұстамасының түрлі фазаларын көруге болады:\'\'\r\n\r\n\'\'*  аса жіті фазасы жүрек ұстамасынан кейін бірден басталады\r\n* жіті фазасы жүрек ұстамасынан кейін бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін болады \r\n*  шешілген фазасы жүрек ұстамасынан кейін бірнеше күн өткенде болады\r\n* тұрақтанған созылмалы фазасы – ұстаманың соңғы фазасы, әдетте, жүректің қалыпты ЭКГ қарағанда қайтымсыз дерттік өзгерістерді көрсетеді.\'\'\r\n \r\nҚандағы тропонин деңгейі науқаста жүрек тіндерінің зақымдануы болуын көрсете алады. Бұл тест нақты жүрек ұстамасы болуын растайды.\r\n\r\nКөрсетіміне қарай науқасқа коронарография жүргізілуі мүмкін. Бұл тест кезінде арнайы бояғыш және рентген қолданылады, жүрек арқылы қан ағуын көру үшін. Бұл арқылы сізге болашақта қандай ем-шаралар қажет болатындығын анықтауға болады. \r\n\r\nАуруханада жасалатын басқа тестілер:\r\n\r\n* Эхокардиография (жүрек УДТ (УЗИ))\r\n* Дене төзімділігіне тест\r\n \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЖүрек ұстамасы – шұғыл медициналық жағдай. Егер өзіңізде немесе басқа адамның жүрек ұстамасы жағдайына куә болсаңыз, келесі әрекетті орындаңыз:\r\n\r\n* Шұғыл түрде жедел жәрдемді шақырыңыз.\r\n* күтпеңіз. Жүрек ұстамасының алғашқы сағаттарында кенеттен болатын өлім қаупі жоғары.\r\n* Өздігіңізше немесе өз көлігіңізде ауруханаға жетуге тырыспаңыз.\r\n*  Дәрігер келгенге дейін алғашқы жәрдемді жасау қажет — науқасты жатқызып, терезені ашып, жағасының түймесін ағытып, белдігін шешу қажет.\r\n*  Жатқан кезде тіл астына нитроглицерин салу қажет — жарты сағат ішінде бес таблеткадан аспайтындай.\r\n \r\nШұғыл жәрдем бөлімінде науқасқа келесі шаралар жасалады:\r\n\r\n* Жүрек ырғағын қадағалайтын аппаратқа жалғанады, дәрігерлер жүрек жағдайын бақылауы үшін.\r\n* Оттегіні береді, жүрек жұмысын жеңілдету үшін.\r\n* Физерітіндідегі препараттары  бар тамызғыны қояды.\r\n* Кеудедегі ауырсынуды басу үшін нитроглицерин және морфин егіледі.\r\n* Ацетилсалицил қышқылы тағайындалады. Қарсы көрсетімдері болса, тромбы түзілуінің алдын алатын басқа препарат тағайындалады.\r\n \r\nҰстамадан кейін 3 сағат ішінде тромболитикалық емдеу қолданылады. Бұл – тамыр ағынының ішінде тромбыны еріту есебінен қан ағынын қалпына келтіруге бағытталған емдеу.\r\n\r\nШұғыл жәрдем ету үшін дәрігерлер ангиопластиканы және стенттеуді жасауы мүмкін.\r\n\r\nАнгиопластика — ұшында кеңейтілетін баллоны бар, жіңішке катетерді қолданумен зақымданған артерияны ашу шарасы. Ангиопластика – жүрек ұстамасының салдарын емдеудің тиімді әдісі. Бұл операцияны ауруханаға келгеннен кейін 90 минут ішінде жасау қажет. Жүрек ұстамасынан кейін 12 сағаттан артық уақыт өтпеуі қажет.\r\n\r\nКейде ангиопластика стенттеумен толықтырылады. Стенттеу – артерияға металл стент қою, артерияның саңылауы арқылы жеткілікті қан ағынын қамтамасыз ету үшін, әдетте, стент артерияға қойылады және оның қайта тежелуінің алдын алу үшін қалдырылады.\r\n\r\n__Жүрек ұстамасынан кейін__\r\n\r\nЖүрек ұстамасынан кейін бірнеше күн өткенде науқастың жағдайы тұрақтанса, ауруханадан шығаруы мүмкін.\r\n\r\nЖүрек ұстамасы болған адамға дәрілерді өмір бойы қабылдау қажет болады. Қабылдайтын дәрілерді тоқтату немесе мөлшерін азайту үшін дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\nЖүрек ұстамасынан кейін науқас әлсіздікті сезініп, көп нәрсеге мазасыздануда болады. Бұл сезімнің бәрі қалыпты. Олар 2-3 аптадан кейін өтеді. Сондай-ақ, науқас ауруханадан шыққан кезде шаршауды сезінеді.\r\n\r\nДәрігерлер науқасқа келесідей ақпарат береді:\r\n\r\n* Дәріні қалай қабылдау туралы\r\n* Жүрекке дұрыс емдәмді қалай қадағалау қажет\r\n* Қандай дене жаттығуларын орындау қажет\r\n* Жүрек ауруында не істеу қажет\r\n* Темекі шегуді қалай қою жөнінде\r\n \r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Аурудың  болжамы__\r\n\r\nЖүрек ұстамасынан кейін қайталану ықтималдығы артады. Болжамы көбінесе, жүрек бұлшық етінің, қақпақшаларының зақымданған жеріне және көлеміне байланысты.\r\n\r\nӘдетте, жүрек ұстамасы болған адам біртіндеп қалыпты тіршілігіне оралады, оның ішінде, жыныстық белсенділікке де.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\nЕгер зақымдану көлемі үлкен болса, жүрек жеткіліксіздігі және жүрек ырғағының бұзылысы дамуы мүмкін, олар өмірге қауіпті.\r\n\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nЕгер өзіңізде немесе жақындарыңызда жоғарыда аталған симптомдарды байқасаңыз, шұғыл түрде жедел жәрдемді шақыру қажет.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nБұл аурудың алдын алу алғашқы және екінші болып бөлінеді. Алғашқы түрі миокард  инфарктінің пайда болуына жол бермеуге, екіншісі – ұстаманың қайталанбауына бағытталады.\r\n\r\nАлдын алу жүрек-қантамыр ауруларынан зардап шегетін науқастармен қатар сау адамдарға да қажет, алдын алу жүрек ұстамасының пайда болу қаупін арттыратын факторларды жоюға негізделеді:\r\n\r\n* Дене салмағын бақылау.\r\n*  Ұдайы дене жүктемелері\r\n*  Зиянды әдеттерден арылу\r\n*  Қандағы холестерин деңгейін бақылау\r\n* Артериалдық қысымды бақылау.\r\n*  Қандағы қант деңгейін бақылау\r\n*  Емдәм\r\n* Ацетилсалицил қышқылы бар препараттарды қабылдау.','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүректің созылмалы жеткіліксіздігі','','','kz','s','',0,'',13501,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533640320,1565176320,1533640960,'Жүректің созылмалы жеткіліксіздігі (ЖСЖ) – жүректің бұлшық етінің жиырылу қабілеті төмендейтін жағдай, организмнің ағзаларына және тіндеріне оттегі мен қоректік заттектерді жүрек жеткілікті мөлшерде жеткізе алмайды.\r\nЖүрек – конус тәрізді қуыс бұлшық етті ағза, қайталанатын ырғақты жиырылу арқылы қантамырларының бойымен қан ағынын қамтамасыз етеді.\r\n\r\nЖүректің қан айдайтын қызметі әлсірегенде өкпеде қанның жиналуы, аяқ ұшында, тобық маңайында ісіну аталатын сұйықтықтың жиналуы орын алады. Жүректің камералары жүрек бұлшық етінің әлсіздігінің салдарынан жүректің ішінде қанды көп жинақтайды, бұл оның қабырғасының тығыздалуына апарады.\r\n\r\nБүйректе қан ағыны әлсіреуінің нәтижесінде организмде сұйықтықтың (судың) және тұздың жинақталуы басталады. Егер сұйықтық қолда, аяқта немесе басқа ағзаларда жиналатын болса, организм қанға толады. Мұндай жағдай жүректің созылмалы іркілісті жеткіліксіздігі талады.\r\n\r\nЖүректің әр түрлі камераларының арасында немесе жүректен аортаға ағатын қан жүректің қақпақшалары арқылы өтуі тиіс. Бұл қақпақшалар олар арқылы қан өтетіндей ашылады. Одан кейін қанның кері ағынына кедергі келтіру үшін олар жабылады. Бұл қақпақшалар дұрыс жұмыс істемесе, жүрек арқылы бүкіл организмге қан ағыны бұзылады. Бұл жүректің жеткіліксіздігіне апаруы немесе оның барысын нашарлатуы мүмкін. ЖСЖ болуы науқастың жүрегі қызмет ете алмайды дегенді білдірмейді. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Аурудың болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігі (ЖСЖ) – жүректің бұлшық етінің жиырылу қабілеті төмендейтін жағдай, организмнің ағзаларына және тіндеріне оттегі мен қоректік заттектерді жүрек жеткілікті мөлшерде жеткізе алмайды.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"312\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Жүрек – конус тәрізді қуыс бұлшық етті ағза, қайталанатын ырғақты жиырылу арқылы қантамырларының бойымен қан ағынын қамтамасыз етеді.\'\'\r\n\r\nЖүректің қан айдайтын қызметі әлсірегенде өкпеде қанның жиналуы, аяқ ұшында, тобық маңайында ісіну аталатын сұйықтықтың жиналуы орын алады. Жүректің камералары жүрек бұлшық етінің әлсіздігінің салдарынан жүректің ішінде қанды көп жинақтайды, бұл оның қабырғасының тығыздалуына апарады.\r\n\r\nБүйректе қан ағыны әлсіреуінің нәтижесінде организмде сұйықтықтың (судың) және тұздың жинақталуы басталады. Егер сұйықтық қолда, аяқта немесе басқа ағзаларда жиналатын болса, организм қанға толады. Мұндай жағдай жүректің созылмалы іркілісті жеткіліксіздігі талады.\r\n\r\nЖүректің әр түрлі камераларының арасында немесе жүректен аортаға ағатын қан жүректің қақпақшалары арқылы өтуі тиіс. Бұл қақпақшалар олар арқылы қан өтетіндей ашылады. Одан кейін қанның кері ағынына кедергі келтіру үшін олар жабылады. Бұл қақпақшалар дұрыс жұмыс істемесе, жүрек арқылы бүкіл организмге қан ағыны бұзылады. Бұл жүректің жеткіліксіздігіне апаруы немесе оның барысын нашарлатуы мүмкін. ЖСЖ болуы науқастың жүрегі қызмет ете алмайды дегенді білдірмейді. \r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖүректің  жеткіліксіздігі көптеген себептерге байланысты, мысалы:\r\n\r\n* жүректің ишемиялық ауруы – жүректің ауруы, жүрекке қан мен оттегіні жеткізетін жүрек артерияларының (коронарлық) тарылуынан жүректің бұлшық етіне қан ағыны келуінің төмендеуі нәтижесінде пайда болады.\r\nОның жиі себебі – коронарлық артериялардың атеросклерозы, бұл кезде олардың ішкі қабырғасында холестерин және басқа да майлар өңез және түйіндақ түрінде жинақталады, ал қабырғаның өзі тығыздалып, созылымдылығын жоғалтады. Бұл артериялардың саңылауының тарылуына және қан ағынының қиындауына апарады.\r\n\r\n* жүрек талмасы (миокард инфарктісі) – жүрек артериясының бітелуінен және жүрек бұлшық етінің қанмен қамтамасыз етілуінің жіті бұзылуынан жүрек бұлшық етінің бөлігінің тіршілігін жоюы. Осының нәтижесінде жүректің бұлшық етінде тыртықтар пайда болады, олар жүректің жұмысының бұзылуына апарады.\r\n* Кардиомиопатия – инфекцияның, алкогольді немесе есірткіні тұтынудың шамадан артық салдарынан жүрек бұлшық етінің зақымдануы.\r\n* Жоғары артериалдық қысым, жүрек қақапақшасының зақымдануы, жүректің кемістігі, қалқанша бездің аурулары, бүйрек аурулары, қант диабеті секілді жүректің тозуына апаратын себептер.\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігінің симптомдары ұдайы, өтпелі, ауыр немесе жеңіл болуы мүмкін.\r\n\r\nАурудың негізгі симптомдары:\r\n\r\n* Тыныс алудың қиындауы, өкпеде сұйықтық жиналуының және іркілуінің нәтижесінде дене жаттығуларын орындағанда және тыныш күйде де болатын құрғақ, үзілісті жөтелі.\r\n* Жүректің созылмалы іркілісті жеткіліксіздігінің симптомдары – тобықтың ісінуі, одан кейін аяқтың, іштің ісінуі, салмақтың ұлғаюы; түнде несептің жиі жүруі; іштің кебуі, тәбетті жоғалтуға немесе жүрек айнуына апаратын.\r\n* бас айналуы, шаршау, әлсіздік. Ағзаларға және бұлшық еттерге қан ағынының төмен болуынан науқас өзін шаршаулы, әлсіз сезінеді. Мидың қан айналымының төмен болуы бас айналуын немесе естің қалыпты болмауын туындатуы мүмкін.\r\n* жүректің тез немесе ұдайы емес соғуы, себебі, қанның жеткілікті мөлшерін айдауы үшін жүрек тезірек соға бастайды.\r\n \r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігі кезінде жоғарыда келтірілген симптомдардың бірі ғана байқалуы мүмкін, ауру симптомсыз өтуі мүмкін, бірақ, бұл симптомдардың бірінің болуында жүректің әлсіздігі болуы міндетті емес.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nӘдетте, қабылдау кезінде дәрігер науқасқа аурудың белгілердің болуы туралы сұрақтарды қояды. Дәрігер науқаста жүректің ишемиялық ауруы, стенокардия, диабет, жүректің қақпақшаларының ауруы, жоғары артериалдық қысым секілді аурулардың болуы туралы, сондай-ақ, зиянды әдеттері туралы сұрайды.\r\n\r\nОсыдан кейін науқасты толығымен қарайды. Дәрігер фонендоскоппен жүректі тыңдап, жүректің  жеткіліксіздігінің және жүрек бұлшық етінің әлсіреуіне апаратын басқа да аурулардың белгілерін іздейді.\r\n\r\nДәрігер науқасты аурудың ауырлық дәрежесін анықтау үшін бірқатар зерттеулерді өткізуге бағыттайды. Бұл келесідей зерттеулер:\r\n\r\n• қан талдаулары, олар бүйректің, қалқанша бездің жағдайын бағалау, холестерин деңгейін және анемия болуын анықтау үшін қолданылады.\r\n\r\n· Электрокардиограмма (ЭКГ) – жүрек жұмысында пайда болатын электр өрісін зерттеу және тіркеу әдісі. ЭКГ-пленка жүрек арқыл өтетін электр импульстерін бейнелейді. ЭКГ тыныштық күйде жүрек бұлшық етінің ырғағын, өткізгіштігін қанмен қамтамасыз етілуін бағалайды, сондай-ақ, жүрек камераларының ұлғаюын анықтайды.\r\n\r\n• Кеуде қуысының рентгенографиясы – кеуде қуысы ағзаларының өзгерістерін анықтау үшін қолданылатын зерттеу, жүректің өлшемін және жүректің, өкпенің маңайында сұйықтықтың болуын көрстеді.\r\n\r\n• Эхокардиография - ультрадыбыстық тест, ол жүректің құрылымын, қызметін және жиырылу белсенділігін көрсетеді.\r\n\r\n• Шығарым фракциясыа (ШФ) – бұл жүректің бір жиырылуында тамырларға шығарылатын қанның үлесі. Тест әр жиырылғанда жүректің қанды қаншалықты жақсы айдайтындығын өлшеу үшін қолданылады.\r\n\r\n• Күйзеліс-тест –коронарлық арериялар ауруларының ықтималдығын анықтау үшін мөлшерленген дене жүктемесімен сынама.\r\n\r\n• Жүректің катетеризациясы – емдік-профилактикалық мақсатта жүрек қуысына және маңайындағы тамырларға қуыс икемді түтікті енгізу. Бұл коронарлық арериялар ауруының жүректің іркілісті жеткіліксіздігінің себебі болуын анықтауға көмектеседі.\r\n\r\nДәрігер науқастың жағдайына байланысты, сондай-ақ, диагностикалық зерттеулердің басқа түрлерін де орындайды.\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігін емдеудің мақсаты – аурудың әрі қарай даму ықтималдығын төмендету, симптомдарын азайту, науқастардың өмір сапасын жақсарту. Емдеу науқастың жағдайын ұдайы бақылау арқылы өткізіледі.\r\n\r\nЕмдеу нәтижелері көбінесе, науқастың өзіне және төменде көрсетілген аурудың алдын алу шараларын қадағалауға байланысты.\r\n\r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігінің дәрі-дәрмекпен емдеуіне келесі препараттар кіреді:\r\n\r\n* Ангиотензин-айналдырушы ферменттің (ААФ) тежеушілері бүйректе өндірілетін гормонның әсерін тежейді, осылайша, тамырларды кеңейтіп, артериалдық қысымды азайтады. Бұл топтың препараттары барлық науқастарға ұзақ уақыт бойы қолдануға көрсетілген;\r\n* Ангиотензин II рецепторының тежеушілері ААФ тежеушілерін көтере алмауда тағайындалады;\r\n* Салуретиктер – несеп айдайтын препараттар, олар организмде сұйықтық іркілу белгілері болуында қолданылады;\r\n* Альдостеронның антагонистері – организмнен натрийдің, хлордың және судың шығарылуының артуына, бүйректе несепнәрдің және калийдің шығарылуының тежелуіне апаратын препараттар;\r\n* Нитраттар – жүректің бұлшық етінің оттегіге қажеттілігін азайтатын, оның жүрекке жеткізілуін арттыратын препараттар; Ұзақ уақыт бойы қолдану стенокардияның қосарлануында ғана орынды.\r\n\r\nЖүректің созылмалы жеткіліксіздігінің ауыр дәрежесінде дәрігерлер хирургиялық араласуды ұсынуы мүмкін. Үш негізгі хирургиялық емдеу тәсілдері:\r\n\r\n* Дәстүрлік кардиохирургия (қақпақшалар жеткіліксіздігін түзету, жүрек қарыншасын хирургиялық түзету, кардиоынталандырғыштар қою);\r\n* Кардиоимпланттарды орнату – адамның денесіне қосымша қан айналым аппараттарын (жүрек қарыншалары) енгізу операциясы, олар жүректің қызметін ішінара қалпына келтіруге көмектеседі.\r\n*  Жүректің трансплантациясы (алмастыру).\r\nЖүректің жеткіліксіздігінде кардиостимуляторлар және дефибрилляторлар қолданылуы мүмкін.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"313\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Кардиоынталандырғыш – шағын электрондық құрал, батареямен жұмыс істейді, ол тері астына енгізіледі, жүрек ырғағының жиілігін және дұрыстығын реттеуге көмектеседі. Кардиоынталандырғыштың электродтары бар, олар ірі көктамыр арқылы жүрекке келіп, бекітіледі. Электродтар жүрекке электр импульстерін жіберіп, оның соғуына ықпал етеді.\'\'\r\n\r\nКардиоынталандырғыш қоланылады:\r\n\r\n* жүрегі тым баяу, тым жылдам, немесе қалыпсыз түрде соғатын адамдарда;\r\n*  Жүректің екі жағын зақымдаған жүрек жеткіліксіздігі бар адамдарда. Олар бивентрикулярлық кардиоынталандырғыш аталады.\r\n \r\nЖүректің соғуы әлсірегенде тым ұлғайып, қанды нашар айдайды, жүрек ырғағының өмірге қауіп төндіретін бұзылысының даму қаупі пайда болады. Мұндай жағдайда орнатылатын кардиовертер – дефибриллятор қолданылады, ол ырғақтың өмірге қауіп төндіретін бұзылысын анықтайды және ырғақты қалыпқа келтіру үшін жүрекке электр разрядын тез жібереді. Заманауи бивентрикулярлық кардиоынталандырғыштардың көпшілігі осы құралдар ретінде жұмыс істей алады.\r\n\r\nЖүректің қанмен қамтамасыз етілуін жақсартуға бағытталған хирургиялық емдеуге жататындар:\r\n\r\n* Ангиопластика және стент орнату\r\n* Жүректің тамырларын шунтирлеу.\r\n \r\nДәрілік препараттармен немесе арнайы кардиоынталандырғышпен емдеуге келмейтін жүректің ауыр жеткіліксіздігінде жасанды сол қарыншаны орнату қажет болуы мүмкін. Жасанды қарынша жүрекке қанды жүректен барлық организмге айдауға көмектеседі.\r\n\r\nАорта ішілік баллонды сорғыш (насос) алмастыруды күтетін науқастарда жүрек қызметін қолдауға көмектеседі. Сондай-ақ, ол жүрек қызметінің кенеттен және ауыр төмендеуі дамыған адамдарға көмектеседі. Бұл сорғыш (насос) жіңішке баллон түрінде, аяқтағы артерия арқылы орнатылады және жоғары қарай жүректен шығатын аортаға дейін жылжиды.\r\n\r\nЖүрек жеткіліксіздігін емдеу, негізінен, өмір салтын өзгерту мен дәрілерді дұрыс қабылдауға негізделгенімен, хирургиялық шаралар мен операциялардың маңызы да зор.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Аурудың болжамы__\r\n\r\nЖалпы, ЖСЖ бар науқастарда аурудың болжамы теріс, бірақ, науқастар көп жыл бойы өмір сүре алады. ЖСЖ бар науқастарда кенеттен болатын өлім-жітімнің қаупі басқаларға қарағанда 3 есе жоғары. Сондықтан, ауруды уақытылы анықтап, сәйкес емдеуді бастау аса маңызды.\r\n\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\n* Жүректің камераларының кеңеюі (кардиомиопатия);\r\n* Жүрек ырғағының бұзылысы;\r\n* инсульт;\r\n* тромбоэмболия (қантамырының қан ұйындысымен (тромбымен) жіті бітелуі);\r\n* кенеттен болатын өлім-жітім.\r\n \r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nЖСЖ баяу дамиды, көптеген адамдар оны организмнің қартаюы ретінде санайды. Мұндай жағдайда көпшілік науқастар соңғы сәтке дейін дәрігерге баруды созады. Өзіңізде ЖСЖ симптомдары болса, және бір күнде 1,5 кг салмақ қоссаңыз, немесе аптасына 2,5 кг қоссаңыз, шұғыл дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nАсқынудың алдын алу үшін науқас келесі ұсыныстарды қадағалауы тиіс:\r\n\r\n* аурудың белгілерін бақылауды жүргізіңіз.\r\n* Артериалдық қысымның деңгейінің қалыпты болуын қадағалаңыз.\r\n* Организмде сұйықтық жиналуын бақылау үшін өзіңіздің салмағыңызды ұдайы тексеріңіз, денеңізде ісіну аумақтары болуын тексеріңіз. Қажет болса, салмақ тастаңыз. Күнделікті өлшену ұсынылады, күнделікті таңертең бірдей киіммен, сондай-ақ, несеп шығарудан кейін, бірақ, тамақ ішердің алдында емес.\r\n* Су үйлесімін бақылаңыз. Дәрігер күнделікті тұтынатын судың мөлшерін, әжетханаға бару жиілігін қадағалауды ұсынады. Қантамырларында сұйықтық көп болған сайын организмді қанмен қамтамасыз ету үшін жүректің соғуы қиындайды. Сұйықтық ішуді күніне екі литрге дейін азайту жүректің жұмысын жеңілдетуге және жүрек жеткіліксіздігінің кейбір белгілерінің алдын алуға көмектеседі.\r\n* Тұзды тұтынуды шектеңіз. Тұз біз тұтынатын көптеген өнімдерде болады. Егер тұзды тұтынуды шектесеңіз, организмде сұйықтық азырақ жиналады, ісіну азаяды, тыныс алу жеңілдейді.\r\n* Дәрігердің нұсқауы бойынша дәрілерді қабылдаңыз. Дәрілер жүрек жұмысында, артериалдық қысымды төмендетуде, организмде сұйықтық жиналуы үрдісінің және аурудың нашарлауының алдын алу үшін қажет. Жүрек жеткіліксіздігіне қарсы көптеген препараттар зиянды гормондардың шығарымын азайту үшін қолданылады.\r\n* Дәрігерге жиі тексеріліңіз. Дәрігерге бару кезінде ол салауатты өмір салтын жалғастыруыңызды және жағдайыңыздың нашарлмауын қадағалайды. Көбінесе, дәрігер күнделікті өлшену туралы ақпаратты сұрайды, дәрілерді тағайындайды. Маманға барар алдында сұрақтарыңызды жазып алыңыз. Сұрақ қойып, жауап алудан қорықпаңыз. Дәрігерге ұстамалар, дәрі қабылдау туралы хабарлаңыз, мүмкін шектеулер туралы сұраңыз. Басқа саланың дәрігері тағайындаған дәрілерді қабылдауға болатындығы туралы дәрігеріңізден сұраңыз.\r\n \r\nЖүректі зақымдаудан қорғау үшін келесілер қажет:\r\n\r\n* Темек шегуді қою\r\n* Салауатты салмақты қолдау\r\n* Артериалдық қысымды, қандағы холестерин деңгейін бақылау\r\n* Ұдайы спортпен шұғылдану\r\n* алкоголь тұтынбау.\r\n \r\nКелесі медициналық препараттарды қабылдаудан алшақ болыңыз:\r\n\r\n* Нестероидтық қабынуға қарсы препараттар\r\n* аритмияға қарсы кейбір препараттар\r\n* кальцийлік каналдарды тежейтін препараттардың көпшілігі\r\n* тұздың алмастырғыштары секілді тағамдық қоспалар\r\n* құрамында натрий (тұз) бар антацидтік құралдар\r\n* ісінуді азайтатын құралдар. ','student_k',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүйелі қызыл жегі','','','kz','s','',0,'',7678,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533640920,1565176920,1533641618,'Жүйелі қызыл жегі  (ЖҚЖ) аутоиммунды ауру болып табылады (төл иммундық жүйе қателесіп сау тіндерге шабуылдайды). Соның салдарынан тері, буын, бүйрек, ми сондай-ақ басқа да ағзалар зақымданады.\r\nБұл аутоиммунды аурудың негізі әлі толық игеріліп  болмады.\r\nЖҚЖ ерлерден қарағанда, әйелдерде  жиі кездеседі. Ол кез-келген жаста пайда болуы мүмкін, деседе, 10 жас пен 50 жастағылар арасында көптеп ұшырасып жатады. Басқа нәсілдерден қарағанда, азиялықтар бұл аурудан көп зардап шегіп жатады.\r\nЖҚЖ кейбір дәрілік препараттарды қолданғаннан да туындайтын көррінеді.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Көмекші топтар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖүйелі қызыл жегі (ЖҚЖ ) - қабынған созылмалы ауру.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\nЖүйелі қызыл жегі  (ЖҚЖ) аутоиммунды ауру болып табылады (төл иммундық жүйе қателесіп сау тіндерге шабуылдайды). Соның салдарынан тері, буын, бүйрек, ми сондай-ақ басқа да ағзалар зақымданады.\r\nБұл аутоиммунды аурудың негізі әлі толық игеріліп  болмады.\r\nЖҚЖ ерлерден қарағанда, әйелдерде  жиі кездеседі. Ол кез-келген жаста пайда болуы мүмкін, деседе, 10 жас пен 50 жастағылар арасында көптеп ұшырасып жатады. Басқа нәсілдерден қарағанда, азиялықтар бұл аурудан көп зардап шегіп жатады.\r\nЖҚЖ кейбір дәрілік препараттарды қолданғаннан да туындайтын көррінеді.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nБұл аурудың симптомдары әр адамда әр түрлі болады.  Кейбіреулердікі жойылып кетеді, кейбіреулердікі қайта пайда болып жатады. ЖҚЖ-мен ауыратын науқастардың барлығында дерлік буындары ауырып, ісіктер пайда болады. Кейбіреулерде артрит дамиды.  Буын, қол саусақтары, білек, тізе жиі зақымданады.\r\nБасқа таралған симптомдарға мыналар жатады:\r\n•	Кеуде терең деп  шығарғанда ауырады;\r\n•	Шаршау;\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Кірпияздану, жалпы ыңғайсыздық;\r\n•	Шаш түсу;\r\n•	Ауыз қуысындағы ойық жара;\r\n•	Күн сәулесіне шыдамау;\r\n•	ЖҚЖ-мен ауыратын науқастардың шамамен жартысынан көбінде «көбелек» типтес бөртпе пайда болады;\r\n•	Бөртпелер көбінесе бетке, кеңсіріктің сыртқы теріссіне  шығады, содан барлық денеге  таралады. Мұндай бөртпелер әдетте күннің астында ұзақ жүргеннен кейін пайда болады;\r\n•	Лимфа түйіндері үлкейіп кетеді\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"392\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Жүйелі қызыл жегі созылмалы, қабынбалы аутоиммунды бұзылыс, бұған шалдыққан  адамдардың көптеген  ағзалар жүйесі, терісі, буындары, ішкі ағзалары зақымданады.\'\'\r\n\'\'Ауру өтімі жеңіл, ауыр, және өмірге қауіп төндіретін жағдайлармен сипатталады. \'\'\r\nБасқа симптомдары ағзаның қай бөлігі зақымданғанына байланысты болады:\r\n•	Ми және жүйке жүйесі: бас аурады, ұйыма пайда болады, тершеңдік пайда болады, қалтыраулар туындап, көздің көруі нашарлап, жалпы өзгерістер пайда болады.\r\n•	Асқазан-ішек жолдары: асқазан ауырады, жүрек айну мен құсу пайда болады.\r\n•	Жүрек: жүректің соғу ритмі бұзылады.\r\n•	Өкпе: қанды қақырық шығып, дем алу қиындайды.\r\n•	Тері: тері сары түстенеді, саусақтардың түсі өзгереді (Рейно феномені)\r\nКей адамдарды тек терілік симптомдар мазалайды. Бұл дискоидті қызыл жегі деп аталады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"393\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Дискоидті қызыл жегі кеудеге домалақ дақ пайда болумен сипатталады. Мына суретте дискоидті қызыл жегінің теріні типті зақымдаған көрінісі үлкейтіліп берілген. Дақ ақшыл, көлемді болып келеді екен. Екі қоңырқай дақ  - бұл биопсиядан қалған белгі, ол ауру белгісі болып табылмайды.\'\'\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nЖүйелік қызыл жегі ауруын анықтау үшін кем дегенде аурудың  11 белгісінің 4-і бар болуы керек.\r\nДәрігер сізді тексеруден өткізіп, стетоскоп арқылы кеудеңізді тыңдайды. Тыңдау барысында басқаша дыбыстардың шығуын анықтауы мүмкін, бұл шу перикардтың қырылуы (жүректің сыртқы қабығы) немесе плевердің қырылуын (өкпенің сыртқы қабығы) білдіруі мүмкін. Сонымен қатар, дәрігер жүйке жүйенің де қызметтерін тексереді.\r\nЖКЖ-ны анықтауға арналған тексерулер: \r\n•	Антиденені анықтауға арналған, оның ішінде антинуклеарлы талдау \r\n•	Жалпы қан талдамасы \r\n•	Өкпе мүшелерін рентгенге түсіру\r\n•	Бүйрек биопсиясы\r\n•	Несепті талдау\r\nӨз денсаулығыңыздың жағдайын жақсырақ білуіңіз үшін, қосымша мынадай тексерулерден өтсеңіз болады:\r\n•	Тиреоглобулин антиденесін анықтау\r\n•	Антитиреоидті микросомал антиденесі\r\n•	Комплемент компоненттері (С3 және С4)\r\n•	Тікелеу Кумбс сынамасы\r\n•	Криоглобулиндер\r\n•	Эритроциттердің шөгу жылдамдығы\r\n•	Бүйректің функционалды қызметін анықтау\r\n•	Бауыр функциясын анықтайтын қан талдамаларын жасау\r\n•	Ревматоид белгілерін анықтау\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__ \r\nЖКЖ емделмейтін аурулар қатарына жатады. Терапияның мақсаты белгілерді қадағалап болып табылады. Өкпеге, бүйрекке және басқа ағзаларға әсер еткен ауыр белгілер болған жағдайда, мамандандырылған дәрігерлерде ем алу қажет.\r\nАурудың жеңіл түрін емдеуге болады:\r\n•	Стеройдті емес қабынуға қарсы препараттармен, мысалы, ибупрофенмен (буын синдромы және плеврит болғанда)\r\n•	Кортикостероидті  кремдер пайдалану (тері бөртпелері болған жағдайда)\r\n•	Маляриге қарсы дәрі –дәрмектермен (гидроксихлорохин) және кортикостероидтердің аз мөлшерімен (тері синдромы кезінде және артритте)\r\n\r\nАуыр жағдайдағы ЖКЖ белгілеріндегі ем қабылдау түрлері:\r\n•	Иммун жауптарын басатын препараттар немесе  кортикостероидтедің жоғары дозасын қабылдау\r\n•	Цитотокситті препараттар (жасушалардың өсуін тежейтін дәрі- дәрмектер). Бұл препараттарды кортикостероидттердің әсері болмаған жағдайда немесе оларды қабылдауды доғарғанда аурудың асқынатын болса, тағайындайды. препараттардың жанама әсерлері мықты болады, сондықтан бұл препараттарды қабылдау барысында өз жағдайыңызды мұқият қадағалауыңыз қажет.\r\nЕгер сізде ЖКЖ болса, сізге қажет:\r\n•	Күнге шыққанда, күннен қорғайтын киім, көзілдірік және күннен қорғайтын  крем пайдалануыңыз қажет.\r\n•	Кордиологқа қаралып, алдын алатын емдік курстарынан өту\r\n•	Иммунизацияға мұқият болыңыз, қаншалықты қажет екенін біліп тұрыңыз.\r\n•	Остеопорозға (сүйектердің жіңішкеруі) тест сынақтарынан өту\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Қолдау топтары__\r\nБұл аурумен байланысты эмоционалды мәселелер кезінде консультация мен қолдау топтары  көмектесуі мүмкін.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nСоңғы жылдары ЖКЖ ауруына шалдыққан адамдардың жағдайы жақсарған. Көптеген науқастарда ЖКЖ жеңіл түрде әсер етуде. Науқастардың жағдайлары аурудың қаншалықты деңгейде екеніне байланысты өзгереді.\r\nӘдетінше, ауру алғашқы жылдары өрши түседі:\r\n•	Диагноз қойылған бірінші жылдар\r\n•	40 жасқа дейінгі адамдарда\r\nЖКЖ ға шалдыққан көптеген әйелдер бала көтеріп, сау баланы дүниеге әкеледі. Қажетті ем қабылдап, жүрегімен бүйрегінде еш мәселе туындамаған әйелдердің  жағдайын жақсы деп болжауға мүмкіндік бар. Дегенмен, ЖКЖ антиденесі бар болса, түсік тастаудың қаупін арттырады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nЖКЖ бар кейбір адамдардың бүйрек жасушаларында аномальді заттар жиналуы мүмкін. Бұдан қызыл жегі нефриті туындайды. Мұндай науқас жандарда бүйрек жеткіліксіздігі орын алады және диализ немесе бүйрек ауыстыру операциясын жасау керек болады.\r\nЖКЖ ағзалардың бұзылуларына әкеп соқтырады, олардың қатарына:\r\n•	Өкпеде немесе аяқ тамырларындағы тромболардың пайда болуы \r\n•	Эритроциттердің бұзылуы (гемолитикалы анемия) немесе созылмалы ауру анемиясы\r\n•	Жүрек айналасында сұйықтықтың жиналуы (перикардит) немесе жүрек бұлшықеттерінің қабынуы (миокардит)\r\n•	Өкпе айналасына сұйықтықтың жиналуы және өкпе жасушаларының зақымдалуы\r\n•	Жүктілік кезіндегі асқынулар, сондай -ақ түсік тасстау қаупі\r\n•	Инсульт\r\n•	Қан құрамындағы тромбоциттер санының  азаюы\r\n•	Қан тамырларының қабынуы\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЖКЖ белгілері байқалған жағдайда.  Сондай-ақ аурудың жаңа белгілері пайда болған жағдайда\r\n\r\n__Синонимдері:__ \r\n\r\nТаралған қызыл жегі; ЖКЖ; Қызыл жегі; Дискоидті қызыл жегі\r\n\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000435.htm\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nжүйелік қызыл жегі\r\nаутоиммунді аурулар\r\nбуындар\r\nбүйрек\r\nми\r\n\r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жыныстық герпес','','','kz','s','',0,'',8066,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533641580,1565177580,1533641970,'Герпес – ауырсынатын көпіршіктер мен ойық жараларды туындататын вирустар тобының атауы. Герпестің түрлерінің бірі (қарапайым герпес вирусы немесе ҚГВ) ауыз маңайындағы герпесті (ұшық) және жыныстық герпесті (жыныстық мүшелердің аумағындағы) туындатуға қабілетті. Құрсау герпесі – желшешекті және құрсау теміреткіні туындататын герпестің бір түрі.\r\n\r\nГерпес вирусы әлемдегі миллиондаған адамда бар. Аурудың ушығуынан кейін басылатын кезеңі болады. Аурудың ушығуы кезінде жыныстық қатынаста презерватив қолдану немесе жыныстық қатынасқа түспеу арқылы науқас серіктесін жұқпаланудан сақтайды. Бұл жөнінде дәрігермен кеңесу шарт.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Герпес дегеніміз не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері және қауіп факторлары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Герпес дегеніміз не?__\r\n\r\nГерпес – ауырсынатын көпіршіктер мен ойық жараларды туындататын вирустар тобының атауы. Герпестің түрлерінің бірі (қарапайым герпес вирусы немесе ҚГВ) ауыз маңайындағы герпесті (ұшық) және жыныстық герпесті (жыныстық мүшелердің аумағындағы) туындатуға қабілетті. Құрсау герпесі – желшешекті және құрсау теміреткіні туындататын герпестің бір түрі.\r\n\r\nГерпес вирусы әлемдегі миллиондаған адамда бар. Аурудың ушығуынан кейін басылатын кезеңі болады. Аурудың ушығуы кезінде жыныстық қатынаста презерватив қолдану немесе жыныстық қатынасқа түспеу арқылы науқас серіктесін жұқпаланудан сақтайды. Бұл жөнінде дәрігермен кеңесу шарт.\r\n\r\nӨмір салтына қатысты кеңестер:\r\n\r\n* Дәрігермен кеңесіңіз, егер герпеске күмәніңіз болса.\r\n* Жалғыз сізде ғана емес, әлемде миллиондаған адамда герпес барын біліңіз\r\n* Салауатты өмір салтын ұстанып, күйзелісті шектеңіз\r\n* Ойық жараларды ұстамаңыз\r\n* Жыныстық қатынастағы серіктесіңізге герпес бар екендігін айтыңыз, презерватив қолданыңыз.\r\n \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n__Жыныстық герпестің симптомдары қандай?__\r\n\r\nСимптомдарына кіретіндер: жыныстық мүшелердің аумағындағы ауырсынатын ойық жаралардың, қышудың, ауырсынатын несеп жүруінің, қынаптан бөлінділердің және шаптың аумағындағы ауырсынатын түйіндердің пайда болуы.  Алғашқы ушығуы кезінде (алғашқы герпес) кейбір науқастарда тұмау тәрізді симптомдар: денедегі ауырсыну, қызба және бастың ауырсынуы болады. Герпеске шалдыққан адамдардың көпшілігінде өзіне тән симптомдарымен аурудың асқынуы болып тұрады. Кейбір әйелдерде герпестік бөріткендер жатырдың мойнында ғана болады. Бұл жағдайда симптомдары аз немесе болмауы мүмкін.\r\n\r\n__Жұққаннан кейін не болады? __\r\n\r\nГерпес вирусын жұқтырудан кейін ауру бірнеше кезеңде өтеді. Олардың сипаттамалары төменде келтірілген.\r\n\r\n__Алғашқы кезеңі__ \r\n\r\nБұл кезең жұқтырғаннан кейін 2 - 8 күннен кейін басталады, бірақ, кейде бұл көбірек уақытты алуы мүмкін. Әдетте, инфекцияның өршуінде аздаған ауырсынатын көпіршіктер тобы пайда болады. Көпіршіктердегі сұйықтық мөлдір немесе бұлыңғыр болады. Көпіршіктердің астындағы аумақ әдетте, қызыл болады. Көпіршіктер оңай жарылады, сондықтан, ашық ойық жараларға тез айналады. Науқас көпіршік кезеңін байқамауы мүмкін.\r\n\r\nЖыныстық мүшелердің аумағында ауырсынатын көпіршіктер мен ойық жаралар пайда болуында несеп жүруі кезінде ауырсыну болады. Бұл жоғары температурамен, жалпы өзін нашар сезінумен, немесе басқа тұмау секілді симптомдармен қосарланады.\r\n\r\nКейде ауру симптомсыз өтеді, кейбір науқастар өздерінің жұқпаланғандығын білмейді.\r\n\r\n__Жасырын кезеңі__ \r\n\r\nБұл кезеңде көпіршіктер, ойық жаралар немесе басқа симпомдар болмайды. Бұл кезде вирус теріден омыртқаны қоршайтын нервтерге өтеді.\r\n\r\n__Өршу кезеңі__\r\n\r\nБұл кезеңде вирус нерв жалғамдарында көбейе бастайды. Егер зақымданған нерв жалғамдары организмнің сұйықтықпен (сілемей, шәует, қынап бөліндісі) жанасатын аумағында болса, вирус оларға түседі. Бұл кезең симптомсыз өтеді, бірақ, бұл кезде вирустың таралуы жүреді.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері және қауіп факторлары__\r\n\r\n__Жыныстық герпес қалай таралады?__\r\n\r\nЖыныстық герпес әдетте, жыныстық қатынас кезінде, оның ішінде, жұқпалы адаммен ауыз арқылы қатынасты қоса, адамнан адамға беріледі. Вирус организмге зақымданған тері немесе ауыздың сілемей қабаты, несеп шығару жоларының саңылауы, жатырдың мойны немесе айналшық саңылауы арқылы өтуі мүмкін. Герпес инфекцияның өршуінде көпіршіктер немесе ойық жаралар болғанда жеңіл тарайды. Бірақ, кейде инфекция көрінетін симптомдарсыз да таралады. Герпес вирусы организмде ауысып тұрады, мысалы, жыныстық мүшеден саусаққа, көзге немесе дененің басқа бөлігіне.\r\n\r\n__Жүкті әйел герпес вирусын өзінің құрсағындағы нәрестеге береді ме?__\r\n\r\nИә. Жүкті әйел дәрігерге өзінде жыныстық герпес бар екендігін немесе герпес бар адаммен жыныстық қатынаста болғандығын айтуы қажет. Герпес бар аналардан туған сәбилер босану кезінде инфекцияны жұқтырады. Жаңа туған сәбилерде герпес мидың зақымдануына, соқырлыққа, өлім-жітімге дейін ұшыратуы мүмкін. \r\n\r\nСәби жатырдың ішінде қорғаныста. Бірақ, босану жолдары арқылы өткенде жұқпалануы мүмкін. Егер сізде герпес болса, немесе осы вирус бар адаммен жыныстық қатынаста болсаңыз, сондай-ақ, босану кезінде аурудың симптомдары болса, дәрігер кесарь тілігін жасауға шешім қабылдауы мүмкін, себебі, сәби герпеспен жұқпаланған әйелдің босану жолдары арқылы өтпеуі қажет.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME} \r\n__Емдеу__\r\n\r\n__Өзімде герпес бар екендігін болжасам, не істеуім қажет?__ \r\n\r\nТезірек дәрігерге барыңыз. Герпесті ойық жараларға қарап анықтау оңай. Емдеуді бастап, ауырсынуды азайта аласыз.\r\n\r\n__Герпестен айығуға болады ма?__\r\n\r\nЖоқ, бірақ дәрілер жағдайды жақсартады. Ацикловир секілді дәрілік препараттар герпес кезінде жаралардың жазылуына, ауырсынудың азаюына ықпал етеді. Ацикловирдің таблеткадағы түрі алғашқы немесе қайталанған герпесті емдеуге арналған. Сондай-ақ, препарат аурудың қайталану санын азайтуға қабілетті. Ацикловир, сондай-ақ, жақпа май түрінде шығарылады, оны  аурудың бастапқы кезеңінде немесе қайталануы кезінде ойық жараларға жағуға болады.\r\n\r\nФамцикловир және валацикловир қайталанатын жыныстық герпесті емдеу және қайталанудың алдын алу үшін қолданылады.\r\n\r\n__Ауырсынуды басу үшін кеңестер__\r\n\r\n* Аспирин, ацетаминофен немесе ибупрофен қабылдаңыз.\r\n* Ауырсынатын жерге сәл жылы немесе салқын салфетка басыңыз. Жылы (ыстық емес) ванна қабылдаңыз (несеп жүруінде әйел ваннада несеп шығаруына болады, бұл несепті езіп, ойық жараны күйдірмейді).\r\n* Зақымданған жерді құрғақ және таза ұстау қажет.\r\n* Мақта матадан іш киім киіңіз.\r\n* Бос, қыспайтын киім киіңіз.\r\n\r\n__Менде герпес болса, және жүкті болуды жоспарласам, не істеуім қажет?__\r\n\r\nЕгер сізде жыныстық герпес болса, және жүктілікті жоспарласаңыз, немесе жүкті болсаңыз, бұл туралы дәрігерге хабарлау қажет. Ол жүктілік кезінде және босану алдында аурудың өршуі болмас үшін вирусқа қарсы препараттарды тағайындайды. Жыныстық герпес инфекциясы босану кезінде өршісе, дәрігер кесарь тілігін жасайды, бұл кезде герпес вирусының сәбиге берілу қаупі азғантай.\r\n\r\n__Жүктілік кезінде герпесті жұқтырсам, не істеуім қажет?__\r\n\r\nЕгер жыныстық герпестің алғашқы өршуі жүктілік кезінде болса, дәрігерге айтуыңыз қажет. Дәрігер вирусқа қарсы дәрілерді ұсынады. Сәбидің герпес вирусын жұқтыру қаупі ауру босану алдында өршісе, едәуір жоғары болады.\r\n\r\nЖүктілік кезінде герпесті жұқтырмау маңызды. Егер серіктесіңізде герпес болса, ал сізде болмаса, жыныстық қатынас кезінде презерватив қолданыңыз. Осы уақытта герпестің өршуі болмаса да, серіктесіңіз сізге инфекцияны беруі мүмкін. Ойық жара жазылғанға дейін жыныстық қатынастан алшақ болыңыз.\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Асқынулары__\r\n\r\nКөптеген адамдарда герпестің алғашқы өршуінен кейін көпіршіктер мен ойық жаралар қайтадан пайда болуы мүмкін. Бұл аурудың қайталануы. Әдетте, бұл кезде аурудың симптомдары алғашқыдай айқын болмайды.  Күйзеліс, нашар сезіну, шаршау, күннің көзінде болу немесе етеккір айналымы аурудың қайталануына бейім етеді. Кейде адам аурудың өршуінің жақындауын сезінеді: алғашқыда көпіршіктер мен ойық жаралар болған жерде қышу, шаншу немесе ауырсыну сезілуі мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\n__Герпес вирусын таралмайтындай, жыныстық қатынас үшін қауіпсіз уақыт бар ма?__\r\n\r\nТолық қауіпсіз дейтін уақыт жоқ, оны білу қиын. Сіз жыныстық серіктесіңізге өзіңізде герпес бар екендігі туралы айтуыңыз шарт. Ойық жаралар болса, қатынасқа түспеу қажет. Ойық жаралар кезінде герпес бір адамнан басқаға жеңіл беріледі.  Оның тағы бір себебі, ойық жара кезінде ЖИТС (СПИД) туындататын, адамның иммунитет тапшылығы (АИТ- ВИЧ) вирусын жеңіл жұқтыруға болады. Әр жыныстық қатынаста презерватив қолдануыңыз қажет. Бірақ, олар бүкіл зақымданған аумақты қамтыған кезде ғана герпестің таралу қаупін азайтады. ','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар','','','kz','s','',0,'',1187,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533641940,1565177940,1533642106,'Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ЖЖБИ) – жұқпаланған адаммен жыныстық қатынаста жұғатын аурулар.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nЖыныстық жолмен берілетін инфекциялар (ЖЖБИ) – жұқпаланған адаммен жыныстық қатынаста жұғатын аурулар.\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЖЖБИ  қоздырғыштары бактериялар, паразиттер және вирустар. ЖЖБИ 20 асатын түрі бар. Олардың кейбірін атасақ:\r\n\r\n* Хламидиоз\r\n* Гонорея\r\n* Жыныстық (гениталдық) герпес\r\n* АИТВ/ЖИТС (ВИЧ/СПИД)\r\n* АПВ (адамның паппилома вирусы)\r\n* Сифилис (мерез)\r\n* Трихомониаз\r\n \r\nКөптеген ЖЖБИ ерлерде де, әйелдерде де болады. Бірақ, денсаулыққа қатысты күрделі мәселелер көбінесе, әйелдерде орын алады. Егер жүкті әйелде ЖЖБИ болса, бұл сәбидің денсаулығында мәселелер әкелуі мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\nЕмдеу\r\nЕгер ЖЖБИ қоздырғышы бактерия немесе паразит болса, дәрігер антибиотик немесе басқа дәрілік препараттарды тағайындайды. Егер инфекция вирустан болса, ол емдеп, жазуға келмейді. Кейде дәрілік препараттар аурудың барысын бақылауға мүмкіндік береді. Латексті презервативтерді дұрыс қолдану ЖЖБИ жұқтыру немесе таралу қаупін едәуір азайтады, бірақ, толығымен жоймайды.','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Меланома','','','kz','s','',0,'',3782,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533642060,1565178060,1533642298,'__Меланома__ – қатерлі тері ісігі. Ол  (көздің ішкі торлары, ми, шырышты қабыршықтар) секілді меланоциттерден дамиды. Бұл ауру көбінесе (яғни 70%) бастапқыда кішігірім, залалсыз мең сияқты пайда болады.\r\nБұл ісік әйелдерде де, ерлерде де кездеседі, айта кетерлігі, әйелдерде 1,5-2 есе жиірек ұшырасады. Осы уақытқа дейін науқастардың орташа жас мөлшері 45 жас болатын, кейінгі жылдары қауіпті меланома 15-25 жас аралығындары жас өспірімдерді де мазалап жүр.\r\nМеланома – басқа қатерлі ісіктерденден де қауіпті. Ол бірнеше қабат теріні жай оғындай жарып шығады. Сөл тамырлары және қан жүретін тамырлар арқылы басқа ағзаларға (өкпе, ми , бауыр) таралып, ондағы жұмыс жүйесін бұзады. Әрі ол қай жерге орнықса сол жер оның кеселді орнына айналады (метастаздар). Ағзалардың қызмет ету жүйесінің бұзылуы, әрі олардың ісікпен зақымдануының нәтижесі қайғылы жағдайға алып барады. Сондықтан меланоманы қанша мүмкін болса, сонша тез арада алдын алу қажет. Барлық жеріңізде пайда болған қал-меңдеріңізді тексертіңіз. Егер қандай да бір мең байқалса, алда-жалда тез өсе бастаса, сыртқы формасын тез өзгертсе, түр-түске боялып, асқынып, ауыра бастаса міндетті түрде, тез арада онколог маманға қаралыңыз. Бұл жәй ғана мең емес, нағыз меланоманың өзі болуы мүмкін\r\n','__Меланома__ – қатерлі тері ісігі. Ол  (көздің ішкі торлары, ми, шырышты қабыршықтар) секілді меланоциттерден дамиды. Бұл ауру көбінесе (яғни 70%) бастапқыда кішігірім, залалсыз мең сияқты пайда болады.\r\nБұл ісік әйелдерде де, ерлерде де кездеседі, айта кетерлігі, әйелдерде 1,5-2 есе жиірек ұшырасады. Осы уақытқа дейін науқастардың орташа жас мөлшері 45 жас болатын, кейінгі жылдары қауіпті меланома 15-25 жас аралығындары жас өспірімдерді де мазалап жүр.\r\n\r\nМеланома – басқа қатерлі ісіктерденден де қауіпті. Ол бірнеше қабат теріні жай оғындай жарып шығады. Сөл тамырлары және қан жүретін тамырлар арқылы басқа ағзаларға (өкпе, ми , бауыр) таралып, ондағы жұмыс жүйесін бұзады. Әрі ол қай жерге орнықса сол жер оның кеселді орнына айналады (метастаздар). Ағзалардың қызмет ету жүйесінің бұзылуы, әрі олардың ісікпен зақымдануының нәтижесі қайғылы жағдайға алып барады. Сондықтан меланоманы қанша мүмкін болса, сонша тез арада алдын алу қажет. Барлық жеріңізде пайда болған қал-меңдеріңізді тексертіңіз. Егер қандай да бір мең байқалса, алда-жалда тез өсе бастаса, сыртқы формасын тез өзгертсе, түр-түске боялып, асқынып, ауыра бастаса міндетті түрде, тез арада онколог маманға қаралыңыз. Бұл жәй ғана мең емес, нағыз меланоманың өзі болуы мүмкін\r\n\r\n\'\'__Меланоманың емделуі.__\'\'\r\n\'\'І саты.\'\' Меланоманы хирургиялық жолмен емдеу үшін оның айналасындағы сау теріні тілгілейді. Бұл амал меланоманың одан сайын тереңдеп, сау терілерге, яғни басқа жерлерді зақымдауының алдын алады. Ал бұрынғыша жақын орналасқан мелонамалардың лимфа түйіндерін алып тастау, меланоманың бірінші сатысындағы науқастардың өміршеңдігін ұзартып жатқан жоқ.\r\n\'\'ІІ саты.\'\' Бүлінбеген лимфа түйіндерінің күші кете бастағаны байқалса, (ісікке жақын орналасқандарын) олардың біреуіне қажетті биопсияны орындау қажет. Ал содан кейін қалған зақымданған лимфа түйіндердің барлығын жою керек.\r\nМеланоманың осы сатысында қосымша емдеу түрлерін айта кетейік. Мысалы, альфа-интерферон немесе басқа да дәрі-дәрмектермен аурудың қайта оралу ықтималдығын болдырмауға болады.\r\n\'\'ІІІ саты.\'\' Бұл сатыда бастапқы тілінген ісіктен басқа, оған жақын орналасқан лимфа түйіндердің барлығы жойылады. Бірақ бір қатар жағдайда интерферонмен жасалған иммунотерапияның салдарынан меланоманың қайта пайда болу қауіпі де сейіле қоймайды.\r\nЕгер де аурудың бойында бірнеше меланома байқалса, онда оларды түгелдей жою керек. Мүмкін болмағанына қарамастан оған БЦЖ немесе интерферон вакциналарын қабылдауды тағайындау қажет, бұл ісіктің жалма-жан қайта өршіп кетпеуі үшін. Осы санаттағы науқастарды оңтайлы емдеу  осы уақытқа дейін әзірленді. Зақымданған жерлерге сәулелік терапия қолданылуы мүмкін, сондай-ақ, химиотерапия немесе иммунотерапия, әрі бұл әдістерді біріктіруге болады.\r\n\'\'IV саты.\'\' Меланоманың бұл сатысында науқастарды толық емдеу мүмкін емес. Жағымсыздық тудыратын  белгілерді, ірі ісік түйіндерін операция көмегі арқылы кетіруге болады. Кейде ішкі органдардан метастазылар жойылады, алайда, бұл олардың орналасуы мен көрсеткен белгілеріне байланысты. Бірқатар науқастарға паллиативтік (уақытша жеңілдету) мақсатында сәулелік және химиотерапия қолданады.\r\n\r\n__Химиотерапия __меланоманың  IV сатысындағы науқастарға өте шектеулі түрде ғана көмектеседі. Химиотерапия қатерлі ісіктің өршіп кетуін тек қысқартуы мүмкін, бірақ бұл әсер кейде қысқа мерзімге созылады, әдетте, 3-6 ай.\r\n__Иммунотерапия__ интерферон немесе интерлейкина-2 қолдана отырып, осындай сатыдағы кейбір науқастардың өмірін ұзарта алады. Кейбір дәрігерлер химиотерапияны иммунотерапиямен ұштастыра отырып қолдануды ұсынады.  \r\nБолжамдар бойынша өкінішке қарай, меланоманың IV сатысындағы науқастардың  кейбіреулері емделгеннен кейін де бірнеше жыл ғана өмір сүруі мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nісік \r\nтері \r\nмеңі \r\nметастаздар \r\nхимиотерапия \r\nиммунотерапия\r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Металл дәмі ауызда (Дисгевзия)','','','kz','s','',0,'',1081,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706260,1565242260,1533706315,'Ауызда немесе тісте металл дәмінің сезілуі инфекцияның әсерінен болуы мүмкін, терінің жағдайы, ауыз қуысының шырышты қабықтарына әсер етеді, сол сияқты қызыл жазық теміреткі немесе басқа да проблемалар сияқты Крон Ауруы.\r\n\r\nМеталл дәмі ауыздағы бар заттармен де сезілуі мүмкін. Медициналық шайналатын ауыз арқылы қабылдайтын дәрі-дәрмектер, тілдің ұшында уақытша металл дәмін тудыруы мүмкін. Металл элементтері бар, мысалы, флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанидтер, аллопуринол сияқты басқа да препараттарды ауыз қуысы арқылы слекей секрециясымен немесе тікелей қанға енген кезде металл дәмі сезілуі мүмкін.\r\n\r\n ','Ауызда немесе тісте металл дәмінің сезілуі инфекцияның әсерінен болуы мүмкін, терінің жағдайы, ауыз қуысының шырышты қабықтарына әсер етеді, сол сияқты қызыл жазық теміреткі немесе басқа да проблемалар сияқты Крон Ауруы.\r\n\r\nМеталл дәмі ауыздағы бар заттармен де сезілуі мүмкін. Медициналық шайналатын ауыз арқылы қабылдайтын дәрі-дәрмектер, тілдің ұшында уақытша металл дәмін тудыруы мүмкін. Металл элементтері бар, мысалы, флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанидтер, аллопуринол сияқты басқа да препараттарды ауыз қуысы арқылы слекей секрециясымен немесе тікелей қанға енген кезде металл дәмі сезілуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіз ауыздағы металл дәмін, ішіп жүрген дәрі-дәрмектен күдіктенсеңіз, онда сол дәріні сізге жазып берген дәрігерге хабарласып ол дәріні әрі қарай қолданған немесе ауыстырғанды сұрастырған жөн. Тағайындау керек болмауы мүмкін. Дәрі-дәрмекті рецептсіз қабылдап жүрсеңіз, ол дәріні әрі қарай қабылдауды тоқтатыңыз. Егер сіз ол дәрілерді әрі қарай қабылдау керек деп ойласаңыз, емдеуші дәрігеріңізге хабарласаңыз.\r\n\r\n \r\nАударған: Айтмұқаев Ернұр','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Көптеген миелома','','','kz','s','',0,'',1389,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706320,1565242320,1533706377,'Көптеген миелома (плазматикалық жасушалардағы ісік) – бұл обыр (рак) ауруының сирек кездесетін түрі. Ми қабықшаларындағы ақ қан түйіршіктерінің (плазматикалық жасушалардың) көбейіп кеткендігінен болатын ауру. Обыр (рак) жасушалары қан жасушаларын сығып шығарып, соның салдарынан қандағы қызыл түйіршіктердің төмендеуіне әкеліп соғады (анемия).','Көптеген миелома (плазматикалық жасушалардағы ісік) – бұл обыр (рак) ауруының сирек кездесетін түрі. Ми қабықшаларындағы ақ қан түйіршіктерінің (плазматикалық жасушалардың) көбейіп кеткендігінен болатын ауру. Обыр (рак) жасушалары қан жасушаларын сығып шығарып, соның салдарынан қандағы қызыл түйіршіктердің төмендеуіне әкеліп соғады (анемия).\r\nПлазматикалық жасушалардың көбеюі антиденелердің санын арттырады. Сондай-ақ плазматикалық денелер сүйектің мүжілуіне себепкер болады. Плазматикалық жасушалар сүйекке шоғырланып алып, плазмацитома деп аталатын шағын іссікке ұласып кетуі де ықтимал.\r\nМиеломаның ең көп кездесетін симптомдары мыналар: салмақ жоғалту, әлсіреу, шаршау, сүйектердің сырқырауы, өкпенің қабынуы, тырыссқақтық, бүйрек ауруы. Егер ауру омыртқаны зақымдаса, онда ол бүлінеді, жұлынды жаншып өтеді.\r\nМиеломаның нақты себептері әлі табылмады. Әзірге тексерулердің нәтижесінде ол әйелдерден қарағанде 40-70 жас аралығындағы ерлерде көп кездесуде. 40 жасқа дейінгілерде бұл ауру сирек кездеседі.\r\nМиеломаның көбеюін химиотерапияның көмегімен емдейді, себебі, аномальды плазматикалық жасушалардың саны сонда ғана қысқарады. Ал ауруды басу үшін антибиотиктерді, сырқырағанды тоқтату үшін басқа да дәрі-дәрмектерді пайдаланса болады. Сүйек массалары зақымданған болса рентгенотерапияға түсі керек\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nобыр\r\nарықтау\r\nәлсіздік\r\n химиотерапия \r\nсүйек кемігі \r\nанемия\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ми қан айналымының өтпелі ишемиялық бұзылуы ','','','kz','s','',0,'',1055,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706380,1565242380,1533706461,'Ми қан айналымының өтпелі ишемиялық бұзылуы – бұл мидың қан айналым аймағының уақытша бұзылуы деген сөз. Ол жақын арада ұстама (приступ)  берудің белгісі болуы да ғажап емес. \r\nИшемикалық қан айналымының бұзылу салдарынан,  қан қысымы төмендеп,  жүректің соғу ырғағы да өзгеріп, артерияда ұйыма пайда болады. \r\n','Ми қан айналымының өтпелі ишемиялық бұзылуы – бұл мидың қан айналым аймағының уақытша бұзылуы деген сөз. Ол жақын арада ұстама (приступ)  берудің белгісі болуы да ғажап емес. \r\nИшемикалық қан айналымының бұзылу салдарынан,  қан қысымы төмендеп,  жүректің соғу ырғағы да өзгеріп, артерияда ұйыма пайда болады. \r\nИшемикалық қан айналымының симптомдары,  ұстаманың (приступ) симптомдарына ұқсас. Олар мыналар:\r\n•	Көру нашарлайды;\r\n•	Тіл күрмеліп, дұрыс сөйлей алмайды;\r\n•	Естен танады;\r\n•	Талып қалады;\r\n•	Бас айналады;\r\n•	Әлсіздік пайда болып,  дененің бір жағы ұйып қала береді.\r\nМи қан айналымының ишемикалық өткінші бұзылудың талудан айырмашылығы ұзақ уақыттық симптомдарды туғызбайды. Әдетте,  10-20 минутқа созылады,  ары кетсе 24 сағатқа дейін жалғасуы мүмкін.\r\nМи қан айналымының ишемикалық өткінші бұзылуы қауіпті талма ауруының бастамасы болып есептеледі. \r\nМи қан айналымының бұзылуы жайында мына сілтемеден кеңірек оқысаңыз болады:  http://www.zdrav.kz/node/9486\r\n\r\n__Тегтер:__  \r\nинсульт \r\nқан ұйығы  \r\nбас айналу \r\nәлсіздік \r\nталу \r\nқан аздық\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бұлшық ет әлсіздігі','','','kz','s','',0,'',889,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706440,1565242440,1533706712,'Сіз қалыпты диапазонды қозғалыс қабілетіңіз сақталып тұрса да, іштей ауырсынып, бұлшық ет әлсіздігін сезіне аласыз ба? Бұл жағдай бұлшық ет әлсіздігін білдіреді. Ол кезде сіз тым ширығып тұрссаңыз да мазасызданбайсыз, және сіздің қозғалыс қабілетіңіз қалыпты болып тұрады,сондай-ақ  әлі де белсенді қозғалыстар жасай бересіз.','Сіз қалыпты диапазонды қозғалыс қабілетіңіз сақталып тұрса да, іштей ауырсынып, бұлшық ет әлсіздігін сезіне аласыз ба? Бұл жағдай бұлшық ет әлсіздігін білдіреді. Ол кезде сіз тым ширығып тұрссаңыз да мазасызданбайсыз, және сіздің қозғалыс қабілетіңіз қалыпты болып тұрады,сондай-ақ  әлі де белсенді қозғалыстар жасай бересіз.\r\n\r\nБұлшық ет әлсіздігінің бірден-бір себебі, денеңіздегі қызмет етуші функциялардың біреуінің жоғалып кетуінен туындайды. Тіпті ол бірнеше минутқа созылса да миға қанның тұрақты барып тұруына кері әсерін тигізеді:\r\n\r\n•	Өтпелі ишемикалық ми қан айналымының бұзылуы, функциялардың қысқа уақытқа  немесе уақытша жоғалып кетуіне себепкер болады.\r\n•	Талып қалудан  функциялар  біртіндеп немесе ылғый жоғалып кете береді. Талып қалу қаупін байқасаңыз, тез арада жедел жәрдем  шақырыңыз.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбұлшық ет әлсіздігі \r\nбелсенді қозғалыс \r\n қан айналымы \r\nталма\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тізе ұршығы мен жамбастың ауырсыну синдромы','','','kz','s','',0,'',1069,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706680,1565242680,1533706799,'__Бұл немене? __Тізе ұршығы мен жамбастың ауырсыну синдромы  - көбінесе жасөспірімде, механикалық өндініс орындарында жұмыс істейтін адамдарда және атлеттерде кездесетін жағдай. Ол  тізенің алдыңғы жағының ауруымен, қатты қысым болумен, жарақат алумен, артық салмақпен, тізедегі асық қате орнығып қалып немесе сол асықта қандай да бір өзгерістер болуымен сипатталады.','\'\'__Бұл немене? Тізе ұршығы мен жамбастың ауырсыну синдромы__\'\'  - көбінесе жасөспірімде, механикалық өндініс орындарында жұмыс істейтін адамдарда және атлеттерде кездесетін жағдай. Ол  тізенің алдыңғы жағының ауруымен, қатты қысым болумен, жарақат алумен, артық салмақпен, тізедегі асық қате орнығып қалып немесе сол асықта қандай да бір өзгерістер болуымен сипатталады.\r\n\r\n\'\'__Оған мына симптомдар қамтылады:__\'\'\r\n•	Тізені бүгіп отырардың алдында, қисық жерге немесе баспалдақтың үстіне отырғанда ауырады.\r\n•	Кейде тізені өз еркімен бүкссе бүгіледі,  ал кенеттен күтпеген жерден бүгіп қалған уақытта  денені қайда көтере алмай қалады. \r\n\r\n\'\'__Емі.__\'\' Тізе ұршығы мен жамбастың ауырсыну синдромы стероидтік емес қабынуға қарсы дәрі-дәрмектің көмегімен, сондай-ақ тыныштықты қамтамасыз ету мен тізеге суық басу арқылы емделеді. Жаттығумен емдеу аяқтың төменгі жағындағы бұлшық еттердің тепе-теңдігін сақтауға мүмкіндік береді. Тізеге арналған бандаж кию де көп көмегін тигізеді.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nтізе\r\nзорығу\r\nжарақат\r\nауырсыну\r\nбандаж\r\nдене шынықтыру\r\nартық салмақ\r\n\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Зақымданған аяқ-қолға таңғыш қалақтарды орнату','','','kz','s','',0,'',1420,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706800,1565242800,1533706886,'__Таңғыш қалақ (шина) орнату__ – кез-келген жарақатты уақытша емдеу түрі болып табылады. Таңғыш қалақтар  зақымданған аяқ-қолды дәрігер тексергенге дейін асқынып кетудің алдын алады.  Зақымдалған қол-аяқты қозғалыссыз ұстап тұрудің екі жолы бар: жараланған қол-аяқты қатты затқа немесе дененің басқа сау бөлігіне таңып байлау керек. \r\n\'\'__Бірінші әдіс__\'\' – оралған газет немесе журнал, болмаса түзу таяқ, тіпті болмаса кез-келген түзу, қатты затқа зақымдалған аяқ-қолды белдікпен, немесе, кез-келзен оңтайлы жіппен  таңып байлап тастау керек.\r\n','__Таңғыш қалақ (шина) орнату__ – кез-келген жарақатты уақытша емдеу түрі болып табылады. Таңғыш қалақтар  зақымданған аяқ-қолды дәрігер тексергенге дейін асқынып кетудің алдын алады.  Зақымдалған қол-аяқты қозғалыссыз ұстап тұрудің екі жолы бар: жараланған қол-аяқты қатты затқа немесе дененің басқа сау бөлігіне таңып байлау керек. \r\n\'\'__Бірінші әдіс__\'\' – оралған газет немесе журнал, болмаса түзу таяқ, тіпті болмаса кез-келген түзу, қатты затқа зақымдалған аяқ-қолды белдікпен, немесе, кез-келзен оңтайлы жіппен  таңып байлап тастау керек.\r\nЗақымданған аяқ-қолға таңғыш қалақтарды орнату кезінде, мынадай сақтық шараларына мән беру керек:\r\n•	Таңғыш қалақты қатты қыспаңыз.\r\n•	Қатты байлаудың белгілері:\r\n•	Дененің ұйуы,\r\n•	Шаншуы,\r\n•	Ауырсынудің үдеуі,\r\n•	Таңғыш қалақтың астындағы терінің суып, бозғылт рең беруі,\r\n•	Таңғыш қалақтың астындағы ісіктің үлкеюі,\r\n•	Аяқ саусақтарының сынғаны байқалса ол жерді орауға болмайды. Сынған сүйек өз орнынан қозғалып кетуі мүмкін. \r\n\r\nТаңғыш қалақтарды бекіткенде, саусақтар бүгілмейтіндей етіп бекіту керек. Жалпы ережеге сүйенсек, таңғыш қалақтарды түйіннің үстіне және оның төменгі бөлігіне орналастыру керек.\r\n\r\n\'\'__Екінші тәсіл__\'\' – жарақаттанған қолды денеге орау арқылы қозғалыссыз ұстап тұру.\r\nТаңғыш қалақтарды бұлай пайдалану – дәрігер келгенге дейінгі алғашқы көмек болып табылады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжарақат \r\nтаңғыш қалақ\r\nсыну \r\nсүйек шығып кету \r\nалғашқы көмек\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тырнақ үстінен немесе астынан шығатын сүйел ','','','kz','s','',0,'',496,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706860,1565242860,1533706932,'__Сүйел__ – бұл тырнақтың үстінен немесе астынан шығатын өспенің бір түрі. Бұл  балаларда жиі кездесіп жатады. Егер сіз осындай пайда болған нәрсенің нақты осы сүйел екеніне көзіңіз жеткенде ғана үйде емдесеңіз болады. Ал егер күмәніңіз болса, дереу дәрігерге хабарласқаныңыз дұрыс.','__Сүйел__ – бұл тырнақтың үстінен немесе астынан шығатын өспенің бір түрі. Бұл  балаларда жиі кездесіп жатады. Егер сіз осындай пайда болған нәрсенің нақты осы сүйел екеніне көзіңіз жеткенде ғана үйде емдесеңіз болады. Ал егер күмәніңіз болса, дереу дәрігерге хабарласқаныңыз дұрыс.\r\n\r\nТырнақтың астына  немесе жанына шығатын түрлі нәрселер бар. Ет өсуі мүмкін, немесе дақ, меңдер пайда болып жатады. \r\n\r\nТегтер:\r\nтырнақ үстінен шығатын сүйел\r\nтырнақ астынан шығатын сүйел\r\nсүйел\r\nсүйелді емдеу\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жарақатқа кіріп кеткен затты алып тастауға болмайтындығы жайында','','','kz','s','',0,'',1751,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706920,1565242920,1533707000,'Мына жағдайларда жарақаттаған затты денеден алып тастауға тырыспаңыз. Дереу жедел жәрдем шақырыңыз:\r\n•	Жоғары қысыммен кіріп кеткен заттар (мысалы, пневматикалық балғамен жасалған  шеге).\r\n•	Егер сіз жеделжәрдем шақырған болсаңыз, денеге қадалып қалған затқа тиіспей күте тұрыңыз. Қайта оның қозғалып кетпеуін қадағалап, баумен байлап қойыңыз. Бұл зат тек дәрігердің көмегімен алынып тасталады.\r\n','Мына жағдайларда жарақаттаған затты денеден алып тастауға тырыспаңыз. Дереу жедел жәрдем шақырыңыз:\r\n\r\n•	Жоғары қысыммен кіріп кеткен заттар (мысалы, пневматикалық балғамен жасалған  шеге).\r\n•	Егер сіз жеделжәрдем шақырған болсаңыз, денеге қадалып қалған затқа тиіспей күте тұрыңыз. Қайта оның қозғалып кетпеуін қадағалап, баумен байлап қойыңыз. Бұл зат тек дәрігердің көмегімен алынып тасталады.\r\n\r\nЕгер денеге қадалып, кіріп кеткен зат қайта шығарылған болса, оның орнын жақсылап қараңыз, жартысы, болмаса қалдығы қалып қоймады ма екен. Егер қадалған заттың жартысы денеде қалып қойған болса, онда да оны тек медициналық қызметкерге алғызыңыз.\r\n \r\nДенеге қадалған затты суырып шығарған болсаңыз, мүмкіндігінше оны өзіңізбен бірге алып жүріңіз. Кейбір  органикалық материалдан жасалған заттар (ағаш тіс тазалағышы) рентгенге түспеуі мүмкін, ал денеде қалдығы болса оны дәрігердің өзі шығару үшін қиналады.\r\n\r\nЕгер денеге қадалған зат кішкентай болса немесе жарақаттың бетінде көрініп тұрса оны таза қысқыштың көмегімен алыңыз. Жараға тереңірек итеріп жібермеңіз. Жарақаттаған затты алып тастағаннан кейін қансырап кету қаупі болады. Сондықтан қадалған заттың алынуы қиын болса, онда оны орнына қалдыра тұрып, дәрігерге хабарласыңыз.\r\nЖарақаттаған затты денеде қалдыра тұрудың қауіпті жағы, одан инфекция таралуы мүмкін. Соның әсерінен жарақат жазылмай да жатады. Қадалған затты алып тастамай, қалдыра тұрудың  себептері:\r\n\r\n•	Қадалған зат сынып, жартысы денеде қалып қоюы;\r\n•	Қадалған затты алып тастау барысында қатты ауыруы.\r\n\r\nТегтер: \r\nденеге қадалған зат \r\nжарақат алу \r\nекпінмен кірген зат \r\nжарадағы инфекция \r\nжараланған жердің ауыруы\r\n затты жарадан алу \r\nжарақаттанған кездегі көмек \r\nжарақаттанған кездегі емдік шара \r\nтұрмыстық жарақат \r\n','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тырнақ астына кіріп кеткен затты алып тастай алмау','','','kz','s','',0,'',1175,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533706980,1565242980,1533707048,'Тырнақтың астындағы тікен немесе қадалып тұрған басқа да зат қатты ауыртуы мүмкін. Егер зат кішкентай болса және тырнақтың астынан шығып тұрса, оны таза қысқышпен алып тастаңыз. Затты ары қарай итеріп жібермей, мұқият қарап алыңыз. Затты алып тастағаннан кейін қан ағуы мүмкін. Егер тырнағыңыздың астындағы тікенекті алып тастау қиынға соқса, дәрігерге барғаныңыз жөн.','Тырнақтың астындағы тікен немесе қадалып тұрған басқа да зат қатты ауыртуы мүмкін. Егер зат кішкентай болса және тырнақтың астынан шығып тұрса, оны таза қысқышпен алып тастаңыз. Затты ары қарай итеріп жібермей, мұқият қарап алыңыз. Затты алып тастағаннан кейін қан ағуы мүмкін. Егер тырнағыңыздың астындағы тікенекті алып тастау қиынға соқса, дәрігерге барғаныңыз жөн.\r\n\r\nЕгер тікенекті алған болсаңыз, онда оның бүтіндігін тексеріңіз. Егер, қадалған тікенектің бір бөлігі қалып қойса, оны дәрігерге  алғызыңыз. Мүмкін болса, жарты бөлшекті өзіңізбен бірге алып жүріңіз. Ағаш секілді органикалық заттар рентген сәулелерінен көрінбеуі мүмкін. Тіпті оны шығару дәрігердің өзіне қйындық туғызуы мүмкін.\r\nТырнақтың астынан нысанды алып тастағаннан кейін инфекция түспегеніне көз жеткізіңіз. \r\n\r\nЕгер затты тырнақтың астында қалдырып жүре берсеңіз инфекция таралады. Тырнақ астына қадалған заттың әлі де сол орында тұрғандығын білдіретін белгілер:\r\n\r\n•	Егер, зат алынған кезде бүтін шықпай сынығы қалып қойса;\r\n•	Тырнақты басқан кезде, сырқырап ауыратын болса.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nтырнақтың астындағы тікен затты алғаннан кейін қан кету \r\nтікенекті қалай алу керек \r\nинфекция түсуі\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Акустикалық невринома (есту жүйкесінің невриномасы) ','','','kz','s','',0,'',5429,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707040,1565243040,1533707211,'Акустикалық  невринома – миды құлақпен жалғастыратын нервтің баяу өсетін ісігі. Мұны вестибулярлық-кохлаерлық жүйке деп атайды. Ол дәл құлақтың артында, ми бөлшегінің төменгі жағында орналасқан. Есту жүйкесінің невриномасы қатерлі ісікке жатпайды. Бұл дегеніміз, ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды. Дегенмен, ісіктің үлкею сатысына байланысты, басқа жүйке жүйелерінің қызметі бұзылуы мүмкін.','Акустикалық  невринома – миды құлақпен жалғастыратын нервтің баяу өсетін ісігі. Мұны вестибулярлық-кохлаерлық жүйке деп атайды. Ол дәл құлақтың артында, ми бөлшегінің төменгі жағында орналасқан. Есту жүйкесінің невриномасы қатерлі ісікке жатпайды. Бұл дегеніміз, ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды. Дегенмен, ісіктің үлкею сатысына байланысты, басқа жүйке жүйелерінің қызметі бұзылуы мүмкін.\r\n__Себептері__\r\nАкустикалық невринома мен 2 типті нейрофиброматоз (НФ 2) секілді генетикалық аурудың арасында байланыс бар. Акустикалық невриномалар сирек кездеседі.\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"351\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n__Симптомдары__\r\nСимптомдары ісіктің өлшеміне және орналасуына қарай өзгереді. Ісік өте баяу өсетіндіктен, көбінесе, симптомдары 30 жастан асқанда ғана біліне бастайды.\r\nЖиі кездесетін белгілері:\r\n•	Тепе-теңдікті жоғалту (вертиго);\r\n•	Зақымданған құлақ жағымен естімей қалу ;\r\n•	Зақымданған құлақтағы шуыл (тиннит).\r\nСирек кездесетін белгілері:\r\n•	Сөзді дұрыс түсіне алмау;\r\n•	Бас айналу;\r\n•	Бас ауыруы;\r\n•	Тепе-теңдікті жоғалту;\r\n•	Беттің немесе құлақтың ұйуы;\r\n•	Бет немесе құлақтың  айналасы солқылдайды;\r\n•	Бет бұлшық етер әлсізденеді.\r\n\r\n __Диагностикасы__\r\nЕмдеуші дәрігер неврологиялық тексерудің, немесе неврологиялық тестілердің негізінде акустикалық невриноманы сіздің ауыруыңыздың сипаттарына қарай, байқауы мүмкін. Ауру сипаттарын білгеннен кейін, жиі дәрігердің қарауында болсаңыз нормадан тыс ауытқулар, асқынулар бола қоймайды. \r\nКейде мынадай ауру белгілері байқалуы мүмкін:\r\n•	Беттің бір жағында сезімталдық төмендейді;\r\n•	Беттің асимметриясы;\r\n•	Жүрістің қалыпты болмауы.\r\nМиды МРТ-ға түсіру арқылы невриноманы егжей-тегжейлі анықтауға болады.  Басқа да әдістер арқлы ісіктің бар екенін, бас айналудың себептерін білуге болады: \r\n•	Есту қаблетін тексеру (аудиологиялық тексеру)\r\n•	Тепе-теңдік пен үйлесімді зерттеу (электронистагмография)\r\n•	Есту қабілеті және ми діңгегі қызметін тексеру (туындаған есту потенциалдары)\r\n__Емдеуі__\r\nЕмдеу шаралары науқастың жасы мен жалпы ден саулығына қарай, ісіктің өлшемі мен даму қарқынына байланысты қолданылады.  Дәрігермен бірге ісікті бақылауыңыз қажет, ісіктің өсуінің алдын алу үшін сәулелік емдеуді қолдану немесе оны алып тастау қажет.\r\nКөптеген акустикалық невриномалар шағын болып келеді және баяу өседі. Ісіктің өлшемі шағын, саны  аз болса, немесе симптомдары болмаса, қандай да бір өзгерістердің пайда болуын бақылау керек, әсіресе, бұл егде жастағы науқастарға қатысты. Ұдайы МРТ өткізу қажет.\r\nЕгер емделмесе, кейбір акустикалық невриномалар естуге және тепе-теңдік сезіміне жауап беретін нервтердің зақымдауы мүмкін. Олар бет аумағындағы бұлшық еттің қимылына, сезімталдыққа жауап беретін нервтерді зақымдайды. Ісіктің өлшемі үлкен болса, мида сұйықтық жиналуы мүмкін (гидроцефалия), бұл өмір үшін қауіпті жағдай.\r\nАкустикалық  невриномалар көбенесе мынадай жағдайларда алынады:\r\n•	Ісіктің өлшемі үлкен болса;\r\n•	Түрлі симптомдары болатын ісіктер\r\n•	Тез өсетін ісіктер\r\n•	Миды қысатын ісіктер\r\nХирургиялық емдеу ісікті алып тастау үшін және басқа да нервтерді зақымдаудың алдын алу үшін қолданылады. Жалпы  хирургияның араласуы  естуді қабілетін қалпына келтірмейді.\r\nСтереотаксикалық радиохирургия күшті рентген сәулелерін шағын аумаққа түсіруге негізделген. Бұл әдіс – сәулелік емдеудің бір түрі, хирургиялық шара емес. Ол былай қолданылуы мүмкін:\r\n•	Кесіп алып тасталуы қиын  ісіктердің өсуін бәсеңдету үшін немесе тоқтатата тұру үшін;\r\n•	Хирургиялық жолмен емделуге мүмкіндігі жоқ жандардың, мысалы, егде жастағы адамдар немесе денсаулығында күрделі мәселелер бар науқастарды емдеу үшін.\r\nАкустикалық  невриномаларды жою кезінде, нервтер зақымданып, одан кейін, құлақ естімей немесе беттің бұлшық еттері әлсіреп қалып жатады. Бұл  ісіктің көп мөлшерде үлкейіп кеткендігінің белгісі. \r\n__Болжамы__\r\nАкустикалық  невриномалар – қатерлі ісік емес. Ісік дененің басқа бөліктеріне таралмайды (метастаз бермейді). Дегенмен өссе, және мидың түрлі құрылымын қысуы мүмкін. Шағын, баяу өсетін ісіктері бар науқастарға емделу қажет емес. \r\nХирургиялық немесе радиохирургиялық емдеу есту жүйесін қалпына келтіре алмайды.\r\n__Асқыну қаупі__\r\n•	Көбінесе, миға ота жасау кезінде ісік толығымен жойылады.\r\n•	Науқастардың көпшілігінде ісіктің өлшемі шағын болса, операциядан кейін беттің тұрақты салдануы болмайды. Дегенмен, шамамаен, адамдардың бірлі жарымында үлкен ісікті операциялық жолмен алғанда беттің бұлшық етінің әлсіздігі пайда болады.\r\n•	Шамамен, ісік көлемі кішкентай науқастардың тең жарымында хирургиялық емдеуден кейін зақымданған жағында естуі жоғалмайды.\r\n•	Радиохирургияны өткізгеннен кейін күтпеген жағымсыз жағдайлар да орын алуы мүмкін: нервтің зақымдануы; естімеу; беттің салдануы секілді қолайсыз көріністер.\r\n__Қай кезде дәрігерге көріну қажет__\r\nМына белгілер болса, дәрігерге көрініңіз:\r\n•	Құлағыңыздың қайта естімеуі үдей түссе; \r\n•	Бір құлағыңыз шуылдап тұратын болса;\r\n•	Басыңыз айналып, жоғары-төментеіселсе.  (вертиго)\r\n__Синонимдері__\r\nВестибулярлық шваннома; есту нервісінің невриномасы; көпірлі-мишықтық бұрыштың ісігі; бұрыштың ісігі\r\n__Ақпарат көзі:__ http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000778.htm\r\nHearing Loss (male | female)\r\nVertigo (male | female)\r\n\r\n__Теги: __\r\nЕсту жүйкессінің невриномасы\r\nЕсту жүйкесінің қатерсіз ісігі\r\nҚұлақтың ішкі ісігі\r\nЕсту жүйкесі\r\nЕстімей қалу\r\nҚұлақтағы дыбыс\r\nНевринрманың емделуі\r\nНевриноманың емделу\r\nНевриноманың хирургиялық жолмен емделуі \r\nБас айналу\r\n','student_k',47,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ішектің толық бұралмауы','','','kz','s','',0,'',743,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707160,1565243160,1533707275,'Ішектің толық бұралмауы - жатырдағы ұрықтың ішек құрылысы дұрыс дамымағандықтан пайда болатын ақау. Бұл ақау  ішектің кенеттен түйіліп қалуына себепкер болады.\r\nІшектің толық бұралмауы көбінесе сәбилердің бірінші айлығында белгі береді.\r\n','Ішектің толық бұралмауы - жатырдағы ұрықтың ішек құрылысы дұрыс дамымағандықтан пайда болатын ақау. Бұл ақау  ішектің кенеттен түйіліп қалуына себепкер болады.\r\nІшектің толық бұралмауы көбінесе сәбилердің бірінші айлығында белгі береді.\r\n\r\nБелгілері:\r\n•	Қан немесе жасыл сұйықтық құсады (өт);\r\n•	Іш кебеді;\r\n•	Дұрыс тамақтанбайды;\r\n•	Салмақ қоспайды;\r\n•	Мазасызданып жылайды.\r\nҚанды құсық немесе жасыл сұйықтық құсса, тез арада дәрігерге хабарласыңыз. Егер ішектің толық бұралмау белгілері байқалса, онда оны тек хирургиялық жолмен қалпына келтіруге болады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nІшектің дұрыс орналасуы  \r\nБаланың ішегі бұралып қалу \r\nІшектің толық бұралмауының белгілері \r\nБаланың қанды құсық немесе жасыл сұйықтық құсуы\r\nБаланың салмақ жоғалтуы\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Нейрогендік мешкейлік','','','kz','s','',0,'',1531,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707280,1565243280,1533707336,'__Нейрогендік мешкейлік (булимия)__ - бұл дұрыс тамақтану жүйесінің бұзылуы (қомағайланып тамақ жеу, кейін соны қайта құсып тастау). Мешкейлікке ұшыраған адам аз уақыттың ішінде көп тамақты қомағайлықпен жеп қояды. Одан соң, шамадан тыс физикалық жүктемемен немесе іш жүргізетін, зәр айдайтын не болмаса басқа да дәрі дәрмектермен ішкен-жегенін құсу арқылы шығарады.','__Нейрогендік мешкейлік (булимия)__ - бұл дұрыс тамақтану жүйесінің бұзылуы (қомағайланып тамақ жеу, кейін соны қайта құсып тастау). Мешкейлікке ұшыраған адам аз уақыттың ішінде көп тамақты қомағайлықпен жеп қояды. Одан соң, шамадан тыс физикалық жүктемемен немесе іш жүргізетін, зәр айдайтын не болмаса басқа да дәрі дәрмектермен ішкен-жегенін құсу арқылы шығарады.\r\n \r\n \r\nМешкейлікпен  зардап шеккен адам  өз бітімі мен дене салмағына алаңдап, мазасызданып жүреді. Өзіндік құнын төмен бағалайды. Мешкейлікті  анықтау қиын, өйткені адамда жиі айқын симптомдары байқалмайды және салмағы да орташа болады. Тамақтану жүйесі бұзылған адам көп жағдайда өз әдеттерін жасырып, өзіндегі кемшілікті көрсетпеуге тырысады.\r\n\r\nМешкейліктің пайда болу себептерін нақтылау қиын. Бірақ оның физикалық, психологиялық, мәдени және әлеуметтік факторлармен байланысты екені күмәнсіз. Мешкейлік жас әйелдердің арасынада жиі кездеседі. Егде тартқан нәзік жандылардың да қатарында болып жатады, тіпті кейде жасөспірім ұлдар мен қыздар да осы жағымсыз әдетке тап болып қалады. Мешкейлік – ұзақ уақытқа созылатын ауру. Ол жас кезде басталып, егде жасқа дейін жалғасып кете береді. Уақыт өте келе мешкейлік қауіпті ауруларға жол ашып беруі ғажап емес. Десе де,көптеген  елделген жандар қомағайлық пен құсуын тоқтатады.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nтамақтанудың бұзылуы\r\nқысқа уақыт ішінде көп мөлшердегі тағам\r\nдене салмағына байланысты мәселелер өзін-өзі бағалауды төмендету\r\nөзін-өзі бағалауды жоғалту\r\nбулимияны емдеу\r\nбулимия себептері\r\nҚұсу\r\nіш өткізетін дәрі\r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Заңсыз есірткілер','','','kz','s','',0,'',1043,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707340,1565243340,1533707410,'__Заңсыз есірткілер__ - дәрігер тағайындамаған немесе дәріханада сатылмайтын заттар.\r\n \r\nЗаңсыз есірткінің кейбір түрлері - героин (транквилизатор); кокаин (стимулятор); ЛСД, мескалин, фенилциклидин, метамфинамин және псилоцибин (галлюциноген); марихуана және гашиш (кендір қурай); және гамма-гидроксибутират.\r\n','__Заңсыз есірткілер__ - дәрігер тағайындамаған немесе дәріханада сатылмайтын заттар.\r\n \r\nЗаңсыз есірткінің кейбір түрлері - героин (транквилизатор); кокаин (стимулятор); ЛСД, мескалин, фенилциклидин, метамфинамин және псилоцибин (галлюциноген); марихуана және гашиш (кендір қурай); және гамма-гидроксибутират.\r\n \r\nЗаңсыз есірткінің салдарынан күтпеген жағдайлар орын алуы мүмкін, қараңыз:\r\n•	Негізінен есірткінің барлығы адамды тез әуестендіреді және өзіне тәуелді етеді.\r\n•	Есірткі түрлері әр адамға әртүрлі әсер береді.\r\n•	Есірткінің әсер ету күшін анықтай алмайсың.\r\n•	Олардың құрамында белгісіз заттар болуы мүмкін. Есірткі қажет ететіндер үшін деп, рецеппен шығаратындай, бұл заңсыз есірткілерді сапа бақылауынан өткізбейді.\r\n•	Олар басқа да нашақорлық заттармен немесе алкогольді ішімдіктермен араласып, күтпеген жағдайларға ұшыратуы әбден мүмкін. \r\n \r\n__Теги: __\r\nнаркотиктер\r\nнаркотиктің салдары\r\nнашақорлық\r\nгероин\r\nтранквилизатор\r\nстимулятор\r\nгаллюциногендер\r\nнашақорлық пен тәуелділік\r\nгаллюцинация\r\nалкогольдің әсерімен есірткі\r\n\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Саусақтардың тырысып қалуы','','','kz','s','',0,'',1200,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707400,1565243400,1533707452,'Саусақтардың тырысып қалуы - деп саусақтардың не бүгілмей, не жазылмай қалуын айтады. Ол кезде саусақтар ерікке бағынбай, қатып қалған секілді сезіледі, немесе қозғаған кезеде тырсылдайды.\r\nАуырған саусағыңыздың айналасы ісіп, сезімталдығы артады. Саусақтарды ашып-жұмғанда домбыққан жер қозғалып сыздатады. \r\n','__Саусақтардың тырысып қалуы__ - деп саусақтардың не бүгілмей, не жазылмай қалуын айтады. Ол кезде саусақтар ерікке бағынбай, қатып қалған секілді сезіледі, немесе қозғаған кезеде тырсылдайды.\r\nАуырған саусағыңыздың айналасы ісіп, сезімталдығы артады. Саусақтарды ашып-жұмғанда домбыққан жер қозғалып сыздатады. \r\nСаусақтардың тырысып қалуы сіңірлерді ісітіп және оның қабықтарын жуартады. Оның қабығында -  түтікшелі тесік бар. Оның бойында сіңір әдетте бір қалыпты қозғалатын.\r\nСаусақтардың тырысуының нақты себебі анықталмаған. Алайда, бұл жай-күйі қант диабетіне шалдыққан адамдарда, ревматоид, артриті бар жандарда  немесе  көп  жарақат алғандарда кездеседі.\r\nДәрігер аурудың негізгі белгілерін анықтап, саусақтарды толық тексергеннен кейін диагноз қоя алады. Рентген және басқа тесттер қажет емес.\r\nТырысқан саусақтарды емдеу үшін ең алдымен ауырған қолды көп қимылдата бермей, деп алдыру керек. Қабынуға қарсы дәрілерді қабылдап, кортизон инъекциясы мен таңғыш қалақты таңып жүру керек.  Басқа ешқандай шара болмаса ғана ота жасалады. \r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nСаусақтың бүгілуінің қиындығы\r\nревматоидный артрит\r\nРевматизм\r\nСаусақ жарақаты\r\nСаусақтың бүгілмеу белгісі\r\nсаусақтың бүгілмеуінің емі\r\n\r\n ','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бейспецификалы ойықжаралы колит','','','kz','s','',0,'',883,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533707460,1565243460,1533707817,'__Бейспецификалы ойықжаралы колит__ – бұл қабынған  ішек ауруларының бір түрі. Ол ішкі шырышты тоқ ішек және тік ішектердің қабынып,(ойық) жара пайда болуына  себепкер болады. Колит –  ішті ауыртады және тік ішектен қан кетіреді, диареяға ұшыратады.\r\nБейспецификалы ойықжаралы колит – созылмалы болып келеді, тіпті адам ғұмырының ұзақ бөлігінде жазыла қоймауы  мүмкін. Кейбіреулерде ұзақ уақыттық белгілері білінбейді, немесе өте әлсіз симптомдары байқалып жатады. Енді басқаларда симптомдары неғрлым елеулі және ауыр болады.\r\n','__Бейспецификалы ойықжаралы колит__ – бұл қабынған  ішек ауруларының бір түрі. Ол ішкі шырышты тоқ ішек және тік ішектердің қабынып,(ойық) жара пайда болуына  себепкер болады. Колит –  ішті ауыртады және тік ішектен қан кетіреді, диареяға ұшыратады.\r\nБейспецификалы ойықжаралы колит – созылмалы болып келеді, тіпті адам ғұмырының ұзақ бөлігінде жазыла қоймауы  мүмкін. Кейбіреулерде ұзақ уақыттық белгілері білінбейді, немесе өте әлсіз симптомдары байқалып жатады. Енді басқаларда симптомдары неғрлым елеулі және ауыр болады.\r\nБейспецификалы ойықжаралы колитті дәрімен ембейді немесе, тоқ ішектің зақымданған  бөлігін алыптастау үшін ота жасалады. Емдеу ұстаманың ауырлығына, науқастың жасына байланысты тағайындалады. Балаларға жіне егде тартқан кісілерге ерекше күтім талам етіледі.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқабынуы \r\nішекте пайда болған жара \r\nіш ауру белгілері \r\nбейспецсификаның саны \r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бірінші дәрежелі күйік','','','kz','s','',0,'',514,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533709620,1565245620,1533709734,'Бірінші дәрежелі күйік деп –  күннің астында ұзақ жүргенде дене терісінің үстіңгі қабатынның қызалып кетуін айталды. Бұлай күйген кезде адамның ыстығы аздап көтеріліп, терінің беті суланып, сыздап тұрады.','__Бірінші дәрежелі күйік деп__ –  күннің астында ұзақ жүргенде дене терісінің үстіңгі қабатынның қызалып кетуін айталды. Бұлай күйген кезде адамның ыстығы аздап көтеріліп, терінің беті суланып, сыздап тұрады.\r\n\r\nБірінші дәрежелі күйікті 3-5 тәулікте үйде емдеуге болады. Күйік толық жазылғанда денеде тыртық қлмайды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nкүйік\r\nқызаруы\r\nтерінің беттік қабағы\r\nКүнкүйік\r\nІсу, ісіну\r\nАуырсынғыштық (аурушаңдық)\r\nкүйген кездегі дене қызуының байқалуы\r\nүйде емделу\r\nкүйгенкездегікөпіршіктер\r\nтыртықтар\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ауыздан аққан қанды тоқтату','','','kz','s','',0,'',3521,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533709800,1565245800,1533709893,'__Ауыздан аққан қанда қалай тоқтатуға  болады?__\r\n\r\nШұғыл көмекті қажет етпейтін жағдайда, тері жарақатының  басқа адамның қанымен араласып кетпеуі үшін мынадай  сақтық шараларын қолдануға болады.\r\n','__Ауыздан аққан қанда қалай тоқтатуға  болады?__\r\n\r\nШұғыл көмекті қажет етпейтін жағдайда, тері жарақатының  басқа адамның қанымен араласып кетпеуі үшін мынадай  сақтық шараларын қолдануға болады.\r\n\r\n\'\'__Қанды тоқтату үшін ең алдымен:__\'\' \r\n\r\n•	Мүмкіндік болса, қолыңызды сабынмен жақсылап жуып алыңыз.\r\n•	Жарақаттанған жерді басу үшін, медициналық қолғаптарды киіңіз (бар болса). Егер қолыңызда медициналық қолғаптар болмаса, жарақатқа басу үшін таза материяны пластикалық   пакетті, немесе   қолыңызда бар кез келген таза матаны қолдануға болады.\r\n•	Зардап шеккен адамның мүмкіндігі болса, жарақаттанған жерін өзіне бастырыңыз және сол жерін көтеріп көріңіз.\r\n•	Жалаң қолдармен тек соңғы жағдайда ғана басуға болады\r\n•	Зардап шеккен адамды шалқасымен жатқызып, басын көтерінкі ұстаңыз\r\n•	Қан  аузынан сауғаламайтындай  немесе қанды жұтып алмайтындай  жатқызыңыз. Қанды жұтынып алу жүрегін  айнытып құстырып жіберуі мүмкін.\r\n•	атрық затты аузынан алып тастаңыз, мысалы, сағызды т.с.с .  жарақатты қатты тазалауға тырыспаңыз \r\n•	Жарақат айналасындағы барлық  әшекей бұйымдарды алып тастаңыз.\r\n•	Таза  материямен  немесе таза матамен  жарақат үстінен басыңыз. Егер жарақат ішінде, бір зат болса, жарақаттағы заттың үстінен емес ,жанынан басу керек.\r\n•	Сағатқа қарап, алдағы 15 минут бойы жарақатты басып тұрыңыз.  Ұзақ уақыт өткендей болуы мүмкін, дегенмен жарақаттан қан тоқтағанын көру үшін  ерте ашып жіберуден сақтаныңыз. Егер қан матаға әбден сіңіп кеткен болса, матаны алмай тұрып үстінен екінші матаны қойыңыз.\r\n\r\n__Ертіннің ішкі жағының қанауы.__ Қанаған тісті және жақты  басып тұрыңыз, яки, қабатталған дәкенің кесіндісін немесе таза матаны ерін мен езуге байлап қойыңыз. еріннің қаны толық тоқтағанша, ашып қарай бермеңіз. Ауызды қатты кермеуге, қатты ауызды ашып күлмеуге тырысыңыз, әйтпесе қан қайта ағуы мүмкін.\r\n\r\n__Тілдің қанауы.__ Қанаған жерді дәкемен немесе дәкенің кесіндісімен қысып байлап койыңыз.\r\n\r\n__Ұрттың ішкі жағының қанауы.__  Жарақат пен тістің арасына, оралған дәкенің кесіндісін немесе таза матаны байлап қойыңыз.\r\n\r\n__Тісті жұлдырғаннан кейін__ дәрігеріңіздің берген нусқауларын толық орындаңыз. Егер сізге нусқау берілмесе, дәкені немесе таза матаның кесіндісін тістеп тұрып, қанның тоқтағанын күтіңіз.  Егер бұл амалмен қан тоқтамаса, дымқыл шәй қалташасын (чайный пакетик) 10-15 минут бойы тістеп тұрыңыз.  Толық жазылғанша, темекі шекпеңіз, түкіріне бермеңіз, аузыңызға кәмпит сияқты қатты нәрселерді салмаңы, әйтпесе тіс қайта қанауы мүмкін.\r\n•	Егер 15 минут бойы қанаған жеріңізден қан тоқтамаса, тоқтатпай басып тұрыңыз немесе қансыраған жерді жоғары көтеріп қойыңыз.  Одан кейінгі әрекет «Жедел жәрдем» және «Симптомдарын біліңіз» бөлімдерінде анықтап жазылған.\r\n•	Егер 15 минут өткеннен кейін, тағыда  қан көрінсе, қан қысымы төмендесе және де 15 минут бойы жарақатты басып тұрыңыз. Үздіксіз 3 мәрте 15 минуттан (45 минут) жарақатты қан тоқтату үшін басып көріңіз. Егер қан әлі де тоқтамаса, (қан болар-болмас көрініп, тамшылап тұрып алса)  45 минут тоқтаусыз бассаңызда аға берса, онда «Симптомдарын біліңіз» бөліндегі әрекеттерді орындаңыз. \r\n•	Кесіліп қалған теріні қайта орнына дұрыстап қойыңыз. Мүмкіндігіне қарай, тері кесіндісін таза дәке мен матаңы орнына қолданыңыз.\r\n•	Зардап шеккен адам дәке мен матаны жұтып қоймасын.\r\n•	Таңбаны ауызға көлденеңнен жапсырып қоймаңыз.\r\n•	Бірнеше күн бойы жаттығу жасамаңыз. Жаттығулар қанның қысымын көтеріп, ауыздан қайтадан қан ағуына себеп болады. \r\n\r\n__Теггер:__    \r\nауыздан қан ағу      \r\nжарақат      \r\nқанаған кезде көмектесу \r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Остенонекроз (сүйектің өліеттенуі) – аваскулярлы  некроз (өліеттетену)','','','kz','s','',0,'',1256,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533709860,1565245860,1533709941,'__Бұл қандай ауру?__ Остеонекроз бұрын аваскулярлы некроз деп аталған. Бұл сүйек тіндеріне қанмен қамтамасыз етілудің төмендеп, не болмаса, тоқтап қалуының салдарынан сүйек тіндерінің қырылуы.','__Бұл қандай ауру?__ Остеонекроз бұрын аваскулярлы некроз деп аталған. Бұл сүйек тіндеріне қанмен қамтамасыз етілудің төмендеп, не болмаса, тоқтап қалуының салдарынан сүйек тіндерінің қырылуы.\r\n__Бұған не себеп болуы мүмкін?__  Аваскулярлы некроз – остеомиелиттен (сүйек тіндеріне суық тию), жарақаттан (сыну, сүйектің орнынан қозғалуы), сондай-ақ радиациялық аурудан пайда болады. Аваскулярлы некрозға мынадай аурулар да себеп болуы мүмкін: орақ тәрізді торлы анемия, құяң (буынға тұз байлану) және жүйелі қызыл жегі (красная волчанка).  Алкогольді ішімдікті және кортикостериод секілді дәрілерді ұзақ қолданса, авакулярлы некроз пайда болуы мүмкін.\r\nАвакулярлы некроздың симптомдарына сан немесе шап жарақатының  жай, ақырын ауруы, ақсау немесе қалыпсыз қозғалу жатады.\r\nТез түрегелгенде немесе жүргенде ауырғаны сезіледі. Әдетте, тынығу ауырғанын басады. Аваскулярлы некрозбен аурған балалардың жамбас бұлшық еттері құрысып, ақсайды немесе ауыр көтере алмай қалады. \r\nНе істеу керектігін, қандай амал қарасстыру керек екенін білу үшін, өзіңіздің тұрғылықты мекен-жайыңыз бойынша хирургқа немесе дәрігерге қаралыңыз. \r\n__Тегтер:__ \r\nостеонероз   \r\nсынық    \r\nсүйектің орынан қозғалуы   \r\nсүйек   \r\nаяқ   \r\nостеомиелит  \r\nбұлшық еттер   \r\nторлы анемия  \r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Острицалар (ішік құрттары)','','','kz','s','',0,'',1233,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533709920,1565245920,1533709995,'__Бұл не? Острицалар__ – бұл кішкетай, жіп тәрізді домалақ ішек құрттар, олар көбінесе  асқорыту жүйесін зақымдайды, көбінесе 5 жастан,  10 жақа дейінгі балаларда кездеседі. __Острицалардың__ ұзындығы  2 мм-ден 5мм-ге дейін болады. Олар ішекте мекендеп адамның жеген тамақтарымен қоректене береді.   ','__Бұл не? Острицалар__ – бұл кішкетай, жіп тәрізді домалақ ішек құрттар, олар көбінесе  асқорыту жүйесін зақымдайды, көбінесе 5 жастан,  10 жақа дейінгі балаларда кездеседі. __Острицалардың ұзындығы__  2 мм-ден 5мм-ге дейін болады. Олар ішекте мекендеп адамның жеген тамақтарымен қоректене береді.   \r\n__Қалай жұғады?__ Әдетте острицалар  осы құртты жұқтырған адамнан немесе осындай ішек  құрттың жұмыртқалары бар заттан жұмыртқа күйінде адам организміне кіріп кетеді. Ал ауа арқылы жұғуы сирек кездеседі. \r\nОстрициялармен зақымданудың тағы бір белгілері айналшықтың  (анустың) айналасы қышиды және  соның әсерінен түнгі ұйқы бұзылады, қышуы түнде тіпті күшейеді. Ал басқа уақытта  қатты қыши бермейді, бірақ оның өзіне де балалар шыдай алмай жатады. Көп адамдарда отрицасы болса да білінбейді. Кейбір адамдар ешқандай ем қабылдамасада жазылып кетеді.\r\nОтрица жұқтырып алған адам дәрілермен тез емделеді және  емделгеннен кейін инфекция да таралмайды. Острициялар адам денсаулығына көп қауіп төндіре бермейді.\r\n \r\n__Балаңызда осы белгілерді байқасаңыз, педиатрға хабарласыңыз, ол бұл ауруды тексеріп, қалай алдын алу керектігін көрсетеді.__  \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nострцалар   \r\nпаразиттер    \r\nішек құрттар   \r\nқышу   \r\nасқорыту жүйесі\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныстық аумақтағы сүйелдер (үшкір кондиломалар).','','','kz','s','',0,'',9361,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533709980,1565245980,1533710320,'Адам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Кіріспе__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жыныстық аумақтағы сүйелдер__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Мүмкін асқынулары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдары__{ALINK}\r\n\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Кіріспе__\r\n\r\nАдам папилломасының вирусы (АПВ) – сүйелдердің себебі болатын вирустардың кең таралған тобы. АПВ жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30 жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, жұқпалы жыныстық серіктестен жыныстық қатынаста жұғады. Қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпті АПВ жыныстық аумақтағы сүйелдердің себебі болады. жоғары онкогенді қауіпті АПВ әйелдерде жатыр мойнының, вульваның, іншектің және айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін. Ерлерде пенис пен айналшықтың қатерлі ісігінің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, басқаларда симптомдары болмауы да мүмкін. Дәрігер сүйелдерді емдеу немесе алып тастауы мүмкін. Әйелдерде Папаниколау бойынша жұғынды алынады (Pap-test), ол қатерлі ісікке апаруы мүмкін жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауы мүмкін.\r\n\r\nПрезервативтерді дұрыс қолдану АПВ таралуын толық жоймаса да, едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен.\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Жыныстық аумақтағы сүйелдер__\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – терідегі және жыныстық мүшелердің сілемей қабатындағы жұмсақ өсінділер. Олар пенисте, вульвада, үрпіде, іншекте, жатыр мойнында, айналшықтың маңында және ішінде болуы мүмкін.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйел – жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға жатады (ЖЖБИ).\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдің себебін құқрайтын вирус - адам папилломасының вирусы (АПВ) аталады. АПВ 70 астам түрі бар. Олардың кейбірі жатыр мойнының өзгерістеріне, қатерлі ісігіне және айналшықтың қатерлі ісігіне апаруы мүмкін. Бұл жоғары онкогендік қауіпті АПВ. АПВ барлық түрлері сүйелдің себебі бола бермейді. АПВ кейбір түрлері дененің басқа жеріндегі, мысалы, қолдағы сүйелдің себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nБұл мақала жыныстық аумақтағы сүйелдерге қатысты. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер –жиі кездесетін ауру. Адамдардың көпшілігінде қандай да бір симптомдар болмайды. Әйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер іншектің сілемей қабатына, қабырғасына және жатыр мойнына таралады. Оларды арнайы диагностикалық шаралардың көмегімен анйқтайды.\r\n\r\nАПВ туралы маңызды жайттар:\r\n\r\n• АПВ-инфекция бір адамнан келесіге жыныстық қатынаста жұғады. АПВ симптомдары болмаса да, жұқтырып, таратушысы болуыңыз мүмкін.\r\n\r\n• жұқтырғаннан кейін 6 апта мен 6 ай арасында сүйелдер байқалмауы да мүмкін. Кейде алғашқы белгілері бірнеше жылдан соң байқалуы мүмкін. \r\n\r\n• АПВ жұқпалы адаммен жыныстық қатынасқа түскен адамдардың бәріне жыныстық аумақтағы сүйелдер жұға бермейді.\r\n\r\nАПВ жұқтыру немесе тарату қаупі келесі жағдайларда артады:\r\n\r\n• жыныстық қатынаста бірнеше серіктестің болуы  \r\n\r\n• ретсіз жыныстық қатынас\r\n\r\n• жыныстық қатынасты ерте бастау\r\n\r\n• алкоголь тұтыну, темекі шегу\r\n\r\n• вирустық инфекцияның болуы, мысалы, герпес және ұзақ уақыт бойғы күйзеліс.\r\n\r\n• жүктілік\r\n\r\n• дәрі қабылдау салдарынан немесе ұзақ аурудан кейінгі иммунитеттің төмендеуі.\r\n\r\nБалада жыныстық аумақтағы сүйел болса, бұл аурудың мүмкін себебі ретінде зорлық болғандығын тексеру қажет.\r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдер шағын және кейде көзге түспеуі мүмкін.\r\n\r\nСүйелдердің түрі келесідей болады:\r\n\r\n• жалпақ, шеті көтеріңкі дақтар, тері түсті\r\n\r\n• тері түзілістері, жоғарғы жағы гүлді қырыққабатқа ұқсас\r\n\r\nӘйелдерде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталады:\r\n\r\n• іншектің немесе айналшықтың ішінде\r\n\r\n• іншек пен айналшықтың маңында\r\n\r\n• жатыр мойнында.\r\n\r\nЕрлерде үшкір кондиломалар анықталады:\r\n\r\n• Пенисте\r\n\r\n• Ұмада\r\n\r\n• шап аумағында\r\n\r\n• Бөкседе\r\n\r\n• айналшықтың ішінде немесе маңында.\r\n\r\nҮшкір  кондиломалар болуы мүмкін:\r\n\r\n• ерінде\r\n\r\n• ауыз қуысында\r\n\r\n• тілде\r\n\r\n• көмейде.\r\n\r\nБасқа симптомдары сирек кездеседі, олар:\r\n\r\n• сүйел шоғырланған жерде жыныстық ағзалардың ылғалдылығы.\r\n\r\n• іншектен бөлінді көп шығуы.\r\n\r\n• жыныстық мүшелер аумағының қышуы\r\n\r\n• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін іншектен қан кетуі.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДиагнозды қою үшін дәрігер науқасты қарайды.\r\n\r\nӘйелдерде гинекологиялық қарап тексеру болады. көзге көрінбейтін сүйелдерді анықтау үшін  кольпоскопия қолданылады. Дәрігер сүйелдің диагностикасы үшін сірке судың әлсіз ерітіндісін қолданады.  \r\n\r\nСілемей қабаттың АПВ зақымдануында Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болады. егер Paptest нәтижесі бойынша  өзгерістер болса, өзгерістерді бақылау үшін осы тексеруді жиі өткізу қажет.\r\n\r\nАПП ДНҚ анықтауға талдау вирустың түрін анықтауға көмектеседі, жатыр мойнының қатерлі ісігін жоғары онкогенді АПВ туындатуы мүмкін.\r\n\r\nБұл талдау орындалады:\r\n\r\n• 30 жастан асқан әйелдерді скринингтік талдау ретінде\r\n\r\n• кез келген жастағы әйелдерде, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болса.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдерді (үшкір кондиломалар) дәрігер емдеуі тиіс. Сүйелдердің басқа түрлерін емдейтін дәрілік препараттарды қолдануға болмайды. \r\n\r\nЕмдеуге кіреді:\r\n\r\n• дәрігердің кабинетінде зақымданған теріні өңдеу\r\n\r\n• дәрігер тағайындаған дәрілермен үй жағдайында аптасына бірнеше рет емдеу.\r\n\r\nРецептуралық дәрілік препараттар:\r\n\r\n• Имиквимод (Алдара)\r\n\r\n• Подофиллин, Подофилокс(Кондилокс)\r\n\r\n• Үшхлорсірке қышқылы (ТУК)\r\n\r\nСүйелдерді хирургиялық жолмен де алып тастауға болады:\r\n\r\n• Криохирургиямен\r\n\r\n• Электрокаутеризациямен\r\n\r\n• Лазерлік жоюмен\r\n\r\n• Хирургиялық тілумен.\r\n\r\nЕгер үшкір кондиломалар болса, жыныстық қатынастағы барлық серіктестер дәрігерге көрінуі қажет, сүйелдер болса, қажетті ем алуы тиіс. Симптомдар болмаса да, аурудың асқынуының және таралуының алдын алу үшін емдеу қабылдау қажет.\r\n\r\nЕмдеу курсынан кейін емдеудің тиімділігін тексеру үшін дәрігердің кеңесіне қайта жүгіну қажет.\r\n\r\nБұл аурумен ауырған әйелдер Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны кезеңді тапсырып тұруы қажет және жыныстық қатынастағы серіктесінде жыныстық аумақтағы сүйелдер анықталса, осы тексеруден ұдайы өту қажет. Егер жатыр мойнында сүйел болса, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғашқы емдеу курсынан кейін әр 3-6 ай сайын тапсыру қажет.\r\n\r\nАПВ жұқпасынан туындаған қатерлі ісік алды өзгерістері анықталған әйелдерге ұзақ уақыт емделу қажет болады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nКөптеген жыныстық қатынаста белсенді жас әйелдер АПВ жұқтырады. Көбінесе, АПВ өздігінше кетеді.\r\n\r\nАПВ жұқтырған ерлердің көпшілігінде аурудың қандай да бір белгісі болмауы мүмкін. Дегенмен, олар кейде қазіргі немесе болашақ жыныстық қатынастағы серіктестеріне жұқтыруы мүмкін.\r\n\r\nАдам үшкір  кондиломадан емделгеннен кейін де жұқпалы болуы мүмкін.\r\n\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Мүмкін асқынулары__\r\n\r\nАПВ кейбір түрлері жатыр мойнының және сыртқы жыныстық ағзалардың қатерлі ісігінің негізгі себебі болуы мүмкін.\r\n\r\nЖыныстық  аумақтағы сүйелдерді туындататын АПВ түрлерінің жыныстық мүшенің, айналшықтың қатерлі ісігін туындататын түрлерінен айырмашылығы болады.\r\n\r\nжыныстық аумақтағы сүйелдер көп және үлкен болуы мүмкін, бұл күрделірек емдеу шараларын қажет етеді.\r\n\r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nДәрігерге хабарласыңыз, егер:\r\n\r\n• қазіргі немесе бұрынғы серіктесіңізде кондиломалар болса.\r\n\r\n• сыртқы жыныстық мүшелерде көрінетін сүйелдер болса, қышу немесе ауытқулы іншектік қан кетуі болса. Жыныстық  аумақтағы сүйелдер жұқпалы серіктеспен қатынастан кейін бірнеше айдан бірнеше жыл бойы көрініс бермеуі мүмкін.\r\n\r\n• балада Жыныстық  аумақтағы сүйелдер бар деп санасаңыз.\r\n\r\nӘйелдерге 21 жастан кейін Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғаш тапсыру ұсынылады.\r\n\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nЖыныстық қатынастың болмауы - Жыныстық  аумақтағы сүйелдер мен ЖЖБИ жұқтырмаудың жалғыз сенімді жолы. Тек бір ғана серіктестің болуы да ЖЖБИ жұғу ықтималдығын азайтады.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдер презервативтері толығымен қорғамайды. Себебі, вирус немесе сүйел жақын маңдағы теріде болуы мүмкін. Презервативтерді бәрібір қолдану қажет, себебі, олар АПВ және басқа ЖЖБИ жұқтыру қаупін азайтады.\r\n\r\nАПВ адамнан адамға берілуі мүмкін, сүйел немесе басқа көрінетін симптомдар болмаса да. Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау АПВ жұқтырудың алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\nӘйелдерде жатыр мойны қатерлі ісігін туындататын АПВ төрт түрінен қорғайтын екі түрлі вакцина бар.\r\n\r\nВакцинаның бірінші түрі үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы қыздар мен әйелдерге арналған.  \r\n\r\nЕкінші түрі ұлдар мен ерлердегі сүйелдерден қорғайды. Вакцина үш рет егілуден тұрады. 9-26 жастағы ұлдар мен ерлерге арналған.\r\n\r\nДәрігерден АПВ қарсы вакцина сізге жарамды болуы туралы сұраңыз.\r\n\r\n {ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдары__\r\n\r\nҮшкір кондиломалар; жыныстық мүшенің сүйелдері; адам папилломасының вирусы (ВПЧ); Венерологиялық сүйелдер; жыныстық жолмен берілетін аурулар - сүйелдер; ЖО-АПВ; АПВ кезіндегі төмен дисплазия; ТО-АПВ; АПВ кезіндегі жоғары дисплазия.','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тырнақтың орнынан бөлініп қалуы','','','kz','s','',0,'',1562,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710280,1565246280,1533710395,'Тырнақ етінен ажырап қалған жағдайда, тырнақты алып тастап, орнын тазалап, құрғатады. Жаңа тырнақ өскенше күту керек. \r\nТырнақтың  түсуіне себеп болатын инфекци немесе тері ауруы да емделуі керек. Егер тырнақ орнынан қозғалып бөлініп қалсса қайта орнына келтіру мүмкін емес. Орнына жаңа тырнақ өскенше күту керек.  Әрине тырнақ тез өсе салмайды. Әдетте қол саусақтарының тырнақтары 6 ай ішінде, ал аяқ бармақтарының тырнағының өсуі 18 айға дейін созылады. \r\nҚант диабеті және перифериялық қан айналымы төмендеуі қан ағымының азаюына және аяқтың сезімталдығының жойылуына соқтыруы мүмкін. Емделмеген тырнақ жарақаты асқынуға, ойық жаралар мен басқа да салмақты мәселелерге ұрындыруы мүмкін.\r\n','Тырнақтың саусақ етінен бөлініп қалуы әртүрлі жағдайларда орын алады, мұндай жағдайларға апаратын себептер мынадай:\r\n•	Жарақат. Жұлынып қалу, көбінесе тырнағы ұзын адамдарда кездесетін жағдай. Тырнақ кездейсоқ соққыдан немесе қысып алғаннан да орнынан бөлініп қалады. \r\n•	Тырнақтың саңырауқұлақ инфекциясы,  қол саусақтарына қарағанда, аяқ бармақтарында жиі кездеседі. \r\nСимптомдарына: аяқ терісінің  жарылуын, сарғайюын, түссізденгенін, жұқарғанын немесе қатпарланғанын, қатталып жарақаттанғанын жатқызамыз.  \r\n•	Терінің жағдайы псариозға ұқсас болып келеді.\r\n•	Лак кетіретін ацетон немесе кейбір ыдыс жуатын құралдар сияқты химикаттар да кіреді.\r\n•	Химиялық терапия немесе антимолярлық ем қабылдағанда білінеді.\r\n•	Ауыр срқаттың салдары да осы ауруға себеп болады.\r\nТырнақ етінен ажырап қалған жағдайда, тырнақты алып тастап, орнын тазалап, құрғатады. Жаңа тырнақ өскенше күту керек. \r\nТырнақтың  түсуіне себеп болатын инфекци немесе тері ауруы да емделуі керек. Егер тырнақ орнынан қозғалып бөлініп қалсса қайта орнына келтіру мүмкін емес. Орнына жаңа тырнақ өскенше күту керек.  Әрине тырнақ тез өсе салмайды. Әдетте қол саусақтарының тырнақтары 6 ай ішінде, ал аяқ бармақтарының тырнағының өсуі 18 айға дейін созылады. \r\nҚант диабеті және перифериялық қан айналымы төмендеуі қан ағымының азаюына және аяқтың сезімталдығының жойылуына соқтыруы мүмкін. Емделмеген тырнақ жарақаты асқынуға, ойық жаралар мен басқа да салмақты мәселелерге ұрындыруы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__  \r\nтырнақтың орнынан бөлініп қалуы   \r\nжарақат     \r\nсаңрауқұлақ инфекциясы   \r\nпсориаз\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Аяқ-қолдың ісінуі','','','kz','s','',0,'',1526,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710400,1565246400,1533710492,'Баяу ісіну әдетте қауіпті емес. Жалпы  ісінудің әсерінен буынның қалыпты қозғалысы тұйықталады немесе аяқты созу, бүгу барысында ебедейсіздік пайда болады.  Егер ісік үйде-ақ емделсе және ешқандай басқа да симптомдар байқалмаса, онда дәрігерге барып қаралудың қажеті шамалы\r\nӘдетте, аяқ-қолдың ісінуі жиі отырғаннан немесе ұзақ тұрғаннан пайда болады. Ол кейде,  күннің ыстығынан немесе суықтан да болып жатады. Орындықта немесе сәл жантайыңқырап отырғанда   және ісініп тұрған аяқты жоғары көтеріп қойса мұндай ісіктер тез  қайтады.\r\n','Баяу ісіну әдетте қауіпті емес. Жалпы  ісінудің әсерінен буынның қалыпты қозғалысы тұйықталады немесе аяқты созу, бүгу барысында ебедейсіздік пайда болады.  Егер ісік үйде-ақ емделсе және ешқандай басқа да симптомдар байқалмаса, онда дәрігерге барып қаралудың қажеті шамалы\r\nӘдетте, аяқ-қолдың ісінуі жиі отырғаннан немесе ұзақ тұрғаннан пайда болады. Ол кейде,  күннің ыстығынан немесе суықтан да болып жатады. Орындықта немесе сәл жантайыңқырап отырғанда   және ісініп тұрған аяқты жоғары көтеріп қойса мұндай ісіктер тез  қайтады.\r\n \r\nІсінудің қауіпті жақтары:\r\n•	Аллергиялық реакцияға ұқсас болса, жәндіктердің шағуынан немесе жаңа дәріні қабылдағаннан. Себебі сондай кезде аяқ-қол қатты іси бастайды. Көбінесе мына жерлер: (білек және шынтақ, табан және тізе);\r\n•	Ісінген жердің қанмен қамтамасыз етілуі тоқтап қалса немесе төмендеп кетсе;\r\n•	Жарақаттанған аяқ-қолды көтеру мүмкін болмай, сырқырап ауырып тұрса;\r\n•	Ол тек бір аяққа ғана әсер етсе,  күре тамырдағы қан ұйып қалуы мүмкін. (терең күре тамырдағы тромбоз)\r\n•	Ол кейде лимфа түйіндерді алып тастағанда, мысалыға, кеуде рагына шалдығып,  кеуде безін алып тастағанда да пайда болады. Аяқ-қолдың бұлай ісінуі лимфодемодан болуы мүмкін.\r\n•	Егер сіз жүрек ауруымен ауырсаңыз, немес, жүрегіңізде бір ақау болса және тосын ұстамаңыз болса солардың әсерінен де аяқтарыңыз ісініп кетеді.\r\n•	Безгектің инфекциясы болса да аяқ-қол өзінен өзі ісінеді\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nаяқтардың  ісінуі\r\nкүре тамыр тромбозы\r\nАллергиялық реакция\r\nқаназықпен қамтамасыз ету\r\nжүректегі ақау\r\n','student_k',61,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ортаңғы құлақтың қабынуы –  құлақтың өткір инфекциясы','','','kz','s','',0,'',9830,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710460,1565246460,1533710563,'Ата-аналардың балаларын дәрігерге апара беретін себептерінің бірі – құлақ инфекциясының салдарынан. Құлақ инфекциясының жиі кездесетін түрі – ортаңғы құлақтың қабынуы \'\'(__ортаңғы құлақ__ биологиялық ғылыми термин)\'\'.  Бұл ауру - ортаңғы құлақ қуысына суық тиіп, қабынғаннан және жасушалардың ісінуінен пайда болады. Ортаңғы құлақ  дыбыс жарғағының  дәл артында оқшауланған.\r\nСуретте: Құлақ құрылысы көрсетілген\r\nАсқынған құлақ инфекциясы аз уақыттың ішінде дамиды және ауыр түрде өтеді. Құлақ инфекциясы ұзақ уақыт немесе белгілі бір уақытта қайталанатын болса – хроникалық құлақ инфекциясы деп аталады. \r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Белгілері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Асқыну қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу шарасы__{ALINK}\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"352\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nАта-аналардың балаларын дәрігерге апара беретін себептерінің бірі – құлақ инфекциясының салдарынан. Құлақ инфекциясының жиі кездесетін түрі – ортаңғы құлақтың қабынуы \'\'(__ортаңғы құлақ__ биологиялық ғылыми термин)\'\'.  Бұл ауру - ортаңғы құлақ қуысына суық тиіп, қабынғаннан және жасушалардың ісінуінен пайда болады. Ортаңғы құлақ  дыбыс жарғағының  дәл артында оқшауланған.\r\n\r\nСуретте: Құлақ құрылысы көрсетілген\r\n\r\nАсқынған құлақ инфекциясы аз уақыттың ішінде дамиды және ауыр түрде өтеді. Құлақ инфекциясы ұзақ уақыт немесе белгілі бір уақытта қайталанатын болса – хроникалық құлақ инфекциясы деп аталады.\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\n\r\nЕвстахиев құбыры құлақтардың ортасына дейінгі жұтқыншақтың артына оқшауланған. Әдетте бұл құбырдан сұйықтық ортаңғы құлаққа құйылады. Евстахиев құбыры бітеліп қалған кезде, сұйықтық жинала бастайды.  Бұл – инфекцияның дамуына әкелетін қауіп.\r\n\r\n•	Құлақ инфекциясы көбінесе жасөспірімдер мен кішкентай жастағы балаларда кездеседі. Оларда евстахиев құбырының бітеліп қатуы жиі болып тұрады.\r\n•	Құлақ инфекциясы ересектерде де кездеседі, бірақ балалардағы сияқты жиі емес.\r\n\r\nҚандай себеппен болмасын, суық тисе және евстахиев құбыры бітеліп қалса, дыбыс жарғағының артындағы  ортаңғы құлақтың қуысынан сұйықтық ағады. Мынадай бірнеше себептердің қатысы бар: \r\n\r\n•	Аллергия\r\n•	Суық ұстап қалу және мұрын қуысына  суық тигендегі инфекция\r\n•	Тіс өсу кезінде сілекейлене беру\r\n•	Инфекциялық қабыну немесе аденойдтардың үлкеюі (жұтқыншақтың үстінгі жағындағы  лимфатикалық тіндер)\r\n•	Темекі шегу\r\n\r\nҚұлақ инфекциясына көп ұрынатын әсіресе балалар, олар шөлмекпен немесе тостағанмен шалқасынан жатып ап ұзақ уақыт сусын ішкенде осыған тап болады.  Дегенмен, егерде дыбыр жарғағында тесік болмаса, құлаққа кірген судан қауіпті құлақ инфекциясы дамымайды.  \r\n\r\nҚұлақ инфекциясы көбінесе қыста мазалайды. Құлақ инфекциясы адамнан адамға жұқпайды, бірақ балалар тұмауды жұқтырып алуы мүмкін. Нәтижесінде, кейбір балаларда құлақ инфекциясы дамып кетеді.\r\n\r\n\'\'__Мәліметтер бойынша  құлақ инфекциясының даму қаупі мына жағдайларда туындайды:__\'\'\r\n\r\n•	Бала бақшадағы қарым-қатынаста (әсіресе топтық, 6 баладан артық топта);\r\n•	Мезгіл өзгергенде немесе таулы жерде турғанда;\r\n•	Суық мезгілде\r\n•	Селқос шылым шеккенде\r\n•	Бұрын болған құлақ инфекциясының қалдығы қалып қойғанда;\r\n•	Емшек ембеген балаларда;\r\n•	Жасанды үрпімен еметін балаларда;\r\n•	Жақында жұққан құлақ инфекциясынан;\r\n•	Жақында кез-келген ауруға шалдыққаннан (инфекцияның салдарынан организм  кез-келген ауруға төтеп бере алмайды). \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Белгілері__\r\n\r\nҚұлақ инфекциясының көп кездесетін белгілері, жасжеткіншектер  ылғи мазасызданып, жылай береді. Балалардың көпшілігінде өткір инфекцияның салдарынан безгекке ұрынады немесе ұйқысы дұрыс болмайды. \r\n\r\nЖасөспірімдерде және ересекдерде құлақ инфекциясынынң белгілері мынадай болып келеді:\r\n•	Құлақ ауырады;\r\n•	Құлақ бітіп қалғандай болады;\r\n•	Дімкәстенеді; (әлсірейді)\r\n•	Құсады;\r\n•	Іші өтеді;\r\n•	Жақымданған құлағымен естімей қалады.\r\n\r\nҚұлақ инфекциясы суық тигеннен кейінда дамуы мүмкін. Сары немесе жасыл сұйықтықтың ағуы, дыбыс жарғағының зақымданғанын білдіреді.\r\n\r\nКез-келген өткір құлақ инфекциясы дыбыс жарғағының артынан сұйықтық ағуға себепкер болады. \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагнозы__ \r\n\r\nДәрігер отоскоппен қарау арқылы диагноз қояды. Әдетте, инфекцияның белгісін қою жеңіл.\r\n\r\n•	Ауырған жер босатады немесе қызарады;\r\n•	 Дыбыс жарғағының артында ауа көпіршіктері немесе сұйықтық болады;\r\n•	Ортаңғы құлақ қуысынан қан аралас сұйықтық немесе ірің ағады;\r\n•	Дыбыс жарғағында перфарация  болғаннан (тесілу);\r\n\r\nКейбір адамдарда құлақ инфекциясы  бұрыннан болуы мүмкін, дәрігер оларға   есту қызметін тексеру үшін тест жүргізеді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу.__ \r\n\r\nБірқатар құлақ инфекциялары антибиотиксіздер-ақ, өз бетімен жазылып кетеді. Ауруын басатын дәрілерді уақытымен     қолданып, организмнің өзеркімен қалыптасуына  мүмкіндік берсе, сол да жеткілікті.  \r\n\r\n•	Ауырған құлағыңызға жылыман су құйылған шөлмекті немесе жылы орамалды басыңыз;\r\n•	Ауруды басатын дәрі тамшыларын қабылдаңыз, немесе, дәрігерден қандай амал қарастыру керек  екенін сұраңыз;\r\n•	Ауруды басатын және қызуды түсіретін дәрі-дәрмектерді қабылдаңыз, мысалы, ибуфен немесе ацетаминофонды қолданып көріңіз. Балаларға асперин беруге БОЛМАЙДЫ. \r\n6 айдан кіші балаларда симптомдар немесе безгек бар болса, дәрігермен кеңесу керек. 6 айдан асқан балаларды үйде де емдесе болады, тек мына сипмтомдар болмаса:\r\n•	Дене қызуы 38.9°C- ден асып кетсе;\r\n•	Қатты ауырып және басқа арудың белгілері байқалса;\r\n•	Денсаулықта басқа да қауіпті мәселелер туындаса.\r\nАуруыңыз қайтпай жатса, симптомдары барған сайын күшейе түссе, дәрігерге хабарласыңыз, ол сізге қажетті антибиотиктерді жазып береді.\r\n  \r\n__Антибиотиктер__ \r\n\r\nҚұлақ инфекциясын вирустар мен бактериялар да қоздырады.  Егер инфекцияны қоздырған вирус болса, антибиотиктер көмектеспейді.  Көптеген дәрігерлер кез-келген инфекцияға антоибиотик тағайындай бермейді.  Ең құрғыған жағдайда, құлақ инфекциясына шалдыққан 6 айдан кіші сәбилерге, бактерияға қарсы дәрілер қолдануға нұсқау береді.\r\n\r\nДәрігер көп  мөлшерде анибитик қолдануға нұсқау береді, егер:\r\n•	Бала 2 жастан асқан болса;\r\n•	Балада безгек ауруы болса;\r\n•	Бала тағыда бір басқа аурумен ауырса;\r\n•	Баланың жағдайы 24-48 сағаттың ішінде жақсармаса.\r\n\r\nАнтибиотиктерді тағайындағаннан кейін, оларды уақытымен пайдалану өте маңызды, сол сияқты басқа дәрі-дәрмектерді дұрыс қолдану керек. Ауру белгілі жойыла бастаса да, дәрі ішуді ТОҚТАТПАҢЫЗ. Егер антибитиктер 48-72 сағаттың ішінде оң әсерін бермесе, дәрігерге қаралыңыз. Антибиотиктерді ауыстыруыңыз мүмкін.  \r\nАнтибиотиктерді қолданғаннан жүрек айнуы, құсу, диарея секілді жағымсыз әсерлер де болады. Кей кездерде ғана ауыр аллергиялық серпін дамиды.\r\n\r\nКейбір балаларды құлақ инфекциясының қайталанба эпизоды мазалайды. Бұл эпизодтардың арасында ауру симптомдары білінбей тұрады. Мұндай жағдайда балаларға антибиотиктіктің аз ғана тәуліктік мөлшері  беріледі, ол инфекцияның қайталануын болдырмайды. \r\n\r\n===__Хирургиялық емдеу__===\r\nЕгер кәдімгі дәрі-дәрмектерді пайдаланғанның өзінде, оң өзгеріс байқалмаса, немесе балаларда аз уақытта инфекция жиі  қайталана берсе, оған дәрігер құлақ түтікшелерін қолдануға кеңес береді.\r\n•	Жіңішке түтікшелер дыбыс жарғағына орналасады, кішкене тесік қалдырылады, онымен ішке ауа өтеді, осындай жолмен құлақтан сұйықтықтардың шығуы жеңілдейді.\r\n•	Әдетті түтікшелер өздері түсіп қалады. Ал егер түспесе, оны дәріген өзі алып тастайды.\r\nҚұлақ инфекциясы қайта-қайта ылғи мазалай берсе және аденойдтар өсіп кетсе, сізге дәрігер аденойдтарды  хирургиялық жолмен жоюды ұсынады. Бадамша бездерді алып тастағаннан, қайталанба құлақ инфекциясының дамуын тоқтамайды.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжам__ \r\n\r\nЖиі болатын құлақ инфекциясы – бұл қауіпті ауру емес, себебі одан тез жазылып, қалыпты жағдайға тез орласың. Бұл инфекцияға ем жақсы қонады, бірақ болашақта олар қайталануы мүмкін\r\nКөп балаларда инфекция кезінде және инфекциядан кейін  аз уақыт  дұрыс естімей жүреді. Бұл ортаңғы құлаққа сұйықтықтың құйылғандығынан.  Сұйықтықтар емделгеннен кейін де, дыбыс жарғағының артында біраз апта немесе ай  бойы кетпей тұрады.\r\n\r\nБұл аурудың әсерінен тілдің күрмелуі сирек кездеседі, бірақ, қайталанна беретін құлақ инфекциясының салдарынан,  баланың ұзақ уақыт бойы естімей жүргендігінен тілі кеш дауы да мүмкін. \r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Асқыну қауіптілігі__\r\n\r\nҚауіпті инфекцияларға сирек жағдайларда ғана ұрындырады. Мысалы:\r\n•	Мастойдит (құлақтың артқы тұсындағы бас сүйектің қабынған инфекциясы )\r\n•	Менингит (ми қабықшасының қабынған инфекциясы)\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге тексерілу керек?__\r\n\r\nПедиатрға мынадай жағдайларда тексеріліңіз:\r\n•	24-48 сағаттың ішінде ауру, безгек, мазасыздануы қайтпаса;\r\n•	Бала ауырғанда, құлақ инфекциясы сияқты емес, одан басқаша қаттырақ  аурса;\r\n•	Бала қатты ауырып, қызуы көтеріліп кетсе;\r\n•	Қатты ауырғаны дереу басылса, онда оның дыбыс жарғағы жарылып кетуі де мүмкін.\r\n•	Симптомдары төмендесе; \r\n•	Басқа симптомдары пайда болса, әсіресе басы қатты ауырса, басы айналса, құлағының айналасы ісісе немесе бет бұлшық еттері қызып тұрса.\r\n\r\n6 айға толмаған балаңыздың дене қызуы жоғарылап тұрса, басқа аурудың симптомдары кезедсе бастаса, онда тез арада осы жағдайды дәрігерге айтыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу шарасы__\r\n\r\nСіз мынадай іс-шараларды орындау арқылы балаңыздағы құлақ инфекциясының даму қаупінің алдын аласыз:\r\n•	Баланың қолы мен ойыншықтарын жиі жуып тұрыңыз;\r\n•	Бала бақшада, кемінде 6 баладан тұратын топты таңдаңыз. Бұлай істеу арқылы, балаңызды тұмау тиюден немесе құлақ инфекциясына соқтыратын басқа да инфекциядан қорғай аласыз;\r\n•	Емізікті қоданудан аулақ болыңыз;\r\n•	Баланы емшек сүтпен тамақтандырыңыз, ол нәрестенің құлақ инфекциясына төзімділігіне демеу болады. Егер баланы шөлмекпен тамақтндырсаңыз , онда оны отырғызып немесе жантайтып қойып беріңіз. \r\n•	Баланы мүлдем темекі түтініне жақындатпаңыз;\r\n•	Екпелерді уақытымен салдырыңыз. Пневмокок вакцинасы баланы өткір құлақ инфекциясын қоздыратын  бактериядан, сондай-ақ, көптеген респираторлы (тыныс алатын жер) ифекциялардан қорғайды.  \r\n•	Антибиотиктерді шамадан тыс қолданудан сақтаныңыз. Әйтпесе, антибиотиктерге тәуелділігі артып кетуі ықтимал.\r\n\r\n__Пайдаланған әдебиет:__ http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000638.htm\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nОртаңғы құлақтан бұлық ағу\r\nСуық тию\r\nинфекция\r\nқұлақ ауру\r\nотоскоп\r\n','student_k',93,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Кальцидің қабатталуы -  кальций тендониті','','','kz','s','',0,'',977,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710520,1565246520,1533710641,'__Бұл қандай ауру?__\r\n__Кальций тендониті __– бұл ауру кальций қабаттарындағы қанмен қамтамасыз етудің бұзылуынан және қабынуынан пайда болады.  Мұның салдарынан жасушалар жарылып, дегенеративті өзгерістер пайда болады.  Кальцидің созбалақтанып кетуі де осыдан. \r\n','__Бұл қандай ауру?__\r\n\r\n__Кальций тендониті __– бұл ауру кальций қабаттарындағы қанмен қамтамасыз етудің бұзылуынан және қабынуынан пайда болады.  Мұның салдарынан жасушалар жарылып, дегенеративті өзгерістер пайда болады.  Кальцидің созбалақтанып кетуі де осыдан. \r\n\r\nБелгілері:\r\n•	Иықтың ауруы әлсін-әлсән қайталанып тұрады. Кейде 1-2 аптаға дейін созылады. Ауруы көбінесе түнде мазалайды, содан ұйқы бұзылады. \r\n•	Иықтың қозғалысы қайта-қайта тұйықталып қалады. \r\n•	Кальций тендиниті көбінесе ерлерге қарағанда, әйелдерде жиі кездеседі. \r\n\r\nЕМДЕУ\r\n•	Біріншіден жақсылап деп алу керек;\r\n•	Суық басу керек;\r\n•	Ісініп кетсе, қақсап аурса дәрі-дәрмектерді пайдалануға болады;\r\n•	Жаттығу жасау керек;\r\n•	Кейде стеройдтық гармондарға ине салдыруға да болады.\r\nТек бір жағдайда ғана хирургиялық жолмен  қабатталып қалған кальциді алып тастауға болады - қозғалу мүмкін болмай қалғанда.  \r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nКальций жиналуы\r\nкальций тендониті\r\nиық ауырсынуы\r\nдегенеративті өзгерістер\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Үсу (үсіп қалу)','','','kz','s','',0,'',2140,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710640,1565246640,1533710827,'Үсу –  терінің тоңуы және тері асты тіндердің суықтан қатуы. Бұл жағдай,  адамда -   (0°C)-тан  төмен температурада ұзақ жүріп қалғанда болып жатады. \r\nАдамға  суықтың әсері әр кезде әр түрлі болады: жәй салқын температура, ауа райының күрт өзгеруі немесе ылғалданудан  адамда мұздау сезімдері белгі береді. Көбінесе табан тоңа бастайды, білектер, құлақтар, мұрын және бет суықтың әсерінен айқын белгі береді. Ерлердің бұттары да мұздап кетеді, егер жылы киінбесе. \r\n','Үсу –  терінің тоңуы және тері асты тіндердің суықтан қатуы. Бұл жағдай,  адамда -   (0°C)-тан  төмен температурада ұзақ жүріп қалғанда болып жатады. \r\nАдамға  суықтың әсері әр кезде әр түрлі болады: жәй салқын температура, ауа райының күрт өзгеруі немесе ылғалданудан  адамда мұздау сезімдері белгі береді. Көбінесе табан тоңа бастайды, білектер, құлақтар, мұрын және бет суықтың әсерінен айқын белгі береді. Ерлердің бұттары да мұздап кетеді, егер жылы киінбесе. \r\n\r\n__===____Дәрігерлер үсуді салмақтылық кезеңдеріне қарай жүйелеген:____===__\r\n\r\n\'\'Үсудің бастапқы кезеңі\'\'\r\nҮсудің бастапқы кезеңінде – терінің сыртқы қабаты тоңа бастайды. Белгілері мынадай:\r\n•	Шаншиды, ашытып ауыртады;\r\n•	Тері қызарып, сұрланып, сары немесе көк-күлгін түске боялады;\r\n•	Аздап ісиді;\r\n•	Бірақ көлдіремейді.\r\n\r\n\'\'Үсудің екінші кезеңі\'\'\r\nҮсудің екінші кезеңінде -  барлық тері қабаты тоңып қалады. Белгілері:\r\n•	Сіресіп, сыздап, солқылдап ауыртады,\r\n•	Сыртқа тері қатып, жансызданып қалады;\r\n•	Көпіршіктенген жерлерге түссіз немесе ақ түсті сұйықтық тола бастайды. Көпіршіктер 6-24 сағат бойы түзіледі.\r\n•	Көпіршіктенген жердің айналасы қызарып кетеді.\r\n\r\n\'\'Үсудің үшінші кезеңі\'\'\r\nҮсудің үшінші кезеңінде – терінің тереңгі бөлігі, сондай-ақ, тері асты жасушалары қатып қалады. Белгілері:\r\n•	Тері ақ, күлгін, қызылкүрең немесе көгілдір-көк түске боялады;\r\n•	Тоңып, қатып қалған тері ағаш бұрысқа ұқсап қалады;\r\n•	Қан орнына көбіктер толып кеткендей болады;\r\n•	Сіресіп, сыздап, шаншып ауырады.\r\n\r\n\'\'Үсудің төртінші кезеңі\'\'\r\nҮсудің төртінші кезеңінде – бұлшық еттер, сіңірлер, сүйектер тоңып қалады. Белгілері:\r\n•	Қызыл немесе көкшіл терілер құрғап, қап-қара қатты резинаға ұқсап қалады;\r\n•	Болмашы ішінеді немесе ол да болмайды;\r\n•	Көпіршіктер кішкентай қан түйіршіктері секілді  көрінеді;\r\n•	 Буындар сырқырап ауырады.\r\n\r\nҮсіген теріні жылтқанда ауруы тіптен күшейеді. Жылығаннан кейін ісініп, көпіршіктер шығаи береді. \r\nДәрігерлік емге келсек,  үсіген жерді емдеу үшін алдымен жылытады. Бұл өлі жасушалардың инфекциясын немесе үсіген бөліктің ампутациясын тоқтатады. \r\n\r\n __Тегтер:__ \r\nҮсік\r\nҮсік дәрежесі\r\nСуықтану\r\nТөмен температура\r\nҮсік дәрежелері\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Иіс газымен улану','','','kz','s','',0,'',1151,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710820,1565246820,1533710879,'__Иіс газы __-  дәмсіз, иссіз, түссіз келеді. Бұларды жанармай жағу орындарында кездестіруге болады.  Бұл газдар табиғи газдан, бензиннен, сұйық отыннан немесе ағаш отыннан күйгенде бөлініп шығады. Иіс газын ішке ауамен бірге жұтып қойса, демді қысып, қанға араласып, адамды улайды.  ','__Иіс газы__ -  дәмсіз, иссіз, түссіз келеді. Бұларды жанармай жағу орындарында кездестіруге болады.  Бұл газдар табиғи газдан, бензиннен, сұйық отыннан немесе ағаш отыннан күйгенде бөлініп шығады. Иіс газын ішке ауамен бірге жұтып қойса, демді қысып, қанға араласып, адамды улайды.  \r\n \r\nИіс газын шығаратын жанғыш заттар - ішкі жылыту жүйесінде, автокөлік қозғалтқыштарында, моторлы қайықтарда, пісіру құрылғыларында,  бу шығаратын тастарда және де т.б. жерлерде пайда болады. \r\nИіс газының  қауіпті деңгейлері жартылай жабық немесе тіпті ашық жерлерде пайда болуы мүмкін.\r\nКөміртегі тотығымен уланған адамның басы аурып, теңселіп,  жүрегі айниды.  Ал  қатты  уланса, есін жоғалтып, тіпті, өмірімен де хош айтысуы мүмкін.  Бұлай уланған адамның ауруын нақты анықтау да мүмкін емес, өйткені дәл осындай белгілер басқа да ауруларда кездесіп жатады.\r\n\r\n__===\'\'Емделуі\'\'===__\r\n \r\nАлдымен уланған адамның қанындағы оттегіні қалыпты деңгейге  келтіру керек. Зардап шеккен жанды иіс газы шығып тұрған аймақтан алысырақ алып кету керек. Беті бері қарамай жатса, оттегі терапиясын қолдануға да болады. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nИіс газы\r\nУлану\r\nИіс газымен улану\r\n','student_k',51,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Улану','','','kz','s','',0,'',1166,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710880,1565246880,1533710951,'__Улану қалай болады?__ Улану  кездейсоқ болып қалуы мүмкін,  немесе әдейі өзіне қол жұмсау мақсатымен де болып жатады. Деседе, уланудың қандай түрі болмасын, дәрігердің көмегі қажет.  Улы заттар  тыныс жолдары арқылы организмге сіңіп, зиянын тигізуі мүкін, сонымен қатар теріге құйылып немесе көзге тамып кеткен жағдайда да өз зардабын тартқызады.','__Улану қалай болады?__ Улану  кездейсоқ болып қалуы мүмкін,  немесе әдейі өзіне қол жұмсау мақсатымен де болып жатады. Деседе, уланудың қандай түрі болмасын, дәрігердің көмегі қажет.  Улы заттар  тыныс жолдары арқылы организмге сіңіп, зиянын тигізуі мүкін, сонымен қатар теріге құйылып немесе көзге тамып кеткен жағдайда да өз зардабын тартқызады.\r\n\r\n__Улану дәрежелері __- зардап шеккен адамның жас ерекшеліктеріне, улаған  заттың түріне және санына да қатысты болып келеді. Табиғатынан қызыққыш келгендіктен, жас балаларда  улану қауіпі  басым. Уланудан зардап шеккендердің 50%-дан астамы 6 жасқа толмаған балалар.  Бүйрегі  немесе бауыры ауыратын жандарда да  жиі уланып жатады\r\n\r\n__Қандай шаралар қолдану керек?__  Егер уланғаныңызды сезсеңіз, дереу  токсикологиялық  орталыққа, ауруханаға немесе  дәрігерлерге хабарласыңыз.  Жаныңызда  сізді улаған заттың құтысы болса, оны қолыңызға ұстап тұрыңыз, ондағы у жайындағы мәліметті, және оны қашан қолданғаныңызды маманға баяндап беріңіз. Және де жасыңыз бен салмағыңызды  дереу есіңізге түсіріп алыңыз.  \r\n\r\n__\'\'Улану қаупін сезінсеңіз 03 – ке хабарласыңыз!!!\'\'__\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nУлану, улы заттар,  улану қаупі\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Иыққа берілетін ауырсыну сезімі','','','kz','s','',0,'',1420,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533710940,1565246940,1533711023,'Кейде иық талып, түсініксіз бір ауру сезімдері пайда болады.  Мойынды ары-бері қозғаса да, иықты айналдырса да, қолды сермесе де еш өзгеріс болмай қояды. Сонымен қатар, басқа жерлеріңіз де аурып тұрғандай сезіледі  (іш, кеуде тұсында), осындай ауырсыну сезімдері иыққа беріледі.','__===\'\'Кейде иық талып, түсініксіз бір ауру сезімдері пайда болады.\'\'===__  Мойынды ары-бері қозғаса да, иықты айналдырса да, қолды сермесе де еш өзгеріс болмай қояды. Сонымен қатар, басқа жерлеріңіз де аурып тұрғандай сезіледі  (іш, кеуде тұсында), осындай ауырсыну сезімдері иыққа беріледі.\r\n\r\n__===\'\'Берілетін ауру\'\'===__ – қай жеріңіз ауырып тұрғанын түсінбейсіз, әйтеуір, дел-сал болып, организіміңізде бір жеріңіздің дұрыс жұмыс істемей тұғанын сезінесіз.\r\n\r\nИыққа берілетін аурудың себептері:\r\n•	Іш-құрлыста  бір проблемалары болуы мүмкін . Мысалы: өттас немесе панкреатит;\r\n•	Жүрек немесе қан тамырлар дұрыс жұмыс істемей тұруы мүмкін. Ол кезде  сол жақ қол немесе иық ауырады. Бұлай ауру: жүректің ұстамасынан немесе жүректің қабынуынан болады (перикардит).\r\n•	Өкпедегі ақаудің себебінен, мысалы,  жауырында, кеуденің жоғарғы бөлігінде, қолтық астында немесе мойында ауырсыну сезімі болса, пневмония  болуы мүмкін. Әдетте  өкпенің ақауынан болса, сол жақтағы иық ауырып тұрады;\r\n•	Басқада жағдайларда, мысалы қоршамалы герпес(теміреткі), Педжет ауруы, торокальді ауру сезімдері болуы мүмкін;\r\n•	Сондай-ақ, лапароскопиялық абдоминальді хирургия кезінде газ қалып қойса немесе гинекологиялық процедуралар кезінде қынапта қысым ауытқуы болған жағдайларда да осылай ауырсыну сезімдері. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nауырсыну\r\nөттас\r\nпанкреатит\r\nПерикардит\r\nпневмония\r\nқоршамалы герпес\r\nПеджет ауруы\r\nторокальді ауру сезімдері\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жұлынған сынық','','','kz','s','',0,'',925,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533711000,1565247000,1533711083,'__Жұлынған сынық__ – буыннан қатты жарақат алғанда, сіңірлермен байланысып тұрған кішкентай сүйектердің де бірге үзіліп кетуі.\r\nЖұлынған сынық - тікелей күштің әсерінен (мысалы, гандбол ойынындағы аяқтан шалудан) немесе жанама күштің әсерінен (мысалы,  футбол немесе баскетбол ойындарында жартылай қорғаушының қасақана итеруінен) болуы мүмкін.\r\nӘдетте, шағын жұлынған сыныққа мұз басады және дем алдырады; кішігірім сынықтардың жазылғаннан кейін,  қандайда бір ауру сезімін немесе ыңғайсыздық тудыруы сирек кездеседі. \r\n','__Жұлынған сынық__ – буыннан қатты жарақат алғанда, сіңірлермен байланысып тұрған кішкентай сүйектердің де бірге үзіліп кетуі.\r\nЖұлынған сынық - тікелей күштің әсерінен (мысалы, гандбол ойынындағы аяқтан шалудан) немесе жанама күштің әсерінен (мысалы,  футбол немесе баскетбол ойындарында жартылай қорғаушының қасақана итеруінен) болуы мүмкін.\r\nӘдетте, шағын жұлынған сыныққа мұз басады және дем алдырады; кішігірім сынықтардың жазылғаннан кейін,  қандайда бір ауру сезімін немесе ыңғайсыздық тудыруы сирек кездеседі. \r\nЕгер үзілген сүйек үлкен болса, негізгі сүйектен әлде-қайда бөлектеніп қалса, сіңір байламдары кәдімгідей бөлшектеніп кетсе,  оны тек хирургиялық жолмен қайта қалпына келтіреді. Жас балалар өсуіп келе жатқан кезде жұлынған сыныққа душар болса, оған да тек ота жасау қажет болады. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжұлынған сынық\r\nсіңірдің үзілуі\r\nбайламдардың үзілуі\r\nжұлынған сынықты хирургиялық жолмен қалпына келтіру\r\n','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Кекірік және жұтынудың қиындауы','','','kz','s','',0,'',1312,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533711060,1565247060,1533711145,'Жұтыну проблемалары  көпшілік арасында  әртүрлі жағдайларда кездесіп жатады.  Асты қомағайланып ішкеннен ,  кейбір тамақты түйір-түйір күйінде жұта салғаннан, ауызға асты салып алып, сөлеп тұрып жұтқаннан  туындап жатады. Кейде сабырсызданып, ашуға ерік беріп тұрған кезде де, жұтқыншағыңыз толып кеткендей, дұрыс жұтына алмай тұрғандай сезінесіз.','Жұтыну проблемалары  көпшілік арасында  әртүрлі жағдайларда кездесіп жатады.  Асты қомағайланып ішкеннен ,  кейбір тамақты түйір-түйір күйінде жұта салғаннан, ауызға асты салып алып, сөлеп тұрып жұтқаннан  туындап жатады. Кейде сабырсызданып, ашуға ерік беріп тұрған кезде де, жұтқыншағыңыз толып кеткендей, дұрыс жұтына алмай тұрғандай сезінесіз.\r\n\r\n===\'\'Жұтынудың қиындауы  (дисфагия)\'\'=== -  тамақтың ауыз арқылы асқазанға дұрыс өтпеген кезінде белгі береді. Дисфагия ауыз қуысындағы, тіл немесе тістердің  ақауларының салдарынан, қалыпты шайнау және жұтылу процесіне кедергі болған жағдайда пайда болуы мүмкін. \r\n\r\nМынандай симптомдар пайда болуы мүмкін: сілекей аға береді, тамақты жегенде шашала береді,  немесе ауыз қуысы тым қатты құрғай береді. Кейде тамақ жұтқыншақта тұрып қалғандай болады немесе әрі қарай тамақты итеру үшін бірнеше рет жұтыну керектей көрініп тұрады. Соның әсерінен қақалып-шашалып немесе тұншығып бара жатқандай сезімде боласыз.\r\n\r\nЖұтынудың қиындауы салдарынан салмақ түседі, тіпті өңештің қатерлі ісігі секілді қауіпті ауруларға да апатып соқтыруы мүмкін. Егер сізде кекірік болса немесе жұтыну қиындаса, оны үйде емдей алмайсыз. Сол үшін дәрігерге қаралғаныңыз жөн.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжұтынудың қиындауы\r\nдисфагия\r\nкекіру\r\nөңештің тарылуы\r\nтұншығу сезімі\r\nөңештің қатерлі ісігі\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Кекіру','','','kz','s','',0,'',1526,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533717960,1565253960,1533718015,'Кекіру көбінесе, ауа жұтып алғаннан болады.  Көп ауа жұтып алғаннан кейін,  тым тойып қалғандай немесе іш шертиіп кеткендей сезімдер туындайды.','Кекіру көбінесе, ауа жұтып алғаннан болады.  Көп ауа жұтып алғаннан кейін,  тым тойып қалғандай немесе іш шертиіп кеткендей сезімдер туындайды.\r\nҚатты тойып алғаннан немесе асқазанның асты қорытпауының себебінен болатын кекіру,  жайдан-жай жиі бола бермейді. Оған себеп болатын мынадай да қауіпті жағдайлар бар:\r\n•	Ойық жара да аурсыну сезімдерін тудырады;\r\n•	Асқазан немесе ас қорыту жүйесінің обыры.  Жүрек айну, тәбеттің төмендеуі және  ішкен ас сіңбей,  асқазан толып тұрғандай сезімде болу;\r\n•	Асқазан - ішек жолдарының тітіркенуінен  кекіру мен қыжыл пайда болады.  Әсіресе,  жатқанда немесе еңкейгенде қатты мазалайды;\r\n•	Өт қабының ауруы ішіңіздің жоғарғы оң жақ бөлігін ауыртып, кейде, ауырсыну белгілері  арқа мен иыққа қарай таралуы  мүмкін.\r\n•	Қыжыл. Іштің жоғарғы бөлігінде немесе кеудеде  пайда болып,  газдың түзілуін,  тоқтық сезімін, ауырсыну немесе асқазанның ашыған сезімдерін тудырады. Бұл  белгілер кекірікті тудыруы да, тудырмауы да екі талай.\r\n•	Безерлік болуы мүмкін. Безерлік –  тосын жағдайда қорытылмайтын материалдарды(қатты заттар, шаш т.с.с )  ауызға салып, жұтып жібергенде, асқазан жолдарының бітеліп қалауын айтады (асқазанның кедергілі бітеліп қалуы). \r\nЕгер көп кекіре беретін болсаңыз, дәрігерге хабарласыңыз. Қатты тойғаннан немесе ас қортуыңыз дұрыс болмағаннан ба, жоқ басқа ма анықтап алыңыз.  Мүмкін үйде-ақ емделіп, жазылып кетерсіз.\r\n__Тегтер:__\r\nкекіру     \r\nас қорытпау    \r\nқыжыл   \r\nасқазанның ойық жарасы    \r\nаш ішек ойық жарасы\r\nішек ісігі\r\nөңеш ісігі\r\nасқазан-өңеш рефлюксі\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ақтаңдақ (Витилиго)','','','kz','s','',0,'',2724,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718020,1565254020,1533718165,'__Ақтаңдақ (Витилиго) __-   бұл тері ауруы, меланоциттер функциясының жоғалуынан немесе төмендеуінен  теріде, шашта, көздің торлы қабатында  ақ түсті дақтартың дамып кетуін айтамыз. Ауру кез келген жастан басталуы мүмкін, бірақ көбінесе 70%-ы  20 жасқа дейін адамдарда байқалады. Ақтаңдақтың қайдан  пайда болатыны, себептері мен механизмдері жайлы сұрақтың жауабы әлі табылмады, сондықтан осы аурудың тиімді және толыққанды емдеу мәселесі осы күнге дейін ақсап тұр.','__Ақтаңдақ (Витилиго) __-   бұл тері ауруы, меланоциттер функциясының жоғалуынан немесе төмендеуінен  теріде, шашта, көздің торлы қабатында  ақ түсті дақтартың дамып кетуін айтамыз. Ауру кез келген жастан басталуы мүмкін, бірақ көбінесе 70%-ы  20 жасқа дейін адамдарда байқалады. Ақтаңдақтың қайдан  пайда болатыны, себептері мен механизмдері жайлы сұрақтың жауабы әлі табылмады, сондықтан осы аурудың тиімді және толыққанды емдеу мәселесі осы күнге дейін ақсап тұр.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"317\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Ақтаңдақ емі__\r\nУльтракүлгін сәулелерге, терінің сезімталдығын арттыратын өсімдік майынан жасалған препараттар қолданады. Ақтаңдағы бар науқастарды емдеу барсында, шайқурай сығындыларын сыртқа және ішке, күн сәулесімен немесе сынапты-кварц шамымен сәулелендір арқылы  қолданған кезде оң нәтижелер алынды. Ақтаңдақты емдеуде бірқатар дәрілік өсімдіктерді қолданудың тиімділігі  туралы мәліметтер бар. Соның негізінде, науқастар шөптің шырынын (тұнбаларын), ақ дақтар пайда болған жеріне жағу керек. Мысалы: жапырақ шырыны мен інжірдің жасыл жемістерін, қызыл бұрышты, жаңадан жасалған шырын, қайнатпа немесе тұнба (1:1, 1:2) кіші балдыршөп, жаңа піскен құлпынай шырындары.\r\nДесе де осы дәрілер толыққанды  әсер ету үшін, теріге ультракүлгін сәулемен бірге қолдану қажет. Ең тиімді жолы, ұзын толқынды ультракүлгін сәулеленумен (толқын ұзындығы 320-390 нм) ұштастыра отырып, дәрілік заттарды қолдану керек.  Бұл әдіс ғылымда,  ПУВА-терапиясы немесе фотохимиотерапиясы (ФХТ) деп аталады. Емнің  оң әсері әлсіремес үшін,  ұзақ мерзімде  осы елдеуді дембіл-дембіл қолданып туру керек. \r\nНауқас адам бойындағы ақтаңдақпен қатар пайда болған, басқа да ауруларын емдемесе,  бұл аурудан толық емделуі мүмкін емес. Витилиго – «ішкі аурулардың сыртқы көрінісі» десе де болады. Ақтаңдағы  бар адамдардың көпшілігінің бауыры ауырады. Осыған байланысты бауырдың және өт қабының жұмысын жақсартатын кешенді терапия препараттарын енгізу ұсынылады:  эссенциале, холагогум.  Ақтаңдақтардан құтылу үшін бауырды емдеудің маңызы зор: гастроэнтерлогтардың айтуынша бауыр лямблиозын емдегеннен кейін ақтаңдақтардың көбісі өздігінен жойылып кететін көрінеді.\r\nКейбір авторлар депигментацияны (түссіздік) гельминттер қоздырып, эндокриндік бездердің қалыпты қызметін бұзып, ағзада мыс тапшылығын тудырады деп болжайды. Мұндай жағдайларда жүргізілген дегельминтизация науқастарды емдеуге жақсы ықпал етті.\r\nАқтаңдағы бар науқастарда жиі кездесетін патологиялардың бірі - эндокринді аурулар болып табылады: қалқанша безі функциясының бұзылуы; асқазан-ішек жолындағы өзгерістер – асқазанның қышқылдық және пилорикалық функцияларының бұзылысы; жүрек-қан-тамыр жүйесі аурулары.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n \r\nвитилиго\r\nАқтаңдақ\r\n','student_k',36,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жыныстық зорлық және қынаптан қан кету','','','kz','s','',0,'',1191,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718140,1565254140,1533718273,'Қынаптағы ерекше бөлінділер, сызаттар, қынап айналасының ауруы, венерикалық инфекция симптомдары  және т.б. зорлық-зомбылықтың әсерінен болуы мүмкін. Сексуалдық зорлық-зомбылық белгілерін, жыныстық аймақты зерттемей, анықтау мүмкін емес.','Қынаптағы ерекше бөлінділер, сызаттар, қынап айналасының ауруы, венерикалық инфекция симптомдары  және т.б. зорлық-зомбылықтың әсерінен болуы мүмкін. Сексуалдық зорлық-зомбылық белгілерін, жыныстық аймақты зерттемей, анықтау мүмкін емес.\r\nЗорлық белгілеріне мыналарды болады:\r\n•	Жыныс мүшесінде  сызаттар, көгерулер, тістің іздері болады.\r\n•	Қынаптан қан кетіп, түрлі бөлінділер шығады.\r\n•	Ректальды [2742] немесе генитальды қан кетулер пайда болады.\r\n•	Анал тесігінің жыртылуы, дилатациясы кездеседі [3651]\r\n•	Венерикалық аурулардың[]симптомдары, мысалы: гонорея, хламидиоз [3635], сифилис[2918], АИТВ[2804].\r\nКішкентай балада менструальды кезең басталғанша қынаптан қан ағуы дұрыс емес, бұл қынаптағы ойық жара, сүйел, аурулар мен түсініксіз бөлінділердің симптомдары болуы мүмкін.  Бұл симптомдар физикалық немесе жыныстық зорлық-зомбылықтан да туындауы мүмкін, ондай жағдайда жыныс мүшесінің ішкі жақтары мен айналасы  жарақаттанады.\r\nЗорлық-зомбылыққа байланысты сұрақтарды кәсіби және заңды түрде дәрігер қызметін атқаратын адамға қою керек. Ол тексеріс жүргізуге, зорлық-зомбылықтың нақты белгілерін анықтауға міндетті.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nҚынаптан \r\nанал тесігінің жарылуы\r\nқан кету\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Эктопиялық (жатырдан тыс) жүктілік','','','kz','s','',0,'',5180,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718260,1565254260,1533718584,'Жатырдан тыс дамыған  жүктілікті – эктопиялық жүктілік деп атайды. Бұл жағдай аналардың өміріне қауіп төндіреді.  ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Қашан дәрігерге көріну қажет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n \r\nЖатырдан тыс дамыған  жүктілікті – эктопиялық жүктілік деп атайды. Бұл жағдай аналардың өміріне қауіп төндіреді. \r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"318\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nНегізінде  жүктілік кезінде ұрықтанатын аналық жасуша жатыр түтігі арқылы жатырға түседі. Егер аналық жасушаның түтік арқылы өтуі тежелсе немесе бәсеңдесе, бұл жатырдан тыс жүктілікке апаруы мүмкін. Ауру себептеріне мыналарды жатқызуға болады:\r\n•	Жатыр түтігінің туа біткен ақауы\r\n•	Аппендикс жарылғаннан кейінгі жабыспалар\r\n•	Эндометриоз \r\n•	Бұрын жатырдан тыс жүктіліктің болуы\r\n•	әйелдердің жыныстық ағзаларында бұрын болған жұқпалардан немесе операциялардан қалған тыртықтар.\r\nБұдан бөлек эктопикалық жүктілік қаупі мына факторларда да артады:\r\n•	35 жастан асқаннан кейін;\r\n•	Бала көтеруге қарсы спираль (ВМС) салғанна кейін жүкті болып қалғаннан;\r\n•	Жатыр түтіктерін байлап тастағаннан: бірақ бұл 2, не, одан да көп жыл өткеннен кейін болуы ықтимал.\r\n•	Түтікті сақтандыру (түтікті байлау), жүкті болып қалмау үшін қлданылатын тәсіл;\r\n•	Түрлі адаммен жыныстық қатынасқа түсе беру;\r\n•	Бедеулікті емдеудің кейбір түрлері.\r\nКейде себептері белгісіз болып та қалады. Гормондар негізгі рөлді атқарады.\r\nЖатырдан тыс жүктіліктің орналасатын жері, көбінесе, - екі жатыр құбырының бірі.  Сирек жағдайда жатырдан тыс жүктілік аналық безде, ішкі қуысында немесе жатыр мойнында болуы мүмкін.   \r\nЭктопикалық жүктілік контрацепциялық (жүктілікке қарсы) әдістерді қолданғанан да пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nСізде жүктіліктің симптомдары ерте байқалуы мүмкін, мысалы, аналық бездер ісініп, жүрек айну деген сияқты. Одан басқа:   \r\n•	жатырдан мезгілсіз қан кетуі;\r\n•	бел жақ ауыра береді;\r\n•	жамбастығ бір жері қысып тұрғандай ауырады;\r\n•	етеккір келмей қалады;\r\n•	іштің төменгі жағы  немесе жамбастың тұтастай аумағы ауырып тұрады.\r\nЖатырдан тыс жүктілік кезінде оның айналасы соққы тиіп зақымданса немесе қан кетсе симптомдары ушығып кетуі мүмкін. Мұндай жағдайда мына мәселелер мазалауы мүмкін:   \r\n•	естен тану немесе әлсіздік сезімі\r\n•	тік ішек аумағындағы қатты қысым\r\n•	артериалдық қысымның төмендігі\r\n•	иық жақтың ауырсынуы\r\n•	іштің төменгі бөлігі кенеттен  қатты аурып кете береді.\r\n\r\n\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\n\r\nДәрігер гинекологиялық тексеруді өткізеді. Қаралу кезінде жамбас жақ  ауырып тұрады.\r\nСондай-ақ, жүктілікке тест және қынаптық ультрадыбыстық зерттеу өткізіледі.   \r\nАХГ (адамның хорионикалық гонадотропині) – бұл әдетте жүктілік кезінде өндірілетін гормон. Осы гормонның қанда болуы жүктілікті анықтауға мүмкіндік береді. Егер оның қандағы деңгейі жеткілікті ұлғаймаса, дәрігер онда  жатырдан тыс жүктіліктің айтады.      \r\n     \r\n\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЖатырдан тыс жүктілік – өмірге қауіп төндіретін жағдай. Жүктілік  сақталынбайды. Ананың өмірін сақтау үшін эмбрионның жасушалары жойылуы керек.\r\nЖатырдан тыс жүктіліктің аумағы зақымданса (жарылса),  шұғыл медициналық жәрдем қажет болады. Жарылу қан кетуіне және шок алуға апаруы мүмкін, бұл – шұғыл медициналық жағдайларды талап етеді. Шокты емдеу әдістері:\r\n•	Қан құю\r\n•	Сұйықтықты көктамыр арқылы енгізу\r\n•	Дененің қалыпты температурасын қолдау\r\n•	Оттегі\r\n•	Аяқты жоғары көтеріп қою.\r\nЖатырдан тыс жүктіліктің аумағы жарылғанда қан ағуын тоқтату мақсатында және эмбрионды алу үшін хирургиялық ота жасалады. Кейбір жағдайда дәрігер жатыр түтігін алып тастауы да мүмкін.\r\nЖатырдан тыс жүктіліктің аумағы жарылмаса, емдеуге кіретіндер: \r\n•        Ота\r\n•        Дәрігердің қатаң бақылауымен жүктілікті үзетін дәрілерді қабылдау.\r\n\r\n\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nжатырдан тыс жүктілік  болған әйелдердің үштен бірі кейін бала туа алады. Кейбір әйелдер жүкті бола алмауы да мүмкін.  \r\nЖатырдан тыс жүктіліктен  кейін қайтадан жүкті болу келесі жайттарға байланысты: \r\n•	әйелдің жасына\r\n•	баласы болуына\r\n•	эктопикалық  жүктіліктің  пайда болу себебіне.\r\n\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге көріну қажет__\r\n\r\nКелесі симптомдар болса, дәрігерге немесе мейірбикеге көріну қажет:\r\n•	жатырдан әдеттен тыс қан кетсе;\r\n•	іштің төменгі бөлігі немесе жамбас жақ ауырса.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nЖатыр түтігінен тыс пайда болатын жатырдан тыс жүктіліктің көп түрлерінің алдын алу мүмкін емес. Жатыр түтіктерін зақымдайтын факторлардың ғана алдын алу арқылы қаупін азайтуға болады. Олар:  \r\n•	Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау, жыныстық қатынасқа дейінгі және кейінгі жұқпаланудың алдын алатын шараларды қолдану;\r\n•	жыныстық жолмен берілетін жұқпаларды ерте анықтау және емдеу\r\n•	темекі шекпеу.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nЖатырдан тыс жүктілік\r\nЕтеккірдің келмей қалуы\r\nҚынаптан қан ағу\r\nБас айналу\r\n\r\nАқпарат көзі: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000895.htm\r\n\r\nМатериалды дайындаған Алмаз Шарман, медицина профессоры.\r\n\r\nАударған: Асель Стамбекова.\r\n\r\nРедакциялаған: Александр Корольков.','student_k',64,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тілдің түктенуі','','','kz','s','',0,'',1087,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718560,1565254560,1533718744,'Тілдің түктенуі – тіл бүртіктерінің өсіп кетуінен пайда болады. Бір қарағанда тілге шаш өскендей көрінеді.  Тілінде түгі бар адамның   ауызынан ылғи жағымсыз иіс шығып тұрады. Ауру сезімі әдетте байқалмайды.','Тілдің түктенуі – тіл бүртіктерінің өсіп кетуінен пайда болады. Бір қарағанда тілге шаш өскендей көрінеді.  Тілінде түгі бар адамның   ауызынан ылғи жағымсыз иіс шығып тұрады. Ауру сезімі әдетте байқалмайды.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"319\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТілдің түктенуінің себебі - ауыз қуысының гигиенасын сақтамағандықтан, сілекейдің аз бөлінуінен және антибиотиктердің жанама әсерінен болып жатады. Сондай-ақ,  ауызды шаю үшін қолданған түрлі зиянды сұйықтықтар, шылым немесе түтінсіз (шайнайтын) табак т.с.с. тілде түктің пайда болуына себеп болады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"320\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТілдің түктенуі - қауіпті жағдай емес. Ол:  антибиотиктерді немесе ауыз қуысын  шаятын сұйықтықтарды тоқтатып, сілекейдің бөлінуі жақсарып, ауыз қуысының гигиенасы дұрысталғанда қайта кетеді. Тілдегі түкті түзілімдерді жойып,оларды болдырмау  үшін, тілдің үстінгі жағын күнделікті тіс пастасын жұмсақ тіс шеткасына жағып сүркеп, ал астыңғы жағын сулы ерітіндімен тазалап тұру керек.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nТілдің түктенуі\r\n\r\nАуыздағы жағымсыз иіс\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шаш күтімі және оның зақымдануы','','','kz','s','',0,'',1253,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718740,1565254740,1533718820,'\'\'__Шашты сәндейтін және әрлендіретін арнайы заттар шаштың табиғатына зиянын тигізуі мүмкін.__\'\'\r\nШаш адам ағзасында қандайда-бір физиологиялық маңызды рөл атқармайды. Олар  дұрыс күтім жасалмағаннан  зақымданса да ештеңе етпейді. \r\n','__Шашты сәндейтін және әрлендіретін арнайы заттар шаштың табиғатына зиянын тигізуі мүмкін.__\r\nШаш адам ағзасында қандайда-бір физиологиялық маңызды рөл атқармайды. Олар  дұрыс күтім жасалмағаннан  зақымданса да ештеңе етпейді. \r\nШашты зақымдайтын  және оның сынғыштығын, бөлінгіштігін тудыратын сәндеу құралдарына мыналар жатады.  \r\n•	Шашқа арналған қысқыштар;\r\n•	Термобигуди;\r\n•	Тым ыстық шаш кептіргіштері;\r\n•	Шаш өңдеуге арналған химиялық заттар: мысалы, бояулар, тональды, ағартқыш құралдар, шашты түзету және тұрақты толқын беріп тұратын құрылғылар.\r\nШашқа арналған құралдарды дұрыс қолданған жағдайда, бұл өнімдер зиян келтіре бермейді.\r\nЕгер осы химиялық  құралдардың кез-келгенін тым жиі қолданса, шаш әлсіз және сынғыш болып қалады. Егер де бір күнде екі процедура орындалса немесе ағартқыш құрал, бұрын бояудан тазартылған шашқа қолданылса, шашқа зақым келуі мүмкін.\r\nШашты тартып тұратын үлгілерде (мысалы, өрілген, биікке буылып тұратын) және шашты бір орында арнайы эластикалық таңғыштармен байлаған кезде, олар жиі түсуі мүмкін.\r\nШашты қатты, тығыз етіп байлаудан аулақ болыңыз немесе шашты сәндеудің еркін түрлерімен алмастырыңыз. Мүмкіндігінше, шашыңызға серпімді таңғыштарды аз байлаңыз.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nшаштың түсуі\r\nшаштың сынуы\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жамбас мүшелерінің қабынуы','','','kz','s','',0,'',1803,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718800,1565254800,1533718916,'__\'\'Бұл не? Жамбас мүшелерінің қабынуы (ЖМҚ)\'\'__ – бұл термин жатырдың фаллопий түтігінің, аналық бездердің  қабынуын (әйелдің жамбас ағзалары) сипаттау үшін пайдаланылады. ЖМҚ әдетте бактериялық инфекцияларды шақырады, мысалы, гонорея  немесе хламидиоз. Әдетте, жатыр ішілік спиральды қолданатын әйелдерде ЖМҚ қаупі жоғары, себебі спираль – бактериялардың  жатырдың ішіне, түтікке және аналық бездерге енуіне мүмкіндік береді. Жамбас мүшелерінің қабынуы 25 жасқа дейінгі және төсек қатынасында  белсенді әйелдерде жиі кездеседі. ','__\'\'Бұл не? Жамбас мүшелерінің қабынуы (ЖМҚ)\'\'__ – бұл термин жатырдың фаллопий түтігінің, аналық бездердің  қабынуын (әйелдің жамбас ағзалары) сипаттау үшін пайдаланылады. ЖМҚ әдетте бактериялық инфекцияларды шақырады, мысалы, гонорея  немесе хламидиоз. Әдетте, жатыр ішілік спиральды қолданатын әйелдерде ЖМҚ қаупі жоғары, себебі спираль – бактериялардың  жатырдың ішіне, түтікке және аналық бездерге енуіне мүмкіндік береді. Жамбас мүшелерінің қабынуы 25 жасқа дейінгі және төсек қатынасында  белсенді әйелдерде жиі кездеседі. \r\nЖМҚ еш симптомсыз пайда болуы мүмкін. Алайда, олар болғанның өзінде, мыналарды қамтуы мүмкін:\r\n•	Бел аймағындағы ауру сезімі: әдетте, бір немесе екі аяққа да берілуі мүмкін.\r\n•	Жүрек айнуы, дене қызуының жоғарылауы.\r\n•	Дененің әлсіздігі немесе ыңғайсыздық сезімі.\r\n•	Жыныстық қатынас кезіндегі ауру сезімі.\r\n•	Мезгілсіз менструалды қан кетулер .\r\n__\'\'Қандай асқынулары бар?\'\'__ Жамбас инфекциясынан кейін тыртық қалса, ол кейін қатты ауыртып, бедеулікке дейін себепші болуы мүмкін. Сондай-ақ, ЖМҚ, әйелдерде жатырдан тыс жүктілік қаупін тудыруы да ғажап емес. Егер алда-жалда жағдай соған апарса, ұрық жұмыртқасы жатырдан тыс, фаллопий түтігіне еніп, іштегі басқа мүшелерге кері әсер етеді. Жатырдан тыс жүктілік қаупі, сау әйелдерге қарағанда, ЖМҚ-мен зардап шеккен науқастарда  7-10 есе жоғары кездеседі. Бұрын-сонды жамбас мүшелерінің қабынуы болған әйелдердің де, бұл ауруға қайта душар болып қалуы әбден мүмкін.\r\n__\'\'Емдеу\'\'__\r\nЕмдеу кезінде қабынуға және бактерияға қарсы дәрілер қамтылады. Клиникалық ауру симптомдары бар әйелдер, дәрігерге қаралудан бұрын жыныстық қатынасты тоқтата тұрғаны дұрыс.  Бұл амал арқылы олар өз жолдасының инфекциямен залалдануының алдын алады. \r\n__Тегтер:__ \r\nгонорея    \r\nхламидиоз     \r\nтөменгі жақтың ауруы   \r\nетеккірдің бұзылуы\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Емшек ұшынан бөліндінің шығуы','','','kz','s','',0,'',1424,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533718860,1565254860,1533719070,'Ешқашан жүкті болмаған әйелдерде емшек ұшынан бөліндінің шығуы сирек кездеседі. Жүктіліктің соңғы аптасында, әйелдерде уыз түріндегі бөлінділер шығуы -  қалыпты жағдай. Өз бетінше бөлінетін бөлінділер барлық әйелдердің 80% -ында байқалады және ол тек емізікті басқанда ғана пайда болады. Бұл қалыпты жағдай. Бөлінділер мөлдір, тұнық, ақ және сарғыш болуы мүмкін.\r\nЖүктілік кезінен тыс, сүт бездерінен бөлінділер өз бетінше шыға бастаса – онда ол жайдан-жай емес. Әсіресе, кеуде пішіні мен консистенциясының өзгерген кезінде шықса қауіпті болып саналады. \r\n','Ешқашан жүкті болмаған әйелдерде емшек ұшынан бөліндінің шығуы сирек кездеседі. Жүктіліктің соңғы аптасында, әйелдерде уыз түріндегі бөлінділер шығуы -  қалыпты жағдай. Өз бетінше бөлінетін бөлінділер барлық әйелдердің 80% -ында байқалады және ол тек емізікті басқанда ғана пайда болады. Бұл қалыпты жағдай. Бөлінділер мөлдір, тұнық, ақ және сарғыш болуы мүмкін.\r\n\r\nЖүктілік кезінен тыс, сүт бездерінен бөлінділер өз бетінше шыға бастаса – онда ол жайдан-жай емес. Әсіресе, кеуде пішіні мен консистенциясының өзгерген кезінде шықса қауіпті болып саналады. \r\nТөмендегі __себептер__ бөлінділердің өздігінен шығуына әсер етуі мүмкін.\r\n•	Емшектер жарақаттанғанда;\r\n•	Дәрілік препараттардан, мысалы: оральды контрацептивтер [3448], циметидин, метилдопа, метоклопрамид, разарпин, верапамил және т.б.\r\n•	Сүт бездерінің абсцессі ірің ағуға  себеп болуы мүмкін.\r\n•	Гипофиз ісігі \r\n•	Сүт бездерінің ісігі (интрадуктальді папиллома).\r\n\r\n__Галакторея__ -  бұл емшектен өздігінен бөлінетін сұйықтықтың бірі. Ол кейбір дәрі-дәрмектердің жанама әсерінен  немесе қауіпті емес гипофиз ісігінің (гипофиздік аденома), сондай-ақ гипотиреоз сияқты белгілі бір ісіктердің әсерінен пайда болады. Сүт бездерінен қандай да бір бөлінділер пайда болған жағдайда немесе емшектің бір шақ ұшынан қан аралас сұйықтықтар шықса дәрігерге хабарласыңыз. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nемшектен бөлінділердің шығуы     \r\nсүт бездерінің ауруы      \r\nемізіктен іріннің ағуы\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тағамда ақуыздың жетіспеушілігінен шаштың түсуі.','','','kz','s','',0,'',1352,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533719040,1565255040,1533719126,'Адам ағзасына шаштың ешқандай физиологиялық маңызды әсері жоқ. Алайда, көп жүйелі аурулар шаштың өсуіне кері әсер етеді, кейде шаштың түсуіне де себеп болады. Жіті  ақуыз жетіспеушілігінен де шаштың өсуі нашарлап,  кейін тіпті оның  мүлдем жоқ болуына әкеледі. Ақуыздың жетіспеушілігі шаштың диффузиялық  түсуіне – алопецияға әкеледі. Сондай-ақ, шаштың түсуіне, қатерлі ісікті емдеу  кезінде химиотерапияда  кеңінен қолданылатын цитотоксикалық  дәрілердің әсері де болуы мүмкін.','Адам ағзасына шаштың ешқандай физиологиялық маңызды әсері жоқ. Алайда, көп жүйелі аурулар шаштың өсуіне кері әсер етеді, кейде шаштың түсуіне де себеп болады. Жіті  ақуыз жетіспеушілігінен де шаштың өсуі нашарлап,  кейін тіпті оның  мүлдем жоқ болуына әкеледі. Ақуыздың жетіспеушілігі шаштың диффузиялық  түсуіне – алопецияға әкеледі. Сондай-ақ, шаштың түсуіне, қатерлі ісікті емдеу  кезінде химиотерапияда  кеңінен қолданылатын цитотоксикалық  дәрілердің әсері де болуы мүмкін.\r\n\r\nКейбір диетаға қызығатындар ақуызды шектейді немесе дұрыс тамақтану режимін бұзады. Одан  дистрофия (тамақтанудың бұзылуы) қалыптасу мүмкін. Егер  мұндай жағдай орын алса дене ақуызды үнемдей бастайды, ол болса шаштың өсуіне тікелей әсер етуі мүмкін. Осылай  диеталар қолдана бастағаннан кейін 2-3 айдың ішінде шаш жиі түсуін арттырады.\r\nБұл қайтымды жағдай және ақуыз жеткілікті мөлшерде тұтынылатын болса, алдын алуға болады. Егер адам диетаны қатал ұстануға шешім қабылдаса, ол ағзаға жеткілікті ақуыз беріп тұру керек. Ақуызға: ет, тауық, балық, жұмыртқа, ірімшіктің кейбір түрлері, құрғақ бұршақтар, бұршақ сорпасы, дәндер мен жаңғақтар жесе пайдасы тиеді.\r\nҚалыпты ақуызды қоректендіргеннен  кейін, шаштың өсуі қалпына келеді. Бірақ, шаш фолликулдарының қабынуы ықтимал.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nАлопеция\r\nШаш өсудің тоқтауы \r\nШаштың түсуі\r\nТаздану\r\nАлматыда шаш емдеу\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қандағы холестерин деңгейін анықтау','','','kz','s','',0,'',5660,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533719100,1565255100,1533719897,'Холестерин –дененің әрбір мүшесінің құрамында бар жұмсақ және балауыз тәрізді зат. Адам ағзасының дұрыс қызмет етуіне холестерин аздаған мөлшерде қажет. Қандағы холестерин деңгейінің жоғарлануы артериялардың бітелуіне және жүрек ауруларының дамуына алып келеді.','__Анықтамасы__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Холестеринге талдама жүргізу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Қай кезде тексерілу керек?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Жалпы холестерин__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Төмен тығыздықтағы липопротеидтер (жаман холестерин)__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Жоғары тығыздықтағы липопротеидтер (жақсы холестерин)__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Өте төмен тығыздықтағы липопротеидтер (жаман холестерин)__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Ескертулер__{ALINK}\r\n\r\n\r\n__Холестерин__ –дененің әрбір мүшесінің құрамында болатын, жұмсақ және балауыз тәрізді зат. Адам ағзасының дұрыс қызмет етуі үшін аз мөлшерде холестерин қажет. Бірақ та қандағы холестерин деңгейінің жоғарлануы артериялардың бітелуіне және жүрек ауруларының дамуына алып келеді\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"321\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҚандағы холестерин деңгейін анықтау сізге және сіздің дәрігеріңізге жүрек ауруларының, инсульттің және т.б. аурулардың даму қаупін табуға мүмкіндік береді.\r\n\r\nХолестериннің қалыпты деңгейі жүрек қан-тамырларының ауруына, қант диабетіне және  басқа да қауіпті факторларға әсер етеді. Сіз үшін ең тиімді жолды тек дәрігер ғана тауып бере алады. \r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Холесстеринге талдама жүргізу__\r\n\r\nХолестерин жақсы және жаман болып бөлінеді. Олардың әрқайсысын анықтайтын бірнеше талдау түрлері бар. Бастапқы сынақ ретінде қандағы жалпы холестерин деңгейін анықтау үшін дәрігер сізге қан талдауын жасауы мүмкін. Бұл жағдайда қандағы холестериннің жалпы деңгейі есептеледі. \r\n\r\nСондай-ақ, дәрігер сізге қанның липидті профилін анықтау мақсатында талдау тағайындауылы мүмкін. Ол өз кезегінде келесі анықтамаларды қамтиды:\r\n\r\n•	Жалпы холестериндер;\r\n•	Төмен тығыздықтағы липопротеидтер (жаман холестерин);\r\n•	Жоғары тығыздықтағы липопротеидтер(жақсы холестерин);\r\n•	Үшглицеридтерді (қандағы майлардың басқа түрі);\r\n•	Өте төмен тығыздықтағы липопротеидтер (жаман холестерин) кіреді.\r\n\r\nЛипопротеидер майлар мен ақуыздан тұрады. Олар қанмен холестеринді, үшглицеридті және басқа майларды адамның дене мүшелеріне жеткізеді.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Қай кезде тексерілу керек?__\r\n\r\n35 жасқа дейінгі ер азаматтар және 45 жасқа дейінгі барлық әйелдер қандағы холестерин деңгейін анықтатуы тиіс. Кейбіреулер өз қалауларымен 20 жасында да тексертсе болады. Ерте жастан холестерин деңгейін анықтау тек мына жағдайларда қажет болады:\r\n\r\n•	Егер сізде қант диабеті, жүрек аурулары, инсульт және артериалды гипертензия болса, сіз осы талдауларды ертерек жасағаныңыз жөн.\r\n•	Егер алғашқы талдау нәтижесі қалыпты болса, онда қандағы холестерин деңгейін  әр 5 жыл сайын ғана анықтатып тұрса болады;\r\n•	Егер сіз холестерин деңгейін төмендететін препараттарды қабылдап жатсаңыз, онда талдауды жыл сайын жасағаныңыз жөн.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Жалпы холестерин__\r\n\r\nЖалпы холестериннің қалыпты деңгейі 180-200 мг/дл аралығында немесе одан да төмен болуы тиіс. Егер жалпы холестериннің деңгейі қалыпты болса, сізге қанның липидті профилін анықтаудағы басқа да  талдаулар жасаудың қажеті шамалы.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Төмен тығыздықтағы липопротеидтер (жаман холестерин)__\r\n\r\nТөмен тығыздықтағы липопротеидтер артерияның бітелуіне алып келуі мүмкін. Сол  себептен, оны «жаман» холестерин деп атайды. Төмен тығыздықтағы липопротеидтердің қандағы деңгейі төмен болуы тиіс. Бірақта төмен тығыздықтағы липопротеидтердің деңгейі қалыптыдан төменірек болса, жүрек аурулары мен инсульттің даму қаупі жоғарлайды. Қандағы төмен тығыздықтағы липопротеидтердің деңгейі 190 мг/дл жоғары болса бұл көрсеткіш қалыптыдан артқан деп есептеледі.\r\n\r\n70-189 мг/дл арасындағы төмен тығыздықтағы липопротеидтердің деңгейі жоғары деп, келесі жағдайларда есептеледі:\r\n\r\n•	Егер жасыңыз 40-75 және сізге қант диабеті диагнозы қойылса;\r\n•	Қант диабетіне қоса жүрек ауруларының даму қауіпі жоғары болса;\r\n•	Сізде жүрек ауруларының даму қауіпі орташа немесе жоғары деңгейде болса.\r\n\r\nЕгер сіз қаныңыздағы холестерин деңгейін төмендету үшін дәрілер ішіп жүрсеңіз, дәрігерден қосымша кеңес сұраңыз, дәрігерлер оның дұрыс қолдану жолып сізте түсіндіріп береді.\r\n•	Дәрігерлердің кейінгі уақыттардағы кеңесіне сәйкес холесстерин –ТТЛП-ның белгеленген дәрежесін қалыптастыру қажет болмайтын көрінеді. Күшті дәрілер науқастарға үлкен қауіптілікпен ұысынылып жатыр.\r\n•	Дегенмен, кейбір ұсыныстар белгіленген дәрежеге жету үшін өз дегеніне көндіріп те жатыр\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Холестерин-ТЖЛП (жақсы холестерин)__\r\n\r\nЖоғары тығыздықтағы липопротеидтердің қандағы деңгейі жоғары болуы тиіс. Зерттеушілер ерлер мен әйелдердің қандарында жоғары тығыздықтағы липопротеидтер қаншалықты жоғарланса, соншалықты жүректің ишемиялық  ауруының даму қауіпі төмендейтінін анықтады.Сондықтан жоғары тығыздықтағы липопротеидтерді «жақсы» холестерин деп атайды. Жоғары тығыздықтағы липопротеидтердің қалыпты деңгейі 40-60 мг/дл тең.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Холестерин-ЛПОНП (Өте төмен тығыздықтағы липопротеидтер) (жаман холестерин)__\r\nӨте төмен тығыздықтағы липопротеидтердің құрамында үшглицеридтер өте көп. Өте төмен тығыздықтағы липопротеидтер артериялардың қабырғасына холестериннің тұнуына мүмкіндік береді, сондықтан оны «жаман» холестерин деп атайды.\r\nӨте төмен тығыздықтағы липопротеидтердің қандағы қалыпты деңгейі 2-30 мг/дл тең.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Ескертулер__\r\nКейбір кезде холестерин деңгейі керісінше төмен болуы мүмкін. Бұл жағдайда дәрігер сізге тамақтану рационыңызды өзгертуге және холестерин деңгейін жоғарлататын препараттарды қабылдауға кеңес береді.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nхолестерин\r\nЖалпы холестерин\r\nТөмен тығыздықтағы липопротеидтер\r\nЖоғары тығыздықтағы липопротеидтер\r\nӨте төмен тығыздықтағы липопротеидтер\r\nҮшглицеридтер\r\nқант диабеті\r\nинсульт\r\nАртериалды гипертензия \r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тамақ және су ішкеннен кейін іштің кебуі немесе кекіру, газдардың пайда болуы','','','kz','s','',0,'',1716,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533719940,1565255940,1533720068,'\'\'__Газдардың пайда болуы__\'\', кекіру немесе іштің кебуі, әдетте тамақпен бірге  ауа жұтып қойғаннан пайда болады. Сондай-ақ газдың пайда болуына себеп болатын азық-түлік өнімдерін жегеннен  немесе газдалған сусындарды ішкеннен де осы жағдайлар көрініс беріп жатады. Бірақ бұған уайымдамай-ақ қойыңыз, астану жүйеңізге кішкене өзгеріс енгізсеңіз болды. Бұл мәселенің оң шешімін табасыз. ','__Газдардың пайда болуы,__ кекіру немесе іштің кебуі, әдетте тамақпен бірге  ауа жұтып қойғаннан пайда болады. Сондай-ақ газдың пайда болуына себеп болатын азық-түлік өнімдерін жегеннен  немесе газдалған сусындарды ішкеннен де осы жағдайлар көрініс беріп жатады. Бірақ бұған уайымдамай-ақ қойыңыз, астану жүйеңізге кішкене өзгеріс енгізсеңіз болды. Бұл мәселенің оң шешімін табасыз. \r\n\r\nГаздар, кекіру немесе іштің кебуі тамақтан бөлек, басқа да жайттардың әсерінен болуы мүмкін:\r\n•	Қанттың жекелеген түрлерін қорыту (мысалы, лактоза, фруктоза немесе сорбит. Қанттың бұл түрлерімен көбіне азық-түлік өнімдерін және дәрілік заттарды тәттілендіреді. Лактоза сүт, ірімшік және басқа сүт өнімдерін  анықтайды.\r\n•	Қоректік заттардың, витаминдер мен минералдардың ас қорыту жолдарына дұрыс сіңірілуі (мальабсорбция синдромы).__\'\' Мальабсорбция синдромына мына себептер жатады:\'\'__\r\n1.	Кейбір ас қорыту ферменттерінің болмауы немесе төмен деңгейде болуы.\r\n2.	Ұйқы безінің аурулары (фиброкисталық дегенерация ).\r\n3.	Паразиттерден туындаған аурулар (лямблиоз , құрттар немесе амёбиаз ).\r\n4.	Ас қорыту жолында жиі кездесетін бактериялардағы өзгерістер.\r\n5.	Ішекке әсер ететін аурулар, мысалы, глютен ауруы , ол көбінесе балалық шақтағы глютенді тағамдарды қосқаннан кейін дамиды.\r\n6.	Асқазан-ішек жолының ұзындығын өзгерткен немесе қысқартқан операциялар.\r\n7.	Адамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ) .\r\nДәрігер олардың себептерін ақтау үшін, сізде пайда болған симптомдарды тексере алады. Емдеу барысында диета өзгеруі мүмкін, ас қорыту ферменттерін ауыстыратын және симптомдарды азайтатын дәрілерді және тамақ қоспаларын (темір сияқты) қамтуы ықтимал.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nГаздар\r\nКекіру\r\nІштің кебуі\r\nҰйқы безі мен ішек ауруы\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ганглий','','','kz','s','',0,'',1401,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533720060,1565256060,1533720173,'__Ганглий (түйін)__ – ішіне гель тәріздес мөлдір сұйықтық жиналған кішкентай қапшықтар. Олар қолда және білекте, кейде табанда, балтырда, тізеде және иықта пайда болады. Олар қатерлі.   ','__Ганглий (түйін) __– ішіне гель тәріздес мөлдір сұйықтық жиналған кішкентай қапшықтар. Олар қолда және білекте, кейде табанда, балтырда, тізеде және иықта пайда болады. Олар қатерлі.   \r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"322\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__\'\'Ганглийдің  шығу себебі белгісіз\'\'__.  Бірақ, бұл жарақаттың әсерінен болып қалуы да ықтимал, өйткені  сіңір қынапшасына немесе жілік қуыстарына қосымша сұйықтықтар жиналып қалса олар да томпиып шыға келеді. \r\nГанглийі бар адамдардың көбісі, оның кенеттен пайда болғанын байқайды. Олардың көлемі бидай сияқты немесе шиеден үлкен болуы мүмкін, әдетте аурымайды және қозғалмалы болып тұрады. Қозғалған сайын олар өседі, өйткені қапшықта сұйықтық көп жиналады. Ганглий өздігінен азайып та, жарылып та кетуі мүмкін.\r\n\r\nГанглийлер аса  қауіпті емес. Ол өздігінен жоғалып кетеді. Егер пайда болған ганглилер өздігінен жоғалып кетіп жатса арнайы емдеудің қажеті жоқ. Егер гангли  ауыртса, сұрықсызданып немесе қозғалысты шектесе, оны кептіруге болады (аспирация) және оған кортикостероид енгізуге болады. Бірақ аспирациядан кейін гангли ылғыйда қайтадан пайда болады. Оны хирургиялық жолмен алып тастауға керек.\r\nГанглийді ауыр затпен басуға болмайды, өйткені одан пайда жоқ және ол жағдайды ұшықтырып жіберуі мүмкн.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nГанглий     \r\nТерідегі кисталар     \r\nБуындардың үлкеюі    \r\nТеріде және буын айналасындағы гель тәрізді сұйықтық\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гангрена','','','kz','s','',0,'',2589,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533720120,1565256120,1533720298,'\'\'__Бұл не? Гангрена__\'\' – деп,  тіндердің ыдырауы мен жансыздануын айтады. Жарақаттың немесе инфекцияның салдарынан, тіндерге келіп тұрақты келіп тұратын қан тоқтап қалғанда осындай жәйт орын алады.  Тіндік некроздан кейін оған бактериялар жұғып, содан  тіндер ыдырайды.','__\'\'Бұл не? Гангрена \'\'__– деп,  тіндердің ыдырауы мен жансыздануын айтады. Жарақаттың немесе инфекцияның салдарынан, тіндерге келіп тұрақты келіп тұратын қан тоқтап қалғанда осындай жәйт орын алады.  Тіндік некроздан кейін оған бактериялар жұғып, содан  тіндер ыдырайды.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"354\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nГангренаның даму ықтималдығы төмендегідей  аурулармен және жағдайлармен байланысты:\r\n\r\n•	Диабет\r\n•	Қан-тамыр аурулары (қол немесе аяқ атеросклерозы)\r\n•	Ауыр жарақаттар\r\n•	Хирургиялық жағдайлар\r\n•	АИТВ-инфекциясының  немесе химиотерапияның  әсерінен иммун жүйесінің бұзылуы\r\n\r\nГангренаның белгілері - себебіне және орналасуына байланысты болады. Егер зардап шеккен жерлер тері мен астыңғы тіндердің арасында болса, белгілері келесідей болады:\r\n\r\n•	Тері түсінің өзгеруі (тері болса, көк немесе қара, тері астындағы тін болса, қызыл немесе қола түсті болады)\r\n•	Сезімталдығы жоғалады (әдетте сол аймақтағы қатты ауырсынудан кейін пайда болады)\r\n•	Зақымдану аймағында жағымсыз иісті бөлінділердің шығуы.\r\n\r\nІшкі мүшелер зақымдалса (өт гангренасы  немесе газды гангрена), белгілері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n•	Тұрақты және қатты ауру сезімі болады;\r\n•	Дене қызуы көтеріледі;\r\n•	Жалпы жағдайы нашарлайды;\r\n•	Септикалық шок алады.\r\n\r\n__Гангрена диагностикасы__ келесі шараларды қамтиды:\r\n\r\n•	Жалпы қан талдауы  (ақ қан (лейкоциттердің) клеткаларының саны)\r\n•	Дененің зардап шеккен бөлігін рентгенологиялық тексеруі\r\n•	Ішкі ағзалардың компьютерлік томографиясы \r\n•	Гангренаны растау үшін зақымдалған аймақты хирургиялық тексеруден өткізу;\r\n•	Өлген тінді тексеру үшін микроскопиялық зерттеу жүргізу;\r\n•	Бактериялы инфекцияға арналған тіндік үлгідегі бактериологиялық зерттеу өткізу;\r\n•	Артериография,  тамырлы бұзылыстарды емдеудің дұрыс тактикасын жасау үшін.\r\n\r\nГангрена дененің бірен-саран бөлігін зақымдаса, мысалы, қол,аяқ саусақтары немесе аяқтың біраз бөлігі мұздағаны сияқты, тіннің үлкен аймағына әсер етуі мүмкін. Қан айналымы нашар адамдарда (мысалы, қант диабетімен ауыратын науқастарда) жарақаттар мен тері инфекцияларын уақтылы емдемеген жағдайда гангренаны дамыту қаупі артады.\r\n\r\n__Емделу __\r\n\r\nГангрена уақытылы дереу емдеуді  талап ететін ауру. Бұл зауалды толыққанды емдеу үшін зардап шеккен жердегі қан айналымын қалпына келтіру керек, инфекцияны жойып, өлі және өлетін тіндерді құрту қажет. Гангрена асқынған жағдайда, дененің кез-келген бөлігін ампутациялау керек: мысалы, қолдағы немесе аяқтағы саусақты.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nГангрена     \r\nТері түсінің өзгеруі       \r\nҚант диабеті     \r\nТері жарақаттары  \r\nТіндердің жансыздануы\r\nАмпутация\r\n','student_k',52,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гангреноздық  жаралар ','','','kz','s','',0,'',748,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533807540,1565343540,1533807602,'\'\'__Гангреноздық жаралар__\'\' (сонымен қатар афтозный стоматитті қараңыз) - бұл ауызда болатын ауыр ақ ойық жаралар, негізінен, тілде, беттің ішінде және еріннің ішкі жағында пайда болады. Герпестен айырмашылығы, гангреналық жаралар жұқпалы емес.','__Гангреноздық жаралар __(сонымен қатар афтозный стоматитті қараңыз) - бұл ауызда болатын ауыр ақ ойық жаралар, негізінен, тілде, беттің ішінде және еріннің ішкі жағында пайда болады. Герпестен айырмашылығы, гангреналық жаралар жұқпалы емес.\r\n\r\nГангреноздық жаралардың пайда болу себебі әлі анық емес, бірақ ауыз ішіндегі жарақаттың әсерінен,  инфекция немесе күйзелістің салдарынан,тіпті тұқым қуалаушылықтан және әйел гормондарының жарақат алуының себебінен болып жататыны белгілі болуда.Әдетте, жаралар 7-10 күн ішінде жазылады.\r\n\r\nГенгреноздық жараға арнайы ем болмаса да, үйде емделсе де ылғи болатын  ыңғайсыздықты азайтады.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nГангренозды жаралар    \r\nАфтозды стоматит     \r\nСтоматит емі    \r\nГангренозды жаралардың себебі \r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Вирустық және бактериялық гастроэнтерит','','','kz','s','',0,'',1656,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533807600,1565343600,1533807713,'__\'\'Бұл не? Вирустық немесе бактериялық гастроэнтерит \'\'__- бұл асқазан және ішектің шырышты  қабықтарының қабынуы, құсу мен іші өту арқылы белгі береді. Бұл ауру асқазан тұмауы деп аталады.','\'\'__Бұл не? Вирустық немесе бактериялық гастроэнтерит __\'\'- бұл асқазан және ішектің шырышты  қабықтарының қабынуы, құсу мен іші өту арқылы белгі береді. Бұл ауру асқазан тұмауы деп аталады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"324\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'__Бұған не себеп болды?__\'\' Гастроэнтерит вирустық немесе бактериялық инфекциядан пайда болады. Ең жиі қоздыратын қоздырғышы -  ротавирус деп аталады. Бұған себеп болатын эпидемиялық құбылыстар көбінесе мектептерде, қарттар үйінде жиі кездесіп жатады. Ротавирус ашыған тағамда және ластанған ауыз суда болады. Гастроэнтерит симптомдары инфекция жұққаннан кейін 4-тен 48 сағат аралығында байқалады.\r\nГастроэнтериттің симптомдары:  жүректің айнуы; құсу; іш қатып қалу; диарея; дене қызыуының сәл көтерілуі және қалтырау, салмақ жоғалу, бұлшықет ауырсынуы, буындардың қозғалмай қалуы т.б.\r\nАсқазан-ішек тұмауы әдетте 1-2 күн ішінде медициналық көмексіз жазылып та кетеді. Үйдегі емдеу, мысалы, дегидратациямен күресу асқазан тұмауының белгілерін жеңілдетіп, проблемаларын болдырмайды.\r\nЕмдеу үшін бірінші кезекте дегидратациямен күресіп, сондай-ақ  жоғалған тұздар мен минералдарды қалпына келтіруге күш салу керек. Осы мақсатта регидрон сияқты тұздар мен минералдардың ерітінділерін қолдануға болады. Вирустық гастроэнтерит кезінде антибиотиктер  тағайындалмайды, сондай-ақ диареяны тоқтатуға бағытталған препараттар да ұсынылмайды, себебі олар инфекцияның одан сайын өрши түсуіне себеп болады.\r\nСуық тию және тұмау [ер адамдар/ әйедер]\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n \r\nГастроэнтерит деген не  \r\nГастроэнтерит симптомдары \r\nГастроэнтериттің емі   \r\nГастроэнтерит себебі \r\nІштегі ауру сезімі   \r\nЖүрек айну    \r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы','','','kz','s','',0,'',3405,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533807720,1565343720,1533808006,'__Бұл не?__\r\nКонго-Қырымдық геморрагиялық қызбасы (конго-қырымдық қызба, ортаазиялық геморрагиялық қызбасы) - адамның вирустық табиғи-ошақты ауруы, оның қоздырғышы - кене болып табылады. Ол күрт басталуымен, дене қызуының екі толқындық көтерілуімен, жалпы интоксикациямен және геморрагиялық синдроммен (қан ағу жоғарылайды) сипатталады.\r\nКонго-Қырым ауруын алғаш рет ресей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру Конгода, Нигерияда, Сенегалда, Кенияда сипатталған. Қызбаның қоздырғышы – РНҚ құрамындағы нейровирустар типіндегі вирус. Вирусты майда жабайы құрт құмырсқалар  кенелер тасмалдайды және олар сол вирусты сақтаушылар болып табылады.\r\nИнфекцияның өршитін уақыты -  мамыр және тамыз айлары. Инфекцияны ауру адам да таратып жүреді.  Емханаларда ауру адамның қанымен таралған жағдайлар да кездескен.\r\n\r\n\r\nКонго-Қырым ауруын алғаш рет рессей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру Конгода, Нигерияда, Сенегалда, Кенияда смпатталған. Қызбаның қоздырғышы – нейровирустар типіндегі РНҚ құрамындағы вирус. Вирустың резервуары болып майда жабайы құрт құмырсқалар жатады, кене тасмалдаушы және сақтаушы болып табылады.\r\n\r\nАуру көбінесе маусымдық мезілдерге байланысты, әсіресе мамыр және тамыз айларында көп кездеседі. Ауру адам инфекция көзі болуы мүмкін, ауру адаммен қарым қатынас кезінде қан арқылы беріледі (аурухана ішілік жұқтыру).','__Бұл не?__\r\n__Конго-Қырымдық геморрагиялық қызбасы__ (конго-қырымдық қызба, ортаазиялық геморрагиялық қызбасы) - адамның вирустық табиғи-ошақты ауруы, оның қоздырғышы - кене болып табылады. Ол күрт басталуымен, дене қызуының екі толқындық көтерілуімен, жалпы интоксикациямен және геморрагиялық синдроммен (қан ағу жоғарылайды) сипатталады.\r\nКонго-Қырым ауруын алғаш рет ресей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру Конгода, Нигерияда, Сенегалда, Кенияда сипатталған. Қызбаның қоздырғышы – РНҚ құрамындағы нейровирустар типіндегі вирус. Вирусты майда жабайы құрт құмырсқалар  кенелер тасмалдайды және олар сол вирусты сақтаушылар болып табылады.\r\nИнфекцияның өршитін уақыты -  мамыр және тамыз айлары. Инфекцияны ауру адам да таратып жүреді.  Емханаларда ауру адамның қанымен таралған жағдайлар да кездескен.\r\n\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"325\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"326\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"327\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"328\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"329\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\r\n__Қандай өзгерістер болады?__\r\nВирус организмге тері арқылы (кене шаққан кезде) енеді.  Вирус қанға сіңіп, ретикулоэндотелиальды жүйесіндегі  торларда жинақталады, содан  қанайналымда жүреді. Инкубациялық кезеңнің ұзақтығы 1 және 14 күн аралығында (жиі 2-7 күн).\r\n__Клиника және симптомдары__\r\nҚатты аура бастайды,  дене қызуы кенеттен 39-40°С дейін көтеріліп, қалтырау басталады. Бас мең-зең болып сынып ауырады, әлсіреп, көзге ұйқы тығылғандай болады, бүкіл дене қақсап аурып, бұлшық еттер және буындар талаып кете береді, іш ауырып, өңешке құсық келеді. Бастапқыда науқастарды қарап, тексергенде, бет, мойын және кеуденің үстіңгі бөліктерінің терісі қызарады екен («капюшон симптомы»). Вирус қан тамырлары қабырғасының өткізгіштігінің артуына әкелетін қан тамырларының эндотелийін, сондай-ақ, бүйрек үсті безінің сыртқы қабатын және гипоталамусты бұзады, қан ұю процестерінің бұзылуына әкеледі. Аурудың 2-6 күнінде геморрагиялық синдромы дамиды. Кеуде қуысының бүйір бетіндегі температура аздап төмендеген кезде, иық белдеуінің аймағында жоғарғы және төменгі бөліктерде геморрагиялық бөртпе пайда болады. Инъекциялық жерлерде, мұрыннан және қызыл иектен қан кетеді. Осы кезеңде ауру күшейеді, ес жоғалту эпизодтары қайталануы мүмкін. Асқазан мен ішектің қан кетуі болжамды нашарлатады. Орташа есппен алғанда, дене қызуы 12 тәулікке дейін көтеріледі, сауығу баяу жүреді, әлсіздік (астения) 1-2 ай бойы сақталады. Геморрагиялық қызбасының асқынуынан — сепсис, өкпенің ісінуі, ошақты пневмония, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі пайда болуы мумкін.\r\n__Диагностикасы және емі__\r\nАуруды тану, клиникалық деректерге негізделеді (жедел басталуы, ауыр түрде өтуі, ауыр геморрагиялық синдромы, маусымдық, анамнезінде кене шағуы). Вирусологиялық және серологиялық диагностиканың әдістері практикада сирек пайдаланылады. Емдеу инфекция бөлімінде жүргізіледі. Қабынуға қарсы ем тағайындайды, несеп шығуы қалыпқа келтіріледі.Бүйректің зақымдануын арттыратын препараттарды қолданылмайды.\r\n__Профилактика__\r\nТабиғи аудандарда кененің белсенді периодында, абайлап, ұқыпты болып жүру керек. Кене шаққан кезде жедел түрде медициналық мекемеге хабарласыңыз.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\nКонго-Қырымдық геморрагиялық қызбасы  \r\nҚызбаның симптомдары \r\nҚызбаның себебі]\r\nҚызбаның емі\r\nҚан кету\r\n','student_k',32,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Геморрагиялық пурпура','','','kz','s','',0,'',1016,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808020,1565344020,1533808083,'__Геморрагиялық пурпура (ГП)__ – бұл аутоиммундық ауру, ағзадағы қанайналымына (тромбоциттерге)  қызмет ететін  жасушалар бүлініп, кенеттен қан кетулер бола бастайды, бұл процесс әлсіз жүзеге асуыда мүмкін немесе қарқынды түрде өршуі мүмкін. Сондай-ақ, бұл ауру теріні, ішкі ағзаларды, жүректі, бүйрек пен миды зақымдайды. ГП-ның себебі әлі белгісіз, сол себепті оны идиопатиялық деп атайды.','__Геморрагиялық пурпура (ГП)__ – бұл аутоиммундық ауру, ағзадағы қанайналымына (тромбоциттерге)  қызмет ететін  жасушалар бүлініп, кенеттен қан кетулер бола бастайды, бұл процесс әлсіз жүзеге асуыда мүмкін немесе қарқынды түрде өршуі мүмкін. Сондай-ақ, бұл ауру теріні, ішкі ағзаларды, жүректі, бүйрек пен миды зақымдайды. ГП-ның себебі әлі белгісіз, сол себепті оны идиопатиялық деп атайды.\r\nБұл ауру көгеру немесе қызыл түсті дақтардың пайда болуымен сипатталады. Неғұрлым асқынып кетсе іштен қан кетуі ықтимал.\r\nГП  кейбір жағдайларда өздігінен жазылып, емдеуді қажет етпейді.  Басқа жағдайларда қан кетуді тоқтату үшін медициналық көмек қажет болуы мүмкін. Иммундық жүйені  басу үшін стероидті препараттар  (мысалы, преднизолон) қажет болуы мүмкін. Көк тамырға иммуноглобулинді инъекция тағайындауға болады. Ешқандай амал табылмаған жағдайда көкбауырды алып тастау ұсынылады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nГеморрагиялық пурпура \r\nГП себебі\r\nГП емі \r\nГП симптомдары \r\nСтероидтар \r\nАутоиммунды аурулар \r\nТромбоциттер\r\nҚан кету\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','А Гепатиті','','','kz','s','',0,'',3423,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808080,1565344080,1533808204,'\'\'__Бұл қандай ауру? __\'\'Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысты болып жүр.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.. В және С гепатиттері туралы қосымша ақпарат алу үшін арнайы сайттардан қараңыз: гепатит В  және гепатит С.','__Бұл қандай ауру?__ Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысты болып жүр.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.. В және С гепатиттері туралы қосымша ақпарат алу үшін арнайы сайттардан қараңыз: гепатит В  және гепатит С.\r\n\r\n__А Гепатиті__ гепатиттердің ең қауіпті түрі болып табылады. В және С гепатитінен айырмашылығы А гепатитінде созылмалы аурудың дамуына алып келмейді.\r\n\r\n__Вирусты А гепатиті __ ластанған су мен бұзылған азық-түлік арқылы беріледі. Сондай-ақ, А Гепатитімен ауыратын адамнан да жұғады.  Вируысты А гепатиті науқастың нәжісінен де бөлінеді.  Инкубациялық деп аталатын кезеңі 15-45 күнге дейін созылады. Нәжістен басқа, қан  және организмнің басқа да сұйықтықтарынан жұқтыруы мүмкін.\r\n\r\n__Вирусты А гепатиті__ емделгеннен кейін организмде салып қалмайды. Сондай-ақ,  А гепатитінің тарататын нақты фактор жоқ, деседе, осы инфекцияны адам өзі ауырмаса да, басқаларға таратып жүруі ықтимал.  Осындай жағдай (тасымалдаушы) В гепатитінде де пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__А гепатитінің қауіпті факторлары:__  А гепатитімен ауыратын адаммен бірге өмір сүру, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Америка елдеріне туристік сапармен бару, сондай-ақ, есірткіні тамыр ішіне қолдану.\r\nА Гепатитнің белгілері:\r\n•	Сарғыштану \r\n•	Әлсіреу\r\n•	Дене температурасының сәл көтерілуі\r\n•	Барлық дененің қышынуы\r\n•	Тәбеттің болмауы\r\n•	Несептің күңгірттенуі (оның түсі күңгірт-сары немесе қоңыр түсті болады)\r\n•	Нәжістің түссізденуі (нәжіс ақшыл-сұр түсті болады).\r\n\r\nА гепатитінің __диагнозын табу үшін__  дәрігер,  зертханалық зерттеулер негізінде тексеру жүргізеді.  Антиденелерді қатыстыра отырып, бауыр ферменттерінің деңгейін  анықтайды.\r\n\r\n__Емделуі__. А гепатитіне арналған арнайы емдеу түрі жоқ. Науқастардың 85%-нан астамы 3 ай ішінде сауығып кетеді. Басқа науқастарда ауру ұзағырақ созылады, бірақ, әдетте, 6 айдан аспайды. Демалу және төсектік режим ұсынылады. Бауырға зиян келтіретін алкоголь өнімдері мен кейбір дәрі-дәрмектерді пайдаланбау керек. Сондай-ақ майлы тағамдардан бас тартып, Пайдалы ас ретінде – асқабақты тұтыну керек.\r\n\r\nВируысты А гепатитін жұқтырудың алдын-алу үшін: қолды  ұқыптылап жұу керек; сондай-ақ таза суды қолданып және А гепатитімен ауыратын адамдардан мүмкіндігінше аулақ болу керек. Мектепке дейінгі мекемелер мен мектептерді  санитарлық-гигиеналық нормаларға сәйкес  таза сумен қамтамасыз ету  қажет.\r\n\r\nА гепатитімен ауыратын адамдармен байланысқа түскен адамдарға иммуноглобулиндерді енгізу ұсынылады.\r\nА гепатитіне қарсы ең тиімді шара – екпе жүргізу. Екпе (вакцина)  алғаш енгізген күннен бастап 4 апта бойы қорғаныш қызметін атқарады. Ұзақ уақыт бойы қорғау үшін, алғашқы дозадан соң,  6 және 12 ай араға салып барып қосымша екпелер алған дұрыс.\r\nА гепатитіне қарсы екпе егу  ұсынылған адамдар:\r\n•	А гепатитін жұқтыру қаупі жоғары елдерге баратын адамдар. Екпені  4 апта бұрын салдырады, содан соң 6 және 12 ай араға салып енгізу керек. Бұдан басқа, иммуноглобулинді инъекция алуға да болады.\r\n•	В немесе С созылмалы гепатиті бар адамдар\r\n•	Инъекциялық есірткі тұтынушылар.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nГепатит А    \r\nСарғаю  \r\nсары ауру  \r\nГепатит А себебі  \r\nГепатит А емі  \r\nГепатит А симптомдары \r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гепатит В','','','kz','s','',0,'',2996,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808200,1565344200,1533808331,'Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\n','Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\n\r\nСозылмалы инфекциясы бар науқастардың кейбіреуінде ешқашан  аурудың белгілері байқалмайды. Бірақ олар вирустың «тасымалдаушысы» болып табылады. Бірақ науқас бұл жайтты білмей басқаларға оңай жұқтырып жүруі мүмкін.\r\n\r\nВ гепатиті қан және басқа да сұйықтықтар арқылы жұғады. Инфекция  мынадай жағдайларда берілуі болуы мүмкін:\r\n•	Қанмен және басқа да биологиялық материалдармен байланыста болған кезде – мұнымен дәрігерлер, медбикелер, тіс дәрігерлері сияқты денсаулық сақтау қызметкерлері зардап шегуі мүмкін.\r\n•	Жеке қорғаныс құралдарын қолданбай жыныстық қатынасқа түскен кезінде\r\n•	Қан құю кезінде\r\n•	Инъекциялық есірткі тұтынушылары бар залалсызданбаған инелерді қолданған кезде\r\n•	Татуировка және инемен тесу кезінде стерильденбеген құралдар қолданылғанда\r\n•	Босанғанда, вирус анадан балаға берілсе.\r\n\r\nАсқынған гепатиттің бірінші симптомдары   1-ден 6 айға дейін белгі береді. Мысалы: жүрек айнуы, құсу, тәбеттің жоғалуы, әлсіздік, бұлшық еттерде және сүйектерде ауырсыну. Кейін, дене сарғыштанып, несеп  қара-қоюланып, нәжіс түссізденіп кетеді.\r\n\r\n__Гепатиттің диагностикасы__ мынадай сынақтардан тұрады:\r\n•	Вирустың беткей антигенін анықтау - HbsAg. Бұл бірінші белгі. Беттік антиген әдетте 1- 2 айдан кейін жоғалады.\r\n•	Anti-HBc антигеніне антиденелерді қарсы қою керек. Беткі антиген пайда болғаннан кейін 1-2 апта ішінде көрініс береді.\r\n•	Антиденелер антигендеріне (Anti-HBc) В гепатитіне ұшырағандардың немесе В гепатитіне қарсы егілгендердің қанында кездеседі.\r\n•	Гепатит В бар науқастардың қанында Анти-HBc және Anti-HBs екеуі де бар.\r\n•	Бауыр қызметі бұзылған кезде қандағы көтерілетін бауыр ферменттерінің деңгейін (трансаминаз) анықтау.\r\n•	Қандағы альбумин деңгейінің төмендеуі мүмкін, бауыр қызметі бұзылған болса, қан ұзақ уақыт ұйып тұрып алады.\r\n\r\n__Емделуі__. Күшті  гепатитпен ауыратын науқасты мұқият қадағалау керек. Мұндай жағдайда, ақуызы көп тамақтарды шектеу керек, өйткені бауыр ақуызды игеріп үлгере алмайды.\r\nСозылмалы гепатит қабыну процесін төмендеткенде ғана емделеді. Ол үшін интерферонды  және басқа да препараттарды қолданған ләзім. Қиын  жағдайларда бауыр трансплантациясына жүгінуге тура келеді.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nгепатит В   \r\nСарғаю  \r\nГепатит В себебі   \r\nГепатит В емі   \r\nБауыр циррозы\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Герпестік қызба','','','kz','s','',0,'',781,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808320,1565344320,1533808400,'Герпестік қызба (кейде көпіршікті теміреткі деп аталады) -  деп  ерін мен ауыздың сыртына жиналған кішкене қабыршақтарды айтады. Герпестік қызбаны кәдімгі герпес вирусы тудырады.\r\nЕгер адам бір рет  герпес вирусын жұқтырса, герпестік қызба бірнеше рет пайда болуы мүмкін. Бірнеше күннен кейін қабыршақтардан мөлдір сұйықтық шығарылады да, қатқан қабық пайда болады. Герпестік қызба әдетте 8-ден 10 күнге дейін созылады және жұқтырудың жоғары ықтималдығы қатқан қабықтың толық жабылуына дейін сақталады.\r\n','Герпестік қызба\r\nГерпестік қызба (кейде көпіршікті теміреткі деп аталады) -  деп  ерін мен ауыздың сыртына жиналған кішкене қабыршақтарды айтады. Герпестік қызбаны кәдімгі герпес вирусы тудырады.\r\nЕгер адам бір рет  герпес вирусын жұқтырса, герпестік қызба бірнеше рет пайда болуы мүмкін. Бірнеше күннен кейін қабыршақтардан мөлдір сұйықтық шығарылады да, қатқан қабық пайда болады. Герпестік қызба әдетте 8-ден 10 күнге дейін созылады және жұқтырудың жоғары ықтималдығы қатқан қабықтың толық жабылуына дейін сақталады.\r\nГерпестік қызбалар әдетте өздігінен жиырылады. Жылдам сауықтыру үшін ауырсынуды жеңілдетіп, кейін асқынып кетпес  үшін дәрі қабылдауға әбден болады.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nГерпестік қызба   \r\nКөпіршікті теміреткі   \r\nГерпестік инфекция    \r\nкәдімгі герпес вирусы\r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гинекомастия','','','kz','s','',0,'',2803,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808380,1565344380,1533808588,'__\'\'Гинекомастия дегеніміз не?\'\'__\r\n__Гинекомастия__ - ерлердегі сүт бездерінің ұлғаюы. Әйелдік эстроген гормонының молайып, без жасушаларының ісініп кеудені өсіруінен немесе еркектік тестостерон гармонының жетіспеушілігінен болады бұл ауру. Гинекомастия жас жеткіншектерде де, бозбалаларда да, ересектерде де кездесіп жатады. \r\n','__\'\'Гинекомастия дегеніміз не?\'\'__\r\n\r\n__Гинекомастия__ - ерлердегі сүт бездерінің ұлғаюы. Әйелдік эстроген гормонының молайып, без жасушаларының ісініп кеудені өсіруінен немесе еркектік тестостерон гармонының жетіспеушілігінен болады бұл ауру. Гинекомастия жас жеткіншектерде де, бозбалаларда да, ересектерде де кездесіп жатады. \r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"330\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__\'\'Гинекомастияның себебі неде?\'\'__\r\n\r\nЖаңа туылған нәрестелерде гинекомастия анасының эстрогенінен туындайды. Әдетте ол балаға 2 - 3 апта болғанда өздігінен оңалады.\r\n\r\nЖасөспірімдерде гинекомастия гормондық өзгерістердің салдарынан пайда болады. Гинекомастия 13-14 жастағы балалардың шамамен үштен бірінде кездеседі.\r\n\r\nЕресек еркектерде гинекомастияның пайда болуы, әдетте өкпенің қатерлі ісігі, бауыр циррозы, қалқанша безінің гиперавктивтілігі немесе  гипофиздің қатерлі ісігі, бүйрек үсті безі ісігі) сияқты гармондық ауруларға байланысты. Алкоголь, марихуана, метамфетамин мен героинді қолдану гинекомастияны дамытуы мүмкін.\r\n\r\nКейбір препараттар гинекомастияның пайда болуына себепші:\r\n•	Стероидтар (мысалы, преднизон немесе гексадрол).\r\n•	Ойық жараға арналған дәрілер (мысалы, циметидин).\r\n•	Эпилепсияға қарсы арналған дәрі-дәрмектер (мысалы, фенитоин [Дилантин]).\r\n•	Дигиталис және жүрек үшін басқа да дәрі-дәрмектер.\r\n•	Химиотерапиялық препараттар  әсіресе алкилирлеуші агенттер ДНҚ-ға  кедергі жасайтын және ісік жасушаларының өсуін кешіктіретін, ісік үшін ісікпен күресетін дәрі-дәрмектер.\r\n•	Антиандрогенді дәрілер (мысалы, флутамид, ципротерон және спиронолактон).\r\n•	Транквилизаторлар және антидепрессанттар (мысалы, диазепам [Валий] және трициклды антидепрессанттар).\r\n\r\n\'\'__Белгілері қандай?__\'\'\r\n\r\nГинекомастиядан зардап шегетін еркектер мен ұлдарда кеуденің  өсуінен басқа, резеңке тәрізді немесе қатты кеуде пайда болуы мүмкін. Балаларда бір жақ немесе екінші жақ кеудесінде де қосымша емшек ұштары (папула) болуы мүмкін. Бұл папула 18 айға дейін сақталуы мүмкін, бірақ әдетте өзі кетіп қалады.\r\n\r\n\'\'__Гинекомастия қалай анықталды?__\'\'\r\n\r\nГинекомастия әдетте медициналық тексеруден және медициналық ауру тарихы негізінде анықталады. Көп жағдайларда анализдер қажет емес. Алайда, егер кеуде ісігі әдеттен тыс үлкен болса, ісік бір жағында болса, ауру сезімі тұрақсыз болса, науқасқа басқа да сынақтар өткізуге болады.\r\n\r\n__\'\'Оны қалай емдеу керек?\'\'__\r\n\r\nБалалар мен жасөспірімдерде гинекомастия, әдетте емдеуді қажет етпейді және өз бетінше кетеді. Егер бұл дәрі-дәрмектерден немесе басқа аурудан туындаса, онда, сол дәрі-дәрмектерді  дереу тоқтату керек. Егер оның себебі тестостеронның болмауы және эстроген деңгейінің жоғарылауы болса, гормон терапиясы тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nГинекомастия   \r\nГинекомастия себебі   \r\nГинекомастия белгілері    \r\nГинекомастия емі \r\n\r\n','student_k',37,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ошақты алопеция (таздану)','','','kz','s','',0,'',3087,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808560,1565344560,1533808934,'__Алопеция__ – деп, шаштың ошақтанып тусетін ауруын айтады. Бұл ауру асқынса, болашақта шаш түгелдей түсіп, таз болып қалуы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Белгілері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n \r\nАлопеция – деп, шаштың ошақтанып тусетін ауруын айтады. Бұл ауру асқынса, болашақта шаш түгелдей түсіп, таз болып қалуы мүмкін.\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nОшақты алопецияның себебі белгісіз. Дегенмен, бұл ауру кейде тұқым қуалайды.\r\nОшақты алопеция аутоиммунды ауру болып табылады. Иммундық жүйе қателесіп дененің сау ағзасына шабуыл жасап, бүтін тіндерді бұзады.\r\nОшақты алопеция ерлер мен әйелдер арасында, сондай-ақ балалар ішінде де кездеседі. Кейбір адамдардағы шаштың түсуі жүктілікке немесе алған жарақатына байланысты болуы мүмкін.\r\nАлопецияның түрлеріне:\r\n•	Ошақты алопеция – Шаш аздаған жерден ғана түседі.\r\n•	Тотальды алопеция – шаш бас терісінен толығымен түсіп қалады.\r\n•	Универсальды алопеция – тотальды шаш түсуі, яғни барлық терідегі түктер түлеп қалады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Белгілері:__\r\n\r\nШаштың түсуі, негізінде, аурудың жалғыз белгісі болып табылады. Кейбір науқастарда ашу немесе қышу сезімі болуы мүмкін.\r\n\r\nОшақты алопцияда әдетте бастың 1-2 жерінен шаш түсе бастайды. Сосын, түсуі жиілеп кетеді. Кейбір адамдарда алопеция ошақтары сақалда, қастарда, қолдарда немесе аяқтарда пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nШаштың түскен орындары тегіс және дөңгелек болады. Олар шабдалының түсіне ұқсап келеді. Кейде, таз болып қалған жерлерге леп белгісіне ұқсас шаштар пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАлғашқы симптомдар басталғаннан кейін 6 ай ішінде шаш толық түсіп қалуы ықтимал.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"331\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"332\" responsive=\"y\" featured=\"y\"} \r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nАуруды диагностикалау үшін бас терісіне биопсия жасалуы мүмкін. Аутоиммунды аурулар мен қалқанша безінің ауруларын болдырмау үшін, қан анализін тағайындау керек.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\n\r\nЕгер аздан түсіп жатса, онда бірнеше айдың ішінде еш емделусіз өздігінен қайта өседі.\r\nШаш түгел түсіп, мүлдем өспей қалса, оны канша емдесе де қайта өсу-өзпеуі белгісіз.\r\nЕң көп қолданылатын емдеу әдістері:\r\n•	Гормондардың тері астына енгізілуі [2]\r\n•	Тері бетіне, қолданылатын дәрілер\r\n•	Ультракүлгін сәулелермен терапия\r\nШаштың түсу аймақтарын жасыру үшін, жасанды шашты қолдануға болады.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы:__\r\n\r\nҚазіргі кезде түскен шаштарды қатадан толық қалпына келтіру мүмкіндігі бар.\r\nДегенмен, кейбір адамдарға бұл болжам сәйкес келмей қалуы да ғажап емес. Мысалы:\r\n•	Жас кезінен басталған, ошақты алопеция\r\n•	Экзема\r\n•	Созылмалы алопеция\r\n•	Бас және тері шашының толықтай түсуі.\r\n\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nШаштарыңыздың жиі түсуін байқасаңыз, дереу дәрігерге барыңыз.\r\n\r\n__Ақпарат көзі:__ https://medlineplus.gov/ency/article/001450.htm\r\n \r\n__Синонимдер:__ Тотальды алопеция; универсальды алопеция\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nҰялы алопеция   \r\nДерматоз  \r\nАлопеция белгісі        \r\nАлопеция емі\r\n','student_k',45,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бас айналу','','','kz','s','',0,'',2017,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808920,1565344920,1533809032,'__Бас айналу__ -  деп,қозғалыста туындағаныңғайсыздық сезімін, тіпті қозғалуға мүлдем мүмкіндік болмай қалған жағдайды айтады.Қозғалыс сезімін әдетте айналу немесе айналдыру деп сипаттайды, сондай-ақ құлап бара жатқандай немесе теңселіп тұрғандай сезімдер пайда болуы мүмкін.\r\nБас айналғаннан адамның жүрегі айнып, лоқсып құсып жіберетін жағдайлары болады. Ондай жағдайда, тепе-теңдікті сақтап, қозғалу немесе тұру қиынға соғады.\r\n','__Бас айналу__ -  деп,қозғалыста туындағаныңғайсыздық сезімін, тіпті қозғалуға мүлдем мүмкіндік болмай қалған жағдайды айтады.Қозғалыс сезімін әдетте айналу немесе айналдыру деп сипаттайды, сондай-ақ құлап бара жатқандай немесе теңселіп тұрғандай сезімдер пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nБас айналғаннан адамның жүрегі айнып, лоқсып құсып жіберетін жағдайлары болады. Ондай жағдайда, тепе-теңдікті сақтап, қозғалу немесе тұру қиынға соғады.\r\n\r\nБас айналудың себептеріне: жүйке, қан ағымының немесе құлақішілік мәселелерді жатқызуға болады.\r\nБас айналудың сирек ұстамалары өздігінен өтуі мүмкін. Егер бас жиі айналып немесе қатты айналатын болса, онда оның себебінің ерекшелігіне  байланысты ем қолданылады.\r\n\r\nБас айналу, жиі болатын екі түрлі сезімді  сипаттайды. Маңыздысы, сіз  басыңыздың шынымен айналып тұрғанын білуіге тиіссіз, ол үшін  дер кезінде  «Менің басым айналып тұр»деуіңіз керек,  себебіоның өзіңіз үшін және дәрігеріңіз үшін, осы мәселенің басын ашып алуға септігі тиіп қалуы әбден мүмкін.\r\n\r\n•	__Вертиго__ – бұл айналаңызда еш қозғалыс болып тұрмаса да,  сізге бәрі теңселіп тұрғандай көрінетін  сезім. Бұл үрдіс, әдетте, айналу сезімі ретінде сипатталды, бірақ ол құлау немесе тербеліс сезімін қамтуы да мүмкін. Вертигоның салдарынан жүрек айну, құсу, жүре алмау немесе тұра алмау немесе жарақат алу сияқты қауіпті жағдайлар орын алуы ықтимал.\r\n\r\n•	__Талмаурау__– бұл естен тану секілді сезім. Қалтырау  сезімі болуы мүмкін, бір орында тұру қиынға соғады, бірақ айналу немесе айналдыру сезімі жоқ. Көптеген науқастар ауырған кезде, осы талмаурау жағдайын сезінеді. Бірақ жатқан кезде бұл сезімнен айығуға болады.\r\n\r\nЕгер де вертиго немесеталмаураувирусты инфекция және аллергия кезінде байқалса құлақ ауруларының біріне жатқызса болады. Әдетте Вертиго, құлақтың ішкі ауруларында (мысалы, лабиринтте  құлақтың және бастың жарақаттарында немесе құлақ пердесінің қатерсіз ісіктерінде  байқалады.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nБас айналу   \r\nВертиго   \r\nБас айналудың себептері  \r\nТалмаурау   \r\nТепе-теңдіктің жоғалуы \r\n\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Кіндік жарығы','','','kz','s','',0,'',2358,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533808980,1565344980,1533809112,'__Кіндік жарығы__ - балалардажиікездесетінхирургиялық патология.\r\n__Кіндікжарығының дамуының біріншісебебі__- іш құрылыстыңдамуында ақауболғаннан пайда болады. Алайдабұдан басқа да ерекшеліктерібар. Бала туғаннанкейін 4-5күндекіндіктүсіпқалу керек. Кіндіксақинасыекібөліктен тұрады. Төменгібөлігі, кіндікартериясыжәнезәршығарутүтігіөтетінжерде жақсы жиырылып,тығызтыртықты тін қалыптастырады.Жоғары бөлігінен кіндік көктамыры өтеді. Оныңқабырғаларыжұқа, бұлшықетқабатыжоқ.Жиі орналасқан іш шандырлары әлсіз кезде, әлі біте қоймаған кіндіккөктамыры кіндік жырығына айналып кетуі ықтимал. Сонымен қатар, бұл патологияның пайда болуына ықпал ететін маңызды фактор іш қуысындағы қысымның жиі артуы болып табылады. Мысалы, баланың жиі жылуынан туындауы мүмкін. Кіндік сақинасының жоғарғы бөлігіндегі тесіктің кең болса, ол балаға қиындық туғыза қоймайды. Бірақ,ақаудың азғантай қаттыланған шеттерібаланы мазалауымүмкін. Негізі, кіндік жарығы қалпына келеді. Қысылған  кіндік жарығы ересектер тәжірибесінде  жиірек кездесіп жатады. Дегенмен, қалпына келмейтін  кіндік жарығы бар балаларға ота жасалады (кіндіктің ішкі жағы ішекке жалғанған жеріне жабысып қалған жағдайда).\r\n','__Кіндік жарығы__ - балалардажиікездесетінхирургиялық патология.\r\n\r\n\'\'__Кіндікжарығының дамуының біріншісебебі__\'\'- іш құрылыстыңдамуында ақауболғаннан пайда болады. Алайдабұдан басқа да ерекшеліктерібар. Бала туғаннанкейін 4-5күндекіндіктүсіпқалу керек. Кіндіксақинасыекібөліктен тұрады. Төменгібөлігі, кіндікартериясыжәнезәршығарутүтігіөтетінжерде жақсы жиырылып,тығызтыртықты тін қалыптастырады.Жоғары бөлігінен кіндік көктамыры өтеді. Оныңқабырғаларыжұқа, бұлшықетқабатыжоқ.Жиі орналасқан іш шандырлары әлсіз кезде, әлі біте қоймаған кіндіккөктамыры кіндік жырығына айналып кетуі ықтимал. Сонымен қатар, бұл патологияның пайда болуына ықпал ететін маңызды фактор іш қуысындағы қысымның жиі артуы болып табылады. Мысалы, баланың жиі жылуынан туындауы мүмкін. Кіндік сақинасының жоғарғы бөлігіндегі тесіктің кең болса, ол балаға қиындық туғыза қоймайды. Бірақ,ақаудың азғантай қаттыланған шеттерібаланы мазалауымүмкін. Негізі, кіндік жарығы қалпына келеді. Қысылған  кіндік жарығы ересектер тәжірибесінде  жиірек кездесіп жатады. Дегенмен, қалпына келмейтін  кіндік жарығы бар балаларға ота жасалады (кіндіктің ішкі жағы ішекке жалғанған жеріне жабысып қалған жағдайда).\r\n\r\nАмбулаториялық  бақылау тәжірибелерінің негізінде, балаға ерте жаста кіндік жарығы бар деп диагноз қойылса, ол 5-7 жасына дейін өздігінен жазылып кететініне көз жетті. Кіндік жарығын жою, іш-құрылысты нығайтуға көмектеседі. Бұл, әрине, массаж жасап, балаларды ішпен жатқызып қою және гимнастика сияқты шаралар жасаған кезде ғана. Хирургиялық ем тек 5 жасқа дейін ғана жүргізіледі. Дұрыс және ұқыпты жасалған операция, кіндік жарығын косметикалық әсермен алып тастауға мүмкіндік береді. Әдетте, бұл қайталана бермейді.\r\n\r\nАсқазанның «ақ сызық» жарығы  (предбрюшинная липома) Егер қолмен кіндік пен семсер тәрізді өсінді арасынан сызып жүргізгенде жолақ қалса, онда сол жер іштің « ақ сызығы» болады. Бұл аймақта қалпына келтіретін, іш бұлшық етінің 3-тен 6-ға дейін созылған сіңірлік байланыстары бар. Осы сіңірлер мен ішектің «ақ сызығы» қиылысында кейде шағын ақаулар шығып жатады. Сол жерде іштің майы шығып тұрады. Егер олар киндік сақинасына жақын орналасса, онда олар __сақина маңындағы жарық__ деп аталады. Өкінішке қарай, бұл жырықтар өздігінен жабылаалмайды. Емдеу тек жедел түрде өткізіледі, кіндік жарығына ота жасалады.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nКіндік жарығы    \r\nЖарық қабы\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Дакриоцистит','','','kz','s','',0,'',526,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809100,1565345100,1533809182,'__Дакриоцистит__ - көз жасы қалташығының қабынуы. Бұл ауру -  көздіңжастықшасыныңбітеліп қалуынан пайда болады. Көбінесе сәбилер мен егде жастағы адамда болатын жағдай.','__Дакриоцистит__ - көзжасы қалташығының қабынуы. Бұл ауру -  көздіңжастықшасыныңбітеліп қалуынан пайда болады. Көбінесе сәбилер мен егде жастағы адамда болатын жағдай.\r\n\r\n\'\'__Дакриоциститтің белгілері__\'\': көз жасы қалташығында ауырсыну сезімі пайда болады; көз ісіиді; қызарады; көзден жас жиі ағып тұрады. Сондай-ақ, ақ, сары немесе сары-қоңыр түсті іріңді сұйықтық шығуы мүмкін. Созылмалы дакриоциститті емдеу үшін, көз жасы қалташығын хирургияық жолмен алып тастайды.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nкөзжасықалташығы\r\nдакриоцистит\r\n\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гиперметропия (алыстанкөргіштік)','','','kz','s','',0,'',2695,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809160,1565345160,1533809323,'__Гиперметропия (жақындағыны көре алмай, керісіншеалыстағыны жақсы көре алу)__ – бұл  көру жүйесінің бұзылуы. Бұған шалдыққан адам жақындағыны нашар көреді де, алыстағынын тәуір көріп тұрады. Дегенмен, жоғары деңгейлі гиперметропияда науқас алшақ заттарды да нашар көреді.\r\n\r\n','__Гиперметропия (жақындағыны көре алмай, керісіншеалыстағыны жақсы көре алу)__ – бұл  көру жүйесінің бұзылуы. Бұған шалдыққан адам жақындағыны нашар көреді де, алыстағынын тәуір көріп тұрады. Дегенмен, жоғары деңгейлі гиперметропияда науқас алшақ заттарды да нашар көреді.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"334\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nӘдетте, алыстанкөргіштіккөзқарашығыныңпішіні бұзылған кезіндемазалайды, ол кезде, көз ұяшығына сыймай тұрғндай сезіледі. Нәтижесінде, белгілібірзаттыңбейнесіторғаемес, оныңартындабейнеленеді. Көз қарашығының шамадан тыс қысыла беруінен, көздегі мөлдір қабақпен көз бұршағының жеткіліксіздігі астасып кетеді. Көбінесе, гиперметропия көздің қалыпты көру ұзындығында, оптикалық жүйесінің әлсіздігін  байқатады.\r\nАлыстан көретін адам (гиперметроп) мәтінді көзге өте жақын ұстайды, себебі одан тордың бетіндегі мәтіннің суретін үлкейіп көрінеді. Алайда,одан кескін дегендей көрінбейді, жай ғана кеңейтілген түрде болады. Науқас жиі көзін сығырайтып, аккомодацияға көмектескісі келеді, алайда одан кірпікше бұлшықетіне ылғи күш түсіп,  блефарит пен конъюнктивиттің дамуы мүмкін.\r\nГиперметроптар жақын аралықтағы жұмысты ұзақ істесе қатты шаршайды, көзі ауырады, басы мең-зең болады, көзінен жас аға береді, көзінің айналасы қызып, шаншып ауырады. Жарыққа, шағылысқан заттарға қарағанда қатты қиналады. Бұл жағдай аккомодативті астенопия деп те аталады. Аккомодативті астенопия неғұрлым жоғары болса, гиперметропия соғұрлым асқынады. \r\nАлыстан көргіштік 3 дәрежелі болады және оны диоптрий көлемімен анықтайды.Бұл өз кезегінде гиперметропиялық көздің эмметропиялық болуына жетпейді:\r\n•	төмен дәрежелі гиперметропия - 2.0 диоптрийге дейін\r\n•	орта дәрежелі гиперметропия - 4.0 диоптрийгедейін\r\n•	жоғары дәрежелі гиперметропия - 4.0 диоптрийденартық болады.\r\nГиперметропиялық көздіңәлсіздәрежесіаккомодацияарқылыөзміндетінатқара алады. Орташажәнежоғарыдеңгейдегігиперметропияда қашықтыққа қарау үшін және жақын аралыққа қарау үшін түзетулер қажет болады(көзілдірік киеді).\r\nГиперметропияны  __емдеу__. Өкінішке қарай, қазіргі уақытта гиперметропияны және гипометропияның емдеудің терапевтік әдістері жоқ. Гиперметропияны түзету көзілдірік немесе контактілі линзалар көмегімен жасалады.Хирургиялық операцияның көмегімен де гиперметропияны емдеуі мүмкін. Гиперметропияны түзетудің хирургиялық әдістері көздің оптикалық қуатын арттыруға бағытталған. Қазіргі уақытта гиперметропияны емдеуге арналған ең көп таралған хирургиялық операциялар лазерлі термокератопластика (ЛТК), мөлдір линзаларды, LASIK, оң линзаларды имплантациялау және термокератокоагуляция (TAC) ауыстыру болып табылады.\r\n\r\n __Тегтер:__ \r\nГиперметропия (жақыннан көрмеушілік немесе алыстан көргіштік)\r\n','student_k',126,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Дальтонизм (Түсті ажыратпаушылық)','','','kz','s','',0,'',2820,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809340,1565345340,1533809479,'__Дальтонизм__– түс ажырата алмаушылық (түссоқырлығы), көздің түсажыратуқабілетініңбұзылуы.\r\n\r\nДальтонизм алғашрет 1794 жылыанықталды. Оны осы ақаудан зардап шеккен Дж.Дальтон сипаттады.Дальтонизм ерлердің 8% -ында , әйелдердің 0,5%-ында  кездеседі. Адамның көз торының орталық бөлігінде «колба» деп аталатын түсажыратқыш жүйке талшықтары бар. Олар нәруыз текті түсажыратқыш пигменттерінің үш түрін қамтиды. Пигменттің бір түрі қызылды, екіншісі жасылды, ал үшіншісі көк түсті ажыратады. Дәлірек айтқанда, олар толқын ұзындығындағы қызыл, жасыл және көк түстердітүйсігімізге сәйкестендіріп береді. Осы үш түстің негізінде әлемдегі барлық түстердің «жынтығын» миымыз қабылдайды. Адамдағы бұл пигменттердің ең жоғары сезімталдық көрсеткіші толқын ұзындығында -қызыл түс үшін 552-557 нм,  жасыл түс үшін 530 нм және көк түс үшін 426 нм көрсеткішімен белгіленген.\r\n','__Дальтонизм__– түс ажырата алмаушылық (түссоқырлығы), көздің түсажыратуқабілетініңбұзылуы.\r\n\r\nДальтонизм алғашрет 1794 жылыанықталды. Оны осы ақаудан зардап шеккен Дж.Дальтон сипаттады.Дальтонизм ерлердің 8% -ында , әйелдердің 0,5%-ында  кездеседі. Адамның көз торының орталық бөлігінде «колба» деп аталатын түсажыратқыш жүйке талшықтары бар. Олар нәруыз текті түсажыратқыш пигменттерінің үш түрін қамтиды. Пигменттің бір түрі қызылды, екіншісі жасылды, ал үшіншісі көк түсті ажыратады. Дәлірек айтқанда, олар толқын ұзындығындағы қызыл, жасыл және көк түстердітүйсігімізге сәйкестендіріп береді. Осы үш түстің негізінде әлемдегі барлық түстердің «жынтығын» миымыз қабылдайды. Адамдағы бұл пигменттердің ең жоғары сезімталдық көрсеткіші толқын ұзындығында -қызыл түс үшін 552-557 нм,  жасыл түс үшін 530 нм және көк түс үшін 426 нм көрсеткішімен белгіленген.\r\n\r\nБұлар - қалыпты, үшхроматикалық түсті қабылдау жүйесі. Осы элементтердің біреуі түсіп қалса, түс ажырата алмаушылық (дихромазия) пайда болады. Дихромазиядан зардап шеккен адамдар, түстерді негізгі жарықтығымен ғана ажыратады; олар спектрде ғана сапалы түрде ажыратады, мысалы «суық» тоннан(жасыл, көк, күлгін), «жылы» тондардан (қызыл, қызғылт сары, сары). Бір түспен боялған және белгілі бір түстің түсінен өзгеше түс көретін адамдар біздің айналамыздағы әлемнің түстерін әртүрлі етіп қабылдайды, бірақ олардың бұл ерекшелігі байқалмайды. Себебі балалық кезде олар күнделікті объектілердің түстерін жалпыға бірдей қалыптатүсініп қабылдаған. Олар шөптің жасыл, аспанның көк , қанның түсі қызыл екенін естіп, есіне  сақтаған. Сонымен қатар, олар түстерді дәрежесіне қарай ажырата да біледі.\r\n\r\nДихроматтардың арасында қызыл түс ажырата алмайтындар (протанопияға шалдыққандар) болады.Оларда қызыл түс қабылдауы  спектрі шектелген, сондай-ақ жасыл түс ажырата алмайтындар (дейтеранопия) да болады. Күлгін түсті ажырата алмайтынды – тританопия деп атайды. Бірақ мұндайлар  өте сирек  кездеседі және оның өмірде еш маңыздылығы жоқ. Тританопиямен спектрдің барлық түстері қызыл немесе жасыл түстермен бейнеленеді. Кейбір жағдайларда түстерді қабылдаудың әлсіздігі - протаномалия (қызыл түс сезімінің әлсіреуі) және дейтераномалия (жасыл түсті қабылдауды әлсіреу) ғана болады.\r\n\r\nТуа біткен түсажыратаалмаушылықтың барлық түрлері тұқым қуалайды.Бұл патологиялық аурудың жалғастырушысы әйелдер: олар өздерінің қалыпты көру мүмкіндігін жоғалтпайды, тек түс ажырата алмайтын еркекпен бірге болып, өз геніне ендіріп алады.\r\n\r\nЖүре пайда болған түс ажырата алмаушылық, көздің және орталық жүйке жүйесінің түрлі ауруларының салдарынан пайда болуы мүмкін; бір немесе екі көз денегізгітүстерді жиі ажырата алмай қалады. Түс ажырата алмаушылықты арнайы кестелер немесе спектральдық құрылғылар арқылы анықтайды.\r\nДальтонизм __емделмейді__.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nдальтонизм\r\n\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Мелена (қара нәжіс)','','','kz','s','',0,'',236,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809460,1565345460,1533809516,'__Мелена__ -жолдардағы шайырға ұқсас қара. жылтыр және жабысқақ келетін нәжіс. Қара нәжіс әдетте асқазан - ішек жолынан қан кетудің белгіс іболып саналады немесе қан кету симптомы ретінде сипатталады.','__Мелена__ -жолдардағы шайырға ұқсас қара жылтыр және жабысқақ келетін нәжіс. Қара нәжіс әдетте асқазан - ішек жолынан қан кетудің белгіс іболып саналады немесе қан кету симптомы ретінде сипатталады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nҚаранәжіс\r\nмелена \r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Деменция (Алжу)','','','kz','s','',0,'',1108,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809520,1565345520,1533809570,'__Деменция __- адамның жалпы ақыл-ой қабілеттерінің қатты нашарлауы. Оның салдарынан тіпті күнделікті тіршілікті игеру де қиынға соғады. Мұның әсерінен есте сақтау қабілеті төмендейді, күнделікті қарапайым мәселелерді шешу қиынға соғады, оқу және өзге де менталды функцияларды игеру мүмкіндігі шектеледі.\r\n','__Деменция __- адамның жалпы ақыл-ой қабілеттерінің қатты нашарлауы. Оның салдарынан тіпті күнделікті тіршілікті игеру де қиынға соғады. Мұның әсерінен есте сақтау қабілеті төмендейді, күнделікті қарапайым мәселелерді шешу қиынға соғады, оқу және өзге де менталды функцияларды игеру мүмкіндігі шектеледі.\r\n\r\nДеменция түрлі жағдайлардан туындауы мүмкін, соның ішінде  мидың ісіктері, бастан жарақан алу немесе инсульт алу; аурулар (мысалға Альцгеймер ауруы); немесе ішімдікке деген тәуелділік. Кейбір топтағы адамдар (әсіресе, қарттар) бұл ауруға ұшырамаса да, деменцияға тап болғандай көрінуі мүмкін (жалған деменция).\r\n\r\nДеменциямеауырытын адамдарда мына белгілер байқалады:\r\n•	Мазасыздық және есте сақтау қабілетінің жоғалуы.\r\n•	Күнделікті өзіндік міндеттерді орындай алмау.\r\n•	Өзін-өзі ұстай алмау, күтпеген мінез-құлыққа алып келеді (мысалы, заттарды лақтыру, басқа адамдарға айқайлау немесе басқаларды күдікпен айыптау).\r\n•	Өздігінен шешім қабылдай алмау, пікір таластырып, жаңа шешімдер шығаруға мүмкіндігі жетпеуі. \r\n•	Физикалық функциялардың жоғалуы (мысалы, зәр шығару).\r\n\r\n __Тегтер:__ \r\nдеменция\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Дерматит','','','kz','s','',0,'',1108,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533809520,1565345520,1533809632,'__Дерматит__ - бұл терінің қабынуы, бөртпенің шығуы. Дерматиттің диагнозы бойынша терінің не үшін, неден  қабынатындығы жайында нақты мәлімет жоқ. Мысалы, кейде улы (шырмауық секілді) шөптерке тигеннен, кейбір адамдардың терісі қызарып, денесін қышымалы көпіршіктер жауып кетеді. Мұны __жанаспа__дерматит деп те атайды.','__Дерматит__ - бұл терінің қабынуы, бөртпенің шығуы. Дерматиттің диагнозы бойынша терінің не үшін, неден  қабынатындығы жайында нақты мәлімет жоқ. Мысалы, кейде улы (шырмауық секілді) шөптерке тигеннен, кейбір адамдардың терісі қызарып, денесін қышымалы көпіршіктер жауып кетеді. Мұны__ жанаспа__дерматит деп те атайды.\r\n\r\nСуық, құрғақ, қысқы жел терінің қызаруы мен терінің қабыршақтануына алып келеді - бұл қыстық дерматит деп аталады. Кейбір адамдар тумысынан қызаруға бейім келеді және кеңсірік терісі, шаш арасындағы бас терісі,қас терісі, құлақтарыылғи қабыршықтанып тұрады – мұны себорелі экзема деп атайды.\r\n\r\nДерматиттің емделуі\r\nАтопиялық дерматитте аллергендер мыналар болуы мүмкін:\r\n•	Үйжануарыныңжүні\r\n•	Аквариумдағы балықтардың құрғақ тағамы\r\n•	Жастық-көрпешедегі жүн\r\n•	Косметика және парфюмерия\r\n•	Өсімдік тозаңы\r\n•	Азық-түліктер (бал, цитрустыжемістер, жаңғақ, шоколад, құрамындағыбояғыш тағамдар.)\r\n\r\nСондықтандәрі-дәрмектен басқа емдеу жолын табу үшін, аллергендерді мұқият іздестіру керек жәненауқассолаллергенменбайланысынтоқтатуықажет.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nатопиялық дерматит\r\nдерматит\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бастың шашты бөлігінің дерматомикозы ','','','kz','s','',0,'',1060,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887160,1565423160,1533887232,'__Бастың шашты бөлігінің дерматомикозы__-  бұл бастың сыртқы қабатында және шашта пайда болатын саңырауқұлақ инфекциясы. Бұл ауру ағылшынша нұсқасында ringworms деп келеді, соның ішінде worms – құрт деп аударылады. Дерматомикоз пайда болған кезде кішкентай көпіршік құйылған бөртпелер құрттың пішініне ұқсап қалады. Бұл атау сол үшін берілген. ','__Бастың шашты бөлігінің дерматомикозы__-  бұл бастың сыртқы қабатында және шашта пайда болатын саңырауқұлақ инфекциясы. Бұл ауру ағылшынша нұсқасында ringworms деп келеді, соның ішінде worms – құрт деп аударылады. Дерматомикоз пайда болған кезде кішкентай көпіршік құйылған бөртпелер құрттың пішініне ұқсап қалады. Бұл атау сол үшін берілген. \r\n\r\nИнфекциядан  дене қызарып, жаралар пайда болады, терінің белгілі бір бөлігі тітіркенетін болады, ірің пайда болуы мүмкін (абсцесс), шаштар қатты әрі сынғыш келеді, шаш арасынан өлі қалың тері шыға бастайды (қайызғақ секілді),  зақымданған жердің түктері түсіп қалады, сондай-ақ жұмыр тықырлануға дейін апарады.\r\n\r\nДерматомикоз жұқпалы ауру. Ол адамдармен қарым-қатынаста тез жұғады. Кейбір заттардан және жануарлардан, көбіне жануарлар мен саңырауқұлақтардан тарайды. Кейбір тасымалдаушы нысандар ешқандай белгісі болмаса да инфекция жұқтырып жүреді.\r\n\r\nБастың шашты бөлігінің дерматомикозының емі, әдетте арнайы сусабындар және саңырауқұлақтарға қарсы препараттарды қамтиды.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nдерматомикоз \r\n\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қантсыз диабет','','','kz','s','',0,'',2758,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887220,1565423220,1533887328,'__Қантсыз диабет__ - бұл антидиуретикалық вазоперсин гормоны өндірісінің жетіспеушілігінен туындаған ауру болып саналады.\r\nАнтидиуретикалық гормон немесе вазопрессин - бұл адам денесінің су балансын  және осмотикалық сұйықтықтарды реттейтін негізгі құрал болып табылады. Қанның сұйық бөлігі және жасушадан тыс сұйықтықтың осмотикалық тепе-теңдігі белгілі бір деңгейде үнемі сақталуы керек, әйтпесе дененің жұмысы тоқтатылады. Қан плазмасындағы осмолярлық деңгей  жоғарылағанда,  адамды шөл қысып, вазопрессин өндірісі артып кетеді. Вазопрессиннің әсерінен бүйрек түтікшелеріндегі суды кері сіңіру жоғарылайды, босатылған несептің мөлшері азаяды.\r\n','__Қантсыз диабет__ - бұл антидиуретикалық вазоперсин гормоны өндірісінің жетіспеушілігінен туындаған ауру болып саналады.\r\n\r\nАнтидиуретикалық гормон немесе вазопрессин - бұл адам денесінің су балансын  және осмотикалық сұйықтықтарды реттейтін негізгі құрал болып табылады. Қанның сұйық бөлігі және жасушадан тыс сұйықтықтың осмотикалық тепе-теңдігі белгілі бір деңгейде үнемі сақталуы керек, әйтпесе дененің жұмысы тоқтатылады. Қан плазмасындағы осмолярлық деңгей  жоғарылағанда,  адамды шөл қысып, вазопрессин өндірісі артып кетеді. Вазопрессиннің әсерінен бүйрек түтікшелеріндегі суды кері сіңіру жоғарылайды, босатылған несептің мөлшері азаяды.\r\n\r\nОсмотикалық қысымды реттеуден басқа, вазопрессин:\r\n•	Қан қысымын сақтауға қатысады\r\n•	Белгілі бір гормондардың секрециясын реттейді\r\n•	Қанның ұюына ықпал етеді\r\n•	Орталық жүйке жүйесінде есте сақтау үрдістеріне қатысады.\r\n\r\nҚантсыз гипоталамиялық диабет немесе орталық генездің қант диабеті вазопрессиннің гипоталамустың жасушалары бұзылған кезде пайда болады.\r\n\r\nҚантсыз нефрогенді (бүйректік) диабет, бүйректе қанның қалыпты мөлшерімен, вазопрессиннің сезімталдығы бұзылған жағдайда пайда болады. Қантсыз диабет болған кезде, бүйректер несептің төмен тығыздығындағы салмағындай көп мөлшерде несеп шығарады. Яғни, бұл зәрде негізінен су бар, ал тұздардың және басқа заттардың саны күрт төмендейді. Бүйректен көп мөлшерде сұйықтықтың кетуі компенсаторлық шөлді тудырады.\r\n\r\nҚантсыз диабет, бас сүйегі және ми жарақаттарынан кейін, миға жасалған операциядан кейін, әсіресе, гипофиз аденомасы жойылғаннан пайда болуы мүмкін. Ауру ерлерде де, әйелдерде де бірдей жиілікте кездеседі.\r\n\r\n__Қантсыз диабеттің клиникалық көріністері__\r\n\r\nАурудың алғашқы белгілері зәр шығару көлемі тәулігіне 5-6 литрге дейін көбейеді, шөлдің қысуына  байланысты. Науқас дәл сондай мөлшерде сұйықтықты ішуге мәжбүр болады. Науқас түнгі уақытта зәр шығаруға жиі тұрады, сол себепті ұйқының бұзылып, жалпы шаршауға тап болады. Науқастар әдетте суық, мұзды сұйықтық ішуді қалайды. Бұдан басқа, несептің мөлшері 20 литрге дейін ұлғаюы мүмкін.\r\n\r\nНауқастың жағдайы нашарлайды: бас ауырғанда, терісі құрғағанда, салмағын жоғалтқанда, сілекейдің бөлінуін азайғанда, асқазанның созылуы және төмендеуі байқалғанда.\r\n\r\n__Қантсыз диабетті емдеу__.\r\n\r\nҚантсыз диабетті емдеу үшін алмастырғыш терапия ретінде вазопрессин синтетикалық аналогы қолданылады. Сонымен қатар, көмірсулардың және жиі тамақтану мөлшерінің артуына байланысты диета ұсынылады. Нефрогенді қантсыз диабет кезінде, тиазидті диуретиктер мен литий препараттары тағайындалады. Ми ісігі анықталған кезде жедел  түрде емдеу  керек.  Ауру созылмалы, ұзақ уақыт бойы кетпей жүреді. Уақытылы емделсе адам өміріне қауіп төнбейді.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nнесептің көп бөлінуі (еркектерде)\r\n','student_k',54,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Нәресте құлағындағы жайсыздық','','','kz','s','',0,'',589,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887280,1565423280,1533887384,'2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.','2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.\r\n\r\nБалалардың құлағындағы жайсыздықтың басқа себептері:\r\n\r\n* Сусабын немесе сабын қолданғаннан кейін, құлақ арнасының қышуы.\r\n* Құлақ арнасында құлықтың болуы. Бұл құлақты өткір затпен, мысалы, мақта тампонымен, тырнақ саусағымен, шашқа арналған арнайы қысқыштармен тазалау кезінде де пайда болуы мүмкін.\r\n* Ортаңғы құлақта сұйықтықтың болуы, инфекциясыз.\r\n \r\n\r\nАударған: Амантай Назерке','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Нәресте құлағындағы жайсыздық','','','kz','s','',0,'',589,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887280,1565423280,1533887386,'2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.','2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.\r\n\r\nБалалардың құлағындағы жайсыздықтың басқа себептері:\r\n\r\n* Сусабын немесе сабын қолданғаннан кейін, құлақ арнасының қышуы.\r\n* Құлақ арнасында құлықтың болуы. Бұл құлақты өткір затпен, мысалы, мақта тампонымен, тырнақ саусағымен, шашқа арналған арнайы қысқыштармен тазалау кезінде де пайда болуы мүмкін.\r\n* Ортаңғы құлақта сұйықтықтың болуы, инфекциясыз.\r\n \r\n\r\nАударған: Амантай Назерке','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қабырға дистрофиясы','','','kz','s','',0,'',907,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887340,1565423340,1533887452,'__Қабырға дистрофиясы__- бұл шеміршек тінінен құралған, қабырға мен кеудені қосып тұратын буынның қабынуы. Мұндай қабыну кеуде жасушаларының жарақаттануынан болуы мүмкін, бірақ көп жағдайда оның неден пайда болып жататыны табылмай жатады.','__Қабырға дистрофиясы__- бұл шеміршек тінінен құралған, қабырға мен кеудені қосып тұратын буынның қабынуы. Мұндай қабыну кеуде жасушаларының жарақаттануынан болуы мүмкін, бірақ көп жағдайда оның неден пайда болып жататыны табылмай жатады.\r\nҚабырғаның дистрофиясына көп кездесетін белгілері мыналар:\r\n•	Кеуде қуысының кенеттен ауыруы және жалпы кеуденің ауырсынуы;\r\n•	Кеуденың белгілі бір аймағында қысым болғанда, әсіресе, кеуде мен қабырға байланысқан тұстағы шеміршектердың ауыстынуы күшейеді,\r\n•	Жөтел кезінде, түшкіргенде және терең тыныс алғанда ауыру сезімі күшее түседі, себебі олар шеміршекке немесе қабырғаға әсер етеді.\r\nҚабырғалардың дистрофиясы көбінесе бірнеше күнге ғана созылады. Айығу үшін, тыныштық күйде демалып, жылы компрессті  қабылдап, қабынуға қарсы препараттарды қолдану керек (мысалы мынадай: аспирин, ибупрофен, напроксен және кетопрофен).\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nҚабырға дистрофиясы\r\n','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','КДСА вакцинасы','','','kz','s','',0,'',4317,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887400,1565423400,1533887633,'__АКДС вакцинасы__\r\nАКДС – (адсорбцияланған көкжөтел-дифтерия-сіреспе вакцинасы) үш инфекциядан қорғайтын біріктірілген вакцина: дифтерия, сіреспе, көкжетел.\r\n\r\n__Анықтама__\r\nАКДС - көкжетел, диферия, сіреспе сияқты аурауларға қарсы тиімділігі өте жоғары вакцина болып табылады. АКДС вакцинасы пайда болмай тұрып бұл ауруларды емдеуде көп қиындықтар туындаған, кейде өлімге дейін соқтырған кездері болған.\r\nАКДС адамға екпе түрінде иыққа немесе санға енгізеді.\r\n','Жұқпалы аурулардан қорғау үшін вакцинацияның (екпенің) маңыздылығы туралы http://www.zdrav.kz/node/8789 сілтемесімен аталмыш мақаланы оқысаңыз болады.\r\n\r\n__АКДС вакцинасы__\r\n\r\nАКДС – (адсорбцияланған көкжөтел-дифтерия-сіреспе вакцинасы) үш инфекциядан қорғайтын біріктірілген вакцина: дифтерия, сіреспе, көкжетел.\r\n\r\n__Анықтама__\r\n\r\nАКДС - көкжетел, диферия, сіреспе сияқты аурауларға қарсы тиімділігі өте жоғары вакцина болып табылады. АКДС вакцинасы пайда болмай тұрып бұл ауруларды емдеуде көп қиындықтар туындаған, кейде өлімге дейін соқтырған кездері болған.\r\n\r\nАКДС адамға екпе түрінде иыққа немесе санға енгізеді.\r\n__Бұл вакцина кімдерге салынуға негізделген?__\r\n\r\nАКДС вакцинасы – балалардың иммунитетін қалыптастыруға негізделген. Әрі мұны денсаулық сақтау саласындағы сарапшылар тағайындаған.\r\nАКДС вакцинасын балаларға нәресте  кезінде енгізген қауіпсіз. Вацинаны балаларға жасына қарай 5 мәрте енгізу жоспарланған, 2 айлықта, 4 айлықта, 6 айлықта, 15-18 айында, және 4-6 жасқа толғанында. АКДС вакцинасын бала мектепке барғанша толық қабылдағаны дұрыс.\r\nАКДС вакцинасын балада көкжетелдің вакцинасына аллергиялық реакциясы болмаса ғана енгізуге болады. Егерде аллергиялық реакциясы болса, оған тек ғана дифтерияға, сіреспеге қарсы вакциналар салынады. (АДС вакцинасы деп аталады.)\r\n\r\n__Қауіпті жақтары және жанама әсері__\r\nАКДС вакцинасын енгізгенде, өкпеге жанама (жағымсыз) әсер етіп, оның салдары бірнеше күнге созылуы мүмкін.\r\n•	Дене қызуының жоғарлауы\r\n•	Әлсіздік\r\n•	Инфекция орналасқан аймақтың ауырсынуы\r\n•	Құсу\r\n•	Тәбеттің төмендеуі\r\n\r\nВакцина енгізгеннен кейін  тітіркеніп, ауырсынып, дене қызуы жоғарласа ыстық түсіретін дәрі-дәрмектерді  қолдануға болады.\r\n\r\nБірақта вакцинаны енгізбей тұрып, ыстық түсіретін препараттарды қолданғанса, вакцинаның өзіндік күші әлсірейді.  Ылғалды жылы орамалдарды және жылытқыштарды вакцина енгізген жерге басу арқылы ауырсынуды басуға болады. Сонымен қатар ауырсыну кезінде вакцина енгізген қолды немесе аяқты көп қозғалту керек.\r\n\r\nӨте сирек кездесетін ауыр жанама әсерлер:\r\n\r\nБаланың 3 сағаттан артық тоқтаусыз  жылауы; (бұл 1000 баланың ішінен 1-еуінде ғана кездеседі)\r\nДене қызуы 40 С -тан жоғарлап кетеді; (бұл 16000 баланың ішінен 1-еуінде ғана кездесуі мүмкін)\r\nҚалтырайды (14 000 балалының ішінде 1-еуінде ғана кездесетін жағдай)\r\nСонымен қатар ауыр жанама әсер ретінде аллергиялық серпіннің пайда болып, тыныс алудың қиындап және анафилактикалық шоктың көрініс беруін айтуға болады.  Бірақ мұндай жанама әсер 1 миллионнан 1 балада ғана кездесуі мүмкін. Созылмалы ұстамалар мен мидың зақымдануы сирек кездеседі. Бұл кезде вакцинаның жанама әсері ме, әлде басқа ауру ма, соны анықтау қиынға соғады.\r\nКөп ата-аналар вакцинаны қауіпті, баланың денсаулығна  кері әсері тиеді деп, дәрігерлерге екпе салдырмай-ақ қойсақ қайтеді деп, қарсылықтарын білдіріп жатады. Алайда осылай екпеге қарсы келу арқылы, көптеген қауіпті инфекцияларыдың баланың бойына дарып кетуіне жол ашатынын олар жақсы түсінуі керек.\r\n   \r\n__Шектеу салу__\r\nАКДС вакцинасын бала тұмауратып қалғанда, құлақ инфекциясы жазылмай жүргенде де енгізуге болады. Егер баланың дене қызуы қатты көтерілсе, немесе ауыр респираторлық аурулармен ауырса, одан сауыққанын күтіп, содан соң екпені енгізген дұрыс. \r\nЕгер бала Гийен-Барре (өткір полирадикулит) синдроммен ауыратын болса, сіреспенің вакцинасын алғаннан кейін 6 аптаның ішінде АКДС вакцинасын енгізбейді. \r\nЕгер де АКДС вакцинациясынан кейін, төменде айтылған симптомдардар көрініс беретін болса, дәрігерге қаралу керек:\r\n•	Екпеден кейін 3-7 күн бойы қалтыраса;\r\n•	Екпе салғаннан 7 күн өткенде миында қауіпті проблемалар байқалса;\r\n•	Түсініксіз қалтыраулар пайда болса;\r\n•	Басқа да жүйке жұмысының  бұзылыстары көрініс берсе;\r\n•	Екпеден  кейін бет, ауыз,  тамақ  бірнеше сағат ісініп кетс;.\r\n•	Екпеден  кейін 2 күндей дене қызуы 40 градустан асып тұрса;\r\n•	Екпеден  кейін 2 күн бойы шок немесе коллапс пайда болып, тұрып алса;\r\n•	екпеден кейін 3 сағаттан артық бала тоқтамай жыласа.\r\n \r\nКелесі жағдайларда дәрігерге қаралу тиіс:\r\n•	Егер сіз балаңызға вакцина енгізуге сезімсіз болсаңыз;\r\n•	Вакцинациядан кейін басқа симптомдар дамыса;\r\n•	Вакцинацияға байланысты сізде күмән немесе сұрақтар туындаса.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nвакцинация\r\nИммунизация – иммунитетті жоғарлату\r\nдифтерия\r\nСіреспе\r\nКөкжөтел\r\nГийен-Барре синдромы\r\nАнафилактикалық шок\r\n','student_k',45,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Анафилакциялық шок (анафилаксия)','','','kz','s','',0,'',1520,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887580,1565423580,1533887699,'__Бұл не? Анафилаксия__ –адам өміріне қауіп төндіретін және бүкіл организмді зақымдайтын ауыр аллергиялық реакция. Ол ағзаға белгілі бір аллерген әсер еткен сәттен бірнеше секундта немесе минутта дамуы мүмкін. Анафилаксия да астма сияқты тез пайда болатын аллергиялық серпінге жатады. Екеуінің айырмасы:  астма тек тыныс алу жолдарын зақымдайды, ал,  анафилакция  бүкіл организмге таралатын аллергиялық серпін. ','__Бұл не? Анафилаксия __–адам өміріне қауіп төндіретін және бүкіл организмді зақымдайтын ауыр аллергиялық реакция. Ол ағзаға белгілі бір аллерген әсер еткен сәттен бірнеше секундта немесе минутта дамуы мүмкін. Анафилаксия да астма сияқты тез пайда болатын аллергиялық серпінге жатады. Екеуінің айырмасы:  астма тек тыныс алу жолдарын зақымдайды, ал,  анафилакция  бүкіл организмге таралатын аллергиялық серпін.  \r\n\r\nАнафилакцияның симптомдары:\r\n•	Қышыну \r\n•	Теріде қызыл бөртпелердің шығуы\r\n•	Тыныс алудың қиындауы\r\n•	Белгілі бір жердің немесе жалпы дененің ісінуі. Егер де ерін, тіл, ауыз қуысы, жұтқыншақ жақтар ісісе, онда ол қауіпті, себебі  одан адам тұншығуы мүмкін.\r\n•	Іштің құрысуы.\r\n•	Қан қысымының төмендеуі, есеңгіреу немесе естен тану. \r\n\r\nАдамға аллерген әсер еткеннен кейін, симптомдар неғұрлым тез дамыса, солғұрлым анафилакциялық серпін ауыр болады. Анафилакциялық реакция – аллергенмен алғаш жанасқанда да, одан кейін жанасқан кезде де немесе қайталап жанаса бергенде де дамуы мүмкін. Бұл жерде аллергендердің саны маңызды емес, олар аз мөлшерде болса да аллергиялық серпін дами береді.\r\n\r\n__Емделуі:__ Анафилакциялық серпін –  адам өміріне қауіпті, немесе, ауыр жағдайға апаруы мүмкін. Анафилакциялық серпін болғанда әрқашан жедел-жәрдем көмегі қажет. Ем алғашқы минуттан-ақ  жүргізілуі керек және тез арада мына дәрілерді енгізу керек: адреналин, антигистаминдік препараттар,бронх кеңейткіштер, инфузиялық сұйықтықтар.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nАнафилакциялық шок\r\nаллергия\r\nшок\r\nпреднизолон\r\nадреналин\r\nІсік\r\n','student_k',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Атрофиялық вагинит','','','kz','s','',0,'',1127,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887700,1565423700,1533887852,'__Атрофиялық вагинит __– әйелдерде етеккір тоқталған мезетінен соң (менопаузадан кейін) эстрогеннің жеткіліксіздігінен пайда болатын жағдай. Атрофиялық вагинит кезінде қынаптың ішкі кілегей қабаты (эндометрий) жұқарып, нашарлайды. Әйелдердің 40%-ына дейін етеккір тоқталған мезетінен соң атрофиялық вагинит симптомдары көрініс береді.','__Атрофиялық вагинит__ – әйелдерде етеккір тоқталған мезетінен соң (менопаузадан кейін) эстрогеннің жеткіліксіздігінен пайда болатын жағдай. Атрофиялық вагинит кезінде қынаптың ішкі кілегей қабаты (эндометрий) жұқарып, нашарлайды. Әйелдердің 40%-ына дейін етеккір тоқталған мезетінен соң атрофиялық вагинит симптомдары көрініс береді.\r\n\r\nАтрофиялық вагинит белгілері: \r\n•	қынап құрғақтанады;\r\n•	қынапта күйдіргендей ауруыры сезімі білінеді және тітіркендіреді;\r\n•	жыныстық қатынас кезінде  жағымсыз түрде ауырады;\r\n•	жыныстық қатынастан кейін  қан ағуы мүмкін.\r\n\r\n__Атрофиялық вагинит қаншалықты қауіпті?__ Эндометрияның жұқарып, қынаптағы қышқылдың төмендеуінен,  атрофтиялық вагинит арқылы әйелдің жыныс мүшесі немесе зәр шығару органдарына инфекцияның тез еніп кетуі мүмкін. \r\n\r\n__Қандай амал қарастыру керек?__ Қынаптың құрғақтана беруін және эндрометряның жұқарып кетпеуі үшін менопаузадан кейін жақпа май түріндегі  вагинит эстрогенін (вагинальный эстроген) қолдану керек, сондай-ақ жергілікті ылғалдандырғыштар да пайдасын тигізуі мүмкін. \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nвагинит\r\nАтрофиялық вагинит\r\nэстроген\r\nГормондар\r\nменопауза\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Баттен ауруы','','','kz','s','',0,'',1614,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887820,1565423820,1533887924,'__Баттен ауруы__ –  сирек кездесетін тұқым құалайтын ауру. Ол ерте жаста, бала кезде бастау алады, жүйке жүйесіндегі жасушаларды зақымдайды, арты өлімге апарады. \r\nКей жағдайларда баланың бойында ерте кезде пайда болған ауру белгілерін байқай бермейміз, байқасақта «баланың жеке қасиеттері шығар» деп, оған мән бермейміз. Мысалы мынадай ерекшеліктер болады: бала өте баяу оқиды, шаруаға икемсіз, ебедейсіз болып келеді, жүрген кезде сүріншектей береді. \r\n','__Баттен ауруы __–  сирек кездесетін тұқым құалайтын ауру. Ол ерте жаста, бала кезде бастау алады, жүйке жүйесіндегі жасушаларды зақымдайды, арты өлімге апарады. \r\n\r\nКей жағдайларда баланың бойында ерте кезде пайда болған ауру белгілерін байқай бермейміз, байқасақта «баланың жеке қасиеттері шығар» деп, оған мән бермейміз. Мысалы мынадай ерекшеліктер болады: бала өте баяу оқиды, шаруаға икемсіз, ебедейсіз болып келеді, жүрген кезде сүріншектей береді. \r\n\r\n__Баттен ауруының белгісі __ ағзадағы жүйке жүйесінің жасушаларында, липопигмент деп аталатын, майлы заттардың жиналуынан туындайды. Аурудың алғашқы белгілерінің  бірі көздің көруі нашарлайды, көз жанарын тексеру барысында жиі ауырады. Әдетте, окулист немесе басқа дәрігер бұндай науқасты невропатологқа жібереді.\r\nАурудың диагностикасы қан және зәр талдауы, тіндік үлгіні талдау, электроэнцефалограмма, көздің электронды талдауы, миды сканерлеу.\r\n\r\n__Емделу үшін__\r\nҚазіргі уақытта аурудың емдеу әдісі жоқ. Дегенмен, кейде талуға қарсы препараттар ауру кезінде пайда болатын ұстаманы жеңілдетуге көмектеседі. Физиотерапия және еңбек терапиясы науқастардың ағзасының қалыпты функциясын ұзақ уақыт бойы сақтауға көмектеседі.\r\n\r\n__Аурудың ағымы__\r\nУақыт өте келе Баттен ауруына шалдыққан балалар, психикалық бұзылыстан, ұстамадан, көру қабілетінің және моторикалық дағдылардың жоғалуынан зардап шегеді. Уақыт өте келе бұл аурудан зардап шегетін балалар көру қабілетін толық жоғалтады, төсек тартып жатады. Көбінесе бұл ауру жасөспірім кезеңіндегі немесе ерте жастағы балалардың өліміне себепші болады. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nБаттен ауруы\r\nГенетикалық аурулар\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Көмей','','','kz','s','',0,'',1475,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533887880,1565423880,1533888058,'__Көмей__– мойынның алдыңғы жағында орналасқан мүше. Сонымен қатар оны дауыс қорабы деп атайды. Ересек адамның көмейінің көлемі 5х5 см болады. Көмей кеңірдектен жоғары, сондай-ақ өңештің алдында және жоғары орналасқан.\r\n\r\nКөмей дауыс байламдарын түзуге қатысатын 2 бұлшықетті талшықтардан тұрады. Көмейдің алдында орналасқан шеміршекті құрылым – Адамов алмасы деп аталады.\r\n','\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"342\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Көмей__– мойынның алдыңғы жағында орналасқан мүше. Сонымен қатар оны дауыс қорабы деп атайды. Ересек адамның көмейінің көлемі 5х5 см болады. Көмей кеңірдектен жоғары, сондай-ақ өңештің алдында және жоғары орналасқан.\r\n\r\nКөмей дауыс байламдарын түзуге қатысатын 2 бұлшықетті талшықтардан тұрады. Көмейдің алдында орналасқан шеміршекті құрылым – Адамов алмасы деп аталады.\r\n\r\nКөмей 3 бөліктен тұрады:\r\n•	Жоғарғы бөлігі – көмей үстілік бөлігі.\r\n•	Ортаңғы бөлігі – дауыс байламы орналасқан бөлік.\r\n•	Төменгі бөлігі – көмей асты бөлігі. Көмей асты бөлігі – кеңірдекпен жалғасады.\r\n\r\nКөмей тыныс алуға, жұтынуға, сөйлеуге қатысады. Негізінен көмей кеңірдек үстілік қақпақша сияқты жұмыс жасайды, яғни жабады, ашады, тыныс алуға, жұтынуға, сөйлеуге көмектеседі.\r\n\r\n__Тыныс алу: __сіз тыныс алмаған жағдайда дауыс байламдары толық жабық тұрады\r\n.\r\n__Жұтыну: __көмей кеңірдектің қорғаныш қызметтін атқарады. Сіз тамақты жұтқанда көмей үстілік бөлік жабылып, тамақ өнімдерінің кеңірдекке және өкпеге түсуінің алдын алады. Тамақ өңеш арқылы асқазанға түседі.\r\n\r\n__Сөйлеу:__ көмейдің арқасында әр түрлі дыбыстар шығара аласыз. Сөйлегенде, сіздердің дауыс байламдарымыз бір-біріне жақындайды. Өкпеден шығатын ауа дауыс байламдары арқылы өткенде толқындар пайда болып, содан дауыс пайда болады. Тіл, ерін, тістердің арқасында бұл дауыстар сөздерге айналады.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nкөмей\r\nкөмекей\r\nтыныс алу\r\nжұтыну\r\nсөйлеу\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тері','','','kz','s','',0,'',1126,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1533888060,1565424060,1533888207,'__Тері__ – адамның ең көлемді мүшесі болып табылады. Тері  жоғарғы температурадан, күн сәулесінен, жарақаттар мен инфекциядан қорғайды. Тері дене температурасын бірқалыпты ұстауға көмектеседі, организмде сұйықтық пен майды сақтап тұрады және Д витаминінің өндіруіліне қатысады.','__Тері__ – адамның ең көлемді мүшесі болып табылады. Тері  жоғарғы температурадан, күн сәулесінен, жарақаттар мен инфекциядан қорғайды. Тері дене температурасын бірқалыпты ұстауға көмектеседі, организмде сұйықтық пен майды сақтап тұрады және Д витаминінің өндіруіліне қатысады.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"343\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"344\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Тері екі қабаттан тұрады.__ Ол – эпидермис және дерма. Эпидермис негізінен тегіс жасушаларды құрайды, оларды сондай-ақ жалпақ жасушалар деп те атайды. Сквамозды жасушалардың астында базалды жасушалар орналасады. Эпидермистің төменгі қабатын меланоциттер құрайды.\r\n\r\nДерма капиллярлы қантамырлардан, лимфа тамырлары мен тері астындағы бездерден құралады. Бұл бездердің кейбірлеулері тер бөлу арқылы дене температурасын бір қалыпта ұстап тұрады. Кейбір бездер өзінен тері майларын бөлу арқылы теріні ылғалдандырып, құрғаудан сақтайды. Тер мен тері майлары теріде болатын терілік саңылаулары арқылы терінің беткей қабатына енеді.\r\n\r\n__ Тегтер:__ \r\nТері\r\nэпидермис\r\nД витамині\r\nТерілік саңылаулар\r\nТері астылық бездер\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Менисктер','','','kz','s','',0,'',3534,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535193900,1566729900,1535194183,'Менисктер – деп тізе буынындағы қозғалмалы ірі шеміршектерді атайды. Олар буында амортизатордың рөлін атқарады, сондай-ақ тізе буынын тұрақтылықта ұстап тұрады. Қозғалыс кезінде, тізе буынында менисктер  қысылады,  олардың  формалары  өзгереді. Бұл жүйе тізе буындарының шеміршекті құрылымын қалыптастыруға қатысады. Менисктер асықты жіліктің айдаршығында орналасқан.','Менисктер – деп тізе буынындағы қозғалмалы ірі шеміршектерді атайды. Олар буында амортизатордың рөлін атқарады, сондай-ақ тізе буынын тұрақтылықта ұстап тұрады. Қозғалыс кезінде, тізе буынында менисктер  қысылады,  олардың  формалары  өзгереді. Бұл жүйе тізе буындарының шеміршекті құрылымын қалыптастыруға қатысады. Менисктер асықты жіліктің айдаршығында орналасқан.\r\n\r\nТізе буынында менисктердің екі түрі бар:\r\n•	сыртқы (бүйір тұсы) О әріпіне ұқсап келеді\r\n•	ішкі  (ортаңғы тұсы) С әріпіне ұқсап келеді\r\n\r\nОлар буынның алдыңғы жағына көлденеңінен біріктірілген. Сыртқы мениск ішкісіне қарағанда қозғалуға барынша икемді, сондықтан ол көп жарақаттана бермейді.\r\n\r\nІшкі мениск тізе буынының жылжымалы ішкі бүйіріне әлсіз орналасқан, оның жиі зақымдана беруінің себебі де осы.  Ішкі  мениск  қан айналымының артуына ықпал ететін артерия капсулаларымен қоректенеді. Ішкі бөлік буынның тереңінде орналасқан, және ол өзі қанмен жеке қоректене алмайды, ал жасушалары ішкі буындағы суйықтықтармен тазарып, қозғалысқа түсе береді. Сондықтан бүлінген менисктер буын капсулаларымен жақсы бітіскенімен, тізе буынының тереңгі жағындағы жарылған бөліктер мүлдем бірікпейді.\r\n\r\nСирақты ары-бері бұрып, жылдам қозғалыс жасаған кезде зақымданған менисктер бірден белгі береді. Менисктердің жарылуы әссіресе жиі отырып-тұруда, қатты секіргенде пайда болады. Жиі жарақаттану, менисктердің жарылуы онша қауіпті көрінбеуі де мүмкін. Ішкі мениск ең көп жарақаттанғанда  яғни 75% ға дейін шыдай алады. Одан кейін ол ішкі бөліктердің барлығын зақымдап, алдыңғы бөлікке өтеді. Менисктің кесілген бөлігі денемен байланып тұрған бөлігіне жылжи отырып буын қуысына және асықты жілік пен жамбасқа қысым арқылы жылжи береді.\r\n\r\n__Клиника__. Егер жарақат алғаннан кейін тізе қатты сырқырап ауырса, аяқты қозғалту, бүгу мүмкін болмай қалса, ауырғанынан аяғыңды соққылағың келіп, жан таптырмаса – ескеріңіз, бұл SOS-тың белгісі. Тізе қозғалысының  жүйесі бұзылып,  қатты сырқырағанда емделуші жан таппай кетеді. Кейде менисктің жарылуы тізе буындарынан қан кетуіне апарып соғады (гемартроз). Алайда, көбінесе, жылдам қабынулар буынның ішкі қабығында – синовитке ұласады. Науқас аяғын бүккен күйінде ұстап қалады, себебі ауру бүккен сайын күшейеді, әсіресе буынның бүгу шегіне жеткен кезде. Тізені сипаған кезде (уқалаған) шеміршектердің қабынған тұсында ауырсынғаны сезіледі. Тізе бүгілген кезде иілмелі буылтық сүйек арасындағы саңылаудың үстіңгі жағы қозғалғанда ауырады. Осы дерттің түрі – буынның сыздауы (ісіңуі) немесе қозғалуы болып табылады.\r\n\r\n__Диагностика.__ Рентген тек зақымданған сүйекті тексеру үшін жақсы. Менисктерді ол «көрмейді». Ең тиімді жолы оны тек компьютерлік рентгенограммаға түсіру керек. УДЗ зақымданған буынның  50-60%  ғана ақпаратын бере алады. Диагностикалық сұрақтардың 95% жауабын тек магнитті-резонансты томография (МРТ) әдісі ғана бере алады. Ол ондағы барлық проблемалардың басын ашып береді. Және менисктің жарылған тұсын анық көрсетеді.  Рентген бұларды елеусіз қалдыруы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу.__  Егерде  «мениск жарылған» деген диагноз қойылса,  онда тізенің буын шеміршектері үзілмей тұрғанда емдеуді дереу қолға алу керек. Жыртылған менисктерді тігу керек пе, әлде, жою керек пе? Оны дәрігер шешеді. Бірақ тігілгені дұрысырақ. Әсірессе биосорылғыш жіппен. Содан соң буынды 3-4 апта қозғалтпай  күту керек. Бірақ бұл оған тұрарлық. Узақ уақыт бойы емделмей, жарылып, әбден асқынған  менискті жоюға тек хирург келеді. Оны қалпына келтіру мүмкін емес.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nтізе \r\nбуын \r\nжарақат\r\nауруы \r\nсынуы \r\nалшақтық \r\nшеміршек\r\n','student_k',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүктілікке қарсы  гармондық  дәрі-дәрмектерді  қолданғанда туындаған етеккірдегі өзгерістер','','','kz','s','',0,'',1073,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535194260,1566730260,1535194380,'Егер сіз жүктілікке қарсы гармондық дәрі-дәрмектерді қолдана бастасаңыз, сіздің етеккір цикліңіз өз гармондарыңызды реттей бастайды, таблеткаларға үйреніседі. Бұл етеккір циклінің өзгерістерін туындатады.  Жүктілікке қарсы дәрілер циклдар арасында қан кетіреді және сіздің өзгеру кезеңдеріңіз жеңілдейді, немесе мүлдем тоқтатылады. Сондықтан қолданатын дәрілеріңізді үздіксіз бір уақытта пайдаланыңыз.','Егер сіз жүктілікке қарсы гармондық дәрі-дәрмектерді қолдана бастасаңыз, сіздің етеккір цикліңіз өз гармондарыңызды реттей бастайды, таблеткаларға үйреніседі. Бұл етеккір циклінің өзгерістерін туындатады.  Жүктілікке қарсы дәрілер циклдар арасында қан кетіреді және сіздің өзгеру кезеңдеріңіз жеңілдейді, немесе мүлдем тоқтатылады. Сондықтан қолданатын дәрілеріңізді үздіксіз бір уақытта пайдаланыңыз.\r\n\r\nПрогестерондарды ( Depo-Provera, Norplant, немесе ұсақ таблеткалар) қолдану кезінде әр әйелде әртүрлі өзгерістер туындайды. Мысалы сіздің циклдарыңыз қалыпты деңгейде болуы мүмкін. Сізде циклдар арасында қан кетуде, тұрақсыз қансырау да, ештеңе де болмауы мүмкін.\r\n\r\nСіз жаңа жүктілікке қарсы дәрілерді қолданардың алдында, алдымен дәрігермен кеңесіп алыңыз, өз циклыңызға қарай қандай нәтиже күтуге болатынын сұраңыз. Егер сіздің цикліңіз әдеттегіден қатты ерекшеленіп тұрса, сіз күтпеген нәтижелер шығып жатса, қан кету секілді жағымсыз белгілер байқалып жатса, дереу дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\nТегтер: \r\nжүктілікке қарсы таблеткалар \r\nпрогестерон\r\nетеккір \r\nқан кету\r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ауыздағы метал дәмі  (Дисгевзия)','','','kz','s','',0,'',1389,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535194680,1566730680,1535194750,'Ауыздағы метал дәмі ауыздың немесе тістің инфекциялық ауруларын туындатуы мүмкін, сондай-ақ  ауыз қуысының шырышты қабатында, ішкі қызыл ұртта, қызыл иекте пайда болатын т.б. крон секілді басқа аурулармен астасып кетуі де ықтимал.\r\nАуыз ішіндегі метал дәмі көптеген тұздықтармен араласып жағымсыздық тудыруы да мүмкін. Сондай-ақ, ауызға салып шайнау арқылы қолданылатын медициналық препараттардың да залалдары тиіп жатады. Тағы бір айта кетерлігі, уақытша келетін метал дәмдері тілдің ұшында болады. Басқа да препараттар, құрамында метал элементі бар:  флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанид, аллопуринол секілді дәрәлер ауыздағы сілекей бездерінің жұмысын бузып,  метал дәмінің пайда болуына алып келеді. \r\n','Ауыздағы метал дәмі ауыздың немесе тістің инфекциялық ауруларын туындатуы мүмкін, сондай-ақ  ауыз қуысының шырышты қабатында, ішкі қызыл ұртта, қызыл иекте пайда болатын т.б. крон секілді басқа аурулармен астасып кетуі де ықтимал.\r\n\r\nАуыз ішіндегі метал дәмі көптеген тұздықтармен араласып жағымсыздық тудыруы да мүмкін. Сондай-ақ, ауызға салып шайнау арқылы қолданылатын медициналық препараттардың да залалдары тиіп жатады. Тағы бір айта кетерлігі, уақытша келетін метал дәмдері тілдің ұшында болады. Басқа да препараттар, құрамында метал элементі бар:  флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанид, аллопуринол секілді дәрәлер ауыздағы сілекей бездерінің жұмысын бузып,  метал дәмінің пайда болуына алып келеді.\r\n \r\nЕгер сіз ауызыңызда метал дәмінің пайда болғанын сезіп, өзіңіз қолданап жүрген дәрі-дәрмектердің соған қатысы бар екенін байқасаңыз, онда дереу дәрігерге тексеріліңіз. Оның кеңесіне жүгініңіз. Содан кейін сол қолданып жүрген дәрілеріңізді ары қарай пайдалана беру керек пе, әлде тоқтату керек пе анықтап алыңыз. Немесе,оларды басқа залалы тимейтін препараттармен ауыстыру керек шығар. Егер сіз дәрілерді рецеп бойынша қолданбай жүрсеңіз, онда оларды тоқтату қажет. Егер сізге дәрілерді міндетті түрде қолдану керек болған жағдайда, онда емдеуші дәрігерден барып кеңес сұраңыз.\r\n\r\n__Тегтер__: \r\nинфекция \r\nауыздағы металл дәмі \r\nмедициналық препараттар\r\n','student_k',40,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Уылу (молочница), қынаптағы ашытқыш инфекция','','','kz','s','',0,'',1102,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535196480,1566732480,1535197164,'__Қынаптағы ашытқыш инфекция__ (вульвовагинальды кандидоз) – қынаптағы  ашытқы ағзалардың шамадан тыс өсуі. Инфекцияның әсерінен қышу мен ісік пайда болады, зәр шығару кезінде және жыныстық қатынаста ауырады,  сондай-ақ, қынаптан ақуыз ағады.\r\nАшытқыш ифекция денсаулыққа кері әсерін көп тигізе бермейді, бұл тек қатты қолайсыздық пен қобалжу сезімдерін тудырады.\r\n','__Қынаптағы ашытқыш инфекция __(вульвовагинальды кандидоз) – қынаптағы  ашытқы ағзалардың шамадан тыс өсуі. Инфекцияның әсерінен қышу мен ісік пайда болады, зәр шығару кезінде және жыныстық қатынаста ауырады,  сондай-ақ, қынаптан ақуыз ағады.\r\n\r\nАшытқыш ифекция денсаулыққа кері әсерін көп тигізе бермейді, бұл тек қатты қолайсыздық пен қобалжу сезімдерін тудырады.\r\n\r\nҚынаптың ашытқыш инфекциясы бала туу жасындағы әйелдерде жиі кездеседі. Кейде кез-келген жастағы әйелдерде де кездесуі мүмкін. Қынаптағы ашытқыш инфекцияның қауіпін арттыратын белгілі бір факторлар бар. Мысалы: антибиотиктерді, жүктілікке қарсы дәрілерді қолдану, гармондарды алмастыру терапиясы немессе кортикойдтарды қолдану;  жүктілік;  жуыну; қысатын немесе ауа   кірмейтін іш киімдерді киу. Ашытқыш инфекция асқынып кетсе, иммундық жүйедегі аурулар мен қант диабеті сияқты басқа да аурулар мен астасып кетуі мүмкін.\r\n\r\nҚынаптың ашытқыш инфекциясы өздігінен де қайтады. Ал сақталып қалған инфекция болса, онда қажетті дәрі-дәрмектерді пайдалануды талап етеді.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nуылу\r\nқышыну  \r\nинфекция \r\nкандидоз \r\nдисбактериоз\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шынтақтың қалыпты қозғалмауы','','','kz','s','',0,'',2419,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535528280,1567064280,1535528463,'Ауыр жарақат алып, ісінгеннен кейін шынтағыңызды әдеттегідей қалыпты қозғалта алмай қалған кездер болған шығар. Аяқ-қолдарыңызды немесе буындарыңызды қозғалтқан кезеде ауырсынасыз. Сол ісіктің әсерінен сіздің қозғалу мүмкіндігіңіз шектеледі.\r\nЕгер буындарыңыз  ойнамалы болып,  қолыңызды әдеттегідей еркін қозғалта алмай қалсаңыз, сіздің сүйегіңіз шытынап,  немесе, сіңіріңіздің созылуы әбден мүмкін. Тіпті, буындарыңызды ары-бері қозғасаңыз, сырқырай бастайды. Ал балаңыз осылай зақымданған болса, онда ол ауырған жеріне қол тигізбей, қашқалақтай бастайды.\r\nШынтағыңызды қозғалтқан кезде қатты ауырса, онда күтімілдеңіз. Тіпті таңғыш қалақпен таңып алсаңыз да болады.\r\n','Ауыр жарақат алып, ісінгеннен кейін шынтағыңызды әдеттегідей қалыпты қозғалта алмай қалған кездер болған шығар. Аяқ-қолдарыңызды немесе буындарыңызды қозғалтқан кезеде ауырсынасыз. Сол ісіктің әсерінен сіздің қозғалу мүмкіндігіңіз шектеледі.\r\n\r\nЕгер буындарыңыз  ойнамалы болып,  қолыңызды әдеттегідей еркін қозғалта алмай қалсаңыз, сіздің сүйегіңіз шытынап,  немесе, сіңіріңіздің созылуы әбден мүмкін. Тіпті, буындарыңызды ары-бері қозғасаңыз, сырқырай бастайды. Ал балаңыз осылай зақымданған болса, онда ол ауырған жеріне қол тигізбей, қашқалақтай бастайды.\r\nШынтағыңызды қозғалтқан кезде қатты ауырса, онда күтімілдеңіз. Тіпті таңғыш қалақпен таңып алсаңыз да болады.\r\nБуындарыңызды мүлдем  бүге алмай, не қозғалта алмай қалсаңыз, онда байқаңыз, жүйке жүйеңіз зақымданып, бұлшық еттеріңіз жарылып немесе сіңіріңіз созылып кетуі ықтимал.\r\n\r\nФукциялардың жоғалып, күтпеген ауырсынудың пайда болуы – бұлшық еттердің, сіңір байламдарының, жүйке жүйесінің зақымданғанын білдіреді. Ондайда медициналық көмекке жүгінген дұрыс.\r\n\r\nБуынның еркін қозғалмай қалуы – остеоартрит (сүйек-буын қабынуы), шынтақ бруситі, ревматоидты артрит, құяң (буынның  ұстамалы ауруы) немесе қызыл жегі (волчанка) аурулардың әсерінен де болады.\r\n\r\nБуынның мүлдем қозғалмай қалуының тағы бір себебі, шынтақтың ұршығына бір нәрсе тіреліп, оны толық жазып-бүгуге кедергі келтіріп тұрған кезде туындайды. Бұл мынадай жағдайларда болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Сүйектің сынған бөлігі босап тұрса (остеартрит немесе сынықтан кейін), шеміршек немесе буында (буын бұлшық етінде) бөгде зат қалып қойған болса. Жарақаттан кейін болмаса ауыр соққыдан кейін иық  немесе шынтақ, не болмаса кәрі жілік сүйектерінің сынықтары шынтақтың буыннына қысылып қалып, ішіне қан ұйып және (кесіп өткен остеохондриттің әсерінен) бөлініп салбырап тұрса;\r\n•	Шынтақ орнынын тайып кетсе.\r\nЕгер кішкентай балаңыз зақымданған шынтағына қол тигізбей, және сол ауырған қолын істете алмай қалса алаңдайсыз. Баланың сүйегі сынуы ықтимал, жәрі жілігі орнынан тайып, шынтақтың айналасындағы сіңірлер созылып тұруы мүмкін. Бұл әдетте бала қолын ары-бері қозғағанда, көтеріп немесе бір қолын тартқанда болатын жағдай. Егер сіз баланың жарақатының ауырлығын байқасаңыз, өз дәрігеріңізге хабарлассыңыз.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nШынтақ буынының жарақаты\r\nшынтақ буынының  ісігі\r\nревматоидты артрит\r\nшынтақ буынындағы ауырсыну \r\nбұлшық ет жыртылуы\r\nсіңірдің созылуы\r\nжіліктің таюы\r\nқоды қозғау мүмкін емес \r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Аңқа, шырыштардың жиналып қалуы','','','kz','s','',0,'',714,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535528520,1567064520,1535528732,'Бұл не болуы мүмкін? Қабынудың салдарынан немесе потолагиялық процестердің әсерінен мұрын қойнауындағы аңқаға шырыш жиналып қалады. Содан аңқаға жиналған шырыш пайда болады. Мұның салдарынан фарингит, ларингит, жөтел, ауызда жағымсыз иіс, тамақтың қырылы, кейде ентігу де пайда болады.','__Бұл не болуы мүмкін? __Қабынудың салдарынан немесе потолагиялық процестердің әсерінен мұрын қойнауындағы аңқаға шырыш жиналып қалады. Содан __аңқаға жиналған шырыш пайда болады.__ Мұның салдарынан фарингит, ларингит, жөтел, ауызда жағымсыз иіс, тамақтың қырылы, кейде ентігу де пайда болады.\r\n__Бұдан құтылу үшін қандай амал қарастыру керек?__ Аңқаға жиналған шырыштар көбінесе өздігінен жойылады, ал егер ұзаққа созылып, кетпей  жатса дәрі-дәрмекпен емделу керек.\r\n\r\nОТОЛАРИНГОЛОГТАН МІНДЕТТІ ТҮРДЕ КЕҢЕС АЛУ ҚАЖЕТ!\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n Шырыштың жиналуы\r\nАңқа\r\nШырыштың шығуы\r\nГаймор\r\nфарингит\r\nларингит\r\nауыздан жағымсыз иістің шығуы\r\nқырылдау\r\nжиналған шырыштың жойылуы\r\nаңқаға жиналған шырыштың әсерінен демігу\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Аңқа, тамшылы дренаж','','','kz','s','',0,'',663,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535531280,1567067280,1535531397,'__Бұл не болуы мүмкін?__ Мұрынның тыныс жолдары және қосалқы қуыстары тамақты құрғатса аңқада тамшылы дренаж пайда болады. Мұның салдарынан фарингит, ларингит, жөтел,  ауызда жағымсыз иіс, гіжілдеу, кейде ентігу сияқты прблемалар туындайды.','__Бұл не болуы мүмкін?__ Мұрынның тыныс жолдары және қосалқы қуыстары тамақты құрғатса аңқада тамшылы дренаж пайда болады. Мұның салдарынан фарингит, ларингит, жөтел,  ауызда жағымсыз иіс, гіжілдеу, кейде ентігу сияқты прблемалар туындайды. \r\n\r\n__Қандай амал қарастыру керек?__ Аңқаға тамшының құйылуы көбінесе өздігінен жойылады. Ал бірақ ұзаққа созылып бара жатса дәрі-дәрмектермен емдергеніңіз жөн.\r\n\r\nМІНДЕТТІ ТҮРДЕ ОТОЛАРИНГОЛОГПЕН КЕҢЕСІҢІЗ!\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nТамшылы дренаж \r\nАңқа\r\nҚуыстағы дренирования\r\nфарингит \r\nларингит\r\nжөтел\r\nауызда жағымсыз иіс\r\nтамшылы құйылу\r\nаңқаның жазылуы\r\nтамшылы құйылудың ұзаққа саозылуы\r\nөздігінен болатын тамшылы құйылу \r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Балалардағы сусыздану (дегидратация)','','','kz','s','',0,'',1428,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535531460,1567067460,1535531593,'Сусыздану -  организмде судың көп мөлшері жоғалдандықтан туындауы мүмкін.','__Сусыздану__ -  организмде судың көп мөлшері жоғалдандықтан туындауы мүмкін.\r\nҚатты сусызданудың белгілері:\r\n•	Ойынға қызығушылығы болмайды және ұйықтай береді (бала өте қатты ұйықтайды, тіпті ояту қиынға соғып жатады);\r\n•	Ауыздың іші және тілдері құрғайды;\r\n•	Бала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы\r\n•	Көздің шүңіреюі\r\n•	Тыныс алуы жиілеп, жүрек соғысы жылдамдайды;\r\n•	12 сағаттан артық уақытта зәр шығармай жата береді\r\n\r\nСусызданудың процесі ауыр болса, шұғыл медициналық көмек керек деген сөз. Тез арада 103-ке хабарласыңыз.\r\nҚалыпты сусызданудың  белгілері:\r\n•	Ойынға қызығушылығы төмендейді;\r\n•	Бала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы;\r\n•	Аздап жасаурап көздің шүңіреюі;\r\n•	Аузы құрғап, сілекейі аз бөлінеді;\r\n•	Аштықтың немесе шөлдеудің соңғы дәрежессіне деін түседі;\r\n•	8 сағатқа дейін кіші дәреті болмайды, немесе 24 сағат бойында 3-ақ рет зәр шығарады.\r\n\r\nЖеңіл сусызданудің белгілері:\r\n•	Мазасызданады, тынышсызданады, тықыршып, тәтәркенеді;\r\n•	Бала қатты ашырқанады немесе тек суды қалай береді;\r\n•	Зәр шығаруы азаяды, қалыпты ауыстырып тұратын жаялықты, жиі ауыстырмай қаласыз. Баланың сідігінен әдеттегідей емес, ашшы иіс шығып, түсі қою-жасыл түске боялады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nБаланың сусыздануы\r\nСусызданудың сатылары\r\nБаланың ұйқышылдығы\r\nТілдің құрғауы\r\nАжырқану мен шөлдеудің төменгі дәрежесі\r\nЗәр шығармай қалу\r\nБаланың сусыздануын емдеу\r\nБала сусыздануының алдын алу\r\nБала басындағы еңбегі ішке кіріп тұруы;\r\n','student_k',67,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Овариалды бұралып қалу (аналық бездің бұралып қалуы)','','','kz','s','',0,'',834,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535531640,1567067640,1535531700,'Овариалды айналып қалу  деп – аналық бездің бүрісіп, немесе негізгі байламының бұралып қалуын айтады. Соның салдарынан қанның қалыпты ағыны тоқтайды. Бұған шалдыққан әйел ауруды  сезіне бастайды, бірте-бірте халі нашарлай бастайды. Овариалды бұралу әйелді жүкті кезінде де мазалауы мүмкін.','Овариалды айналып қалу  деп – аналық бездің бүрісіп, немесе негізгі байламының бұралып қалуын айтады. Соның салдарынан қанның қалыпты ағыны тоқтайды. Бұған шалдыққан әйел ауруды  сезіне бастайды, бірте-бірте халі нашарлай бастайды. Овариалды бұралу әйелді жүкті кезінде де мазалауы мүмкін.\r\nБұл жағдай жүктіліктің алғашқы үш айлығында байқалады. Бірақ, бұл қатып қалған қағида емес, аяғы ауыр әйелде кез-келген уақытта пайда болуы мүмкін. Жүктілік кезінде  жасушылардың жансызданып (некроз) немесе мерзімінен бұрын босанып қалмау үшін овариалды бұралуды хирургиялық жолмен емдеуге болады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nАналық бездің бұралуы\r\nНегізгі байламдардың аналық безге оралып қалуы\r\nАуру сезімі\r\nЖүктіліктің алдындағы овариалды бұралу\r\nАлғашқы үш айлықтағы жүктілік\r\nХирургиялық емделу\r\nМезгілінен бұрын болсану\r\nНекроз\r\nЖасушаларадың өлуі\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Семіздік','','','kz','s','',0,'',2198,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535531820,1567067820,1535531895,'Семіздік – бұл кешенді проблема. Адам организміндегі май құрамының  шамадан тыс көбейіп кетуінен пайда болатын құбылыс. Және соның салдарынан денсаулыққа зиян тиіп жатады. Семіздік адамның бойы мен салмағының аражігін көрсететін, дене салмағының индексімен (ДСИ) өлшенеді. ДСИ салмақ киллограмын, бойдың шаршы метріне (кг/м2) бөлу арқылы есептейді. ДСИ бойынша 18,5 кг/м2- - тан аз көрсетсе, бұл – жағдай  энергетикалық жетіспеушілікке жатқызылады; егер көрсеткіш 18,5-тен  30 кг/м2 –қа дейінгі көлемде көрсетсе, онда дұрыс. Ал ДСИ тура 30 кг/м2  - қа тең  болса, немесе, одан асып кетсе, мұны семіздік деп айтады.','__Семіздік __– бұл кешенді проблема. Адам организміндегі май құрамының  шамадан тыс көбейіп кетуінен пайда болатын құбылыс. Және соның салдарынан денсаулыққа зиян тиіп жатады. Семіздік адамның бойы мен салмағының аражігін көрсететін, дене салмағының индексімен (ДСИ) өлшенеді. ДСИ салмақ киллограмын, бойдың шаршы метріне (кг/м2) бөлу арқылы есептейді. ДСИ бойынша 18,5 кг/м2- - тан аз көрсетсе, бұл – жағдай  энергетикалық жетіспеушілікке жатқызылады; егер көрсеткіш 18,5-тен  30 кг/м2 –қа дейінгі көлемде көрсетсе, онда дұрыс. Ал ДСИ тура 30 кг/м2  - қа тең  болса, немесе, одан асып кетсе, мұны __семіздік__ деп айтады.\r\nДСИ-дің көбеюі, жүрек ауруы, жоғары қан қысымы, жүректің ишемикалық ауруы (ЖИА) , қант диабеті секілді басқа да аурулардың пайда болуына жол ашады. ДСИ осындай көптеген факторлы  аурулардың дамуына себепкер болады. \r\nМедициналық анықтамаға сүйенсек, семіздік, май құраммының шамадан тыс көбею себебінен артық салмақтың пайда боладындығын білдіреді. Ал атлеттердің денелері үлкен болып келеді, бірақ олардың салмағының көп мөлшерін май емес, бұлшық еттері алып тұр. Сондықтан олар семіздікке ұшырағандай көрінеді. \r\nСеміздіктің басқа дәрежелі индикаторары  белбеудің шеңберлі диаметрі болып табылады.  Жақында ғана белгілі болған зерттеулер бойынша, майдың жәй ғана жиналуы маңызды емес,  оның қай жерге көп жиналатындығын анықтау керек екен. Дегенмен эстетикалық тұрғыдан қарағанда санның жуан болуы тартымды көрінеді, бірақ ғалымдар іштің айналасына май жиналуын денсаулыққа қауіпті дейді. Егер май іштің айналасына әбден орныға бастаса, яғни (домалақша семіздік, немесе  алма тәрізді денеге) ұқсаса,  мұндай адамдар екінші дәрежелі қант диябетіне шалдығуы ықтимал, сондай-ақ, жоғары қан қысымы, холестериннің шамадан тыс көбеюі ( ЖИА), деген сияқты ауруларға душар болады. Ал санына май жиналатын  яғни, (сопақша семіздік, алмурт тәрізді денене ұқсас) болса мұндай адамдарда жоғарыдағыдай мәселелер көп орын алмайды. \r\n\r\n__Тегтер:__	\r\nДене салмағының индексі\r\nАдамның бойы мен салмағының аражігі\r\nЭнергетикалық жетіспеушілік\r\nЖоғары артериалық қысым\r\nҚант диабеті\r\nЖүректің ишемикалық ауруы\r\nБелбеудің шеңберлі диаметрі\r\nСан жуандығы\r\nХолестериннің шамадан тыс көп болуы\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Екінші дәрежелі күйік','','','kz','s','',0,'',1696,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535534340,1567070340,1535534460,'Екінші дәрежелі күйікке химиялық заттарға, электржелісіне,  ыстық буға күйген күйіктер жатады. Бұл күйіктер терінің барлық қабатын күйдірмейді.','__Екінші дәрежелі күйікке__ химиялық заттарға, электржелісіне,  ыстық буға күйген күйіктер жатады. Бұл күйіктер терінің барлық қабатын күйдірмейді. \r\n \r\nТерінің күйіне байланысты ЕДК-нің екі түрі бар:\r\n•	__Терінің бетіндегі күйік__ ыстық судан немесе ыстық заттан болса, терінің айналасы өзгеріп қызырады. Күйген жер аурып, терінің беті көпіршіктеніп, ісініп шамамен 48 сағат бойы мазалайды.\r\n•	__Терең зақымдалған күйік__ терінің қабаттарына терең бойлап, бастапқыда қызарған жері, ағара бастайды.  Олар көбінесе,  ыстық майға, ыстық тамаққа немесе қайнаған суға, қысқа толқынды пешке күйіп қалғанда пайда болады. Мұндай күйіктер ауыра бермейді, тек бір қысым болып тұрғандай көрінеді. Тері құрғақтанып, аздап суланып, балауыз тәріздіденеді. Саусақпен басқан кезде түрі өзгермейді. Бірақ, бұл күйік дұрыс емделмесе, асқынып кетсе қауіпті. Терінің бетінде бір дақ тұрғандай көрінеді, оны белизнамен жусаңда кетпейді. Ал егер жеке бір мүшені зақымдаса, ол жер үлкен болып көрінеді, болмаса құрғақ болып көрінеді, немесе аздап суланып тұрады.  Ең қауіптісі- мұндай күйіктерге инфекция тез жұғуы мүмкін.\r\nБелгілеріне қарай, бірнеше күннен кейін күйіктің тек беті немесе төменгі қабаттары зақымданғанын білуге болады.\r\n\r\nЕДК кезінде оның күйген аумағын терінің жарақаталған аумағын, сырқаттың жасын және оның денсаулығын жете тексеріп отыру керек. Осы күйіктердің барлық түріне ем жүргізген кезде, оның асқынып кетпеуіне, уақытылы емдеуліне дұрыс көңіл бөлу керек. ЕДК жазылған кезде денеде тыртық қалуы мүмкін.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\nсәулесоққы\r\nэлектрлікүйік\r\nимиялықкүйік\r\nйкелгендегікүйік\r\nсуланғанкүйік\r\nаурушаң\r\nтерініңтеңбіленуі\r\nбасқандатерініңтүріөзгермейді\r\nкүйіктіемдеу\r\nкүйіктенкейінгітыртық\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бірінші дәрежелі күйік','','','kz','s','',0,'',514,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535961420,1567497420,1535961684,'__Бірінші дәрежелі күйік деп__ –  күннің астында ұзақ жүргенде дене терісінің үстіңгі қабатынның қызалып кетуін айталды. Бұлай күйген кезде адамның ыстығы аздап көтеріліп, терінің беті суланып, сыздап тұрады.','__Бірінші дәрежелі күйік деп __–  күннің астында ұзақ жүргенде дене терісінің үстіңгі қабатынның қызалып кетуін айталды. Бұлай күйген кезде адамның ыстығы аздап көтеріліп, терінің беті суланып, сыздап тұрады.\r\n\r\nБірінші дәрежелі күйікті 3-5 тәулікте үйде емдеуге болады. Күйік толық жазылғанда денеде тыртық қлмайды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nкүйік\r\nқызаруы\r\nтерінің беттік қабағы\r\nКүнкүйік\r\nІсу, ісіну\r\nАуырсынғыштық (аурушаңдық)\r\nкүйген кездегі дене қызуының байқалуы\r\nүйде емделу\r\nкүйгенкездегікөпіршіктер\r\nтыртықтар\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Үшінші дәрежелі күйік','','','kz','s','',0,'',871,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535961780,1567497780,1535961871,'__Үшінші дәрежелі күйік (ҮДК) __ - бұл күйік  терінің барлық қабатын  зақымдайды. Терінің қайта қалпына келу қабілетін жоғалтатын, өте күрделі күйік.\r\n \r\n__ҮДК қатты ауртады.__ Ол бастапқыда жүйкеге әсер ете қоймайды. ҮДК басқан кезде-ақ, қарақошқыл түсті болып құрғақ қатты қабыршақтар пайда болды. \r\nКөбінесе ҮДК будан, ыстық майдан, химиялық заттан, ыстық судан, электр тоғынан болады. \r\n','__Үшінші дәрежелі күйік (ҮДК)__  - бұл күйік  терінің барлық қабатын  зақымдайды. Терінің қайта қалпына келу қабілетін жоғалтатын, өте күрделі күйік.\r\n \r\n__ҮДК қатты ауртады.__ Ол бастапқыда жүйкеге әсер ете қоймайды. ҮДК басқан кезде-ақ, қарақошқыл түсті болып құрғақ қатты қабыршақтар пайда болды. \r\nКөбінесе ҮДК будан, ыстық майдан, химиялық заттан, ыстық судан, электр тоғынан болады. \r\n \r\n__ҮДК- ке ұрынғанда ең қауіпті мәселе __– инфекция. Сол үшін дәрігердің көмегіне жүгінген дұрыс. Терінің аз бөлігі күйген кезде, оның айналасындағы сау жерлер қайта қалпына келеді. Ал күйік терінің көп бөлігін зақымдаған жағдайда, оны  хирургиялық жолмен жамау қажет. \r\n \r\n__Тегтер: __\r\nқатты күйік\r\nтерінің астындағы майлы жасұнық\r\nқайта қалпына келуі\r\nқатты ауырсыну\r\nкүйген кездегі көпіршіктер\r\nқұрғақкүйік\r\nкүйікті хирургиялық жамау\r\nкүйікті емдеу\r\nтерінің түсуі \r\nөзгеру\r\n','student_k',32,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Химиялық қышқылдардан болған күйіктер','','','kz','s','',0,'',4355,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535962020,1567498020,1535962691,'Химиялық заттардан болған күйік, теріге шектеулі түрде ғана реация береді, негізі жалпы реакциясы одан күштірек.\r\n\r\n__Қышқылдық заттарға __дәретханаға арналған тазартқыштар, аккумулятор қышқылы, ағартқыштар, химиялық заттар, өнеркәсіпте улау үшін пайдаланылатын  кристалдардың бөліктері, сондай-ақ газ қосылған  химикаттар жатады. Қатты және сұйық қышқылдар  түріне қарай түрлі жарақат тудыруы мүмкін, әрине ол  қышқылдың денемен жанасуда күші мен ұзақтығына қарай. Жанасқан жердің айналасына күйік қатты тарала қоймайды, және тіндер(ткани)  терең зақымданбайды. Бірақ олар жеткілікті түрде салмақты жалпы реакцияға ұрындыруы мүмкін .\r\n','Химиялық заттардан болған күйік, теріге шектеулі түрде ғана реация береді, негізі жалпы реакциясы одан күштірек.\r\n\r\n__Қышқылдық заттарға__ дәретханаға арналған тазартқыштар, аккумулятор қышқылы, ағартқыштар, химиялық заттар, өнеркәсіпте улау үшін пайдаланылатын  кристалдардың бөліктері, сондай-ақ газ қосылған  химикаттар жатады. Қатты және сұйық қышқылдар  түріне қарай түрлі жарақат тудыруы мүмкін, әрине ол  қышқылдың денемен жанасуда күші мен ұзақтығына қарай. Жанасқан жердің айналасына күйік қатты тарала қоймайды, және тіндер(ткани)  терең зақымданбайды. Бірақ олар жеткілікті түрде салмақты жалпы реакцияға ұрындыруы мүмкін .\r\n\r\n__Химиялық күйіктің қосымша  белгілеріне__ (қышқылмен ұзақ және қарқынды жанасуда оқшаулануына байланысты) мынадай жайттар жатады: \r\n\r\n•	Іш ауырады;\r\n•	Дем алу қиындайды;\r\n•	Тері бозалып, ерін қызарады;\r\n•	Бас айналады;\r\n•	Бас ауырады;\r\n•	Есекжем шығып, ісініп, жүрек айнып, әлсіреп аллергиялық реакция береді;\r\n•	Тері күйіктері бөртіп кетеді;\r\n•	Ес жоғалтады.\r\n\r\n__Химиялық күйікке ұрынғанда не істеу керек?__ Химиялық күйік болған кезде, қандай химиялық заттан күйгенін біліп алыңыз.  Күйіктің алдын алу үшін, міндетті түрде, таксикологиялық орталықтан қосымша мәлімет алыңыз.  Таксикологиялық орталыққа хабарласпас бұрын, химикаттар салынған қорапшаны жаныңызға  қойыңыз, таксикологиялық орталықтың қызметкеріне оның сыртына жазылған ақпаратты оқып беріңіз.\r\n\r\nКөбінесе, химиялық күйіктің алдын алу үшін денедегі химикатты суық сумен әбден жуып тастау керек, деседе,  барлық химикаттар мұмндай тәсілмен толық жойылмайды. Маңыздысы,  күйікті кейін асқынып кетпеуі үшін дұрыстап емдеу керек.\r\n\r\n__Химиялық күйіктерді сумен кетіру үшін:__\r\n\r\n•	Күйіктің орнын тездетіп сумен еселеп жуыңыз. Күйіктің алғашқы минуттарында жуып тастаса асқынудың алдын алуға болады.\r\n•	Химиялық заттарбен байланысудан амал болса, аулақ жүруге тырысыңыз.\r\n•	Айналаңыздағы адамдардың көздеріне химиялық заттарды шашыратып алмаңыз.\r\n•	Зақымданған жерді кем дегенде 20 минуттың ішінде жуып тастаңыз.\r\n•	Ыстық суды қолданбаңыз, өйткені ол күйген жерді одан сайын зақымдауы мүмкін.\r\n•	Егер қасыңыздағы адам химиялық заттан зардап шеккен болса, оны жууға мажбүрлеңіз.\r\n•	Егер химиялық затты араластыру керек болса, қолыңызға міндетті түрде арнайы қолғап киіп алыңыз.\r\n•	Зақымдалған жеріңізді жуып жатқанда киіміңізді шешіп қойыңыз және қымбат заттарды да бөлек алып қойғаныңыз жөн болады, себебі, оларға химикат жұғып қалуы ықтимал.\r\n•	Егер 20 минуттан кейін зақымданған жер ашып тұрса,  онда қайтадан 10-15 минут бойы суық суды ағызып қойып  жуыңыз.\r\n•	Жуып болғаннан кейін, зақымданған жерді тазартылған кебу материалмен немесе дәкемен ақырын орап қойыңыз. Бірақ,  жарақатыңызды қысып тастамаңыз.\r\n•	Жеңіл химиялық күйіктер, арнайы емдемесе де өздігінен жазылып кетеді. Ал егер салмақты күйік болып жатса, дәрігерге көрінген дұрыс.\r\n•	Тағы бір маңыздысы, күйікпен жарақаттанған адамдарды жалғыз қалдырмаңыз, өйткені жалпы реакцияның белең алып кетуі мүмкін.\r\n•	Таксикологиялық орталықтың, немесе, күйік орталығындағы  маманның кеңесінсіз, өз бетіңізше химиялық заттарды залалсыздандырмаңыз.\r\n•	Химиялық заттардың тін көбікшелерін немесе бөліктерін өз бетіңізше жоюға асықпаңыз.\r\n\r\n__Суға жууға болмайтын химиялық күйіктер. Кейбір қышқылға күйген күйіктер  жуу барысында асқынып кетеді.__\r\n\r\n•	__Күкірт қышқылы жұмсақ сабын ерітіндісімен жуылады,__ егер қатты күймесе. Суға жуу барысында қышқыл ысып кетуі мүмкін, десе де қышқылды теріде қалдырмай, жуып тастаған қанша дегенмен дұрысқой.\r\n•	__Карбон қышқылы немесе фенол сумен үйлеспейді,__ сондықтан терідегі химикатты кетіру үшін су қосылған спиртті пайдаланыңыз, содан кейін сумен жуыңыз. Егер қолыңызда ондай спирт болмаса, онда салқын сумен жуыңыз. Химикат көзге тамып кеткен болса, онда спиртті мүлдем жолатпаңыз.\r\n•	__Фторлысутегі қышқылымен зақымданған күйікті  ас содасын суға езіп,__ сонымен жуады.  (оны дайындау барысында суды барынша аз пайдаланыңыз). Содан соң сумен әбден жуыңыз. Бұл қышқылмен зақымданған күйіктер бірден көрінбейді, сондықтан қышқыл тиген жерді еш зақым көрінбесе де жуып тастаңыз. Ескерте кетейк, ас содасы араласқан сумен көзді жууға болмайды.\r\n  \r\n__Химикат көзге тамып кетсе, __тез арада  сумен еселеп жуа беріңіз, себебі ол көзді қатты зақымдап тастауы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nХимиялық күйік\r\nКүкірт қышқылы\r\nКарбон қышқылы\r\nФенол\r\nФторлысутегі қышқылы\r\n','student_k',36,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Сілтілерден болған күйіктер','','','kz','s','',0,'',2400,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535965140,1567501140,1535965362,'__Сілтілерге__ әктас, гипс, әктас ертіндісі, пеш және су құбырларын тазалағыштар, ыдыс-аяқ жуғыш машиналарға арналған ұнтақтар, тыңайытқыштар, «бенгал алауының» ұшқыны жатады. Олар түрлеріне қарай,  сілтінің күшімен және  денемен әрекеттесу ұзақтығына қарай аз уақыттың ішінде ауыр зардаптарын тигізуі мүмкін. Сілті химикаттары тері қабаттарына терең еніп, зақымдай алады. ','__Сілтілерге __әктас, гипс, әктас ертіндісі, пеш және су құбырларын тазалағыштар, ыдыс-аяқ жуғыш машиналарға арналған ұнтақтар, тыңайытқыштар, «бенгал алауының» ұшқыны жатады. Олар түрлеріне қарай,  сілтінің күшімен және  денемен әрекеттесу ұзақтығына қарай аз уақыттың ішінде ауыр зардаптарын тигізуі мүмкін. Сілті химикаттары тері қабаттарына терең еніп, зақымдай алады. \r\nКүйгеннен кейін, қандай химикат күйікке себепкер болғанын анықтаңыз. Тез арада таксикологиялық орталыққа хабарласып, қандай ем-шаралар қолдану керектігі жайында қосымша ақпарат алыңыз. Таксикологиялық орталыққа хабарласқан кезде, күйдірген химиялық заттың қорапшасын қолыңызға алыңыз, таксикологиялық орталықтың қызметкеріне қорап сыртындағы ақпаратты оқып беріңіз. \r\nКөбінесе химиялық күйіктер, ең алдымен, зардап шеккен адамның денесінен химикатты кетіру үшін көп мөлшердегі сумен жуу арқыры  емделеді. Бірақ, барлық химикаттар бұлай емделе бермейді. Ең маңыздысы, алда қйындықтар тумас үшін, дұрыс емдік іс-шаралар қолдану керек.\r\n\r\n\'\'__Сумен шаюға болатын химиялық күйіктер__\'\'  \r\n\r\n•	Тез арада ағыл-тегіл сумен жуыңыз. Күйікті бірнеше минуттың ішінде жуып тастаса, оның өршіп кету қаупі төмендейді.\r\n•	Зақымданған жерді ең болмағанда, 20 минуттың ішінде жуыңыз.\r\n•	Жумсартылмаған қатты суды қолданбаңыз, себебі ол, күйген жерге жағымсыз әсер етуі мүмкін.\r\n•	Егер қасыңызда химиялық заттан зардап шеккен адам болса, оған дереу жуу керектігін айтыңыз.\r\n•	Егер химикатты араластыру керек болса, арнайы қолғап киіп алыңыз.\r\n•	Химикат тиіп, зақымданған жеріңіздегі бағалы зат мен киіміңізді шешіп қойыңыз.\r\n•	Егер жараланған жер 20 минут өткеннен кейін де ашып  тұрса, онда қатты ағын судың астында тағыда 10-15 минут ұстап тұрыңыз. \r\n\r\n\'\'__Сумен шаюға болмайтын химиялық күйіктер__\'\'\r\n\r\nКейбір қышқылдан болған күйіктер сумен жуғанда өршініп кетеді.\r\n\r\n•	Құрғақ ұнтақтарды, сол сияқты құрғақ әктастарды алдымен шөткемен тазалап тастау керек. Әйтпесе олар сумен әрекеттесіп кетуі ықтимал. Ал ұнтақтар жойылғанна кейін, оны жақсылап суды қатты ағызып қойып жуыңыз.\r\n•	Метал қосындылары миералды майлармен жабылады.\r\nХимикат көзге тамып кетсе, ең алдымен оны көп сумен қайталап жуа беріңіз. Тездетіп жуу керек, сонда ғана көздің зақымдануының алдын алуға болады. Егер көзіңіз химиялық затқа күйсе, міндетті түрде, тез арада дәрігерге барыңыз.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nсілті\r\nәктас\r\nгипс\r\nхимиялық күйік\r\nбенгаль алауы\r\nхимикат\r\nтері \r\n','student_k',57,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қалтырау (перниоз)','','','kz','s','',0,'',812,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1535967900,1567503900,1535968083,'Қалтырау (перниоз немесе пернио) -  дененің төменгі температураға реакция беруі (қатты мұздау).  Бұл көбінесе жас балаларда Рейно синдромымен кездесіп жатады, және дымқыл, суық ауада қалып қойған жағдайда болады.','Қалтырау (перниоз немесе пернио) -  дененің төменгі температураға реакция беруі (қатты мұздау).  Бұл көбінесе жас балаларда Рейно синдромымен кездесіп жатады, және дымқыл, суық ауада қалып қойған жағдайда болады.\r\nМұнің белгілері  суықта  шамамен 2-14 сағат қалып қойғанда байқалады. Ол  білектен, құлақтан, табаннан білінеді. \r\n\r\n__Симптомдары__ мынадай болады:\r\n\r\n•	Мұздаған жерлер қызарып, ісінеді;\r\n•	Тері домбығады;\r\n•	Дене алағызып, біресе қышып, біресе ашиды;\r\n•	Домбыққан жерлер қыза бастайды;\r\n•	(ауыр жағдайда) тері көлдіреп, жара болып кетеді.\r\n\r\nЕмделу үшін,  дененің зақымданған жерлерін  жылтып, көлдіреген жерлерді қайта суықа ұрындырмай қажетті іс-шараларды жасау керек. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nқалтырау\r\nперниоз\r\nтөменгі температура  \r\nсуық   \r\nРейно синдромы  \r\nсезімталдық    \r\nқышу    \r\nашу    \r\n','student_k',38,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Белдемелік теміреткі','','','kz','s','',0,'',1229,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536227400,1567763400,1536227471,'Белдемелік теміреткі (белдемелік герпес) -  бұл  вирустық инфекция.  Дененің бір жақ бөлігінде бөртпелер шығады,  1-2 күннің ішінде ауру сезімдері  пайда болып, дене дуылдап ашиды. Бөртпелер асқынып көлдірей бастайды, кейін беті қабыршықтанады. Бірақ, олар бірнеше аптаның ішінде жойылады.','Белдемелік теміреткі (белдемелік герпес) -  бұл  вирустық инфекция.  Дененің бір жақ бөлігінде бөртпелер шығады,  1-2 күннің ішінде ауру сезімдері  пайда болып, дене дуылдап ашиды. Бөртпелер асқынып көлдірей бастайды, кейін беті қабыршықтанады. Бірақ, олар бірнеше аптаның ішінде жойылады.\r\n\r\nТеміреткі шешек ауыруының вирустарынан пайда болады. Шешек ауыруымен ауырған адамдардың жүйке тіндерінде қалып қойған вирус кез –келген уақытта қайта белсенділік танытады.  Шешек ауыруы көбінесе егде жастағы және иммундық  жүйесі әлсіреген адамдарда стрестің, жарақаттың немесе басқа да факторлардың әсерінен пайда болады. Вирустың қайта өршуіне ненің әсері болатыны нақты белгісіз.\r\n\r\nТеміреткімен зақымданған адамның денесіндегі көлдіреген жерлері қабыршықтанбаса, одан вирус таралуы мүмкін. Теміреткінің жайылып кетуі, бұрын адам ауырмаған болса немесе екпе егілмеген жағдайда, шешек ауруына шалдықтыруы мүмкін.  \r\n\r\nДәрі-дәрмектер бөртпеден және ауырсынудан болатын жағымсыз әсерді бәсеңдетеді. Кейбір адамдарда бөртпелер жойылғаннан кейін де ауру сезімдері жалғаса береді (постгерпестік невралгия).\r\nТерінің жалпы проблемалары (ерлерде | әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nтеміреткі   \r\nшешек ауруы   \r\nвирус     \r\nбөртпе     \r\nкөлдіреу\r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ми ісіктері','','','kz','s','',0,'',24362,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536227640,1567763640,1536228460,'Дарігерлер кейде  төменгі дәрежелі (І дәреже)және  жоғарғы дәрежелі (ІV дәреже)   ми ісіктерінің деңгейін   топтастырып қарастырады.  Рак клеткаларын микроскоппен зерттеу арқылы , ісіктің даму дарежесін анықтауға болады. Жоғарғы дәрежедегі  ісік клеткалары өзгеше түрге еніп, төменгі дәрежелі  ісік клеткаларына қарағанда  тезірек өседі.','__Онкологиялық аурулар туралы түсінік.__\r\n\r\n__Ісіктердің  даму сатысы__\r\n\r\nДарігерлер кейде  төменгі дәрежелі (І дәреже)және  жоғарғы дәрежелі (ІV дәреже)   ми ісіктерінің деңгейін   топтастырып қарастырады.  Рак клеткаларын микроскоппен зерттеу арқылы , ісіктің даму дарежесін анықтауға болады. Жоғарғы дәрежедегі  ісік клеткалары өзгеше түрге еніп, төменгі дәрежелі  ісік клеткаларына қарағанда  тезірек өседі.\r\n\r\n__Бастапқы ми ісіктері__\r\nМи тіндерінде дамитын ісіктерді -  бастапқы  ми ісіктері деп атайды. (Қайталама ми ісіктері туралы  ақпарат  келесі бөлімде) Бастапқы ми ісіктерінің аттары пайда болған  клеткалары мен  ми бөлігтеріне байланысты аталады. Кең тараған бастапқы ми ісігінің түрін глиома деп атайды. Ол глиалды жасушада пайда болады. Глиома көп түрге бөлінеді:\r\n•	__Астроцитома__  -  глиома жасушаларында, жұлдызша тәрізді пайда болатын астроцито деп аталатын  ісік түрі. Ересек кісілерде астроцитома  мидың жартышарында жиі дамиды.  Балаларда,  олар ми жасушасында, ми жартышарында, мишықта кездеседі. ІІІ дәрежелі астроцитома кейде анопластикалық астроцитома деп аталады. ІV дәрежелі астроцитоманы әдетте көп формалы глиобластома деп атайды.\r\n•	__Ми  глиомасы__ –  мидың төменгі бөлігінде дамитын ісік.  Бағаналы жасушадағы глиома  көбінесе кішкентай  балалар мен орта жастағы ересектерде кездеседі.\r\n•	__Эпендимома__ – мидың   қатпарларына  немесе жұлынға   түскен жасушада дамитын ісік. Мұндай ісіктер көбінесе балалар мен жас жеткіншектерде кездеседі.\r\n•	__Олигодендроглиома__ – Нерв жүйелерін қорғайтын және май құрамдас заттармен  қамтамасыз ететін жасушаларда дамитын, сирек кездесетін ісік түрі.  Мұндай ісіктің түрі әдетте, мидың жарты бөлігінде кездеседі. Олар өте баяу өседі және өзге ми тіндеріне таралмайды. Көбінесе орта жастағы, ересек адамдарда пайда болады.\r\n\r\nМи ісіктерінің кейбір түрлері  глиал жасушаларында басталмайды. Олардың ең көп тарағандары:\r\n•	__Медуллобластома__ – Бұл ісік мишықта дамиды.  Ол балалар  арасында өте жиі кездесетін  ми ісігіне жатады. Кейде қарабайыр нейроэктодермалы ісік деп аталады.\r\n•	__Менингиома__ – Бұл ісік әдетте ми қабығында дамиды. Өте баяу өседі.\r\n•	__Шваннома__ – Шваннома клеткаларынан дамиды (лемоциттер). Бұл  тепе- теңдікті  және есту жүйесін бақылаушы нервтерді жауып тұратын клеткалар. Бұл нерв  құлақтың ішінде орналасқан.  Кейде ісікті акустикалық неврома деп атайды. Әдетте  ересек адамдарда жиі кездеседі.\r\n•	__Краниофарингиома__ – бұл ісік ми негізіндегі гипофиздің жанында өседі. Бұл ісіктің түрі көбінесе, балаларда кездеседі.\r\n•	__Эмбриональді-клеткалы ми ісігі__ – Эмбрионалды клеткадан пайда болатын ісік. Эмбрионалды-клеткалы ми  ісігінің түрі 30 жасқа дейінгі адамдарда көптеп кездеседі .  Кең тараған Эмбрионалды-клеткалы ми ісігінің түрі герминома деп аталады.\r\n•	__Домбыққан  бездің айналасындағы ісік__ – Бұл  домбыққан  бездің ішінде немесе қасында дамитын , сирек кездесетін ми ісігі болып табылады.  Домбыққан без ми бөліктерінің  арасында  және мишықта орналасқан.\r\n\r\n__Екінші сатылы ми ісіктері__\r\nҚатерлі ісік жайылу барысында дененің басқа бөлігіне шаппай, өзінің ауытқыған (аномальный) жасуша торлары (клеткалары)  сол қалпында қалса, оны бастапқы, (біріншілікті) ми ісіктері деп атайды. Ал сол қатерлі ісік (рак)  дененің басқа жерлерінен миға шапса , ол бірінші сатылы ми ісіктеріне жатпайды. Егер, қатерлі ісіктің тор көздері (клеткалары) миға дененің басқа бөліктерінен  (мысалы, өкпеден немесе сүт безінен) келсе, дәрігерлер бұл ісікті екіншілікті немесе метастатикалық ісік деп атайды.  Екіншілікті ми ісіктері бастапқы ми ісіктеріне қарағанда  әлдеқайда көптеп кездеседі.\r\n\r\n\'\'Ми ісіктері: қаншалықты қауіпті?\'\'\r\nМидағы қатерлі ісіктердің қайдан пайда болатынын ешкім нақты айта алмайды.  Дәрігерлер кейбіреулерде  ісіктің дамып, енді біреулерде дамымай сол қалпында қалуын әлі күнге дейін толық түсіндіріп бере алмайды. Белгілісі, ми ісіктері – жұқпалы емес. Бұл ауру басқа сау адамдарға жұқпайды. Зерттеулердің нәтижесіне сүйенсек, егер адам белгілі бір қауіпті факторлармен зақымданса, ми ісіктері соларда пайда болуы мүмкін. Адамның асқынған ауруларының барлығы – қауіпті факторларға жатады.\r\nБастапқы ми ісіктерінің асқыну салдарынан мынадай қауіпті факторлар туындауы мүмкін:\r\n•	Жынысқа қарай – жалпы ми ісіктері әйелдерден гөрі, ерлерде өте көп кездеседі. Негізі менингиома әйелдерге бейім.\r\n•	Нәсілге қарай – ми ісіктері басқа нәсілдермен салыстырмалы түрде қарағанда ақ түстілерде көп кездеседі.\r\n•	Жасына қарай – бастағы ми ісігі көбінесе 70-тен асқан кісілерде кездеседі екен. Ал екінші орында балалардың онкологиялық аурулары тұр (Лейкемия балалардың жиі ұшырайтын қатерлі ісік ауруы). Ми ісігі 8 жастан кіші балаларда көптеп кездеседі екен, одан жоғарыларға қарағанда.\r\n•	Отбасында – жанұялы адамдар глиомадан зардап шегіп жатады. Бұл ауру дамып кетсе, өте қауіпті. \r\nРадиация немесе жұмыстағы белгілі бір химиялық заттың әсерінен: \r\n•	Радиация – ядролық бөлшектер бар өнеркәсіптерде  істейтіндерде ми ісігінің дамып кету қаупі бар. \r\n•	Формальдегид – потологанатомдар және балзамдаушы мамандар, фармальдегидпен жумыс істейтіндерде қатерлі ми ісігіне ұшырау қаупі басым. Ғалымдар формальдегидтерде кездескендегідей, басқа саланың жұмысшыларынан ми ісігі ауруын кездестірмеді. \r\n•	Хлорлы винил – пластик жасайтын жумысшылар, хлорлы винильдің әсеріне тап болып жатады. Бұл химиялық зат, бастағы ми ісігінің даму қаупін тудырады.\r\n•	Акрилонитрил – тоқыма және пластик шығаратын өнеркәсіптерінде жумыс істейтіндер акрилонитрилдің әсеріне ұшырайды. Бұл олардың бастарында ми ісігінің пайда болу қаупін күшейтеді.\r\nҒалымдар қалта телефондары ми ісіктерінің дамуына себепкер бола ма деп, тексеріп көрген. Зерттеу нәтижесінде телефонның залалсыз екені анықталды. \r\nҒалымдар бастың жарақат алуы, ми ісіктерінің пайда болуына себепкер болуы мүмкін бе деп, тексеріп жатыр. Бірақ осы уақытқа дейін, мұндай себеппен ми ісігі пайда болған адам кездеспеді.\r\nБұл қауіпті факторларға жатқызатындардың барлығы бірдей  ми ісігі ауруымен ауырмайды. Бір жағынан науқастардың көпшілігі қауіпті факторлардың әсерінен ауырмаған. Кейбір жандар тіпті ондай қауіпті факторларға жоламаған да, ең жақсысы, мұндай мәселелер төңірегінде дәрігеріңізбен сөйлескеніңіз дұрыс. Дәрігер сіздің алдағы өміріңізде, ми ісігінің пайда болу қаупін қалай алдын алу керектігін айтып, сізің денсаулығыңызға қарай жүйелі график құрып бере алады.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nМи ісігінің белгілері оның көлеміне, түріне, оқшаулауына қарай  байқалады. Оның симтомдары: жүйке жүйесі ісіктің әсерінен қысылады немесе мидың  белгілі бір жері зақымдананады. Сондай-ақ  ми күп болып ісіп, бас сүйектің қуысына сұйықтық жинала бастайды.  Ми ісігінің көп кездесетін симптомдары мынадай:\r\n•	Бас ауырады (әсіресе таң ертеңгісін сырқырайды);\r\n•	Жүрек айниды немесе қусады;\r\n•	Сөйлеуі, көруі, естуі нашарлайды;\r\n•	Тұрақты жүрісінен және тепе-теңдігінен жаңылады;\r\n•	Көңіл-күйі құбылып, өз-өзіне сенімділігі жоғалады;\r\n•	Жады нашарлайды;\r\n•	Бұлшық еттері дірілдеп, тырысып қала береді (пароксизм немесе конвульсиялар) пайда болады;\r\n•	Қол немесе аяқ ұйып, шаншиды.\r\nБірақ бұл тек қана ми ісіктерінің симптомдары болмауы мүмкін, себебі мұндай белгілер басқа  жағдайларда да кездесе береді. Сол үшін кімде осындай белгілер байқалса, тез арада дәрігерге қаралғаны дұрыс. Тек дәрігер ғана диагнозды анықтап, дәрілер жазып бере алады. \r\n\r\n__Диагностика__\r\nАдамда ми ісігінің симтомдары байқалып, осы зардапқа тап болғандығын сезсе, оған дәрігер мынадай бірнеше емдік шараларын ұсынады:\r\n•	Тексеру - дәрігер жалпы жағдайды тексереді.\r\n•	Жүйке жүйесін тексеру – дәрігер аурудың  зейіндік дәрежесін, бұлшық етке үйлесімділігін, рефлекстері мен реакциясын анықтайды. Сондай-ақ дәрігер ісіктің өзегіне қарайды, себебі жүйке жүйесінің қысылуы ісіктің негізгі өзегіне байланысты. \r\n•	Компютерлік томография  (КТ) – компютерге жалғанған рентген құрылғысының көмегімен бас бейнелерінің сериясы түсіріледі. Сапалы ми бейнелерді алу үшін науқасқа арнай контрасты екпелер жасау керек. Бейнелер ми ісіктерінің суреттерін көрсетуі мүмкін.\r\n•	Магнитті ядролық резонанс (МЯР) – компютерге  жалғанган мықты магнит дененің ішкі, жеке бөлігін түсіріп бере алады.  Бұл бейнелерді монитардан көріп, ары қарай басып шығаруға болады. Кейде арнай контрасты заттар ми тіндерінен бөлектеніп көрінеді. Сондықтан  бейне арқылы ісікті немесе мидағы басқа проблемаларды да көруге болады.\r\n\r\n\'\'Дәрігер басқа да емдік шараларды тағайындауы мүмкін.\'\' \r\n\r\n•	Ангиограмма  - контрасты заттар қанға еніп, ми тамырларына түседі, сосын оны рентгенограммадан көрсетеді. Ісік болған жағдайда, дәрігер оны рентген түсірмесінен көре алады.\r\n•	Сүйек рентгенограммасы – кейбір ми ісіктері, мидағы кальциді жойып,  бас сүйекті өзгерте бастайды. Рентгнограмманың көмегімен дәрігер осы өзгерістерді анықтайды.\r\n•	Жұлын пункциясы – дәрігер жұлын сұйықтығынан алуы мүмкін ( жұлынның, мидың айналасын толтырып тұратын сұйықтық ).  Бұл емдік шара жергілікті анестезия (ауруын басу) кезінде жүзеге асырылады. Дәрігер жұлын каналынан сұйықты алу барысында, ұзын, жіңішке инені қолданады. Жұлын пункциясы 30 минут уақытты алады.  Науқас басы ауырмас үшін, пункциядан кейін бірнеше сағат жату керек. Кейін зертханада сұйық құрамында рак клеткалары мен басқа да аурулардың белгілері бар-жоқтығы анықталады. \r\n•	Мелиограмма – бұл жұлынның рентгенологиялық тексерілуі. Арнай контрасты заттарды  жұлын сұйықтығына енгізу үшін  жұлын пункциясы жүргезіледі. Науқас контрасты заттар мен жұлын сұйықтығы араласу  үшін біраз уақыт еңкейе тұрады. Бұл дәрігерге жұлында ісіктің бар-жоқтығын білуге көмектемеді. \r\n•	Биопсия – ісік клеткаларын тіндерден жою, биопсия деп аталады. Потологанатомдар микроскоппен жасушаларды қарай отырып, аномальды жасушаларды анықтайды. Биопсия рак жасушаларын,  тіндердің ракқа айналудағы өзгерісін, сондай-ақ басқа да жағдайларды анықтауға көмектеседі. Биопсия ми ісікері диагнозын анықтаудағы бірдені-бір, сенімді жол. \r\n\r\nІсікті жасушалардағы тіндерді хирургиялық жолмен анықтаудың 3 жолы бар.\r\n\r\n•	\'\'__Инелі биопсия. __\'\' Инелі биопсия жасаған кезде хирург бас терісін тіліп, бас сүйекті аздап бұрғылайды. Бұл трепанационды бұрғылау  (трепанационным отверствием)деп аталады. Дәрігер инемен трепанационды бұрғылау арқылы ми ісігіндегі тіннің үлгісін алады.\r\n•	\'\'__Стереоактикалық биопсия__\'\' .  Бұл құрылғы суреттер алу үшін керек болады. Мысалы компютерлі томография немесе МЯР  сияқты ,  ине типанационды бұрғылау арқылы, қажетті нысанға барғанда, ісіктің жай-күйінің түсірілімін жасайды. Хирург именің көмегімен тіннің үлгісін алады.\r\n•	\'\'__ Емделу кезіндегі биопсия__\'\'. Кейде хирург ісікке ота жасау кезінде тіннің үлгісін алады.\r\nКейде биопсияны алу мүмкін емес. Егер ісік ми ұңғымаларына орнықпаса, сондай-ақ бассқа жерлерге де жайылмаса, ми тіндері зақымдалмаса, хирург ісік тіндерінің үлгісін ала алмайды. Ол кезде дәрігер қажетті суреттерді алу үшін МЯР немесе КТ сияқты басқа тексеру жолдарын қарастырады. \r\n\r\n__Емделу. __\r\nМидың қатерлі ісігіне ұшыраған көптеген науқастар, онымен күресі үшін медициналық күтім қабылдауға бар ынтасымен кіріседі. Олар ауруынан сақайып кету үшін емделудің барлық нұсқаларын білгісі келеді. Алайда, кебіреулерге  «рак» деп диагноз қойғанда, әбіржіп, мазасызданады,  қалыпты тексерулерге кедергі жасап, өзін мазалаған барлық сұрақтарды дәрігерге қоя береді. Барлық сұрақтарды дәрігерге қоя бергеннен, бұл мәселе шешіле кетпейді. Дәрігердің айтқандарының бәрін есте сақтап алу мүмкін емес, сондықтан одан диктафон қолдануға руқсат сұрап алыңыз. Кейбір науқастар дәрігермен сөйлесу барысында мәселені нақты түсініп алу үшін туыстарын  немесе досын қатыстырады. \r\n\r\nДәрігер науқасты арнайы маманға жібереді, немесе науқас өзі сұранып баруына да болады. Ол маман – ми ісіктерін зерттеумен айналысатын, нейрохирургя, нейроонкологя, онколог және онкологи-радиологя саласының маманы болуы керек. Немесе науқасты осындай бағыт бойынша қызмет ететін,  бір  командадағы  басқа дәлігерге жолдауы мүмкін. Мұндай медициналық команданың ішінде: медбике, диетолог, менталды денсаулық бойынша кеңесші, әлеуметтік жұмысшы, физиотерапевт, профтерапевт және  логопедтер бар. Балаларға оқу бойынша көмектесетін репетитор да пайдасын тигізеді.\r\n\r\n__Емге дайындық__\r\nДәрігер кез-келген емделуге мүмкін болатын жолдарды айтып, кеңес құруы керек. Сондай-ақ, ол жұлындағы рак клеткаларының  ісігі секілді бірнеше қауіпті ісіктің түрлерін біруі керек.  \r\nАдамдар дәрігерге бірден қажетті сұрақтарды қоя алмайды, немесе, қойған сұрақтарының жауабын бірден түсіне алмайды. Сондықтан науқастар түсінбеген жерлерін қайта сұрап, қосымша ақпарат алам десе, әбден болады. \r\n\r\n__Емдеу әдістері__. \r\nМи ісігімен аурған науқастар бірнеше жолмен емделеді. Ісіктің түріне және сатыларына қарай науқастар, хирургиялық ем алады, болмаса, сәулелі терапия немесе химиотерапия арқылы емделеді. Кейбір жағдайларда, науқас кешенді ем қабылдайды.\r\nБұдан басқа да кез-келген аурудың сатыларын анықтау үшінде науқас емделсе бола береді. Мысалы: ауруды байқау үшін және басқа да рак симптомдарын анықтау үшін, терапияның жанама әсерлерін азайту үшін, сондай-ақ эмоционалды проблемаларды шешу үшін де ем қабылдайды.  Емдеудің бұл түрі симптомдық,  сүйемелдеуші немесе паллиативтік деп аталады.\r\nОсы емделу жолдарының ең тиімдісін және олардың күтілетін нәтижесін  дәрігердің өзі айтқаны дұрыс.\r\nХирургиялық ота – көбінесе  ми ісіктерін емдеу үшін ең жиі қолданатын ем түрі. Жабық бас сүйектің ішіне жасалатын ота - бас сүйекті тесу (краниотомия) деп аталады. Ол жалпы наркозбен жүзеге асады. Ота жасаудың алдында бас терісін қырады. Содан соң дәрігер теріні тіледі және алынған бас сүйекті арнайы арамен кеседі. Ісіктің барлық бөлігі алынғаннан кейін, дәрігер бас сүйектегі ұңғыманы жауып, сүйектің кесілген бөлігімен немесе металдан жасалған пластинамен қайта жауып қояды. Содан соң хирург бас сүйектің терісін тігеді. \r\nКейде хирургиялық жолмен емдеу мүмкін болмайды. Егер ісік ми бағаналарында немесе мидың басқа бір бөлігінде орналасса, онда хирург ісікті жоя алмайды. Себебі, мидың сау тіндерін зақымдап алуы мүмкін. Ота жасатуға мүмкіндігі жоқ науқастар, сәуле терапиясын немесе емдеудің басқа жолдарын қарастырады. \r\n\r\n__Сәуле терапиясы__ (радиотерапия деп те аталады) ісік жасушаларын жою үшін, жоғарыэнергия көзі сәулесін пайдаланады. Радиацияның қайнар көзі – рентген сәулесі, гамма сәулесі немесе протондар болуы мүмкін. Үлкен құрылғы радиацианы ісікке және тіндерге жақын бағыттайды. Кейде радиация түгелдей миға немесе жұлынға бағытталады.\r\nӘдетте  сәуле терапиясы отадан кейін жүзеге асырылады. Радиация ісіктің айналасында қалып қойған  жасушаларды жояды. Кейде радиация терапиясы, хирургиялық ота жасауға мүмкін емес  ауруларға  қолданылады. Сәуле терапиясы емханада немесе клиникада жасалады. Емдеу күнтізбесі ісіктің түріне, көлеміне, сондай-ақ науқастың жасына байланысты түзіледі. Әр ем-шара бір-неше минутқа созылады. \r\n\r\nДәрігер ісік маңындағы сау тіндерді қорғау үшін мынадай қауіпсіздік шараларын қолданады:\r\n•	\'\'__Фракционерлену.__\'\' Сәуле терапиясы бір-неше аптаға созылып, аптасына  тек 5 күн өткізіледі. Бөлшептеп тағайындау. Радиацияның барлық мөлшерін узақ уақытқа созып емдеу, ісік маңындағы сау  тіндердің амандығына кепіл болады.\r\n•	\'\'__Гиперфракционирлену.__\'\'  Науқас радиацияның бір күнде берілетен мөлшерін, екі-үш күнге бөліп қолданады. \r\n•	\'\'__Стереоактикалық сәуле терапиясы.__\'\' Радиацияның шіңішке сәулелері ісіктің әр бұрышына бағыталады.  Бұл ем-шара кезінде, науқас басына бүгілмейтін жиектемені кийіп алады. МЯР немесе КТ-ның түсірмесі ісіктің дәл  жайылған орнының суретін түсіріп береді. Дәрігер компютер арқылы радиацияның қажетті мөлшерін, сондай-ақ өлшемін және радиациялық сәуленің бұрыштарын  анықтайды.  Емдеу шаралары дәрігердің бір рет қабылдауында жүзеге асырылуы мүмкін немесе бірнеше сеансында жүргізіледі.\r\n•	\'\'__3 өлшемді конформды радиациялық терапия.__\'\' Компютер ісіктің үш өлшемді суретін және айналасындағы тіндерін көрсетеді. Дәрігер ісіктің қайталанған нысанын дәл білу үшін, көптеген радиация сәулелерін бағыттайды. Тамаша радиациялық фокус мидың сау тіндерін қорғайды.\r\n•	__Протон сәулелерімен жасалған радиациялық терапия. __Бұл  радиация рентген сәулелерін бөлмейді, протон сәулелерін бөледі. Дәрігер протон сәулелерін ісікке бағыттайды. Протондар сау тіндерді зақымдамай өтетін қасиетке ие.\r\n__Химиятерапия __– қатерлі ісік клеткаларын дәрі-дәрмектермен жояды. Оларды  көбінесе мидағы ісікті емдеуге қолданады. Препараттарды ішу арқылы немесе инекция түрінде енгізеді. Қай жағдайда болмасын олар, қан құрамына еніп, барлық организмдерге таралады. дәрі-дәрмектер қолдану циклына қарай былай сипатталады: емделу қаншалықты дұрыс болса, жазылу да соған байланысты болып келеді.\r\nХимиятерапияны емханада, дарігер кабинетінде немесе үй жағдайында да қолданылады.  Науқастың  емханаға жатқызылуы сирек болатын жағдай. Ересек адамдарға қарағанда, жас балаларға химиятерапияны жиі қолданады. Дегенмен ота жасалғаннан кейін немесе сәуле терапиясынан кейін ересектерге химиятерапиясын жүргізуі мүмкін. Кейбір адамдарда қайталана беретін  ми қатерлі ісікі болады. Дәрігер  ондай ісікті алып тастап, орнына химиотерапевтикалық бірнеше пластиналар орнатады. Әр пластина 10 центтің өлшеміне тең. Біраз аптадан соң, пластинадағы дәрілік заттар миғасіңіп, қатерлі ісік клекаларын жоя бастайды.\r\n__Ем қолданудағы жанама әсерлер__\r\nЕм қолдану барысында, сау клеткалар зақымданады. Бұл  жанама әсерлерді жиі тудырады. Жанама әсерлердің пайда болуы,  әр түрлі факторларға, сонымен қатар ісіктің түріне, қабылдаған ем көлеміне байланысты болуы мүмкін. Емдеу курстары ауысқан сайын әр науқаста әр түрлі жанама әсерлер пайда болып жатады. Емделудің  алдында  медқызметкерлер командасының мүшелері жанама әсерлер туралы айтып, науқасқа онымен күресудің жолдарын ұсынады.\r\n__Хирургиялық емделу__\r\nОта жасалғаннан кейін алғашқы күндері науқастың жиі басы ауырып, өздерін жайсыз сезінуі мүмкін. Дегенмен, ол кезде ауруды басу үшін дәрі-дәрмектерді қолдануға болады.  Тіпті керек болса, науқас дәрігермен немесе медбикемен ауруды басу үшін не істеу керектігін ақылдасса да болады. \r\nТағы бір айта кетерлігі, науқас ылғый өзін әлсіз сезініп, шаршай береді. Әр науқастың отадан кейін сауығып кетуі үшін ең алдымен біраз уақыт керек. Басқа да, көптеген мәселелер орынға келіп тіреледі.\r\nЖұлын сұйықтығы немесе қан бастағы миға шабуы мүмкін. Мұндай жағдай – ісіну деп аталады. Дәрігерлер науқастың бойында мұндай мәселенің орын алмауын қатты қадағалайды. Ісіктің кішірейуші үшін науқас стеройдты дәрілерді қабылдауы мүмкін. \r\nСұйықтықты бөлу үшін екінші рет ота жасалуы мүмкін. Хирург ми қатпаршасына ұзын жіңішке түтікшені (шунт) орнатады. Түтікше терінің астымен, дененің басқа бөлігіне жүргізіледі, әдетте ол  құрсақ қуысымен жүргізіледі. Мидан артық сұйықтық бөлініп, құрсақ қуысына дренаж жасалады. Кейде оның орнына сұйықтықты жүрекке дренаждайды.\r\nИнфекция – бұл хирургиялық отадан кейін дамуы ықтимал тағы бір мәселе. Мұндай жағдайда дәрігерлер науқасқа антибиотиктер тағайындайды.\r\nМиға ота жасалғанда сау тіндер зақымдануы мүмкін. Мидың бұлай зақымдануы қауіпті мәселе болып есептеледі. Ол кезде науқастың бұлшық еттерінде, көру жүйесінде, сөйлеуінде кәдімгідей ауытқулар болуы ықтимал. Ондай жағдайда  науқаста тырысу немесе біраз өзгерістер пайда болады. Көбінесе бұл симптомдар азайып, уақыт өте келе жоғалады. Бірақ кейде зақымданулар, мидағы ауытқулар қалыпты сипатқа ие болады. Ауруларға физиотерапия да қажет болуы мүмкін, логопед немесе профильді дәрігер де көмектесе алады. \r\n__Сәуле терапиясы__\r\nКейбір науқастар емделгеннен кейін бірнеше сағаттың ішінде жүрек айнуы сақталып, кетпей қояды. Дәрігерлер науқасқа бұл проблемамен қалай күресу керектігін айта алады.  Сәуле терапиясы да кейде бүкіл емделу барысында науқасты  қатты қалжыратады. Мұндайда демалу да маңызды, бірақ дәрігер науқасқа мүмкіндігінше белсенді болу керектігін айтады. \r\nТағы бір айта кетерлігі, сәуле терапиясы көбінесе шаштың түсуіне себепкер болады. Алайда шашатар бірнеше айлан кейін қайта өседі. Сәуле терапиясы теріге де айтарлықтай әсер етеді.  Бас терісі мен құлақтар қызарып, құрғайды және сезімтал болып кетеді. Медициналық персонал бұл мәселелердің шешу жолдарын айтуы мүмкін. Кейде сәуле терапиясының әсерінен ми тіндері бөртіп кетеді. Дәрігерлер ауруды тексеріп мұндай симптомдардың мұндай жағдайда орын алмауын қадағалау керек. Аурудың өзін жақсы сезінуін дамыту үшін, емдік дәрі-дәрмектер ұсынылады. \r\nРадиация кейде мидың сау жасушаларын жойып жібереді. Бұл жанама әсер – радиациялық некроз деп аталады. Мұндай симптомдар басты ауыртады, денені тырыстырып, тіпті науқастың өліміне себепкер болады.\r\nРадиациялық сәулелендіру балаларда гипофиза немесе мидың басқа бөлігінің зақымдануына себепкер болады. Бұл олардың оқуында үлкен проблема болуы мүмкін немесе бойы мен өсімі баяулап қалады. Бұдан басқа, бала кезде сәулелендіру оның болашақ өмірінде екіншілікті ми ісігінің пайда болу қаупін туындатады.  Ғалымдар  кішкентай баланың ми ісігіне химиотерапияны сәуле терапиясымен бірге қолданудың мүмкіншілігін  үйренуде.\r\n__Химиотерапия__\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен қолданған дәрілік заттарға байланысты болады. Жанама әсердің айрықша белгілері: қызу көтеріледі және қалтырайды, құсып, тәбет жоғалады және әлсіздік пайда болады. Кейбір жанама әсерлер дәрінің көмегімен азаяды. \r\nДәрілермен қамтамассыз етілетін  имплантты (пластиналы) науқастар, хирургиялық емді бірге алғаннан кейін инфекция симптомдары басып кетпеу үшін  дәрігердің қарауында болады. Ауруда инфекция болған жағдайда оған антибиотик тағайындалады.\r\n__Күтіну__\r\nАурудың сатыларына қарамастан қатерлі ісікке шалдыққан адамдар өзін мазалаған мәселенің алдын алу үшін алдымен жақсылап күтіну керек. Ол үшін өзіне жайлы жағдай жасап, емделу барысында өмір сүру сапасын жақсарту керек. Науқас ауруын емдеу барысында және ми ісіктерінің басқа симптомдары пайда болмас үшін өзін бір қалыпта ұстап, терапияның жанама әсерлерінің азайуын қадағалап, сондай-ақ көңіл-күйіндегі ауытқуларды шешіп алғаны жөн.\r\nМи ісігімен ауратын адамдарды күтімілдеудің мынадай түрлері барынша кең таралған:\r\n•	__Стеройдты дәрі-дәрмектер__. Ми ісігі бар науқастардың көпшілігіне ісіктің кішірейуі үшін қолданылады.\r\n•	__Антиконвульсанттар.__ Ми ісігі адамның тырысып қалуына себепкер болады. Оның алдын алу үшін немесе бақылауда ұстау үшін науқас тырысуға қарсы дәрілерді қабылдау керек. \r\n•	__Анастомоз (шунт)__. Миға сұйықтық жиналған жағдайда хирург оны шығару үшін анастомаз (шунт) орнатады.\r\nАуруын асқындырмас үшін көптеген науқастар емделу мен қатар күтімілденуді қолға алады. Ал кейбіреулер тек күтімілденіп, симтомдарды бақылау үшін ісікке қарсы терапияны қолданбайды.\r\n__Реабилитация __\r\nРеабилитация – емдеу жоспарының ең маңызды бөлігі болап табылады. Реабилитацияның мақсаты адамның қажеттілігіне қарай және ісіктің науқасқа  күнделікті қалай әсер етеуіне байланысты қолданылады. Науқастың қалыпты өмірге тезірек оралуына көмектесу үшін дәрігерлер барлық мүмкіндіктерді қарастырады. Мынадай мамандардың көмегі қажет болуы ықтимал: \r\n•	Физиотерапевтер. Мидағы ісіктен және оны емдеу барысында науқас сал болып қалуы мүмкін.  Сондай-ақ олар адамның әлсіреуіне және тепе-теңдік сезімін сақтауда мәселелер тудыруы мүмкін. Физиотерапевтер науқастардың күш жинап, тепе-теңдікті қайта қалпына келтіруіне көмектеседі.\r\n•	Логопедтер. Логопедтер науқас жандардың сөйлеудегі проблемаларын шешіп, ойларын толық айтып жеткізе алуына көмектеседі. \r\n•	Кәсіптік аурулар бойынша дәрігер. Профауру дәрігерлері науқастардың тұрмыстық мұқтаждықтарын өз еркімен атқаруын үйретеді. Мысалы тамақтану, дәретханаға бару, суға түсу және киіну т.б.\r\nМи ісігіне шалдыққан балаларда ерекше мұқтаждықтар болуы мүмкін. Кейде оларға үйде де, ауруханада да репетиторлары  болады.   Үлгерімі нашар немесе есте сақтау қабілетінде проблемалары бар балаларға репетиторлар немесе мектептен кейін арнайы сабақтар өткізілуі керек. \r\n__Күтімі__\r\nМи ісігінен емделгеннен кейін тұрақты күтімілдену өте маңызды. Дәрігерлер ісіктіктің қайталанбайтынына көз жеткізу үшін егжей-тегжейлі тексерулер жүргізеді. Ол үшін физикалық тұрғыдан және неврологиялық тұрғыдан тексерулер өткізеді. Науқасқа уақытына қарай МЯР немесе КТ тағайындалады. Егер, науқаста анастомаз орнатылған болса, дәрігер оынң қалыпты жұмыс істеуін қадағалайды.  Дәрігер  алдғы уақыттағы күтімілдену жоспарын айтып, науқасқа қай уақыттарда келу керек, және қандай анализдер тапсыру керек екендігін түсіндіреді.  \r\n__Тегтер:__ \r\nми ісігі   \r\nастроцитома   \r\nсәуле терапиясы  \r\nглиома \r\nмедуллобластома   \r\nхимиотерапия\r\n','student_k',146,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қимыл-қозғалыста әлсіреу немесе саусақтың, қолдың, білектің талуы','','','kz','s','',0,'',1702,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536919260,1568455260,1536919440,'Қолмен ауыр жұмыс істегеннен кейін, қолдарыңыз әлсіреп қалғандай болады.  Ондай жағдайда  жұмысты тоқтатып, басқа  іс-әрекетке көшіңіз немесе үзіліс жасаңыз, сол кезде ғана ауру симптомдары бәсеңдейді немесе басылуы да мүмкін. \r\nӘлсіздік ісіктің әсерінен де болады.  Ісік тарқағанда, іс қимылдар өз  қалпына келеді.\r\nСаусақ, қол, білетің әлсіреуі  денсаулығыңыздың басқа да жағдайларымен байланысты болуы мүмкін.\r\n','Қолмен ауыр жұмыс істегеннен кейін, қолдарыңыз әлсіреп қалғандай болады.  \'\'__Ондай жағдайда  жұмысты тоқтатып, басқа  іс-әрекетке көшіңіз немесе үзіліс жасаңыз, __\'\'сол кезде ғана ауру симптомдары бәсеңдейді немесе басылуы да мүмкін. \r\n\r\nӘлсіздік ісіктің әсерінен де болады.  Ісік тарқағанда, іс қимылдар өз  қалпына келеді.\r\n\r\nСаусақ, қол, білетің әлсіреуі  денсаулығыңыздың басқа да жағдайларымен байланысты болуы мүмкін. \r\n\r\n•	__Тендинит__ – тендиноз симптомы (сіңір маңындағы немесе ішіндегі, байланысу тіндерінің микрожарылыс топтамалары).  Зақымданған сіңірлердің, микрожарақаттарының  симптомдарынан  сезімталдық пен ауырсынулар пайда болады, сонымен қатар жарақаттанған жерлер әлсіреп, тала бастайды.\r\n•	__Остеоартрит__ – буындарды қорғайтын тіндердің жылдам бұзылуы (шеміршек).  Оның әсерінен ебедейсіздік немесе қозғалыс кезінде ауырсыну пайда болады.\r\n•	__Білек арнасының синдромы.__ Білектің  ортаңғы нервтерінің қысылуы себебінен пайда болады.  Симптомдары: шаншу, ұйю, әлсіздік немесе саусақтардың ауыруы сондай-ақ блезіктің  ауырсынуы. \r\n•	__Дюпюитрен ауруы__ – алақанның, сирек кездерде табан терісінің  астындағы тіндерінің шамадан тыс жуаруы.  Жуарған тері және сіңірдің әсерінен саусақ қимылдай алмай,  ақырында  саусақтарды бүгу мүмкін болмай қалады.\r\n•	__Де Кервен ауруы__ -  бас бармақ сіңірінің және сіңір қынабының ісінуі және қабынуы. Де Кервен ауруының нақты себебі анықталмаған.  Бұл ауру білектен  немесе сіңірден алған жарақаттан,  білек немесе  бас бармақтың арқылы ылғый жасалатын іс қимылдан  (мысалы, тоқу , кір сығу, ауыр затты көтеру) пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__  \r\nтендинит  \r\nостеоартрит  \r\nбілезік арнасының синдромы   \r\nДюпюитр ауруы   \r\nДе Кервен ауруы\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тері жараларында қанды тоқтату','','','kz','s','',0,'',1911,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536919500,1568455500,1536919699,'__Тері жарақатындағы қанды қалай тоқтатуға болады__\r\n\r\nЕгер шұғыл түрде емдеуді қажет етпесе,  келесі шаралар тері жарақатын, сондай-ақ басқа адамның қанымен тікелей байланыста болдырмаудаудан сақтайды.\r\n','__Тері жарақатындағы қанды қалай тоқтатуға болады__\r\n\r\nЕгер шұғыл түрде емдеуді қажет етпесе,  келесі шаралар тері жарақатын, сондай-ақ басқа адамның қанымен тікелей байланыста болдырмаудаудан сақтайды.\r\n\r\n\'\'__Қанды  тоқтату үшін ең алдымен:__\'\' \r\n\r\n•	Егер қолыңыз қан-жоса болып тұрса,  мүмкіндігінше, қолыңызды сабынмен жақсылап жуып алыңыз;\r\n•	Жарақатты сықпас бұрын, медициналық қолғаптарды киіңіз (бар болса). Егер қолыңызда медициналық қолғаптар болмаса, таза матаны, пластикалық пакетті,  немесе   қолыңызда бар кез келген таза материялды жарақаттың үстіне қабаттап қойып алыңыз.\r\n•	Зардап шеккен адамның мүмкіндігі болса, жарақаттанған жерін өзіне қыстырыңыз, тіпті болмай жатса, жарақат алған  аяқ-қолды көтеріңіз.\r\n•	Жалаң қолдармен тек басқа амал болмай қалған кезде ғана қысуға болады.\r\n\r\n\'\'__Қанды тоқтату__\'\'\r\n\r\n•	Зардап шеккен адамды шалқасымен жатқызып, қансырап жатқан жерін көтеріңкіреңіз.\r\n•	Жарақаттан  көрініп тұрған, алынуы оңай  барлық заттарды алып тастаңыз. Жарақатты тазалау үшін алдымен қанды тоқтату керек.\r\n•	Жарақат маңындағы киімді шешіңіз немесе қиып тастаңыз. Жарақаттанған жер ісіп кетсе, қан айналымына әсер етпеуі  үшін, әшекей бұйымдарды түгелдей алып тастаңыз.\r\n•	Сағатқа қарап, алдағы 15 минут бойы жарақатты басып тұрыңыз. Ұзақ уақыт өткендей болады кейде, дегенмен  қан тоқтағанын көремін ерте ашып жібермеңіз. Егер қан матаға әбден сіңіп кеткен болса, матаны алмай тұрып үстінен екінші матаны байлаңыз. Егер жарақаттанған жерде, бір зат болса, жарақаттағы заттың үстінен емес, жанынан қысу керек.\r\n•	15 минут  өткеннен кейін қан азаймаса немесе тоқтамаса қан кетіп жатқан жерді көтерінкіреп жарақатты қысып тұра беріңіз.\r\n•	15 минут үзбей басып тұрғаннан соң, босатқан кезде  қайта қан ақса,  тағы да 15 минут жарақатты басу керек.  3 рет 15 минуттан басуға болады (барлығы 45 минут).\r\n\r\n__Тегтер:__  \r\nқан кетуді тоқтату\r\nжарақат\r\nқан кеткен кезде көрсетілетін көмек\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бастағы кішкентай жарақаттың қансырауын тоқтату','','','kz','s','',0,'',2704,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536919740,1568455740,1536919991,'\'\'__Кішкене ауқымдағы бас жарақатынан қанды қалай тоқтатуға болады__\'\'\r\n\r\nБет терісімен бас терісіне жақын орналасқан  қан тамырларының көп болуына байланысты, бастағы кішкентай жарақаттың өзінен көп қан кетуі мүмкін.  Мұндай көп түрдегі қансыраудан қауіптенуіңіз мүмкін. Бірақ, көп жағдайда жарақаттың ауыр болмауына байланысты, емдік шараларды үй жағдайында жасап, қанды тоқтатуға болады. Үйде емдеуге болады ма, жоқ әлде шұғыл түрдегі дәрігердің көмегі қажет пе, оны жарақаттың түріне қарап шешу керек.\r\n','\'\'__Кішкене ауқымдағы бас жарақатынан қанды қалай тоқтатуға болады__\'\'\r\n\r\nБет терісімен бас терісіне жақын орналасқан  қан тамырларының көп болуына байланысты, бастағы кішкентай жарақаттың өзінен көп қан кетуі мүмкін.  Мұндай көп түрдегі қансыраудан қауіптенуіңіз мүмкін. Бірақ, көп жағдайда жарақаттың ауыр болмауына байланысты, емдік шараларды үй жағдайында жасап, қанды тоқтатуға болады. Үйде емдеуге болады ма, жоқ әлде шұғыл түрдегі дәрігердің көмегі қажет пе, оны жарақаттың түріне қарап шешу керек.\r\n\r\n\'\'__Шұғыл көмекке мұқтаж жағдайлар__\'\' \r\n\r\nЕгер бастағы жарақат терең  және сүйектен әрі өткен болса, шұғыл  көмек қажет. Жедел жәрдем қызметкерлеріне хабарласыңыз. Жарақатты мына жағдайларда басып қыспаңыз:\r\n\r\n•	Бас сүйегі деформацияланған. Бас сүйектің майысуы, сынық сүйектің көрініп тұруы, немесе ашық мидың  көрінуі  бас сүйектің  деформацияланғанын білдіреді. \r\n•	Көздің жарақаты.\r\n•	Мұрыннан немесе құлақтан аққан қанды, мөлдір сұйықтықты тоқтатуға тырыспаңыз\r\n\r\n\'\'__Кішкене жарақаттағы қанды тоқтату__\'\'\r\n\'\'__Қанды  тоқтатар алдында:__\'\'\r\n\r\n•	Мүмкіндік болған жағдайда қолыңызды сабындап  сумен жақсылап жуыңыз.\r\n•	Егер сіз басқа адамның жарақатына емдік  шара қолданатын болсаңыз, жарақатты басу алдында қолдарыңызға латексті қолғап киіп алыныз (бар болса). Қолғап жоқ  жағдайда, қолыңызбен жарақаттың арасына бірнеше бүктелген таза материяны  немесе пластикалық пакетті қойыныз.  Жарақатты жалаң қолдармен тек басқа амал болмаса  ғана қысыңыз.\r\n•	Зардап шеккен адамды шалқасымен жатқызыңыз\r\n•	Жарақаттан көрініп  тұрған бөгде заттарды алып тастаңыз. Бірақ жарақатты тазалауға тырыспаңыз.\r\n•	Дәкемен, таза материямен немесе қолда бар таза матамен жарақатты қаттырақ қысып байлаңыз. Егер жарақатта алынбаған бөгде зат болса, заттың  үстінен емес, жанынан қысу керек.\r\n•	Сағатқа қарап, алдағы 15 минут бойы жарақатты қысып тұрыңыз.  Ұзақ уақыт өткендей болуы мүмкін, дегенмен жарақаттан қан тоқтағанын көру үшін  ерте ашып жіберуден сақтаныңыз. Егер қан матаға әбден сіңіп кеткен болса, матаны алмай тұрып үстінен екінші матаны қойыңыз.\r\n•	15 минут үзбей басып тұрғаннан соң, босатқанда  қан  қайта пайда болса, жарақатты тағы да 15 минут қысу керек. 3 рет 15 минуттан басуға болады (барлығы 45 минут).\r\n•	Егер 15 минут өткеннен кейін,  қан  тоқтамаса, тіпті азаймаса қысып тұра беріңіз. Қан ағып жатқан жерін көтеріңкі қалыпта ұстаңыз және дәрігер шақырыңыз.\r\n•	\'\'Шок алудың симптомдары, мысалы:\'\' қатты уайымға берілу, жағдайды толық түсіне алмау, қорқыныш сезімдеріне ұшырау, жиі және үстіртін ғана тыныс алу т.б.. Шок алу – шұғыл көмекті талап  етеді. Себеббі ол адам өміріне қауіпті жағдай.\r\n\r\n__Тегтер:__    \r\nқансырау    \r\nбас жарақаты    \r\nкесілу    \r\nшұғыл көмек\r\nқан тамырлары\r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Адам папилломасының вирусы (АПВ) және жыныс мүшесіндегі сүйелдер (үшкір кондиломалар).','','','kz','s','',0,'',9891,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1536921360,1568457360,1536922672,'Адам папилломасының вирусы (АПВ) – бұл сүйелдердің пайда болуына ықпал ететін кең таралған вирустар тобы. АПВ-ның жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30-ға жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, ол осы инфекциясы бар адаммен қатынаста болғанна жұғады. Олар қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып екіге бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпі бар АПВ жыныс мүшесіндегі сүйелдердің шығуына себеп болады. Жоғары онкогенді қауіпі бар  АПВ қатерлі ісіктің, жатыр мойнының, сарпайдың, қынаптың және айналшықтың (анус) қатерлі ісіктерін тудыруы мүмкін. Ерлерде, жыныс мүшесі мен айналшықтың қатерлі ісігінің туындауына себеп болады.\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, кей біреулерде симптомдары болмауы да мүмкін. Сіздің  жеке дәрігеріңіз сүйелдерді емдеуі де немесе алып тастауы да мүмкін. Әйелдерде Папаниколау  жұғындысы бойынша - (Pap-test),  қатерлі ісікке шалдықтыратын жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауға болады.\r\nМүшеқапты  дұрыс қолдану АПВ-ның таралуын толық жоймаса да, жұғуын, таралуын едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен де.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Кіріспе__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жыныс мүшесіндегі сүйелдер__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Асқыну қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n {ANAME()}1{ANAME}\r\n__Кіріспе__\r\nАдам папилломасының вирусы (АПВ) – бұл сүйелдердің пайда болуына ықпал ететін кең таралған вирустар тобы. АПВ-ның жүзден астам түрі бар. Олардың көпшілігі қауіпсіз, тек 30-ға жуық түрі қатерлі ісіктің даму қаупін арттырады. Олар әдетте, жыныстық ағзаларды зақымдайды, ол осы инфекциясы бар адаммен қатынаста болғанна жұғады. Олар қатерлі ісікті дамыту қаупі төмен (төмен онкогенді қауіп) және қатерлі ісікті дамыту қаупі жоғары (жоғары онкогенді қауіп) болып екіге бөлінеді. Төмен онкогенді қауіпі бар АПВ жыныс мүшесіндегі сүйелдердің шығуына себеп болады. Жоғары онкогенді қауіпі бар  АПВ қатерлі ісіктің, жатыр мойнының, сарпайдың, қынаптың және айналшықтың (анус) қатерлі ісіктерін тудыруы мүмкін. Ерлерде, жыныс мүшесі мен айналшықтың қатерлі ісігінің туындауына себеп болады.\r\nКөпшілік адамдарда АПВ жұққанда жыныстық аумақта сүйел пайда болады, кей біреулерде симптомдары болмауы да мүмкін. Сіздің  жеке дәрігеріңіз сүйелдерді емдеуі де немесе алып тастауы да мүмкін. Әйелдерде Папаниколау  жұғындысы бойынша - (Pap-test),  қатерлі ісікке шалдықтыратын жатыр мойнындағы өзгерістерді анықтауға болады.\r\nМүшеқапты  дұрыс қолдану АПВ-ның таралуын толық жоймаса да, жұғуын, таралуын едәуір азайтады. Вакцина егу АПВ кейбір түрлерінен қорғайды, оның ішінде, қатерлі ісікке апаратын түрлерінен де.\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Жыныс мүшесіндегі сүйелдер__\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелдер теріде және жыныс мүшесінің шырышты қабатында жұмсақ өспе болып көрінеді. Олар еркек жыныс мүшесінде, сарпайда, үрпіде, қынапта, жатыр мойнында, айналшықтың маңында және ішінде болуы мүмкін.\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйел – жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға жатады (ЖЖБИ).\r\n{ANAME()}3{ANAME} \r\n__Себептері__\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелді шығаратын вирус - адам папилломасының вирусы (АПВ) деп аталады. АПВ-ның 70-тен астам түрі бар. Олардың кейбірі жатыр мойнының өзгерістеріне, қатерлі ісігіне және айналшықтың қатерлі ісігіне апаруы мүмкін. Бұл жоғары онкогендік қауіпті АПВ.  АПВ-ның барлық түрлері жыныс мүшесіне шығатын сүйелге  себеп бола бермейді. АПВ-ның кейбір түрлері дененің басқа жеріндегі, мысалы, қолдағы сүйелдің шығуына себеп болуы мүмкін.\r\n\r\n\'\'Бұл мақала жыныс мүшесіне шығанытын сүйелдерге қатысты.\'\'\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелдер –жиі кездесетін ауру. Адамдардың көпшілігінде қандай да бір симптомдар болмайды. Әйелдерде жыныс мүшесіндегі сүйелдер  қынаптың  шырышты қабатына, қынап қабырғасына және жатыр мойнына таралуы мүмкін. Оларды арнайы диагностикалық шаралардың көмегінсіз анықтау қиын.\r\nАПВ туралы маңызды мәліметтер:\r\n• АПВ-инфекция бір адамнан келесіге жыныстық қатынаста жұғады. Байқаңыз сіз АПВ-ның симптомдарын білмей, оны басқаларға жұқтырып, таратып жүруіңіз мүмкін.\r\n• Жұқтырғаннан кейін, сізде   6 аптадан 6 айға дейін сүйелдер байқалмауы да мүмкін. Кейде оның алғашқы белгілері бірнеше жылдан соң байқалып жатады. \r\n• АПВ бар адаммен  жыныстық қатынасқа түскен кез-келген адамның жыныс мүшесіне сүйелдер жұға бермейді.\r\nАПВ жұқтыру немесе тарату қаупі келесі жағдайларда артады:\r\n• бірнеше адаммен жыныстық қатынаста болу;  \r\n• ретсіз жыныстық қатынас;\r\n• жыныстық қатынасты ерте жаста бастау;\r\n• ішімдік ішу және темекі шегу;\r\n• вирустық инфекция ұшық (герпес) сияқты  болуы мүмкін, ол ұзақ уақыт бойғы күйзеліс ұрындырады;\r\n• жүктілік\r\n• дәрі қабылдау салдарынан немесе ұзақ аурудан кейінгі иммунитеттің төмендеуі.\r\nБаланың жыныс мүшесінде сүйелдер болса, осы ауруға себеп болатындай жағдайды тексеріңіз,  біреу оны зорлап қоюы да мүмкін.\r\n{ANAME()}4{ANAME} \r\n__Симптомдары__\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелдер кейде өте шағын болады, тіпті олар көзге де көрінбеуі мүмкін.\r\nСүйелдердің түрі келесідей болады:\r\n• жалпақ, тері түсті шеті көтеріңкі дақтар, \r\n• тері түзілістері, жоғарғы жағы түрлі-түсті қырыққабатқа ұқсас\r\n\r\nӘйелдерде жыныс мүшесіндегі сүйелдер былай анықталады:\r\n• Қынаптың немесе айналшықтың ішінде;\r\n• қынап  пен айналшықтың маңында\r\n• жатыр мойнында.\r\n\r\nЕрлерде үшкір кондиломалар былай анықталады:\r\n• Еркек жыныс мүшесінде\r\n• Ұмада\r\n• шап жақта\r\n• Бөкседе\r\n• айналшықтың ішінде немесе маңында.\r\n\r\nҮшкір  кондиломалар былай да кездесуі мүмкін:\r\n• ерінде\r\n• ауыз қуысында\r\n• тілде\r\n• көмейде.\r\n\r\nБасқа симптомдары сирек кездеседі, олар:\r\n• сүйел шоғырланған жерде жыныстық ағзалар ылғалданады;\r\n• қынаптан сұйықтық көп бөлінеді;\r\n• жыныстық мүшелері қыши береді;\r\n• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін іншектен қан кетуі.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nДиагнозды қою үшін дәрігер науқасты қарайды.\r\nӘйелдерде гинекологиялық  тексеруден өту керек. Көзге көрінбейтін сүйелдерді анықтау үшін  кольпоскопия қолданылады. Дәрігеріңіз тексеру кезінде сүйелдерді оңай табу үшін әлсіз сірке су қышқылының ерітіндісін қолданады.\r\nШырышты  қабат АПВ-мен зақымданғанда Папаниколау (Pap test) бойынша жұғындыны қолданған дұрыс болады. Егер Paptest нәтижесі бойынша  өзгерістер болса, өзгерістерді бақылау үшін осы тексеруді жиі өткізу қажет.\r\nДНҚ мен анализге талдау жасау АПВ-нің түрін анықтауға көмектеседі, мысалы: сізде вирустың қай түрі бар, ол қандай белгі береді,  айта кетерлігі, жатыр мойнының қатерлі ісігін жоғары онкогенді АПВ туындатуы мүмкін.\r\nМына талдаулар орындалуы мүмкін:\r\n• 30 жастан асқан әйелдерді скринингтік талдау ретінде\r\n• кез келген жастағы әйелдерде, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғынды оң болса.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелдерді (үшкір кондиломалар) дәрігер емдеуі тиіс. Сүйелдердің басқа түрлерін емдейтін дәрілік препараттарды қолдануға болмайды. \r\nЕмдеуге кіреді:\r\n• дәрігердің кабинетінде зақымданған теріні өңдеу;\r\n• дәрігеріңіз тағайындаған дәрілермен үйде  аптасына бірнеше рет емделу.\r\nРецептуралық дәрілік препараттар:\r\n• Имиквимод (Алдара)\r\n• Подофиллин, Подофилокс(Кондилокс)\r\n• Үшхлорсірке қышқылы (ТУК)\r\n\r\nСүйелдерді хирургиялық жолмен де алып тастауға болады:\r\n• Криохирургиямен\r\n• Электрокаутеризациямен\r\n• Лазерлік жоюмен\r\n• Хирургиялық тілумен.\r\n\r\nЕгер сізде үшкір кондиломалар болса, жыныстық қатынас жасайтын барлық серіктестеріңіз дәрігерге көрінуі тиіс, сүйелдер болса, қажетті ем алуы керек. Симптомдар болмаса да, аурудың асқынуының және таралуының алдын алу үшін ем қабылдау қажет.\r\nЕмдеу курсынан кейін емдеудің әсерін тексеру үшін дәрігеріңізбен қайта кеңесіңіз.\r\nБұл аурумен ауырған әйелдер Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны кезең-кезеңімен  тапсырып, тұрақты тексеріліп тұруы қажет.  Егер серіктесінің жыныс мүшесіне сүйелдер қаптаса, осы тексеруден ұдайы өткені дұрыс.. Егер жатыр мойнында сүйел болса, Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны алғашқы емдеу курсынан кейін әр 3-6 ай сайын тапсыру қажет.\r\nАПВ жұқпасынан туындаған қатерлі ісік алды өзгерістері анықталған әйелдерге ұзақ уақыт емделу қажет болады.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКөптеген жыныстық қатынаста белсенді жас әйелдер АПВ жұқтырады. Көбінесе, АПВ өздігінше де кетеді.\r\nАПВ жұқтырған ерлердің көпшілігінде аурудың қандай да бір белгісі болмауы мүмкін. Дегенмен, олар кейде қазіргі немесе болашақ жыныстық қатынастағы серіктестеріне жұқтыруы мүмкін.\r\nТіпті үшкір кандиломадан емделгеннен кейін де, адам кейін басқаларды осы аурумен зақымдауы  мүмкін.\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\nАПВ кейбір түрлері жатыр мойнының және сыртқы жыныстық ағзалардың қатерлі ісігінің негізгі себебі болуы мүмкін.\r\nЖыныс мүшесіндегі сүйелдерді туындататын АПВ-ның түрлері,  жыныстық мүшенің, айналшықтың қатерлі ісігін туындататын түрлерінен өзгеше де болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан көріну қажет__\r\nДәрігерге хабарласыңыз, егер:\r\n• қазіргі немесе бұрынғы серіктесіңізде кондиломалар болса.\r\n• сыртқы жыныстық мүшелерде көрінетін сүйелдер болса, қышу немесе қынаптан ауытқулы яки өтпелі қан кетуі болса. Есте сақтаңыз,   жыныс мүшесіндегі сүйелдер инфекция жұқтырған  серіктеспен қатынасқа түскеннен кейін бірнеше айдан бірнеше жылға дейін  көрініс бермеуі мүмкін.\r\n Баланың жыныс мүшесінде сүйелдер бар болса,  Папаниколау (Paptest) бойынша жұғындыны әйелдерге тек 21 жастан кейін ғана қолдануға болатынын ұмытпаңыз. \r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nЖыныс мүшеңізде сүйелдер болмағанын қаласаңыз, ондай сүйелі бар адаммен қатынаста болмаңыз. Сіз тек бір адаммен ғана жыныстық қатынас жасап жүрсеңіз, онда бұл сүйелдердің талау қаупі сейіледі.\r\nЕрлердің де, әйелдердің де мүшеқаптары толық қорғаныш емес.  Себебі, вирус немесе сүйел мүшенің түп жағында болуы мүмкін.  Бірақ, сіз бәрібір мүшеқаптарды қолдануыңыз керек,  себебі, олар АПВ және басқа ЖЖБИ жұқтыру қаупін азайтады. АПВ адамнан адамға сүйел немесе басқа көрінетін симптомдар болмаса да жұғады. Қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдау АПВ жұқтырудың алдын алуға көмектеседі.\r\nӘйелдердің жатыр мойны қатерлі ісігін туындататын АПВ-ның төрт түрінен қорғайтын екі түрлі вакцина бар.\r\nВакцинаның бірінші түрі үш рет егіледі. 9-26 жастағы қыздар мен әйелдерге арналған.  \r\nЕкінші түрі ұлдар мен ерлерді жыныс мүшесіне шығатын сүйелдерден қорғайды. Бұл вакцина да үш рет егіледі. 9-26 жастағы ұлдар мен ерлерге арналған.\r\nДәрігерден АПВ қарсы вакцинасы сізге жарамды болатындығы туралы сұраңыз.\r\n {ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nҮшкір кондиломалар; жыныстық мүшенің сүйелдері; адам папилломасының вирусы (ВПЧ); Венерологиялық сүйелдер; жыныстық жолмен берілетін аурулар - сүйелдер; ЖО-АПВ; АПВ кезіндегі төмен дисплазия; ТО-АПВ; АПВ кезіндегі жоғары дисплазия.\r\n \r\nSources: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/hpv.html\r\nhttp://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000886.htm\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nҮшкір кондиомалар\r\nАдамдағы сүйел вирусы\r\nПапаниколау жұғындысы\r\n','student_k',41,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','АИТВ (адамның иммун тапшылығы вирусы) және ЖИТС (жұқтырылған иммун тапшылығының синдромы)','','','kz','s','',0,'',37115,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537356240,1568892240,1537357513,'__АИТВ__ деген не?\r\nАдамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ) адамның иммун жүйесіне шабуылдайды. Негізі қалыпты  иммун жүйесі адамды түрлі аурулардан қорғап тұрады.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__АИТВ / ЖИТС жайындағы жалпы мәлімет__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Белгілері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Қауіптің факторлары мен себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Асқынуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Алдын алу шаралары__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__АИТВ / ЖИТС жайындағы жалпы мәлімет__{ALINK}\r\n\r\n__АИТВ деген не?__\r\nАдамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ) адамның иммун жүйесіне шабуылдайды. Негізі қалыпты  иммун жүйесі адамды түрлі аурулардан қорғап тұрады.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"353\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Суретте:  Адамның иммун жүйесі__\r\n\r\nАИТВ иммун жүйесін бұзады, осыған орай АИТВ-ны жұқтырған науқас бактериалық және вирустық инфекциялармен зақымданады.  Бұл ауруға шалдыққаннан кейін, адам организмінің онымен күресуге шамасы жетпейді, сондықтан жазылу процесі әлсірейді. АИТВ -  жұқтырылған иммун тапшылығының синдромының (ЖИТС) бастапқы сатысы болып тадылады.\r\n\r\n__ЖИТС деген не?__\r\nЖИТС – АИТВ инфекциясының асқынуының салдарынан туындайды.  АИТВ асқынып, соңғы сатысына жеткенде, ЖИТС-ке айналады. ЖИТС-пен ауыратын адамдардың организмі, АИТВ-мен ауыратын адамдардың организмімен салыстырғанда тіптен әлсіз болады, ауруға қарсы тұра амайды. Олар көбінесе осы инфекциядан немесе рактан қайтыс болады.\r\n\r\n__АИТВ синдромы деген не?__\r\nАИТВ синдромы – АИТВ инфекциясының бастапқы сатысы, АИТВ-ны алғаш жұқтырған кездегі  сәт.\r\n\r\n__АИТВ-ны жұқтырғаннан кейін не болады?__ \r\nАИТВ-мен зақымданғаннан кейін, вирусты организмнен жою үшін адамның иммун жүйесі оған қарсы шабуылдай бастайды. Вирус  көшірмелерін көбейтпей  тұрғанда, организм инфекциямен күреседі. Тіпті адам АИТВ-ын жұқтырып алса да өзін бұрынғыдай жақсы сезіне береді. Қан талдамасынан да ешқандай өзгеріс байқалмауы  мүмкін.\r\nДегенмен, осы уақыттарда вирус ақырындап лимфатикалық түйіндерге шабуылдай бастайды. Лимфатикалық түйіндер организмдегі иммун жүйесінің орталық өзегі болып табылады.  Осылайша вирус ми жасушаларына шабуылдап, олардың ақырындап бұзылуына себеп болады.\r\n10-15 жылдың ішінде АИТВ көптеген иммун торларын жояды, соның салдарынан организм инфекциямен күресе алмай қалады. Вирус CD4(см. түсініктемесі төменде) деп аталатын иммун торларын зақымдайды.  Егер  CD4 иммун торларының саны 200мл-нан төмендеп кетсе, АИТВ ЖИТС-ке ауысады (негізі CD4 иммун торларының саны 600-1000-ға жуық болуы керек). ЖИТС-ке шалдыққан науқас, қауіпті инфекцияларға тап болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Белгілері __\r\n\r\n__АИТВ инфекциясының бастапқы белгілері қалай болады?__\r\n\r\nАИТВ-ны жұқтырғанда бастапқыда ешқандай белгілері байқалмайды. Кейбіреулерде АИТВ тұмау тәрізді симптомдары сияқты көрінеді. Сол күйінде бірнеше аптаға дейін сақталып тұрады. Онымен мына белгілер байланысты болып келеді.\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Бас ауруы;\r\n•	Шаршаңқырай беру;\r\n•	Лимфатикалық түйіндердің үлкеюі;\r\n•	Тамақ ауру\r\n•	Бөртпе пайда болады.\r\nЕгер адам бастапқыда АИТВ-мен залалданған болса, ол өз жағдайын білмейді де. Оған АИТВ жұқтырған адам да көрер көзге қалыпты көрініп, өзін жап-жақты сезініп жүре береді. АИТВ-ның симптомдары - мононуклеоз, тонзиллит, тұмау секілді аурулардың белгілеріне ұқсап келеді.\r\n\r\n__АИТВ инфекциясының дамыған фазасы қандай  болады?__ \r\nАуру асқынғанда симптомдар да күшейеді және асқынады. Бұл белгілі бір уақытта білінуі мүмкін. Кейбіреулерде АИТВ-ның симптомдары тек 10 жылдан кейін біліне бастайды. Мұндай АИТВ-ның симптомдары мынадай болады:\r\n•	Лимфатикалық түйіндер үлкейеді;\r\n•	Іш өтеді;\r\n•	Безгек пайда болады;\r\n•	Жөтел пайда болады;\r\n•	Демікпе пайда болады;\r\n•	Өзінен өзі салмақ жоғалтады\r\n.\r\n__АИТВ-мен ауырған ер және әйелдерді емдеудеайырмашылық бар ма?__\r\nАИТВ ерде де, әйелде де бірдей болады. Инфекция жұқтырған адам ұзақ уақыт бойы қалыпты көрінісін бұзбай, өзін жақсы сезініп жүре береді. Узақ уақыт бойы екеуінің де иммундары ақырындап әлсірейді, содан организмдері басқа инфекциялармен күресу қабілетінен айырылады.\r\nЕр мен әйелдің залалданған АИТВ-ның айырмашылығы тек мынадай болады: әйелдерде иммун жүйесі әлсірегенде қосымша тағы бір аурулары пайда болады, ондай ауруларының бірі – қынаптық зеңді инфекциясы. Бұл өте қауіпті инфекцияға жатады. Бұл аурумен аурғанда төменгі ағзалар зақымданады (ағзадағы репродуктивті жүйенің инфекциямен зақымдануы) емделуі ауыр болады. Жатыр мойны ауруы тез асқынады, ракалды секілді (дисплазия) және рак (қауіпті ісік). Егер әйелде осындай АИТВ болса, оларды өкінішке қарай емдеу қиын.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Қауіптің себептері мен факторлары__\r\n\r\n__АИТВ қалай жұғады?__\r\nАИТВ адамнан адамға тек биологиялық сұйықтықтар арқылы жұғады. Олар: қан, сперма, жатыр сұйықтығы сияқтылар. Залалданған анадан туған балалар жүктілік кезінде инфекциялануы мүмкін. АИТВ көбінесе мынадай жолдармен таралады:\r\n	Инфекцияланған адаммен анал тесігі, жатыр және ауыз арқылы жыныстық қатынасқа түскенде;\r\n	Инфекцияланған адаммен  ине немесе шприцтерді ортақ қолданғаннан;\r\nАИТВ-мен залалданған әйелдердің жартысынан көбі жыныстық қатынас жасасқан серігінен жұқтырған. Әйелдер еркекпен қатынас жасағанда жұқтырғанындай, басқа әйелмен қатынас жасаса да осылай жұқтырады. Инфекцияланған адаммен жыныстық қатынас жасасқанда мүшеқапты дұрыс қолданбаса,  әйелдерде АИТВ жұқтыру қаупі басым болады. \r\n\r\n__Кімдер АИТВ жұқтыру қаупіндегі топқа жатады?__\r\nӘуелбаста ЖИТС, АИТВ  эпидемиялары белгілі топта, белгілі бір халық арасында тұйықталған, оған тап болатындар есірткі инесін қолданатындар, гомосексуалдар және гемофилиямен ауыратын науқастар (қан құрамы бұзылған, емдеу үшін тек қан құюды талап ете беретін ауру түрі) болатын. Гемофилиямен ауыратындар донорлық қан құю барысында АИТВ-мен залалданып қалған. Қазіргі уақытта донор қандары АИТВ-на қарсы тексеруден өткізіледі, егер қан АИТВ-мен залалданған болса, ол қан жойылады.\r\nҚазір АИТВ инфекциясы кең таралып кетті. АИТВ инфекциясын жұқтыру қаупі - мына топтарда жиі кездесіп жатыр:\r\n•	Гомосексуалистер\r\n•	Бірнеше адаммен жыныстық қатынас жасайтын  әйелдер\r\n•	Жезөкшелермен қатынас жасайтын   еркектер\r\n•	Есірткі қолданғанда инені ортақ қолданатын нашақорлар\r\n•	Есірткі немесе ақша үшін жыныстық қатынасқа баратын адамдар\r\n•	Жыныс мүшелері арқылы ауру тарататындар\r\n•	Жоғарыда айтылған қауіпті топтағы адамдармен қатынас жасайтын жандар\r\n\r\n__Балалар АИТВ-ны өз анасынан қалай жұқтырады?__\r\nЖас балалар  АИТВ-ны анасының аяғы ауыр кезінде, босану кезінде және омыраумен емізу кезінде жұқтырады.\r\nҚазіргі уақытта балаларда АИТВ көбінесе мынадай жолдармен де келіп жатыр: жүкті әйелге және жаңа туылған сәбиге дәрілік препараттарды тағайындағаннан. Егер жүкті әйел өзінің инфекция жұқтырғанын білмесе, мұндай әдістердің пайдасынан гөрі зияны басым тиеді. Көптеген АИТВ мен ауыратындар бастапқы сатысында өзін ауру сезінбейді. \r\nИнфекциямен зақымданған науқасты анықтайтын ең тиімді әдіс – АИТВ-ға тест тапсыру керек .  \r\nЕгер сіз жүкті болып қалсаңыз, дәрігерден өзіңізге пренатальді скрининг дәрежесіндегі АИТВ-ға талдама жасауын өтініңіз. Егер сіз бала көтеруді жоспарласаңыз, алдымен өзіңіз, және жолдасыңыз АИТВ-ға қатысты тексеруден өтіңіз.\r\n \r\n__Қандай қатынас қауіпсіз болып саналады?__\r\nАИТВ бөгде адамның организіміне тереңдеп еніп кете алмайды, сондықтан күнделікті қарым-қатынаста ол бірден жұға қоймайды. АИТВ жәй жанасып өткенде, қол ұстасқанда, құшақтасқанда, қоғамдық бассейнде шомылғанда, қан тапсырғанда, ыстық ванна қабылдағанда, қоғамдық дәретхананы пайдаланғанда, телефон арқылы сөйлескенде, есік тұтқасын ұстасқанда бірден жұқпайды. Сондай-ақ АИТВ тамақ арқылы да, масаның немесе басқа да жәндіктің шаққанынан жұқпайды.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\n__Мен өзіме АИТВ-ын жұқтырып алдым деп қауіптенсем не істеуім керек?__\r\nЕгер сіз АИТВ-ны өзіңізге «жұқтырып алдым ба?» деп күмәндансаңыз, дереу дәрігерге барып тексеріліңіз. Ерте қойылған диагностика, ерте қабылдаған дәрі-дәрмектер аурудың өршіп кетуін бәсеңдете тұрады. Егер сіз шынымен де АИТВ-ны жұқтырған болсаңыз, дәрігер сізге өзіңізді қалай күту керектігі жайында кеңестер береді.    \r\nҚаншама АИТВ жұқтырған адамдар сау көрініп жүр, өзін тексеру мақсатында кез-келген вируспен зақымданған жандар міндетті түрде АИТВ-ға қан талдамасын өткізуі керек. Қан талдамасынан АИТВ кездескен адам – АИТВ-пазитивті деп аталады. Дәрігеріңізден АИТВ  жасырын емдеу жолына қалай өту керек екенін сұрап, нақтылап түсініп алыңыз.  Дәрігер сізге тексерудің нәтижелерін түсіндіріп береді.\r\n\r\n__Міндетті түрде АИТВ-ны тексертуге баруым керек пе?__\r\nДәрігерлер төсек қатынасында белсенді 18-65 жас аралыңындағылардың барлығының тексеруден өткенін дұрыс деп санайды. Егер 18-ден төмен, 65-тен жоғары жастағылар жұқтыру қаупі жоғары топта тіркелген болса, олар да тексеруден өткені дұрыс. Жүкті әйелдердің де тексеруден өткені ләзім. Көбінесе  тексеру барысында,  АИТВ-на қарсы антиденелер,  инфекция жұққаннан кейін 2-3 ай өткенде бір-ақ белгі береді. Себебі, бұл уақыт антидененің пайда болу уақыты болып саналады.\r\n\r\n__Дәрігер қандай негіздерге сүйене отырып менде АИТВ бар деп есептейді?__\r\nАИТВ организмге еніп кеткеннен кейін, олар қанның «CD4 лимфоцит» деген ақ жасушаларына енеді. АИТВ  CD4 жасушаларынан күн сайын миллиондаған өзінің  көшірмелерін өндіреді. Зақымданған жаңа жасушалар бүкіл организмге таралады.\r\n\r\nМына жолдар арқылы организм өзін қорғауға тырысады:\r\n1.	Организм  антиденелерді бөліп шырады (организм антиденелері вирустарға жабысады да, инфекцияның жеке көшірмелерінің өндірілуін бөгейді)\r\n2.	Арнайы жасуша түзеді:  Т-жендет жасушасы мен  макрофаг деп аталатын жасушалар. Бұл жасушалар кейбір  жаңа вируыстардан құтылу үшін организмге көмектеседі. Егер сіздің қаныңызде АИТВ-ға қарсы антиденелер пайда болса, біліңіз,  сіздің организіміңіз сізді инфекциямен  күресіп жатыр деген сөз. Бірақ,  қажетті антиденелердің жиналып, қанды қорғау мүмкіншілігі, бірнеше айдың ішінде ғана болатын жағдай. \r\n\r\nМұндай, АИТВ-мен инфекцияланған организмде қанды басып кететін антиденелердің саны аз болса, соның салдарынан талдама нәтижесі анықталмай қалуы мүмкін.\r\n\r\nАуру симптомдарының білінуі кезінде қанда РНҚ АИТВ жоғары көрсеткіш көрсетіп тұрады. (РНҚ – «рибуноклеиінді қышқыл» деген сөздің қысқартылуы) РНҚ вирус активациясы кезінде егіледі. Ол «вирус жүктемесіне» тест өткізуге жол ашады. Ал бұл тест арқылы дәрігер сізде АИТВ инфекциясы бар ма, жоқ па біліп  береді. \r\nДәрігер алдымен сізде АИТВ-инфекциясының бар-жоғын анықтайды. Сіздің қаныңыз ИФА(иммунферментті анализ)   әдісі бойынша тексеріледі. Егер осы талдаманың қортындысында инфекция бар болса, қаныңызды  белогтық иммунблотиг әдісі бойынша қайта тексереді. Екі тесттің нәтижесінде де   сізде АИТВ-инфекциясы көрініс беретін болса, дәрігер сізде АИТВ-инфекциясы бар деген  диагноз қояды.   \r\n \r\nАдамдағы АТИВ ЖИТС-на ұласып кетсе де оған 3 өлшем (критери) қояды. Үш өлшемнің болсын ЖИТС жайында белгі береді.\r\n•	CD4 жасышаларының саны 200-ден төмен болса;\r\n•	CD4 жасышалары пайызы  14%-дан төмен болса;\r\n•	 ЖИТС-байсланысты ауру кезінде . \r\n\r\n ЖИТС-байланысты ауру – бұл ауру, АИТВ-ын жұқтырған адамға қойылатын диагноз. 25-ке жуық аурулар ЖИТС-байланысты аурулар болып есептеледі.  Оларға: пневмоцисті пневмоня (өкпе қабыну), саркома (ағза жасушаларынада өсетін қатерлі ісік) Саркома Капоши және сарқылу синдромы жатады. Егер АИТВ бар адамға ЖИТС-байланысты ауруы негізделетін болса, оған ЖИТС індеті деп диагноз қояды.\r\nМаған АИТВ-ның бастапқы кезеңінде диагноз қойылғаны  маңызды ма?\r\nИә. Қазіргі уақытта АИТВ емдейтін тәсіл жоқ.  Организмнің антиденелер мен CD4 жасушаларының бөлінуі АИТВ өршіп керуін тек бәсеңдетіп тұрады, бірақ олардың шамасы вирусан толықтай құтылып кетуге жетпейді. Іс жүзінде өз-өзінен  АИТВ-инфекциясына шабуылдағаннан сіздің иммун жүйеңізге аз уақыттық зиян келтіру мүмкін.\r\n Дегенмен, АИТВ-ны дәрі-дәрмек арқылы емдеу (дәрі-дәрмектердің бұл комбинациясы – антиретровирустық деп аталады) вирустың даму қарқындылығын бәсеңдетуге, иммунды жиенің ары қарай жұмысын ұзақ уақыт бойы жалғастырына септігін тигізеді. Міне сол үшін дәрігерлер АИТВ жұқтырған адамдарға ерте кезден емделу керетігін айтып жатыр.\r\n\r\n__АИТВ-на диагностика жасату үшнін мітдетті түрде дәрігерге баруым керек пе?__\r\nДәрігер сіздің денсаулығыңыз және осындай құпиялы жағдайыңыз үшін кәдмгідей алаңдайды.   Егер сіз АИТВ-ға қарсы тексерілгеңіз келсе, онда дәрігерге көрінуіңіз керек. Ол сізге тексерілуді бастау керектігін, немесе тексерілуге дейін қаншалықты күту керек екенін айтып береді.\r\nЕсіңізде сақтаңыз, бір-ақ рет тексеру қорытындысынан сізде АИТВ-инфекциясы жоқ деп шығуы, сізде мүлдем инфекция жоқ, енді сіз болашақта онмен зақымданбайсыз деген сияқты  сенімділік бермейді. Сіз дәрігерден АИТВ инфекциясына қарсы шараларды қолға алудың жолдарын сұрап, біліп алуыңыз. \r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\n\r\n__Қандай дәрі-дірмектер АИТВ инфекциясына қарсы қолданылады?__\r\nАИТВ инфекциясына қарсы бірнеше түрлі дәрі-дәрмектер қолданылады. Бәрінің мақсаты бір, бір комбинацияда организмдегі АИТВ-ның санын азайту үшін пайдаланылады. Терапияда жоғары белсенді антиретровирустық терапия (ВААРТ) деп аталатын  бірнеше дәрілік препараттар қандағы АИТВ-ның санын азайту мақсатында  қолданылады. Дәрігер терапияның әсерімен қандағы вирустық жүктеменің төмендеген дәрежесін  анықтау үшін, сіздің осы дәрілерді қабылдау барысындағы жағдайыңызды назарында ұстауы керек. Дәрігер сізде жүрек айну, құсу, әлсіреу, ұю, периферикалық нейропатия (буынның және табанның ұюы) сияқты жанама әсерлердің болмағанына көзін жеткізу керек. ВААРТ кезінде қолданатын дәрілік препараттарға мыналар жатады:\r\n•	__Нуклеозидті кері транскриптаздың тежегіштері (НКТТ)__:  АИТВ сау жасушаларға ене бастағанда, оған ДНҚ қолдану керек немесе өзіндік жеке көшірмелерінің  шығартқызбау үшін осындай генетикалық материалдарды пайдаланған ләзім.  Бұл дәрі-дәрмектер АИТВ-ның ДНҚ-ның сау тіндеріне еніп кетуінің алдын алады. ДНҚ—ның құралуынсыз  вирус өзінің жеке көшірмелерін шығара алмайды. \r\n•	__Нуклеозидті емес кері транскриптазды тежегіштер: __Осы топтағы басқа да препараттар ДНК жасушаларының АИТВ –ның көшірмелеріне айналуының алдын алуға бағытталған. Бірақ, олар өзге де жолдармен  жүзеге асырылып жатыр.\r\n•	__Протеаз тежегіштері:__ Бұл топтағы дәрілер организмнің бойына АИТВ инфекциясымен зақымданған жасушалардың таралуын бөгейді.\r\n•	__Бірігу тежегіштері:__ Бұл дәрі-дәрмектер организмдегі сау жасушаларда  АИТВ инфекциясының өңделуін тоқтатады. Бұл дәріні тек дәрігер ғана егеді.\r\n•	__Интеграза тежегіштері:__ Бұл дәрілер интегразаны бөгейді. Интеграз – АИТВ-ның вирусты ағуызы,  сау жасушаларда АИТВ  генетикалық материалдарының құралуына қатысады.\r\n\r\n__Бұл дәрі-дәрмектермен емделуді қашан бастау керек?__\r\nМамандардың көпшілігі АИТВ инфекциясына қарсы дәрі-дәрмектерді CD4 жасушаларының саны 200-ден түспей тұрып қолданған дұрыс деп есептейді. Ал кейбір дәрігерлер өз науқастарына CD4 жасушаларының саны 200-ден 500-ге дейінгі аралықта болып тұрғанда қолдануды бастап кетеді екен. Сөз өз дәрігеріңізбен терапияға дейін қай уақытта дәрілерді қабылдау керектігін ақылдасып алғаныңыз жөн. \r\n\r\n__Дәрілік препараттар қалай әсер ететінін дәрігер қалай анықтайды?__\r\nҚандағы вирус санын анықтау оңай емес, ол кәдімгідей қиындық тудыратын жағдай. Сіз бұл сұраққа тұшымды жауапты организміңізге терапия қолданғанда ғана ала аласыз.\r\n•	__CD4 жасушаларының саны: __CD4 жасушалары – бұл қандағы ақ жасушалар (оларды кейде Т-Лимфоциттері немесе Т-жасушалары деп атайды.) CD4 жасушалары сіздің органиміңіздің инфекциямен күресуіне демеу болады. Өкінішке қарай бұл жасушалар АИТВ инфекциясының нысаналы орнына айналады. Бұл жасушалар вируспен зақымданады. АИТВ инфекциясымен залалданбаған CD4  жасушаларының саны 500-ден 1200 мм3-ге (кубтық милиметр) дейін құралады. Осы CD4 жасушаларының төмендеуіне байланысты дәрігеріңіз сізге АИТВ-мен күресу үшін қандай дәрілерді тағайындау керектігін анықтайды.  АИТВ инфекциясымен күресуге бағытталған барлық терапияның мақсаты, CD4 жасушаларының  барынша жоғарғы көрсеткішін  сақтауға тырысады.\r\n•	__Вирустық күштеме:__ вирустық күштеме – бұл қандағы АИТВ көшірмелерінің саны. АИТВ-мен залалданбаған адамдарда вирустық жүктеме 0-ге тең. Дәрілік препараттар организмдегі АИТВ –ның санына байланысты тағайындалады. Қандағы  вирустық жүктеме 10000-нан 30,000мл (миллилитр) вирус көшірмесіне жеткенде аталмыш дәрілер тағайындалады. Емдеудің кейінгі мақсаты вирустық жүктеменің санын  барынша төмендетуге бағытталады.    \r\n•	__ҚЖТ:__ Қанның жалпы талдамасы ( ҚЖТ деп қысқарттық) қанның қызыл және ақ жасушаларының санын анықтауға мүмкіндік береді.  Қанның қызыл жасушасы (эритроциттер) организмнің барлық жеңіл  тіндеріне ауа тасымалдайды. Қанның ақ жасушалары (лейкоциттері) инфекциямен күреседі.  Олар организмнің иммунды жүйесіне демеу береді. АИТВ инфекциясы өрши бастағанда эритроциттер мен лейкоциттердің саны белгілі бір дәрежеде төмендейді.   Мұндай жағдай АИТВ инфекциясымен күресу үшін дәрілік препараттарды қолданғанда да орын алуы мүмкін. ҚЖТ қорытындысына қарап дәрігер дәрілік препараттарды ауыстыру уақытын жоспарлайды. Дәрігер эритроциттер мен лейкоциттердің санын жоғарғы дәрежеде ұстап тұруға, және сіздің денсаулығыңыздың қалыпты болуына барынша көңіл бөлуі керек.\r\n\r\n__Әдетте дәрігердің тексеруіне  барғанда қандай жағдай орын алуы мүмкін?__\r\nДәрігер АИТВ инфекциясының өршу кезеңдерін анықтау мақсатымен бірнеше жағдайды қарастырады. Ол алдымен сізден симптомдарды сұрайды. Содан соң инфекцияның қылаң берген белгілерін іздейді. Сондай-ақ CD4 жасышалары мен вирус жүктемелерінің қандағы санын талдама жүргізу арқылы тексереді. Дәрігерге білінген  аурудың соңғы уақыттағы өршу белгілері, мына жағдайлармен байланысты болуы мүмкін: \r\n	Жүрек айну, құсу, қалтырау, бас ауруы, сырқырау, түргі тешшеңдік, демікпе немесе іш өту сияқты алғашқы симптомдары пайда болады.\r\n	Салмақ жоғалту, ауыз қуысында ойық жаралар пайда болады (мысалы автозный стоматит, саңрауқұлақ инфекциясымен баланысты) немесе лимфа түйіндерінің үлкеюі (мойын аумағанда, қолтықтың астында, шап жақта).\r\n	Қандағы CD4 жасушаларының дәрежесі төмендейді.\r\n	Қандағы вирустық жүктемелер өседі.\r\n\r\n__Дәрігерге қаншалықты жиі қаралуым керек?__\r\nДәрігер сізге CD4 жасушаларыңыздың мөлшері 500-ден төмендегенше, әр 6 ай сайын келіп тұруды тағайындайды. Ал CD4 жасушаларының мөлшері 500-ден төмендей бастаса, әр 3 ай сайын келіп тұруыңызды бекітеді. Сондай-ақ  дәрігер жаңа дәрілік препараттарды тағайындау барысында, сіздің организміңіз терапияны қаншалықты игергенін жиі тексеріп, АИТВ инфекциясының белгілері өршіген-өршімегендігіне көз жеткізіп тұрады.\r\n\r\n__Маған тағы не көмектесуі мүмкін?__\r\nКейбір дәрілік препараттар басқа да инфекцияларды және  асқынуларды тоқтатады, және организмнің төзімділігін төмендететін(иммунитетті әлсірететін) АИТВ-ның басқа да әсерлеріне қарсы тұрады. Төменде АИТВ мен ауыратындарға көмектесетін бірнеше ұсыныстар бар:\r\n•	Аурудың алдын алу үшін әр мезгіл сайын  тұмаудың екпесін қабылдап тұруы керек;\r\n•	Әр 5-7 жыл сайын Streptococcus pneumoniae бактерияларын туындататын, пневмония ауруының алдын алу үшін пневмонияның екпесін салыдырып тұру керек. Пневмонияның бұл түрімен ауыратын адам АИТВ инфекциясын жылдам қабылдап алады.\r\n•	Жылына 1 рет тері туберкулинді тестін өткізіп тұруы қажет, туберкулез секілді өте қауіпті аурулар АИТВ инфекциясы бар адамдарға аса зор қауіп төндіреді.\r\n•	Дисплазия кезін (ракалды жағдай) және жатыр мойны қауіпті ісігін анықтау мақсатында әйелдерге ПАП тест жүргізу керек . АИТВ инфекциясымен ауыратын әйелдер арасында осы екі жағдай көптеп кездеседі.  Бастапқыда ПАП тест әр 6 ай сайын өткізіліп тұрады. Егер ПАП тесттің оң нәтижелі қорытындысын алған болсаңыз, жылына 1 рет қана өткізіліп тұраңыз да болады.\r\n•	Ауру қауіптілігі жоғары топтағы адамдар В гепатитіне қарсы тексеруден өтуі керек. Егер сіз инъекциялық  препараттарды қолданатын болсаңыз , ауру қауіптілігі жоғары  В гепатитін  жұқтыру қаупі бар топта болып саналасыз. Тексеріс нәтижесінде сіздің бойыңыздан В гепатитінің белгілері байқалмаса да дәрігер  сізге болашақта инфекция жұқтырып алмас үшін, В гепатитіне қарсы екпе салдыруға кеңес беруі мүмкін.   \r\n•	Сульфаметоксазол + үшметроприм дәрілік препараттарын да үйлесімділікпен пайдаланса пайдасы тиеді. Мұндай үйлесімділікпен  тағайындалған дәрілер – СD4 жасушаларының  саны  200-ден төмендеп кеткенде қолданылады. Олар саңырауқұлақ инфекциясын тудыратын Pneumocystis jiroveci  (пнеумокустис кариний ауруының бұрынғы атауы) пневмонияны тоқтатуға көмектеседі. Бұл аталмыш антибиотиктер «токсоплазмоздар» деп  аталатын басқа да инфекцияларды тоқтатуға көмектеседі.\r\n•	Азитромицин, кларитромицин және рифампициндер CD4 жасушаларының саны 50-ден 75-ке дейін төмендеп кеткенде көмектесе алады. Олар  Mycobacterium avium бактериясынан туындайтын инфекцияланудың тоқтатылуына көмектеседі. \r\n\r\n__Екпе  жайында ескерту__\r\nКейде қол жетімді екпелер саны, оны қажет ететін адамдар санына сәйкес келе берсейді.\r\n\r\n__Енді болашақта не күтуге болады?__\r\nОндаған жылдар бойы бақылау жүргізе отырып, АИТВ-ның жетекші себепкерлігімен созылмалы ауруларға ұшыраған жас-өспірімдердің өлім-жітімін, құрама дәрілік терапия бір шама тоқтатқанын байқадық.  Қазіргі жағдайда сіз АИТВ-ға қарсы дәрілерді қолданып, өзіңізді жақсы сезініп жүруіңіз мүмкін, бірақ сіз сақтандырылмаған жыныстық қатынас арқылы немесе қан құю арқылы басқа адамдарға вирус тасымалдап жүруіңіз мүмкін. Сол үшін есскерте айтамыз! Бұл дәрілік препараттар вирустарды өлтірмейді, олар тек сіздің иммун жүйеңіздің жұмысына демеу беріп, ЖИТС-қа ұласып кетуіне кедергі келтіріп, инфекцияның асқыну қаупін азайтып тұрады.\r\nҚазіргі уақытта жаңа дәрілік препараттар жасалып, тестілеуден өткізіліп жатыр.  Олар вирусты дамытпай ұстап тұруға қабілетті, және оларды қазіргілер сияқты жиі қабылдай бермейді. Бірақ олардың процесі узақ уақытты қамтиды, он неше жылды алуы мүмкін.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Асқынуы__\r\n\r\n__Мен АИТВ-ның асқынуынан қалай құтыла алам?__\r\nЕгер сіздегі АИТВ оңтайлы болса, сіз өзіңізге жақсы  көңіл бөліңіз. Тамақтану теңгерімін ұстаныңыз, физикалық жаттығулармен  тұрақты айналысыңыз, деп алуға жеткілікті уақыт бөліңіз. Дәрігердің барлық ұсыныстарын нақты орындаңыз және келісілген дәрі-дәрмектерді қалдырмай қолданыңыз. Сонда ғана сіз АИТВ ауруымен ауыратындарда жиі  кездесетін  ауру инфекцияларынан белгілі бір деңгейде қорғана аласыз.\r\n\r\n__Мен «қауіпсіз жыныстық қатынасты» қалай сынап көрсем болады?__ \r\nӘр жыныстық қатынас сайын мүше қапты пайдаланыңыз. Латекстық мүше қаптар жыныстық  жолмен  тасымалданатын герпес, адам папиломмасы вирусы (АПВ), АИТВ-ның жаңа штамптары, тұрақты  антиретровирустық препараттарға инфекцияның жұғу қаупін азайтады. Ішектің инфекциямен зақымдануының алдын алу үшін ауыз арқылы қатынас жасаудан аулақ болыңыз. \r\n\r\n__Мен жұмыста және бос уақыттарымда инфекциядан қорғану үшін қандай шаралар жасаймын?__\r\nКейбір қызмет түрлері мен жұмыс орындарында (мысалы: айықтыру орталығында, емханада, клиникада, қарттар үйінде немесе түрмеде)  жұмыс істейтіндерде туберкулез немесе басқа да инфекциялық ауруларды жұқтыру қаупі басым. Өз қызмет орныңыз жайлы дәрігермен ақылдасыңыз. Дәрігер сізге туберкулезге тексерілу керек пе, әлде жиі тексерістерден өтіп тұру керек пе шешіп береді.\r\nАта-аналар, бала бақша қызметкерлері, бала күтімімен айналысатындар да тексерістен өтіп тұруы керек, себебі, балалардан цитомегаловирустық (ЦМВ) инфекция, криптоспиридоз, А гепатиті және лямблиоз секілді аурулар жұғуы мүмкін. Жеке гигенаны сақтау арқылы да ауру жұқтырудың алдын алуға болады, ол үшін жөргектерді ауыстырғанда, баланың зәрі немесе сілекейі сүркеліп қалғанда, тамақтандырып және жуындырып болғаннан кейін қолды сабындап жуып тұру керек. Егер балаңызда АИТВ инфекциясы болса, ол жайында балаңыздың күтіміне көмектесетін адамға ескертіп қойыңыз.\r\nЕгер сіз жануарлармен жұмыс істесеңіз (мысалы: мал дәрігері болып, зоодүкен қызметкері болып, ферма немесе мал сою орнында) сіз криптоспиридоз, токсоплазмоз, сальмонеллез, кампилобактериоз немесе бартонеллез секілді ауруларды жұқтыру қаупі жоғары аймақта болып саналасыз. Бірақ бұл аурулардың қауіптілігі - сіз  жұмысыңызды тастайтындай жоғары емес, алайда, сіз белгілі бір деңгейде сақтық шараларын қабылдауыңыз керек.\r\n•	Іші өткен мал төлдерінен абайлаңыз.\r\n•	Бақшада немесе басқа да топырақпен байланысты жұмыс істегеннен кейін қолыңызды жуыңыз.\r\n•	Егер сіз гистоплазмоздың көп таралған аймағында тұратын болсаңыз, ондағы тауық қора тазалау, үңгірлерлі тексеру немесе топырақ өңдеу секілді қызмет түрлерінен бет бұрыңыз.\r\n•	Егер сіз кокцидомикоздың кең таралған аймағында тұрсаңыз, топырақ ұңғылдарымен қопарумен байланысты, шаңы бұрқырап тұратын жерлерде жұмыс істемеуге тырысыңыз. \r\n  \r\n__Үйдегі жануарлар қауіпсіз бе?__\r\nБойында АИТВ –ның болуына қарамастан үй жануарларын қараумен айналысатын адам көпген қауіп-қатерге ұрынуы мүмкін, бірақ оны реттеудің тиімді жолдары бар. Үй жануарлары көңіл-күйіңізге жақсы әсер беретіндіктен, олардан бірден бас тарта салмаңыз. Төменде сіздің мал-мүлкіңіздің аман-сау қалуы үшін қарастырылған бірнеше кеңестер бар:\r\n•	Аурудың алдын алу үшін үй жануарларыңызға екпені тұрақты салып тұрыңыз;\r\n•	Жануарларыңыздың іші өтіп жатса, міндетті түрде мал дәрігеріне көрсетңіз. Дәрігер  сұйық нәжістегі микробтар сізге қауіп төндірер-төндірмесін анықтап береді. Егер ол қауіп төндіретін болса, малыңыздың іш өтуі басылғанша, басқа бір адамға қарай тұруын өтініңіз;\r\n•	Жануарыңызды тамақтанар алдынада еркелетіп, сипалағаннан кейін, міндетті түрде қолыңызды жуыңыз. Тезегінен абайлаңыз. Егер балаңызда АИТВ инфекциясы болса, үй жануарларын ұстағаннан кейін қолын жуғызыңыз;\r\n•	Егер үйіңізге ит немесе мысық әкелгіңіз келсе, оның соңғы 6 айда іші өткен-өтпегендігін анықтаңыз. Сонда сіз криптоспиридозбен зақымдану қаупін төмендетесіз.\r\n•	Үй жануарларын қай жерде ұстайсыз, сол жерді жақсылап таңдап алыңыз. Кейбір мал өсіретін қожалықтар, жануарларға арналған тұрақтар, зоодүкендер бір-бірімен салыстырғанда гигиенаны жақсы сақтауымен ерекшеленеді;\r\n•	Жүндес жануарлардан абайлаңыз. Егер сіз күшікті немесе мысықты үйіңізге паналатқыңыз келсе, алдымен мал дәрігеріне тексертіп алыңыз. Оның бойында сізге зиян тигізетін, инфекцияны дамытатын  микробтар бар-жоқтығын анықтап алғаныңыз жөн;\r\n•	Егер үйіңізде мысық болса, оның нәжіс сындыратын қорапшасын күн сайын тазалап тұрыңыз. Амал болса, АИТВ инфекциясы бар адаммен жүкті әйел   тазалық жұмыстарын жүргізбей-ақ қойғаны дұрыс. Мұндай амал арқылы токсоплазмоз ауруының алдын алуға болады. Мысығыңызды қамап ұстаңыз, оның басқа жануарларға (крыса, тышқан секілді) шабуылдауына жол бермеңіз. Оны дұрыс піспеген, шикі етпен тамақтандырмаңыз. Ашуландырып ойнамаңыз, ол сізді тырнап немесе тістеп жарақаттауы мүмкін. Егер сізді тырнап немесе  тістеп алған  жағдайда тез арада жарақаттаған жеріңізді сумен жуыңыз. Денеңздің тырналған немесе тістелген жерін мысығыңызға жалатпаңыз.\r\n•	Бүргенің пайда болуынан сақтаныңыз – ол сіздің денсаулығыңызға да, ит пен мысықтарыңыздың  саулығына да едәуір зиянын тигізеді.\r\n•	Сальмонеллез инфекциясының қаупін төмендету үшін бауырымен жорғалаушылардан (жылан, кесіртке, игуана, тасбақа секілділер) абайлаңыз. Егер аквариум немесе құс торларын тазалау керек болса резинке қолғап киіп істеңіз. Маймыл секілді экзотикалық жануарларға жоламағаныңыз жөн.\r\nТамақ пен су арқылы жұғудан қалай қорғанамын?\r\nТөменде берілген бірнеше кеңесті орындау арқылы сіз өзіңізді азық-түлік пен судан берілетін инфекциядан арашалай аласыз. Және одан да тереңірек ақпарат алғыңыз келсе: «Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі» тақырыбын қараңыз.\r\n•	Шикі тамақ пен толық піспеген жұмыртқаны пайдаланбаңыз (құрамында шикі жұмыртқасы бер азық-түліктер, мысалы, қамыр, салатқа арналған Цезар және майонез).\r\n•	Толық піспеген тапақ пен  шикі тауық еттерін,  немесе теңіз өнімдерін пайдаланбаңыз. Пастерленбеген сүн өнімдерінен де бас тартқан жөн. Тамақты және етті толық пісіріңіз, немесе қызғылт бояуы кеткенше қайнатыңыз. Сиыр етін орташа қайнату температурасы 170°F, құрауы керек. Үй құстарын 180°F температурада қайнатып, пісірген дұрыс.\r\n•	Жеміс- жидек пен көкөністерді жеудің алдында жақсылап жуыңыз.\r\n•	Шикі ет, сол сияқты басқа да азық-түлікті тураған тақтайшаны ұстағаннан кейін қолыңызды жақсылап жуыңыз.\r\n•	Сіздің иммунитетіңіз төмендеп листериоз (азық-түлік арқылы берілетін Listeria monocytogene бактериясының салдарынан пайда болатын инфекция ) инфекциясын жұқтыру қаупін  азайтқыңыз келсе, шала піскен шұжық өнімдері секілді тағамдарды пайдаланбағаныңыз жөн.  Ондай өнімдерді жегеннің өзінде, алдымен бактерияллары жойылатындай қажетті температурада қайта қайнатып алып пайдаланғаныңыз оңтайлы болмақ. \r\n•	Өзен және көлдердің суын тазартпай іше салмаңыз. Адам немесе жануарлардың нәжістері төгілетін суға шомылагөрмеңіз. Шомылып жүргенде, немесе басқа да жолдармен суды қабылдағанда су жұтып қоймаңыз. \r\n•	Қалаңызда ауру ошақтары пайда болып жатса, ол су арқылы таралатын болса, «суды қайнатпай ішпеңдер» деген хабарландырулар шықса, суды 1 минуттан кем қайнатпай қолданбаңыз. Ішсеңіз де, тіс жусаңызда осы қағиданы қатаң ұстаныңыз. Қосымша тиімді жолдар іздесеңіз, арнайы фильтрлер мен құтыдағы суларды пайдаланыңыз.\r\n•	Қандайда бір ауру шығып, алайда суды қайнатудың мүмкіндіктері болмай жатса да сіз өз қауіпсіздігіңіз үшін амал-шараларды қарастыруыңыз керек. Негізінен, мұндай жағдайларда дәрігермен кеңескеніңіз абзал, өйткені су құбырларындағы суларды толық тазалау мүмкін емес, сол үшін басқа да жолдарын қарастырған жөн.\r\n•	Егер сіз құбыр суларын «мүлдем қолданбаймын» деп басқа жолдар іздесеңіз, есіңізде сақтап алыңыз, былғанған судан қатқан мұз инфекцияның көзі болып табылады, сондай-ақ қоғамдық орындардағы дүңгіршектерде сатылатын газдалған сусындар да осындай қауіптілікпен ұштасады.\r\n•	Алкогольсіз, газдалған құтыдағы сусындарды ішкеннен де еш қауіп туындамайды. Газдалмаған алкогольсіз сусындар мен шырындар – жабық жерде салқындатуды қажет етпесе,  олар да қауіпсіз болып саналады. Қатырылған жеміс-жидек шырындары да қауіпсіз, тек сіз оны залалсыз судан дайындасаңыз.\r\n•	Егер сіз салқындатылған (қатырылмаған) жеміс шырындарын ішетін болсаңыз, сыртқы жапссырма қағазына қарағыз, онда «пастерленген» деген жазу болуы керек. Оның салқындығына да мән беріңіз. Осы сияқты сыра, винолар да ішуге қауіпсіз болып саналады.\r\n\r\n__Мен саяхаттау кезінде өзімді қалай қауіпсіздендірсем болады?__\r\nАИТВ-мен ауыратын адам үшін саяхаттаған аса қауіпті, әсіресе күрделі иммун басу кезінде. Дамушы елдерге саяхаттап бару, инфекцияның өршу қаупін жоғарлатады, себебі онда инфекция тамақ және су арқылы таралады, мұны еурома, солтүстікамерика және Азияның дамушы елдерімен салыстырмалы түрде келтіруге болады. Саяхаттамас бұрын дәрігермен кеңесіп алғаныңыз дұрыс.\r\n•	Сусындар мен тамақтардан сақтану керектігін есіңізде сақтаңыз. Қатырылған тамақтардан, шикі көкөністер мен жемістерден, құбыр суларынан, піспеген немесе  толық өңделмеген теңіз өнімдерінен немесе еттен, сүт, сондай-ақ сүт өнімдерінен, көше саудагерлерінің тағамдарынан абайлағаныңыз абзал.\r\n•	Толық қауіпсіз болып саналатын азық-түлікке: ыстық тамақты, өзіңіз  тазалаған жеміс-жидекті, құтыдағы сусындарды (әсіресе газдалған), ыстық шәй мен кофені, сыра және шамамен 1 мин қайнаған суды жатқызсақ болады.     \r\nКөптеген тексерулердің қортындысы бойынша диареяға арналған дәрі-дәрмектер АИТВ-оңтайлы науқастарының қауіптілігін төмендететіні анықталды.\r\nӘдетте асқазанның бұзылуы мен іш өтудың алдын алу мақсатында қабылданатын дәрі-дәрмектер саяхатқа шықпас бұрын қолданылады, осы жағын дәрігермен ақылдасып алсаңызда болады. Ішіңіз өтіп мазасызданғаныңызда антибиотиктерді қолдансаңыз болады. Қатты диареяға шалдығып (нәжіске қан араласу, іштің қайнауы,  қалтырағыштықтың пайда болуы) көп мөлшерде дәрілерді қабылдамас бұрын, дәрігерге тексеріліп алыңыз.\r\nЖануарллардың нәжісі төгілген топыраққа, құмға жоламаңыз. Арнайы қорғанышы бар аяқ киімдерді киіп алыңыз. Жаға-жайда болсаңыз астыңызға орамал төсеп отырыңыз.\r\nСаяхатқа шықпас бұрын алдын-ала екпе салдыру керек пе, оны дәрігеріңізбен ақлдасып алып шешіңіз. Кейбір екпелер АИТВ науқастарына жақсы әсер еткенімен, кейбіреулеріне кері  зардабын тигіізіп жатады. Егер сіз кейбір екпелерді салдырмаған болсаңыз, дәрігер ізге арнайы нұсқаулықтарды береді. Дәрігер сіздің қай жаққа саяхаттауға бағыт алғаныңызға байланысты саңрауқұлақтық және протозойлық инфекцияға қарсы амал-шаралардың мөлшерін айтып береді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу шаралады__\r\n\r\n__АИТВ инфекцисын жұқтырып алудан қалай сақтанамын?__\r\nАИТВ қорғанудің ең тиімді жолдары:\r\n•	АИТВ-мен инфекцияланған адаммен және көп адаммен ойнас жасайтындармен жыныстық қатынасқа түспеңіз;\r\n•	Тұрмыста болсаңыз да «қауіпсіз төсек қатынасын» ұстаныңыз;\r\n•	Жалпыға ортақ ине мен шприцтарды қолданбаңыз.\r\nСіз АИТВ инфекциясы бар адамды сырқы келбетіне қарап тани алмайсыз.  ЖИТС-ның симптомы АИТВ жұққаннан кейін 8 өткенде бірақ белгі бере бастайды. Сондықтан дін аман болып көрініп,өзін саумын деп жүрген кейбіреулер сізге ЖИТС-ны  жұқтыруы әбден мүмкін.\r\nЖИТС-нан 100% арашалайтын жалғыз жол – ешқашан бөгде, толық бірмейтін немесе АИТВ инфекциясы бар адаммен жыныстық қатынас жасаспаңыз. Жат адамдардың терісіне үйкелуден, қаны тиіп кетуден сақтанып жүріңіз.\r\n\r\n__«Қауіпсіз жыныстық қатынас» қалай болады?__\r\nЕң « қауіпсіз жыныстық қатынас» – ол сондай қатынасқа түспей-ақ қою. Ал егер тұрмыс құрған болсаңыз «қауіпсіз жыныстық қатынас» - ол тек білетін екі адамның арасындағы қатынас, бірақ АИТВ-мен инфекцияланған адаммен емес.  «Қауіпсіз жыныстық қатынас» керек болса, екі жан бір-бірімен табысып, иньекциялық есірткілерді қолданбай салауатты өмірге бет бұрғаны нұр үстіне нұр болады.\r\nҚауіпсіз жыныстық қатынастың келесі сатысына келсек – мүше қапты пайдалану арқылы қатынас жасауға болады. Егер сіз өз жолдасыңыздың инфекциялануынан, болмаса, оның өзге жандармен қатынасқа түсіп, вирус жұқтыруынан қауіптенсеңіз мүше қапсыз жыныстық қатынас жасапаңыз. Әр қатынасқа түскенсайын еркектерге арналған латекстік мүше қаптарды қолданыңыз.\r\nЕгер еріңіз ерлерге арналған мүше қапты кигісі келмесе, онда әйелдерге арналған түрін қолданыңыз. Әйелдерге арналған мүше қап, ерлердікі секілді әсер бермеуі мүмкін, бірақ ол сіздің қауіпсіздігіңіздің кепілі.\r\nЕшқашан бөтен қанды, шахуатты, несепті, жатыр немесе нәжіс сұйықтыңын анусқа, жатырыңызға, аузыңызға жіберіп алмаңыз.\r\n\r\n__Мүше қапты қалай дұрыс пайдаланған жөн? __\r\nӨз қауіпсіздігіңізге сенімді болғыңыз келсе, мүше қапты дұрыс пайдалануды білгеніңіз жөн. Лактексті мүше қаптарды жыныстық қатынастың барлық түрлеріне қолдана берсе болады. Егер сізде лактекстік мүше қаптарға аллергияңыз болса, онда полиуретан мүше қаптарын пайдаланыңыз. Әйелмен оралдық жыныстық қатынас кезінде, мүше қапты әйелдің аузы мен денесне қатар ыңғайлай  берсе болады. \r\nЕгер сіз спермецидтерді пайдалануды жоспарласаңыз, тексеру нәтижелерінде спермецидтерде наноксинол-9 жиналатыны анықталуда. Спермецидтер жыныс мүшелерін тітіркендіріп, ЖЖБИ-дің асқыну қаупін жоғарлатады. Мүмкін болған жағдайда мүше қаптарды ноноксинон-9 –бен қолдану – мүше қанты мүлдем қолданбай қоюдан қарағанда жақсы.\r\nМүше қаппен қатынасқа түскенде тек су негізінде лубриканттармен қолданған дұрыс. Майлы негіздегі лубриканттар, вазелин, балалардың жақпа майы және лосьондар мүше қаптарды зақымдауы мүмкін.\r\n\r\n__Еркектердің мүше қаптарын қалай қолданады? __ \r\nЛатекстік немесе полиуретандық мүше қаптарды пайдаланыңыз. Табиғи мембрандардан (мысалы: қозы ішегінен) жасалған мүше қаптар онша жақсы емес, себебі, ЖИТС вирусы өте ұсақ, сондықтан мұндай мүше қаптардың тесіктерінен  өтіп кетеді. \r\n•	Қандай қатынаста болсаңызда мүше қапты киіңіз;\r\n•	Мүшеге қапты айналдырып кигізіңіз.  Айналдыратын жүзікше сырт жағында болуы керек. Мүше қапты мүшенің түп жағына қарай айналдыра жүргізіңіз. Мүшенің бас жағына шамамен 3,5-4 см орын қалдырып қойыңыз, өйткені ол жерге шәует сұйықтығы жиналады;\r\n•	Мүше қаптың бас жағынағы ауаны сығып шығарып тастыңыз;\r\n•	Шәует шығып болғаннан кейін мүше қапты шесіңіз. Мүше қап сырғып түсіп қалмас үшін оны қолмен, мүшемен бірге шығарыңыз;\r\n•	Қолданып болған мүше қапты қайта пайдаланбай тастай салыңыз.\r\n\r\n__Мен біреумен инені бірге қолдансам не істеймін?__ \r\nСіздің жағдайыңызды жақсарту үшін алдымен есірткіге тәуелділігіңіззді медициналық жолмен шешу керек. Егер сіз біреумен шприцты және инеиі бірге, қайталап қолданып жүрсеңіз оны тазартқыш ертінді','student_k',89,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Буынның шығуы','','','kz','s','',0,'',1685,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537504560,1569040560,1537504656,'\'\'__Бұл не? Буынның шығуы __\'\'– сүйектердің  буындағы  қалыпты орнынан  қайырып немесе соғып  қозғап жіберуінен туындайтын жағдай. Мұны кейде таю деп те атайды. Сүйектің таюы әртүрлі жағдайда орын алуы мүмкін.  Мысалы дәл буынға тиген соққыдан, құлап қалғаннан, немесе оқыс жасалған іс-қимылдардың себебінен сүйек өз  орнынан қозғалып кетеді.  Көбінесе сүйектің таюы тізе асығында, жамбас буынында, білезікте, саусақтардың буындарында, шынтақ және иық буындарында орын алуы мүмкін.','\'\'__Бұл не? Буынның шығуы __\'\'– сүйектердің  буындағы  қалыпты орнынан  қайырып немесе соғып  қозғап жіберуінен туындайтын жағдай. Мұны кейде таю деп те атайды. Сүйектің таюы әртүрлі жағдайда орын алуы мүмкін.  Мысалы дәл буынға тиген соққыдан, құлап қалғаннан, немесе оқыс жасалған іс-қимылдардың себебінен сүйек өз  орнынан қозғалып кетеді.  Көбінесе сүйектің таюы тізе асығында, жамбас буынында, білезікте, саусақтардың буындарында, шынтақ және иық буындарында орын алуы мүмкін.\r\n\r\n__Буын шығудың қандай түрлері болады?__\r\nЕгер адамның буындары табиғатынан әлсіз болса, күнделікті тұрмыстағы  жағдайда да  буын тайып кете береді.  Кейбір жандар жарақат алғаннан кейін, буындары дұрыс бітпеуіне байланысты буын алынбалы-салынбалы болып қалады.  Кішкентай балалардың сүйектерінің шығуы дөрекі қылықтардың салдарынан болады.  Кейде іште жатқан баланың буындары дұрыс қалыптаспай қалғаннан да болады. Потологиялық тұрғыдан буындарды ұстап тұратын сіңірлердің әлсіз болуына байланысты Марфан синдромымен ауратын адамдардың буындары тайғыш келеді.\r\nАсқынып кетсе қалай болады? Сүйекті орнына салғаннан кейінде тайғыш болуы салмақты мәселеге айналады.  Себебі,  ұсақ тіндер созылып немесе үзіліп кетуі ықтимал, болмаса, буынның айналасындағы (байламдар, сіңірлер, бұлшық еттер, шеміршектер, буын қабықшалары) үзіліп кетуі мүмкін. Жарақаттану жүйке жүйесі мен қаназық тамырларын зақымдауы мүмкін. сүйек сынығы буын ішінде сынып, немесе қысылып қалып қоюы мүмкін. Осы  аталған мәселелерге қатысты буынның шығу түрі кездессе, оны тек хирургиялық жолмен қана емдеп көруге болады.\r\n__Тегтер:__ \r\nбуынның шығуы      \r\nбуынның алынбалы-салынбалы болып қалуы, \r\nбуында сүйек сынығының қалып қоюы\r\n','student_k',38,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тізе буынының шығуы','','','kz','s','',0,'',1335,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537504800,1569040800,1537504931,'Буынның  негізгі қалыптасқан орнынан қозғалып, немесе бөлініп  кетуі – буынның шығуы немесе таюы деп аталады. Мысалы, тізе буыны шығып кетуі мүмкін, бірақ, оны шығару үшін үлкен күш керек. Десе де, тайған буынның толықтай шығып, салбырап қалуы сирек кездеседі. Ал тізе буыны шығып кетсе тез арада көмек көрсерту керек.','Буынның  негізгі қалыптасқан орнынан қозғалып, немесе бөлініп  кетуі – буынның шығуы немесе таюы деп аталады. Мысалы, тізе буыны шығып кетуі мүмкін, бірақ, оны шығару үшін үлкен күш керек. Десе де, тайған буынның толықтай шығып, салбырап қалуы сирек кездеседі. Ал тізе буыны шығып кетсе тез арада көмек көрсерту керек.\r\n\r\n__Тізе буынының шығып кеткендегі белгілері:__\r\n•	Қатты ауырыды;\r\n•	Жарақаттанған тізе сұрланып, қан ұйып, терісі бозарып, мұздап тұрады. Шыққан тізе сауына қарағанда үлкейіп, ісіңкіреп кетеді;\r\n•	Қозғаған кезде кілтілдеп тұрғандай сезінесіз;\r\n•	Тізені бүгіп-жаза алмай қаласыз;\r\n•	Аяқты тіреп басу мүмкін еместей көрінеді.\r\n\r\nШыққан сүйекті қайта салғаннан кейін де қауіпті мәселелер орын алуы ықтимал.\r\n\r\n•	Буындағы немесе буын айналасындағы жұмсақ тіндердің созылуы немесе ажырауы (мысалы: сіңірердің, бұлшық еттердің, шеміршектердің)\r\n•	Жүйке және қан тамырларының зақымдануы мүмкін;\r\n•	Буында сүйек сынығы қалып қоюы немесе сүйек бөлігі буында қысылып қалуы мүмкін.\r\n\r\n__Мынадай жағдайларда шұғыл медициналық көмекке жүгіну керек:__\r\n•	Сүйектерді өз қалпына келтіру үшін;\r\n•	Буынға таңғыш-қалақ салдыру үшін;\r\n•	Тез арада қан тамырларын және жүйке жүйесін немесе буынды қалпына келтіру үшін ота жасау керек болса.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтізе буынының шығып кетуі     \r\nбуынның ұйып, ауруы     \r\nтізенің зақымдануы\r\n','student_k',71,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гастрит','','','kz','s','',0,'',4017,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537510080,1569046080,1537512527,'Өңеш, асқазан, тоқ ішек және аш ішектердің барлығы бауырдың, өт қабының және ұйқы безінің көмегімен ішке түскен асты айналдырып, қажет емес компоненттерді бөлшектеп, қалдық бөліп, шығарып жатады.\r\nГастрит - асқаазанның шырышты қабығының қабынуынан пайда болады. \r\nПайда бола салып, жылдам дамитын гастритті жедел гастрит дейді. Ал айлап, жылдап жалғаса ауыра беретін гастритті созылмалы гастрит деп атайды. \r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Асқорыту жүйесі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Асқыну қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу шарасы__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Асқорыту жүйесі__\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"355\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nӨңеш, асқазан, тоқ ішек және аш ішектердің барлығы бауырдың, өт қабының және ұйқы безінің көмегімен ішке түскен асты айналдырып, қажет емес компоненттерді бөлшектеп, қалдық бөліп, шығарып жатады.\r\nГастрит - асқаазанның шырышты қабығының қабынуынан пайда болады. \r\nПайда бола салып, жылдам дамитын гастритті жедел гастрит дейді. Ал айлап, жылдап жалғаса ауыра беретін гастритті созылмалы гастрит деп атайды. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nГастриттің пайда болуына көптеп себеп болатын жайттар:\r\n•	Асперин, ибупрофен немесе напроксен секілді кейбір дәрі-дәрмектер;\r\n•	Алкогольдік ішімдіктер\r\n•	Асқазанның шырышты қабығына Helicobacter pylori инфекциялық бактериясы түскендіктен;\r\nАл сирек кездесетін себепті жағдайларға мыналар жатады:\r\n•	Аутоиммундық ауру (пернициоздық анемия сияқты);\r\n•	Кокаин қолдану;\r\n•	Қарылған немесе күйдірілген тамақтарды көп жеу;\r\n•	Шамадан тыс күйзеліс;\r\n•	Цитомегаловирус және қарапайым герпес (иммунитеті әлсіреген жандарда жиі кездесетін вирус)  секілді вирустық инфекциялар.\r\n\r\nАуыр, күрделі жарақаттар, күтпеген аурулар, бүйрек жеткіліксіздігін, өкпе айналымын реттеу үшін жасалған күрделі оталар гастриттің пайда болуына себепкер болады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nКөптеген адамарда гастрит симптомсыз дамиды.\r\nАл симптом кездесіп жатса, олар мынадай болады:\r\n•	Тәбеті жоғалады;\r\n•	Жүрегі айниды және құса береді;\r\nЕгер гастриттің салдарынан асқазанның шырышты қабығынан қан ағып жатса, мынадай симптомдар көрініс береді:\r\n•	Қара түсті нәжіс шығады;\r\n•	Қан құсады.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__ \r\nМынадай әдістермен диагностика жасалады:\r\n•	Анемияны анықтау үшін қанға жалпы талдама жүргізеді (ҚЖТ)\r\n•	Эндоскоптың (эзофагогастродуоденттік көшірме немесе ЭФГДС) көмегімен асқазанды тексеру;\r\n•	H. Pylori-ге тексеру жүргізу;\r\n•	Нәжісте жасырын тұрған қандарға талдама жасау (асқазаннан қан кетіп жатқан кезде)\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\nЕмдеу әдістері аурудың себептеріне байланысты жүргізіледі. Уақыт өте келе себептердің біразы жоғалып кетуі мүмкін.\r\n\r\nСіз алдымен гастриттің пайда болуына себеп болатын асперин, ибупрофен немесе басқа да дәрі-дәрмектерді қаблдауды тоқтатуыңыз керек.   Ішіп жүрген кез-келген дәрілеріңізді тоқтатпас бұрын дәрігеріңізбен ақылдасып алыңыз.\r\n\r\nСіз асқазанның қышқыл сөл бөлуін азайтатын мынадай дәрілерді қолдануыңыз мүмкін:\r\n•	Антацидтер\r\n•	Антагонистер Н2 рецептерімен: цементидин (Тагамет), ранитидин (Зантак) және т.б.\r\n•	Протондық помпа тежегіштері;\r\n•	Антацидтер Helicobacter pylori бактериаларымен астасқан созылмалы гастритке пайдаланылады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__ \r\nБұл аурудың болжамы әдетте себептеріне байланысты қойылады, бірақ ол қанша дегенмен жағымдырақ.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Асқыну қаупі__\r\nҚан кетуі мүмкін және өкпенің асқынған ісігіне ұласып кетуі де ғажап емес.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан тексерілу керек?__\r\nМынадай симптомдар  бола басстағанда дәрігерге қаралыңыз:\r\n•	Асқазанның жоғарғы жағы  жиі ауыра бастағанда;\r\n•	Қара, шайыр түсті нәжіс шыға бастағанда;\r\n•	Түйір-түйір қан аралас құсық шыққанда.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу шаралары__\r\nАсқазанның шырышты қабығын зақымдайтын асперин сияқты дәрілерді ұзақ уақыт қолданбаңыз, суық тиуге қарсы шамадан тыс ащы дәрілерді  немесе алкогольдік ішімдіктерді пайдаланбаңыз. \r\n\r\n__Дереккөз:__ https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001150.htm\r\n__Тегтер: __\r\nгастрит деген не, \r\nгастриттің симптомдары, \r\nгастриттің себептері, \r\nгастриттің емделуі,  \r\nхеликобактер пилори, \r\nгастросскопия\r\n','student_k',36,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Балалардағы гастроэзофагеальды рефлюкс','','','kz','s','',0,'',1576,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537512600,1569048600,1537512716,'__\'\'Бұл қандай ауру? Гастроэзофагеальді рефлюкс\'\'__ асқазанға барған тағамды және асқазан шырынын өңеш арқылы кері шығару.\r\n\r\nКөптеген нәрестелер әдетте азықтың біраз бөлігін кекіріп тастайды. Айтқандай сау балалардың сүт қоспаларымен тамақтану кезінде көбірек кекіруі қалыпты жайт. Кейбір нәрестелер гастроэзофагеальді рефлюкске байланысты кекіруі мүмкін. Бұл әдетте азықтың өңешке қайта оралуына жол бермейтін бұлшықет целлюлозасының жетіспеушілігіне (өңеш сфинктеріне) байланысты.\r\n','__\'\'Бұл қандай ауру? Гастроэзофагеальді рефлюкс\'\'__ асқазанға барған тағамды және асқазан шырынын өңеш арқылы кері шығару.\r\n\r\nКөптеген нәрестелер әдетте азықтың біраз бөлігін кекіріп тастайды. Айтқандай сау балалардың сүт қоспаларымен тамақтану кезінде көбірек кекіруі қалыпты жайт. Кейбір нәрестелер гастроэзофагеальді рефлюкске байланысты кекіруі мүмкін. Бұл әдетте азықтың өңешке қайта оралуына жол бермейтін бұлшықет целлюлозасының жетіспеушілігіне (өңеш сфинктеріне) байланысты.\r\n \r\nБалалардағы гастроэзофагеальды рефлюкс белгілері:\r\n\r\n•	Туылғаннан кейін алғашқы аптасында өте көп құсады;\r\n•	Құсу қарқындылығы өте жоғары сипатталады;\r\n•	Созылмалы жөтел пайда болып, ысқырықтанып тыныс алады;\r\n•	Периодтық түрде тыныс алуы тоқтап қалып тұрады;\r\n•	Баланың бойы баяу өсіп,  кеш дамиды;\r\n•	Мазасызданып,  жиі жылайды;\r\n•	Салмақ жоғалуы: рефлюксі бар нәрестелер құсудың немесе ас ішудегі қиындықтардың салдарынан салмағын жоғалтуы мүмкін.\r\nГастроэзофагеальды рефлюкс әдетте 6-12 ай ішінде жойылып кетеді.\r\nДегенмен, қиындықтар да туындауы мүмкін. Асқазандағы азық баланың аузына келгенде, демін тартып қалуы себепті тағам өкпеге кіріп қалуы мүмкін. Сиыр сүтіне аллергиясы бар ма, орталық жүйке жүйесінің ауруларының әсері ме, метаболикалық бұзылулардың салдары ма, әлде жұқпалы аурулардан ба, алдымен соны ажыратып алу керек.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nбалалардағы Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы дегеніміз не\r\nБалалардағы Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруының себептері, \r\nбалалардағы Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруының белгілері, \r\nбалалардағы салмақ жоғалуы, \r\nбаланың мазасыздығы\r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гипертониялық криздер','','','kz','s','',0,'',4474,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1537860120,1569396120,1537860627,'__Гипертониялық криз __- вегетативті бұзылыстардың барысында ми және жүрек қан айналымдарының бұзылуы асқынып, артериялық қан қысымының кенеттен көтерілуін айтады.\r\n\r\nГипертониялық криз кез-келген гипертониялық ауруы бар немесе симптоматикалық артериялық гипертония кезінде дами алады. Кейде сау адам да гипертониялық кризге ұшырауы мүмкін. \r\n','__Гипертониялық криз__ - вегетативті бұзылыстардың барысында ми және жүрек қан айналымдарының бұзылуы асқынып, артериялық қан қысымының кенеттен көтерілуін айтады.\r\n\r\nГипертониялық криз кез-келген гипертониялық ауруы бар немесе симптоматикалық артериялық гипертония кезінде дами алады. Кейде сау адам да гипертониялық кризге ұшырауы мүмкін. \r\n\r\nӘдетте гипертониялық кризге ұшырататын жағдайларға мыналыр жатады:\r\n•	психоэмоционалды жүктеме\r\n•	Ауа райының өзгеруі\r\n•	Кофе, алкогольді ішімдіктерді шамадан тыс пайдалану\r\n•	Гормондық бұзылулар\r\n•	Бұрын қабылдаған гипотензивті препараттарды доғару\r\n•	Мидағы аурулар (инсульт), жүрек (миокард инфарктісі, стенокардия), бүйрек аурулары.\r\n\r\n__Гипертониялық криздің белгілері:__\r\n•	Кенеттен бірнеше минут ішінде немесе 1-3 сағат ішінде пайда болады;\r\n•	Жеке жоғары қан қысымы (бір пациентте, 240/120 болса, кейбір адамдарға 130/90 деңгейі жоғары болып табылады). Бұл қан қысымының бастапқы деңгейіне байланысты. Егер науқастың қан қысымның деңгейі үнемі төмен болса, ондағы қан қысымының аздап болса да көбеюі гипертониялық кризді тудыруы мүмкін.\r\n\r\nГипертониялық криздер мынадай клиникалық суреттемелер  түрлеріне бөлінеді:\r\n•	\'\'Нейровегетативтік синдромы бар гипертониялық криз.\'\' Әдетте мұндай дағдарыс, куйзелістен, психо-эмоционалдық күйзелістен тез бастау алады. Науқастың басы ауырып, басы айналып , жүрек айныуы болады, сирек жағдайда асқазаны көтеріліп құсады. Адамды қорқыныш сезімі билеп және ауа жетіспегендей болды. Пациенттің көңілі алабұртып, оның қолында діріл, сыздау, терлеу пайда болады. Бұл жағдай қысқа уақытқа яғни 1-ден 5 сағатқа дейін созылады. Бұндай гипертониялық кризді бастан кешірген адамның кейінгі жағдайда көп мөлшерде зәр шығаруы кездеседі. Әдетте гипертониялық криздің бұл түрі өмірге қауіп төндірмейді.\r\n•	\'\'Сулы-тұзды гипертониялық криз.\'\' Тұрақты түрде жүрек айнуы мен құсу, қатты бас ауруына шағымдар пайда болады.. Науқастар көбінесе шаршаңқы, кейде мардымдары жоғалып, уақыт бірлігін шатастырады . Олар бүгінгі күннің атын ұмытып, таныс жерде де адасып кетуі мүмкін. Көру қабілеті бұзылып, көз алдына қара дақтар көрінеді, есту қабілеті нашарлауы мүмкін. Бұл жағдай бірнеше күнге созылуы мүмкін.\r\n•	\'\'Ауыр  гипертониялық энцефалопатия.\'\' Бұл қан қысымының айтарлықтай көтерілуінен туындаған ауыр жағдай. Жоғары қан қысымының пайда болуына байланысты мидың қалыпты қанмен қамтамасыз етілуі бұзылады. Бұл жағдайда есеңгіреу, діріл пайда болып, уақытша сөйлеу қабілеті бұзылуы мүмкін.\r\n\r\n__Барлық криздер былайша бөлінеді:__\r\n\'\'Қарапайым криз\'\' - ағзаларды зақымдамайды. Мұндай криздің науқастың өміріне қауіп төндіру ықтималдығы бар. Бірнеше сағат ішінде қан қысымын төмендету керек.\r\n\r\n\'\'Күрделі криз\'\' - «мақсатты мүшелерді» байланысты. Мақсатты органдар - бұл аурудың салдарынан көпті немесе азды зардап шегетін органдар. Артериялық гипертензиядан жүрек, ми, қан тамырлар, бүйрек зақымдалады. Мұндай криздің түрі науқастың өміріне қауіп төндіреді және 1 сағат ішінде тез арда қан қысымын төмендетуді талап етеді.\r\nМұндай криздің ұзақ уақытқа созылуы, мынадай аурулардың асқынуына жол ашады:\r\n•	Жүректен (миокард инфарктісі, тұрақсыз стенокардия, аритмия),\r\n•	Тамырлар (аорттың қабыршықтану аневризмасы, қан кету)\r\n•	Ми (инсульт, жедел гипертониялық энцефалопатия),\r\n•	Бүйрек (қауіпті бүйрек жеткіліксіздігі).\r\n\r\n__Гипертониялық криз кезіндегі шұғыл көмек__\r\nЖедел жәрдем шақырыңыз. Науқастың (немесе оның туыстары үшін) жедел жәрдем келгенге дейін қабылдануы тиіс барлық іс-шараларды дәрігермен алдын ала талқылау қажет. Біріншіден, криздің белгілерін нақты білу қажет. Егер белгілері бар болса, дәрігеріңіз тағайындаған емдік шараларды қолданып, криздің асқынуының алдын алуға тырысу қажет. Екіншіден, дәрігердің рецептісі бойынша тыныштандыратын дәрі қабылдау маңызды. Өйткені стресс криздің асқынуына әкеп соқтырады. Егер де криз басталған болса, жедел жәрдем шақырып, дәрігер белгілеген дәріңізді қабылдаңыз. Жартылай шалқайып отырып, аяқтарыңызды жылытыңыз (ол жүрек және мидағы қан бөлігін кері бағыттайады), терезені ашып, қысыңқы киімдерді шешіп тастаңыз.\r\nЖедел жәрдем дәрігері гипертониялық криздің осы түріне қажетті барлық дәрі-дәрмектерді енгізеді. Егер криздің асқынуын тоқтата алмаса, науқас ауруханаға жатқызылады.\r\nГипертониялық криздің алдын алу әлде қайда жақсырақ. Өз дәрігеріңізге уақытылы қаралып, барлық нұсқаулықтарын орындап, қан қысымын күн сайын тексеріп тұрыңыз.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nгипертониялық криз \r\nКриз асқынулары \r\nгипертониялық криз кезіндегі шұғыл көмек\r\n','student_k',52,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Теміртапшылықты анемия','','','kz','s','',0,'',5820,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538631660,1570167660,1538632975,'Анемия - бұл организмде қызыл қан түйіршіктерінің (эритроциттердің) жеткіліксіз мөлшерде түзілгендігінен пайда болады. Эритроциттер дененің ұлпаларына оттегін тасымалдайды. Анемияның көптеген түрлері бар.\r\n\r\nТеміртапшылықты анемия темір органының жетіспеушілігінен дамиды. Темір - эритроциттердің пісіп жетілуі үшін қажет.\r\n','{ALINK(aname=\"1\")}__Мазмұны__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептер__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Белгілері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжау__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қай уақытта жүгінген дұрыс__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\nАнемия - бұл организмде қызыл қан түйіршіктерінің (эритроциттердің) жеткіліксіз мөлшерде түзілгендігінен пайда болады. Эритроциттер дененің ұлпаларына оттегін тасымалдайды. Анемияның көптеген түрлері бар.\r\nТеміртапшылықты анемия темір органының жетіспеушілігінен дамиды. Темір - эритроциттердің пісіп жетілуі үшін қажет.\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептер__\r\nТеміртапшылықты анемия қаназдықтың ең көп таралған түрі болып табылады.\r\nЭритроциттер организмнің тіндеріне оттегін жеткізеді. Сау эротрициттер сүйек кемігіне (костный мозг) апарады. Олар 3-4 ай бойы ағза айналымына қатысады. Ескі эритроциттер өт ағзасында жойылады.\r\nТемір - эритроциттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Темірсіз қан оттегіні тиімді тасымалдай алмайды. Темір әдетте денеге тамақпен кіреді. Сондай-ақ, дене өлі қызыл қан жасушаларының (эритроциттер) темірін қайта пайдаланады.\r\n\r\nТемір дефицитінің анемиясы организмдегі темір қоймаларының сарқылуымен дамиды. Бұл келесі себептерге байланысты болуы мүмкін:\r\n•	Организмді  қайта қалпына келтіретін эритроциттерді және темірді жоғалмасыз;\r\n•	Ағзада темірді ссіңіретін процес бұзылады;\r\n•	 Темірді сіңіру процесі бұзылмайды, бірақ темір бар тағамдарды қабылдау азаяды.\r\n•	Организмнің көп мөлшерде темірді талап етуі (мысалы, жүктілік кезінде немесе емшек сүтімен бала емізу кезінде)\r\n\r\nТемірдің жоғалуы қан кетуіне байланысты болуы мүмкін. Қанның кетуіне байланысты көп тараған себептері:\r\n•	Ауыр, ұзақ немесе жиі етеккір қанының кетуі\r\n•	Өңештің, асқазанның, аш немесе тоқ ішектің қатерлі ісігі.\r\n•	Циррозға байланысты өңеш тамырларының жуаруы;\r\n•	Аспирин, ибупрофенді немесе асқазанда қан кетуді тудыратын артритке қарсы препараттарды ұзақ уақыт қолдану\r\n•	Асқазанның және ұлтабардың ойық жарасы\r\n\r\nДенедегі темір сіңірілуінің бұзылуының себептері:\r\n•	Целиак ауруы\r\n•	Крон ауруы\r\n•	Асқазан айналма операциясы\r\n•	Кальций бар көптеген антацидтерді қабылдау\r\n•	Келесі жағдайларда азық-түліктен жеткілікті темір ала алмайсыз:\r\n•	Сіз ет жемейтін болсаңыз\r\n•	Сіз орта жастан ассаңыз және толыққанды тамақтанбасаңыз\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Белгілері__ \r\nАнемияның жеңіл түрінде симптомдар болмауы мүмкін.\r\nКөптеген жағдайларда симптомдар баяу дамиды. Оларға мыналар жатады:\r\n•	Тітіркену\r\n•	Дене жаттығуларынан, немесе әдеттегі жағдайда жиі кездесетін әлсіздік немесе шаршау\r\n•	Бас аурулары\r\n•	Зеректіктің жоғалуы және ойлана алмау проблемалары\r\nАнемияның қарқынды дамуын мына симптомдар білдіреді:\r\n•	Склераның көк түске боялуы\r\n•	Тырнақтың сынғыштығы\r\n•	Мұзды немесе басқа да азық-түлікке жатпайтын заттарды қалау (тәбеттің бұзылуы)\r\n•	Тік бағытта жүргенде көздің қарауытуы\r\n•	Бозғылт тері түсі\r\n•	Тыныстың тарылуы\r\n•	Тілдің үстіндегі ойық жаралы\r\nТеміртапшылықты анеия ауруының белгілері:\r\n•	Үлкен дәреттің қаралау түске боялып, қан аралас шығуы\r\n•	Етеккір қан кету кезінде ауырсыну (әйелдерде)\r\n•	Іштің жоғарғы жағындағы ауырсыну (ойық жаралар бар болса)\r\n•	Салмақ жоғалту (қатерлі ісігімен ауыратындарда)\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nАнемияны диагностикалау үшін дәрігер сізге келесі қан анализін тағайындайды:\r\n•	Гематокрит және гемоглобин (эритроциттердің көрсеткіштері)\r\n•	Эритроциттердің көрсеткіштері\r\n Қанның темір деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін сараптамаларға мыналар жатады:\r\n•	Сүйек кемігін тексеру (сирек жағдайда)\r\n•	Қан сарысуының темір байланыстыратын қабілетін тексеру\r\n•	Қан сарысуының ферритині\r\n•	Қан сарысуындағы темір деңгейі\r\nТемір жеткіліксіздігінің себебін анықтайтын зерттеулер мыналарды қамтиды:\r\n•	Колоноскопия\r\n•	Үлкен дәреттегі жасырын қанды талдау. \r\n•	Жоғарғы эндоскопия\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу тактикасы құрамында темірмен байытылған азық-түлік қоспаларын алу және темірге бай тағамдарды тұтыну болып табылады. Құрамында темір бар қоректік қоспалар (көбінде темір сульфаты) ағзадағы темір қоймаларды толтыру үшін қажет. Тағамдық қоспаларды тағайындағанға дейін дәрігер немесе медбике әдетте ағзадағы темір деңгейін анықтауы керек.\r\n\r\nЕгер темір препараттарын таблетка түрінде қабылдай алмасаңыз, оларды тамыр арқылы немесе бұлшықет арқылы енгізуді тағайындауға болады.\r\n\r\nЖүкті және емшек сүтімен бала емізетін әйелдерде темірге деген қажеттілік жоғары болады, олар тамақтан қажетті мөлшерде темірді ала алмайды.\r\n\r\nГемоглабин деңгейі екі айлық темір терапиясынан кейін қалыпқа келуі керек. Сіз сүйек кемігіндегі темірді өз мөлшерінде сақтау үшін 6-12 айға дейін темір препараттарын қабылдауды жалғастырасыз.\r\n\r\nҚұрамында темірмен байытылған азық-түлік өнімдері:\r\n•	Тауық пен үндік\r\n•	Кептірілген жасымық, бұршақ және тас бұршақ\r\n•	Балық\r\n•	Ет ( бауыр)\r\n•	Жержаңғақ майы\r\n•	Соя\r\n•	Бидай наны\r\n\r\nСонымен қатар, құрамында темір бар:\r\n•	Сұлы ботқасы\r\n•	Жүзім, қара өрік және өрік\r\n•	Шпинат, қырыққабат және басқа да көк шөптер\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nТиісті емдеу кезінде оң нәтиже көп зардап шекпейсіз. Дегенмен, ол анемияның пайда болу себебіне байланысты.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\nҚашан дәрігерге қаралу керек?\r\nТөмендегі жағдайларда дәрігеріңізбен кеңесіңіз:\r\n•	Темір тапшылығының белгілері бар болса\r\n•	Үлкен дәреттегі қан қосындысын байқасаңыз\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nЖүйелі түрде дұрыс тамақтануды қадағалау арқылы темір жеткілікті көлемде денеге кіреді. Қызыл ет, бауыр және жұмыртқаның сарысы байытылған темір көзі болып табылады. Ұн, нан және кейбір дәнді дақылдар темірмен байытылған. Егер темір тамақпен жеткіліксіз қамтылса, дәрігермен кеңескеннен кейін темір препараттарын алуға болады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтемір жеткіліксіздігі      \r\nтеміртапшылықты анемия\r\n','student_k',42,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Нәрестенің құлағындағы жайсыздық','','','kz','s','',0,'',602,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538641020,1570177020,1538641092,'2-3 жасқа дейінгі нәрестелер ауырсынғанын сезсе де тілмен жеткізіп айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты суық тию кезінде, әсіресе басқа белгілер болғанда, мысалы қызба кезінде байқауға болады.','2-3 жасқа дейінгі нәрестелер ауырсынғанын сезсе де тілмен жеткізіп айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты суық тию кезінде, әсіресе басқа белгілер болғанда, мысалы қызба кезінде байқауға болады.\r\nБалалардың құлағындағы жайсыздықтың басқа себептері:\r\n•	Сусабын немесе сабын қолданғаннан кейін, құлақ арнасының қышуы.\r\n•	Құлақ арнасында құлықтың болуы. Бұл құлақты өткір затпен, мысалы, мақта тампонымен, тырнақ саусағымен, шашқа арналған арнайы қысқыштармен тазалау кезінде де пайда болуы мүмкін.\r\n•	Ортаңғы құлақта сұйықтықтың болуы, инфекциясыз.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nҚұлақтағы жайсыздық \r\nҚұлақтағы шу\r\n\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жамбас буынының дисплазиясы','','','kz','s','',0,'',2373,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538641140,1570177140,1538641245,'\'\'__Жамбас буынының дисплазиясы__\'\' - бұл жамбастың жоғарғы бөлігінің орналасу шұңқырына тығыз орналаспаған жамбас буынының қалыпты өсуінен туындаған жағдай. Дисплазия жамбас буындарының біреуінде немесе екінші жағында да кездесуі мүмкін. Жамбас сүйегі орналасуы керек шұңқырға еркін кіре алады немесе оған толығымен кірмейді (тайып кетеді). Осы жағдай жамбас буынының дисплазиясына бейімді болып келеді. Жамбас буынының дисплазиясына ұлдардан қарағанда қыздар жиі ұшырайды.','\'\'__Жамбас буынының дисплазиясы __\'\'- бұл жамбастың жоғарғы бөлігінің орналасу шұңқырына тығыз орналаспаған жамбас буынының қалыпты өсуінен туындаған жағдай. Дисплазия жамбас буындарының біреуінде немесе екінші жағында да кездесуі мүмкін. Жамбас сүйегі орналасуы керек шұңқырға еркін кіре алады немесе оған толығымен кірмейді (тайып кетеді). Осы жағдай жамбас буынының дисплазиясына бейімді болып келеді. Жамбас буынының дисплазиясына ұлдардан қарағанда қыздар жиі ұшырайды.\r\n\r\nДисплазияның белгілері туу кезінде байқалады. Туылған сәтте дисплазияның белгілері байқалмай қалатын жағдайлар сирек кездеседі, бірақ жағдай туылғаннан кейін алғашқы бірнеше аптадан немесе айдан кейін дамиды. Жамбас дисплазиясының нақты себебі белгісіз, бірақ ол нәрестенің туғанға дейін, туылу кезінде немесе босанғаннан кейінгі күйіне байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар жүктілік кезінде ананың сіңірлерін босаңсытуға арналған гормондарды көп мөлшерде қолдану жамбас дисплазиясын тудыруы мүмкін.\r\n\r\nЖамбас буынының дисплазиясы диагнозы қойылған балаларда:\r\n•	Дисплазияның елеулі белгілерінің болмауы.\r\n•	Екінші жамбаспен салыстырғанда бір жамбастың ішкі жағында тері қабаттары артық болады. Әр жамбаста тері қабаттарының бөліктері симметриялы көрінбейді.\r\n•	Ауру белгісі бар жамбастың, бөксе буынына айналып тұруына байланысты, аяқ саусақтарының сыртқа қарай бұралып тұруы байқалады.\r\n•	Қозғалыс жиілігі азаяды, жамбас қозғалысы ауырлап, немесе икемділігі азаяды.\r\n•	Бір аяғы екінші аяғына қарағанда қысқа.\r\n\r\nКейбір жағдайларда, бала жүре бастағанша, жамбас дисплазиясының белгілері байқалмайды. Бұл жағдайда бала:\r\n\r\n•	Бір аяғы екіншісінен қысқа болғандықтан, аяғын басып тік тұрғанда бір жамбасы екінші жамбасынан көтеріңкі тұрады. Ауру белгісі бар аяқ қысқа болып келеді.\r\n•	Аяқ ұзындығындағы айырмашылығын реттеуге тырысып, бір аяғының саусақтарын көтеріп, аяқтың ұшымен жүреді.\r\n•	Ақсаңдап жүреді.\r\n\r\nДисплазияны емдеу баланың жасына байланысты, жамбас сүйегін өз орнында сақтаудың қаншалықты оңай болатынына және деформацияның даму дәрежесіне байланысты болады. Емдеу таңғыш қалақ салып, белдіктерді байлап, гипс қойып немесе ота жасау арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Емделмеген жағдайда жамбас дисплазиясы, арқаның ауруы немесе жамбас буындарының бұзылуына (жамбастың деградациясы) әкеп соқтыруы мүмкін.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\nжамбас буынының дисплазиясы     \r\nшығу      \r\nжартылай таю \r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','С гепатиті','','','kz','s','',0,'',3115,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538641440,1570177440,1538641719,'Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.','Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.\r\nС гепатиті  А, В тепатиттері сияқты емес, ол  (HCV) вирусын тудыратын гепатит. С гепатитін жұқтыру қаупі бар фаторлар мыналар:\r\n\r\n•	С гепатиті бар донордың қанын құю арқылы, қанын алу арқылы, мүшесін орнату арқылы жұғады;\r\n•	Инъекция қабылдау кезінде С гепатитімен залалдандаған инені қолданғаннан;\r\n•	Бұрын бүйрек диализін алған адам;\r\n•	Тікелей қанмен жұмыс жасайтын медқызметкерлер;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынасқа түсетіндер;\r\n•	С гепатиті бар адаммен жыныстық қатынас жасайтын адамдар;\r\n•	С гепатиті бадамның тісс щеткасы, сақал қырғышы секілді тұрмыстық заттарын қолдану;\r\n•	С гепатиті бар анадан туылған бала.\r\n\r\n__Белгілері. __С гепатитін жұқтырған көпшілік адамдардан аса бір белгілер байқала бермейді.  Мамандардың жалпы тексерісінде ғана білініп жатады. Егер инфекция ұзақ уақыт бойы денеде жүрсе, салдарынан бауыр циррозы дамуы мүмкін, ерте ме, кеш пе әйтеуір осы ауруға душар қылатыны сөзсіз.\r\n\r\nС гепатитінің пайда болғанын мынадай белгілерден білуге болады:\r\n•	Сарғыштану\r\n•	Оң жақ жамбастың үсті ауырады\r\n•	Тұтастай әлсіздік сезіледі\r\n•	Тәбет нашарлайды\r\n•	Жүрек айнып, құсу басталады\r\n•	Дене қызуы аздап көтеріле береді\r\n•	Нәжіс түссізденеді\r\n•	Несеп күңгірттенеді\r\n•	Қышу пайда болады\r\n•	(Асцит) сұйықтықтың көп бөлінуінен іш үлкейіп кетеді\r\n•	Өңештен өтпелі қан кетіп тұрады (өңештіңтамырлары керіліп кеткендіктен)\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nМына тесттердің көмегімен диагностика жасауға болады:\r\n•	Вирус антигеніне қан талдамасын өткізу;\r\n•	С гепатиті вирусынан антиденені анықтау үшін иммунферментті талдама алу керек;\r\n•	Вирусты анықтау үшін ПТР ( полимеразды тізбекті реакция) жасату керек;\r\n•	Бауырдық ферментті (трансаминаз) анықтау керек. Ол бауыр функциясының бұзылуынан қанның көрелілуін білдіреді.\r\n•	Бауырға биопссия жасату керек. Ол үшін бауырдың зақымданған жасушаларын микроскоппен қарайды.\r\n\r\n__Емделуі__\r\n\r\nҚазіргі таңда әлемде С гепатитін емду үшін көптеген дәрі-дәрмектер шығарылған. Бұл дәрілерді қолдану жолы бір басқа, сонымен қатар адамдар да бұл індетті таратпас үшін бір-біріне жауапкершілікпен қарау керек. Қазақсатанда емдеудің екі еселік және үш еселік сызбасын ресми түрде мақұлдаған.  Екі есе сызба  әдісі бойынша  -  рибаврин таблеткасы мен пегилированды интерферон иньекциясын апта сайын теріге қабылдап тұру керек. Үш еселік түрінде үшінші компонентке қос терапияны қабаттау керек, мысалы телапревир немесе боцепревир. Бұл терапиялардың жанама әсеріне қарамастан қолдану керек, себебі бұл кезде ем 50-80%  әсер етуі мүмкін. Науқастар осы күнге дейін екі есілік терапияны қолданып еш нәтиже көрмеді, енді үш еселік терапияны қолданып көру  қалды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nС гепатиті    \r\nбауыр циррозы    \r\nсарғыштану    \r\nС гепатитінің қауіпті факторлары  \r\nбауыр ферменттерінен С тепатитін емдеу\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y');
