INSERT INTO `index_5c78d55771ac3` VALUES (374,'article','557','Есірткі және ішімдіктен бастарту синдромы','kz','2018-10-05 10:47:24','2018-10-05 10:46:00','__Бастарту синдромы__ - әдетке айналған алкогольді немесе есірткіні пайдалануды тоқтатудан кейін пайда болатын жағымсыз физикалық немесе психикалық өзгеріс. Мұның симптомдары бірнеше күнге созылуы мүмкін және жүpек айну, құсу, шаршағыштық, мазасыздану, бір орнында отыра алмау, қобалжушылық сияқты жағдайлар орын алады.\r\n \r\nБастарту синдромының симптомдары алкогольді немесе есірткіні шамадан тыс қолданғанның әсерінен  пайда болады.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=557',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Есірткі','y','   Есірткі және ішімдіктен бастарту синдромы __Бастарту синдромы__ - әдетке айналған алкогольді немесе есірткіні пайдалануды тоқтатудан кейін пайда болатын жағымсыз физикалық немесе психикалық өзгеріс. Мұның симптомдары бірнеше күнге созылуы мүмкін және жүpек айну, құсу, шаршағыштық, мазасыздану, бір орнында отыра алмау, қобалжушылық сияқты жағдайлар орын алады.\r\n \r\nБастарту синдромының симптомдары алкогольді немесе есірткіні шамадан тыс қолданғанның әсерінен  пайда болады.\r\n Бастарту синдромы - әдетке айналған алкогольді немесе есірткіні пайдалануды тоқтатудан кейін пайда болатын жағымсыз физикалық немесе психикалық өзгеріс. Мұның симптомдары бірнеше күнге созылуы мүмкін және жүрек айну, құсу, шаршағыштық, мазасыздану, бір орнында отыра алмау, қобалжушылық сияқты жағдайлар орын алады.\r\n \r\nБастарту синдромының симптомдары алкогольді немесе есірткіні шамадан тыс қолданғанның әсерінен  пайда болады.\r\n \r\nАлкогольден бас тарту синдромының симптомдары  кейін 4-12 сағаттан соң немесе соңғы ішкен күнінен, бірнеше күнге дейін қолданбай жүргенде пайда болады. Алкогольге қаншалықты тәуелді болса,  бас тарту синдромның симптомдары да соншалықты ауыр соғады (оны елірме дейді). Елірме кезінде көздік және құлақтық галлюцинация, ашушаңдылық және шатасу, дірілдеу және талма сияқты белгілер байқалады. Елірмені емдемесе, кейбір жағдайларда өлімге әкеп соқтыруы мүмкін.\r\n \r\nЕсірткіден бастарту синдромының симптомдары есірткіге тәуелділіктің түрлеріне байланысты болады. Жалпы симптомдары жүрек айну, құсу, іштің ауырсынуы, талма болып табылады.\r\n \r\nАлкогольден және есітркіден бас тарту синдромы кезінде емделу үшін дәрі-дәрмек немесе орын ауыстырушы терепия қолданса болады. Алкоголизмде және есірткі қабылдау кезінде көбінесе емі ретінде реабилитация пайдаланылады.\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nбас тарту синдромы\r\nалкогольді интоксикация\r\nгаллюцинация\r\nталма\r\nҚалтырау\r\nесірткі\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(375,'article','606','Қышыма','kz','2018-10-30 08:09:59','2018-10-30 08:08:00','__Қышыма__ - терінің үстіңгі қабатының астында өмір сүретін кішкентай кенелерден пайда болатын терінің қышуын айтады. Қышыма - инфeкция жұқтырған адаммен байланысып, жанасуы арқылы немесе бір төсекте жату арқылы жұғады.\r\nҚышыманың бірден-бір \'\'__симптомдары__\'\', дененің қатты қышуы болып табылады. Бұл әдетте түнгі уақытта өршиді. Денеде бір сызық бойымен немесе шеңбер жасап орналасқан кішкентай қабыршақты немесе жара тәрізді бөртпе пайда болады. Бұл белгілер әдетте қол саусақтарының арасында, шынтақтың ішкі жағында немесе қолтық астында, білек айналасында, жыныс мүшелерінде және анус айналасында пайда болады.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=606',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қышыма','y','   Қышыма __Қышыма__ - терінің үстіңгі қабатының астында өмір сүретін кішкентай кенелерден пайда болатын терінің қышуын айтады. Қышыма - инфeкция жұқтырған адаммен байланысып, жанасуы арқылы немесе бір төсекте жату арқылы жұғады.\r\nҚышыманың бірден-бір \'\'__симптомдары__\'\', дененің қатты қышуы болып табылады. Бұл әдетте түнгі уақытта өршиді. Денеде бір сызық бойымен немесе шеңбер жасап орналасқан кішкентай қабыршақты немесе жара тәрізді бөртпе пайда болады. Бұл белгілер әдетте қол саусақтарының арасында, шынтақтың ішкі жағында немесе қолтық астында, білек айналасында, жыныс мүшелерінде және анус айналасында пайда болады.\r\n Қышыма - терінің үстіңгі қабатының астында өмір сүретін кішкентай кенелерден пайда болатын терінің қышуын айтады. Қышыма - инфекция жұқтырған адаммен байланысып, жанасуы арқылы немесе бір төсекте жату арқылы жұғады.\r\n\r\nҚышыманың бірден-бір симптомдары, дененің қатты қышуы болып табылады. Бұл әдетте түнгі уақытта өршиді. Денеде бір сызық бойымен немесе шеңбер жасап орналасқан кішкентай қабыршақты немесе жара тәрізді бөртпе пайда болады. Бұл белгілер әдетте қол саусақтарының арасында, шынтақтың ішкі жағында немесе қолтық астында, білек айналасында, жыныс мүшелерінде және анус айналасында пайда болады. Балаларда мойын, бет, бас терісі, алақанда немесе табанында кездеседі.\r\n\r\nҚышыманың таралуы, қышу, тері жарасы пайда болғанға дейін созылады. Алғашқы инфекция жұққан кезінде симптомдар 4-6 аптадан кейін білінеді. Инфекция қайталана жұқса симптомдар бірнеше күн ішінде белгілі болады.\r\nҚышыма өздігінен кетпейді. Дәрігердің рецептісіне сәйкес инфекцияға қарсы дәрі-дәрмектер, әдетте кремдер немесе лосьондар қолданылады. Емдеуді кешіктіру басқа адамдарға жұқтыру қаупін арттырады.\r\nИнфекция жұқтырған адамның пайдаланған төсегін, сүлгілерін және киімдерін қайнатып, жуу керек.\r\n \r\nТегтер: \r\nқышыма, \r\nтері астындағы кенелер, \r\nтері аурулары, \r\nтүнде терінің қышуы, \r\nбөртпе қышыманы емдеу, \r\nқышыма белгілері,\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(376,'article','613','Ойық жара ','kz','2018-11-02 10:17:51','2018-11-02 10:17:00','__Ойық жара__ –  теріде немесе шырышты қабатта (мысалы, тіл ішінде, асқазанда, ішектерде) пайда болатын жара.  Ойық жара терінің үстінде де, астында да, немесе ішкі қабықтарында да пайда болады, іштегілері теріні жарып шығады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=613',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Ойық','y','   Ойық жара  __Ойық жара__ –  теріде немесе шырышты қабатта (мысалы, тіл ішінде, асқазанда, ішектерде) пайда болатын жара.  Ойық жара терінің үстінде де, астында да, немесе ішкі қабықтарында да пайда болады, іштегілері теріні жарып шығады. Ойық жара – теріде немесе шырышты қабатта (мысалы, тіл ішінде, асқазанда, ішектерде) пайда болатын жара.  Ойық жара терінің үстінде де, астында да, немесе ішкі қабықтарында да пайда болады, іштегілері теріні жарып шығады.\r\nОйық жара – кейбір инфекциялардан, жарақаттан, қауіпті ісіктің себебінен туындайды.\r\n\r\nТегтер: \r\nойық жара \r\nжара\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(377,'article','713','Плевралық жалқық','kz','2018-11-21 05:03:04','2018-11-21 05:02:00','\'\'__Бұл не?__\'\' Плевралық жалқық – кеуде қуысы мен өкпені бөлетін өкпеқап қуысында сұйықтықтың жиналуы. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=713',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Плевралық','y','   Плевралық жалқық \'\'__Бұл не?__\'\' Плевралық жалқық – кеуде қуысы мен өкпені бөлетін өкпеқап қуысында сұйықтықтың жиналуы.  Бұл не? Плевралық жалқық – кеуде қуысы мен өкпені бөлетін өкпеқап қуысында сұйықтықтың жиналуы. Сұйықтықтың жиналуына әкелетін негізгі себептері қабыну процессі, жүрек жеткіліксіздігі, қатерлі ісік және ұйқы безінің қабынуы болып табылады. Плевралық жалқық өкпе туберкулезінде жиі байқалады.\r\n\r\nПлевралық жалқық симптомдарына тыныс алудың қиындауы, кеудедегі ауырсыну сезімі, қақырықсыз жөтел, дене температурасының көтерілуі болуы мүмкін. Егер плевральді жалқық аздаған болса, симптомдары болмауы да мүмкін. Сұйықтықтың көптеп жиналуы тыныс алудың қиындауын шақырып, өкпенің толық толуына кедергі келтіреді.\r\n\r\nДиагностикасы. Дәрігер плевралық жалқықты қарау кезінде анықтап, кеуде қуысының рентгенографиясы арқылы диагнозды дәлелдеуі мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу. Егер плевралық жалқық аздаған болса, онда бұл дәрігердің араласуын қажет етпейді. Егер емдеу қажет болса, ең алдымен плевроцентез арқылы (инені өкпеқап қуысына енгізу арқылы) сұйықтықтықты сорып алу керек. Алынған сұйықтықты лабораторияға жіберіп, өз кезегінде оның жиналу себебін анықтау мүмкіндігі туады.\r\n \r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nсұйықтық \r\nқабыну\r\nжүрек жеткіліксіздігі\r\nтуберкулез\r\nөкпе аурулары \r\nинфекция\r\nАлматыда өкпе ауруларын емдеу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(378,'article','781','Аноректалдық қан кету','kz','2018-11-28 10:23:03','2018-11-28 10:22:00','Үлкен дәретте қанның болуы немесе тік ішектен қан кету түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін. Егер, дәретхана қағазының өзінде аздаған қан жағылып қалатын болса немесе басқа да осыған ұқсас жағдайлар орын алса, дәрігерге бір көрінгеніңіз абзал. \r\n\r\nҮлкен дәретте аздап  қанның араласып шығуы тік ішектің тітіркенуінен немесе геморройдың салдарынан болуы мүмкін. Негізі қанның аздап созылыңқырап шығуынан, аса қатты қорқып кетудің қажеті жоқ, себебі қан бірнеше рет шығып қайта тоқтап қалуы мүмкін.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=781',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аноректалдық','y','   Аноректалдық қан кету Үлкен дәретте қанның болуы немесе тік ішектен қан кету түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін. Егер, дәретхана қағазының өзінде аздаған қан жағылып қалатын болса немесе басқа да осыған ұқсас жағдайлар орын алса, дәрігерге бір көрінгеніңіз абзал. \r\n\r\nҮлкен дәретте аздап  қанның араласып шығуы тік ішектің тітіркенуінен немесе геморройдың салдарынан болуы мүмкін. Негізі қанның аздап созылыңқырап шығуынан, аса қатты қорқып кетудің қажеті жоқ, себебі қан бірнеше рет шығып қайта тоқтап қалуы мүмкін. Үлкен дәретте қанның болуы немесе тік ішектен қан кету түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін. Егер, дәретхана қағазының өзінде аздаған қан жағылып қалатын болса немесе басқа да осыған ұқсас жағдайлар орын алса, дәрігерге бір көрінгеніңіз абзал. \r\n\r\nҮлкен дәретте аздап  қанның араласып шығуы тік ішектің тітіркенуінен немесе геморройдың салдарынан болуы мүмкін. Негізі қанның аздап созылыңқырап шығуынан, аса қатты қорқып кетудің қажеті жоқ, себебі қан бірнеше рет шығып қайта тоқтап қалуы мүмкін.\r\n\r\nҮлкен дәретте орташа немесе көп мөлшерде қан болса, ол асқорту жолдарында  едәуір қан кетулердің болып жатқандығынан да болуы мүмкін. Бұл қан кетулердің көптеген себептері болады, мысалы, олар: қабынудан, асқынудан, қатерлі ісіктен және ойық жарадан болуы мүмкін.\r\n\r\nНәжісте қанның болуы ішектің қозғалысына да байланысты ол орта мөлшерде немесе көп мөлшерде болуы мүмкін. Нәжістегі қанның түсі анық қызыл, қызыл-қоңырлау немесе қара-қызыл болады. Ал осы қанның түсі асқазан-ішек жолының қай жері зақымдалғанына байланыс өзгеріп отырады.\r\n\r\nАноректалдық қан кетудің қай түрі болмасын ауыр жағдайға алып келуі мүмкін. Сондықтан уақытында дәрігерге қаралу керек.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(379,'article','783','Аналдық жыланkөз','kz','2018-11-28 10:25:41','2018-11-28 10:24:00','__Аналдық жыланkөз__ – анал тесігі маңындағы тесікке аналдық каналдан өтетін түтік тәрізді өтіс. Мұндай ақаудың пайда болуы тік ішекке жасалған операцияның салдарынан, тік ішектік аумақтағы абсцесстен кейін немесе Крон ауруының (ішектің қабыну ауруларының) асқынуынан болуы мүмкін.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=783',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аналдық','y','   Аналдық жыланkөз __Аналдық жыланkөз__ – анал тесігі маңындағы тесікке аналдық каналдан өтетін түтік тәрізді өтіс. Мұндай ақаудың пайда болуы тік ішекке жасалған операцияның салдарынан, тік ішектік аумақтағы абсцесстен кейін немесе Крон ауруының (ішектің қабыну ауруларының) асқынуынан болуы мүмкін. Аналдық жыланкөз – анал тесігі маңындағы тесікке аналдық каналдан өтетін түтік тәрізді өтіс. Мұндай ақаудың пайда болуы тік ішекке жасалған операцияның салдарынан, тік ішектік аумақтағы абсцесстен кейін немесе Крон ауруының (ішектің қабыну ауруларының) асқынуынан болуы мүмкін.\r\n\r\nАналдық жыланкөз симптомдарына қатысты аймақтың қатты қышуы, тік ішектен терідегі саңылау арқылы бөлінген сұйықтықтан дененің тітіркенуі жатады. Сұйықтық құрамында әдетте шырыш және аз мөлшерде қан болады. Аналдық жыланкөз жұқпалы болуы мүмкін. Инфекцияның дамуынан тік ішектік-артқы өтіс абсцесі қалыптасады.\r\n\r\nЕгер сізде аналдық жыланкөзге қатысты күдік туындаған болса, тез арада дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nаналдық жыланкөз\r\nтік ішектік жыланкөз\r\nтік ішектік жыланкөздің емі\r\nтік ішектік жыланкөздің симптомдары\r\nсозылмалы парапроктит\r\nпараректальды жыланкөз\r\nпараректальды жыланкөздің симптомдары\r\nпараректальды жыланкөздің емі\r\nпарапроктит симптомдары\r\nаноректальды жыланкөз    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(380,'article','785','Алопеция ','kz','2018-11-28 10:27:55','2018-11-28 10:26:00','Алопеция (бастың тақырлануы) – бұл адамның потологиялық түрде шаш түсуі және адам үшін  психологиялық  ауыр мәселе болып саналады.  Шаш адам баласының  өмірлік күш-қуаты символы іспеттес. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=785',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Алопеция','y','   Алопеция  Алопеция (бастың тақырлануы) – бұл адамның потологиялық түрде шаш түсуі және адам үшін  психологиялық  ауыр мәселе болып саналады.  Шаш адам баласының  өмірлік күш-қуаты символы іспеттес.  Алопеция (бастың тақырлануы) – бұл адамның потологиялық түрде шаш түсуі және адам үшін  психологиялық  ауыр мәселе болып саналады.  Шаш адам баласының  өмірлік күш-қуаты символы іспеттес. \r\n\r\nАлопеция термині, шаштың барлық түсу себептеріне байланысты қолданыла береді:\r\n\r\n•	Ошақты алопеция (ұяшықтанған алопеция / тақырбастық)\r\n•	Босанғаннан кейінгі шаш түсуі\r\n•	Механикалық зақымдануларға байланысты шаштың сиреуі (шаш үлгісінің кейбір түрлері, химиялық қопа, шашты жиі бояй беру)\r\n•	Симптомикалық шаш түсу\r\n•	Әйелдердің шаш түсу типі, ерлердің шаш түсу типі және де басқалар.\r\n\r\nАлопецияны екі үлкен топқа бөлсе болады:\r\n\r\n•	Тыртықты (шаштың түптері жансызданады да, беріш түзіле батайды)\r\n•	Тыртықсыз (диффузды, ошақтық, андрогендік)\r\n\r\nОшақты алопеция кезінде шаштың белгілі бір жері ғана түседі, бас тақырлана бастайды.\r\n\r\nДиффузды алопеция кезінде бастағы барлық шаштар түседі.\r\n\r\nБұл алопециялардан басқалары себореялық және андрогендік болады.  Себориялық түрі терінің тарамдалуымен көрініс береді, ал андрогендік – гармонның бұзылуынан, яғни ол тұқым қуалау арқылы берілері. Андрогенді алопецияны және де «еркектік» деп атайды, оның себебі – шаш фолликуласына еркектік гормонның әсер еткендігінен. Бұл аурумен тұқымында осындай ақауы бар әрбір үшінші ер адам зардап шегеді. Кейде  бұл «еркектік» алопецияға  әйелдерде ұшырап жатады.\r\n\r\nТрихограмма – бұл әдіс, микроскоптық тексеру негізінде жүзеге асады, бұл арқылы шаш пен оның өсу фазасында қаншалықты процесс жүріп жатқандығын  анықтауға болады.  Трихограмманың нәтижесінде алопецияның түрі анықталып, және оған қандай ем қолдану керектігін білуге болады.\r\n\r\nАлопецияның барлық түріне ем қолдануға болады. Тек, арнайы мамандарға уақытылы қаралу керек.\r\n\r\nШаш және бас теріcінің шашты бөліктерінің мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nалопеция\r\nалопецияның емі\r\nерлердегі алопеция\r\nбастың тықырлануы\r\nәйелдердің таздануы \r\nерлердің таздануы \r\nжалпы шаштың сыпырылуы\r\nшашым түсуі \r\nшаш түсуінің емі    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(381,'article','789','Маскүнемдік','kz','2018-11-28 10:39:48','2018-11-28 10:38:00','\'\'__Бұл не?__\'\' __Маскүнемдік__ – адамға физикалық пен психологиялық зиян келтіретін дәрежеде алкогольді ішімдіктерді күнделікті және тұрақты түрде қолдану. Маскүнемдіктің тұжырымдамасы ретінде адамның алкогольдік ішімдіктерді қолданғаннан кейін өз-өзін бақылауға қауқарсыз болатындығын, ішімдікке тәуелді адам ретінде сипатталуын айтамыз.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=789',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Маскүнемдік','y','   Маскүнемдік \'\'__Бұл не?__\'\' __Маскүнемдік__ – адамға физикалық пен психологиялық зиян келтіретін дәрежеде алкогольді ішімдіктерді күнделікті және тұрақты түрде қолдану. Маскүнемдіктің тұжырымдамасы ретінде адамның алкогольдік ішімдіктерді қолданғаннан кейін өз-өзін бақылауға қауқарсыз болатындығын, ішімдікке тәуелді адам ретінде сипатталуын айтамыз. Бұл не? Маскүнемдік – адамға физикалық пен психологиялық зиян келтіретін дәрежеде алкогольді ішімдіктерді күнделікті және тұрақты түрде қолдану. Маскүнемдіктің тұжырымдамасы ретінде адамның алкогольдік ішімдіктерді қолданғаннан кейін өз-өзін бақылауға қауқарсыз болатындығын, ішімдікке тәуелді адам ретінде сипатталуын айтамыз.\r\n\r\nМаскүнемдік қалай туындайды? Әдетте үйде (жанжал, ұрыс-керіс, айқай), жұмыста (тәртіптің нашарлауы және жұмысқа деген қабілеттің төмендеуі) немесе заң бұзушылыққа (мас күйінде көлік жүргізуге байланысты тұтқындалуы) қатысты проблемалар туындайды. Сонымен қатар денсаулыққа қатысты (қан қысымының көтерілуі; ас қорыту жүйесінің, көп жағдайда бауырдың зақымдалуы) проблемалары пайда болады.\r\n\r\nАлкогольдік ішімдіктерді ішу (алкогольді асыра пайдалану) бойынша проблемасы бар адамдар мен ішімдікке тәуелділер арасында айырмашылықтар болады.  Алкогольді асыра пайдалану  мен маскүнемдіктің белгілері күрделі келеді және өз бетінен физикалық, әлеуметтік пен эмоциялық аспектілерді қамтиды. Алкогольдік тәуелділікте адам ішімдікті күнделікті қолданбайды, бірақ бір бастап ішкенде көп мөлшерде ішеді. Ішуді доғарған соң оларда тәуелділік синдромы пайда болады. \r\n\r\nЕмдеу. Маскүнемдік – бұл ұзаққа созылатын ауру, көбінесе денсаулыққа, эмоциялық, әлеуметтік және мінез-құлық проблемаларына әкеледі.Егер алкогольге деген тәуелділікті уақытылы емдемесе, онда алкогольдің психикаға, жүрекке, бауырға және басқа да мүшелерге әсер етуіне байланысты өлімге әкелуі мүмкін. Маскүнемдіктен толық емделу мүмкін емес, бірақ онымен күресуге болады.\r\n\r\nМаскүнемдікті емдеу әдісіне байланысты әр түрлі үш категорияға бөлуге болады: физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік. Маскүнемдікті емдеудің бір тәсілі болып алкогольді өнімдерді қолданған кезінде ауыр жанама әсер ететін химиялық заттарды пайдалану болып табылады. Ондай заттарға дисульфирам, кальций цианамиді және т.б. жатады. Бұл заттар алкогольді қолданған кезде адамда қызба, жүректің айнуы, қан қысымының төмендеуі, жүректің қатты соғуы және қорқыныш сезімін тудырады. Бұл өз кезегінде науқастардың ішімдікті ішуден бас тартуына әкеп соқтырады. \r\n\r\nАнонимді маскүнемдер бағдарламасы.\r\n \r\nМаскүнемдер психотреапиясы көптеген әдістерден құралады,соның ішінде ең тиімдісі науқастарды топпен қолдану болып табылады.  сыған байланысты Батыста анонимді маскүнемдер бағдарламалары кеңінен таралған, ол жерде қатысушылар топ болып жиналып, өздерінің проблемаларымен бөліседі және маскүнемдікке қалай жеткендерін сөз етіп, осы қиындықтан бірігіп өтуге деген жолды көрсетулерін сұрайды. Қазіргі кезде анонимді маскүнемдер бағдарламасы әлемдік әдіске айналды. Анонимді маскүнемдер топтары әлемнің барлық мемлекеттерінде құрылған, олар маскүнемдіктен арылуға септік ететін 12 діни емес мақсаттар мен рухани күш тұжырымдамасын ұстанады.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nмаскүнемдік\r\nмаскүнемдікті емдеу\r\nмаскүнемдіктегі асқынулар\r\nмаскүнемдіктің сатысы\r\nмаскүнемдік кезіндегі психотерапия \r\nәйелдердің маскүнемдігі\r\nішімдік, алкоголь\r\nтәуелділік\r\nабстинетті синдром\r\nсозылмалы маскүнемдік    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(382,'article','796','Кекештік','kz','2018-11-28 11:24:57','2018-11-28 11:20:00','Кекештік – бұл адамның дұрыс сөйлей алмауы. Мысалы, сөйлегенде, дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталап отырады, сондай-ақ, дыбысты созып айтады.  Және де сөйлегенде еріксіз тоқтаулар  орын алады (сөйлеу жылдамдығы жоғалады).','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=796',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Кекештік','y','   Кекештік Кекештік – бұл адамның дұрыс сөйлей алмауы. Мысалы, сөйлегенде, дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталап отырады, сондай-ақ, дыбысты созып айтады.  Және де сөйлегенде еріксіз тоқтаулар  орын алады (сөйлеу жылдамдығы жоғалады). Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nКекештік – бұл адамның дұрыс сөйлей алмауы. Мысалы, сөйлегенде, дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталап отырады, сондай-ақ, дыбысты созып айтады.  Және де сөйлегенде еріксіз тоқтаулар  орын алады (сөйлеу жылдамдығы жоғалады).\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nБұл ауру 2-5 жастар арасындағы балалардың шамамен 5% кездеседі (20 бала ішінен 1 балада). Бұл жағдай бірнеше аптадан бірнеше жылға дейін созылу мүмкін.\r\n\r\nКейбір балаларда (1% жоғары) кекештену жоғалмай, ары қарай дамуы мүмкін. Кекештіктің бұл түрі, баланың дұрыс дами алмауымен байланысты болады.\r\n\r\nКекештік тұқымқуалайды. Кейбір гендер арқылы кекештік жалғасатындығы анықталған.\r\nСондай-ақ, кекештік, жарақат алып қалғаннан да болады немесе  бас миының шайқалуынан да осы аурудың дамуы мүмкін.\r\n\r\nКекештіктің  эмоциональды жарақаттардың салдарынан дамуы өте сирек жағдайда орын алуы мүмкін (психогенді кекештену).\r\n\r\nКекештікке көбінесе ұл балалар ұрынады.  Және баланың бұл ауруы есейген кейінде де сақталып қалуы мүмкін. \r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nКекештену дауыссыз (к, г, т.) дыбыстардың қайталануымен басаталады. Егер кекештік дамыса, онда адам сөздер мен сөз тіркестерін қайталау қалыптасуы мүмкін.\r\nКейін сөйлегенде тұтықпалығы дамуы мүмкін. Ол адам бірнәрсе айтар алдында пайда болатын өте қатты дыбыстар. Соның әсерінен адам бар күшімен бірнәрсені айтқысы келгендей көрінеді.\r\n\r\nМазасыздану, сонымен қатар,уайымдау адамның бұл жағдайын тіптен  ауырлатуы мүмкін.\r\n \r\nКекештіктің симптомдары:\r\n\r\n•	Сөйлескенде өзінің ыңғайсыздығынан түңілуі;\r\n•	Сөйлер алдында немесе сөйлемдер мен сөз тіркестерін айтқанда еріксіз тежеліп, қайталай бергеніннен ұялуы;\r\n•	Қосымша дыбыстарды, сөздерді қолдану (“Біз мм... магазинге... Ккеттік”)\r\n•	Дыбыстарды, сөздерді, сөйлемдерді қайталау (“мен... мм.. мен өз қуыршағымды қалаймын”, “Мен.. Мен көріп тұрмын..”, немесе “мүмкін мүмкін мүмкін істей аласыз”)\r\n•	Дауысын көтеріп сөйлеуі;\r\n•	Сөздерде өте ұзын дыбыстар (“Мен – Бууобббби Дджонспын”)\r\n\r\nКекештену кезінде пайда болатын қосымша белгілер:\r\n\r\n•	Көзін жыпылықтатуы\r\n•	Бас немесе денесінің жыбырлатуы;\r\n•	Жағын айналдыра қозғалтуы.\r\n\r\nЖеңіл кекештігі бар балалар әдетте оны байқамайды. Ауыр жағдайларда олар өздерінің ауруын бар екенін біледі. Осындай адамдарға сөз бергенде, олардың бетінде және бұлшықеттерінде еріксіз қозғалыстар, мазасыздану сезімі байқалады, сол кезде кекештігі анығырақ біліне бастайды.\r\n\r\nКейбір кекештенетін адамдар кітапті дауыстап оқығанда немесе ән айтқанда, кекештігі жоқ болып кететінің айтады.\r\n\r\n \r\nДиагностикасы\r\n\r\nБұл ауру ешқандай арнайы диагностиканы қажет етпейді. Жалпы диагностикалау үшін арнайы маманмен (логопед) кеңесу қажет.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nКекештіктің  емі де жоқ. Ерте жастағы симптомдары ұзақ болмайды және өздігінен жоғалады.\r\n\r\nЛогопед кеңесінің мына жағдайларда қажеттілігі туындайды:\r\n\r\n•	Кекештенуі 3-6 айдан ұзақ уақытқа созылса немесе «тұтықпалығы»  бірнеше секундқа дейін ұзара берсе;\r\n•	Бала кекештігімен күрескені байқалады немесе ұялып жүреді;\r\n•	Отбасыда кекештену жағдайлары байқалады\r\n\r\nЛогопед балаға тез  немесе бірқалыпты сөйлеуді үйретеді, сондай-ақ өзінің жайсыздығынан  қысыла бермеуді құлағына сіңіреді. \r\n\r\nАта-аналарға кеңес:\r\n\r\n•	Балаңыздың кекештеніп сөйлегеніне қатты қадала бермеңіз, одан жағдай оңалмай, керсінше асқынуы мүмкін.\r\n•	Мүмкіндік болса, көпшіліктің алдыңда балаңызды ыңғайсыз күйге қалдырмаңыз;\r\n•	Баланы сабырлы кейіпте тыңдаңыз, барынша көзбен қолдау көрсеткендей ым-шара жасаңаз,  оны сойлеп жатқанда бөлмеңіз, оған бар пейіліңізді, махаббатыңызды танытыңыз.Сөйлеген сөйлемдерін оның көзінше дұрыстап әуре болмаңыз.\r\n•	Арнайы әңгімелесуге жеткілікті түрде уақыт бөліп қойыңыз.\r\n•	Баламен ашық түрде оның кекештенуі туралы сөйлесіңіз. Балаға түсіңдіріңіз.\r\n•	Кекештенуді жұмсарту үшін логопедпен ақылдасыңыз.\r\n\r\nМедикаментозды емнің еш әсер бермейтіндігі дәлелденген.\r\n\r\nЭлектронды құрылғыларды  кекештікке қарсы қолдануы ақылға сиымсыз.\r\n\r\nБалаға және отбасына өзара жәрдем топтары пайдалы.\r\n \r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nКөптеген балалардың кекештігі 3-4 жыл ішінде қайта қалпына келеді. 8-10 жасында пайда болған кекештік, өмір бойы жалғасуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\nКекештік асқынған жағжайда – адамның көпшіліктің алдында сөйлейгеннен қорқатын болады, өзгелердің  мазақтауынан жасқанып,  басқалармен еркін әңгімелесуден қашқақтайды.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nМына жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:\r\n\r\n•	Кекештік оқу үдерісіне немесе баланың эмоциялық дамуына кедергі жасаса;\r\n•	Әңгімелескенде бала мазасыз күйде болса немесе қысылып тұрса;\r\n•	Симптомдары  3-6 айдан астам уақытқа созылып бара жатса.\r\n\r\n \r\nАлдын алу \r\n\r\nКекештіктің  алдын алу шарасы  жоқ.\r\n\r\n \r\nСинонимдері\r\n\r\nБалалық кездегі кекештік; Сөйлеу жылдамдығының жоғалуы; Кірбіңдеу\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nкекештік\r\nкекештену емі\r\nпедиатрия    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(383,'article','811','Гипопитуитаризм ','kz','2018-12-19 06:13:24','2018-12-19 06:08:00','Гипопитуитаризм – гипофиздің бір немесе бірнеше гормондарының қажетті мөлшерде өңдірілмеуінен туындайтын ауру.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=811',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гипопитуитаризм','y','   Гипопитуитаризм  Гипопитуитаризм – гипофиздің бір немесе бірнеше гормондарының қажетті мөлшерде өңдірілмеуінен туындайтын ауру. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nГипопитуитаризм – гипофиздің бір немесе бірнеше гормондарының қажетті мөлшерде өңдірілмеуінен туындайтын ауру.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nГипофиз – бас миының негізінде орналасқан кішікентай анатомиялық құрылыс. Ол аяқшалар көмегімен гипоталамусқа (оның функцияларын қадағалайтын ми аймағына) бекінеді.\r\n\r\nГипофиз бөлетін гормондар және олардың функциялары:\r\n\r\n•	Адренокортикотропты гормон (АКТГ) – бүйрек үсті бездерінің кортизолды босатуын ынталандырады; кортизол қан қысымын және қант деңгейін сақтауға қатысады.\r\n•	Антидиуретикалық гормон (АДГ) - организмде судың бүйректерден шығарылуын реттейді.\r\n•	Фолликулостимульдеуші гормон (ФСГ) – ерлердің және әйелдердің сексуальды функциясы мен ұрықтандыруды реттейді.\r\n•	Өсу гормоны (ӨГ) - тіндер мен сүйектің өсуін реттейді.\r\n•	Лютеиндеуші гормон (ЛГ) - ерлердің және әйелдердің сексуальды функциясы мен ұрықтандыруды реттейді.\r\n•	Окситоцин - босану кезіңде жатыр қабырғаларының жиырылуын, сүт жолдарын қоршайтын жасушалардың жиырылуын реттейді.\r\n•	Пролактин - әйел емшектерінің дамуын және емшек сүтінің продукциясын реттейді.\r\n•	Тиреотропты гормон (ТТГ) – организмдегі зат алмасуға әсер ететін қалқанша безінің гормондарын өндіруін ынталандырады. \r\n\r\n \r\n \r\nГипофиз –бас миының негізінде орналасқан, жыныстық қатынас, жыныстық даму және репродуктивтік функцияны реттейтін гормондар шығаратын без болып табылады.\r\n\r\nГипопитуитаризм кезінде бір немесе бірнеше гипофиз гормондары жеткілікті түрде бөлінбейді. Қанда гормондар деңгейінің төмендеуі, жұмыс атқаратын ағзалардың функциясының бұзылысына әкеліп соғады. Мысалы, ТТГ деңгейінің төмендеуі қалқанша безінің функциясының бұзылысын шақырады.\r\n\r\nГипопитуитаризмге себепші болу мүмкін: \r\n\r\n•	Мидағы хирургиялық араласу\r\n•	Бас миының қатерлі ісігі\r\n•	Бас жарақаты\r\n•	Миды қоршайтын тіндердің инфекциясы\r\n•	Радиация\r\n•	Паралич\r\n•	Субарахноидальды қан құйылу (аневризманың жарылуынан)\r\n•	Гипофищ немесе гипоталумус ісігі \r\n\r\nКейде гипопитуаризм иммундық жүйедегі бұзылыстарға немесе метаболикалық ауруларға байланысты, мысалы:\r\n\r\n•	Гемохроматоз\r\n•	Гистиоцитоз Х\r\n•	Лимфоцитарлы гипофизит\r\n•	Саркоидоз\r\n\r\nСондай-ақ, гипопитуитаризм жүктіліктің сирек асқыну түрі болып табылады. Ол Шихан синдромы деп аталады\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n•	Іштегі ауру сезімі\r\n•	Тәбеттің жоғалуы\r\n•	Сексуальды қызығушылықтың төмендеуі (ерлерде)\r\n•	Сүттің шығуының бұзылуы (әйелдерде)\r\n•	Шаршағыштық\r\n•	Бас ауруы\r\n•	Бедеулік (әйелдерде)\r\n•	Жыныстық қатынасқа қызығушылықтың жоқ болуы (әйелдерде)\r\n•	Қолтықта немесе қасағада шаштың түсуі\r\n•	Денеде немесе бетте шаштардың түсуі (ерлерде)\r\n•	Төмеңгі артериальды қысым\r\n•	Суыққа сезімталдық\r\n•	Ересектерде бойдың төмен болуы (152 см кіші)\r\n•	Жыныстық дамудың тежелуі (балаларда)\r\n•	Менструацияның болмауы (әйелдерде)\r\n•	Көру нашарлауы\r\n•	Әлсіздік\r\n•	Салмақ жоғалту\r\n\r\nЕскерту: Симптомдар баяу даму мүмкін және де айтарлықтай өзгеруі мүкін. Ол мынаған байланысты: \r\n\r\n•	Синтезделмеген гормондардың және олар әсер ететін органдар саны\r\n•	Аурудың ауырлығына\r\nАталмыш ауруда кездесетін басқа да симптомдар:\r\n•	Беттің ісінуі\r\n•	Шаштың түсуі\r\n•	Дауыстың өзгеруі\r\n•	Салмақ қосу (әдейі емес)\r\n\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nГипопитуитаризм диагнозын қою үшін қандағы гипофиздың қай гормоның деңгейі төмендегенің анықтау қажет. Сонымен қатар сол гормон әсер ететін ағзаның ауруларын жою қажет.\r\n\r\nТексеру әдістері:\r\n\r\n•	Бас миының компьютерлік томографиясы (КТ)\r\n•	Гипифиздің магнитті-резонансты томографиясы (МРТ)\r\n•	Қандағы АКТГ құрамын анықтау\r\n•	Қандағы кортизол деңгейі\r\n•	Қандағы фолликулстимульдеуші гормонның (ФСГ) деңгейі\r\n•	Қандағы эстрадиол (эстроген) деңгейі\r\n•	Қандағы инсулинтәрізді өсу фактор 1 (ИФР-1) деңгейі\r\n•	Қандағы лютиндеуші гормон деңгейі\r\n•	Қандағы тестостерон деңгейі\r\n•	Қандағы тиреотропты гормон (ТТГ) деңгейі\r\n•	Қандағы қалқанша без гормон (Т4) деңгейі\r\n\r\nГипофиз ісігі болған жағдайда, сол немесе басқа гормоның көп мөлшерде синдездеуіне байланысты, қанда сол гормон дейгейі жоғары болады. Ісік гипофиздің басқа жасушаларын зақымдайды, сол себептен басқа гормондар деңгейінің төмендеуінеәкеліп соқтырады.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕгер гипопитуитаризм ісіктен дамыса, онда оперативті ем,сәулелік терапиямен немесе сәулелік терапиясыз емдеу қажет болады.\r\n\r\nАры қарай сізге өмір бойы гормон алмастырушы терапия қажет болады. Оған мыналар жатады:\r\n\r\n•	Кортикостероидтар (кортизол)\r\n•	Өсу гормоны\r\n•	Жыныс гормондары (тестостерон ерлерге және эстроген әйелдерге)\r\n•	Қалқанша без гормондары\r\n•	Әйелдер мен ерлердегі бедеулікті емдеуде қолданылатын препараттар.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nГипопитуитаризм әдетте өмір бойы емді қажет етеді. Алайда, оған қарамастан сіз қарапайым өмір сүре аласыз.\r\n\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\nДәрі-дәрмек терапиясының жағымсыз әсерлері дамуы мүмкін. Ауыр ауру кезінде кортикостероидтердің қосымша дозасын қолданудың мүмкін еместігі өмірге қауіпті болуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nЕгер сізде гипопитуитаризм симптомдары бар болса дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nКөп жағдайда бұл аурудың алдын алу мүмкін емес. Бұл аурудың пайда болу қаупін білу – ерте диагностикаға және емделуге ықпал етуі мүмкін.\r\n \r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nгипопитуитаризм\r\nгипофиз гормондарының жеткіліксіздігі\r\nгипофиз\r\nгормондар деңгейінің төмендеуі\r\nбеттің ісінуі\r\nшаштың түсуі\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(384,'article','856','Бронхиолит','kz','2018-12-21 05:40:51','2018-12-21 05:23:00','Бронхиолит – бұл өкпеге ауа өткізетін кішкентай тыныс алу жолдарының (бронхиол) қабынуы','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=856',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бронхиолит','y','   Бронхиолит Бронхиолит – бұл өкпеге ауа өткізетін кішкентай тыныс алу жолдарының (бронхиол) қабынуы Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nБронхиолит – бұл өкпеге ауа өткізетін кішкентай тыныс алу жолдарының (бронхиол) қабынуы\r\n\r\nСебептері\r\nБронхиолит әдетте балаларды 2 жасына дейін мазалайды. Жалпы аурудың өтпелі кезеңі 3 айдан 6 айға дейінгі уақыт. Бұл енді жиі орын алатын жағдайы, ал кейде бұл ауру салмақты болып та келеді. Аталмыш аурудың көп таралған қоздырушысы респираторлы-синицитиалды вирус (РС). Бүкіл өмірге келген сәбилердің жартысына жуығы жасқа толғанша осы вируспен байланыса өседі. \r\n\r\nБронхиолит тудыратын басқа да вирустар:\r\n•	Аденовирусы;\r\n•	Тұмау вирусы;\r\n•	Парагрип вирусы.\r\n\r\nСәбилер күнделікті тұрмыста жұтқыншақ арқылы инфекциясы бар адамнан осы вирусты жұқтырады. Мысалы, осы вирусты жұқтырған балалармен ойнағанда, осы вирус бар ер адамдардың қасында отырып қалғанда :\r\n•	Егер біреу түшкірсе немесе жөтелсе, сәби оның  ауадағы түшкіріндісін өзі бірден қабылдап алады;\r\n•	Вирусы бар ойыншық немесе басқа да затты ұстағаннан да жұқтырып алады.\r\nТөрт мезгілді салыстырмалы түрде қарағанда бронхиолит күзде және қыста көбірек кездеседі екен.\r\nБронхиолиттің қауіпті факторлары:\r\n•	Пассивті шылым шегу;\r\n•	Алты айға толмаған сәбилерде болу;\r\n•	Тар жерде (үй-жай) өмір сүргеннен;\r\n•	Баланы емшектен ажыратқаннан кейін;\r\n•	37 аптада туылған нәресте.\r\n\r\nСимптомдары\r\nКейбір балаларда ауру симптомсыз, жеңіл дамиды. Брохиолит өкпе инфекциясы секілді жоғарғы тыныс алу жолдарынан басталады. Содан, балада 2-3 күннің ішінде  тыныс алуында мәселелер туындап, сырыл мен жөтел пайда болады. \r\n\r\nАуру сипмтомдары:\r\n•	Оттегі жетіспеушілігінің салдарынан (цианоз) терісінде көкшілдеу ісік пайда болады – бұл жағдайда уақыт күттірмей медициналық жәрдемге хабарласу керек;\r\n•	Тыныс алуында мәселелер туындайды, өкпесінде ссырыл пайда болып ентіге бастайды;\r\n•	Жөтеледі;\r\n•	Шаршағыш келеді;\r\n•	Қалтырай бастайды;\r\n•	Қабырға аралық бұлшық еттері тарта ауырады (оны қабырғаралық ретракция деп атайды);\r\n•	Дем алған кезде кеңсірігі кеуіп тұрады;\r\n•	Тыныс алуы жиілеп кетеді (тахипноэ).\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігер медициналық тексеру өткізіп, баланың өкпесін тыңдайды. Ол кезде мынадай мәселелер бас көтеруі ықтимал:\r\n•	Стетоскоппен тыңдағанда сырылдаған дыбыстар естіледі;\r\nСондай-ақ төмендегідей тексерулер өткізілуі мүмкін:\r\n•	Қан газы;\r\n•	Кеуде жасушалары ағзаларына жалпы рентгенография;\r\n•	Ауруды қоздыратын белгілі бір вирустың, яғни мұныннан аққан судың үлгісін алады.\r\n\r\nЕмдеу\r\nЕмдеудің басты бағыты ауру симптомдарын жеңілдетуге бағытталады. Мысалы тыныс алу мен сырылды қалыпқа келтіру керек.\r\nВирустық инфекция кезінде антибиотиктер әсер бермейді. Вирусқа қарсы дәрілік препараттар аурудың ауыр ағымында тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nСіз үй жағдайында симптомдарды жеңілдету үшін төмендегідей әдістерді қолдансаңыз болады:\r\n•	Көп мөлшерде сұйықтық ішіңіз. 12 айға дейінгі сәбилерге ең тиімді сусын ана сүті болып табыдалы. Электролиттің сусындар да бала үшін пайдалы болмақ.   \r\n•	Дымқыл ауамен дем алыңыз, бұл түкіріктің көп бөлінуін тежейді. Ауа дымқылдандырғыш қолданыңыз. \r\n•	Көп тынығыңыз.\r\n\r\nБалаңыздың қасында, үйде болсын, көлікте болсын темекі шектірмеңіз. Баланың иыныс алу жүйесінде салмақты мәселелер туындаса, ауруханаға жатқызған дұрыс, ол жерде оттектерапиясы мен ішке сұйықтық енгізу шаралары жүзеге асырылады.\r\n\r\nБолжамы\r\nКөп жағдайда, емделгеннен кейін тыныс алу қыйындықтары үшінші күнде қалыпқа келеді, ал симптомдары аптаның ішінде жойылады. Кей жағдайда пневмония дамуы мүмкін немесе тыныс алуын қиындататын бассқа да мәселелер туындап жатуы ықтимал.\r\n\r\nБалалар өскенде, демікпе не болмаса басқа да аурулар, сонымен қатар өкпе сырылдары мазалап жатады.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nТөмендегідей жағдайлар орын алса, дереу арада дәрігерге немесе жедел жәрдем көмегіне жүгініңіз:\r\n•	Балаңыз тез шаршап қала берітін болса;\r\n•	Терісі, тырнақтары немесе еріндері көкшілденіп ісіне түседі;\r\n•	Бала сирек деп ала бастайды;\r\n•	Бала ақырындап естен тана бастайды;\r\n•	Баланың тыныс алуы қиындап кетеді;\r\n•	Мұрындарының қуысы кебе бастайды тыныс алуының қиындауынан қабырға аралық керілуі байқалады.\r\n\r\nАлдын алу\r\nКөп жағдайда бронхолит күтпеген жерден тап болады. Себебі, қоғамдық ортада көп таралған ауру тудыратын вирустардан пайда болуы мүмкін. Сол үшін балалардың беті-қолын жақсылап, сабындап жуып жүріңіз, сонда ғана зиянкес вирустарға қарсы тұруыңыз мүмкін.\r\nҚандай жағдай болмасын балаға иммун жүйесін көтеретін дәрілік препараттарды бірден беруге болмайды.\r\n\r\nСәбиер мен жас балалардың кеуде тұсының ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\nТегтер: \r\nбронхиолит\r\nөкпенің қабынуы \r\nбронхиол қабынуы\r\nвирустар\r\nбалалар ауруы\r\nжөтел\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(385,'article','868','Нағыз полицитемия','kz','2018-12-21 07:41:19','2018-12-21 07:33:00','Нағыз полицитемия – бұл сүйек кемігі ауруы, қан құрамындағы  жасушалардың мөлшері аномальді түрде үлкеюімен сипатталады (ең алдымен эритроциттер).','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=868',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Н','Нағыз','y','   Нағыз полицитемия Нағыз полицитемия – бұл сүйек кемігі ауруы, қан құрамындағы  жасушалардың мөлшері аномальді түрде үлкеюімен сипатталады (ең алдымен эритроциттер). Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nНағыз полицитемия – бұл сүйек кемігі ауруы, қан құрамындағы  жасушалардың мөлшері аномальді түрде үлкеюімен сипатталады (ең алдымен эритроциттер).\r\n\r\nСебептері\r\nНағыз полицитемия – сүйек кемігі ауруы. Ол эритроциттердің, лейкоциттердің сондай-ақ тромбоциттердің шамадан тыс көп бөлініп, санының артуынан туындайды.\r\nБұл әйелдерде де, ерлерде де, көбінесе 40 жасқа дейінгі адамдарда пайа болатын, аса жиі ұшыраса бермейтін ауру. Бұл  JAK2V617F  деген атаумен белгілі гендік мутациямен байланысы бар ауру. Бұл мутацияның себебі әлі күнге дейін белгісіз күйінде келе жатыр.\r\n\r\nСимптомдары\r\n•	Жатқанда тыныс алудың қиындауы;\r\n•	Бас айналу;\r\n•	Тері қанауға бейім болады;\r\n•	Асқазанның жоғарғы сол жақ бөлігі аурлау сезініп тұрады (көк бауырдың үлкею салдарынан);\r\n•	Бас ауруы;\r\n•	Ыстық ванна қабылдағаннан кейін қышу сезімдері мазалайды;\r\n•	Тері, әсіресе бет терісі қызарады;\r\n•	Демікпе;\r\n•	Тамырдың қабыну симптомдары кездеседі.\r\n\r\nЕскерту: Кейбір симптомдар қан айналымының шамадан тыс жабысқақтығына және бейімділігіне де байланысты болады.\r\n\r\nАуру кезінде пайда болатын басқа да симптомдар:\r\n•	Терінің көкшілденуі;\r\n•	Шаршағыштық;\r\n•	Теріде қышыл дақтардың пайда болуы;\r\n•	Көрудің қиындауы.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігер тексеру жүргізеді. Диагностикалауға қажетті әдістер:\r\n•	Сүйек кемігіне биопсия жасау;\r\n•	Ауыналымдағы жалпы қанның талдамасы;\r\n•	Көлемді метаболикалық панель (бұл қан (талдамасын) тексерудің нәтижесінде, бүйрек пен бауырдың ағзадағы қызметі мен су-электролитті үйлесімділігін анықтауға мүмкіндік туады);\r\n•	Эритропоэтин  мөлшерін анықтау;\r\n•	JAK2V617F мутациясына генетикалық тест;\r\n•	Қанның оттекке қанықтығын анықтау;\r\n•	Эритроциттердің  массасын анықтау;\r\n•	В12 витаминінің мөлшерін анықтау.\r\nБұл ауру сондай-ақ төмендегідей тексерулердің көрсеткіштері арқылы да анықталады:\r\n•	СОЭ;\r\n•	Лактатдегидрогеназ;\r\n•	Сілтілі фосфатаз;\r\n•	Агрегация тромбоциттеріне тест өткізу;\r\n•	Қандағы несептік қышқыл мөлшері.\r\n\r\nЕмдеу\r\nЕмделудің басты мақсаты қанның сылықтығының төмендеуін және қан кету мен тробтүзілімдердің  тоқтауын тексеруге бағытталады.\r\n\r\nҚан жіберу (флеботомия) деп аталатын емдеу әдісі  қанның жабысқақтығының төмендеуіне пайдаланылады. Қанның бірлігі (1 пинтаға жуық) ерлердің қан құрамындағы гематокрит 45 %-дан, ал әйелдердікі 42% -дан төмендегенше, бір аптаның ішінде  жойылады. Содан соң емдеу шарасы қажетіне қарай қайталанып жүзеге аса береді.\r\nКейде химиялық препараттар тағайындалуы мүмкін, атап айтқанда, гидроксимочевин, ол мида пісіп жетілген эритроциттердің санын азайту үшін қолданылады. Сондай-ақ интерферон да тағайындалуы мүмкін, ол қандағы жасушаларддың мөлшерін төмендетеді.\r\n\r\nАнагрелид деп аталатын дәрілік препарат тромбоциттердің мөлшерін азайту үшін қолданылады. Кейбір науқастарға асперин қолдануға кеңес беріледі, бірақ ол асқазаннан қан кетуін дамытуы мүмкін. Кейбір науқастар сезетін қатты қышуды ультрокүлгін сәуле басуы мүмкін.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nАуру әдетте ақырын дамиды. Науқастардың көбісі диагноз қойғанның өзінде аурумен байланысты ешқанда мәселені байқамайды. Ауру тек ауыр сиомтомдар кездессе ғана диагностикаланады.\r\n\r\nАсқынған жағдайда\r\n•	Жіті миелобласты лейкоз;\r\n•	Асқазандық немесе ішектік қан кету;\r\n•	Қызу;\r\n•	Жүрек жетіспеушілігі;\r\n•	Миелофиброз\r\n•	Тромбоз  (қанның ұюы, инсульт, инфаркт, немесе басқа да зақымдануларды анықтайды)\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nНағыз полицитемия симптомдарының дамуын байқасаңыз дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\nСинонимдері:\r\nАлғашқы полицитемия, Қызыл полицитемия; Миелопролиферативті бұзылыс, Эритремия, Спленомегаликалық полицитемия; Вакез ауруы; Ослер Ауруы; созылмалы цианозды Полицитемия – Миелопатиялы политемия; Спленомегалиялық эритроцитоз.\r\n\r\nДереккөз: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000589.htm\r\n\r\nТегтер: \r\nполицетемия\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(386,'article','871','Ихтиоз','kz','2018-12-21 08:25:21','2018-12-21 08:12:00','Ихтиоз – көп таралған, тұқым қуалайтын ауру. Ол терінің құрғауымен, түлеуімен сипатталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=871',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','И','Ихтиоз','y','   Ихтиоз Ихтиоз – көп таралған, тұқым қуалайтын ауру. Ол терінің құрғауымен, түлеуімен сипатталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nИхтиоз – көп таралған, тұқым қуалайтын ауру. Ол терінің құрғауымен, түлеуімен сипатталады.\r\n\r\nСебептері\r\nИхтиоз терінің бірден-бір ең көп таралған, тұқым қуалайтын ауруы. Ол балалық кезде басталуы мүмкін. Ауру ұрпақтан-ұрпаққа аутосомды-доминантты түр арқылы жалғасады. Демек, бұл ауру бар болғаны бір ғана аномальді ата-ананың геніннен өсіп жетіле береді деген сөз.\r\nАуру қыс кезінде жиі ұшырасады. Ол атопикалық дерматит, фолликулярлы кератоз (қолдың үстіңгі жағындағы кішкентай қызыл түйіндер) немесе басқа да тері ауруларымен қатар мазалауы мүмкін.\r\n\r\nСимптомдары\r\n•	Терінің құрғауы;\r\n•	Терінің түлеуі;\r\n•	Терінің қалыңдауы;\r\n•	Жеңіл қышу сезімі.\r\n\r\nКөбінесе құрғак, түлегіш тері негізінде аяқта болады, сондай-ақ патологиялық процесс білекте, қолда және денеде түзіледі. Ауру сондай-ақ алақанда көптеген ұсақ сызықтар болып шығуы мүмкін.\r\n\r\nДиагностикасы\r\nДәрігер кейде тек теріңізге қарау арқылы да диагностика қоя алады. Тексеру кезінде терінің түлеуі ме құрғауынан басқа да себептері анықталуы мүмкін.\r\nДәрігер сізден жанұяңызда бір адамның тері құрғағыштығы бар ма, жоқ па деп сұрақ қояды.\r\n\r\nЕмдеу\r\nДәрігер сізге күшті ылғалғандырғыштарды қолдану керектігі жайында кеңес береді. Лосьоннан қарағанда крем мен жақпа майлар тиімді. Оларды шомылғаннан кейін дымқыл теріге бірден жағыңыз. Сізге тері құрғатпайтын сабын қолдану керек болады.\r\n\r\nДәрігер сізге дымқылдандырғыш кремдерді тағайындайды. Олардың құрамында түрлі химиялық заттар болады, мысалы, сүт қышқылы, салицил қышқылы және несепнәр, олар терінің қалыпты жағдайының қайта қалыптасуына септігін тигізеді.\r\n\r\nБолжамы\r\nИхтиоз жағымсыз ауру болып табылады, бірақ жалпы денсаулыққа зиянын тигізе бермейді. ауру әдетте есейгенде жоғалып кетеді, бірақ жылдар өте қайта мазалауы да ғажап емес.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nСырылған жер арқылы дененің ашылған жеріне инфекциялық бактерия түсіп кетуі мүмкін.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nДәрігеріңізбен ақылдасыңыз, егер:\r\n•	Ем қабылдасаңыз да симптомдар сақталып тұрып алса;\r\n•	Симптомдар асқынып бара жатса;\r\n•	Терінің зақымдануы дененің бассқа жерлеріне таралып бара жатса;\r\n•	Жаңа симптомдар пайда бола бастаса.\r\n\r\nАлдын алу \r\nЕгер сізде осы ауру болса, ескеріңіз балаңызда да осындай ауру болуы ықтимал.\r\n\r\nСинонимдері\r\nТаралмалы ихтиоз; балықша түлеу синдромы.\r\n\r\nТегтер: \r\nихтиоз\r\nтерінің түлеуі\r\nтерінің қышуы\r\nтері түлеуінің себептері\r\nтері ауруы\r\nАлматыда ихтиозды емдету \r\nихтиоздың симптомдары\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(387,'article','1387','Teriniń qaterli isigi','qz','2018-11-19 03:03:36','2018-11-19 02:54:00','\'\'__Melanoma degen ne?__\'\'\r\n\r\n__Melanoma__ – bul teri qaterli isiginiń bir túri. Melanomanyń negizgi kózi melanotsıtter dep atalatyn teri jasýshalary bolyp tabylady. Melanomany jaqsy túsiný úshin melanotsıtterdiń, atap aıtqanda, olar qandaı fýnktsııany oryndaıdy jáne olar rak jasýshalaryna aınalǵanda ne bolatynyn anyqtaý kerek.\r\n\r\n\'\'__Teri__\'\'\r\n\r\nTeri – adam denesindegi eń úlken múshe. Teri joǵary temperatýradyn, kún sáýlesinen, jaraqat pen ınfektsııalardan qorǵaıdy. Teri dene temperatýrasyn saqtaýǵa, sý men maı saqtaýǵa kómektesedi, sondaı-aq  D dárýmenin bólip shyǵarady.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1387',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','T','Teriniń','y','   Teriniń qaterli isigi \'\'__Melanoma degen ne?__\'\'\r\n\r\n__Melanoma__ – bul teri qaterli isiginiń bir túri. Melanomanyń negizgi kózi melanotsıtter dep atalatyn teri jasýshalary bolyp tabylady. Melanomany jaqsy túsiný úshin melanotsıtterdiń, atap aıtqanda, olar qandaı fýnktsııany oryndaıdy jáne olar rak jasýshalaryna aınalǵanda ne bolatynyn anyqtaý kerek.\r\n\r\n\'\'__Teri__\'\'\r\n\r\nTeri – adam denesindegi eń úlken múshe. Teri joǵary temperatýradyn, kún sáýlesinen, jaraqat pen ınfektsııalardan qorǵaıdy. Teri dene temperatýrasyn saqtaýǵa, sý men maı saqtaýǵa kómektesedi, sondaı-aq  D dárýmenin bólip shyǵarady.\r\n Melanoma degen ne?\r\n\r\nMelanoma – bul teri qaterli isiginiń bir túri. Melanomanyń negizgi kózi melanotsıtter dep atalatyn teri jasýshalary bolyp tabylady. Melanomany jaqsy túsiný úshin melanotsıtterdiń, atap aıtqanda, olar qandaı fýnktsııany oryndaıdy jáne olar rak jasýshalaryna aınalǵanda ne bolatynyn anyqtaý kerek.\r\n\r\nTeri\r\n\r\nTeri – adam denesindegi eń úlken múshe. Teri joǵary temperatýradyn, kún sáýlesinen, jaraqat pen ınfektsııalardan qorǵaıdy. Teri dene temperatýrasyn saqtaýǵa, sý men maı saqtaýǵa kómektesedi, sondaı-aq  D dárýmenin bólip shyǵarady.\r\n\r\nTeride eki qabat bar - epıdermıs jáne dermıs.\r\n\r\nEpıdermıs negizinen tegis jasýshalarmen sıpattalady, olar da skýmýlıatıvti jasýshalar dep atalady. ótkizgish jasýshalar astynda bazaldy jasýshalar dep atalatyn jasýshalar ornalasqan. Epıdermıstiń tómengi qabaty melanotsıtter bolyp tabylady.\r\n\r\nDerma qantamyr tamshylary, lımfa tamyrlary jáne teri astyndaǵy bezdermen sıpattalady. Bul bezderdiń keıbireýleri dene terisin retteýge kómektesetin ter shyǵarady. Basqa bezderi terini qurǵaqtyqtan qorǵaıdy jáne onyń ylǵalyn saqtaıtyn maı shyǵarady. Teri jáne maı teriniń betine teri tininiń kishkene tesikteri arqyly enedi - bul teri tesigi dep atalady.\r\n\r\n\r\n\r\nMelanotsıtter jáne meń\r\n\r\nMelanotsıtter melanındi shyǵarady, pıgmentter terige tabıǵı tús beredi. Kún sáýlesiniń áserine ushyraǵanda, melanotsıtter pıgmentti kóbirek shyǵarady, bul terige kún kóziniń paıda bolýyna nemese teriniń qaraıýyna soqtyrady.\r\n\r\nKeıde melanotsıtter toby jáne qorshaǵan tinder «meń» dep atalatyn qatersiz isikterdi túzedi. (Dárigerler sondaı-aq olardy «nevýs meńderi» dep ataıdy). Meńi bar adamdar óte kóp kezdesedi. Kópshiligimizde 10-nan 40-ǵa deıin meń bolady denemizde. Meńder kúlgin, sary-qońyr, qońyr nemese adamnyń qalypty terisiniń túsine uqsas bolyp keledi. Terisi  qara  adamdardyń qaldary ádette qara daqtarǵa uqsap ketedi. Qal-meńder jalpaq nemese dóńes bolyp keledi. Olardyń kóbisi dóńgelek nemese sopaq bolyp kórinedi jáne dıametri qaryndashtardaǵy tesikke qaraǵanda kshkrek. Olar týǵan kezde nemese keıinirek paıda bolýy múmkin - ádette 40 jasqa deıin. Eresekterde olar jıi joǵalyp ketedi. Hırýrgııalyq jolmen alynyp tastalǵan soń, meńder ádette qaıta paıda bolmaıdy.\r\n\r\nMelanoma\r\n\r\nMelanoma melanotsıtterdyń (pıgmentti jasýshalar) qaterli bolatyn jaǵdaılary da kezdesedi. Pıgmentti jasýshalardyń kópshiligi teride kezdesedi; Melanoma teride damysa, bul aýrý teri melanomasy dep atalady. Melanoma kózdiń ishinde de damı alady. Ádette melanoma mıdyń qabatynda, asqazan-ishek joldarynda, lımfa  túıinderinde nemese melanotsıtteri bar basqa da organdarda kezdesedi. Teride emes, basqa organdarda paıda bolatyn melanomdar bul maqalada talqylanbaıdy. Qaterli isik týraly aqparattyq qyzmet (1-800-4-CANCER) osy melanomdar túrleri týraly aqparatty bere alady.\r\n\r\nMelanoma - eń kóp taralǵan isikterdiń biri. Ol jas boıynsha barlyq jastaǵy adamdarǵa zardabyn tıgize alady. Ol kez-kelgen teriniń ústinde damıdy. Erkekterde melanoma  denede (ıyqtan bóksege deıin) nemese bas jáne moınynda jıi kezdesip jatady. Áıelderde ol kóbinese aıaqtyń tómengi bólikterinde ornalasady. Melanoma qara tory kelgen adamdarda jıi kezdesedi. Olarda damyǵan jaǵdaıda aıaq pen qol saýsaqtarynda nemese alaqannyń  astynda, ne bolmasa, tabanǵa shyǵady.\r\n\r\nMelanomanyń taralýymen rak jasýshalary lımfa túıinderiniń janynda paıda bolýy múmkin. Lımfa túıinderiniń toptary búkil denede shashyraıdy. Lımfa túıinderi bakterııany, rak kletkalaryn jáne lımfa júıesine kiretin basqa zııandy zattardy jibermeı ustaıdy. Obyr aýrýynyń lımfa túıinderine jetýi rak jasýshalary basqa múshelerge jáne baýyr, ókpe nemese mı sııaqty múshelerdiń bólikterine taralǵan degendi bildiredi. Mundaı jaǵdaılarda jańa isik jasaıtyn rak kletkalary birdeı melanomalyq jasýshalar keıpine enedi jáne bul aýrý baýyr, ókpe nemese mı isigi emes, metastatıkalyq melanoma dep atalady.\r\n\r\nMelanoma: qaýip toptary qandaı?\r\n\r\nMelanomanyń sebebin eshkim dál aıta almaıdy. Dárigerler melanomanyń nege bireýde damyp, al endi bireýde damymaıtyndyǵyn túsindirip bere almaıdy.\r\nDegenmen, zertteýler nátıjesi boıynsha belgili bir qaýip faktorlary bar adamdar melanomanyń damýyna beıim keletin kórinedi. Adamnyń aýrýyn damytý yqtımaldyǵy bar barlyq nárse – qaýip faktory bolyp sanalady. Degenmen, osy aýrýǵa tap bolǵandardyń  kóbisi qaýipti faktorlaryna tán emes.\r\n\r\nZertteý barysynda melanoma úshin  tómendegideı qaýip faktorlary anyqtaldy:\r\n\r\n• Dısplastıkalyq nevýster: Dısplastıkalyq nevýster  qarapaıym meńderden góri qaterli bolyp keledi. Dısplastıkalyq navýster óte keń taralǵan jáne kóptegen adamdarda mundaı erekshe meńder bar. Melanomanyń qaýpi neǵurlym joǵary bolsa, adamdardaǵy osyndaı dısplastıkalyq nvýstar kóp bolady. Ásirese, áýletinde osyndaı dısplastıkalyq nevýstar melanomasy bar adamdar úshin qaýip  joǵary.\r\n\r\n• Kóptegen (50-den astam) qarapaıym meńder: meńderdiń kóp bolýy melanomanyń paıda bolý qaýpin arttyrady.\r\n\r\nAshyq teri: Melanoma ashyq terili adamdarda jıi kezdesedi, ol qara terige qaraǵanda ońaı kúıip ketedi, sepkildermen (qyzyl nemese aqquba shashty jáne kógildir kózderi bar adamdar da) jabylady. Aq adamdarda melanoma, qara tústilerge qaraǵanda, áldeqaıda jıi kezdesedi, sebebi, ashyq teri kún sáýlesine ońaı zaqymdalady.\r\n\r\n• Jeke syrqatnamada melanomanyń nemese teri isiginiń bolýy: Melanomasy emdelgen adamdar qaıtalanatyn melanomanyń joǵary qaýpine ıe. Keıde adamdarda eki melanomnan da kóp damıdy. Qarapaıym teriniń qaterli isiginiń bir nemese birneshe jaǵdaılary oryn alǵan adamdar (bazaldy jasýshadaǵy kartsınoma nemese skamozdyq kletkalyq kartsınoma) melanoma qaýpi joǵary.\r\n\r\n• Áýlette melanomanyń bolýy: Melanoma keıde otbasylyq aýrýǵa aınalady. Osy aýrýmen aýyratyn adamnyń eki nemese odan da kóp jaqyn týysqandar qaýip faktory bolyp tabylady. Melanomasy bar adamnyń januıasyndaǵy barlyq adamdardyń 10 paıyzy ǵana osy aýrýmen aýrýy múmkin.  Melanoma otbasylyq aýrýy bolǵan kezde, otbasynyń barlyq múshelerin únemi tekserip otyrý kerek.\r\n\r\n• Immýndyq júıeniń álsireýi: Qandaıda bir onkologıaılyq aýrýdyń saldarynan ımmýndyq júıesi álsiregen adamdar, dári qabyldaǵannan keıin, aǵzasyn  transplantatsııalaǵannan keıin nemese AITV-nyń sebepterine baılanysty melanomanyń damýy múmkin qaýip faktorynyń qatarynda bolady.\r\n\r\nKúnge kúıýdiń kúrdeli satylary, kúldireýler: Bala kezindegi nemese jasóspirim kezinde  kim kúnge qatty kúıip, kúıiktiń joǵarǵy satysyna deıin urynǵan bolsa, sonyń saldarynan denensi kóldirese, ol adam da melonoma qaterli isigine ushyraý qaýpinde bolady. Osy sebepterge baılanysty dárigerler balalaryn kúnge qatty kúıdirip almaý kerek dep keńes beredi. Mundaı qorǵanys keıingi ómirde de melanomanyń damý qaýpin azaıtýy múmkin. Kúnge qatty kúıgen eresekterde  melanomanyń damý qaýipi bar faktor bolyp tabylady.\r\n\r\n• Ýltrakúlgin sáýlelený: Ekspertter álemdegi melanoma jaǵdaılarynyń kóbeıýi adamnyń kúnniń kózinde uzaq júrýimen baılanysty deıdi. Bul aýrý kúnnen bólinetin  ýltrakúlgin radıatsııanyń  joǵary dozasynyń áserinen bolatyn,  aýdandarda turatyn adamdar arasynda jıi kezdesetin kórinedi. Mysaly, AQSh-ta kún sáýlesi az túsetin Mınesotaǵa qaraǵanda, Tehasta melanoma kóbirek taralǵan. Ýltrakúlgin kún sáýlesi teriniń merziminen buryn qartaıýyna, sonymen qatar melanomaǵa ákeletin teriniń zaqymdanýyna sebep bolady. Ýltrakúlgin sáýlelenýdiń jasandy kózderi, kún lampalary jáne jasandy totyǵý qurylǵylary sııaqty, teriniń zaqymdanýyna sebep bolýy múmkin, osylaısha melanomanyń paıda bolý qaýpin arttyrady. Dárigerler tabıǵı ýltrakúlgin sáýlelenýden saqtaný kerektigi jaıynda keńes beredi. Jáne  onyń jasandy kózderin de kóp qoldana bermeý kerek degen pikir aıtady.\r\n\r\nMelanomany damý qaýpi bar adamdar osy másele boıynsha óz dárigerimen keńesip, aýrý týraly, onyń belgilerin kórsete otyryp, tekserý kestesin durystap túzip alýy kerek. Dárigerdiń usynystary adamnyń jeke jáne áýletinde, sondaı-aq medıtsınalyq syrqatnamasyna jáne basqa da qaýip faktorlaryna negizdeledi.\r\n\r\nBelgileri men sımptomdary\r\n\r\nMelanomanyń alǵashqy belgisi qaldyń kóleminiń ózgerýi,  túsi  men sezimtaldyǵynyń artýy bolyp tabylady.  Melanomalardyń kópshiliginde qara nemese qara-kók areal bolady. Melanoma jańa meńder sııaqty paıda bolýy múmkin. Bul qara, erekshe nemese «suryqsyz» bolyp kórinýi múmkin.\r\n\r\nTerińizdegi túzindiler men basqa da týyndaǵan erekshelikter týraly suraǵyńyz nemese alańdaýshylyq bar bolsa, dárigerińizge habarlasyńyz. Ózińizdi dıagnoz qoıý úshin kelesi sýretterdi qoldanbańyz. Fotosýretter paıdaly mysaldar bolyp tabylady, biraq olar medıtsınalyq tekserýdi almastyra almaıdy.\r\n\r\nMelanoma alǵashqy kezeńderinde anyqtalýy múmkin, qaı kezde  bar meńder sál ózgergen bolsa, mysaly, jańadan qara aımaq paıda bolǵan kezde anyqtalýy múmkin. Jańadan qalyptasqan juqa qabyqshalar men qyshymalar da  melanomanyń erte satysyndaǵy jalpy belgileri bolýy múmkin. Melanomanyń odan ári damýymen meń qurylymy ózgerýi múmkin. Mysaly, qatty nemese jumsaq bolýy múmkin. Melanomdardyń sezimtaldyǵy qarapaıym meńderdiń sezimtaldyǵynan ózgeshe bolýy múmkin. Keıingi kezeńderde isikter qyshı beredi, sýlanady\n nemese qan ketýi múmkin. Alaıda, melanomdar ádette aýyrsynýdy týdyrmaıdy.\r\n\r\nTeriniń saraptamasy kóbinese medıtsınalyq mekemedegi kúndelikti tekserýdiń bir bóligi bolyp tabylady. Adamdar terisindegi jańadan shyqqan ósindileri nemese basqa ózgeristerdi tekserte alady. Teridegi ózgerister, mysaly, meńderdiń ózgerýi, dárigerlerdiń nazaryna jetkizilýi kerek. Naýqas dermotolgke, dárigerge jáne teri aýrýlaryn emdeýge mamandandyrylǵan mamanǵa baǵyttalýy múmkin.\r\n\r\nMelanomany emdeýge bolady, eger isik damymaı turyp jáne terige tereń enbeı turyp dıagnoz qoıylsa jáne emdelse. Al eger melanomany der kezinde alyp tastamasa, rak jasýshalary terige tereń enip saý tinderge de ósýi múmkin. Melanoma tyǵyzdanyp, tereń enip ósip ketse, aýrý deneniń basqa múshelerine taralyp, qıyn baqylanatyn bolyp ketedi.\r\nMelanomamen buryn aýyrǵan naýqastarda qaıtadan jańa melanomanyń shyǵý qaýpi joǵary bolady. Kez-kelgen faktorǵa qaýip tóndiretin adamdar qaýipti bolyp sanalady jáne medıtsınalyq mekemege óz terisin únemi tekserip otyrýy kerek.\r\n\r\nDısplastıkalyq nevýstar\r\n\r\nKóptegen adamdarda qandaı da bir kórinip turatyn meńder bolady (dısplastıkalyq nevýstar nemese atıpıkalyq meńder dep ataıdy) olar joǵarǵy satysynda bolady, qalypty meńder  melanomaǵa aınalýǵa beıim keledi. Dısplastıkalyq nevýstary bar adamdardyń denesinde olar az mólsherde kezdesedi; biraq denesinde kóp bolyp ta kezdesetin jaǵdaılar bolǵan. Dısplastıkalyq neyýsteri bar adamdar men olarǵa qamqorlyq kórsetetin medıtsınalyq qyzmetkerler,  ózgeristerdi qadaǵalaý úshin únemi tekserý ótkizýi tıis.\r\n\r\nDısplastıkalyq nevýs  melanomaǵa óte uqsas. Teri aýrýlarynyń salasynda arnaıy daıyndyqtan ótken dárigerler erekshe qubylysty meńderdi anyqtaýdy nemese ony alyp tastaýdy jáne rak jasýshalarynyń bolýyn tekserýdi sheshedi.\r\n\r\nKeıbir otbasylarda kóptegen múshelerde dısplastıkalyq nevýstar kóp bolady, al keıbireýleri melanomaǵa aınalyp ketedi. Osyndaı otbasylardyń músheleri melanomanyń týyndaý  qaýipi bar toptarǵa jatady. Dárigerler kóbinese kez-kelgen problemany erte satyda anyqtaý úshin birneshe ret (ár 3 aıdan 6 aıǵa deıin) tekseris ótkizip turýǵa keńes beredi. Dárigerler, sondaı-aq, ózgeristerdi neǵurlym naqty kórsetý úshin adamnyń terisin sýretke túsire alady\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nEger dáriger teridegi daqty melanoma dep kúmándansa, patsıentke bıopsııa jasaýy múmkin. Bıopsııa - dıagnozdy dál jasaýdyń jalǵyz joly. Bul protsedýrada dáriger barlyq kúdikti ósindilerdi joıýǵa tyrysady. Bul ıntsıdentti bıopsııa. Eger ósindini tolyǵymen alyp tastaý úshin tym úlken bolsa, dáriger tinniń úlgisin alady. \r\n\r\nÁdette bıopsııany jergilikti anestezııa boıynsha dárigerlik keńsede jasalynady. Patolog keıin rak jasýshalaryn anyqtaý úshin mıkroskop astynda tindi zertteıdi. Keıde birneshe patologııaǵa tindik úlgini kórsetý paıdaly bolmaq.\r\n \r\nSatylardyń anyqtalýy\r\n\r\nEger melanomaǵa dıagnoz qoıylsa, dəriger emdeýdi josparlaýdan buryn aýrýdyń qanshalyqty deńgeıde nemese qaı satysynda ekenin bilýi kerek. Satyny anyqtaý - isiktiń qanshalyqty qalyń ekenin, melanomanyń terige qanshalyqty tereń engenin jáne melanomalyq kletkalardyń eń jaqyn lımfa túıinine nemese deneniń basqa bólikterine taralýyn anyqtaýǵa baǵyttalady. Dáriger rak jasýshalaryn zertteý úshin eń jaqyn lımfa túıinderin alyp tastaı alady. (Mundaı hırýrgııa emdeýdiń bir bóligi bolyp tabylady, óıtkeni qaterli lımfa túıinderin joıý aýrýdy baqylaýǵa kómektesedi). Sonymen qatar, dáriger muqııat fızıkalyq tekserýdi júrgizedi, al eger isik qalyń bolsa, keýde rentgeni, qan analızi, súıek skaneri, baýyr men mı tekserilýi múmkin.\r\n\r\nMelanomanyń satylary\r\n\r\nMelanomany sıpattaý úshin kelesi kezeńderdi paıdalanamyz:\r\n\r\n0-kezeń: 0 kezeńinde melanoma jasýshalary teri jasýshalarynyń syrtqy qabatynda ǵana kezdesedi jáne tereńirek qabattarǵa enbeıdi.\r\n\r\n• I kezeń: kishigirim qalyńdyqtaǵy I kezeńindegi melanoma:\r\n\r\nIsik qalyńdyǵy 1 mıllımetrden aspaıdy. Teriniń syrtqy qabaty (epıdermıs) syzylyp ketýi múmkin. (Bul ýltradybys dep atalady).\r\n\r\nNemese is-áreket dıametri 1-2 mıllımetrge jetedi. Ýltratsııasy baıqalmaıdy.\r\nMelanomalyq jasýshalar jaqyn mańdaǵy lımfa túıinine taralmaıdy.\r\n• II kezeń: Isik qalyńdyǵy 1 mıllımetrden kem bolmaıdy:\r\n\r\nIsikterdiń qalyńdyǵy 1-den 2 mıllımetrge deıin bolady. Jaralar kórinbeıdi.\r\nNemese isiktiń qalyńdyǵy 2 mıllımetrden asady. Jaralar kórinýi múmkin.\r\nMelanomalyq kletkalar jaqyn mańdaǵy lımfa túıinine taralmaıdy.\r\n\r\n• III etap: Melanoma jasýshalary jaqyn mańdaǵy tinderge taralady:\r\nMelanomalyq jasýshalar bir nemese birneshe jaqyn lımfa túıinine taralady.\r\nNemese melanoma jasýshalary bastapqy isikke tikeleı jaqyn jerde, biraq jaqyn mańdaǵy lımfa túıinine emes, tek tinge taralady.\r\n\r\n• IV etap: Melanoma jasýshalary basqa múshelerge, lımfa túıinderine nemese bastapqy isikterden alys teri aımaǵyna deıin taralady.\r\n\r\nRetsedıv: Aýrýdyń qaıtalanýy emdeýden keıin onkologııalyq (retsırkýlıatsııa) bolǵanyn bildiredi. Ol bastapqy  ornyna nemese deneniń basqa bóligine ornyǵýy múmkin.\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nDáriger patsıentke ár jaǵdaıda kútiletin nátıjelerdi tańdaýǵa jáne talqylaýǵa múmkindik beretin emdeýdiń tizimin bere alady. Dáriger men naýqas birlese otyryp naýqastyń qajettilikterin qanaǵattandyratyn emdeý josparyn jasaý úshin jumys isteı alady. Melanoma terapııasy aýrýdyń kezeńine, naýqastyń jasyna jáne jalpy densaýlyq jaǵdaıyna, sondaı-aq basqa da faktorlarǵa baılanysty júrgiziledi.\r\nMelanomy bar adamdar ádette barlyq mamandar tobymen emdeledi. Topta dermatolog, hırýrg, onkolog, radıolog-onkolog jáne plastıkalyq hırýrg bolýy múmkin.\r\n\r\nEmdeýge daıyndyq\r\n\r\nMelanomasy bar naýqastar ózderine jasalatyn medıtsınalyq kómek týraly kóp oılap, qajetti sheshimderdi qabyldap, emdeý sharasyna belsendi qatysady. Olar óz naýqasyna baılanysty jaıttyń bárin bilgisi keledi, qandaı emdeý túrin paıdalaný kerektigi jaıynda da oılanady. Degenmen, melanomanyń dıagnozy qoıylǵan sátte, eseńgirep, boılarynda kúızelis bılep ketedi, onysynyń saldarynan dárigerge barlyq qajetti suraqtar qoıýǵa dármeni bolmaı qalady. Negizi dárigerge barar aldynda suraqtar tizimin jasap alǵan durys. Dárigerdiń aıtqandaryn este saqtaý úshin naýqas áńgimelesý kezinde ony jazyp alsa da bolady,nemese taspa jazý qurylǵysyn paıdalanýǵa ruqsat suraıdy. Keıbireýler otbasy múshesiniń nemese dosynyń dárigermen áńgimelesý kezinde qatysqanyn qalaıdy, sondyqtan olar pikirtalasqa qatysa alady, jazbalar jasaıdy nemese jaı tyńdaıdy.\r\n\r\nBarlyq suraqtardy birden suraýǵa nemese barlyq jaýaptardy birden túsinýdiń qajeti joq. Naýqastarǵa dárigerden túsiniksiz nárseni túsindirýge nemese qosymsha aqparat berýdi suraýǵa basqa da ýaqyttarda múmkindikteri bolady.\r\n\r\nEmdeý ádisteri\r\n\r\nMelanomy bar naýqastarǵa hırýrgııalyq emdeý, hımıoterapııa, bıologııalyq terapııa nemese radıatsııalyq terapııa taǵaıyndalýy múmkin. Birlesken emdeýdi taǵaıyndaý da múmkin.\r\n\r\nAýrýdyń kez-kelgen kezeńinde melanomasy bar naýqastar bastapqy terapııanyń janama áserlerin jeńildetý úshin jáne emotsıonaldy jáne praktıkalyq máselelerdi sheshý úshin aýyrsynýdy jáne basqa da isik belgilerin emdeý úshin arnaıy em alady. Bul emdeý sımptomatıkalyq,  qoldaýshy  nemese pallıatıvtik kútim dep atalady.\r\n\r\nHırýrgııalyq em\r\n\r\nHırýrgııalyq operatsııa - bul melanomanyń dástúrli emi. Hırýrg isik pen onyń aınalasyndaǵy saý tinniń bir bóligin alyp tastaıdy. Bul protsedýra rak jasýshalarynyń isik aınalasyndaǵy tinde qalý múmkindigin azaıtady. Joıylýy tıis tin isiginiń  eni men tereńdigi melanomanyń qalyńdyǵyna jáne teriniń tereń enýine baılanysty:\r\n\r\n• Bıopsııa kezinde dárigerdiń juqa melanomy tolyqtaı alynýy múmkin. Keıingi operatsııa qajet bolmaýy múmkin.\r\n• Eger bıopsııa kezinde melanoma tolyq joıylmasa, dáriger isik qaldyqtaryn alyp tastaıdy. Kóptegen jaǵdaılarda, barlyq melanomalyq jasýshalardyń joıylýyn qamtamasyz etý úshin, isik aınalasyndaǵy saý kórinetin tinderdi (jıek dep atalady) joıý úshin qosymsha operatsııa jasalady. Bul kóptegen jaǵdaılarda, tipti melanoma juqa bolsa da qajet. Melanomanyń qalyńdyǵy ulpanyń alynbaly shetinen asyp túsedi.\r\n• Teriniń úlken aımaǵyn alyp tastaǵanda, hırýrg terini aýystyrýy  múmkin. Bul protsedýra úshin dáriger teriniń qalǵan bóligin aýystyrý úshin deneniń basqa bóliginen terini paıdalanady.\r\nIsikke jaqyn lımfa túıinderin joıýǵa bolady, sebebi rak isigi lımfa júıesi arqyly taralýy múmkin. Eger patologanotom lımfa túıinderinen rak jasýshalaryn tapsa, onda bul aýrýdyń basqa bólikterge taralýy múmkin. Lımfa túıinderin joıý úshin eki ádis jıi qoldanylady:\r\n• Sholǵynshy lımfa túıininiń bıopsııasy - Sholǵynshy lımfa túıininiń bıopsııasy melanomanyń bıopsııasynan keıin, biraq isiktiń uzartyla shyǵarylýyna deıin oryndalady. Radıoaktıvti zat melanomanyń janynda ınektsııa arqyly engiziledi. Hırýrg kompıýterdiń ekranyndaǵy zattyń qozǵalysyn baqylaıdy. Lımfa túıini (ly), onda zat enip, lımfa túıinderi (lamph) dep atalady. (Rentgen sýretin qoldaný arqyly zertteý lımfoskıntıgrafııa dep atalady). Sholǵynshy lımfa túıinderin anyqtaýdyń tártibi lımfa túıinderin beıneleý dep atalady). Hırýrg rak jasýshalarynyń bolýyn tekserý úshin barlaýshy túıinderdi (torlaryn) joıady.\r\n• Eger sholǵynshy lımfa túıininde rak jasýshalary bolsa, hırýrg osy aımaqtaǵy qalǵan lımfa túıinderin alyp tastaıdy. Alaıda, eger  sholǵynshy lımfa túıinderde rak jasýshalary bolmasa, onda qalǵan lımfa túıinderi de alynbaıdy.\r\n\r\nLımfa túıiniń operatsııalyq jolmen alyp tastaý – hırýrg melanoma aımaǵyndaǵy barlyq lımfa túıinderin alyp tastaıdy.\r\n\r\nTerapııa operatsııadan keıin, denede qalǵan rak jasýshalary joıý úshin júrgizilýi múmkin. Mundaı em adıývantty / qosalqy terapııa dep atalady. Naýqasty bıologııalyq terapııamen emdeýge de bolady.\r\n\r\nHırýrgııa, jalpy alǵanda, deneniń basqa bólikterine taraǵan melanomalardy baqylaýda tıimdi emes. Mundaı jaǵdaılarda dárigerler hımıoterapııa, bıologııalyq terapııa, radıatsııalyq terapııa jáne osy ádisterdiń úılesýi sııaqty basqa emdeýdi qoldana alady.\r\n\r\nHımıoterapııa\r\n\r\nHımıoterapııa,\n rak jasýshalaryn joıý úshin, keıde melanomany emdeý úshin dári qoldanylady. Dári-dármekter ádette tsıkldarmen taǵaıyndalady: emdeý kezeńi, qalpyna keltirý kezeńi, keıingi emdeý kezeńi jáne t.b. Kóbinese naýqas ambýlatorııalyq deńgeıde (aýrýhanada, dárigerlik bólimde nemese úıde) hımıoterapııany qabyldaıdy. Degenmen, qandaı dári-dármek taǵaıyndaýy,  naýqastyń jalpy densaýlyǵyna baılanysty bolýy múmkin, yńǵaına qaraı qysqa merzimdi aýrýhanaǵa jatqyzý da qajet bolýy múmkin.\r\nMelanomamen aýyratyn adamdar hımıoterapııany kelesi joldardyń birimen qabyldaıdy:\r\nAýyz arqyly nemese ınektsııa arqyly, kez-kelgen tásilmen, preparat qanǵa enedi jáne denege aýysady.\r\n\r\nOqshaýlanǵan aıaq-qol perfýzııasy (sonymen qatar oqshaýlanǵan arterııalyq perfýzııa dep atalady) - Qoldyń nemese aıaqtyń melanomasynda hımıoterapııa preparattaryn tikeleı aıaq-qoldyń qantamyryna engizedi. Qol-aıaqtaǵy  qan aǵymy onyń ásrinen ýaqytsha toqtaıdy. Bul preparattyń kóp bóliginiń isikterge tikeleı jetýine múmkindik beredi. Osylaısha, hımııalyq terapııanyń eń joǵary tıimdiligi osy aıaq-qolǵa jetedi.\r\nDárilerdi keıde ınektsııadan buryn qyzdyrady. Hımıoterapııanyń bul túri gıpertermııalyq perfýzııa dep atalady.\r\n\r\nBıologııalyq terapııa\r\n\r\nBıologııalyq terapııa (ımmýnoterapııa dep te atalady) - onkologııalyq aýrýmen kúresýge nemese onkologııalyq aýrýlardy emdeýdiń janama áserlerin tómendetýge tikeleı nemese janama túrde ımmýndyq júıeni qoldaný arqyly emdeý túri. Melanomanyń bıologııalyq terapııasy tsıtokınder dep atalatyn zattardy paıdalanady. Ádette deneden juqpaly jáne basqa aýrýlarǵa jaýap retinde az mólsherde tsıtokın shyǵarady. Zamanaýı zerthanalyq tehnologııalar ǵalymdarǵa úlken mólsherde tsıtokın shyǵarýǵa múmkindik beredi. Keıbir jaǵdaılarda operatsııadan keıin taǵaıyndalǵan bıologııalyq terapııa melanomanyń qaıtalanýyn boldyrmaıdy. Interferon-alfa ınterleıkın-2 (sondaı-aq, IL-2 nemese alderlýkın dep te atalady) dárileri metastazdyq melanomasy bar naýqastarǵa nemese hırýrgııalyq operatsııadan keıingi qaıtalaný qaýpi joǵary  naýqastarǵa qoldanylady.\r\n\r\nRadıatsııalyq terapııa\r\n\r\nRadıatsııalyq terapııa (sáýlelik terapııa dep te atalady) rak jasýshalaryn joıý úshin joǵary energııa kózinen sáýlelenýdi paıdalanady. Úlken qurylǵy aǵzaǵa sáýle jiberedi. Patsıent ádette birneshe aptaǵa aptasyna bes kún statsıonarda nemese klınıkada osylaısha emdeledi. Radıatsııalyq terapııa mıǵa, súıekterge jáne basqa bólikterge taraǵan melanomany baqylaýǵa kómektesedi. Bul terapııa isikti azaıtady jáne sımptomdardy jeńildetedi.\r\n\r\nAýrý kezeńderine baılanysty emdeýdi tańdaý\r\n\r\nTómende ár kezeń úshin eń jıi qoldanylatyn emderdiń qysqasha sıpattamasy berilgen. (Basqa da emdeý paıda bolýy múmkin, keıde.)\r\n\r\n0-kezeń\r\n\r\n0 kezeńinde melanomamen aýyratyn adamdar úshin isik pen qorshaǵan tinniń kishkene bóligin alyp tastaý úshin shaǵyn operatsııa jasalýy múmkin.\r\n\r\nI kezeń\r\n\r\nI kezeńde melanomasy bar naýqastar isikti joıý úshin qoldanylýy múmkin. Hırýrg isik aınalasynda 2 santımetr (3/4 dıýım) tinderdi alyp tastaıdy. Naýqasqa  jarany jabý úshin terini aýystyrý qajet bolýy múmkin.\r\n\r\nII kezeń nemese III kezeń\r\n\r\nII nemese III kezeńderde melanomasy bar adamdar isikti ketirý úshin qoldanylýy múmkin. Hırýrg sonymen qatar irgeles tinniń 3 santımetrine deıin (1 1/4 dıýım) alyp tastaı alady. Jara aımaǵyn jabý úshin teri aýystyrý qajet bolýy múmkin. Keıde hırýrg jaqyn ornalasqan lımfa túıinin joıady.\r\n\r\nIV kezeń\r\n\r\nIV kezeńde melanomasy bar adamdarǵa pallıatıvtik kútim kórsetiledi. Aýrýǵa ýaqytsha jeńildik beretin kómek kórsetýdiń maqsaty - patsıenttiń jaqsy sezinýine kómektesý - fızıkalyq jáne emotsııalyq jaǵynan. Emdeýdiń bul túri aýyrsynýdy jáne basqa belgilerdi baqylaýǵa, sonymen qatar ómir uzartýdan góri terapııanyń janama áserlerin (mysaly, aınýy) azaıtýǵa baǵyttalǵan.\r\n\r\nNaýqas kelesi nárseni isteı alady:\r\n\r\nOperatsııa obyr jasýshalaryn qamtıtyn lımfa túıinderin alyp tastaý nemese aǵzanyń basqa bólikterine taralǵan isikterdi joıýǵa negizdeledi. Sımptomdardy jeńildetý úshin radıatsııalyq terapııa, bıologııalyq terapııa nemese hımıoterapııa qoldanylady.\r\n\r\nMelanomanyń qaıtalanýy\r\n\r\nMelanomanyń qaıtalanýy emdelýshiniń qaı jerde paıda bolatynyna, naýqasqa qandaı em qabyldaǵanyna jáne basqa faktorlarǵa baılanysty. IV satydaǵy melanoma qaıtalansa ádette emdelmeıdi. Pallıatıvtik kútim kóbinese emdeý josparynyń mańyzdy elementi bolyp tabylady. Kóptegen naýqastarǵa sımptomdardy jeńildetý úshin pallıatıvti kútim kórsetiledi, sonymen qatar aýrýdyń damýyn baıaýlatý úshin antıbakterıaldy emdeýden ótedi. Keıbir naýqastar aýrýdy, júrek aınýyn jáne basqa da belgilerdi jeńildetý arqyly ómir sapasyn jaqsartý úshin pallıatıvtik emge ıe bolady.\r\n\r\nNaýqas kelesi nárseni isteı alady:\r\n\r\n• Isik joıý úshin operatsııa jasatý;\r\n• Sımptomdardy jeńildetý úshin radıatsııalyq terapııa, bıologııalyq terapııa nemese hımıoterapııany paıdalaný;\r\n•Jyly hımıoterapııasy isikke dárilerdi engizýge baǵyttalady\r\n\r\nEmdeýdiń janama áseri\r\n\r\nÓńdeý saý kletkalardy jáne tinderdi zaqymdaǵandyqtan, keıde qajetsiz janama áserler paıda bolady. Bul janama áserler kóptegen faktorlarǵa, sonyń ishinde isikterdiń ornalasýyna, sondaı-aq emdeýdiń qarqyndylyǵy men túrine baılanysty. Jaǵymsyz áserler bir patsıentten ekinshisine qaraı ózgerýi múmkin, tipti emdeýdiń bir kýrsynan ekinshisine de ózgerýi múmkin. Emdeý bastalǵanǵa deıin dárigerler yqtımal janama áserlerdi túsindiredi jáne naýqastarǵa olarmen qalaı kúresý kerektigin úıretedi.\r\n\r\nHırýrgııalyq emdeý\r\n\r\nHırýrgııalyq emniń janama áseri negizinen isiktiń mólsheri men ornalasýyna, sondaı-aq operatsııanyń kúrdeliligine baılanysty. Operatsııadan keıingi alǵashqy kúnderde naýqastar aýyrsynýdy sezinse de, bul aýrýdy emdeýge bolady. Patsıentter dáriger nemese medbıke arqyly aýyrsynýdy azaıtý máselesin talqylaýǵa bolady. Sondaı-aq, patsıentterdiń kópshiligi belgili bir ýaqyt ishinde sharshaýdy nemese álsizdikti sezinedi. Hırýrgııalyq operatsııadan keıin qalpyna keltirýge qajetti ýaqyt  ár patsıentte ártúrli bolady. \r\nÚlken túzilgen tyrtyqtardy alyp tastaý úshin dárigerler tinderdi barynsha az joıýǵa tyrysady. \r\n\r\nKóptegen jaǵdaılarda, erte kezeńde melanomany joıý jónindegi operatsııadan keıingi jaraqat ýaqyt óte kele (kóbinese uzyndyǵy 1 - 2 dıýım) bolady. Shramnyń kórinýi melanomanyń qaı jerde ekenine, naýqastyń qanshalyqty saýyǵýyna, sondaı-aq patsıenttiń keloıd dep atalatyn shyryshy tyrtyqty damytatynyna baılanysty. Isik úlken jáne keń bolǵan kezde dáriger qorshaǵan teri men basqa da tinderdi (bulshyqetterdi qosa) kóbirek alyp tastaýy kerek. Teri jamylǵysy iri ósimdikterdiń joıylýynan týyndaǵan shyryshty azaıtatynyn eskere otyryp, bul tyrtyqtar áli de eleýli bolyp qala beretin kórinedi.\r\nLımfa túıinderin qoltyqtan nemese qyshqyldan shyǵaratyn hırýrgııa lımfa júıesiniń zaqymdalýyna jáne lımfa suıyqtyǵynyń qoldy nemese aıaqty baıaýlatýy múmkin. Lımfa suıyqtyǵy aıaqtarda jınalyp, isinýdi (lımfedemany) týdyrýy múmkin. Dáriger nemese meıirbıke bul máseleni sheshse, jattyǵýdy nemese isinýdi azaıtýdyń basqa tásilderin usynýy múmkin. Sondaı-aq, jaqyn mańdaǵy lımfa túıinderin alyp tastaǵannan keıin deneniń ınfektsııamen kúresýi qıyn, sondyqtan naýqastyń aıaǵyn nemese qolyn ınfektsııaǵa ákelýi múmkin kesekterden, syzattardan, kógeristerden, jándikterdiń shaǵýynan nemese kúıikterden qorǵaý qajet bolady. Juqpaly aýrý paıda bolsa, naýqas dereý dárigerge barý kerek.\r\n\r\nHımıoterapııa\r\n\r\nHımıoterapııanyń janama áseri negizinen arnaıy preparattarǵa jáne dozalarǵa baılanysty. Jalpy alǵanda, proteınge qarsy preparattar tez bólinetin jasýshalardy zaqymdaýy múmkin, ásirese:\r\n\r\nQan jasýshalary: Bul jasýshalar ınfektsııamen kúresedi, qan uıyǵyshtaný protsesine kómektesedi jáne organızmniń barlyq bólikterine ottegin tasymaldaıdy. Dáriler qan jasýshalaryn juqtyrǵan kezde, patsıentter ınfektsııalarǵa sezimtal bolady, olar ońaı jarylyp, qan ketedi, olar óte álsiz jáne sharshaýdy sezinýi múmkin.\r\n\r\nShashtyń túbirlik jasýshalary: Hımıoterapııa shash túsirýi múmkin. Shash qaıtadan ósedi, biraq jańa shashtar tús pen qurylymǵa baılanysty ózgerýi múmkin.\r\n\r\nAs qorytý traktisin jasaıtyn uıashyqtar: hımıoterapııa appetıt, júrek aınýy jáne qusý, dıareıa, aýyzdyń jáne erniniń jaraqatyn joǵaltýy múmkin. Bul janama áserlerdiń kóbisin dárilik zattarmen baqylaýǵa bolady.\r\n\r\nBıologııalyq terapııa\r\n\r\nBıologııalyq terapııanyń janama áseri emdeý túrine baılanysty ózgeredi. Bul emdeý sterbelis, bezgegi, bulshyqet aýyrýy, álsizdik, tábettiń joǵalýy, aınýy, qusý jáne dıareıa sııaqty tumaýǵa uqsas belgilerdi týdyrýy múmkin. Patsıentter teri bórtpesi damýy múmkin. Bul problemalar eleýli bolýy múmkin, biraq emdeýdi toqtatqannan keıin qaıtady.\r\n\r\nRadıatsııalyq terapııa\r\n\r\nRadıatsııalyq terapııanyń janama áserleri alynǵan sáýlelený kólemine jáne óńdeletin aýdanǵa baılanysty. Emdeýge bolatyn aımaqta paıda bolatyn janama áserler teriniń qyzarýy nemese qurǵaýy men shashtyń joǵalýy bolyp tabylady. Radıatsııalyq terapııa da sharshaýdy týdyrýy múmkin. Radıatsııalyq terapııanyń jaǵymsyz áserleri jaǵymsyz bolýy múmkin bolsa da, dáriger olardy basqara alady. Kóp jaǵdaılarda janama áserler ýaqytsha bolǵanyn bilý paıdaly.\r\n\r\nTamaqtanýy\r\n\r\nMelanomasy bar patsıentter tamaq ónimderin unatpaıdy, ásirese yńǵaısyzdyqty sezinse nemese sharshaǵan bolsa. Sonymen qatar, keıde tábet joǵalý, júrek aınýy nemese qusý sııaqty janama áserler problema bolýy múmkin. Dámi ózgerýi múmkin. Osyǵan qaramastan, naýqasqa qarsy emdeý kezinde jaqsy tamaqtaný kerek. Bul patsıentterge jaqsy salmaq pen aqýyz quramyn ustap turý úshin jetkilikti mólsherde kalorııa qajet. Jaqsy tamaqtaný -rakpen aýyratyn adamdarǵa jaqsy kómektesedi jáne energııany kóp únemdeıdi.\r\n\r\nKeıingi kútim\r\n\r\nMelanomasy bar naýqastarda jańa melanoma paıda bolý qaýpi joǵary. Keıbireýler jaqyn mańda nemese deneniń basqa bólikterinde bastapqy melanomany qaıtalaý múmkindigine ıe.\r\n\r\nJańa nemese qaıtalanatyn melanomany anyqtaý múmkindigin tezirek kóterý úshin patsıentter dárigerge turaqty túrde\n tekserý úshin kelý kestesin ustanýy kerek. Otbasylyq tarıhta dısplastıkalyq nevýs nemese melanomasy bar naýqastar úshin qaıtalanatyn zertteýler óte mańyzdy.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(388,'article','1424','Aıaq-qol venalarynda týyndaıtyn problemalar','qz','2018-11-20 04:26:14','2018-11-20 04:25:00','Teriniń betkeıinde ornalasqan vena qabynýy múmkin. Atalmysh jaǵdaı kez kelgen venada bolýy múmkin, biraq kóbinese baltyr venalarynda oryn alyp jatady. Bul jaǵdaı betkeı tromboflebıt dep atalady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1424',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aıaq-qol','y','   Aıaq-qol venalarynda týyndaıtyn problemalar Teriniń betkeıinde ornalasqan vena qabynýy múmkin. Atalmysh jaǵdaı kez kelgen venada bolýy múmkin, biraq kóbinese baltyr venalarynda oryn alyp jatady. Bul jaǵdaı betkeı tromboflebıt dep atalady. Teriniń betkeıinde ornalasqan vena qabynýy múmkin. Atalmysh jaǵdaı kez kelgen venada bolýy múmkin, biraq kóbinese baltyr venalarynda oryn alyp jatady. Bul jaǵdaı betkeı tromboflebıt dep atalady.\r\n\r\n•	Lımfany, jylýlyqty, aımaqtyń sezimtaldyǵyn sezýge nemese vena boıynda qyzarýdy kórýge bolady.\r\n•	Tikeleı teri betkeıindegi qan uıyndylary sırek jaǵdaılarda qıyndyqtar týǵyzyp jatady. Óıtkeni olar sırek ajyrap, qanaǵysymen jyljıdy. Bul jaǵdaıdyń baltyrdyń tereń venalarynyń qabynýyna qaraǵanda qaýpi az bolǵanymen, tekseristi qajet etýi múmkin.\r\n•	Betkeı tromboflebıt – jıi tynyǵý men qabynýǵa qarsy preparattarmen emdeıdi.\r\n\r\nAıaqtyń tereń venalaryndaǵy tromb qaýipti bolyp tabylady, sebebi ol bosap qanaǵysymen ókpege qaraı jyljyp (ókpe tamyrlarynyń embolııasy), adam ómirine qaýip tóndirýi múmkin.\r\n\r\nTereń venalardyń tromboz sımptomdary mynalar:\r\n\r\n•	Aıaq-qolda isiný, aýyrsyný, qyzarý nemese aıaq-qol formasynyń aıqyn ereksheliginiń bolýy .\r\n•	Júrgende nemese aıaq joǵary kóterilgen qalypta baltyrda aýyrsyný seziminiń bolýy.\r\n\r\nKóptegen varıkozdy venalar qaýipti medıtsınalyq problema bolyp sanalmaıdy. Álsiregen venalardaǵy qysym asqynýlarǵa ákelýi múmkin, mysaly, oıyq jaraǵa, qansyraýǵa, betkeıde uıyndylardyń túzilýine. Óz kezeginde bul jaǵdaı medıtsınalyq tekserýdi qajet etedi.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\ntromboflebıt\r\ntromboz\r\nembolııa\r\nVarıkoz\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(389,'article','1443','Aýyzda pırsıng bolǵan jaǵdaıda múmkin bolatyn problemalar ','qz','2018-11-21 05:04:28','2018-11-21 05:03:00','Erin, til, bettiń ishki jaǵynda pırsıng bolǵan jaǵdaıda, mynadaı asqynýlar týyndaýy múmkin:\r\n\r\n•	Aýyrsyný;\r\n•	Qansyraý;\r\n•	Pırsıng aımaǵynyń juqpalanýy;\r\n•	V gepatıti, S gepatıti, AITV, sıfılıs sekildi ınfektsııalar;\r\n•	Sóıleýde qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Shaınaý jáne jutýda qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Tistiń zaqymdalýy, úgilýi, buzylýy nemese syzattar;\r\n•	Tyrtyq tin;\r\n•	Jutqynshaqtyń bitelýine ákeletin isikter.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1443',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Aýyzda','y','   Aýyzda pırsıng bolǵan jaǵdaıda múmkin bolatyn problemalar  Erin, til, bettiń ishki jaǵynda pırsıng bolǵan jaǵdaıda, mynadaı asqynýlar týyndaýy múmkin:\r\n\r\n•	Aýyrsyný;\r\n•	Qansyraý;\r\n•	Pırsıng aımaǵynyń juqpalanýy;\r\n•	V gepatıti, S gepatıti, AITV, sıfılıs sekildi ınfektsııalar;\r\n•	Sóıleýde qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Shaınaý jáne jutýda qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Tistiń zaqymdalýy, úgilýi, buzylýy nemese syzattar;\r\n•	Tyrtyq tin;\r\n•	Jutqynshaqtyń bitelýine ákeletin isikter. Erin, til, bettiń ishki jaǵynda pırsıng bolǵan jaǵdaıda, mynadaı asqynýlar týyndaýy múmkin:\r\n\r\n•	Aýyrsyný;\r\n•	Qansyraý;\r\n•	Pırsıng aımaǵynyń juqpalanýy;\r\n•	V gepatıti, S gepatıti, AITV, sıfılıs sekildi ınfektsııalar;\r\n•	Sóıleýde qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Shaınaý jáne jutýda qıyndyqtardyń bolýy;\r\n•	Tistiń zaqymdalýy, úgilýi, buzylýy nemese syzattar;\r\n•	Tyrtyq tin;\r\n•	Jutqynshaqtyń bitelýine ákeletin isikter.\r\n\r\nAýyzda pırsıng bolǵan jaǵdaıda áshekeıdi alyp tastaýǵa múmkindik baryna kóz jetkizý kerek. Áshekeıdi ońaı qoıyp nemese alyp tastaýǵa gantel pishindegi shardy burap shyǵarýǵa múmkindik bolýy kerek. Qozǵalmaly áshekeıdi abaısyzda jutyp qoısa, ol óz kezeginde jaraqattyń sebebi bolyp, nátıjesinde hırýrgııalyq aralasýǵa ákelýi múmkin.   \r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\ntildegi pırsıng \r\nbettegi pırsıng\r\nerindegi pırsıng\r\njuǵý qaýpi\r\naýyrdaǵy pırsıngtiń asqynýy\r\nqansyraý\r\npırsıngtegi ınfektsııalar\r\nsóıleýdei qıyndyqtardyń bolýy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(390,'article','1444','Pırsıng salýdaǵy qaýipsizdik erejeler (tatýırovka jáne pırsıng salý stýdııalarynda pırsıng salý kezindegi qaýipsizdik sharalardyń tizimi)','qz','2018-11-21 05:05:31','2018-11-21 05:04:00','Eger siz ózińizdiń deneńizge tatý nemese pırsıng salǵyńyz kelse, onda aldymen ózin jaqsy usynǵan stýdııalardyń birine baryńyz.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1444',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Pırsıng','y','   Pırsıng salýdaǵy qaýipsizdik erejeler (tatýırovka jáne pırsıng salý stýdııalarynda pırsıng salý kezindegi qaýipsizdik sharalardyń tizimi) Eger siz ózińizdiń deneńizge tatý nemese pırsıng salǵyńyz kelse, onda aldymen ózin jaqsy usynǵan stýdııalardyń birine baryńyz. Eger siz ózińizdiń deneńizge tatý nemese pırsıng salǵyńyz kelse, onda aldymen ózin jaqsy usynǵan stýdııalardyń birine baryńyz.\r\n\r\nSodan soń kelesilerge kóz jetkizińiz nemese surap alyńyz:\r\n\r\n•	Stýdııa taza ma? Barlyǵy tolyǵymen taza bolýy kerek (sonymen qatar jýynatyn bólmesi de).\r\n•	Stýdııa qandaı sterıldeý protsedýrasyn qoldanady? Atalmysh protsedýralar sıpattalǵan ba nemese nusqaýlyqtary bar ma? Surap alyńyz.\r\n•	Qaıta qoldanatyn quraldardy sterıldeýge arnalǵan avtoklav qoldanyla ma? Avtoklav – bul qyzdyrý arqyly sterıldeýge qoldanylatyn mashına. Qaıta qoldanylatyn quraldar mindetti túrde sterıldenip, sterıldik sıymdylyqtarda saqtalýy kerek\r\n•	Sterıldeýge bolmaıtyn quraldarmen qalaı jumys isteıdi? Avtoklav kómegimen sterıldeýge bolmaıtyn quraldar nemese aspaptardy ár paıdalanǵannan keıin dezınfektsııalaýshy nemese aǵartqysh eritindimen zararsyzdandyrý kerek.\r\n•	Pırsıngke qoldanylatyn ıneler sterıldengen be? Ineler sterıldi pakette saqtalýy kerek, bir ret qana paıdalanylyp qoldanylǵannan keıin qaýipsiz konteınerge tastalynýy kerek.\r\n•	Tatý nemese pırsıng jsaýshy adam qandaı daıyndyqtan ótedi?\r\n•	Tatý nemese pırsıng jasaýshy adam sterıldi qolqap kıe me? Árbir protsedýraǵa jańa sterıldi qolqap paıdalanýy qajet. Operatordyń qolqap kıer aldynda qolyn jýǵanyna kóz jetkizińiz. Protsedýra barysynda operator telefonmen sóılesse nemese basqa nárselermen aınalyssa qolǵabyn aýystyrýyn surańyz.\r\n•	Protsedýra barysynda pırsıngke arnalǵan pıstolet qoldanylady ma? EShQAShAN pıstolettiń kómegimen pırsıng jasatpańyz! Bul quraldar asqyný qaýpin týdyrady, óıtkeni ony protsedýra arasynda sterıldeýge bolmaıdy.\r\n•	Pırsıngke qandaı áshekeıler qoldanylady? Tek allergendi emes áshekeıler qoldanyńyz. Jańadan jasalǵan pırsıngke tek hırýrgııalyq, tot baspaıtyn bolat, altyn, kúmis, nıobıým,tıtannan jasalǵan áshekeıler paıdalanady.\r\n•	Nıkelden nemese jezben qaptalǵan áshekeıdi paıdalanbańyz.\r\n•	Qoldanylmaǵan jáne avtoklavta sterıldenbegen áshekeıdi tańdańyz. \r\n\r\nJalpy pırsıng ındýstrııasy qadaǵalanbasa da, densaýlyq saqtaýǵa qatysty bolǵasyn olar gıgıenalyq standartqa saı, tatý tájirbıesiniń qaýipsizdigine kepildik berýi kerek. Siz barǵaly otyrǵan nemese qyzmetin paıdalanyp júrgen stýdııaǵa shaǵymdardyń bar-joǵyn ózińizdiń qalalyq densaýlyq saqtaý departamentinen nemese sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmetten tekserińiz.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\ntatýırovka\r\npırsıng\r\ntatý salýdaǵy qaýipsizdik sharalary\r\navtoklav\r\nqoldanylǵan quraldardy sterıldeý\r\nasqyný qaýpi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(391,'article','1463','Jatyr moınynyń qaterli isigi','qz','2018-11-26 04:01:35','2018-11-26 03:49:00','Jatyr moıny - áıeldiń óndiristik orny bolyp tabylady. Ol jatyrdyń tómen ornalasqan tar bóligi. Jatyr – ózi tolyq bir múshe bolyp sanalady, onyń keıpi almurt tárizdes. Ornalasqan jeri - qursaq quysynyń tómengi bóliginde. Jatyr moıny jatyrdy qynappen baılanystyrady. Qynap músheniń syrtqy aınalasyn tolyq qamtıy. Moıyndyq arna baılanystyrýshy tútik bolyp tabylady. Ol arqyly áıeldiń etekkiri kezinde jatyrdaǵy qan  qynapqa keledi. Jatyr moınynda da shyshysh óndiriledi.  Shyrysh sháýettiń qynaptan jatyrǵa qaraı kóterilýine jaǵdaı jasaıdy. Júktilik kezinde jatyr moıny ishtegi uryqty ustap turý úshin myǵym jabylyp turady. Bosaný kezinde moıyndyq balany qynaptan shyǵarý úshin keriledi (ashylady). ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1463',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Jatyr','y','   Jatyr moınynyń qaterli isigi Jatyr moıny - áıeldiń óndiristik orny bolyp tabylady. Ol jatyrdyń tómen ornalasqan tar bóligi. Jatyr – ózi tolyq bir múshe bolyp sanalady, onyń keıpi almurt tárizdes. Ornalasqan jeri - qursaq quysynyń tómengi bóliginde. Jatyr moıny jatyrdy qynappen baılanystyrady. Qynap músheniń syrtqy aınalasyn tolyq qamtıy. Moıyndyq arna baılanystyrýshy tútik bolyp tabylady. Ol arqyly áıeldiń etekkiri kezinde jatyrdaǵy qan  qynapqa keledi. Jatyr moınynda da shyshysh óndiriledi.  Shyrysh sháýettiń qynaptan jatyrǵa qaraı kóterilýine jaǵdaı jasaıdy. Júktilik kezinde jatyr moıny ishtegi uryqty ustap turý úshin myǵym jabylyp turady. Bosaný kezinde moıyndyq balany qynaptan shyǵarý úshin keriledi (ashylady).  Materıal medıtsına ǵylymynyń professory Almaz Sharmannyń AQSh-tyń Ulttyq onkologııa ıstıtýtyndaǵy «Sizge jatyr moınynyń qaterli isigi jaıly ne bilý kerek» atty maqalasynyń negizinde daıyndaldy. (What do you need to know about colorectal cancer).\r\n\r\nJatyr moıny\r\n\r\n\r\n\r\nJatyr moıny - áıeldiń óndiristik orny bolyp tabylady. Ol jatyrdyń tómen ornalasqan tar bóligi. Jatyr – ózi tolyq bir múshe bolyp sanalady, onyń keıpi almurt tárizdes. Ornalasqan jeri - qursaq quysynyń tómengi bóliginde. Jatyr moıny jatyrdy qynappen baılanystyrady. Qynap músheniń syrtqy aınalasyn tolyq qamtıy. Moıyndyq arna baılanystyrýshy tútik bolyp tabylady. Ol arqyly áıeldiń etekkiri kezinde jatyrdaǵy qan  qynapqa keledi. Jatyr moınynda da shyshysh óndiriledi.  Shyrysh sháýettiń qynaptan jatyrǵa qaraı kóterilýine jaǵdaı jasaıdy. Júktilik kezinde jatyr moıny ishtegi uryqty ustap turý úshin myǵym jabylyp turady. Bosaný kezinde moıyndyq balany qynaptan shyǵarý úshin keriledi (ashylady). \r\n\r\nQaterli isik jaıly túsinik\r\n\r\nQaterli isik, qurylym elementterinen, tinderden jınaqtalǵan jasýshalardan bastaý alady. Búkil aǵzadaǵy tinderden túziledi.\r\n\r\nQalypty jasýshalar ósedi jáne bólshektenedi, aǵzanyń qajetine qaraı jańa jasýshalardy týdyrady. Kónergen jasýshalar joıylady, al olardyń orynyn jańa jasýshalar basady. Keıde, bur retti protsess buzylady. Aǵzaǵa qajet emes jańa jasýshalar túzilip, kóne jasýshalar oryn bosatpaı qoıady. Bul qosalqy jasýshalar jańatúzindi nemese isik dep atalatyn tinder massasyn túzedi. \r\n\r\nIsikter zalaldy jáne zalalsyz bolyp bólinedi:\r\n\r\nZalalsyz iskterde qaterli isiktiń kategorııalary bolmaıdy.\r\n•	Zalalsyz isikter ómirge kóp qaýip tóndire bermeıdi.\r\n•	Ádette zalalsyz isikter joıylǵannan keıin qaıta paıda bolmaıdy.\r\n•	Zalalsyz isikterdiń jasýshalary mı tinderiniń aınalasyna ósip shyqpaıdy.\r\n•	Zalalsyz isiktiń jasýshalary basqa múshelerge jáne deneniń basqa bólikterine taralmaıdy.\r\n\r\nZalaldy isikter qaterli isikpen tikeleı baılanysty bolyp tabylady.\r\n•	Zalaldy isikter zalalsyzdarǵa qaraǵanda salmaqtyraq sımptomdarmen kórinis beredi. Olar naýqastyń ómirine qaýip tóndirýi de múmkin.\r\n•	Zalaldy isikter kóp jaǵdaıda joıylady, biraq qaıta paıda bolýy da múmkin.\r\n•	Zalaldy isikter ózine tıesili músheler men tinderdi zaqymdaýy múmkin, nemese olardy isitedi.\r\n•	Zalaldy isikterdiń jasýshalary basqa músheler men dene bólikterine taralady (metastazdanady). Qaterli isik jasýshalary taralyp, ózimen baılanysqan, qan aǵymyn nemese lımfa túıinderdi isite bastaıdy. Isik jasýshalary basqa múshelerde damıdy, ol jerde músheni zaqymdaıtyn jańa isikter túzedi. Basqa múshelerge taralǵan qaterli isik jasýshalaryn metastazdar dep ataıdy, al olardyń taralý protsessi metastazdaný bolyp tabylady. \r\n\r\nIsiktiń jaıylýy kezinde jáne  basqa múshelerge nemese dene bólikterinde jańa isikterdiń túzilýi kezinde olar anomaldi jasýshalar quraıdy jáne olardyń barlyǵyn alǵashqylyq dep ataıdy. Mysaly,  qýyq asty beziniń qaýipti isigi súıekke jaıylsa, ol qýyq asty beziniń metastazdanýy bolady, súıektiń qaýipti isigi bolyp sanalmaıdy. Eger ol osyndaı sebepterden týyndasa, súıek isigi emes, qýyq asty beziniń isigi boıynsha emdeledi. Dárigerler bulaı týyndaǵan isikterdi keıde «dıstantty» nemese metastatıkalyq aýrý dep ataıdy.\r\n\r\nJatyr moıny qaterli isiginiń qaýip faktorlary\r\n\r\nDárigerler nege keıbir áıelderde jatyr moıny obyry damıdy, al keı bireýlerde múldem bolmaıdy degen suraqtyń jaýabyn áli kúnge deıin taba alǵan joq.  Biraq bizge bir belgilisi áıelderde belgili bir qaýip faktorlarynyń áserinen tservıkaldi obyr damýy múmkin.  Aýrýdyń damytýy múmkin qaýipti faktorlardyń bári – qaýip faktory dep atalady. Zertteýler barysynda tservıkaldi obyrdy damytatyn faktorlar tizimi tabyldy.  Bul faktorlar tipti de joǵary qaýippen astasyp ketýi múmkin:\r\n\r\n•	Adam papılloma vırýsy (APV): APV ınfektsııasy tservıkaldi obyr úshin eń negizgi faktor bolyp tabylady. APV – bul jatyr moınyn ınfektsııalaıtyn vırýstar toby. APV ınfektsııassy óte keń taralǵan. Bul vırýstar adamnan adamǵa jynystyq qatynas arqyly juǵady.  Kóbinese eresek adamar óz ómiriniń belgili bir kezeńderinde APV – juqtyryp alyp jatady. APV-nyń keıbir túrleri jatyr jasýshalaryn ózgertýi múmkin. Bul ózgerýler: genıtaldi súıel, obyr  jáne t.b. máselelermen sıpattalýy múmkin. Dárigerler APV boıynsha tekserýge súıel bolmasa, basqada sımptomdar bolmasa da baǵyttaýy múmkin.\r\n•	Eger áıelde APV anyqtalsa, ony dáriger basqa adamdarǵa vırýs juqtyrmas úshin túrli ádister jaıynda  áńgimelesedi. Papanıkolaý boıynsha juǵyndy alý APV-dan týyndaǵan jatyrdaǵy jatyrdaǵy jasýshalardyń ózgeriin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Jasýshalardaǵy bul ózgeristi emdese, tservıkaldi obyrdyń aldyn alýǵa bolady. Ol úshin birneshe emdeý ádisi de bar: ınfektsııalanǵan tinderdi qatyrý nemese kúıdirý. Keıbir jaǵdaılarda dárilerde óz paıdasyn tıgizýi múmkin.\r\n•	Papanıkolaý boıynsha juǵyndyny turaqty túrde almaý: Tservıkaldi obyr Papanıkolaý boıynsha juǵyndynyń kómegimen turaqty túrde tekserýden ótpeıtin áıelder arasynda keńinen taralǵan. Bul tekserý arqyly dárigerler obyr aldy jaýshalardy taýyp alady. Ózgergen obyr aldy jasýshalardy emdese jatyr moıy obyrqa tap bolýdan aman bolady.\r\n•	Immýn júıesiniń álsireýi (aǵzany qorǵap turatyn tabıǵı júıe):AITV (JITS týdyratyn vırýs) ınfektsııasy bar nemese ımmýn júıesin demeý úshin dári qoldanyp júrgen áıelder tservıkaldi obyrdyń joǵarǵy satysyna tap bolý qaýpinde bolyp sanalady. Mundaı áıelderge dárigerler tservıkaldi obyrdyń belgilerine qarsy turaqty túrde skrınıngtik tekserýden ótip turýyna keńes beredi. \r\n•	Jasy: Jatyr moıny qaterli isigi 40 jatan asqan áıelder arasynda kezdesip jatady. \r\n•	Jynystyq qatynastyń keri saraptasy: Kóp adammen jynystyq qatynasqa túetin áıelderde tservıkaldi obyrǵa tap bolý qaýpi ortashadan joǵary bolyp sanalady. Sondaı-aq, kóptegen áıeldermen jynystyq qatynas jasaıtyn erkekpen baılanysqan áıel de tservıkaldi obyrdyń damýy yqtımal toptyń qatarynda bolyp sanalady. Eki jaǵdaıda da tservıkaldi obyrdyń damý qaýpi joǵary sebebi bul áıelderde APV ınfektsııasynyń týyndaý qaýpi ortashadan joǵary bolyp tabylady.\r\n•	Shylym shegý: APV ınfektsııasy bar,  temeki shegetin áıelmerdiń  atalmysh  ınfektsııasy bar, biraq shylym tartpaıtyn áıelderge qaraǵanda tservıkaldi obyrǵa tap bolýy qaýpi basymyraq bolyp keledi eken.    \r\n•	Júktilikke qarsy dárileri uzaq ýaqyt qoldaný: Júktilikke qarsy dárilerdi uzaq ýaqyt boıy (5 nemese odan da kóp jyl) qoldaný, APV bar áıeldiń tservıkaldi obyrǵa tap bolý qaýpin arttyrady.\r\n•	Kóp balaly áıelder: Zertteýshilerdiń aıtýynsha, APV bar áıel kóp bosansa, ol tservıkaldi obyrdyń joǵarǵy satysymen aýrý qaýpinde bolyp esepteledi eken.\r\n\r\nJatyr moıny obyry boıynsha  qaýip faktorlary bolyp tabylatyn qandaı da bir sebepen alańdap júrgen áıel, óziniń máselesi tóńireginde dárigerge qaralyp kórgeni durys.\r\n\r\nSkrınıng\r\n\r\nTservıkaldi ózgeristerden onyń sımptomdarynyń paıda bolǵanyna deıin anyqtaý úshin skrınıng óte mańyzdy bolyp tabylady. Skrınıng dárigerge obyr damyǵanǵa deıin anomaldi jaýshalardy tabý úshin kómek berýi múmkin. Anomaldi jassýshalardy tabý jáne olardy emdeý arqyly tservıkaldi obyrdy túıyqtaýǵa bolady. Skrınıng budan basqa, obyr jasýshasyn bastapqy satysynda-aq anyqtaýy múmkin. Onyń arqasynda jaqsy áser beretin em júrgizýge múmkindik týady.\r\n\r\nSońǵy  birneshe on jyldyqtarda kún saıyn «tservıkaldi obyr» dep dıagnoz qoıylatyn áıelderdiń sany azaıýda. Dárigerler bul ásirese skrınıngti sátti júrgizip turǵannyń arqasynda dep sanaıdy.\r\n\r\nDárigerge tservıkaldi obyrdyń damý qaýpin tómendetý úshin Papanıkolaý testileýinen turaqty túrde ótip turýyna keńes beredi.   Papanıkolaý testi (keıde Papanıkolaý boıynsha juǵyndy aýl nemese tservıkaldi juǵyndy dep atalady) jatyr moıny jasýshalaryn tekseretin qarapaıym test bolyp tabylady. Negizi  test kóptegen áıelderge júrgizgende aýyrta bermeıdi. Papanıkolaý testi dáriger bólmesinde nemese  jambasty tekserý kezinde klınıkada júrgiziledi. Dáriger nemese medbıke jatyr moınynyń jasýshasynyń úlgisin soryp alady, sodan soń áınekti slaıdta jasýsha juǵyndysyn jasaıdy. Papanıkolaý testiniń jańa nusqasy (Papanıkolaý testi suıyqtyq negizde), ishine suıyqtyq quıylǵan shaǵyn konteınerdiń ishinde jasýshanyń jýylýyn qarastyrady. Arnaıy qurylǵy slaıdtyń ústindegi jasýshalardy aralastyrady. Testileýdiń eki nusqasynda da zerthana  mamany  mıkroskoptyń kómegimen slaıdtaǵy jasýshalardyń qalyptan tys zattaryn tekseredi.\r\n   \r\nPapanıkolaý testi tservıkldi obyrdy anyqtaıdy nemese tservıkaldi obyrdy damytatyn anomaldi jasýshalardy tabady. Dárigerler ádette, mynadaı joldardy usynady:\r\n\r\n•	Áıelder kámelet jasyna nemese 21 jasqa  jetkennen keıin ár 3 jyl saıyn Papanıkolaý testin júrgizip turýy kerek.\r\n•	Áıelderdiń kópshiligi Papanıkolaý testinen 3 jyldan da jıi aralyqta ótip turýy kerek.\r\n•	 65 ter 70 jaqa deıingi jasqaǵy áıelder sońǵy úsh ret ótkizilgen Papanıkolaý tesinen qalypty nátıje kórsetse, jáne birde-bir testten sońǵy 10 jylda anomaldi jasýshalar kezdespese, dárigermen keńesip alǵannan keıin tservıkaldi obyr boıynsha skrınıng ótkizýden bas tartsa\n da bolady.\r\n•	Gısterektomııadan (hırýrgııalyq operatsııa) ótkennen keıin, jatyry men jatyr moınyn alyp tastasa,  ony totaldi gısterektomııa dep ataıdy, oǵan da tservıkaldi obyr boıynsha skrıng júrgizýdiń qajeti joq. Biraq hırýrgııalyq operatsııa obyr aldy jasýshaalarǵa nemese obyrǵa júrgizilse, áıelder skrınıntik teksserýden ótýin jalǵastyra berse bolady.\r\n\r\nÁıelder Papanıkolaý testinen ótýdi bastamas buryn, oǵan qashan jáne qansha ýaqyt ótip turýy jaıynda  óz dárigerlerimen keńesip alǵany jón.  Bul ásirese tserkldi obyrdyń damýy ortashadan joǵary áıelder úshin mańyzdy bolmaq.\r\n\r\nPapanıkolaý testiniń nátıjesinde keıbir áserler anomaldi jasýshalardy jasyryp qalýy múmkin, jáne kórsetýi de yqtımal. Dárigerler kelesideı keńesterdi usynady:\r\n\r\n•	48 saǵat testke deıin búrkilip almaýy kerek.\r\n•	Testke deıin 48 saǵat tósek qatynasyna barmaý kerek.\r\n•	Qynaptyq dárilerdi (dárigerdiń taǵaıyndaǵandaryn qospaǵanda) nemese júktilikke qarsy penkalardy, kremderdi nemese gelderdi teske deıin 48 saǵan boıy qoldanbaý kerek\r\n\r\nSondaı-aq dárigerler áıelderge Papanıkolaý tesine qatysýdy etekkirdiń alǵashqy kúninen  10 nan 20 kún aralyǵynda josparlaýy kerek.\r\n\r\nAnomaldi jasýshalar kóbinese Papanıkolaý tesi kezinde anyqtalady, jáne ol kezde olar qaterli isik bolyp tabylmaıdy. Biraq, keıbir anomaldi jaǵdaılar ýaqyt óte kele obyrǵa jol ashýy múmkin:\r\n\r\n•	ÁTEZ (álsiz tesip ótken ishki epıtealıılik zaqymdaný):  álsiz tesip ótken ishki epıtelıılik zaqymdaný, bul jatyr moınynyń ústińgi jaǵyndaǵy jasýshalardyń ortasha ózgerisi. Mundaı ózgerýler APV ınfektsııasynyń aldarynan jıi bolyp turady. Atalmysh zaqymdaný ásirese jas áıelder arasynda jıi kezdesedi.  Álsiz teip ótken ishki  epıtelıılik zaqymdaný – qaterli isik bolyp sanalmaıdy. Bul aýrýdy emdemese ol órshimeıdi, jáne bul jaǵdaı ózdiginen ońalady. Biraq, beı-jaı qaramaý kerek, múmkin aıqyn zaqymdalyp qalsa, qaterli isikke ulasym ketpesine kim kepil.\r\n•	 ATEZ (aıqyn tesip ótken ishki epıtelıılik zaqymdaný): Bul jaǵdaı – Qaterli isik bolyp sanalmaıdy, biraq emdelmese qaterli isikke ulasyp ketýi yqtımal. Obyr aldy jasýshalar jatyr moınynyń ústińgi jaǵyndda boı kórsetýi múmkin. Olar túr jaǵynan qalypty jasýshalardan aıshyqtaanady.\r\n\r\nJatyr moıny qaterli isiginiń sımptomdary\r\n\r\nObyr aldy ózgerýler jáne jatyr moıny qaterli isiginiń batamasynda aýrý sezimderi men basqa da sımptomdar kórinis bermeıdi.  Dárigerdiń qabyldaýyna deıin aýrýdy kútýdiń qajeti joq.\r\n\r\nÁıelderdiń jaǵdaıy nasharlaı bastaǵanda tómendegideı birneshe sımptomdar paıda bolýy múmkin:\r\n\r\n	Qynaptan ádettegiden tys qan ketedi\r\no	Turaqty etekkirler arasynda qan kete bastaıdy;\r\no	Jynystyq qatynastan keıin, jambasqa tekserý júrgizgende qan ketedi;\r\no	Etekkir burynǵysynan qaraǵanda aýyr bolady, jáne uzaqqa deıin toqtamaıdy;\r\no	Menopaýzadan keıin qan ketedi:\r\n	Qynaptan bólindiler kóp shyǵa bastaıdy;\r\n	Jambas jaqtyń aýrýy kúsheıedi;\r\n	Tósek qatynasyna túsken kezde aýrý sezimi mazalaıdy.\r\n\r\nBul sımptomdar sondaı-aq, ınfektsııa nemese densaýlyqqa baılanysty basqa da máseleler týyndaǵanda týyndaýy da múmkin. Naqtysyn sizge, tek dárigerińiz aıtyp bere alady. Osyndaı kez-kelgen sımptomy bar áıelder dárigerge qaralýy kerek, sebebi, dıagnoz qansha erte qoıylsa, emdeý de sonshalyqty ýaqytymen júrgiziledi.\r\n\r\nJatyr moıny qaterli isiginiń dıagnostıkasy\r\n\r\nÁıelderde sımptomdar paıda bola bastaǵan kezde nemese Papanıkolaý testiniń nátıjesinde obyraldy jasýshalar kórinse nemese jatyr moıny qaterli isigi paıda bolsa, dáriger aýrýdy dıagnoz qoıý úshin basqa protsedýralarǵa baǵyttaıdy.  \r\n\r\nOlar:\r\n\r\n 	Kolposkopııa: Dáriger jarytdy qaraý úshin kolposkop qoldanady. Kolposkop degen ótkir jaryq jáne lýpame úlkeıtiledi, tindi anyq kórýge múmkindik týǵyzady. Ol jatyrǵa kirgizilmeıdi. Kolposkop ádette klınıkada dárigerdiń keńsesinde júrgiziledi. \r\n 	Bıopsııa: Dáriger obyraldy jáne obyrly jasýshalardy anyqtaý úshin tinderdi joıady. Kóptegen áıelder bıopsııany jerligikti anestezııamen dárigerdiń keńsesinde jasatady. Potologanotom mıkroskoppen tindi zertteıdi.\r\no	Shertpeli bıopsııa: dáriger tservıkaldi tinniń azdaǵan úlgisin shertý úshin ótkir, ishi qýys quraldy paıdalanady.\r\no	Tuzaqshaly elektrohırýrgııalyq zertteý (aǵylshynsha transkrıptsııasy LEEP): Dáriger tin aýmaǵynan jińishke domalaq kesindini alý úshin elektirlik symdy ilmekti qoldanady. Keıbir dárigerler qyrnaýyshtyń ornyna jińishke, jumaq shetkany qoldanýy múmkin.\r\no	Oraqtárizdes bıopsııa (konızatsııa): Dáriger tinniń úlgisin konýs formasynda  joıady. Konızatsııa nemese oraqtárizdes bıopsııa, potologanotomdarǵa jatyrdyń jasýshalarynyń joǵarǵy qabatynda anomaldi jasýshalardyń bar-joqtyǵyn kórýge múmkindik beredi. Dáriger bul testi emhanada jalpy narkozben ótkizýi múmkin. Konızatsııa obyra ldy jaqtardy da joıý úshin qoldanylýy múmkin.\r\n\r\nJatyr moınyń tinin joıǵannan keıin azdaǵan qansyraýlar men bólinýler týyndaýy múmkin. Sondaı-aq áıelder etekkirge uqsaıtyn  kishigirim aýrý ezimderin de baıqaýy múmkin. Biraq, bul jaısyzdyqty dári-dármekterdiń kómegimen de retteýge bolady.\r\n\r\nSatylaryn anyqtaý\r\n\r\nEger bıopsııadan  sizde qaterli isiktiń bar ekeni rastalsa, dárigerińiz jambas jaǵyńyzǵa muqııat tekserý júrgizedi jáne tinniń qosymsha aýmaqtaryn joıýy múmkin. Ol arqyly sizdiń aýrýyńyzdyń damý satysyn anyqtap alýǵa bolady. Satylar, isik ózine qatysty tinderde ósti me, qaterli isik taraldy ma, eger taralǵan bolsa, qandaı aǵzaǵa taralydy degen zertteýler negizinde anyqtalady.\r\n\r\nTservıkaldi qaterli isiktiń atylary:\r\n\r\n•	0 satysy: qaterli isik tinniń joǵarǵy qabatyndaǵy moıynǵa tóselgen jasýshalarda ǵana kórinedi.\r\n•	I satysy: Qaterli isik moıynnyń ústińgi qabatyndaǵy jasýshalardan kóriniss beredi. Ol tek jatyr moınynda ǵana boı kórsetedi.\r\n•	II satysy: Qaterli isik jatyr moınynyń qabyrǵasyn tesip ótip irgeles tinderge taralady. Ol qynaptyń joǵarǵy bóligine ornalasady.  Qaterli isik qynaptyń tómengi bóliginen nemese jambas qýysynyń qabyrǵasynda kórinbeıdi.\r\n•	III satysy. Qaterli isik qynaptyń tómengi bóligine taralady. Ol sondaı-aq, jambas qabyrǵalaryna jáne irgeles lımfotúıinderge taralady.\r\n•	IV satysy. Qaterli isik qýyqqa, tik ishekke nemese basqa múshelerge taralady.\r\n•	Qaıtalanatyn obyr:  Obyr emdelip, keıin qalyp qoıǵan bóligi birneshe ýaqyttan keıin qaıta boı kórsetýi múmkin. Ondaı obyr jatyr moınynda nemese basqa múshede paıda bolýy múmkin.\r\n\r\nAýrýdyń damý satysy anyqtalyp, emdeý kýrstary jalǵasyp, sodan naýqas tekserýdiń kelesideı túrlerine baǵyttalýy múmkin.\r\n\r\nKeýde jasýshasyn rentgennograıfııadan ótkizý: Rengenografııa obyrdyń ókpege taralǵan-taralmaǵandyǵyn anyqtaýǵa múmkindik beredi. \r\n\r\nKompıýterli tomografııa: Kompıýterge jalǵanǵan rengenologııalyq qurylǵynyń kómegimen, múshelerdiń anyq keskindeme serııalary jasalynady. Naýqastarǵa kontrasty zattar berilýi múmkin, ınektsııa  sizdiń ıyǵyńyzǵa nemese bilegińizge, aýyz arqyly ne bolmasa klızmanyń kómegimen engizilýi múmkin. (keıbir adamdardyń kontrasty zattarǵa allergııasy bolady, quramynda ıod bolsa. Eger sizde osyndaı allergııa bolsa dárigerge nemese medbıkege aıtyp qoıyńyz). Kontrasty zattar anomaldi aýmaqtardy anyq kórýge múmkindik týǵyzady. Kompıýterli tomografııada búırek isigi, ókpe isigi nemese qandaı da bir jerde isik bolsa, sol kórinetin bolady.\r\n\r\n•	IaMR: kompıýterge jalǵanǵan kúshti magnıt, qursaq qýysy men jambas qýysy músheleriniń anyq keskindemelerin jasaý úshin qoldanylady.  Dárigerler bul keskindemelerdi monıtrodan kórýi múmkin nemese taspaǵa da basyp shyǵarady. IaMR qatyrli isiktiń jaıylǵandyǵyn kórsetedi. Keıde kontarsty zattar anomaldi jasýshalardy keskindemeden jaqsy kórinetindeı etedi.\r\n•	Ýltradybys: Ýltradybysty qurylǵy qursaq qýysyna qarama-qarsy ornatylady nemese qynaptan engiziledi.  Qurylǵy adamdar estı bermeıtin  dybys tolqynyn jiberedi. Tolqyndar jatyr moıny qabyrǵasynan jáne irgeles tinnen sekirip ótip turady, al kompıýter osyjańǵyryqty paıdalana otyryp, kekin quraıdy. Isikter tinderdiń shyǵaratyn dybysynan ózge jańǵyryq shyǵarýy múmkin. Bul keskinnen de isiktiń taralǵan-taralmaǵandyǵy jaıynda bilýge bolady.\r\n\r\nJatyr moıny qaterli isiginiń emelýi\r\n\r\nTservıkaldy obyrǵa shaldyqqan kóptegen áıelder medıtsına turǵysynan ózderine degen kómektiń túrlerinen habardar bolǵysy keledi. Naýqastardyń aýrý týraly jan jaqty tanysyp, onyń emdeý joldaryn izdestirýi árıne belgili. Alaıda obyr aýrýyna shaldyqqany týraly habardan esterin jııa almaǵan naýqastar, dárigerge naqty jáne qajet suraqtardyń bárin qoıa almaı qalady. Mundaı másele  dárigerge barmastan buryn, suraqtardy daıyndap, tolyqtyryp jazyp alý arqyly sheshimin tabady.\r\n\r\nDárigerdiń aıtqandaryn este saqtap qalý úshin, patsıentter jazbalar jasaýyna bolady nemese ruqsat surap dıktafonnyń  kómegine júginedi. Sondaı –aq keıbir patsıentter dárigermen sóılesý  barysynda týysqandarynyń nemese dosynyń áńgimelerine qatysyp, jazba jasap nemese jaı ǵana tyńdap otyrýy úshin, birge bolýyn qalaıdy.\r\n\r\nSizge birden  barlyq suraqtardy qoıý mindet emes. Keıbir túsinksiz jaıttardy nemese       qosymsha aqparat alý úshin dárigerińizden keńes alý múmkin bolady. dárigerińiz arnaıy mamandarǵa joldaıdy nemese ózińiz mundaı joldamany surap alýyńyz múmkin. tservıkaldy obyrdy emdeıtin aranaı mamandarǵa - gınekolog,  gınekolog- onkologtar, medıtsınalyq onkologtar jáne onkolog – radıologtar bolyp tabylady.\r\n\r\nEmdelýge daıyndalý\r\n\r\nEmdeý ádisi negizinen isiktiń mólsheri men onyń taralyp taralmaıtynyna baılanysty tańdalady.  Bala kóteretin jastaǵy áıelder bolsa,emdeý túrin  bolashaqta ana atanǵysy keletinin nemese kelmeıtinine baılanysty surastyrylyp taǵaıyndaıdy.\r\n\r\nDárigerińiz ár túrli  emdeý tásilderimen jáne kútiletin nátıjelerdiń ár jaǵdaıda ár túrli bolatynyn habarlaýy  múmkin. Siz jáne dárigerińiz medıtsınalyq kórsetilimderge  jáne jeke bastyń qundylyqtaryna baılanysty qarastyra otyryp, emdeý josparyn jasap alýlaryńyzǵa bolady. \r\n\r\nEmdeý tásilderi\r\n\r\nTservıkaldy obyrǵa shaldyqqan áıelderdi hırýrgııalyq operatsııamen,\n sáýleli terapııa jáne hımıoterapııamen nemese osy úsh ádisti birge qoldaný arqyly emdeýge bolady.\r\n\r\nTservıkaldi obyry bar áıel  aýrýdyń kez-kelgen satysynda aýrýdy jáne basqa da sımptomdardy baqylaý, janama áserlerdi basý úshin, sondaı-aq emotsııalyq jáne tájirıbelik máselelerdi sheshý úshin em júrgizýi múmkin. Mundaı emder kútimilge qoldaý kórsetý, sımptomıkalyq emdeý nemese pallıatıvti kútim dep atalady.\r\n\r\nHırýrgııalyq emdeý\r\n\r\nJatyr moıny obyry, sol aýmaq, oǵan jaqyn issikter hırýrgııalyq jolmen emdeledi. Tservıkaldi obyrdyń bastapqy formasyna tap bolǵan kóptegen áıelder jatyr moınyn jáne jatyryn aldyrý úshin (totaldi gısterektomııa jatý úshin) hırýrgııalyq emge barady. Keıde tipti tservıkaldi obyrdyń eń bastapqy satysyna (0 satysy) tap bolǵan jandarǵa gısterektomııany da oryndaý múmkin bolmaı jatady. Obyr jasýshalaryn joıýǵa baǵyttalǵan basqa da ádisterge konızatsııa, kırohırýrgııa, sáýleli hırýrgııa nemese LEEP-terdi jatqyzýǵa bolady.\r\n\r\nKeıbir aýqastarǵa radıkaldi gısterektomııa qajet bolady. Bul operatsııa túri jatyrdy, jatyr moınyn jáne qynaptyń bóligin alyp tastaýǵa baǵyttalady.\r\n\r\nTotaldi nemese radıkaldi gısterektomııany orydaý barysynda hırýrg fallopıev tútigin jáne analyq bezdi alyp tastaýy múmkin.(Bul shara salpıngo-oofrektomııa dep atalady).\r\n\r\nHırýrg sondaı-aq obyr jasýshasynyń bolýyna qaraı isiktiń qasynda ornalasqan lımfatúıindi de alyp tastaýy múmkin. Eger obyr jasýshasy lımfatúıinderge jetse, onda aýrý, basqa da músheler men deneniń bólikterine taralý múmkindigi bolady degen sóz.\r\n\r\nSáýleli terapııa\r\n\r\nSáýleli terapııa (radıoterapııa dep te atalady) obyr jasýshasyn joıý úshin joǵary-energııalyq sáýleni qoldanady. Ol ózi túsirilgen, ıaǵnı áýle shaǵylysqan jerge ǵana áser etedi.\r\n \r\nRadıatsııalyq terapııasynyń naýqastarǵa yńǵaıyna qaraı, hımıoterapııa nemese hımıoterapııa men hırýrgııany qatar qoldaný taǵaıyndalady. Dáriger sáýleli terapııamen hırýrgııalyq operatsııany, tek medıtsınalyq sebepterge baılanysty hırýrgııalyq em ońtaısyz bolyp qalǵan jaǵdaıda ǵana qoldanylady. Jatyr moıny mańyndaǵy taralǵan obyry bar aýrýlardyń kópshiligi sáýleli jáne hımıoterapııanyń kýrsyna baryp turady. Belgili bir múshelerge obyr issigi jaıylyp ketse, sáýleli terapııa taǵaıyndalýy múmkin.\r\n\r\nDáriger tservıkaldi obyrdy emdeý úshin sáýleli terapııanyń eki túrin qoldanýy múmkin. Keıbir naýqastarǵa eki túri de emdelýge jaraıdy.\r\n\r\n•	Syrtqy sáýlelendirý: Sáýleniń negizgi kózi úlken qurylǵy, ol deneden tys júzegeasady. Áıelder ádette, ambýlatorıalyq jaǵdaıdaǵy emhana nemese klınıkaǵa emdelýge barady. Sosyn, syrtqy sáýlelendirýge aptasyna 5 kúni, birneshe apta boıy em alýy múmkin.\r\n•	Ishki sáýlelendirý (ishki-qýystyq sáýlelendirý): Quramynda radıoaktıvti zat bar, júńishke tútikshe (ımplant dep te atalady) qynap ishinde  birneshe saǵattan 3 kúnge deıin qaldyrylady. Mundaı kezde áıelder emhanada jatqyzylady. Aınalasyn radıatsııadan qorǵaý úshin, tútikter ishte qalady. Áıelge kelýshiler kirgizilmeıdi ol kezde, kirgizilse de óte qysqy ýaqytqa kirip shyǵady. Tek  áıeldiń aǵzasy radıoaktıvtenip bolǵannan keıin ǵana tútikter alynady. Ishki sáýlelendirý eki ret ótkiziledi nemese birneshe aptadan keıin júrgizledi.\r\n\r\nHımıoterapııa\r\n\r\nHımıoterapııa obyr jassýshalaryn joıý úshin obyrǵa qarsy dárilerdi qoldaný arqyly júzege asady. Ol júıeli terapııa dep atalady, sebebi, dári barlyq aǵzaǵa áser etý úshin qan aǵymyna quıylady. Tservıkaldi obyrdy emdeý kezinde, hımıoterapııa sáýleli terapııasymen birge qoldanylady. Eger obyr, belgili bir múshelerge jaıylyp ketse, tek hımıoterapııa ǵana qoldanyladdy.\r\n\r\nTservıkaldi obyrǵa qarsy qolanylatyn  dáriler, ádette, ishki tamyrǵa engiziledi. Em, óz joly boıynsha emhananyń bólmelerinde nemese dárigerdiń jeke keńsesi, ne bolmasa úıinde júrgiziledi. Keıde, naýqasty emdeý ýaqytynda gosspıtalızatsııallaý qajet bolady.\r\n\r\nEmniń janama áserleri\r\n\r\nObyrdy emdeý barysynda saý tinder men jasýshalar zaqymdanady, onyń saldarynan jaǵymsyz janama ásserler týyndaıdy. Ol emniń negizi men qarqyndylyǵyna baılanysty bolady. Jana áserler ár naýqasta ártúrli bolady, jáne emdeýdiń kýrstarynda ózgeristeri de bir-birine uqsaı bermeıdi. Emdeýdiń bastapqy kezinde medıtsınalyq mamandar, naýqasqa janama áserler jaıynda aıtady, jáne onymen qalaı kúresýi kerektigi jóninde kómek boltyn joldardy qarastyrady.\r\n\r\nHırýrgııalyq em\r\n\r\nHırýrgııalyq operatsııadan keıin jazylý úshin birneshe ýaqyt kerek, jáne ol ýaqyt ár naýqasta ártúrli. Sizdiń del-sal kúıińiz birneshe aptaǵa deıin jalǵasýy múmkin. Biraq, aýrý jaıttary ádette, dárigerlerdiń qadaǵalaýynda bolady. Operatsııaǵa deıin aýrýdy basatyn amaldar jaıynda dáriger nemesse medbıkeler birlesip jospar qarastyryp alý kerek. Operatsııadan keıin dárigerińiz sizdiń qajetińizge qaraı jospardy saralap túzetýi múmkin.     \r\n\r\nEger sizge jatyr moınynyń ústińgi jaǵyn joıýǵa baǵyttalǵan operatsııa júrgizilgen bolsa, onda sizde quryspa aýrýlar boı kórsetýi múmkin jáne qan ketýler men sýly bólindiler shyǵady. Eger sizge gısterektomııa júrgizilse, sizdi emhanada birneshe kúnnen, birneshe aptaǵa deıin jatqyzyp qoıýy múmkin. Birneshe ýaqytqa deıin sharshaý, álsireý degen sekildi sezimder bolady. Júrek aınýy da, qusý da múmkin, sondaı-aq qýyqta, ishekte de máseleler týyndaýy yqtımal. Aldymen dárigerińiz  dıetańyzdy tek qana suıyq aspen ǵana shekteıdi. Keıinnen  az mólsherden bastap, ulǵaıta otyryp qoıý asqa kóshseńiz bolady. kóptegen áıelder operatsııadan keıin 4-8 apta ishinde óz qalypty ómir súrý deńgeıine oralady.\r\n\r\nGısterektomııadan keıin áıelderdiń etekkiri kelýin toqtatady. Bala kóterý múmkin bolmaıdy. Jumyrtqalaryn alyp tastaǵannan keıin birden menapaýza bastalyp ketedi.  Operatsııadan keıin ornaǵan  menapaýza jáne onyń basqa sımptomdary tabıǵı túrde ornaǵan menapaýzaǵa qaraǵanda aýyr sıpatta bilinedi. Qalasańyz, bul máseleni  dárigerińizben operatsııaǵa deıin talyqalap alýyńyzǵa bolady. Zertteı kele, keıbir preparattardy operatsııaǵa deıin qoldansa,  sımptomdardyń biline bastaǵan kezinde jaqsy áser etetini baıqalǵan. \r\n\r\nOperatsııadan  keıin keıbir áıelderdi seksýaldy qarym qatynas jaǵdaıy alańdatady. Kóptegen áıelderge bul suraqty óz serikterimen talqylaý kómektesedi. Mundaı alańdaýshylyqty talqylaý úshin jubaılar keńes alatyn jerge barsa bolady.\r\n\r\nSáýleli terapııa\r\n\r\nRadıatsııanyń janama áseri onyń qoldanylǵan mólsherimen emdelgen dene bólshegine baılanysty paıda bolady. jambas aýmaǵyn jáne  kishi jambasty sáýlelendirý júrek aınýdy, qusýdy, dıareıany nemese zár shyǵarý sıstemasynyń máselelerin týyndatýy múmkin. genıtalııa aýmaǵyndaǵy túkter túsip qalýy múmkin. sonymen qatar, sáýlelendirgen aýmaq terisi qyzaryp, qurǵap, sezimtal bolyp ketedi.\r\n\r\nQynap aýmaǵynda qurǵaqtyq paıda bolyp, qyshý nemese ashý sezimderi paıda bolý múmkin. sáýlelendirý qynaptyń tarylýyna áser etedi. dáriger nemese medbıke jaǵymsyz ássserlerdiń azaıýyna nusqaýlyqtar beredi. Aldaǵy ýaqytta tekserýlerdiń jeńil ótýi úshin, qynapty keńitetin arnaıy ádister bar. Dárigerińiz, em qabyldaý barysynda tósek qatynasyn toqtata turýyńyzǵa keńes beredi. Biraq  kóptegen  áıelder em aıaqtalǵannan keıingi  birneshe aptadan soń jynystyq qatynasta bola alady.  \r\n\r\nÁsirese, radıoterapııamen emdelý kezeńiniń sońǵy aptalarynda, siz ózińizdi erekshe sharshańqy sezinýińiz múmkin . Tynyǵý óte mańyzdy nárse, degenmen dárigerler emdelýshilerge belsendi ómir saltyn ustanýdy usynady.Sáýlelendirý terapııasy aıtarlyqtaı jaǵymsyz bolǵanymen, dárigerińiz jaǵdaıyńyzdyń jaqsarýy úshin túrli joldaryn qarastyrýy múmkin.\r\n\r\nHımıoterapııa\r\n\r\nHımıoterapııanyń jaǵymsyz áseli negizinen dári-dármekterdiń erekshelikteri men qoldaǵan mólsherine bılanysty bolady.  Dáriler obyr jasýshalaryna áser etedi de, snymen qatar, jasýshalarǵa jyldam taralyp ketedi:\r\n\r\n•	Qan jasýshalary: Bul jasýshalar ınfektsııamen kúresedi, qan aınalymyna qatysady jáne búkil aǵzaǵa ottek tasymaldaýǵa yqpal etedi.  Dáriniń qan jasýshalaryna áser etýinen aǵzadaǵy ınfektsııanyń kóterilýi múmkin, kógerýler lezde túziledi, adam ózin-ózi álsiz jene sharshańqy sezinedi.\r\n•	 Shash túbiri jasýshalary: Hımıoterapııanyń áserinen shasha túsýi múmkin. Alaıda, ol qaıta ósedi, tek túsi men qurylymy ózgerýi múmkin.\r\n•	As qorytý joldaryndaǵy shyryshty jasýshalar: Hımıoterapııadan tábet nasharlaýy múmkin, júrek aıný, qusý, ish ótý nemese aýyz ben erinniń oıylýy degen sekildi yńǵaıyzdyqtar bolýy yqtımal.\r\n\r\nTservıkaldi obyrdy emdeýge arnalǵan dáriler teriden bórpeler shyǵarýy múmkin, qurǵaý sekildi, tepe-teńdikti joǵaltý sııaqty, sonymen qatar buıyndardyń aýrýy ne bolmasa baltyr men tabandardyń isinýi degendeı janama áserler týyndaýy múmkin. Alaıda, dárigerińiz sizge mundaı jaǵymsyz áserlerdi baqylaýda ustaýdyń túrli nusqaaryn usynýy ǵajap emes.\r\n\r\nQosymsha jáne alternatıvti medıtsına\r\n \r\nObyrǵa shaldyqqan keıbir adamdar qosymsha jáne alternatıvti medıtsınany tańdaıdy:\r\n\r\nQosymsha ádis dep - obyrdy emdeýdiń standartty túrimen qatar júrgiziletin em shara túrin aıtady. Mysaly hımıoterapııa jáne radıoterapıany qoldaný. Alternatıvti ádis –standartty emdeý ádisiniń ornyna qoldanatyn medıtsınanyń túri bolyp tabylady.\r\nAkýpýnktýra (ıne terapııasy), emdik massaj, óndirilgen shópter,dárýmender nemese arnaıy dıeta,  vızýalızatsııa, medıtatsııa  jáne rýhanı turǵydan emdeý qosymsha jáne alternatıvti medıtsına túrlerine jatady.\r\n\r\nQosymsha jáne alternatıvti ádisteriniń terapııasynyń nátıjesinde, keıbir ankologııalyq naýqastardyń jaǵdaılarynyń jaqsara túskenderi baıqalady. Alaıda qosymsha jáne alternatıvti ádisteriniń keıbir túrleri hımıoterapııa jáne radıoterapııanyń áseriniń mehanızmin ózgertip jiberýi múmkin. Bul ózgerister naýqasqa zııanyn tıgizip jiberetinin eskerý kerek. Sonymen qatar qosymsha jáne alternatıvti medıtsınanyń keıbir túrlerin  bólek qoldanǵan jaǵdaıda da zııandy bolyp jatady. Keıbir qosymsha jáne alternatıvti medıtsınanyń túrleriniń aqysy qymbat turady.\r\n\r\nAýrýlardyń kútimine qoldaý kórsetý\r\n\r\nQaterli isik sekildi kúrdeli aýrýmen ómir súrý ońaı emes. Keıbir adamdarǵa bul aýrýmen baılanysty emotsıonaldyq jáne praktıkalyq\n máselelerin sheshý úshin kómek qajet. Ondaı jaǵdaıda aýrýǵa qandaı jaǵynan bolsyn kómek qolyn sozsa da paıdaly bolmaq. Bul uıǵarym ásirese batys jaqta jaqsy damyǵan. Qaterli isikpen aýyratyndar men atalmysh toptar bas qosyp turady, árqaısysy óz jaǵdaıymen bólisip, aýrýmen kúresýde jáne aýrý saldarynan týyndaǵan máselelerdi sheshýde ózderiniń bilimi men tájirıbelerimen almasady.\r\n\r\nOnkologııalyq aýrýy bar adamdar óz otbasy jaıly kóp oılaıdy, óziniń jumys ornynyń saqtalýyn, kúndelikti turmys-tirshiligin jıi ýaıymdap júredi. Tekserilý, em qabyldaý, aýrýhanaǵa jatý týraly ýaıymdar, ankologııalyq naýqas adamdarǵa tán bolyp keledi. Onkologııalyq aýrýlardy alańdatatyn kóptegen suraqtaryna ádette medıtsına qyzmetkerleri jaýap beredi.\r\n\r\nTamaqtaný jáne dene belsendiligi \r\n\r\nOnkologııalyq naýqastardyń ózderin kútimildep júrýleri óte mańyzdy. Árıne, bul jaqsy tamaqtaný men dene belsendiliginiń maksımaldy túrde qalypta ustaýlaryn bildiredi. Mundaı naýqastarǵa salmaqtaryn túsirip almaý úshin, qajetti mólsherdegi kalorııany tutyný qajet. Jetkilikti mólsherde aqýyzdardy paıdalanǵan jón. Jaqsy tamaqtaný -jaǵdaılarynyń jaqsaryp jáne kóp energııa jınaý úshin kómektesedi.\r\n\r\nÁsirese, em qabyldaý kezeńinde nemese em qabyldap bolǵannan soń  tábettiń nasharlaýy múmkin.  Olar ózderin jaısyz sezinip,  sharshap nemese aýyzdarynyń dám sezýi ózgerýi. Sondaı -aq emdik sharalardyń janama áserlerinen, mańyzdy máseleler týyndaýy múmkin. Dáriger, dıetolog nemese basqa  da medıtsına qyzmetkeri tamaqtanýǵa baılanysty týyndaǵan máselelerdi sheshý túrlerin usynyp, kómektesedi.\r\n\r\nÓz belsendilikterin túsirmegenniń arqasynda kóptegen naýqastar ózderin jaqsy sezinedi. Júrý, ıogamen aınalysý, júzý jáne basqa da jattyǵýlar myqty bolýǵa, energııany saqtap, ómirlik tonnýssty túsirmeýge kómektesedi. Jattyǵýlar júrek aınyǵandy jáne aýyrsynýdy basyp, sol arqyly em júrgizý protsessterine jeńildik týdyrady.  Sonymen qatar, kúızelisten de aryltady. Fızıkalyq turǵydan salmaq túsirmeı turyp óz dárigerińizben keńesip alǵanyńyz jón. Eger fızıkalyq jattyǵýlar aýyrsynýdy  nemese basqa máselelerdi týyndatsa, dárigerińizge aıtyp, fızıkalyq jattyǵýlardy ózgertý aıasynda keńes alǵanyńyz jón.\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(392,'article','1486','Sozylmaly aýyrsyný','qz','2018-11-26 12:07:32','2018-11-26 12:06:00','Sozylmaly aýyrsyný – qandaıda bir aýyrsynýdyń úsh aı nemese odan da uzaq ýaqytqa sozylýyn aıtady. Sozylmaly aýyrsynýdy jaraqat nemese belgili bir aýrý týdyrýy múmkin. Sondaı-aq onyń sebebi belgisiz bolýy da yqtımal.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1486',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','S','Sozylmaly','y','   Sozylmaly aýyrsyný Sozylmaly aýyrsyný – qandaıda bir aýyrsynýdyń úsh aı nemese odan da uzaq ýaqytqa sozylýyn aıtady. Sozylmaly aýyrsynýdy jaraqat nemese belgili bir aýrý týdyrýy múmkin. Sondaı-aq onyń sebebi belgisiz bolýy da yqtımal. Sozylmaly aýyrsyný – qandaıda bir aýyrsynýdyń úsh aı nemese odan da uzaq ýaqytqa sozylýyn aıtady. Sozylmaly aýyrsynýdy jaraqat nemese belgili bir aýrý týdyrýy múmkin. Sondaı-aq onyń sebebi belgisiz bolýy da yqtımal.\r\n\r\nMúmkin bolatyn sımptomdary:\r\n\r\n•	Belgili bir ýaqyt ótse de basyla qoımaıtyn jenil nemese aýyr dárejedegi aýyrsyný. \r\n•	Shanshymaly, kúıdirmeli, syzdamaly nemese elektrlik aýyrsyný sezimderi retinde sıpattaýǵa keletin aýyrsyný.\r\n•	Qolaısyzdyq, qaıtalap aýyra berýi nemese siresýi\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeý ádette minez-qulyq terapııasyn jáne dári-dármekterdi (mysaly, aýyrsynýdy basatyn nemese antıdepressanttar), fızıoterapııany jáne jattyǵýlardy qamtıdy. Qosymsha akýpýnktýra, massaj jáne ıoga usynylady.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nsozylmaly aýyrsyný\r\núsh aıǵa jýyq aýyrsynýdyń bolýy \r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(393,'article','1491','Qutyrý (qoıanshyq aýrýy)','qz','2018-11-26 12:22:58','2018-11-26 12:21:00','Qutyrý - vırýstyq aýrý, bul aýrý qutyrǵan  janýar tistep alǵan kezde paıda bolady. Aýrýdyń sıpaty: nerv júıesine qatty zaqym keltiredi jáne kóp jaǵdaıda sońy ólimmen aıaqtalady. Qutyrma vırýsy (Neuroryctes rabid) Lyssavirus mıksovırýsstar tobyndaǵy Rhabdoviridae tuqymdastaryna jatady. Silekeıde, sondaı-aq kóz jasy jáne nesepte bolady.\r\n\r\nBul vırýs qorshaǵan ortada turaqsyz - ony 15 mınýt ishinde 56 ° C –qa deıin qyzdyrǵanda, 2 mınýt qaınatqanda vırýs ólimge ushyraıdy. Ýltrakúlgin jáne tikeleı kún sáýlesine, etanolǵa jáne kóptegen dezınfektsııalyq zattarǵa sezimtal. Degenmen, ol tómen temperatýralarǵa, fenolǵa, antıbıotıkterge tózimdi.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1491',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qutyrý','y','   Qutyrý (qoıanshyq aýrýy) Qutyrý - vırýstyq aýrý, bul aýrý qutyrǵan  janýar tistep alǵan kezde paıda bolady. Aýrýdyń sıpaty: nerv júıesine qatty zaqym keltiredi jáne kóp jaǵdaıda sońy ólimmen aıaqtalady. Qutyrma vırýsy (Neuroryctes rabid) Lyssavirus mıksovırýsstar tobyndaǵy Rhabdoviridae tuqymdastaryna jatady. Silekeıde, sondaı-aq kóz jasy jáne nesepte bolady.\r\n\r\nBul vırýs qorshaǵan ortada turaqsyz - ony 15 mınýt ishinde 56 ° C –qa deıin qyzdyrǵanda, 2 mınýt qaınatqanda vırýs ólimge ushyraıdy. Ýltrakúlgin jáne tikeleı kún sáýlesine, etanolǵa jáne kóptegen dezınfektsııalyq zattarǵa sezimtal. Degenmen, ol tómen temperatýralarǵa, fenolǵa, antıbıotıkterge tózimdi. Qutyrý - vırýstyq aýrý, bul aýrý qutyrǵan  janýar tistep alǵan kezde paıda bolady. Aýrýdyń sıpaty: nerv júıesine qatty zaqym keltiredi jáne kóp jaǵdaıda sońy ólimmen aıaqtalady. Qutyrma vırýsy (Neuroryctes rabid) Lyssavirus mıksovırýsstar tobyndaǵy Rhabdoviridae tuqymdastaryna jatady. Silekeıde, sondaı-aq kóz jasy jáne nesepte bolady.\r\n\r\nBul vırýs qorshaǵan ortada turaqsyz - ony 15 mınýt ishinde 56 ° C –qa deıin qyzdyrǵanda, 2 mınýt qaınatqanda vırýs ólimge ushyraıdy. Ýltrakúlgin jáne tikeleı kún sáýlesine, etanolǵa jáne kóptegen dezınfektsııalyq zattarǵa sezimtal. Degenmen, ol tómen temperatýralarǵa, fenolǵa, antıbıotıkterge tózimdi.\r\n\r\nDenege engennen keıin, qutyrma vırýsy júıke júıesiniń barlyq bólikterine áser etip, nervterge túgeldeı derlik taralady. Mı men julynnyń júıke jasýshalarynda isik, ishki qan ketý, degradatsııalyq jáne nekrotıkalyq ózgerister baıqaldy.\r\n\r\nQutyrma vırýsynyń qaınar kózi (tasymaldaýshysy) jabaıy jáne úı janýarlary. Jabaıy janýarlarǵa qasqyrlar, túlkiler, shoshqalar, qorqaýlar, janattar, skýnstar, borsyqtar, jarǵanattar, kemirgishter jáne úı janýarlary - ıtter, mysyqtar, jylqylar, shoshqa, kishkentaı jáne iri qara mal kiredi. Alaıda, adamdar úshin eń úlken qaýip kóktem-jaz mezgilinde qala syrtynda júretin túlkiler men qańǵybas ıtter bolyp tabylady. \r\n\r\nInfektsııalyq janýarlar aýrý belgileri paıda bolǵanǵa deıin 3-10 kún buryn jáne aýrýdyń barlyq kezeńinde qarastyrylady. Qutyrǵan janýarlarda shamadan tys silekeı bólinip turady, sondaı-aq gıdrofobııa belgilerin baıqaý arqyly ajyratýǵa bolady.\r\n\r\nBul aýrý addamǵa qutyrǵan janýardyń tistegeninen juǵady. Zaqymdalǵan terige nemese shyryshty qabyqqa aýrý janýardyń silekeıi tıse de juǵady. Sońǵy jyldary vırýstyń transmıssııalyq joldarmen (júktilik kezinde platsenta arqyly), aýa aǵyny, tamaqtaný (tamaq jáne sý arqyly) beriletini anyqtaldy. Organ transplantatsııasy nátıjesinde de qutyrmany juqtyrǵan adamdardyń birneshe oqıǵasy aıtylýda.\r\n\r\nInkýbatsııa kezeńi (tistegennen aýrýdyń bastalǵanyna deıingi kezeń) orta eseppen 30-50 kúndi quraıdy, biraq ol sırek jaǵdaılarda 1 jyldan artyq 10-90 kúnge sozylady. Bastan qanshalyqty jer alysyraq  tistese, ınkýbatsııa kezeńi soǵurlym uzaǵyraq bolady. Ásirese bas pen qoldy, sondaı-aq balalardy tistegende qaýip tym joǵary bolady. Inkýbatsııa kezeńinde aıaq jaraqattanatyn bolsa, onda kezeń uzaqqa sozylady.\r\n\r\nAýrýdyń 3 satysy bar: I - bastapqy, II - qozý, III – saldaný. Birinshi saty jalpy nasharlaý, bas aýyrýy, dene temperatýrasynyń shamaly kóterilýi, bulshyqettiń aýyrýy, aýyzdyń qurǵaýy, tábettiń nasharlaýy, tamaq aýrýy, qurǵaq jótel, júrek aınýy jáne qusýdan bastalady. Tistegen jerde jaǵymsyz sezim paıda bolady - qyzý, qyzarý, tyrnaqtardyń aýrýy, qyshý jáne sezimtaldyqtyń artýy. Patsıent depressııaǵa ushyraıdy, tuıyqtala bastaıdy, tamaqtanýdan bas tartady, túsiniksiz qorqynysh sezimderi bıleıdi, kúızeliske urynady, titirkenýi arta túsedi. Uıqysyzdyq, shytyrman túster kórýi, ıis sezgishtik jáne vızýaldy gallıýtsınatsııalar  paıda bolady.\r\n\r\n1-3 kún ótkennen keıin, aýrýdyń boıynda  ekinshi kezeń iske qosylady. Mazasyzdyq, ashýshańdyq, jáne osy kezeńge tán belgi, gıdrofobııaǵa ustamalary paıda bolady. Sý ishýge tyrysqanda, jáne  tipti quıylatyn sýdy kóre nemese dybysyn estise, sumdyq qorqynysh sezimi týyndaıdy, jutqynshaq pen kómeı bulshyqetteri qurysyp qalady.   \r\n\r\nTynys alý shýylǵa aınalady, aýyrsyný men qurysýlar qatar júredi. Aýrýdyń osy kezeńinde adam titirkendirgish, qozbaly, agressıvti, «qoıanshyq» bolyp shyǵady. Ustamasy ustaǵanda naýqastar aıǵaılaıdy, sndele bastaıdy, jıhazdardy uryp syndyrǵyssy keledi, adam keıpinen aýytqı bastaıdy, tipti adamnyń ózin qatty ıterip jiberýi múmkin. Qatty terleıdi, silekeıi aýzynan aǵyp turady, tym kóp silekeıdi jutynyp úlgere almaıdy. Bul kezeń 2-3 kúnge sozylady.  \r\n\r\nSodan keıin aýrýdyń úshinshi kezeńi bastalady, bul kezde naýqas salmaqtylana túsedi. Onyń qorqynyshy joǵalady, sýdan qorqý ustamasy da bolmaıdy,  saýyǵýǵa, jazylýǵa úmit paıda bolady. Osydan keıin deneniń temperatýrasy 40 - 42 gradýsqa deıin kóteriledi, boıynda ártúrli dúmpýler kórine bastaıdy, aıaq-qoldary men mı nervteri saldanyp qalady, esten tanyp, tyrysa beredi. Tynys alýynyń tejelýinen nemese júreginiń toqtaýynan  jan úzip ketýi de yqtımal. Aýrýdyń aǵymy osylaısha bolyp ótedi.\r\n\r\nQutyrýǵa qarsy emdeý ádisi joq. Eger aýrýdy alǵashqy kezeńinde emdeýge múmkindik bolyp jatpasa, sońǵylarynda aman alyp qalýǵa esh úmit joq. Álemde qutyrýdy emdeýtin tek bir ǵana emdeý túri belgili.  Biraq ázirge ol bizge tańsyq.\r\n\r\nDegenmen, aýrýdyń aldyn-alý tásili bar, ol bakterııanyń uryǵyn joıý. Bul arnaıy profılaktıkalyq ádis - tistegen sátten bastap 14 kúnnen keshiktirmeı qutyrýǵa qarsy arnaıy vaktsınany engizý. Eń jaqsy erekshe aldyn alý - bul naqty ımmýnoglobýlındi engizý jáne / nemese belsendi ımmýndaý (vaktsınatsııa).\r\n\r\nVaktsına vırýsqa qarsy 1 ml 5 ret: ınfektsııa kúni, sodan keıin 3, 7, 14 jáne 28 kúnde engiziledi. Bul shemamen jaqsy ımmýnıtet paıda bolady, biraq DDSU-nyń  nusqaýy boıynsha 6-shy ınektsııa, 1-shi ınektsııadan keıin 90 kún ótkende engizý kerek.\r\nEń jaqsy jergilikti vaktsınalar  ıyqqa nemese jambastyń bulshyqetterine salynady. Eger adam tistese, ol tistegenge deıin tolyq keste bolıynsha ekpe saldyrǵan bolsa, onyń boıynda antıdene jetkilikti bolsa, ımmýnoglobınsiz arnaıy shemalyq ekpe saldyrylady. \r\nEger janýar 10 kúndik baqylaý kezeńinde saý bolyp qalatyn bolsa nemese janýarlarda qutyrý belgileri anyqtalmasa, terapııa toqtatylýy múmkin.\r\n\r\nQaýipke tap bolǵan keıbir adamdar (veterınarlar, ıt ıeleri, ańshylar) aldyn-ala ekpe saldyrýy  qajet. Vaktsınatsııalar, sondaı-aq 12 aıdan keıin alǵashqy ret jańartylǵan arnaıy qurylǵan shema boıynsha júzege asyrylady. sodan keıin ár 5 jyl saıyn vaktsınatsıalaý júrgiziledi.\r\n\r\nEger sizdi qandaı da bir janýar tistep alǵan bolsa ne isteý kerek?\r\n\r\nBirinshiden, tistegen jerdi sabynmen tez arada sabynmen jaqsylap 10 mınýt kóleminde jýý kerek. Tereń jaralardy suıyq sabynmen, mysaly, shprıtspen nemese katetermen jýýǵa bolady. Jaralardy nemese tigisterdi órteýdiń qajeti joq.\r\n\r\nOsydan keıin siz tez arada eń jaqyn jerdegi tótenshe jaǵdaı bólimine barýyńyz kerek, sebebi qutyrýdyń aldyn alý vaktsınalary sizdiń dárigerge qanshalyqty tez barǵanyńyzǵa baılanysty. Tótenshe jaǵdaı bólmesinde dárigerge kelesi aqparatty usynýǵa bolady - janýardyń sıpattamasy, onyń syrtqy túri men minez-qulqy, qutyrý bolý yqtımaldyǵy, tisteý jaǵdaılary.\r\n\r\nBudan keıin dáriger taǵaıyndaǵan egý kýrsyn ótkizýińiz kerek. Alańdamańyz, eshkim sizge qaptatyp ishke shanshý jasamaıdy, sizge vaktsına beriledi jáne sodan soń úıińizge jiberedi. Osylaı  bes nemese alty ret dárigerge baryp turasyz. Sońǵy eki aı ishinde, jaǵdaıy aýyr bolǵan, qaıta vaktsınatsııalanǵan, sondaı-aq júıke júıesi aýrýlary nemese allergııalyq aýrýlary bar adamdar, júkti áıelder, sondaı-aq basqa vaktsınalar saldyrylǵan  adamdarǵa emhanada dárigerler qadaǵalaýynda  qalýy múmkin. Vaktsınatsııa kezinde jáne 6 aı ótkenge deıin alkogoldi qoldanýǵa tyıym salynady. Buǵan qosa, eger siz qutyrmaǵa qarsy vaktsınatsııa kýrsyna qatysa almasańyz, artyq jumys istemeýińiz kerek, qatty muzdamaý kerek nemese qatty qyzyp ketpeýńiz kerek.\r\n\r\nVaktsınatsııa kezinde siz densaýlyq jaǵdaıyn muqııat baqylap otyrýyńyz kerek. Jáne kez-kelgen shaǵymdarǵa baılanysty dárigermen keńesý kerek, yńǵaıyna qaraı vaktsınatsııa ýaqytsha toqtatylady. Tek nevropatolog, terapevt jáne radıologpen emdelýden keıin ǵana egý jumystaryn jalǵastyrý týraly másele qaralatyn bolady.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\nqutyrý\r\njanýar\r\nvaktsına\r\nımmýnoglobýlınder    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(394,'article','1503','Qarapaıym gerpes (ushyq)','qz','2018-11-27 10:10:44','2018-11-27 09:39:00','__Aýyz aımaǵyndaǵy gerpes (aýyz gerpesi) __– qarapaıym gerpes vırýsynan týyndaǵan erin, aýyz nemese qyzyl ıektiń juqpaly aýrýy. Aýrý – aýyrtatyn kishkentaı  kúldireýikpen sıpat beredi, ádette ony  sýyq oıyq jara nemese qyzbaly kúldireýik dep ataıdy. Aýyz aımaǵyndaǵy ushyqty labıaldi gerpes dep te ataıdy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1503',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Q','Qarapaıym','y','   Qarapaıym gerpes (ushyq) __Aýyz aımaǵyndaǵy gerpes (aýyz gerpesi) __– qarapaıym gerpes vırýsynan týyndaǵan erin, aýyz nemese qyzyl ıektiń juqpaly aýrýy. Aýrý – aýyrtatyn kishkentaı  kúldireýikpen sıpat beredi, ádette ony  sýyq oıyq jara nemese qyzbaly kúldireýik dep ataıdy. Aýyz aımaǵyndaǵy ushyqty labıaldi gerpes dep te ataıdy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n \r\nAýyz aımaǵyndaǵy gerpes (aýyz gerpesi) – qarapaıym gerpes vırýsynan týyndaǵan erin, aýyz nemese qyzyl ıektiń juqpaly aýrýy. Aýrý – aýyrtatyn kishkentaı  kúldireýikpen sıpat beredi, ádette ony  sýyq oıyq jara nemese qyzbaly kúldireýik dep ataıdy. Aýyz aımaǵyndaǵy ushyqty labıaldi gerpes dep te ataıdy.\r\n\r\n  \r\nBul sýrette gerpestik ınfektsııanyń erte kezeńi kórsetilgen: kishigirim toptalǵan kúldireýikter men qyzarý kórinedi.\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nAýyz aımaǵynyń gerpesi keń taralǵan juqpaly aýrý bolyp tabylady. Ol qarapaıym gerpes vırýsynyń 1 túrinen týyndaıdy. Bul vırýspen kóbinese  20 jasqa deıingi jastar jıi zaqymdanady.\r\n\r\nAlǵashqy ınfektsııadan keıin vırýs ınaktıvtenenedi (uıqyǵa ketedi) jáne keıinnen nerv tinderinde jáne bette saqtalady. Keıde vırýs belsendilik tanytyp, nátıjesinde aýyz gerpesi paıda bolady.\r\n\r\n2 tıpti gerpes vırýsy ádette genıtaldy gerpesti týyndatady. Sonymyn qatar, keıde 2 tıpti gerpes vırýsy aýyz qýysyna aýyz arqyly jasalatyn jynystyq qatynas kezinde túsedi de, aýyz gerpesiniń paıda bolýyna ákeledi.\r\n\r\nGerpes vırýsy ońaı taralady. Kelesi jaǵdaılarda juqtyryp alýyńyz múmkin:\r\n•	Vırýs juqtyrǵan (naýqas) adammen tyǵyz baılanysta bolsańyz\r\n•	Gerpes vırýsy bar ustarany, súlgilerdi, ydystardy jáne basqa zattardy paıdalanǵanda\r\nGerpes vırýsy balalarǵa ata-analarynan kúndelikti baılanys kezinde juǵady.\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nKeıbir adamdar qarapaıym gerpes vırýsyn alǵash juqtyrǵan kezde  aýyz aımaǵynda oıyq jara paıda bolady. Al keıbireýlerde  sımptomdar múldem baıqalmaýy da múmkin.\r\nAýrýdyń sımptomdary jeńil de, aýyr bolýy múmkin.\r\nSımptomdar vırýs juqqannan keıin 1-3 apta ótkende baıqalady jáne 3 aptaǵa deıin saqtalady.\r\nGerpestiń bastapqy sımptomdary:\r\n•	Erin nemese aýyz aınalasyndaǵy teri qyshıdy;\r\n•	Erin jáne aýyz aımaǵynda qyzǵandaı sezim paıda bolady;\r\n•	Erin nemese aýyz aımaǵy shanshıdy\r\nKópirshikter paıda bolǵanǵa deıin kelesi sımptomdar baıqalýy múmkin:\r\n•	Tamaqtyń aýyrý sezimi\r\n•	Qyzba\r\n•	Badamshalardyń ulǵaıýy\r\n•	Jutynǵanda aýyrý sezimi\r\nKópirshikter nemese bórtpeler shyǵýy múmkin:\r\n•	Qyzyl ıekke\r\n•	Eringe\r\n•	Aýyz qýysyna\r\n•	Tamaqqa\r\nKópirshikterdiń paıda bolýyn «aýrýdyń jaıylýy» dep ataıdy.\r\nSizde bolýy myna jaıttar bolýy múmkin:\r\n•	Sýlanyp turatyn  qyzyl kúldireýikter\r\n•	Ashyq sarǵysh suıyqtyqpen toltyrylǵan kishkentaı kúldireýikter\r\n•	Kishkentaı kúlddireýikter birigip bir úlken kúldireýikti quraýy múmkin\r\n•	Saýyǵý kezinde kúldireýik sary jáne qatty bolady, aqyr sońynda saý terimen birigedi.\r\nAýrý sımptomdary kelesi faktorlardyń áserinen paıda bolýy múmkin:\r\n•	Etekkir nemese gormonaldy ózgerister\r\n•	Kúnniń kózinde bolý\r\n•	Qyzba\r\n•	Kúızelis\r\nEger sımptomdar sırek qaıtalansa, olar ádette jeńil ótedi.\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDáriger patsıenttiń aýyz aımaǵyn qarap, aýyz gerpesin anyqtaýy múmkin. Keıde jaranyń jaǵyndysy alynyp, tolyqtaı zertteý úshin zerthanaǵa jiberiledi. Tekserýler mynany qamtıdy:\r\n•	Vırýsty jáne onyń qurylymyn anyqtaý úshin vırýsty zertteý\r\n•	Vırýstyq DNQ-test – vırýstyń genetıkalyq materıaldaryn zertteý\r\n•	Qarapaıym gerpes vırýsyn tekserý úshin Ttsank testi - bul jaǵyndydan erozııa jáne kópirshikteri bar Ttsank jasýshalaryn (qarapaıym gerpes vırýsymen zaqymdalǵan jasýshalar) mıkroskoptyń astynda anyqtaý.\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nSımptomdary bir-eki apta ishinde esh emdelýsiz ózdiginen joǵalyp ketýi de múmkin.\r\n\r\nEmdeýshi dáriger vırýspen kúresý úshin dári-dármek taǵaıyndaýy múmkin. Olardy vırýsqa qarsy dárilik preparattar dep ataıdy. Mundaı dáriler aýyrsynýdy azaıtýǵa kómektesedi jáne sımptomdardyń erterek joǵalýyna yqpal jasaıdy. Aýyz aımaǵyndaǵy jaralardy emdeýge arnalǵan dárilik zattarǵa mynalar jatady:\r\n•	Atsıklovır\r\n•	Famtsıklovır\r\n•	Valatsıklovır\r\nBul dárilerdi bastapqy sımptomdar paıda bolǵanda, kúldireýikter paıda bolmaı turyp qabyldasańyz áldeqaıda tıimdi bolmaq. Aýyz aımaǵyndaǵy jaralar jıi shyǵatyn bolsa, onda bul dárilerdi únemi qabyldaýǵa týra keledi.\r\nSonymen birge terige arnalǵan vırýsqa qarsy jaqpalar qoldanýǵa da bolady. Alaıda, atalmysh preparattar qymbat turady jáne kúpdireýikterdiń belsendiligin kúnine tek birneshe saǵatqa ǵana azaıtady.\r\n\r\nKelesi nusqaýlyqtar organızmniń jalpy jaǵdaıyn jaqsartýǵa kómektesýi múmkin:\r\n•	Aýyrsynýdy jeńildetý úshin jaraǵa muz basyńyz.\r\n•	Kúldireýikti abaılap antıseptıkalyq sabynmen jáne sýmen jýyńyz. Bul vırýstyń deneniń basqa aımaqtaryna taralýynyń aldyn alýǵa kómektesedi.\r\n•	Ystyq sýsyndardy, dámdi jáne tuzdy taǵamdardy, tsıtrýstardy qoldanbańyz.\r\n•	Salqyn sýmen aýzyńyzdy shaıyńyz.\r\n•	Jaralardy tuzdy sýmen jýyńyz.\r\n•	Steroıdty emes qabynýǵa qarsy preparat sııaqty aýyrsynýdy basatyn zattardy qabyldańyz.\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nErindegi gerpes ádette 1-2 apta ishinde ózdiginen ketedi. Degenmen, aýrýdyń sımptomdary qaıtalanýy múmkin.\r\nGerpes aýyr jáne qaýipti bolýy da múmkin, eger:\r\n•	Kózdiń aınalasynda nemese kózge jaqyn jerde paıda bolsa\r\n•	Keıbir aýrýlar men dári qabyldaýǵa baılanysty ımmýndyq júıe álsirese\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nKózdiń gerpestıkalyq ınfektsııasy soqyrlyqtyń basty sebepteriniń biri bolyp tabylady. Óıtkeni, ol qasań qabyqtyń tyrtyqtanýyn týdyrady.\r\n\r\nQarapaıym gerpestiń basqa da asqynýlaryna mynalar jatady:\r\n•	Aýyz qýysynda oıyq jaralar men kópirshikterdiń qaıta paıda bolýy\r\n•	Vırýstyń teriniń basqa aımaqtaryna taralýy\r\n•	Teriniń bakterıaldy ınfektsııasy\r\n•	Immýndyq júıesi álsiregen adamdardyń ómirine (atopııalyq dermatıt, isik  nemese AITV ınfektsııasy kezinde) qaýipti bolýy múmkin aǵzanyń jalpy ınfektsııasy.\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nKelesi jaǵdaılarda dárigerge qaralyńyz:\r\n•	Aýrý sımptomdary aýyr bolsa nemese 2 apta ishinde ketpese\r\n•	Jaralar nemese kópirshikter kózdiń janynda ornalassa\r\n•	Keıbir aýrýlarǵa nemese dári qabyldaýǵa baılanysty ımmýndyq júıe álsiregen kezde gerpestiń sımptomdary paıda bolsa\r\n\r\nAldyn alý \r\n\r\nTómende aýyz qýysyndaǵy jaralardyń paıda bolýyn aldyn alý úshin keńester berilgen:\r\n•	Dalaǵa shyǵardyń aldynda quramynda myrysh oksıdi bar kúnnen qorǵaıtyn kremdi nemese eringe arnalǵan balzamdy jaǵyńyz.\r\n•	Sondaı-aq ylǵaldandyratyn erin balzamy da kómektesýi múmkin.\r\n•	Gerpetıkalyq bórtpeler adamdarmen tikeleı baılanysta bolmańyz.\r\n•	Árbir paıdalanýdan keıin súlgiler men tósek jaımalaryn qaınaǵan sýda zalalsyzdandyryńyz.\r\n•	Eger aınalańyzdaǵy ózge  adamdardan gerpesti baıqasańyz, olarmen birge ózińizdiń ydys-aıaq, stakandar nemese basqa zattaryńyzben bólispeńiz jáne olardikin qoldanbańyz.\r\nEger sizdiń ernińizde gerpes bolsa, ásirese, kópirshikter bolsa eshkimmen aýyz arqyly jasalatyn jynystyq qatynasqa túspeńiz. Siz vırýsty jynystyq múshelerge taratýyńyz múmkin. Gerpes vırýsynyń eki tıpi de keıde aýyz aımaǵynda jaralar nemese kúldireýikter bolmasa da taralýy múmkin.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\ngerpes\r\nqyzyl ıek\r\nkúldireýik \r\nınfektsııa\r\nvırýs\r\nseks\r\nqyzba\r\natsıklovır\r\nqyzarý\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(395,'article','1506','Ishtiń aýyrsynýy','qz','2018-11-27 10:51:25','2018-11-27 10:33:00','Ishtiń aýyrsynýy – keýdeniń astyńǵy jaǵy men kindiktiń ústińgi jaǵynda aýrý seziminiń paıda bolýy. Adamnyń bul dene bóligi asqazan dep atalady.\r\n \r\nIshtińmúsheleri: óńesh, qaryn, ash ishek jáne toq ishek, baýyr, ót jáne uıqy bezderi ishilgen as pen qorektik zattardy qorytady, sińirilmeıtin zattardy aǵzadan bólip, syrtqa shyǵarady. \r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1506',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ishtiń','y','   Ishtiń aýyrsynýy Ishtiń aýyrsynýy – keýdeniń astyńǵy jaǵy men kindiktiń ústińgi jaǵynda aýrý seziminiń paıda bolýy. Adamnyń bul dene bóligi asqazan dep atalady.\r\n \r\nIshtińmúsheleri: óńesh, qaryn, ash ishek jáne toq ishek, baýyr, ót jáne uıqy bezderi ishilgen as pen qorektik zattardy qorytady, sińirilmeıtin zattardy aǵzadan bólip, syrtqa shyǵarady. \r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nIshtiń aýyrsynýy – keýdeniń astyńǵy jaǵy men kindiktiń ústińgi jaǵynda aýrý seziminiń paıda bolýy. Adamnyń bul dene bóligi asqazan dep atalady.\r\n    \r\nIshtińmúsheleri: óńesh, qaryn, ash ishek jáne toq ishek, baýyr, ót jáne uıqy bezderi ishilgen as pen qorektik zattardy qorytady, sińirilmeıtin zattardy aǵzadan bólip, syrtqa shyǵarady. \r\n\r\nPikirler\r\n\r\nJalpy ómirinde ishi aýyrmaǵan adam joq shyǵar. Biraq, kóp jaǵdaıda bul aýrý asa qatty medıtsınalyq máselelerdi týyndatpaıdy. \r\n\r\nAýyryp, sol aýrýdyń kúsheıe túsýi árqashan aýyr jaǵdaıdyń belgisi bola bermeıdi. Mysaly siz ishińizdiń qatty aýrǵanyn, qatty búrip ketkenin, gastroenterıtti vırýstyń saldarynan  jıi gazdanyp, jel shyǵara berýińizdi salmaqty aýrý dep oılap qalýyńyz múmkin.\r\n\r\nKeıde ómirge qaýip tóndiretin ash ishek pen toq ishektiń qaýipti isigi, soqyr ishektiń bastapqy satylary ǵana aýrý seziminiń qaýiptiligi bolýy múmkin. Olar ádette jeńil aýyryp bastaıdy nemese qatty aýyrmaı damıdy.\r\n\r\nAsqazan aýrýy jaıyndaǵy basqa da pikirler:\r\nSiz ishińizdiń jarty bóliginde quıylý sezimin sezinýińiz múmkin.  Bul kóbinese ishektegi juqpaly aýrýdyń saldarynan bolady, ol jaǵdaıda ishekterdiń jumysy buzylady, jıi jel shyǵarý jaǵdaıy oryn alady. Eger aýrý kúsheıe tússe, ol ishek ótimsizdiginiń saldarynan bolýy múmkin.\r\n\r\nIsh jaqtaǵy áıteýir bir jerdiń turaqsyz búrip aýrýy paıda bolýy múmkin. Aýrýdyń bul túri belgili bir aǵzanyń zaqymdanǵanynyń belgisi bolýy da ǵajap emes, ol mysaly: soqyr ishek, ót nemese, qursaqtyń zaqymdanýy saldarynan bolyp jatady.\r\n\r\nTolǵaq tıptes aýrý, bul aýrýdyń qaýipti túri emes, ol asqazanda  shamadan tys gazdyń bólinýinen, jeldenýden týyndaıtyn jaǵymsyz jaǵdaı. Munyń saldarynan kóbinese dııareıa oryn alady. Aýrýdyń bul túri ary ketse 24 saǵatqa deıin sozylady nemese qaltyraý paıda bolýy múmkin.\r\nIshtiń búrip aýrýy, tolqyn tıptes áser beredi. Olar ádette, kútpegen jerden bastalady da, tosynnan basylyp qalady. Keıde bul jaǵdaı salmaqty máselelermen de astasyp ketip jatady. Búırekte jáne ótte tas bolsa, kóbinese asqazan osylaı túıilip aýyryp turady.\r\n\r\nSebepteri\r\nIshtiń aýrýyna túrli jaǵdaılar sebep bolady. Ózińizge qashan jedel medıtsınalyq kómek qajet ekenin bilip júrgenińiz abzal. Keıde mundaı aýrýlar uzaqqa sozylyp bara jatsa, dárigerge baryp tekserilshgenińiz jón bolady.\r\nIshtiń aýrýymen baılanysty salmaqty sebepter:\r\n•	Ish qatý;\r\n•	Ishektiń titirkengen sındromy;\r\n•	Tamaq allergeni nemese keıbir tamaqtardy durys qoryta almaý (mysaly, laktozany qoryta almaý);\r\n•	Tamaqtan ýlaný;\r\n•	Asqazan tumaýy (vırýsty gastroenterıt).\r\nBasqa da qaýipti sebepter:\r\n•	Soqyr ishek;\r\n•	Ish qýystyq qolqanyń anevrızmasy;\r\n•	Ishektiń ótimsizzdigi jáne obsstrýktsııasy;\r\n•	Asqazannyń qaýipti isigi, toq ishek pen ash ishekte;\r\n•	Tasty jáne tassyz holetsıstıt (qýyqtyń qabynýy);\r\n•	Ishektegi qan aınalymnyń buzylýy;\r\n•	Dıvertıkýlıt;\r\n•	Asqazan-óńesh reflıýksi nemese as qortýdyń buzylýy, qyjyl;\r\n•	Ishektiń qabynbaly aýrýy ( Kron aýrýy nemese oıyq jaraly kolıt);\r\n•	Búırektegi tastar;\r\n•	Pankreatıt (uıqy beziniń qabynýy)\r\n•	Oıyq jara.\r\nKeıde ishtiń aýrýy deneniń basqa jerleriniń aýrýlarymen baılanysty bolyp turady. Olar mysaly, keýde jaq nemese bókse jaq bolýy múmkin. Keıde ishtiń aýrýy tómendegideı jaǵdaılarda mazalaıdy:\r\n•	Júrek ustamasy;\r\n•	Etekkir aǵymynyń aýyr kezeńi;\r\n•	Endometrıoz\r\n•	Bulshyq etterdiń sozylýy;\r\n•	Jambas ústi aǵzasynyń qabynbaly aýrýy;\r\n•	Pnevmonııa;\r\n•	Tútiksheli (jatyrsyrty) júktiligi;\r\n•	Nesep joldarynyń ınfektsııasy.\r\n\r\nÚıdegi kútim\r\nIshtiń jeńil aýrýlaryn emdeý úshin tómendegi keńesterdiń paıdasy tıip qalýy múmkin:\r\n	Kóp mólsherde sý nemese basqa da suıyqtyqtar ishińiz;\r\n	Emdelgennen keıin birneshe saǵat boıy qatty zattardy jemeńiz;\r\n	Eger aýrýdan keıin qussańyz 6 saǵat boıy eshnárse jemeı turyńyz da, odan keıin kúrish, alma botqasyn nemese qurǵaq peshenelermen qorektenińiz. Sútti azyq-túlikke jolamaı turyńyz.\r\n	Eger ishtiń aýrýy órge  qaraı kóterilgendeı sezinseńiz jáne tamaqtan keıin osyndaı jaǵdaılar oryn ala berse, sondaı-aq, qyjyldy, asqazannyń buzzylǵanyn sezinseńiz antatsıdtiń kómegine júginińiz. Tsıtrýsty azyq-túlikti paıdalanbańyz, ásirese, quramynda maıy bar, qýyrylǵan nemese maıly taǵamdardy, tomatty, kofeındi, alkogoldi jáne gazdy ssýsyndardy ishpeńiz;\r\n	Asperın qoldanyp júrmeńiz, ıbýprofen nemese qabynýǵa qarsy dári-dármekterdi jáne esirtkilik tynyshtandyrǵyshtardy dárigerińizdiń ruhsatynsyz múldem paıdalanbańyz. Eger sizdiń aýrýyńyz qandaıda bir baýyr aýrýymen baılanysty bolsa, onda siz atsetamınfen negizdi tynyshtandyrǵysh dárilerdi qoldansańyz bolady.\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nTómendegideı jaǵdaılar oryn alsa, dereý medıtsınalyq kómekke júginińiz:\r\n•	Sol ýaqytta siz qaýipti isikke qarsy terapııa kýrsynan ótip júrseńiz;\r\n•	Úlken dáretke otyra almaı, tek qusyp júrseńiz;\r\n•	Eger sizdiń qusyǵyńyz qan aralas bolsa nemese úlken dáretińizden qan aralasyp shyqsa (ásirese túsi qoıý qońyr nemese qara tústi bolasa);\r\n•	Keýde, moıyn, ıyq jaqtardyń aýrý sezimi baıqalsa;\r\n•	Ishińiz kútpegen jerden túıilip aýyryp ketse;\r\n•	Eki jaýyrynyń arasynda aýrý sezimi bolsa;\r\n•	Ishińiz keýip, aýyryp tursa;\r\n•	Júkti bolsańyz;\r\n•	Tynys alý qıynǵa soqsa.\r\nTómendegideı jaǵdaılar oryn alsa dárigerge habarlasyńyz:\r\n•	Ish jaqta bir jaǵymsyzdyq týyndasa, jáne ol bir aptaǵa sozylyp, asyp bara jatsa;\r\n•	Ishtiń aýrýy 24-48 saǵat ishinde jazylmasa, jáne júrek aınyp, qusyp júrseńiz;\r\n•	2 apta boıy ishtiń kebýi ketpeı qoısa;\r\n•	Jıi nesep shyǵarylsa, nesep shyǵarǵan kezde qyzǵandaı sezip týyndasa;\r\n•	5 kún boıy ishtiń qótýi basylmasa;\r\n•	Ishtiń aýrýy qaltyraýmen ushtasyp ketse (eresekter 37,7°S, al balalar 38°S asyp ketse)\r\n•	Tábet joǵalsa;\r\n•	Jatyrdan uzaq ýaqyt qan ketip jatsa;\r\n•	Salmaq ózdiginen túsip ketse.\r\n\r\nDáriger qabyldaýynda qandaı jaǵdaılar oryn alady\r\nDáriger sizdi tekserip, sizde paıda bolǵan sımptomdar men aýrýdyń buryn bolǵan ózgeristerin suraýy múmkin. Spetsıfıkalyq sımptomdar, aýrýdyń ornalasýy jáne onyń paıda bolǵan ýaqytyn anyqtaý arqyly dáriger ishtiń aýrýynyń sebebin anyqtaıdy.\r\nSizge mynadaı saýaldar qoıylýy múmkin:\r\n•	Siz aýrýdyń qaı jerińizde ezinip júrsiz?\r\n•	Aýrý aýysyp tura ma, álde belgili bir jerdi ǵana aýyrtyp júr me?\r\n•	Omyrtqalaryńyzda, shabyńzda nemese aıaǵyńyzdyń tómengi jaǵnaǵy aýrý sezimderi tara ma?\r\n•	Omyrtqanyń aýrýy qatty, tolǵaqty túrde bola ma?\r\n•	Sizde buǵan deıin basqa da kúrdeli aýrýllar boldy ma? Eger bolsa, ol qansha ýaqytqa sozyldy?\r\n•	Aýrý qashan mazalady? Mysaly, tamaqtan keıin nemese etekkir kezinde me?\r\n•	Aýrýdyń kúsheıýine ne áser etip júr? Mysaly, ishkende, kúızelis kezinde nemese jatqan kezde me?\r\n•	Aýyrǵany qaıtkende basylady? Mysaly, sút ishkende, ishti bosatqanda nemese antatsıdterdi qabyldaǵanda ma?\r\n•	Qandaı dárilerdi paıdalanasyz?\r\n•	Jaqyn arada jaraqat alyp qalǵan joqsyz ba?\r\n•	Júktisiz be?\r\n•	Izdi taǵy qandaı sımptomdar mazalap júr?\r\nAýrýdy anyqtaý úshin tómendegideı  teksserýler júrgizilýi múmkin: \r\n•	Barıı arqyly klızma qoldaný;\r\n•	Qan, nesep, nájisten taldama alý;\r\n•	Kompıýterli tomografııa (KT);\r\n•	Kolonskopııa nemese rektoromanoskopııa;\r\n•	Elektrokardıografııa (EKG);\r\n•	Úsh-qurlysty ÝDZ-ǵa túsirý;\r\n•	Óńesh jáne áshekti rentgenologııalyq túsirilimder serııasynan ótkizý;\r\n•	Ish-qurlysty aǵzalaryn rentgenogrfııalyq sholýdan ótkizý.\r\n\r\nAldyn alý\r\nKeıbir keńesterge qulaq túre otyryp, ishtiń aýrýyn basýǵa bolatyndyǵyna kóz jetkizdik:\r\n•	Maıly nemese quyrylǵan tamaqtardy jemeńiz;\r\n•	Ár kún saıyn kóp mólsherde sý ishińiz;\r\n•	Tamaqty azdan, biraq, jıi ishińiz;\r\n•	Dene jattyǵýlarymen turaqty túrde aınalysyńyz;\r\n•	Gaz bóldiretin azyq-túlikti shektep qoldanyńyz;\r\n•	Tamaǵyńyzdyń quramynda jasunyq bar ma, soǵan mán berińiz. Kókónister men jemisterdi jıi paıdalanyńyz.\r\n\r\nSınonımderi\r\nIshtiń aýyrsynýy;  Ishek shanshýlary; Asqazannyń aýyrsynýy.\r\n\r\nTegter: \r\nbaýyr\r\nasqazan\r\naýrý\r\nsoqyr ishek\r\nshanshý\r\nishtiń qatýy\r\nishektiń ótimsizdigi\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(396,'article','1513','Alopetsııa ','qz','2018-11-28 10:27:55','2018-11-28 10:26:00','Alopetsııa (bastyń taqyrlanýy) – bul adamnyń potologııalyq túrde shash túsýi jáne adam úshin  psıhologııalyq  aýyr másele bolyp sanalady.  Shash adam balasynyń  ómirlik kúsh-qýaty sımvoly ispettes. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1513',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Alopetsııa','y','   Alopetsııa  Alopetsııa (bastyń taqyrlanýy) – bul adamnyń potologııalyq túrde shash túsýi jáne adam úshin  psıhologııalyq  aýyr másele bolyp sanalady.  Shash adam balasynyń  ómirlik kúsh-qýaty sımvoly ispettes.  Alopetsııa (bastyń taqyrlanýy) – bul adamnyń potologııalyq túrde shash túsýi jáne adam úshin  psıhologııalyq  aýyr másele bolyp sanalady.  Shash adam balasynyń  ómirlik kúsh-qýaty sımvoly ispettes. \r\n\r\nAlopetsııa termıni, shashtyń barlyq túsý sebepterine baılanysty qoldanyla beredi:\r\n\r\n•	Oshaqty alopetsııa (uıashyqtanǵan alopetsııa / taqyrbastyq)\r\n•	Bosanǵannan keıingi shash túsýi\r\n•	Mehanıkalyq zaqymdanýlarǵa baılanysty shashtyń sıreýi (shash úlgisiniń keıbir túrleri, hımııalyq qopa, shashty jıi boıaı berý)\r\n•	Sımptomıkalyq shash túsý\r\n•	Áıelderdiń shash túsý tıpi, erlerdiń shash túsý tıpi jáne de basqalar.\r\n\r\nAlopetsııany eki úlken topqa bólse bolady:\r\n\r\n•	Tyrtyqty (shashtyń túpteri jansyzdanady da, berish túzile bataıdy)\r\n•	Tyrtyqsyz (dıffýzdy, oshaqtyq, androgendik)\r\n\r\nOshaqty alopetsııa kezinde shashtyń belgili bir jeri ǵana túsedi, bas taqyrlana bastaıdy.\r\n\r\nDıffýzdy alopetsııa kezinde bastaǵy barlyq shashtar túsedi.\r\n\r\nBul alopetsııalardan basqalary seboreıalyq jáne androgendik bolady.  Seborııalyq túri teriniń taramdalýymen kórinis beredi, al androgendik – garmonnyń buzylýynan, ıaǵnı ol tuqym qýalaý arqyly berileri. Androgendi alopetsııany jáne de «erkektik» dep ataıdy, onyń sebebi – shash follıkýlasyna erkektik gormonnyń áser etkendiginen. Bul aýrýmen tuqymynda osyndaı aqaýy bar árbir úshinshi er adam zardap shegedi. Keıde  bul «erkektik» alopetsııaǵa  áıelderde ushyrap jatady.\r\n\r\nTrıhogramma – bul ádis, mıkroskoptyq tekserý negizinde júzege asady, bul arqyly shash pen onyń ósý fazasynda qanshalyqty protsess júrip jatqandyǵyn  anyqtaýǵa bolady.  Trıhogrammanyń nátıjesinde alopetsııanyń túri anyqtalyp, jáne oǵan qandaı em qoldaný kerektigin bilýge bolady.\r\n\r\nAlopetsııanyń barlyq túrine em qoldanýǵa bolady. Tek, arnaıy mamandarǵa ýaqytyly qaralý kerek.\r\n\r\nShash jáne bas tericiniń shashty bólikteriniń máselesi (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nalopetsııa\r\nalopetsııanyń emi\r\nerlerdegi alopetsııa\r\nbastyń tyqyrlanýy\r\náıelderdiń tazdanýy \r\nerlerdiń tazdanýy \r\njalpy shashtyń sypyrylýy\r\nshashym túsýi \r\nshash túsýiniń emi    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(397,'article','1524','Kekeshtik','qz','2018-11-28 11:24:57','2018-11-28 11:20:00','Kekeshtik – bul adamnyń durys sóıleı almaýy. Mysaly, sóılegende, dybystardy, býyndardy, sózderdi nemese sóılemderdi eriksiz qaıtalap otyrady, sondaı-aq, dybysty sozyp aıtady.  Jáne de sóılegende eriksiz toqtaýlar  oryn alady (sóıleý jyldamdyǵy joǵalady).','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1524',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','K','Kekeshtik','y','   Kekeshtik Kekeshtik – bul adamnyń durys sóıleı almaýy. Mysaly, sóılegende, dybystardy, býyndardy, sózderdi nemese sóılemderdi eriksiz qaıtalap otyrady, sondaı-aq, dybysty sozyp aıtady.  Jáne de sóılegende eriksiz toqtaýlar  oryn alady (sóıleý jyldamdyǵy joǵalady). Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nKekeshtik – bul adamnyń durys sóıleı almaýy. Mysaly, sóılegende, dybystardy, býyndardy, sózderdi nemese sóılemderdi eriksiz qaıtalap otyrady, sondaı-aq, dybysty sozyp aıtady.  Jáne de sóılegende eriksiz toqtaýlar  oryn alady (sóıleý jyldamdyǵy joǵalady).\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nBul aýrý 2-5 jastar arasyndaǵy balalardyń shamamen 5% kezdesedi (20 bala ishinen 1 balada). Bul jaǵdaı birneshe aptadan birneshe jylǵa deıin sozylý múmkin.\r\n\r\nKeıbir balalarda (1% joǵary) kekeshtený joǵalmaı, ary qaraı damýy múmkin. Kekeshtiktiń bul túri, balanyń durys damı almaýymen baılanysty bolady.\r\n\r\nKekeshtik tuqymqýalaıdy. Keıbir gender arqyly kekeshtik jalǵasatyndyǵy anyqtalǵan.\r\nSondaı-aq, kekeshtik, jaraqat alyp qalǵannan da bolady nemese  bas mıynyń shaıqalýynan da osy aýrýdyń damýy múmkin.\r\n\r\nKekeshtiktiń  emotsıonaldy jaraqattardyń saldarynan damýy óte sırek jaǵdaıda oryn alýy múmkin (psıhogendi kekeshtený).\r\n\r\nKekeshtikke kóbinese ul balalar urynady.  Jáne balanyń bul aýrýy eseıgen keıinde de saqtalyp qalýy múmkin. \r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nKekeshtený daýyssyz (k, g, t.) dybystardyń qaıtalanýymen basatalady. Eger kekeshtik damysa, onda adam sózder men sóz tirkesterin qaıtalaý qalyptasýy múmkin.\r\nKeıin sóılegende tutyqpalyǵy damýy múmkin. Ol adam birnárse aıtar aldynda paıda bolatyn óte qatty dybystar. Sonyń áserinen adam bar kúshimen birnárseni aıtqysy kelgendeı kórinedi.\r\n\r\nMazasyzdaný, sonymen qatar,ýaıymdaý adamnyń bul jaǵdaıyn tipten  aýyrlatýy múmkin.\r\n \r\nKekeshtiktiń sımptomdary:\r\n\r\n•	Sóıleskende óziniń yńǵaısyzdyǵynan túńilýi;\r\n•	Sóıler aldynda nemese sóılemder men sóz tirkesterin aıtqanda eriksiz tejelip, qaıtalaı bergeninnen uıalýy;\r\n•	Qosymsha dybystardy, sózderdi qoldaný (“Biz mm... magazınge... Kkettik”)\r\n•	Dybystardy, sózderdi, sóılemderdi qaıtalaý (“men... mm.. men óz qýyrshaǵymdy qalaımyn”, “Men.. Men kórip turmyn..”, nemese “múmkin múmkin múmkin isteı alasyz”)\r\n•	Daýysyn kóterip sóıleýi;\r\n•	Sózderde óte uzyn dybystar (“Men – Býýobbbbı Ddjonspyn”)\r\n\r\nKekeshtený kezinde paıda bolatyn qosymsha belgiler:\r\n\r\n•	Kózin jypylyqtatýy\r\n•	Bas nemese denesiniń jybyrlatýy;\r\n•	Jaǵyn aınaldyra qozǵaltýy.\r\n\r\nJeńil kekeshtigi bar balalar ádette ony baıqamaıdy. Aýyr jaǵdaılarda olar ózderiniń aýrýyn bar ekenin biledi. Osyndaı adamdarǵa sóz bergende, olardyń betinde jáne bulshyqetterinde eriksiz qozǵalystar, mazasyzdaný sezimi baıqalady, sol kezde kekeshtigi anyǵyraq biline bastaıdy.\r\n\r\nKeıbir kekeshtenetin adamdar kitapti daýystap oqyǵanda nemese án aıtqanda, kekeshtigi joq bolyp ketetiniń aıtady.\r\n\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nBul aýrý eshqandaı arnaıy dıagnostıkany qajet etpeıdi. Jalpy dıagnostıkalaý úshin arnaıy mamanmen (logoped) keńesý qajet.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nKekeshtiktiń  emi de joq. Erte jastaǵy sımptomdary uzaq bolmaıdy jáne ózdiginen joǵalady.\r\n\r\nLogoped keńesiniń myna jaǵdaılarda qajettiligi týyndaıdy:\r\n\r\n•	Kekeshtenýi 3-6 aıdan uzaq ýaqytqa sozylsa nemese «tutyqpalyǵy»  birneshe sekýndqa deıin uzara berse;\r\n•	Bala kekeshtigimen kúreskeni baıqalady nemese uıalyp júredi;\r\n•	Otbasyda kekeshtený jaǵdaılary baıqalady\r\n\r\nLogoped balaǵa tez  nemese birqalypty sóıleýdi úıretedi, sondaı-aq óziniń jaısyzdyǵynan  qysyla bermeýdi qulaǵyna sińiredi. \r\n\r\nAta-analarǵa keńes:\r\n\r\n•	Balańyzdyń kekeshtenip sóılegenine qatty qadala bermeńiz, odan jaǵdaı ońalmaı, kersinshe asqynýy múmkin.\r\n•	Múmkindik bolsa, kópshiliktiń aldyńda balańyzdy yńǵaısyz kúıge qaldyrmańyz;\r\n•	Balany sabyrly keıipte tyńdańyz, barynsha kózben qoldaý kórsetkendeı ym-shara jasańaz,  ony soılep jatqanda bólmeńiz, oǵan bar peıilińizdi, mahabbatyńyzdy tanytyńyz.Sóılegen sóılemderin onyń kózinshe durystap áýre bolmańyz.\r\n•	Arnaıy áńgimelesýge jetkilikti túrde ýaqyt bólip qoıyńyz.\r\n•	Balamen ashyq túrde onyń kekeshtenýi týraly sóılesińiz. Balaǵa túsińdirińiz.\r\n•	Kekeshtenýdi jumsartý úshin logopedpen aqyldasyńyz.\r\n\r\nMedıkamentozdy emniń esh áser bermeıtindigi dáleldengen.\r\n\r\nElektrondy qurylǵylardy  kekeshtikke qarsy qoldanýy aqylǵa sıymsyz.\r\n\r\nBalaǵa jáne otbasyna ózara járdem toptary paıdaly.\r\n \r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nKóptegen balalardyń kekeshtigi 3-4 jyl ishinde qaıta qalpyna keledi. 8-10 jasynda paıda bolǵan kekeshtik, ómir boıy jalǵasýy múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nKekeshtik asqynǵan jaǵjaıda – adamnyń kópshiliktiń aldynda sóıleıgennen qorqatyn bolady, ózgelerdiń  mazaqtaýynan jasqanyp,  basqalarmen erkin áńgimelesýden qashqaqtaıdy.\r\n\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nMyna jaǵdaılarda dárigerge qaralyńyz:\r\n\r\n•	Kekeshtik oqý úderisine nemese balanyń emotsııalyq damýyna kedergi jasasa;\r\n•	Áńgimeleskende bala mazasyz kúıde bolsa nemese qysylyp tursa;\r\n•	Sımptomdary  3-6 aıdan astam ýaqytqa sozylyp bara jatsa.\r\n\r\n \r\nAldyn alý \r\n\r\nKekeshtiktiń  aldyn alý sharasy  joq.\r\n\r\n \r\nSınonımderi\r\n\r\nBalalyq kezdegi kekeshtik; Sóıleý jyldamdyǵynyń joǵalýy; Kirbińdeý\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nkekeshtik\r\nkekeshtený emi\r\npedıatrııa    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(398,'article','1546','Gemodıalız ','qz','2018-12-19 10:01:21','2018-12-19 09:57:00','Dıalız – bul búırekterdiń óz fýnktsııalaryn durys atqarmaǵan kezde qoldanylatyn emdeý ádisi. Bul protsedýra arqasynda búırekterdiń ózdiginen atqara almaǵan jaǵdaılarda zııandy zattar qannan alynady.\r\nBúırek dıalıziniń ár túrli túrleri bar. Atalmysh maqala gemodıalızge arnalǵan.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1546',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gemodıalız','y','   Gemodıalız  Dıalız – bul búırekterdiń óz fýnktsııalaryn durys atqarmaǵan kezde qoldanylatyn emdeý ádisi. Bul protsedýra arqasynda búırekterdiń ózdiginen atqara almaǵan jaǵdaılarda zııandy zattar qannan alynady.\r\nBúırek dıalıziniń ár túrli túrleri bar. Atalmysh maqala gemodıalızge arnalǵan.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nDıalız – bul búırekterdiń óz fýnktsııalaryn durys atqarmaǵan kezde qoldanylatyn emdeý ádisi. Bul protsedýra arqasynda búırekterdiń ózdiginen atqara almaǵan jaǵdaılarda zııandy zattar qannan alynady.\r\nBúırek dıalıziniń ár túrli túrleri bar. Atalmysh maqala gemodıalızge arnalǵan.\r\n\r\nGEMODIALIZ DEGEN NE?\r\n\r\nGemodıalız kezinde qan ýaqytsha aǵzadan shyǵarylyp, arnaıy membranalyq apparattan ótkiziledi. Qandaǵy qaldyqtar (nesepnár, tuzdar jáne basqa da zattar) membrana arqyly syrtqa shyǵyp alyp tastalynady, al formalyq elementter, jasýshalar jáne qan aqýyzdary aǵzaǵa qaıta oralady. \r\n\r\nEger sige gemodıalız jasalatyn bolsa, medıtsına qyzmetkerleri sizdiń qan tamyrlaryńyzǵa jetý jolyn tabýy qajet. Bul protsedýra qol jetkizýdi qamtamasyz etý dep atalady. Ol biraz ýaqyt (ýaqytsha) nemese uzaq ýaqyt (turaqty) bolýy múmkin.\r\nÝaqytsha qol jetkizýdi qamtamasyz etý - úlken venaǵa, ádette moınyn, keýde nemese shap aımaǵyndaǵy aıaqtyń venalaryna qýys tútikti (kateter dep atalady) engizedi. Bul kóbine qysqa merzim ishinde tótenshe jaǵdaılarda jasalady. Alaıda, keıbir kateterler birneshe apta nemese birneshe aı boıy qoldanylýy múmkin.\r\n\r\nTuraqty qol jetkizý hırýrgııalyq ádispen arterııany venaǵa jalǵaý arqyly jasalady, ádette qoldaǵaǵy tamyrlarǵa. Ony qalyptastyrýdyń eki ádisi:\r\n       \r\n•	Arterııa men vena tikeleı bir-birine baılanystyrylady. Birneshe aıdan soń olar arterıovenozdy fıstýla túzedi (AVF). Baılanystyrý bul tıpi ınfıtsırlenýdiń qaýpin tómmendetedi jáne uzaq ýaqytqa saqtalady.\r\n•	Jasandy most (arterıovenozdy graft – AVG) arterııa men venany birge baılanystyrýdyń taǵy bir ádisi. AVG dıalızdi birneshe apta jasaý úshin qoldanylady.\r\n•	Dıalız jasaǵan kezde, bir nemese eki ıne qol jetkizý aımaǵynda ornalasady.\r\n\r\n\r\nDIALIZ QAIDA JASALADY?\r\n\r\nGemodıalız jıi arnaıy dıalız ortalyqtaryndaf jasalady. Patsıentter, ádette aptasyna úsh protsedýradan alyp turady. Ár protsedýra 3-4 saǵat ýaqyt jasalynady. Kóptegen patsıentter dıalızden birneshe saǵattan soń sharshaý sezinedi. Keıbir jaǵdaılarda dıalız úı jaǵdaıynda oryndaýǵa bolady. Úı jaǵdaıynda dıalız myna eki shemanyn bireýimen jasalanady:\r\n•	Aptasyna kem degende 5-7 kún ótkizetin  qysqa protsedýralar (2-3 saǵattan), \r\n•	Aptasyna 3-6 tún uıqy kezinde ótkizetin uzaq, túngi protsedýralar, \r\nDıalız protsedýrasy arterıaldy qysymnyń tómendeýine septik bolady. Kóptegen patsıentter arterıaldy qysymdy túsiretin preparattardy, bul protsedýradan keıin qajet etpeıtin bolady. Túngi protsedýralar kezinde tokıskalyq zattar jaqsyraq shyǵarylady. Olar baıaý jasalynady, sol sebepti júrekke jáne qol jetkizý ornyna júkteme túspeıdi.\r\nDıalızdik meıirbıke patsıentterge dıalızdi úı jaǵdaıynda jasaýǵa úırete alady. Patsıentter gemodıalızǵa qajet apparatty satyp almaýy kerek. Ol apparattar patsıentterge berilýi kerek. Eger protsedýra úı jaǵlaıynda oryndalatyn bolsa, onda patsıent ózi nemese onyń bir kómekshisi myna nárseni úırenýi shart:\r\n•	Apparatpen qoldaný\r\n•	Qol jetkizý ornyna ıneni sala bilý\r\n•	Em kezińde apparat pen arterıaldy qysymdy tekserip otyrý\r\n•	Nátıjelerdi saqtaý\r\n•	Apparatty tazalaý\r\n•	Shyǵyn materıaldarǵa tapsyrys berý\r\n\r\nGRAFT PEN FISTÝLAǴA KÚTIM\r\n\r\nQol jetkizý ornynan qysym túsýden aýlaq bolyńyz. Eger graft pen fıstýla trombtalsa, onda jańasyn ornatý qajet bolady.\r\n\r\n•	Qol jetkizý aımaǵy bar qoldan qan qysymyn tekserýge eshkimge ruqsat bermeńiz.\r\n•	Qol jetkizý aımaǵyn nemese qolyńyzdy qysyp turatyn kıim kımeńiz\r\n•	Uıqy kezinde qol jetkizý aımaǵy bar qoldy qysyp qalmańyz\r\n•	Qoldarǵa aýyr zattardy kóterýde artyq fızıkalyq júk túsirmeńiz\r\n•	Qol jetkizý aımaǵynan qan ketýden saqtańyńyz\r\n•	Qol jetkizý aımaǵyna krem nemese losondar qoldanbańyz\r\n\r\nQol jetkizý ornynda shanshý sezilip turý kerektigin bilińiz. Ol sol aımaqtyń durys istep turǵanyn bildiredi. Eger ol sezim joq bolyp ketse, mindetti túrde dárigerge habarlasyńyz.\r\nDıalızdiń bir de bir seansyn ótkizbeńiz. Ýaqytynda kelip turǵańdyǵyńzydy qadaǵalańyz. Kóptegen ortalyqtarda jumys ýaqyty tyǵyz bolady. Eger keshigip qalsańyz, ýaqytyńyzdy qaıtara almaıtyńyzdy umytpańyz.\r\n\r\nQol jetkizý ornynda isiný, qan ketý nemese ınfıtsırleý belgilerine mán berip turyńyz. Eger de sizde qyzba nemese ınfektsııanyń basqa belgileri bolsa dárigerge habarlasyńyz.\r\nBúırektik dıalız kezinde mindetti túrde dıetany ustanyp turyńyz.\r\n\r\n\r\nProtsedýra ne úshin jasalady\r\n\r\nBúırektiń negizgi qyzmeti – qandaǵy toksınderdi shyǵarý bolyp tabylady. Toksınderdiń jınalýy ólimge alyp kelýi múmkin.\r\n\r\nBúırek taǵy da mynadaı qyzmet atqarady:\r\n\r\n•	Aǵzada sý mólsherin retteıdi\r\n•	Natrıı, kalıı, fosfor jáne basqada mıneral men vıtamınderdiń turaqtyǵyn retteıdi\r\n•	Siltili-qyshqyldy balansty saqtaıdy\r\n\r\nDıalız búırektiń sozylmaly aýrýlary bar naýqastarǵa qoldanylady. Dıalız jasaý aldynda, dárigerińiz jáne meıirbıkeńiz sizben osy protsedýra taǵaıyndaý turaly sóılesedi.\r\n\r\nBúırektiń jedel jetispeýshiligi kezińde de dıalız qoldaný múmkin.\r\nKeıbir jaǵdaılarda gemodıalız organızmnen ý nemese narkotıkterdi tez arada shyǵarý úshin qoldaný múmkin.\r\n\r\n\r\nQaýip\r\n\r\nGemodıalız jasaý qaýipteri:\r\n\r\n•	Qanǵa kishkentaı aýv kópirshiginiń túsýi, ol óz kezeginde aýalyq embolııa shaqyrý múmkin.\r\n•	Qol jetkizý aımaǵynan qan ketý\r\n•	Tyrysý\r\n•	Elektrolıtti dısbalans\r\n•	Infektsııa\r\n•	Júrek yrǵaǵynyń buzylysy\r\n•	Tómen arterıaldy qysym\r\n•	Qusý jáne loqsý\r\n\r\nTizim áli tolyq emes.\r\n\r\n\r\nAlternatıvti ataýlary\r\n\r\nJasandy búırek; Gemodıalız; Almastyrýshy búırektik terapııa\r\n\r\n\r\nTegter: \r\ngemodıalız\r\njasandy búırek apparaty\r\nqan tazalaý\r\ndıalız ortalyǵy\r\nmedıtsınalyq protsedýra \r\nemdeý    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(399,'article','66','Алып жасушалы артериит','kz','2018-07-12 11:25:00','2018-07-12 11:13:00','Алып жасушалы артериит (АЖА) – бұл егде жастағы адамдарда орташа және ірі артериялардың жүйелі қабыну ауруы, бас ауыруымен және тұмаудағыдай симптомдармен қосарланады. Сондай-ақ, ол самайлық немесе краниалдық артериит (Хортон ауруы) ретінде де белгілі. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=66',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Алып','y','   Алып жасушалы артериит Алып жасушалы артериит (АЖА) – бұл егде жастағы адамдарда орташа және ірі артериялардың жүйелі қабыну ауруы, бас ауыруымен және тұмаудағыдай симптомдармен қосарланады. Сондай-ақ, ол самайлық немесе краниалдық артериит (Хортон ауруы) ретінде де белгілі.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nАлып жасушалы артериит (АЖА) – бұл егде жастағы адамдарда орташа және ірі артериялардың жүйелі қабыну ауруы, бас ауыруымен және тұмаудағыдай симптомдармен қосарланады. Сондай-ақ, ол самайлық немесе краниалдық артериит (Хортон ауруы) ретінде де белгілі. \r\n\r\n\r\n\r\nАлып жасушалы артериит беткері самайлық артерияның ісінуін және қалыңдауын туындатуы мүмкін. Беткері  самайлық артерия – бұл сыртқы ұйқы артериясының жұқа соңғы сағасы.\r\n\r\nАуру тек 50 жастан асқан ересектерде пайда болады, негізінен, егде жастағы адамдарды зақымдайды, көбінесе, ерлерге қарағанда әйелдер жиі шалдығады.\r\n\r\nАЖА кезінде бассүйектің артериялары, көбінесе, самай артериялары, сондай-ақ, көздің артериялары зақымданады, демек АЖА көздің көрмеуіне апаруы мүмкін. Көруді жоғалтуды уақытылы анықтаумен және емдеумен  алдын алуға болады. \r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nҚазіргі кезеңде аурудың себептері анықталмаған.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n* Қайталанатын күшті бас ауыруы\r\n* Дене температурасының артуы (38- 39 С)\r\n* Бет аумағындағы жіті ауырсыну, сөйлеу кезінде немесе тамақ ішкенде пайда болатын тілдегі және шайнау бұлшық етінің ауырсынуы\r\n* Бұлшық еттегі ревматикалық ауырсыну (ревматикалық полимиалгия)\r\n* әлсіздік, енжарлық, дене салмағын жоғалту\r\n* ұйқының бұзылуы, депрессия\r\n* қабынған артериядағы қанның соғуының болмауы\r\n* зақымданған артерияның үстіндегі терінің қызаруы\r\n* ауыр жағдайда артерияның зақымданған бөліктерінің үстіндегі терінің гангренаның дамуы (осы бөліктің терісінің тіршілігін жоюы)\r\n* көрудің бұзылыстары.\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАурудың бастапқы кезінде диагнозды қою қиын, себебі, бұл ауру туралы мәліметтер аз.\r\n\r\nБастың артерияларының беткері артериялары ұзындығы бойына біркелкі емес түрде тығыздалады, иректеліп, дөңестенеді, үстінен басқанда жалпақ түрге ауыспайды.\r\n\r\nЕгде жастағы науқастың жалпы қан талдауында:\r\n\r\n* эритроциттердің шөгу жылдамдығының күрт артуы (СОЭ &gt; 50 мм/ч)\r\n* гипохромдық анемия.\r\n\r\nДиагнозды нақтылау үшін өткізу қажет:\r\n\r\n* контрастылық заттекті енгізумен самай артериясының рентгенологиялық зерттеуі (самай артериясының ангиографиясы)\r\n\r\n* зақымданған самайлық және/немесе басқа артерияның биопсиясы (анықтау мақсатында организмнен тіршілік етуінде жасушаларды немесе тіндерді (биоптат) алу әдісі), әрі қарай тіннің үлгісіне микроскопиялық зерттеу жүргізіледі\r\n\r\n* офтальмоскопия – арнайы аспаптар (офтальмоскоп немесе фундус-линзалар) көмегімен  көз түбін қарау, бұл торқабықты, көру нервісінің дискін, көз түбінің тамырларын бағалауға мүмкіндік береді).\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеуді ерте бастау қажет, себебі, ауру көруді жоғалтуға апаруы мүмкін.\r\n\r\nБүгінде АЖА емдеудің ең тиімді тәсілі - кортикостероидтарды (гормондарды) қолдану. Емдеу схемасын дәрігер тағайындайды. АЖА күмән болса да гормондарды тағайындау негізделген. Әдетте, емдеу басталғаннан кейін симптомдар тез жойылады.\r\n\r\n\r\nАурудың болжамы\r\n\r\nАЖА кезінде науқастар үшін болжамы - оң. Әдетте, ауру өлім-жітімге апармайды. Аурудың барысы меңдейді, бірақ, уақытылы басталған емдеу науқастың жағдайын тұрақтандырады.\r\n\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n* көруді ішінара немесе толығымен жоғалту\r\n* инсульт\r\n* миокард инфаркті\r\n* аортаның қабаттанатын аневризмасы\r\n \r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nҰзақ уақыт бойы бас ауыруы болса, және олар өтпейтін болса, немесе АЖА басқа симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(400,'article','102','Бас ауруы','kz','2018-07-16 08:19:45','2018-07-16 08:13:00','Бастың немесе мойынның аумағындағы жайсыздықты бас ауруы деп атайды.  Бас ауруының себебі, көбінесе, күрделі емес. Күнделікті өмір салтын өзгертіп, түрлі релаксация әдістерін үйреніп немесе дәрі препараттарын қабылдап, бас ауруына шалдыққан адамдардың көпшілігі өзін жақсы сезінеді.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=102',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бас','y','   Бас ауруы Бастың немесе мойынның аумағындағы жайсыздықты бас ауруы деп атайды.  Бас ауруының себебі, көбінесе, күрделі емес. Күнделікті өмір салтын өзгертіп, түрлі релаксация әдістерін үйреніп немесе дәрі препараттарын қабылдап, бас ауруына шалдыққан адамдардың көпшілігі өзін жақсы сезінеді. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nБастың немесе мойынның аумағындағы жайсыздықты бас ауруы деп атайды.  Бас ауруының себебі, көбінесе, күрделі емес. Күнделікті өмір салтын өзгертіп, түрлі релаксация әдістерін үйреніп немесе дәрі препараттарын қабылдап, бас ауруына шалдыққан адамдардың көпшілігі өзін жақсы сезінеді.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nКөптеген жағдайда бас ауруы иық белдеуінің, мойынның, шаш түбінің және иектің бұлшық еттерінің ширығуына байланысты. Бас ауруының бұл түрі ширығудан бас ауруы аталады:\r\n\r\n* Ол күйзеліспен, депрессиямен, үрейленумен, бастың жарақатымен немесе бас пен мойынның ыңғайсыз орналасуымен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\n* Бастың мұндай ауруы екі жақтан да сезіледі. Ол желкеден басталып, алдына қарай таралады. Батып, немесе қысып ауырсынуы мүмкін, иыққа, мойынға немесе иекке таралуы мүмкін.\r\n\r\nСақина тәрізді ауырсыну күшті болуы мүмкін. Ол әдетте, басқа симптомдармен қосарланады, мысалы, дыбысқа немесе жарыққа сезімталдықпен немесе жүрек айнуымен. Сақина кезінде:\r\n\r\n* Ауырсыну солқылдауы мүмкін. Ол әдетте, бастың бір жағынан басталып, бастың бүкіл аумағына таралуы мүмкін.\r\n\r\n* Аура  - бас ауруының алдында пайда болатын белгілердің жиынтығы – орын алуы мүмкін. Ауырсыну әдетте, дене орналасуын өзгерткенде күшейеді.\r\n\r\n* Сақина тағамға кейбір өнімдерді: шоколадты, сырдың кейбір түрлерін немесе натрий глутаматын тұтынудан туындауы мүмкін. Сондай-ақ, сақина ұстамасының себебі кофеин, ұйқы қанбауы немесе алкоголь қабылдау болуы мүмкін.\r\n\r\nРикошеттік (жанамалық) бас ауруы – ұдайы қайталануға бейім. Ол көбінесе, ауырсынуды басатын дәрілік препараттарды шамадан тыс көп қабылдаудан жиі пайда болады. Мұндай ауырсыну аталған препараттарды аптасына 3 күннен артық қабылдағанда дамуы мүмкін.\r\n\r\nБас ауруының басқа түрлері:\r\n\r\n* Кластерлік бас ауруы – кенеттен болатын, өте күшті ауырсыну, ол бір айдың ішінде күніне бірнеше рет пайда болуы мүмкін. Одан кейін біраз уақытқа тоқтауы мүмкін. Бас ауруы әдетте, бір сағатқа созылады және күн сайын бір уақытта қайталанады.\r\n\r\n* Синустық бас ауруы бастың алдыңғы бөлігінде және бетте пайда болады. Ол жақтың, мұрынның және көздің артында орналасқан қуыстың қабынуына байланысты. Ауырсыну таңертең және басты алға еңкейткенде күшейеді.\r\n\r\n* Бас ауруы суық тигенде, тұмауда, қызбада немесе етеккір алды синдромында пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n* Бас ауруы самайлық артерииттің симптомы болуы мүмкін. Бұл қанды бастың самай тұсына және мойынға тасымалдауына жауапты артерияның қабынуы. \r\n\r\nСирек жағдайда бас ауруы келесі ауыр жағдайлардың симптомы болуы мүмкін:\r\n\r\n* Ми мен оның бетін жауып тұратын жұқа қабықшаның арасындағы аумақта қан кетуі (субарахноидалдық қан кетуі)\r\n\r\n* Жоғары артериалдық қысым\r\n\r\n* Мидың инфекциялық аурулары: менингит, энцефалит немесе абсцесс\r\n\r\n* Мидың ісігі\r\n\r\n* Бас сүйегінің астында сұйықтық жиналуы, бұл мидың ісінуіне апарады (гидроцефалия)\r\n\r\n* Бас сүйектің ішіндегі қысымның артуы, бұл псевдотумороздық синдромның пайда болуымен байланысты (ісік емес)\r\n\r\n* Иісті газбен улану\r\n\r\n* Ұйқы кезіндегі оттегінің жетіспеуі (ұйқы апноэсі)\r\n\r\n* Қан тамырларының аурулары:  артерия-вена мальформациясы (АВМ), мидың аневризмасы, инсульт және миға қан құйылуы.\r\n\r\n \r\nҮйдегі күтім\r\n\r\nҮйде жасауға болатын, бас ауруын басатын шараларды ұсынамыз. Олар көбінесе, сақинаны немесе ширығудан болатын бас ауруы кезінде жарамды. Бұл шараларды аурудың алғашқы симптомдары пайда бола бастағанда орындаңыз.  \r\n\r\nСақинаның бірінші симптомдарында:\r\n\r\n* Сусыздану болмас үшін суды көбірек ішіңіз, әсіресе, құсу болса.\r\n\r\n* Тыныш, қараңғы бөлмеде демалыңыз.\r\n\r\n* Басқа салқын компресс қойыңыз.\r\n\r\n*  Өзіңіз білетін түрлі релаксация техникасын қолданыңыз.\r\n\r\nБас ауруының күнделігін жүргізу оның себебін анықтауға көмектеседі. Бас ауруы пайда болса, күнделікке келесіні жазып қойыңыз:\r\n\r\n* Бас ауырған күнді және басталған уақытын\r\n\r\n* Соңғы 24 сағат бойы не ішіп, жегеніңізді\r\n\r\n* Қанша уақыт ұйқтағаныңызды\r\n\r\n* Бас ауруының алдында не істегеніңізді және қайда болғаныңызды\r\n\r\n* Бас ауруы қанша уақытқа созылғандығын және не себепті тоқтағандығын.\r\n\r\nКүнделікті дәрігерге көрсетіңіз, бұл бас ауруының себебін анықтауда маңызды. Бұл дәрігеріңізбен бірге емдеу жоспарын әзірлеуге көмектеседі. Бұл себептерді білу аурудың алдын алуға мүмкіндік береді.\r\n\r\nЕгер дәрігер сіздің бас ауруыңыздың түрін емдеу үшін дәрі тағайындаған болса, оны нұсқаулығына сай қабылдаңыз.\r\n\r\nШирығудан болатын бас ауруы кезінде ацетаминофен, аспирин немесе ибупрофен препараттарын қабылдаңыз. Ауырсынуды басатын дәрілерді аптасына 3 күннен артық қабылдайтын болсаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан көріну қажет\r\n\r\nБас ауруының кейбір түрлері күрделі аурудың белгісі болуы мүмкін. Келесі жағдайлардың кез келгенінде шұғыл медициналық жәрдемге жүгініңіз:\r\n\r\n* Бірінше рет пайда болған бас ауруы, және ол күнделікті тіршілікке кедергі келтіреді.\r\n\r\n* Кенеттен пайда болған бас ауруының күшті ұстамасы\r\n\r\n* Бас ауруының аталған ұстамасы – ең «нашар» түрі, ұдайы бас ауруынан зардап шегетін болсаңыз да.\r\n\r\n* Бас ауруымен қатар сөйлеудің өзгерісі, көрудің бұзылысы, қол мен аяқты қозғай алмау, тепе-теңдікті жоғалту, естің қалыпты болмауы немесе есті жоғалту.\r\n\r\n* Бас ауруы соңғы 24 сағат ішінде ушығу үстінде.\r\n\r\n* Қызба, желке бұлшық еттерінің сіресуі, жүрек айнуы және құсу болса.\r\n\r\n* Бас ауруы бастың жарақатынан кейін пайда болса.\r\n\r\n* Бір көздің аумағындағы күшті ауырсыну, көздің қызаруымен қосарланған болса.\r\n\r\n* Бас ауруы пайда бола бастағанда, әсіресе, жасыңыз 50-ден асқан болса.\r\n\r\n* Бас ауруы көрудегі мәселемен, шайнаудағы ауырсынуымен немесе салмақ жоғалтумен байланыстырылатын болса.\r\n\r\n* Бас ауруының жаңа түрі пайда болса, сондай-ақ, отбасында қатерлі ісікпен ауырған жағдайлар болса.\r\n\r\n \r\nДәрігерге көрінуден нені күту қажет\r\n\r\nДәрігер аурудың тарихын зерттеп, науқастың басын, көзін, құлағын, мұрнын, тамағын, мойнын және жүйке жүйесін тексереді.\r\n\r\nЕмдейітн дәрігеріңіз бас ауыруына қатысты көптеген сұрақтарды қояды. Диагноз аурудың симптомдарына байланысты қойылады.\r\n\r\nАуруды анықтау үшін тағайындалады:\r\n\r\n* Қан талдауы немесе жұлын пункциясы (инфекция белгілерінде)\r\n\r\n* Мидың КТ немесе МРТ, бас ауруымен қатар күрделі симптомдар болса \r\n\r\n* Қуыстардың рентгені\r\n\r\n* Компьютерлік немесе МР - ангиография\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nРикошеттік (жанама) бас аурулары; дәрілік препараттарды шамадан тыс көп қабылдау кезіндегі бас ауруы.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(401,'article','105','Байламдарды созып алудағы алғашқы жәрдем','kz','2018-07-16 08:52:27','2018-07-16 08:46:00','Байламдар – қатты, эластикалық құрылымдар, сүйекті өзара қосып, олар буынды орнында ұстайды. Созып алу– байламдардың жарақаты, оның талшықтарының жарылуынан туындайды. Байламдардың жарылуы ішінара немесе толық болады.\r\n\r\nБайламдардың созылуы тобық пен тізенің аумағында жиі пайда болады. Созылған байламдар тез ісінеді және ауырсынатын болады. Әдетте, ауырсыну мен ісіну күштірек болса, жарақат та ауыр болады. Көпшілік жағдайда аздаған созылуда жарақатты өздігінше емдеуге болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=105',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Байламдарды','y','   Байламдарды созып алудағы алғашқы жәрдем Байламдар – қатты, эластикалық құрылымдар, сүйекті өзара қосып, олар буынды орнында ұстайды. Созып алу– байламдардың жарақаты, оның талшықтарының жарылуынан туындайды. Байламдардың жарылуы ішінара немесе толық болады.\r\n\r\nБайламдардың созылуы тобық пен тізенің аумағында жиі пайда болады. Созылған байламдар тез ісінеді және ауырсынатын болады. Әдетте, ауырсыну мен ісіну күштірек болса, жарақат та ауыр болады. Көпшілік жағдайда аздаған созылуда жарақатты өздігінше емдеуге болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nБайламдар – қатты, эластикалық құрылымдар, сүйекті өзара қосып, олар буынды орнында ұстайды. Созып алу– байламдардың жарақаты, оның талшықтарының жарылуынан туындайды. Байламдардың жарылуы ішінара немесе толық болады.\r\n\r\nБайламдардың созылуы тобық пен тізенің аумағында жиі пайда болады. Созылған байламдар тез ісінеді және ауырсынатын болады. Әдетте, ауырсыну мен ісіну күштірек болса, жарақат та ауыр болады. Көпшілік жағдайда аздаған созылуда жарақатты өздігінше емдеуге болады.\r\n\r\n \r\nОсы кеңестерді орындаңыз\r\n\r\n1.      Зақымданған аяққа демалыс беру қажет. Дәрігер жарақаттанған аумаққа 48 сағат  бойы жүктеме түсіруге тыйым салады. Алайда, белсенділікті мүлде үзбеңіз. Тобықтың созылуында да басқа бұлшық еттерге аздаған жүктеме беруге болады. Мысалы, қол мен иық белдеуін жаттықтыру үшін велотренажерді қолдануға болады, бұл кезде жарақаттанған тобық буынына жүктеме шектеледі. Осылайша, жүрек-қантамыр жүйесінің жұмысын қолдауға болады.\r\n\r\n2.      Зақымданған аумаққа суық басыңыз. Бұл жарақаттан кейінгі ісінуді шектеуге көмектеседі. Жарақаттан кейін тезірек оған мұз басыңыз, оны 15-20 минуттен, күніне 7-8 рет, 48 сағат ішінде ісіну кеткенге дейін орындаңыз. Мұз басқанда абайлаңыз, ұзақ ұстамаңыз, себебі, бұл тіндірдің зақымдануын туындатуы мүмкін.\r\n\r\n3.      Жарақаттанған тұсты қысып, таңыңыз. Оны эластикалық бинттен немесе неопреннен жасаған дұрыс.\r\n\r\n4.      Аяқты көтеріп қою қажет. Бұл оның ісінуін тежейді немесе алдын алады.\r\n\r\nЕкі күннен кейін абайлап, зақымданған тұсты икемдеп, қозғалта бастауға болады. Біртіндеп, жағдай жақсарады. Сауығу барысында пайда болған ауырсынуды жеңілдету үшін ауырсынуды басатын, қабынуға қарсы препараттар - ибупрофен және ацетаминофенді қабылдауға болады.\r\n\r\nЕкі немесе үш күнде симптомдар жақсармаса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n \r\nШұғыл медициналық көмекке қашан жүгіну қажет\r\n\r\n* Денеің салмағын жарақаттанған аяққа сала алмайсыз, буында тұрақсыздық немесе жансыздануды сезінесіз, немесе буынды қозғалта алмайсыз. Бұл байламдардың толық жарылуын білдіреді. Дәрігерге баратын жолда буынға суық басыңыз.\r\n* Қызыл немесе қызарған жолақтар пйда болған, олар жарақаттанған аумақтың шегінен шығып, таралады. Бұл инфекцияның белгісі болуы мүмкін.\r\n* Жарақат өткенде бірнеше рет жарақаттанған аумақта пайда болған.\r\n* Байламдардың күшті созылуы болса. Емдеудің жеткіліксіздігі немесе кеш басталуы буынның ұзақ мерзімдік тұрақсыздығына немесе созылмалы ауырсынуға апарады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(402,'article','133','Эрекция мәселелері','kz','2018-07-19 06:45:19','2018-07-19 06:35:00','Эрекция мәселесі – ер адамның  жыныстық белсенділікті қанағаттандыру үшін жеткілікті эрекцияны қолдауға қабілетінің болмауымен сипатталатын жағдай. Эрекция мүлде болмауы немесе жыныстық қатынас кезінде жоғалтылуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бұл жағдай ұзақ уақыт бойы сақталса, эрекциялық бұзылыс аталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=133',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Э','Эрекция','y','   Эрекция мәселелері Эрекция мәселесі – ер адамның  жыныстық белсенділікті қанағаттандыру үшін жеткілікті эрекцияны қолдауға қабілетінің болмауымен сипатталатын жағдай. Эрекция мүлде болмауы немесе жыныстық қатынас кезінде жоғалтылуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бұл жағдай ұзақ уақыт бойы сақталса, эрекциялық бұзылыс аталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЭрекция мәселесі – ер адамның  жыныстық белсенділікті қанағаттандыру үшін жеткілікті эрекцияны қолдауға қабілетінің болмауымен сипатталатын жағдай. Эрекция мүлде болмауы немесе жыныстық қатынас кезінде жоғалтылуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бұл жағдай ұзақ уақыт бойы сақталса, эрекциялық бұзылыс аталады.\r\n\r\n \r\nТалқылау\r\n\r\nЭрекция мәселелері ересек ер адамдарда жиі кездеседі. Барлық дерлік ер адамдарда кейде эрекцияға жету немесе сақтауда мәселелер пайда болады.\r\n\r\nКөпшілік жағдайда бұл мәселе емдеусіз өтеді. Кейде ұдайы болуы мүмкін. Егер эрекцияның болуы немесе сақталуы жыныстық қатынастардың 25%-да орын алса, оны ауру ретінде санауға болады.  \r\n\r\nЭрекция мәселелері өзін-өзі бағалауды нашарлатып, отбасындағы және серіктесіңізбен мәселелерге апаруы мүмкін. Бұл жағдайды емдеу қажет.\r\n\r\nБұрынырақта ерлердегі эрекция бұзылысы «басқа» қатысты саналатын. Ерлер бір-біріне «мазасызданбау» немесе «босаңсу қажет, сонда дұрысталады» дегендей пайдасыз кеңестер беретін. Бүгінде дәрігерлер эрекция мәселесінің себебін дене факторына балайды.\r\n\r\nЭрекция мәселесінің дене факторына байланысты болуын тексеру үшін түнгі уақытта эрекция болуын тексеру қажет. Әдетте, ер адамда түнде 3-5 рет эрекция пайда болуы мүмкін. Әр эрекцияның ұзақтығы 30 минутты құрауы тиіс. Дәрігер сізге түнгі эрекцияны қалай білуге болатындығын айтады. Егер эрекцияны таңертең сезінетін болсаңыз, әдетте, бұл аурудың дене себепті еместігін білдіреді.\r\n\r\nЭрекция мәселелері ерлердің жыныстық құштарлығына әсер етпейді.\r\n\r\nҚанағаттану сезіміне тым тез жету (уақытынан бұрын шәует шашу) белсіздікті білдірмейді. Бұл мәселе туралы дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nЕрлердің бедеулігінің белсіздіктен айырмашылығы бар. Эрекцияда мәселесі бар ерлердің сперматозоидтары аналық жасушаны ұрықтандыра алады. Бедеулікке шалдыққан науқастарда, әдетте, эрекциясында мәселе болмайды, бірақ, сперматозоидтарында мәселе болуына байланысты ұрықтандыра алмайды.\r\n\r\n \r\n\r\nЕрлердің репродуктивтік жүйесі\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nЭрекция кезінде ми, нервтер, гормондар мен қантамырлары қатысады. Осы құраушылардың әрқайсысының қалыпты қызмет етуіне кедергі келтіретіннің барлығы эрекция мәселесіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nЭрекция мәселесінің пайда болуының жиі себептері:  \r\n\r\n* Қант  диабеті, жоғары артериалдық қысым, жүректің немесе қалқанша бездің аурулары, қан ағымының бұзылысы, депрессия немесе жүйке жүйесінің аурулары (мысалы, шашыраңқы склероз немесе Паркинсон ауруы)\r\n* дәрілік препараттар, оның ішінде, артериалдық гипертонияны емдейтін (әсіресе, бета-блокаторлар), жүрек гликозидтері (мысалы, дигоксин), ойықжараны емдейтін кейбір дәрілер, ұйқы шақыратын немесе антидепрессанттар.\r\n* Қуық асты безіндегі оперативтік араласудан кейінгі нервтердің зақымдануы\r\n* никотин, алкоголь немесе кокаин тұтыну\r\n* серіктесіңізбен нашар психологиялық қатынас\r\n* ұдайы күдіктену және сәтсіздіктен түңілу\r\n* жұлынның жарақаты\r\n* күйзеліс, қорқыныш, үрей\r\n* қанағаттануды алудың орнына белгілі бір міндетті орындауды мақсат тұтатын нақты емес жыныстық күтулер\r\n \r\nЭрекция мәселесі егде жастағы ерлерде жиі кездеседі. Дегенмен, бұл кез келген жаста пайда болуы мүмкін. Егде жастағы ерлерде аурудың себебі – дене себебі болуы мүмкін. Көңіл-күй себептері жас ерлердің арасында кең таралған.\r\n\r\nТестостеронның төмен деңгейі эрекция мәселесіне апаруы мүмкін. Осының салдарынан ер адамның жыныстық құштарлығы да төмендеуі мүмкін.  \r\n\r\n \r\nӨмір салтын өзгерту\r\n\r\nЕрлердің көпшілігіне өмір салтын өзгерту көмектесуі мүмкін:\r\n\r\n* темекі шегуді, алкогольді, есірткіні қою қажет.\r\n* Көбірек демалып, жайбарақаттану қажет.\r\n* Қан айналымының жақсаруы үшін дене жаттығуларын орындап, емдәм сақтану қажет.\r\n* АИТВ және жыныстық жолмен берілетін аурулардың алдын алу үшін қауіпсіз жыныстық қатынасты қолдану қажет.\r\n* Серіктесіңізбен жыныстық қатынас туралы ашық сөйлесіңіз. Егер бұлай жасай алмасаңыз, сіздерге кеңес беру қызметі көмектеседі.\r\n \r\nБір-бірімен осы мақсатта сөйлесе алмайтын жұптарда жыныстық қатынасында мәселелер болады. Өзінің сезімі туралы айта алмайтын ерлерге өмірдің жыныстық жағындағы мәселелерімен бөлісуіне қиынға түседі. Серіктесіңізбен бірге кеңес алу қызметіне жүгіну – сіздерге көмектесе алады.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* Өмір салтын өзгерткенде де мәселе жойылмайды\r\n* Мәселе жарақаттан немесе қуық асты безіндегі операциядан кейін пайда болған\r\n* Сізде белдегі, іштегі ауырсыну немесе несеп жүруіндегі мәселелер секілді симптомдар бар.\r\n \r\nЕгер эрекция мәселесі қабылдаған дәрілік препараттардан болды деп санасаңыз, емдеуші дәрігермен кеңесіңіз. Препараттың мөлшерлемесін азайтып, немесе оны алмастыру қажет. Дәрігермен кеңескеннен кейін ғана дәріні қабылдауды тоқтатуға болады.\r\n\r\nЕгер эрекциядағы мәселелер жүрек ауруына байланысты болса, дәрігермен кеңесіңіз. Жүрек мәселелері бар адамдарға, әдетте, жыныстық қатынастың қаупі жоқ.\r\n\r\nЭрекцияны күшейту препаратын қабылдау тұсында эрекция 4 сағаттан артық болса, шұғыл түрде дәрігерге көрініңіз немесе жедел жәрдем бригадасын шақырыңыз.  \r\n\r\n \r\nДәрігерге барудан нені күтуге болады\r\n\r\nДәрігер медициналық тексеруді өткізеді, лған кіретіндер:\r\n\r\n* Қан айналымын бағалау\r\n* Пенис пен тік ішекті қарау\r\n* Неврологиялық тексеру\r\n \r\nБұл мәселені туындатқан себепті анықтау үшін дәрігер аурудың тарихы туралы келесі сұрақтарды қояды:\r\n\r\n* Бұрын эрекция болды ма?\r\n* Сізде мәселе эрекцияның болуында немесе сақталуында ма?\r\n* Ұйқы кезінде эрекция болады ма?\r\n* Эрекция мәселесіне қанша уақыт болды?\r\n* Қандай дәрілік препараттарды қабылдайсыз?\r\n* Темекі шегесіз бе? Күніне қанша темекі шегесіз?\r\n* Алкоголь тұтынасыз ба? Қандай көлемде?\r\n* Жақында сізде оперативтік араласу болды ма?\r\n* Қантамырларының операциясы немесе қантамырларының басқа емдеуі болды ма?\r\n* Депрессияда емессіз бе?\r\n* Бірнәрседен қорқасыз ба немесе алаңдайсыз ба?\r\n* Ұдайы күйзелісте боласыз ба?\r\n* Энергетикалық деңгейіңіз төмендеді ме?\r\n* Түнде жақсы ұйқтайсыз ба?\r\n* Дене мәселелеріне байланысты жыныстық қатынастан қорқасыз ба?\r\n* Өміріңізде қандай да бір өзгерістер пайда болды ма?\r\n* Тағы қандай симптомдар бар?\r\n* Пенистің аумағында қандай да бір сезіну өзгерістерін байқадыңыз ба?\r\n* Несеп шығаруда мәселелер бар ма?\r\n\r\nКелесі тексерулер өткізіледі:\r\n\r\nҚан талдауы, оның ішінде:\r\n* Қанның жалпы талдауы (ҚЖТ)\r\n# Гормондық ахуал\r\n# Метаболикалық  ахуал\r\n# Қуық асты безіне телімді антиген\r\n* Неврологиялық тексеру\r\n* Түнгі уақытта қалыпты эрекция болуына көз жеткізу үшін пенистің түнгі ісінуін анықтау\r\n* Қан ағымын және қантамырларын тексеру үшін жыныстық мүшенің УДТ (УЗИ)\r\n* Психометриялық тестілеу\r\n* Жыныстық мүшенің сіресуіне мониторинг\r\n* Несеп талдауы\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу мәселені туындатқан себепке байланысты. Сіздің эрекцияға қатысты мәселеңізді емдеудің жақсы тәсілі туралы дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nҚазіргі кезде емдеудің көптеген түрлері бар, мысалы:\r\n\r\n* Пениске  инъекциялар\r\n* Несеп шығару каналында жергілікті қолданылатын дәрілік препараттар\r\n* Дәрі ішу\r\n* Хирургиялық емдеу\r\n* Вакуумдық құрал-жабдықтар\r\n \r\nДәрігерден әр әдістің мүмкін асқынулары мен жанама әсерлері туралы біліңіз.\r\n\r\nСилденафил (Виагра), варденафил (Левитра) және тадалафил (Сиалис) – 5 типті фосфодиэстеразаның  (ФДЭ-5) тежеуіштеріне жататын дәрілік препараттар. Олар жыныстық қозу болғанда ғана әрекет етеді. Олардың әрекет етуі препаратты қабылдағаннан кейін 15-45 ішінде орын алады.\r\n\r\nБұл препараттардың жанама әсерлері бар, бұлшық етіндегі ауырсыну мен жүрек ұстамасына дейін. Бұл препараттарды нитроглицерин дәрісімен бірге қолдануға болмайды. Мұндай бірге қолдану артериалдық қысымды күрт төмендетуі мүмкін. Осы препараттарды нитроглицеринмен бірге қолданған кейбір ер адамдардың өлім-жітімге ұшырағаны белгілі.\r\n\r\nФДЭ-5 тежеуіштерін келесі жағдайларда абайлап қолданған жөн:\r\n\r\n* Жақында инсульт немесе жүрек ұстамасы болған\r\n* Жүректің ауыр аурулары, мысалы, тұрақсыз стенокардия немесе жүрек ырғағының бұзылысы (аритмия)\r\n* Жүректің ауыр жеткіліксіздігі\r\n* Бақылауға алынбаған жоғары артериалдық қысым\r\n* Бақылауға алынбаған қант диабеті\r\n* Өте төмен артериалдық қысым\r\n\r\nЕгер дәрілік құралдар көмектеспесе, басқа емдеу әдістері қолданылады:\r\n\r\n* Тестостеронмен орын басулық емдеу, пластырь, гель немесе бұлшық етке инъекциялар (тестостеронның төмен деңгейінде).\r\n* алпростадил атты дәрілік препаратты пениске енгізеді немесе несеп шығару каналында жергілікті қолданады, бұл кезде пениске қан келуі жақсарады. Жергілікті емдеу, әдетте, ішілетін медициналық препараттарға қарағанда жақсырақ әрекет етеді.\r\n* Жыныстық мүшеге қан келуін қамтамасыз ету үшін вакуумдық құрал-жабдықтар қолданылуы мүмкін. Одан кейін жыныстық қатынас кезінде эрекцияны қолдау үшін арнайы резеңке сақина қолданылады.\r\n* Кейбір ерлерге пенистің имплантаты (протез) қажет болуы мүмкін.\r\n \r\nЖыныстық белсенділік пен құштарлықты арттыру үшін тағамдық қоспалар да бар. Дегенмен, олардың ешқайсысы эрекция бұзылысын емдеуде тиімділік көрсетпеген, және кейде олардың қауіптілігі де болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nЭрекция бұзылысы; Импотенция; Ерлердегі жыныстық қызметтің бұзылысы.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(403,'article','158','Ішектің түйнелісі (бітелуі)','kz','2018-07-24 04:50:22','2018-07-24 04:41:00','Өңеш, асқазан, аш және тоқ ішек, бауыp, өтқабы және ұйқыбезі тағамның қоректік бөліктерін энергияға айналдырады және қоректік емес бөліктерін қалдықтарға ыдыратады, қалдықтар организмнен сыртқа шығарылады. Ішектің түйнелісі – ішектің бойымен тағамның өтуінің толықтай немесе ішінара тоқтауы.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=158',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','І','Ішектің','y','   Ішектің түйнелісі (бітелуі) Өңеш, асқазан, аш және тоқ ішек, бауыp, өтқабы және ұйқыбезі тағамның қоректік бөліктерін энергияға айналдырады және қоректік емес бөліктерін қалдықтарға ыдыратады, қалдықтар организмнен сыртқа шығарылады. Ішектің түйнелісі – ішектің бойымен тағамның өтуінің толықтай немесе ішінара тоқтауы. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\n\r\n\r\nӨңеш, асқазан, аш және тоқ ішек, бауыр, өтқабы және ұйқыбезі тағамның қоректік бөліктерін энергияға айналдырады және қоректік емес бөліктерін қалдықтарға ыдыратады, қалдықтар организмнен сыртқа шығарылады. Ішектің түйнелісі – ішектің бойымен тағамның өтуінің толықтай немесе ішінара тоқтауы.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nІшек түйнелісінің пайда болу себептері:\r\n\r\n* Механикалық себептер, бұл кезде ішектің белгілі бір бөлігінде кедергі тұрады\r\n* Динамикалық себептер – бұл кезде ішек дұрыс жұмыс істемейді, бірақ, оның механикалық себептері болмайды.\r\n \r\nІшектің динамикалық түйнелісі – жалған бітеліс деп те аталады, бұл балаларда кездесетін түйнелістің негізгі түрі. Бұл жағдайдың даму себептері:\r\n\r\n* Ішек инфекциясын туындататын бактериялар немесе вирустар (гастроэнтерит)\r\n* Химиялық, электролиттік, немесе минералдық үйлесімсіздік (мысалы, калий деңгейінің төмендеуі)\r\n* Іш қуысы ағзаларындағы оперативтік араласудан кейінгі асқынулар\r\n* Ішектің қанмен қамтамасыз етілуінің бұзылуы (шажырқайдың ишемиясы)\r\n* Іш қуысы ағзаларындағы инфекциялық аурулар, мысалы, аппендицит\r\n* Бүйректің немесе өкпенің аурулары\r\n* Кейбір дәрілік препараттарды қабылдау, әсіресе, есірткілік.\r\n \r\nІшектің механикалық түйнелісінің себептері:\r\n\r\n* Операциялық араласудан кейін пайда болатын жабыспалар немесе тыртықтар.\r\n* Бөгде заттектер (ішекті бітейтін түрлі жұтып қойған заттар)\r\n* Өт тастары (сирек)\r\n* Жарықтар\r\n* Қатты нәжіс\r\n* Инвагинация (ішектің бір бөлігінің басқасына енуі)\r\n* Ішекті бітейтін ісіктер\r\n* Ішектің қайырылуы\r\n \r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n* Іштің кебуі\r\n* Толып кету сезімі, желденудің артуы\r\n* Іштің ауырсынуы және түйілуі\r\n* Ауыздан жағымсыз иіс шығуы\r\n* Іштің қатуы\r\n* Диарея\r\n* Жел шығара алмау\r\n* Құсу  \r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nІш аумағын тексергенде дәрігер іштің кебуін, ауырсынуын немесе жарықтарды анықтайды.\r\n\r\nІшектің түйнелісін анықтайтын тексерістер:\r\n\r\n* Іш қуысы ағзаларының компьютерлік томографиясы (КТ)\r\n* Іш қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы\r\n* Барийлік заттекпен клизма жасау\r\n* Өңешті, асқазанды және аш ішекті зерттеу үшін рентгенологиялық суреттердің топтамасы\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nІштің кебуінің симптомдарының алдын алу және құсықты жою үшін арнайы түтік (зондты) мұрын арқылы асқазанға немесе ішекке енгізіледі.  \r\n\r\nТоқ ішектің қайырылуында тік ішекке түтікті енгізу арқылы көмек көрсетіледі.\r\n\r\nЗонд енгізу симптомдарды жеңілдетпеген жағдайда немесе тіндердің жойылуының белгілері пайда болса, ішектің түйнелісін туындататын кедергілерді жою үшін оперативтік араласу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nІшектің түйнелісінің пайда болу себебіне баланысты. Көпшілік жағдайда бұл себептер жеңіл емделеді.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nАсқынулар апаруы мүмкін:\r\n\r\n* Электролиттік (химиялық және минералдық) үйлесімсіздікке\r\n* Сусыздануға\r\n* Ішектегі саңылаудың пайда пайда болуына (перфорация)\r\n* Жұқпалануға\r\n* Сары ауруға (тері мен көздің ағының сарғаюы).\r\n \r\nЕгер кедергі ішектің қанмен қамтамасыз етілуін бітесе, бұл жұқпаланса және тіндердің тіршілігін жоюға (гангренаға) апарады. Тіндердің жойылу қаупі оның бітелуінің себебімен және бітелу ұзақтығымен байланысты. Жарықта, ішектің қайырылуында, қынапталуында гангренаның даму қаупі жоғары.\r\n\r\nЖаңа туған сәбилердегі ішектің қабырғасын бұзатын ішек түйнелісі (некроздық энтероколит) өмірге қауіп  төндіреді және қан мен өкпенің жұқпалануына апарады.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nКелесі жағдайларда дәрігерге көріну қажет:\r\n\r\n* Ішекті босатып, желін шығара алмайсыз\r\n* Ұзақ уақыт бойы кетпейтін іштің кебуі\r\n* Құсу сақталады\r\n \r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nАлдын алу ауруды туындатқан себептерге байланысты. Ісік және жарық секілді ауруларды емдеу бітелістің пайда болу қаупін азайтады.\r\n\r\nБітелістің кейбір себептерінің алдын алуға болады.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nПараличтік түйнек; Ішектің қайырлуы; ішектің түйнелісі; ішектің жалған бітелісі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(404,'article','161','Қажу (қатты шаршау)','kz','2018-07-24 05:19:50','2018-07-24 05:17:00','Қажу – шаршауды, әлсіздікті, күштің болмауын сезіну.\r\n\r\nҚажуды ұйқы басудан айыра білу қажет. Ұйқы басуы – ұйқыға арналмаған уақытта ұйқысы келуді сезіну.\r\n\r\nҚажу – энергия мен күштің болмауы. Ұйқы басуы және апатия (айналаға көңіл бөлмеу) қажудың белгілері болуы мүмкін.\r\n\r\nҚажу – организмнің денелік, көңіл-күйлік ширығуына, зерігуге немесе ұйқысыздыққа қалыпты және негізгі жауапты серпіні болуы мүмкін. Алайда, бұл күрделі психикалық немесе денелік жағдайдың белгісі де болуы мүмкін. Егер қажу жеткілікті ұйқыдан, жақсы тамақтанудан немесе тыныштану жағдайынан кейін де басылмаса, дәрігерге көріну қажет. Қажу – жалпы симптом және күрделі аурудың себебі емес.\r\n\r\nҚажуды толық сипаттау – дәрігерге оның себебін анықтауға көмектесуі мүмкін. Мысалы, егер таңертең қалыпты жағдайда оянсаңыз, бірақ, қажу жүктемеден кейін тез орнайтын болса, оның себебі қалқанша бездің қызметімен байланысты болуы мүмкін. Ал басқа жағынан, егер күні бойына созылатын қажу және энергия жетіспеу сезімімен оянатын болсаңыз, бұл депрессиялық жағдай болуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=161',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қажу','y','   Қажу (қатты шаршау) Қажу – шаршауды, әлсіздікті, күштің болмауын сезіну.\r\n\r\nҚажуды ұйқы басудан айыра білу қажет. Ұйқы басуы – ұйқыға арналмаған уақытта ұйқысы келуді сезіну.\r\n\r\nҚажу – энергия мен күштің болмауы. Ұйқы басуы және апатия (айналаға көңіл бөлмеу) қажудың белгілері болуы мүмкін.\r\n\r\nҚажу – организмнің денелік, көңіл-күйлік ширығуына, зерігуге немесе ұйқысыздыққа қалыпты және негізгі жауапты серпіні болуы мүмкін. Алайда, бұл күрделі психикалық немесе денелік жағдайдың белгісі де болуы мүмкін. Егер қажу жеткілікті ұйқыдан, жақсы тамақтанудан немесе тыныштану жағдайынан кейін де басылмаса, дәрігерге көріну қажет. Қажу – жалпы симптом және күрделі аурудың себебі емес.\r\n\r\nҚажуды толық сипаттау – дәрігерге оның себебін анықтауға көмектесуі мүмкін. Мысалы, егер таңертең қалыпты жағдайда оянсаңыз, бірақ, қажу жүктемеден кейін тез орнайтын болса, оның себебі қалқанша бездің қызметімен байланысты болуы мүмкін. Ал басқа жағынан, егер күні бойына созылатын қажу және энергия жетіспеу сезімімен оянатын болсаңыз, бұл депрессиялық жағдай болуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nҚажу – шаршауды, әлсіздікті, күштің болмауын сезіну.\r\n\r\nҚажуды ұйқы басудан айыра білу қажет. Ұйқы басуы – ұйқыға арналмаған уақытта ұйқысы келуді сезіну.\r\n\r\nҚажу – энергия мен күштің болмауы. Ұйқы басуы және апатия (айналаға көңіл бөлмеу) қажудың белгілері болуы мүмкін.\r\n\r\nҚажу – организмнің денелік, көңіл-күйлік ширығуына, зерігуге немесе ұйқысыздыққа қалыпты және негізгі жауапты серпіні болуы мүмкін. Алайда, бұл күрделі психикалық немесе денелік жағдайдың белгісі де болуы мүмкін. Егер қажу жеткілікті ұйқыдан, жақсы тамақтанудан немесе тыныштану жағдайынан кейін де басылмаса, дәрігерге көріну қажет. Қажу – жалпы симптом және күрделі аурудың себебі емес.\r\n\r\nҚажуды толық сипаттау – дәрігерге оның себебін анықтауға көмектесуі мүмкін. Мысалы, егер таңертең қалыпты жағдайда оянсаңыз, бірақ, қажу жүктемеден кейін тез орнайтын болса, оның себебі қалқанша бездің қызметімен байланысты болуы мүмкін. Ал басқа жағынан, егер күні бойына созылатын қажу және энергия жетіспеу сезімімен оянатын болсаңыз, бұл депрессиялық жағдай болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nҚажудың көптеген себептері болады:\r\n\r\n•        Анемия (теміртапшылықты анемияны қоса)\r\n\r\n•        Депрессия немесе қайғы\r\n\r\n•        Дәрілік препараттар, мысалы, тыныштандыратын құралдар немесе антидепрессанттар\r\n\r\n•        Ұдайы мазалайтын ауырсыну\r\n\r\n•        Ұйқының бұзылысы, мысалы, ұйқысыздық, ұйқы кезінде тыныс алудың кенеттен тоқтауы немесе нарколепсия\r\n\r\n•        Гипотиреоз немесе гипертиреоз (қалқанша бездің белсенділігінің төмендеуі немесе артуы, сәйкесінше)\r\n\r\n•        Алкоголь немесе есірткі тұтыну. Мысалы, кокаин немесе басқа есірткілік препараттарды тұтыну, әсіресе, оларды ұдайы тұтынуда.\r\n\r\nСондай-ақ, қажу келесі аурулар кезінде пайда болуы мүмкін:\r\n\r\n•        Аддисон ауруы (бүйрек үсті бездері гормондарының өндірілуінің бұзылысы)\r\n\r\n•        Анорексия немесе ас қорыту жолдарының басқа бұзылыстары\r\n\r\n•        Артрит, жасөспірімдік ревматоидтық артритті қоса\r\n\r\n•        Аутоиммунндық аурулар, жүйелік қызылжегі секілді\r\n\r\n•        Қатерлі ісік\r\n\r\n•        Жүректің іркілісті жеткіліксіздігі\r\n\r\n•        Диабет\r\n\r\n•        Фибромиалгия (қарқындылығы және орналасуы әр түрлі болатын бұлшық ет-қаңқалық ауырсыну сезімі)\r\n\r\n•        Реабилитациясы (қалпына келуі) ұзақ болатын инфекциялар, мысалы, бактериалдық эндокардит (жүректің бұлшық етінің және/немесе клапандарының инфекциялық зақымдануы), паразитарлық инфекциялар, СПИД, туберкулез, мононуклеоз\r\n\r\n•        Бүйрек аурулары\r\n\r\n•        Бауыр аурулары\r\n\r\n•        Қоректік заттектердің жеткіліксіздігі\r\n\r\nКейбір дәрілік препараттар ұйқы басуын, немесе қажуды туындатуы мүмкін, мысалы, аллергияны емдейтін дәрілер (антигистаминдік), жоғары артериалдық қысымды емдейтін дәрілер, сондай-ақ, стероидтар және несеп айдайтын препараттар.\r\n\r\nСозылмалы шаршау синдромы – тұмау секілді симптомдардан басталып, 6 ай немесе одан ұзақ уақытқа созылатын жағдай. Бұл диагноз басқа мүмкін себептерді ескергеннен кейін қойылады. Көпшілікте бұл синдром демалғанда да жеңілдеуі болмайды.\r\n\r\n \r\nҮйдегі күтім\r\n\r\nҚажумен күрес бойынша кеңестер:\r\n\r\n•        Күнделікті жеткілікті уақыт бойы ұйқтаңыз.\r\n\r\n•        Салауатты, жақсы үйлесімді тағамды тұтыныңыз және күні бойы суды мол тұтыныңыз.  \r\n\r\n•        Дене жаттығуларын ұдайы орындаңыз.\r\n\r\n•        Басқа босаңсып, жайбарақаттану тәсілдерін қолданыңыз. Мысалы, йога немесе медитацияны.\r\n\r\n•        Жұмыс уақытын дұрыс бөлу.\r\n\r\n•        Күйзелісті, шиеленісті жағдайлардан алшақ болыңыз. Мүмкіндігінше, жұмыста демалыс алып, немесе қатынастарды реттеңіз.\r\n\r\n•        Көп дәрумендік кешендерді қабылдаңыз, алдын ала дәрігермен кеңесіп.\r\n\r\n•        Алкогольді, никотинді және есірткілік заттектерді тұтынуды қойыңыз.\r\n\r\nЕгер созылмалы ауырсынудан немесе депрессиядан зардап шегетін болсаңыз, бұл жағдайларды емдеу қажуды жеңуге көмектеседі. Алайда, кейбір антидепрессиялық дәрілік препараттар қажу жағдайын туындатуы немесе ушықтыруы мүмкін. Бұл жағдайда емдеу көмектеседі. Дәрігермен ақылдаспай дәрілік препараттарды қабылдауды тоқтатпаңыз және өзгертпеңіз.\r\n\r\nЫнталандырғыштар (мысалы, кофеин секілді) қажуды емдеуде тиімді емес. Оларды қолдануды тоқтатуда жағдай ушығуы мүмкін. Тыныштандыратын құралдар да жағдайды нашарлатады.\r\n\r\n \r\nҚашан медициналық көмекке жүгіну қажет\r\n\r\nШұғыл дәрігерге көрініңіз, егер:\r\n\r\n•        Естің қалыпсыздығы немесе бас айналуы байқалса\r\n\r\n•        Көрудің бұлдырауы болса\r\n\r\n•        Несеп аз мөлшерде бөлінсе, немесе жүрмесе және ісіну мен салмақ қосу болса.\r\n\r\nДәрігерге  көрініңіз, егер:\r\n\r\n•        Түсініксіз әлсіздік немесе шаршау пайда болса, әсіресе, егер қызба немесе салмақ жоғалту болса\r\n\r\n•        Іш қатуы, терінің құрғақтығы, салмақтың артуы байқалса, немесе суықты көтере алмайтын бослсаңыз.\r\n\r\n•        Түнде жиі оянсаңыз\r\n\r\n•        Бас ауруынан зардап шегесіз\r\n\r\n•        Тағайындалған/тағайындалмаған дәрілік препараттарын қабылдайсыз немесе есірткі қабылдайсыз, олар шаршау немесе ұйқы басу сезімін туындатады\r\n\r\n•        Депрессия немесе басыңқы көңіл-күй байқалады\r\n\r\n•        Ұйқысыздық мазалайды.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(405,'article','169','Кортикостероидтар','kz','2018-07-24 11:34:13','2018-07-24 11:31:00','Кортикостероидтар –бірқатар ауруларды емдеуде қолданылатын дәрілік препараттар. Бұл препараттар күйзеліске,жарақатқа байланысты туындаған ауруларға жауап ретінде бүйрек үсті безінде өндірілетін гормондарға ұқсайды. Олардың әсер ету механизмі қабынуды азайтуымен және иммундық жүйеге әсер етуімен байланысты.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=169',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Кортикостероидтар','y','   Кортикостероидтар Кортикостероидтар –бірқатар ауруларды емдеуде қолданылатын дәрілік препараттар. Бұл препараттар күйзеліске,жарақатқа байланысты туындаған ауруларға жауап ретінде бүйрек үсті безінде өндірілетін гормондарға ұқсайды. Олардың әсер ету механизмі қабынуды азайтуымен және иммундық жүйеге әсер етуімен байланысты. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nКортикостероидтар –бірқатар ауруларды емдеуде қолданылатын дәрілік препараттар. Бұл препараттар күйзеліске,жарақатқа байланысты туындаған ауруларға жауап ретінде бүйрек үсті безінде өндірілетін гормондарға ұқсайды. Олардың әсер ету механизмі қабынуды азайтуымен және иммундық жүйеге әсер етуімен байланысты.\r\n\r\n \r\nКортикостероидтарды тағайындауға көрсетімдер\r\n\r\nКортикостероид келесі ауруларды емдеуде қолданылады:\r\n\r\n* Артрит\r\n* Бронхы демікпесі (астма)\r\n* Аутоиммундық аурулар, мысалы, жүйелі қызылжегі және шашыраңқы склероз\r\n* Тері аурулары, мысалы, экзема және бөріткен\r\n* Қатерлі ісіктің кейбір түрлері\r\n \r\n\r\nЖанама әсерлері\r\n\r\nКортикостероидтар –бұл күшті дәрілік препараттар, оларды қабылдағанда жанама әсерлері пайда болуы мүмкін, мысалы, остеопороз (сүйектің әлсіздігі) және катаракта. Сондықтан, мүмкіндігінше, олар қысқа мерзімге тағайындалады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(406,'article','211','Өкпенің ішінара коллапсы - Пневмоторакc','kz','2018-07-28 16:37:57','2018-07-28 16:25:00','Өкпенің  ішінара коллапсы - пневмоторакс  – өкпенің плевралық қуысында ауаның немесе газдың жиналуы (оттегі, көмір қышқыл газы). Ауаның мұндай жиналуы өкпеге қысым түсіруге апарады, нәтижесінде ағза тыныс алған кезде қалыпты жағдайда болатындай кеңейе алмайды.\r\n\r\nӨкпе – кеуде қуысында орналасқан жұп ағза. Өкпе тыныс алғанда енетін ауадан оттегіні алып, қанға жеткізеді. Өкпенің маңайында плевра қуысы аталатын өте жұқа кеңістік бар. Плевра қуысы – өкпенің сыртқы бетінің және кеуде қуысының ішкі бетінің арасындағы кеңістік. Әдетте, бұл өте жұқа қуыстар, оларда сұйықтықтың аздаған мөлшері бар.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=211',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ө','Өкпенің','y','   Өкпенің ішінара коллапсы - Пневмоторакc Өкпенің  ішінара коллапсы - пневмоторакс  – өкпенің плевралық қуысында ауаның немесе газдың жиналуы (оттегі, көмір қышқыл газы). Ауаның мұндай жиналуы өкпеге қысым түсіруге апарады, нәтижесінде ағза тыныс алған кезде қалыпты жағдайда болатындай кеңейе алмайды.\r\n\r\nӨкпе – кеуде қуысында орналасқан жұп ағза. Өкпе тыныс алғанда енетін ауадан оттегіні алып, қанға жеткізеді. Өкпенің маңайында плевра қуысы аталатын өте жұқа кеңістік бар. Плевра қуысы – өкпенің сыртқы бетінің және кеуде қуысының ішкі бетінің арасындағы кеңістік. Әдетте, бұл өте жұқа қуыстар, оларда сұйықтықтың аздаған мөлшері бар. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nӨкпенің  ішінара коллапсы - пневмоторакс  – өкпенің плевралық қуысында ауаның немесе газдың жиналуы (оттегі, көмір қышқыл газы). Ауаның мұндай жиналуы өкпеге қысым түсіруге апарады, нәтижесінде ағза тыныс алған кезде қалыпты жағдайда болатындай кеңейе алмайды.\r\n\r\nӨкпе – кеуде қуысында орналасқан жұп ағза. Өкпе тыныс алғанда енетін ауадан оттегіні алып, қанға жеткізеді. Өкпенің маңайында плевра қуысы аталатын өте жұқа кеңістік бар. Плевра қуысы – өкпенің сыртқы бетінің және кеуде қуысының ішкі бетінің арасындағы кеңістік. Әдетте, бұл өте жұқа қуыстар, оларда сұйықтықтың аздаған мөлшері бар.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nПневмоторакс – бұл өкпе мен кеуде қабырғасының арасындағы плевра қуысында ауаның болуы.  Бұл кезде өкпенің ішкі бөлігінен өкпе мен кеуде қуысы арасындағы кеңістікке ауаның өтуі орын алады, ол өкпенің немесе кеуде қабырғасының зақымдануы нәтижесінде пайда болады.  Мұндай үрдіс өкпенің коллапсына (түсуіне) апаруы мүмкін.\r\n\r\n\r\n\r\nСуретте кеуденің оң жағы өкпе тінінен тыс орналасқан ауаға толған. Осыған байланысты зақымданған жақтағы өкпенің суреті сау жаққа қарағанда ашық түсті.\r\n\r\nБұл жағдай адамның кеуде қуысына оқ немесе пышақ тигенде, қабырға зақымданғанда немесе хирургиялық араласу кезінде байқалады. \r\n\r\nӨкпе коллапсының пайда болу қаупі өкпенің келесі ауруларында артады:\r\n\r\n·         Астма\r\n\r\n·         ХОБЛ (өкпенің созылмалы обструктивті ауруы)\r\n\r\n·         Муковисцидоз (тұқым қуалайтын ауру)\r\n\r\n·         Туберкулез\r\n\r\n·         Көкжөтел\r\n\r\nСирек жағдайда өкпенің ішінара коллапсы себепсіз өтеді, мұндай жағдай өздігінше коллапс аталады.  Бұл жағдайда плевраның және өкпенің тұтастығының кенеттен бұзылуы, ауаның өкпеден плевра қуысына өтуі байқалады. Бойы ұзын, арық адамдарда, сондай-ақ, темекі шегетін адамдарда өкпенің ішінара коллапсы жиірек кездеседі.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nАурудың жиі кездесетін симптомдары:\r\n\r\n·         Кеудедегі жіті ауырсыну, терең тыныс алғанда немесе жөтелгенде күшейеді\r\n\r\n·         Ентігу\r\n\r\nТаралған  пневмоторакстың (өкпенің маңындағы үлкен бөлікті қамтитын пневмоторакс) күрделі симптомдары болады:\r\n\r\n·         Қандағы оттегінің жеткіліксіздігі салдарынан терінің көкшілденуі (цианоз)\r\n\r\n·         Кеуденің қысылу сезімі\r\n\r\n·         Шаршау\r\n\r\n·         Жүрек соғуының жиілеуі\r\n\r\nөкпенің ішінара коллапсы кезінде пайда болуы мүмкін басқа симптомдар:\r\n\r\n·         Мұрын ұшының кеңеюі\r\n\r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАускультациия кезінде (фонендоскоптың көмегімен өкпені тыңдау) пневмоторакс жағында тыныс алудың болмауы немесе әлсіреуі анықталады. Сондай-ақ, науқаста төмен артериалдық қысым байқалуы мүмкін.\r\n\r\nДәрігер келесі зерттеулерді өткізеді:\r\n\r\n• артериялық қанның газдық құрамын талдау – қандағы газдың мөлшерін анықтау арқылы тыныс алу қызметін бағалаудың аса дәл әдісі (оттегіні, көмір қышқыл газын). Әдістің мәні – организмнің оттегімен қанығуын және тыныс алу жеткіліксіздігін анықтау. Пневмотораксқа шалдыққан адамдарда әдетте, оттегінің деңгейі төмен, ал көмірқышқыл  газының деңгейі – жоғары.\r\n\r\n• кеуде қуысының рентгенографиясы\r\n\r\n\r\n\r\nКеуде қуысының рентген суретінде оң өкпенің ішінара түсуі (ішінара коллапс)байқалады. Зақымданған оң жақтағы өкпенің суреті сау жаққа қарағанда ашық түсті және кішірек.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nАлғашқы жәрдем:\r\n\r\nПневмоторакс кезінде жедел жәрдем келгенге дейін кеуде қуысының ашық жарасына өтпейтін, герметикалық таңғышты тарту қажет. Ол үшін клеенканы, полиэтилен пленканы, қалың мақта-дәке таңғышты қолдануға болады.\r\n\r\nМедицина қызметкерлеріне білікті көмек:\r\n\r\nШағын пневмоторакс кезінде оттегі және демалыс қажет болады.\r\n\r\nКүрделі  жағдайда өкпе жеңіл жайылып, жазылуы үшін дәрігер пункция жасайды (өкпе маңайындағы ауаны жою үшін инемен тесу).\r\n\r\nНауқаста өкпенің ауыр ішінара коллапсы байқалса, қабырға мен өкпе арасындағы аумаққа арнайы өкпе түтігі енгізіледі, ол артық ауаны шығарып, ағзаның жайылып, жазылуына мүмкіндік береді, бұл жағдайда ауруханаға жату қажет болады.  Өкпе түтігін науқастың организмінде бірнеше жылға қалдыруға болады.\r\n\r\nКейбір жағдайда пневмотораксты емдеу және аурудың қайталануының алдын алу үшін  хирургиялық көмек қажет болады. Ауасы шығатын аумақты бітеу қажет, бұл жағдайда қуысты арнайы химиялық заттекпен толтырады, бұл тіннің тыртықтануын үдетеді. Бұл процедура плевродез аталады.\r\n\r\n\r\nАурудың болжамы\r\n\r\nАурудың қайта пайда болу ықтималдығы артады, егер:\r\n\r\n·         Адам ұзын және арық болса\r\n\r\n·         Темекі шегетін болса\r\n\r\n·         Бұрын қос өкпенің (оң және сол) ішінара коллапсы болса\r\n\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\n·         өкпенің қайталанған коллапсы\r\n\r\n·         Шок (қан айналым, тыныс алу, жүйке жүйесінің өмірлік маңызды ағзаларының қызметтерінің күрт бұзылуы)\r\n\r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nДәрігерге көрініңіз, егер өкпенің ішінара коллапсының симптомдары байқалса немесе бұрын осы аурумен ауырсаңыз.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nПневмоторакстың алдын алудың арнайы әдістері жоқ. Өкпе ауруларында заманауи емдік-профилактикалық іс-шараларды өткізу ұсынылады, сондай-ақ, аурудың пайда болу қаупін азайту үшін темекі шегуді қою қажет.\r\n\r\n \r\nАқпарат көзі: АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметтер қоры: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000087.htm\r\n\r\nМатериалды дайындағандар:\r\n\r\nЗейнаб Махмудова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nАльфия Абдрахманова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі\r\n\r\nРедакциялық алқа:\r\n\r\nАлмаз Шарман, медицина профессоры\r\n\r\nЛәзат Ақтаева, м.ғ.д.\r\n\r\nСәлім Смайылов, б.ғ.к.\r\n\r\nШыңғыс Жұмағұлов, zdrav.kz  порталының контент-менеджері.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(407,'article','218','Ортан жіліктің ұшының эпифизиолизі','kz','2018-07-28 17:34:36','2018-07-28 17:29:00','Ортан  жіліктің ұшының эпифизиолизі – ұршықбуынның ұшының өсудің жоғарғы аймағы деңгейіндегі ортанжіліктен бөлінуі.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=218',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','О','Ортан','y','   Ортан жіліктің ұшының эпифизиолизі Ортан  жіліктің ұшының эпифизиолизі – ұршықбуынның ұшының өсудің жоғарғы аймағы деңгейіндегі ортанжіліктен бөлінуі. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nОртан  жіліктің ұшының эпифизиолизі – ұршықбуынның ұшының өсудің жоғарғы аймағы деңгейіндегі ортанжіліктен бөлінуі.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nОртан  жіліктің ұшының эпифизиолизі екі жақты болуы мүмкін. \r\n\r\nЭпифиз – түтікті сүйектің негізгі бөлігінен өсу аймағымен бөлінген ұшы. Бұл ауру кезінде сүйектегі мәселе оның өсетін жоғарғы бөлігінде пайда болады.\r\n\r\nОртан  жіліктің ұшының эпифизиолизі, шамамен, 100 мың баланың 2-де кездеседі. Ол жиі кездеседі:\r\n\r\n* 11-15 жастағы өсу үстіндегі балаларда, әсіресе, ұлдар арасында\r\n* Семіздікке шалдыққан балаларда\r\n* Тез өсу үстіндегі балаларда.\r\n \r\nБасқа аурулардан туындаған гормондық бұзылыстары бар балалар ортан  жіліктің ұшының эпифизиолизінің пайда болуының ерекше қаупіне ұшырайды.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n* Жүрудегі мәселелер, ақсау\r\n* Тізедегі ауырсыну\r\n* Жамбастағы/сандағы ауырсыну\r\n* Жамбастағы/сандағы ширығу\r\n* Аяқтың сыртқы жаққа бұрылуы\r\n* Жамбастың қозғалуының шектелуі\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер немесе медбике тексеруді өткізеді. Диагнозды нақтылау үшін жамбастың/санның рентгені тағайындалады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nСүйекті шыбықтың немесе винттің көмегімен тұрақтандыру бойынша операция буын қуысынан ұшының жылжып, шығып кетпеуіне көмектеседі. Кейбір хирургтер екінші жамбасты да тұрақты етуді ұсынады, себебі, көптеген балаларда кейіннен онда мәселе пайда болады.\r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nДұрыс және уақытылы емдеуде болжамы әдетте оң болады. Дегенмен, сирек жағдайда аурудың ерте анықталуы және емдеуге қарамастан, ұршықбуын қажалуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nОртан   жіліктің ұшының эпифизиолизі болашақта остеоартриттің пайда болу қаупімен қосарланады. Басқа әлеуетті, бірақ, сирек асқынулары – ұршықбуын маңындағы аумақта қан ағымының бұзылуы және буын тіндерінің тез тозуы.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\nЕгер балада ұдайы ауырсыну және осы аурудың симптомдары кездесетін болса, баланы жатқан күйде дереу дәрігерге жеткізу қажет.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nСеміздікке шалдыққан балаларда салмақты бақылау пайдалы болады. Көпшілік жағдайларда аурудың алдын алуға келмейді.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nЖамбастың/санның эпифизиолизі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(408,'article','227','Паникалық бұзылыс','kz','2018-07-31 06:20:40','2018-07-31 06:15:00','Паникалық бұзылыс (ПБ) — психикалық бұзылыс, жылына бірнеше реттен күніне бірнеше ретке дейін пайда болатын паникалық шабуылдардың тосыннан пайда болуымен және олардың пайда болуын күтумен сипатталады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) –үрейдің немесе қорқыныштың науқас үшін түсініксіз, азапты ұстамасы. Сезілуі бойынша жүpектің ұстамасына ұқсайды. Мұндай шабуылдар кез келген уақытта пайда болуы мүмкін, паникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін көптеген адамдар осы ұстамалардың қайталануынан қорқады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) 25-64 жас аралығында жиірек кездеседі, бұл кезде әйелдердің арасында аурушаңдық жиілігі ерлерге қарағанда 3-4 есе жоғары. Паникалық бұзылыстың (ПБ) пайда болуының маңызды факторы – тұқым қуалауға бейімділігі. Аурудың ұрпақтан ұрпаққа тікелей берілуі жайында мысалдар бар.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=227',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Паникалық','y','   Паникалық бұзылыс Паникалық бұзылыс (ПБ) — психикалық бұзылыс, жылына бірнеше реттен күніне бірнеше ретке дейін пайда болатын паникалық шабуылдардың тосыннан пайда болуымен және олардың пайда болуын күтумен сипатталады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) –үрейдің немесе қорқыныштың науқас үшін түсініксіз, азапты ұстамасы. Сезілуі бойынша жүpектің ұстамасына ұқсайды. Мұндай шабуылдар кез келген уақытта пайда болуы мүмкін, паникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін көптеген адамдар осы ұстамалардың қайталануынан қорқады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) 25-64 жас аралығында жиірек кездеседі, бұл кезде әйелдердің арасында аурушаңдық жиілігі ерлерге қарағанда 3-4 есе жоғары. Паникалық бұзылыстың (ПБ) пайда болуының маңызды факторы – тұқым қуалауға бейімділігі. Аурудың ұрпақтан ұрпаққа тікелей берілуі жайында мысалдар бар. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) — психикалық бұзылыс, жылына бірнеше реттен күніне бірнеше ретке дейін пайда болатын паникалық шабуылдардың тосыннан пайда болуымен және олардың пайда болуын күтумен сипатталады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) –үрейдің немесе қорқыныштың науқас үшін түсініксіз, азапты ұстамасы. Сезілуі бойынша жүректің ұстамасына ұқсайды. Мұндай шабуылдар кез келген уақытта пайда болуы мүмкін, паникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін көптеген адамдар осы ұстамалардың қайталануынан қорқады.\r\n\r\nПаникалық бұзылыс (ПБ) 25-64 жас аралығында жиірек кездеседі, бұл кезде әйелдердің арасында аурушаңдық жиілігі ерлерге қарағанда 3-4 есе жоғары. Паникалық бұзылыстың (ПБ) пайда болуының маңызды факторы – тұқым қуалауға бейімділігі. Аурудың ұрпақтан ұрпаққа тікелей берілуі жайында мысалдар бар.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nПаника – адамның психикасының және бүкіл организмнің күйзеліске табиғи серпіні, бұл кезде түрлі қорғаныстық бейімделу қызметі іске қосылады (қанға адреналин, күйзеліс гормондары секілді ынталандыратын заттектердің түсуі), олар пайда болған қиындықтарды жеңуге көмектесуге тиіс. Паникалық бұзылысқа (ПБ) ұшыраған адамдарда оргнизмінде осындай заттектердің өздігінше түсуі байқалады, олар қиын жағдайды шешу үшін күш берудің орнына үрейлену мен паникаға апарады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\n·      Қорқыныш (өлімнен қорқу, естен айырылудан қорқу)\r\n\r\n·      Жүректің жиі соғуы\r\n\r\n·      Ауаның жетпеуі\r\n\r\n·      Кеудедегі ауырсыну немесе жайсыздық, жүрек айнуы немесе іштегі жайсыздық, бас айналуы немесе бастағы жағымсыз сезіну  және т.с.с. паникалық бұзылыстың түріне және жағдайға байланысты\r\n\r\n·      Тершеңдік\r\n\r\n·      Қызу немесе қалтырау, артериалдық қысымның өзгеруімен жиі қосарланады\r\n\r\n·      Ұйып, жансыздану сезімі (парестезия), шаншу, қысылу сезімі дененің әр жерінде\r\n\r\n·      Өтіп жатқан әрекеттің шынайылығын сезінбеу немесе өзінің толыққандылығына сенбеу (жалғандық сезімі, деперсонализация)\r\n\r\n·      Ұстамадан кейінгі енжарлық және әлсіздік, несептің жиі жүруімен, нәжістің бұзылуымен жиі қосарланады.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nПаникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін адамдарда әдетте, 10 минутқа жуық болатын, бірақ кейде қысқа мерзімдік (1-5 минут), сондай-ақ, ұзақ (30 минут) болатын паникалық шабуылдардың қарқынды көріністері байқалады, бірақ, үрейлену сезімі 1 сағатқа дейін созылады.\r\nПаникалық шабуылдар түрлі симптомдарымен ерекшеленуі (мысалы, тахикардия (жүрек соғуының жиілеуі), тершеңдік, бас айналуы, ентігу, дірілдеу, бақылауға келмейтін қорқу ) немесе біркелкі болуы да мүмкін.\r\n\r\nНауқастардың бір бөлігінде мұндай жағдайлар ұдайы – кейде күнделікті немесе апта сайын байқалады.\r\n\r\nПаникалық шабуылдардың сыртқы симптомдары қолайсыз әлеуметтік салдарға жиі апарады (мысалы, ұялу, қоғамдық қабылдамау, әлеуметтік оқшаулану, т.б.).\r\n\r\nПаникалық бұзылыстың (ПБ) ауырлығын анықтау үшін арнайы шкала қолданылады; бұл сауаланама түрінде де болады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\nПаникалық бұзылысты (ПБ) емдеудің негізгі әдістері – психикалық емдеу (психотерапевт-маманның науқастың психикасына әсер етуі және дәрі-дәрмекпен емдеу (психофармакология).\r\n\r\nДұрыс тәсілдер қолданылса, ауру емдеуге келеді. Әр науқас үшін жеке емдеу жоспары қажет, оны емдеуші дәрігермен бірге құру қажет.\r\n\r\nПсихикалық  емдеу тұрғысынан паникалық бұзылыстың негізгі себебі – іштей психологиялық қақтығысқа ұшырау, оларды сыртқа шығара алмау, түрлі себептердің әсерінен шешілмеуі және оларды адамның саналы түрде қабылдай алмауы. Психотерапевтінің немесе психологтың көмегімен психологиялық мәселені саналы түрде қабылдауға, оны шешу тәсілдерін табуға, психологиялық қақтығысты шешуге тырсуға болады.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nКейбір науқастарда паникалық бұзылыстар ұзақ уақыт орын алып, емделмеуі мүмкін. Алайда, емдеу басталғанда көпшілік адамдар жағдайының жақсаруын сезінеді.\r\n\r\nПаникалық  бұзылыстан зардап шегетін адамдар сондай-ақ, ұшырауы мүмкін:\r\n\r\n·      Алкогольді тым көп қабылдауға;\r\n\r\n·      Жұмыс қабілетінің төмендеуіне;\r\n\r\n·      Жеке қарым-қатынастың ауырлауына, мысалы, отбасындағы мәселелер;\r\n\r\n·      Оқшаулану.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nПаникалық шабуылдарды психикалық емдеуде релаксация (босаңсу) және көңіл-күйді өздігінше реттеу  (медитация, аутотренинг) маңызды роль атқарады.\r\n\r\nЕгер сізде паникалық бұзылыстың симптомдары болса, келесі алдын алу шараларын орындап көріңіз:\r\n\r\n·      Алкогольді сусындарды тұтынуды тоқтатыңыз;\r\n\r\n·      кофеин секілді ынталандыратын заттектерді тұтынуды тоқтатыңыз;\r\n\r\n·      өмір салтын өзгертіңіз: көбірек демалыңыз, спортпен айналысыңыз, шамадан артық, көп жұмыс істемеңіз, күйзелістен алшақ болыңыз.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(409,'article','233','Парвовирустық инфекция','kz','2018-08-01 05:37:11','2018-08-01 05:30:00','Парвовирустық инфекция (бесінші ауру) – бетте, қол-аяқта бөріткен пайда болуына апаратын  вирустық инфекциялық ауру.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=233',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','П','Парвовирустық','y','   Парвовирустық инфекция Парвовирустық инфекция (бесінші ауру) – бетте, қол-аяқта бөріткен пайда болуына апаратын  вирустық инфекциялық ауру. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nПарвовирустық инфекция (бесінші ауру) – бетте, қол-аяқта бөріткен пайда болуына апаратын  вирустық инфекциялық ауру.\r\n\r\nАуру көбінесе, мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларда көктем кезінде байқалады. Ауру ауа-тамшы жолымен таралады және жеңіл түрде өтеді.\r\n\r\n\r\n\r\nПарвовирустық инфекция – вирустық ауру, енжар симптомдармен және беттегі, қол-аяқтағы бөріткен дақтармен сипатталады.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nАуру адамның B19 парвовирусымен жұқпалануда пайда болады.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nПарвовирустық инфекция кезінде келесі симптомдар байқалады:\r\n\r\n* Ашық түсті теңбіл бөріткен алдымен беттің ұшында пайда болады (бетті «алау» шалғандай). Одан кейін денеге, қол-аяққа тарайды. Парвовирустық инфекцияда ортадан шетке қарай жойылады, тор-шілтер тәрізденеді. Бөріткен 1-2 апта ішінде толығымен өтеді.\r\n* Қызба\r\n* Буынның ауырсынуы\r\n* Уақытша анемия (қанда функционалдық толыққұнды қызыл жасушалар-эритроциттердің мөлшері төмендейтін жағдай).\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nАуруды анықтау үшін дәрігердің қарауы жеткілікті, себебі, парвовирустық инфекцияның тек өзіне ғана тән бөріткені болады. В19 парвовирусына қарсы антиденелерге (қандағы ақуыздық қосылыстар, олар бактериялар мен вирустар секілді бөгде организмдерді анықтап, жоюға мүмкіндік береді) қант талдауы диагнозды нақтылай алады.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nПарвовирустық  инфекция кезінде арнайы емдеу қажет болмайды. Егер балада қызба болса, жағдайды жақсарту үшін қызуды түсіретін кез келген препарат берілуі мүмкін.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nКөпшілік жағдайда қандай да бір асқынусыз толық сауығу орын алады. \r\n\r\n\r\nМүмкін асқынулары\r\n\r\nБалаларда ауру жиі жеңіл түрде өтсе де, кейде сирек асқынулар болады, алайда, егер парвовирустық инфекцияға жүкті әйел шалдықса, бұл ұрықтың дамуында күрделі бұзылыстарға апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nПарвовирустық  инфекцияға күмән болатын жүкті әйел тезірек дәрігердің кеңесін алуы тиіс.\r\n\r\n \r\nАлдын алу\r\n\r\nЖұқпаланудың алдын алу үшін тамақ ішердің алдында және науқастармен қатынастан кейін қолды мұқият жуу қажет.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(410,'article','339','Вульваның қатерлі ісігі','kz','2018-08-07 09:44:06','2018-08-07 09:40:00','Вульваның қатерлі ісігі – сирек кездеседі. Ол вульва (сарпай) аталатын әйелдердің сыртқы жыныстық ағзасында пайда болады. Қатерлі ісік, әдетте, баяу, бірнеше жыл ішінде өседі.  Алдымен, қатерлі ісік алды жасушалары вульваның терісінде өседі. Бұл вульваның интраэпителийлік неоплазиясы немесе дисплазиясы аталады. Интраэпителийлік неоплазия әрдайым қатерлі ісікке айнала бермеді, бірақ, оны ерте сатысында емдеу қажет.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=339',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','В','Вульваның','y','   Вульваның қатерлі ісігі Вульваның қатерлі ісігі – сирек кездеседі. Ол вульва (сарпай) аталатын әйелдердің сыртқы жыныстық ағзасында пайда болады. Қатерлі ісік, әдетте, баяу, бірнеше жыл ішінде өседі.  Алдымен, қатерлі ісік алды жасушалары вульваның терісінде өседі. Бұл вульваның интраэпителийлік неоплазиясы немесе дисплазиясы аталады. Интраэпителийлік неоплазия әрдайым қатерлі ісікке айнала бермеді, бірақ, оны ерте сатысында емдеу қажет. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nВульваның қатерлі ісігі – сирек кездеседі. Ол вульва (сарпай) аталатын әйелдердің сыртқы жыныстық ағзасында пайда болады. Қатерлі ісік, әдетте, баяу, бірнеше жыл ішінде өседі.  Алдымен, қатерлі ісік алды жасушалары вульваның терісінде өседі. Бұл вульваның интраэпителийлік неоплазиясы немесе дисплазиясы аталады. Интраэпителийлік неоплазия әрдайым қатерлі ісікке айнала бермеді, бірақ, оны ерте сатысында емдеу қажет.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nАурудың ерте сатысында вульваның қатерлі ісігінің симптомдары болмайды. Дегенмен, келесі симптомдарды байқасаңыз, дәрігерге көрініңіз:\r\n\r\n* Вульвадағы шағын түйін\r\n* Вульваның қышуы\r\n* Етеккірге байланысссыз қан кетуі\r\n* Вульваның терісінің өзгеруі, түсінің өзгеруі, сүйел немесе ойық жара секілді көрінетін түзілістер\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\nАдам папиломасы вирусы (ВПЧ) болса немесе үшкір кондиломамен бұрын ауырсаңыз, ауруға ұшырау қаупі жоғары. Дәрігер вульваның қатерлі ісігін медициналық тексеру және биопсия арқылы анықтайды.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеу денсаулықтың жалпы жағдайына және қатерлі ісіктің сатысына байланысты әр түрлі болады. Оған хирургиялық емдеу, сәулелік емдеу, химиялық емдеу және биологиялық емдеу кіреді. Биологиялық  емдеу организмнің қатерлі ісігімен өздігінше күресудегі қабілетін арттырады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(411,'article','342','Зеңдік инфекциялар','kz','2018-08-07 09:56:29','2018-08-07 09:51:00','Микоздың немесе ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – зеңдер. Зеңдер – қарапайым микроорганизмдер. Оның мысалдары – зеңдер мен көгеру зеңдері. Зеңдер ауада, топырақта, өсімдіктерде және суда тіршілік етеді. Кейбіреуі адам организмінде болады. Зеңдердің жартысына жуығы зиянды. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=342',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','З','Зеңдік','y','   Зеңдік инфекциялар Микоздың немесе ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – зеңдер. Зеңдер – қарапайым микроорганизмдер. Оның мысалдары – зеңдер мен көгеру зеңдері. Зеңдер ауада, топырақта, өсімдіктерде және суда тіршілік етеді. Кейбіреуі адам организмінде болады. Зеңдердің жартысына жуығы зиянды.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nМикоздың немесе ашытқылық инфекцияның қоздырғышы – зеңдер. Зеңдер – қарапайым микроорганизмдер. Оның мысалдары – зеңдер мен көгеру зеңдері. Зеңдер ауада, топырақта, өсімдіктерде және суда тіршілік етеді. Кейбіреуі адам организмінде болады. Зеңдердің жартысына жуығы зиянды. \r\n\r\n \r\n\r\nБұл аяқтың зеңдік ауруының бейнесі (табанның құрсау теміреткісі). Құрсау инфекциясы теріде болатын зеңнен  туындайды, ол қырма теміреткі ретінде де белгілі. Терінің құрсау теміреткілік инфекциялары пайда болған жері бойынша аталады, мысалы, табанның құрсау теміреткісі. \r\n\r\n\r\n\r\nБерілген микроскопиялық пленкада  Кандида зеңдерінің флуоресценттік шоғыры көрсетілген. Кандида – ашытқылық зеңдер, олар жеңіл өтетін ауруларды туындатуы мүмкін, бірақ, иммунитет тапшылығы бар адамдар үшін өмірге қауіпті салдары болуы мүмкін.\r\n\r\nКейбір зеңдер ауада ұсақ споралар тарату арқылы көбейеді. Сіз оларды деміңізбен жұтуыңыз, немесе денеңізге қонуы мүмкін. Нәтижесінде, зеңдік инфекциялар өкпеде немесе теріде жиі дамиды. Егер иммундық жүйеңіз әлсіреген болса, немесе антибиотик қабылдап жүрсеңіз, зеңдік инфекциямен ауыру ықтималдығы артады. \r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЗеңдерді жою қиын. Тері мен тырнақтың зеңдік инфекциясы кезінде дәріні тікелей зақымданған тұсқа жағуға болады.  Ауыр инфекциялар кезінде зеңдерге қарсы препараттарды ішке қабылдау қолданылады.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(412,'article','350','Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі','kz','2018-08-07 10:57:41','2018-08-07 10:54:00','Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі кезінде жүрек организмнің қажеттіліктерін өтеу үшін қанды толық көлемде айдай алмайды. Жүрек қызметі жеткіліксіздігінің дамуы жүректің тоқтап қалуын немесе енді тоқтап қалу мүмкіндігін білдірмейді.  Бұл дегеніміз – жүрек қажеттілікке сай қанды айдай алмайтындығын білдіреді. Бұл кезде жүректің бір және екі жағы да зақымдануы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=350',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүрек','y','   Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі Жүрек қызметінің жеткіліксіздігі кезінде жүрек организмнің қажеттіліктерін өтеу үшін қанды толық көлемде айдай алмайды. Жүрек қызметі жеткіліксіздігінің дамуы жүректің тоқтап қалуын немесе енді тоқтап қалу мүмкіндігін білдірмейді.  Бұл дегеніміз – жүрек қажеттілікке сай қанды айдай алмайтындығын білдіреді. Бұл кезде жүректің бір және екі жағы да зақымдануы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЖүрек қызметінің жеткіліксіздігі кезінде жүрек организмнің қажеттіліктерін өтеу үшін қанды толық көлемде айдай алмайды. Жүрек қызметі жеткіліксіздігінің дамуы жүректің тоқтап қалуын немесе енді тоқтап қалу мүмкіндігін білдірмейді.  Бұл дегеніміз – жүрек қажеттілікке сай қанды айдай алмайтындығын білдіреді. Бұл кезде жүректің бір және екі жағы да зақымдануы мүмкін.\r\n\r\nЖүректің айдау қызметінің әлсіреуінде пайда болады:\r\n\r\n* Өкпеде қан мен сұйықтықтың жиналуы\r\n* Аяқтың ұшының, тобықтың және аяқтың аумағында сұйықтықтың жинақталуы, олар ісінулер аталады\r\n* Шаршау және ентігу пайда болады.\r\n \r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЖүрек қызметі жеткіліксіздігінің себептері – жүректің ишемиялық ауруы, жоғары артериалдық қысым, қант диабеті және басқа бірқатар аурулар. Ол көбінесе, 65 жастан асқан адамдарда, артық салмағы бар адамдарда, бұрын жүрек талмасы болған адамдарда жиі кездеседі. Әйелдерге қарағанда ерлерде жүрек қызметі жеткіліксіздігінің даму қаупі жоғары келеді.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nДәрігер жүрек қызметінің жеткіліксіздігін медициналық тексеру және бірқатар кардиологиялық тексерулер арқылы анықтайды.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеуге жүрек қызметі жеткіліксіздігінің негізгі себептерін емдеу, дәрілік құралдарды қабылдау және басқа әдістер тиімсіз болғанда жүректің трансплантациясын (алмастыруды) жасау кіреді.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(413,'article','364','Жарақатқа кіріп кеткен затты алып тастауға болмайтындығы жайында','kz','2018-08-08 05:43:20','2018-08-08 05:42:00','Мына жағдайларда жарақаттаған затты денеден алып тастауға тырыспаңыз. Дереу жедел жәрдем шақырыңыз:\r\n•	Жоғары қысыммен кіріп кеткен заттар (мысалы, пневматикалық балғамен жасалған  шеге).\r\n•	Егер сіз жеделжәрдем шақырған болсаңыз, денеге қадалып қалған затқа тиіспей күте тұрыңыз. Қайта оның қозғалып кетпеуін қадағалап, баумен байлап қойыңыз. Бұл зат тек дәрігердің көмегімен алынып тасталады.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=364',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жарақатқа','y','   Жарақатқа кіріп кеткен затты алып тастауға болмайтындығы жайында Мына жағдайларда жарақаттаған затты денеден алып тастауға тырыспаңыз. Дереу жедел жәрдем шақырыңыз:\r\n•	Жоғары қысыммен кіріп кеткен заттар (мысалы, пневматикалық балғамен жасалған  шеге).\r\n•	Егер сіз жеделжәрдем шақырған болсаңыз, денеге қадалып қалған затқа тиіспей күте тұрыңыз. Қайта оның қозғалып кетпеуін қадағалап, баумен байлап қойыңыз. Бұл зат тек дәрігердің көмегімен алынып тасталады.\r\n Мына жағдайларда жарақаттаған затты денеден алып тастауға тырыспаңыз. Дереу жедел жәрдем шақырыңыз:\r\n\r\n•	Жоғары қысыммен кіріп кеткен заттар (мысалы, пневматикалық балғамен жасалған  шеге).\r\n•	Егер сіз жеделжәрдем шақырған болсаңыз, денеге қадалып қалған затқа тиіспей күте тұрыңыз. Қайта оның қозғалып кетпеуін қадағалап, баумен байлап қойыңыз. Бұл зат тек дәрігердің көмегімен алынып тасталады.\r\n\r\nЕгер денеге қадалып, кіріп кеткен зат қайта шығарылған болса, оның орнын жақсылап қараңыз, жартысы, болмаса қалдығы қалып қоймады ма екен. Егер қадалған заттың жартысы денеде қалып қойған болса, онда да оны тек медициналық қызметкерге алғызыңыз.\r\n \r\nДенеге қадалған затты суырып шығарған болсаңыз, мүмкіндігінше оны өзіңізбен бірге алып жүріңіз. Кейбір  органикалық материалдан жасалған заттар (ағаш тіс тазалағышы) рентгенге түспеуі мүмкін, ал денеде қалдығы болса оны дәрігердің өзі шығару үшін қиналады.\r\n\r\nЕгер денеге қадалған зат кішкентай болса немесе жарақаттың бетінде көрініп тұрса оны таза қысқыштың көмегімен алыңыз. Жараға тереңірек итеріп жібермеңіз. Жарақаттаған затты алып тастағаннан кейін қансырап кету қаупі болады. Сондықтан қадалған заттың алынуы қиын болса, онда оны орнына қалдыра тұрып, дәрігерге хабарласыңыз.\r\nЖарақаттаған затты денеде қалдыра тұрудың қауіпті жағы, одан инфекция таралуы мүмкін. Соның әсерінен жарақат жазылмай да жатады. Қадалған затты алып тастамай, қалдыра тұрудың  себептері:\r\n\r\n•	Қадалған зат сынып, жартысы денеде қалып қоюы;\r\n•	Қадалған затты алып тастау барысында қатты ауыруы.\r\n\r\nТегтер: \r\nденеге қадалған зат \r\nжарақат алу \r\nекпінмен кірген зат \r\nжарадағы инфекция \r\nжараланған жердің ауыруы\r\n затты жарадан алу \r\nжарақаттанған кездегі көмек \r\nжарақаттанған кездегі емдік шара \r\nтұрмыстық жарақат \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(414,'article','391','Тілдің түктенуі','kz','2018-08-08 08:59:04','2018-08-08 08:56:00','Тілдің түктенуі – тіл бүртіктерінің өсіп кетуінен пайда болады. Бір қарағанда тілге шаш өскендей көрінеді.  Тілінде түгі бар адамның   ауызынан ылғи жағымсыз иіс шығып тұрады. Ауру сезімі әдетте байқалмайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=391',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тілдің','y','   Тілдің түктенуі Тілдің түктенуі – тіл бүртіктерінің өсіп кетуінен пайда болады. Бір қарағанда тілге шаш өскендей көрінеді.  Тілінде түгі бар адамның   ауызынан ылғи жағымсыз иіс шығып тұрады. Ауру сезімі әдетте байқалмайды. Тілдің түктенуі – тіл бүртіктерінің өсіп кетуінен пайда болады. Бір қарағанда тілге шаш өскендей көрінеді.  Тілінде түгі бар адамның   ауызынан ылғи жағымсыз иіс шығып тұрады. Ауру сезімі әдетте байқалмайды.\r\n\r\n\r\n\r\nТілдің түктенуінің себебі - ауыз қуысының гигиенасын сақтамағандықтан, сілекейдің аз бөлінуінен және антибиотиктердің жанама әсерінен болып жатады. Сондай-ақ,  ауызды шаю үшін қолданған түрлі зиянды сұйықтықтар, шылым немесе түтінсіз (шайнайтын) табак т.с.с. тілде түктің пайда болуына себеп болады.\r\n\r\n\r\n\r\nТілдің түктенуі - қауіпті жағдай емес. Ол:  антибиотиктерді немесе ауыз қуысын  шаятын сұйықтықтарды тоқтатып, сілекейдің бөлінуі жақсарып, ауыз қуысының гигиенасы дұрысталғанда қайта кетеді. Тілдегі түкті түзілімдерді жойып,оларды болдырмау  үшін, тілдің үстінгі жағын күнделікті тіс пастасын жұмсақ тіс шеткасына жағып сүркеп, ал астыңғы жағын сулы ерітіндімен тазалап тұру керек.\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nТілдің түктенуі\r\n\r\nАуыздағы жағымсыз иіс\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(415,'article','455','Нәресте құлағындағы жайсыздық','kz','2018-08-10 07:49:44','2018-08-10 07:48:00','2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=455',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Н','Нәресте','y','   Нәресте құлағындағы жайсыздық 2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде. 2-3 жасқа дейінгі балалар өздері сезіп тұрған ауырсыну сезімі туралы айта алмайды. Құлақтағы жайсыздықты, суық тию кезінде байқауға болады, әсіресе басқа белгілер болған жағдайда, мысалы қызба кезінде.\r\n\r\nБалалардың құлағындағы жайсыздықтың басқа себептері:\r\n\r\n* Сусабын немесе сабын қолданғаннан кейін, құлақ арнасының қышуы.\r\n* Құлақ арнасында құлықтың болуы. Бұл құлақты өткір затпен, мысалы, мақта тампонымен, тырнақ саусағымен, шашқа арналған арнайы қысқыштармен тазалау кезінде де пайда болуы мүмкін.\r\n* Ортаңғы құлақта сұйықтықтың болуы, инфекциясыз.\r\n \r\n\r\nАударған: Амантай Назерке    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(416,'article','461','Атрофиялық вагинит','kz','2018-08-10 07:57:32','2018-08-10 07:55:00','__Атрофиялық вагинит __– әйелдерде етеккір тоқталған мезетінен соң (менопаузадан кейін) эстрогеннің жеткіліксіздігінен пайда болатын жағдай. Атрофиялық вагинит кезінде қынаптың ішкі кілегей қабаты (эндометрий) жұқарып, нашарлайды. Әйелдердің 40%-ына дейін етеккір тоқталған мезетінен соң атрофиялық вагинит симптомдары көрініс береді.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=461',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Атрофиялық','y','   Атрофиялық вагинит __Атрофиялық вагинит __– әйелдерде етеккір тоқталған мезетінен соң (менопаузадан кейін) эстрогеннің жеткіліксіздігінен пайда болатын жағдай. Атрофиялық вагинит кезінде қынаптың ішкі кілегей қабаты (эндометрий) жұқарып, нашарлайды. Әйелдердің 40%-ына дейін етеккір тоқталған мезетінен соң атрофиялық вагинит симптомдары көрініс береді. Атрофиялық вагинит – әйелдерде етеккір тоқталған мезетінен соң (менопаузадан кейін) эстрогеннің жеткіліксіздігінен пайда болатын жағдай. Атрофиялық вагинит кезінде қынаптың ішкі кілегей қабаты (эндометрий) жұқарып, нашарлайды. Әйелдердің 40%-ына дейін етеккір тоқталған мезетінен соң атрофиялық вагинит симптомдары көрініс береді.\r\n\r\nАтрофиялық вагинит белгілері: \r\n•	қынап құрғақтанады;\r\n•	қынапта күйдіргендей ауруыры сезімі білінеді және тітіркендіреді;\r\n•	жыныстық қатынас кезінде  жағымсыз түрде ауырады;\r\n•	жыныстық қатынастан кейін  қан ағуы мүмкін.\r\n\r\nАтрофиялық вагинит қаншалықты қауіпті? Эндометрияның жұқарып, қынаптағы қышқылдың төмендеуінен,  атрофтиялық вагинит арқылы әйелдің жыныс мүшесі немесе зәр шығару органдарына инфекцияның тез еніп кетуі мүмкін. \r\n\r\nҚандай амал қарастыру керек? Қынаптың құрғақтана беруін және эндрометряның жұқарып кетпеуі үшін менопаузадан кейін жақпа май түріндегі  вагинит эстрогенін (вагинальный эстроген) қолдану керек, сондай-ақ жергілікті ылғалдандырғыштар да пайдасын тигізуі мүмкін. \r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nвагинит\r\nАтрофиялық вагинит\r\nэстроген\r\nГормондар\r\nменопауза\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(417,'article','542','Көлденең жиек ішек (тоқ ішек) және тік ішек','kz','2018-10-05 10:05:42','2018-10-05 10:04:00','__Көлденең жиек ішек және тік ішек__– асқорыту жүйесінің бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=542',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','К','Көлденең','y','   Көлденең жиек ішек (тоқ ішек) және тік ішек __Көлденең жиек ішек және тік ішек__– асқорыту жүйесінің бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі \r\n \r\n\r\nКөлденең жиек ішек және тік ішек– асқорыту жүйесінің бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі.\r\n\r\nАш ішекте жартылай қорытылған тамақ тоқ ішектің жоғарғын бөлігіне түседі. Тоқ ішекте су мен тамақтық өнімдері сіңіріліп, қалған қалдық нәжіс тұзуге қатысады. Қалдық өнімдер тоқ ішектің қалған бөлігі арқылы тік ішекке барып, артқы анал тесігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\nТегтер: \r\nтік ішек\r\nмүше\r\nішек\r\nсу\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(418,'article','593','Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)','kz','2018-10-05 11:51:33','2018-10-05 11:51:00','__Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)__ – бұл тұрақталып қалған қалыпсыз жүрек соғысының кең таралған түрі.  Жүрекшенің бүлкілдеуі кезінде жүректің үстінгі құлағы дұрыс соқпай тұрады, ол  қан айналына, жүректің соғу күшіне, және де организмнің басқа да бөліктеріне әсер етеді.  ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=593',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүрекшенің','y','   Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі) __Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)__ – бұл тұрақталып қалған қалыпсыз жүрек соғысының кең таралған түрі.  Жүрекшенің бүлкілдеуі кезінде жүректің үстінгі құлағы дұрыс соқпай тұрады, ол  қан айналына, жүректің соғу күшіне, және де организмнің басқа да бөліктеріне әсер етеді.   Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі) – бұл тұрақталып қалған қалыпсыз жүрек соғысының кең таралған түрі.  Жүрекшенің бүлкілдеуі кезінде жүректің үстінгі құлағы дұрыс соқпай тұрады, ол  қан айналына, жүректің соғу күшіне, және де организмнің басқа да бөліктеріне әсер етеді.  \r\n\r\nЖүрекшенің фибрилляциясы тробоцит түзілу қаупін асқындырады, ишемиялық бұзылыстарға апарады, сондай-ақ басқа да соққыларға себеп болады. \r\n\r\nЖүрек соғысы дұрыс ритмді өздігінен қалыптастыруы да мүмкін. Немесе ем қолданып, электоршок (кардиоверсия) пайдалануға да болады.  Әдетте жүрек дұрыс соғу ритмін қалыптастырмаса, соққының тоқтатылуы үшін, және ретке келтіру үшін, жоғары асқынулардың алдын алу үшін қанды сұйылтқыш дәрі-дәрмектері қолданылады.\r\n\r\nТегтер:  жүрек аритмиясы, кардиоверсия, тробтүзілу қаупі \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(419,'article','686','Бас миы ','kz','2018-11-20 03:57:16','2018-11-20 03:55:00','Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=686',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Бас','y','   Бас миы  Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ол бас сүйекпен және ми қабықшасы деп аталатын жұқа мембраналармен қапталған. Ми-жұлын сұйықтығы деп аталатын сулы сұйықтық мидың айналасын қоршап тұрады. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n\r\nНерв жасушаларының байланыстары арқылы ақпараттар мидан басқа мүшеге беріледі, және кері қайтады. Кейбір нервтер мидан тікелей көзге, құлаққа және өзге де бас мүшелеріне  барады.  Басқа нервтер жұлын арқылы ми мен дененің басқа бөліктерін жалғастырады. Бас ми мен жұлынның ішінде глиальді жасуша болады, ол жүйке жасушаларын қоршап тұрады, және олардың өз орнында мықты тұруына ықпал етеді.\r\n\r\nМи біздің саналы әрекеттерімізді басқарады (жүруімізді, сөйлеуімізді), сондай-ақ денеміздің қызметін, ойлануды қажет етпейтін жерлерімізге де (тыныс алу секілді) қатысы бар. Ми, сонымен қатар, біздің мүшелеріміздің сезімдерін де басқарады (көру, есту, түйсіну, дәм сезу және иіс сезу) есте сақтау, көңіл-күй, мінезіміздегі ерекшеліктерге дейін бәрі-бәрі мидың құзырында.\r\n\r\n\r\n\r\nМидың үш негізгі бөлігі іс-әрекеттің әрқандай түрлерін бақылайды:\r\n\r\n•	Ми сыңарлары (ми жартышары) – жартышарлар мидың ең үлкен бөлігі болып табылады. Олар жоғарғы жақта орналасқан. Олар  біздің денеміздің айналасында не болып жатқандығын, сыртқы факторлар қалай игеріліп жатқандығы жайында басқа мүшелерден келетін  ақпараттарды, сезімдерді пайдаланып, біздің болмысымызға білдіреді. Жартышар сондай-ақ біздің оқу мүмкіндігімізді, ойлануымызды, бірнәрсені ұғынуымызды, сөйлеу мен көңіл-күйімізді басқарады. \r\n\r\nМи екі жартышарға бөлінеді – оң және сол, әрқайсысы әртүрлі қажеттіліктерді игереді. Оң жақ жартышар ойлануды басқарса, сол жағы дененің қызметін реттейді. Сол жақ жартышар ойлануды басқарса, оң жағы денені бақылап тұрады.\r\n\r\n•	Мишық – Мишық мидың артқы бөлігінде, жартышардың астыңғы жағында орналасқан.Ол тепе-теңдік сезімін басқарады және қиын әрекеттерді, жүру және сөйлеу секілді әрекеттерді реттеп тұрады.\r\n•	Ми бағанасы – ми бағанасы ми мен жұлынды байланыстырады. Ол шөлдеу және ашырқану секілді сезімдерді бақылайды. Ол сондай-ақ тыныс алу процесін де, дененің қызуын да, артериялық қысым мен ағзаның басқа да негізгі функцияларын бақылайды.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nми\r\nбас миы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(420,'article','688','Минисктің жарылуы','kz','2018-11-20 04:05:27','2018-11-20 04:04:00','__Минисктің жарылуы__ – бұл кең таралған жарақаттардың қатарына жатады, атап айтқанда буында амортизатор ретінде қызмет атқарып, сонымен қатар тізе буынын тұрақтандыратын шеміршектің қабы бұзылады. Бұл тін екі дисктен тұрады, оларды ішкі және сыртқы мениск деп атайды.\r\n\r\nОрақ тәрізді менисктер ароматизатор ретінде әсер етіп, тізеге түсетін жүктемені көлденең бағытта біркелкі таратады. Менисктің жарылуы жиі тізені орнында тұрып бұрылғанда, жерде қатты тұрғанда болады. Жарақаттың бұл түрі спортпен айналысқанда, мысалы, тенниспен, шаңғы тепкенде кездеседі.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=688',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Минисктің','y','   Минисктің жарылуы __Минисктің жарылуы__ – бұл кең таралған жарақаттардың қатарына жатады, атап айтқанда буында амортизатор ретінде қызмет атқарып, сонымен қатар тізе буынын тұрақтандыратын шеміршектің қабы бұзылады. Бұл тін екі дисктен тұрады, оларды ішкі және сыртқы мениск деп атайды.\r\n\r\nОрақ тәрізді менисктер ароматизатор ретінде әсер етіп, тізеге түсетін жүктемені көлденең бағытта біркелкі таратады. Менисктің жарылуы жиі тізені орнында тұрып бұрылғанда, жерде қатты тұрғанда болады. Жарақаттың бұл түрі спортпен айналысқанда, мысалы, тенниспен, шаңғы тепкенде кездеседі. Минисктің жарылуы – бұл кең таралған жарақаттардың қатарына жатады, атап айтқанда буында амортизатор ретінде қызмет атқарып, сонымен қатар тізе буынын тұрақтандыратын шеміршектің қабы бұзылады. Бұл тін екі дисктен тұрады, оларды ішкі және сыртқы мениск деп атайды.\r\n\r\nОрақ тәрізді менисктер ароматизатор ретінде әсер етіп, тізеге түсетін жүктемені көлденең бағытта біркелкі таратады. Менисктің жарылуы жиі тізені орнында тұрып бұрылғанда, жерде қатты тұрғанда болады. Жарақаттың бұл түрі спортпен айналысқанда, мысалы, тенниспен, шаңғы тепкенде кездеседі.\r\n\r\nМениск дегенерациясы кезінде де жарылулар болуы мүмкін. Дегенерация дегеніміз – қалыпты жүрудегі және қартаюдағы тіннің босаңсуы. Жасы 40-тан асқан адамдарда қалыпты қозғалыста мысалы, көтерілгенде немесе төмен түскенде менисктің жарылуы болуы мүмкін.\r\n\r\nМенисктің жарылуының негізгі симптомдарына ісінуден және қоршаған тіннің жарақатынан болатын ауырсыну сезімі жатады. Тізе ішіндегі ауырсыну сезімі ішкі менисктің жарылуына, тізенің сыртқы бетінің ауырсыну сезімі сыртқы менисктің жарылуын сипаттайды.\r\n\r\nЕмі симптомдарды жеңілдетіп, науқасқа қозғалыс қабылетін мүмкіндігінше қайта қалпына келтіруге бағытталады. Еміне дәрілік препараттар,суық және ыстық компресстер, физиотерапияны жатқызады. Кей жағдайда хирургиялық арасулармен емделеді. Операциядан кейін қайта қалпына келуге демалыс, мұзбен компресс,көтеру және физиотерапияны қамтиды.\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(421,'article','702','Инфекциялық мононуклеоз','kz','2018-11-20 12:05:47','2018-11-20 12:03:00','__Инфекциялық мононуклеоз__ немесе бездік қызба, сүйісу ауруы – бұл инфекция көп жағдайда Эпштейн-Барр вирусынан туындайды. Аталмыш  вирус сілекей арқылы таралатындықтан,  кейде мұны «сүйісу ауруы» деп аталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=702',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','И','Инфекциялық','y','   Инфекциялық мононуклеоз __Инфекциялық мононуклеоз__ немесе бездік қызба, сүйісу ауруы – бұл инфекция көп жағдайда Эпштейн-Барр вирусынан туындайды. Аталмыш  вирус сілекей арқылы таралатындықтан,  кейде мұны «сүйісу ауруы» деп аталады. Инфекциялық мононуклеоз немесе бездік қызба, сүйісу ауруы – бұл инфекция көп жағдайда Эпштейн-Барр вирусынан туындайды. Аталмыш  вирус сілекей арқылы таралатындықтан,  кейде мұны «сүйісу ауруы» деп аталады.\r\nМононуклеоз жастар мен жасөспірімдер арасында өте жиі кездеседі. Десе де, кез кезген жастағы адамда бұл ауруға шалдығуы ғажап емес.\r\n \r\n \r\n \r\nСимптомдары:\r\n•	Қызу\r\n•	Тамақ ауруы\r\n•	Лимфа түйіндерінің ұлғаюы\r\nКейбір жағдайларда көкбауырдың ұлғаюы байқалады. Аурудың ауыр асқынулары өте сирек кездеседі.\r\nҚан талдамасын өткізу арқылы өзіңізде мононуклеоз бар ма, жоқ па анықтауға болады. Адамдардың көпшілігі бір-екі апта ішінде емделеді. Дегенмен, емделгеннен кейін бірнеше ай бойы әлсіздік сезімімен жүруі мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу жолдары аурудың белгілерін жоюға негізделеді және ауырсынуды азайтуға, дене қызуын түсіруге көмектесетін дәрілерді қабылдауға бағытталлған. Сондай-ақ емделу үшін, тамақты жылы тұзды ерітіндімен шаю қажет және жақсылап тынығып, көп мөлшерде сұйықтық қабылдау керек.\r\n\r\nТегтер: \r\nқызба\r\nжұқпа\r\nвирус\r\nтамақ\r\nбадамшалар\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(422,'article','706','Естен тану (Ессіздік)','kz','2018-11-21 04:56:30','2018-11-21 04:55:00','Адам есінен танған сәтте қоршаған ортадағы болып жатқанға әрекет етпейді, жауап қайтармайды және еш байланысқа түспейді. Есті жоғалтуды көбінесе «нокаут» ретіне сипаттайды.\r\n\r\nЕсінен танып жатқан адамды сезімге келтіру әрекеттері сәтсіз болуы мүмкін. Адам мүлдем жауап бермеуі мүмкін немесе ыңырсу, ессіз қозғалыстар арқылы жауап беруі мүмкін. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=706',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Естен','y','   Естен тану (Ессіздік) Адам есінен танған сәтте қоршаған ортадағы болып жатқанға әрекет етпейді, жауап қайтармайды және еш байланысқа түспейді. Есті жоғалтуды көбінесе «нокаут» ретіне сипаттайды.\r\n\r\nЕсінен танып жатқан адамды сезімге келтіру әрекеттері сәтсіз болуы мүмкін. Адам мүлдем жауап бермеуі мүмкін немесе ыңырсу, ессіз қозғалыстар арқылы жауап беруі мүмкін.  Адам есінен танған сәтте қоршаған ортадағы болып жатқанға әрекет етпейді, жауап қайтармайды және еш байланысқа түспейді. Есті жоғалтуды көбінесе «нокаут» ретіне сипаттайды.\r\n\r\nЕсінен танып жатқан адамды сезімге келтіру әрекеттері сәтсіз болуы мүмкін. Адам мүлдем жауап бермеуі мүмкін немесе ыңырсу, ессіз қозғалыстар арқылы жауап беруі мүмкін. \r\n\r\n60 секунд бойы естен тану орын алса, бұл жағдайда дәрігерлік тексеріс қажет болады.\r\n\r\nБас жарақатынан кейін естен тану (қысқамерзімдік болса да) дереу түрде дәрігердің тексеруін қажет етеді.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nбастың айналуы\r\nжүректің айнуы \r\nжарақат\r\nстресс\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(423,'article','729','Секс және симметрия','kz','2018-11-21 05:30:36','2018-11-21 05:28:00','Адамның денесі симметриядық қасиеттермен қамтамасыз етілген: сол жақ білек, дәл оң жақ білектен аумайды; сол құлақтың көлемі - оң құлақтың көлемімен бірдей. Дегенмен, әр адамның мінсіз симметриядан шағын ауытқулары да кездесіп жатады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=729',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','С','Секс','y','   Секс және симметрия Адамның денесі симметриядық қасиеттермен қамтамасыз етілген: сол жақ білек, дәл оң жақ білектен аумайды; сол құлақтың көлемі - оң құлақтың көлемімен бірдей. Дегенмен, әр адамның мінсіз симметриядан шағын ауытқулары да кездесіп жатады. Адамның денесі симметриядық қасиеттермен қамтамасыз етілген: сол жақ білек, дәл оң жақ білектен аумайды; сол құлақтың көлемі - оң құлақтың көлемімен бірдей; екі көздің дәл ортасынан бөліп қарағанда адамның бір жақ денесі екінші жақ денесі бір-бірінің тұра көшірмесі секілді. Дегенмен, әр адамның мінсіз симметриядан шағын ауытқулары да кездесіп жатады.\r\n\r\nБет пен дененің айқын асимметриясы  екі факторға баланысты болуы мүмкін. Олардың бірі - генетика. Адамда болатын генетикалық мутацияларының жалпы саны мутациялық жүктеме деп аталады. Әрбір адамның бойында белгілі бір генетикалық мутация санының болуы қалыпты болып есептеледі (орташа есеппен олардың бірнеше жүздегені анықталған). Алайда, кейбір адамдардың жоғары мутациялық жүктемесі бар, одан асимметрияның дамуы  мүмкін.\r\n\r\n\r\n \r\nЕкінші фактор – экология болып табылады. Кейбір адамдар өсуі мен дамуы кезінде басқа адамдарға қарағанда жиі ауырады, жоғары сатыдағы паразиттік инвазияларға ұшырайды , жарақаттарға және қолайсыз экологиялық орта факторларына тап болып жатады. Мұның барлығы бет пен дененің асимметриясының дамуына әсер етеді.\r\n\r\nДемек, симметрия мықты денсаулықтың белгісі болып табылады, адамның төменгі муациялық жүктемесі бар индикатор, ол қоршаған ортадағы жағымсыз әсер ететін факторларға ұшыраған немесе олардан денсаулығына аса  зиян келтірмей қалыптасып алған деген сөз.\r\nАлғашында дене симметриялары тартымды болуы мүмкін. Бірақ, мынаны есте ұстау керек, әйелдер саналы деңгейде симетриядан аздап ауытқуға қабілетті, ол, әрине, пайдалы дағдылар болып табылады, әсіресе асиметрияның фактоларын есептей келсе оның түрлерін бірден тану мүмкін емес. \r\n\r\nӘйел дене симметриясының иісін ажырата ала ма? Бір ғылыми зерттеулерде ер адамдар екі түн бойы ақ мақталы футболкалар киіп жатты. Осыдан кейін футболкалар полиэтилен пакеттеріне тоғытылды. Содан кейін зертханада түрлі өлшеу құралдарын қолдану арқылы ғалымдар симметрияға байланысты бірқатар антропологиялық өлшеулер жасады. Атап айтқанда, білектердің айналасы, шынтақтың және құлақтардың айналасы бағаланды. Кейін, әйелдерден әр футболкалардың иісін бағалауы сұралды. Денесі тартымды ерлерге тән футболкалардың исі оларға тартымды болып сезілді, ал кез-келген дене асимметриялы қандайда бір ерлердің  футболкаларының иісі оларға онша ұнай қоймады, тіпті кей біреулерінен жиеркеніп кетті.  Бұл тұжырым төрт тәуелсіз зерттеуден кейін бекітілді.\r\n\r\nӘйелдер овуляция кезінде симметрияны жақсы сезінеді, яғни, етеккір циклінің фазасы кезінде, ол кез нәзік жандылардың ұрықтануға бейім болып тұрған кезі. Бұл әйелдердің денсаулығы мықты және жоғары сапалы гендер жиынтығына ие ерлермен көбеюіне эволюциялық бейімделуі болуы мүмкін. Некесіз  серіктес ретінде әйелдер, дене симетриясымен ерекшеленетін ерлерді таңдауға бейім келеді, бұл симметрияның сексуалдық тартымдылығының тағы бір маңызды дәлелі.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(424,'article','733','Жүректің тоқтауы','kz','2018-11-21 08:59:00','2018-11-21 08:57:00','Жүректе жүрек соғысының ырғағын басқаратын электр жүйесі бар. Жүректе болатын ауытқулардың себебі осы  ырғақтың бұзылу салдарынан туындайды. Мұны аритмия деп атайды.\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте жиі немесе өте баяу соғады, немесе жүрек мүлдем соқпай қалады. Кенеттен болатын жүрек тоқтаулары да осы аритмияның салдарынан болады. Жүректің тоқтауы мен жүрек ұстамасы бір-бірінен айырмашылығы бар,  ұстама кезінде қан ағымы тежеледі, ал жүрек соғысы тоқтамайды.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=733',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жүректің','y','   Жүректің тоқтауы Жүректе жүрек соғысының ырғағын басқаратын электр жүйесі бар. Жүректе болатын ауытқулардың себебі осы  ырғақтың бұзылу салдарынан туындайды. Мұны аритмия деп атайды.\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте жиі немесе өте баяу соғады, немесе жүрек мүлдем соқпай қалады. Кенеттен болатын жүрек тоқтаулары да осы аритмияның салдарынан болады. Жүректің тоқтауы мен жүрек ұстамасы бір-бірінен айырмашылығы бар,  ұстама кезінде қан ағымы тежеледі, ал жүрек соғысы тоқтамайды.\r\n Жүректе жүрек соғысының ырғағын басқаратын электр жүйесі бар. Жүректе болатын ауытқулардың себебі осы  ырғақтың бұзылу салдарынан туындайды. Мұны аритмия деп атайды.\r\n\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте жиі немесе өте баяу соғады, немесе жүрек мүлдем соқпай қалады. Кенеттен болатын жүрек тоқтаулары да осы аритмияның салдарынан болады. Жүректің тоқтауы мен жүрек ұстамасы бір-бірінен айырмашылығы бар,  ұстама кезінде қан ағымы тежеледі, ал жүрек соғысы тоқтамайды.\r\nЖүректің кенеттен тоқтауының көптеген себептері бар. Себептеріне жүрек-қантамыр аурулары, физикалық күйзеліс, сондай-ақ туа біткен аурулардың кейбір түрлері жатады. Кейде дәрігерлер жүрек тоқтауының себептерін тіпті анықтай да алмай жатады.\r\n\r\nБұл жағдай орын алғанда  дереу медициналық көмек көрсетілмесе, адам бірнеше минут ішінде өліп кетуі мүмкін. Егер науқастар жүрек дефибрилляциясын өткізсе, кейбір жағдайларда  өлім  аузынан аман сақталып қалуына мүмкіндік туар еді. Дефибрилляция - электрлік белсенділікті қалпына келтіру үшін жүрек бұлшықетіне электрлік импульспен әсер ету әдісі. Дефибрилляцияға дейін, жүрегі тоқтап қалған адамға жүрек-өкпе реанимациясын жасау керек, содан кейін ғана дефибрилляторды қолданған абзал.\r\n\r\nЕгер сіздің жүрегіңіз бұрын  кенеттен  тоқтаған болса, мынаны ескеріңіз! Имплантацияланған дефибриллятор арқылы қайталанған жүрек тоқтауынан адамның қыршынынан қиылып кетуінің алдын алуға болады.\r\n\r\nТегтер: \r\nЖүрек тоқтауы\r\nКенеттен жүрек тоқтауы\r\nЖүрек-қантамыр жүйесі\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(425,'article','745','Желшешек ','kz','2018-11-26 10:19:28','2018-11-26 10:17:00','\'\'__Бұл не?__\'\' __Желшешек__ – Varicella-zoster герпес вирусымен таралатын жұқпалы ауру. Аталмыш вирустың жұғу жолдары: науқас жөтелгенде, түшкіргенде және денесінде көпіршікті өзгерістер сау адам денесіне жанасқанда жүзеге асады. Желшешек ауруы алғашғы 2-3 күнде өте жұқпалы келеді, яғни науқас денесінде бөртпелер мен көпіршіктер пайда болғанға дейін.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=745',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Желшешек','y','   Желшешек  \'\'__Бұл не?__\'\' __Желшешек__ – Varicella-zoster герпес вирусымен таралатын жұқпалы ауру. Аталмыш вирустың жұғу жолдары: науқас жөтелгенде, түшкіргенде және денесінде көпіршікті өзгерістер сау адам денесіне жанасқанда жүзеге асады. Желшешек ауруы алғашғы 2-3 күнде өте жұқпалы келеді, яғни науқас денесінде бөртпелер мен көпіршіктер пайда болғанға дейін. Бұл не? Желшешек – Varicella-zoster герпес вирусымен таралатын жұқпалы ауру. Аталмыш вирустың жұғу жолдары: науқас жөтелгенде, түшкіргенде және денесінде көпіршікті өзгерістер сау адам денесіне жанасқанда жүзеге асады. Желшешек ауруы алғашғы 2-3 күнде өте жұқпалы келеді, яғни науқас денесінде бөртпелер мен көпіршіктер пайда болғанға дейін.\r\n\r\nЖелшешек ауруы көбінесе балаларда кездеседі және ол қауіпсіз өтеді. Ал жастарда, үлкендерде, жүкті әйелдердежәне де иммундық жүйесінде ақауы бар адамдарда ауыр ағымда өтуі мүмкін. Желшешек қыстың соңында және көктемнің басталысымен жиі байқалып, осы кезеңдерде өте жұқпалы келеді. Бұрындары желшешек ауруымен ауырмаған адамдардың вируспен қатынаста болғандардың 80-90 пайызы бұл инфекцияға шалдығады. Вирус адамға енген кезінде  алғашқы симптомдар пайда болғанша білінбеуі де мүмкін,ол әдетте 14-16 күнге, кейде 10-21 күнге дейін созылуы ықтимал.\r\n\r\nЖелшешектің симптомдары: жоғарғы температура, әлсіздік және денеде көптеп таралған іші сұйықтыққа толы, қатты қышитын көпіршікті бөртпелердің пайда болуы. Бірнеше күннен кейін көпіршіктер жарылып, қабыршықталады және бір апта көлемінде жаңа көпіршіктер қайтадан пайда болады. Науқас өзінде қандай да бір белгілер пайда болғанға дейін вирусты тарата беруі мүмкін.\r\n\r\nАсқынуы. Жоғарыда атағандай желшешек қауіп тудырмайды,бірақ кейбір адамдарда ауыр ағымда өтуі мүмкін. Ондай адамдарға жастар,үлкендер және иммундық жүйесінде ақауы бар кез келген адамдар (ЖИТС-пен ауыратындар немесе гормональды дәрілерді қабылдайтындар) жатады. Желшешектің ең көп тараған асқыныуына денедегі көпіршіктер айналасындағы теріні зақымдайтын бактериальды инфекцияның пайда болуы жатады, ол ары қарай өкпеге, сүйекке,тіпті қанға дейін таралады. Басқа да асқынуларына вирустық өкпе тінінң және бас миы тінінің қабынуы жатады.\r\n\r\nЖелшешектің емі науқастағы бөртпелердің таралуына, жоғарғы температураға және әлсіздікке қарсы бағытталалды .Желшешектің алдын алу мақсатында қарсы арнай вакцина қолданылады ол балаларға және әлі желшешекпен ауырмаған жастарға, үлкен кісілерге қолданылады.\r\n\r\n\r\nБалалар мен нәрестелердің ауыз қуысындағы проблемалар\r\nДене қызуының көтерілуімен жалғасатын бөртпе\r\nБаланың дене қызуының көтерілуімен жалғасатын бөртпе\r\n\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nжелшешек\r\nбөрту\r\nқышу\r\nтемпература \r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(426,'article','792','Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС)','kz','2018-11-28 10:57:53','2018-11-28 10:41:00','Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) – бұл адамның қате даму процесі. Мұндай адамдарда бір нәрсеге назар аудара алмау, жоғары белсенділік таныта алмау, мінез-құлқын еркін игере алмау немесе кейбір ойларын қиыстыра алмау секілді симптомдар байқалады. Дегенмен, ЗЖГС-қа диагноз қою үшін аталған мінез-құлықтық симптомдары толыққанды дәлелдеме бола алмайды. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=792',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','З','Зейін','y','   Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) Зейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) – бұл адамның қате даму процесі. Мұндай адамдарда бір нәрсеге назар аудара алмау, жоғары белсенділік таныта алмау, мінез-құлқын еркін игере алмау немесе кейбір ойларын қиыстыра алмау секілді симптомдар байқалады. Дегенмен, ЗЖГС-қа диагноз қою үшін аталған мінез-құлықтық симптомдары толыққанды дәлелдеме бола алмайды.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nЗейін жеткіліксіздігі және гиперактивтілік синдромы (ЗЖГС) – бұл адамның қате даму процесі. Мұндай адамдарда бір нәрсеге назар аудара алмау, жоғары белсенділік таныта алмау, мінез-құлқын еркін игере алмау немесе кейбір ойларын қиыстыра алмау секілді симптомдар байқалады. Дегенмен, ЗЖГС-қа диагноз қою үшін аталған мінез-құлықтық симптомдары толыққанды дәлелдеме бола алмайды. \r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЗЖГС, негізі, бала кезде бастау алады, деседе, есейгенде де кездесіп қалуы ғажап емес. Бұл көбінесе баланың мінез-құлқының бұзылысына қарап анықталады. ЗЖГС қыз балаларға қарағанда, ер балаларда көптеп кездесіп жатады.\r\n\r\nЗЖГС-тің қандай себептерден туындайтыны әлі күнге дейін анықталған жоқ.  Тек бір білетініміз, бұл аурудың дамуында адамның тұқым қуалаушылық факторлары мен қоғамдық ортадағы факторлары  зор рөл атқарады екен. Ғалымдар зерттей келе ЗЖГС бар баламен, бұл ауруға шалдықпаған баланың миының айырмашылығы болатындығын анықтапты.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nЗЖГС-тің симптомдары мынадай 3 топқа бөлінеді:\r\n\r\n•	Ойын бір жерге шоғырландыра алмайды (алаңғасар);\r\n•	Аяқ астынан белсенділік танытып кетеді (гиперактивті);\r\n•	Мінез-құлқын игере алмайды (импульсивті).\r\n\r\nЗЖГС-і бар адамдарда көптеп кездесетін симптом,  олардың зейінсіздігі. Кейбіреулерде, гиперактивтілігі мен импульсивтілігі басым көрініс береді. Ал үшінші топтағыларда ойын қиюластыра алмау секілді түрлі сипмтомдар болады. Егер адамда, зейін қоя алмау секілді симптомдар болса,  ондайды кейде зейін жеткіліксіздігі синдромы (ЗЖС) деп атайдды. Оның ЗЖГС-тан қарағанда жеңілірек келеді.\r\n\r\nЗейінсіздік симптомдары:\r\n\r\n•	Ойын бір жерге шоғырландыра алмайды, мектепте, үйде кей бір нәрселерлі ұмытып, немесе оңай істің өзін орындай алмай жатады;\r\n•	Ойнап жатқан кезде қарапайым тапсырмаларды орындай алмай қиналып жатады;\r\n•	Қандай да бір адам сөйлесе, оны естімейді;\r\n•	Әр істің қолданылу тәсілін меңгере алмайды, мектептегі, тұрмыстағы тапсырмаларды істесе де аяқтай алмай қиналады;\r\n•	Шаралар мен тапсырмаларды ұйымдастыруда қиналады;\r\n•	Ондай балаларға миына салмақ түсіретін  тапсырмалар (әсіресе, сабақта үйге берілген  тапсырмалар) ұнамайды;\r\n•	Ойыншықтарын, қарындаштарын, кітаптарын немесе құрал-жабдықтарын жиі жоғалтады;\r\n•	Әр нәрсеге көңілі ауып кете береді;\r\n•	Күнделікті жұмыстар мен әрекеттерін ұмытып қала береді.\r\n\r\nГиперактивтілік симптомдары:\r\n\r\n•	Мазасызданып, қол-аяқтарын қозғалта береді немесе отырған орындығын тықылдатып ұрып отырады;\r\n•	Өзі  сияқты басқалар отырған жерде, ол тыныш орына алмайды;\r\n•	Бей-берекет жүгіре береді;\r\n•	Жәй салмықты түрде, қалыпты ойнай алмайды;\r\n•	Ылғый жүре береді, өзін «тақ бір, қозғалтқыш айналдырып жатқандай сезінеді»;\r\n•	Көп сөйлейді.\r\n\r\nИмпульсивтілік симптомдары:\r\n\r\n•	Сұрақты қойып болғанша, жауап қайтарады;\r\n•	Кезек күте алмайды;\r\n•	Өзгелерді тоқтата береді немесе ұра береді (сөйлескенде немесе ойнағанда).\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nЗЖГС-тың болуы мүмкін деп, күмәнданған адам, арнайы маманған қаралуы тиіс. ЗЖГС-ті анықтайтын, диагнозын қоятын тест түрі жоқ. Диагнозы тек, жоғарыда жазылған симптомдар арқылы ғана анықталады. Бала қашан ЗЖГС-қа шалдықса, оның симптомдарын ата-анасы мен мұғалімі де бағамдауға болады.\r\nЗЖГС-қа ұшыраған көптеген балалар, кейін психологиялық жағынан дұрыс дамымай қалады, мысалы, көңіл-күйі бұзыла береді, ашушаң болып кетеді, психоактивті заттарды пайдаланады, оқу үлгерімі нашар болады немесе мінез-құлқы наша болып өсуі  мүмкін.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЗЖГС-ті емдеу пациент пен дәрігер арасында өз ара серіктестік  дәрежесінде жүргізіледі.  Егер, пациент бала болса, ата-анасы мен мұғалімі де емдеуге қатысады. Емдеу үшін мыналар маңызды болмақ:\r\n\r\n•	Нақты мақсат қою керек;\r\n•	Дәрілік немесе мінез-құлықтық терапияны бастау керек;\r\n•	Алға қойған мақсаты жайында, нәтиже мен дәрілерді қолдану барымында қандайда бір кереғар әсерлер туындамауы жайында дәрігермен тұрақты түрде кеңесіп тұрған жөн.\r\nБұл қабылдаулар барысында пациент жайында қажетті ақпараттар жиналуы керек, сондай-ақ, ата-анасы мен мұғалімі жайында да кейбір мәліметтер қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер бұлай емдеу көмектеспесе, дәрігерге төмендегідей жайттарды орындау керек:\r\n\r\n•	Науқаста шынымен де ЗЖГС бар ма анықтау керек;\r\n•	Бұдан да күрделі симптомдарды  тудыратын ауруды анықтау керек;\r\n•	Емделу жоспары толық орындалып жатқанына көз жеткізу керек.\r\n\r\nАуруға қарсы препараттар:\r\n\r\nМінез-құлықтық терапияға арналған дәрі-дәрмектер ылғи жақсы нәтиже көрсетеді. ЗЖГС кезінде қолданатын бірнеше түрлі дәрілер бар.  Оларды жеке қолданса да, немесе басқа емдік шаралармен ыңғайластырып қолданса да болады. Осыларға байланысты немесе басқа да дәрілерді  пациенттің қажеттілігіне қарай және ауру симптомдарына байланысты таңдауды тек дәрігер жасайды.\r\n    \r\nПсихоынталандырушы (көпшілікке үдеткіш атымен белгілі) ЗЖГС-ті емдеуге арналған жиі қолданатын дәрі болып табылады. Бұл препараттар үдеткіш деп аталғанымен, негізінде тыныштандыру әсерерін жақсы игереді.\r\n\r\nЗЖГС-қа қарсы препараттарды қолданарда дәрігеріңіздің үйреткен қолдану тәсілін мүқият орындаңыз.\r\n\r\nКейбір дәрілер жанама әсер береді. Жанама әсерлер бола қалған жағдайда, дәрігерге қаралыңыз. Мүнкін ол дәріні ауыстыратын басқа дәрі бар шығар, немесе оның қабылдау мөлшерін азайтуы ықтимал.\r\n\r\nТерапия\r\n\r\nНауқасты емдегендей жанұя мүшелері ЗЖГС-пен байланысты  күйзеліс симптомдары бар адамды дұрыс түсініп, оның әрекеттеріне түсіністікпен қарап, оның жағдайды еркін игеріп кетуіне барынша ықпал етулер керек. \r\n\r\nЗЖГС-тің кең таралған түр – мінез-құлықтық терапиясы. Бұл емдеу тәсілі балаларға да, олардың ата-аналарына да, қалыпты өмір сүру үшін және мінездерін дұрыстау үшін айтарлықтай көмек береді. ЗЖГС-тің жеңіл түрі кездесіп жатса, оларды дәрі-дәрмексіз-ақ, осы мінез-құлықтық терапия арқылы емдеуге болады.\r\n\r\nҚолдаушы топтар пациентке және оның отбасына басқа адамдармен осыған ұқсас мәселелерде еркін әңгімелесуіне көмектесуі мүмкін.\r\n\r\nЗЖГС бар балаға көмек болатын басқа да кеңестер:\r\n\r\n•	Баланың ұзсаты мен тұрақты түрде әңгімелесіңіз;\r\n•	Баланың үй тапсырмасын орындауға, тамақтануына, таза ауада серуендеуіне тұрақты түрде көңіл бөлу үшін күнтізбе құраңыз. Сабақ кестесін тақалғанда қарамай, ертерек реттеп қойыңыз;\r\n•	Баланың айналасындағы көңілін бөле беретін жайттарды шектеңіз;\r\n•	Баланың денссаулығына көңіл бөліңіз, тамақ құрамындағы құнарлы заттарға мән беріңіз;\r\n•	Баланың жеткілікті ұйықтап, тынығуына көңіл бөліңіз;\r\n•	Баланың жақсы мінез-құлықтарын мақтап, марқайтып қойыңыз;\r\n•	Балаға нақты, жүйелі заңдылықты үйретіңіз.\r\n\r\nЗЖГС кезінде жақсы әсер береді деген фототерапия, тамаққа қосымша  заттар қосу,  секілді альтернатиті емдеу әдістерінің  пайдасы шамалы.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nЗЖГС ұзақ уақытқа созлатын, созылмлы жағдай болып табылады. Егер ЗЖГС-ті дұрыс емдемесе, мынадай жайттарғар соқтыруы мүмкін:\r\n•	Алькоголь немесе шылым секілді зиянды заттарды тұтынады;\r\n•	Мектепте көптеген жайсыздықтарға ұрынады;\r\n•	Жұысында тұрақсыз болады;\r\n•	Көп заң бұза беруі мүмкін.\r\nЗЖГС-ке шалдыққан көптеген балалар есейе келе зейінсіздік, гиперактивтілік және импульсивтілік секілді симптомдардан зардап шетіп өседі. Ал ЗЖГС-і бар ересектер түрлі жағдайды игере алмайды, өзінің мінез-құлқындағы ыңғайсыздыөтарды жасырып, тұйықталумен қиналады.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nЕгер сіз мектеп қызметкері болсаңыз, баланың дамуында ЗЖГС-тің бар екеніне күмәндансаңыз, дәрігерге хабаласыңыз. Сіз дәрігерге мына жайттарды хабарлауыңыз керек:\r\n•	Үйдегі мәселелері, мектептегі өзімен жасты балаларға деген қарым-қатынасы жайында;\r\n•	ЗЖГС-ті емдеу үшін қабылдауп жүрген дәрілерінің жанама әсері жайында;\r\n•	Күйзеліс белгілері жайында.\r\n\r\n\r\nСинонимдері\r\n\r\nЗейін жетіспеушілігі синдромы (ЗЖС); Зейін жетіспеушілігі және гиперактивтілік ссиндромы (ЗЖГС); балалық гиперкинездер.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nзейін шоғырландыруының бұзылысы\r\nгиперактивтілік\r\nимпульсивтілік\r\nзейінсіздік    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(427,'article','794','Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм','kz','2018-11-28 11:16:15','2018-11-28 11:03:00','Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездерінен альдостерон гормонының артық бөлуінен пайда болатын ауру.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизмі бар адамдардың ауру мәселесі бүйрек үсті безімен байланысты. Бүйрек үсті безі артық альдостерон гормонын синтездейді.\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм кезінде артық синтез мәселесі бүйрекүсті безінен тыс болып табылады, және біріншілік ауруға ұқсас болып келеді.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизм сирек кездесетін ауру, бірақ кейбір сарапшылардың айтуы бойынша, бұл ауру жоғары артериальды қысым әсерінен туындайды екен. Көп жағдайда біріншілік гиперальдостеронизм бүйрекүсті безінің қатерсіз ісігінен пайда болады. Ауру 30-50 жастағылар арасында көбірек таралған.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=794',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Біріншілік','y','   Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм Біріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездерінен альдостерон гормонының артық бөлуінен пайда болатын ауру.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизмі бар адамдардың ауру мәселесі бүйрек үсті безімен байланысты. Бүйрек үсті безі артық альдостерон гормонын синтездейді.\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм кезінде артық синтез мәселесі бүйрекүсті безінен тыс болып табылады, және біріншілік ауруға ұқсас болып келеді.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизм сирек кездесетін ауру, бірақ кейбір сарапшылардың айтуы бойынша, бұл ауру жоғары артериальды қысым әсерінен туындайды екен. Көп жағдайда біріншілік гиперальдостеронизм бүйрекүсті безінің қатерсіз ісігінен пайда болады. Ауру 30-50 жастағылар арасында көбірек таралған.\r\n Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nБіріншілік және екіншілік гиперальдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездерінен альдостерон гормонының артық бөлуінен пайда болатын ауру.\r\n \r\n\r\nСебептері\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизмі бар адамдардың ауру мәселесі бүйрек үсті безімен байланысты. Бүйрек үсті безі артық альдостерон гормонын синтездейді.\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм кезінде артық синтез мәселесі бүйрекүсті безінен тыс болып табылады, және біріншілік ауруға ұқсас болып келеді.\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронизм сирек кездесетін ауру, бірақ кейбір сарапшылардың айтуы бойынша, бұл ауру жоғары артериальды қысым әсерінен туындайды екен. Көп жағдайда біріншілік гиперальдостеронизм бүйрекүсті безінің қатерсіз ісігінен пайда болады. Ауру 30-50 жастағылар арасында көбірек таралған.\r\n\r\nКөп жағдайда екіншілік гиперальдостеронизм жоғары артериальды қысымға негізделген. Және ол мына жағдайларда да туындау мүмкін:\r\n\r\n•	Бауыр циррозы\r\n•	Жүрек жеткіліксіздігі\r\n•	Нефротикалық синдром\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\n•	Шаршағыштық\r\n•	Бас ауруы\r\n•	Бұлшықет әлсіздігі\r\n•	Ұйып қалу\r\n•	Ауыспалы (пайда болып, қайта жоқ болып кететін) салдану (паралич)\r\n \r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\n•	Құрсақ қуысын компьютерлік томографиясынан (КТ) өткізу \r\n•	Электрокардиография (ЭКГ)\r\n•	Плазмадағы альдостерон деңгейін анықтау\r\n•	Қандағы калий деңгейін анықтау\r\n•	Зәрдегі альдостеронды анықтау\r\n\r\nКейде дәрігерге бүйрек үсті бездерінің венасын катетеризациялау қажет болуы мүмкін. Осы арқылы ісіктің қай бүйрекүсті безінде тұрғанын анықтауға болады.\r\n\r\nБұл ауру кезіңде анализдердегі өзгерістер:\r\n\r\n•	CO2\r\n•	Қан сарысуындағы магний деңгейі\r\n•	Қандағы натрий деңгейі\r\n•	Зәрдегі калий деңгейі\r\n•	Зәрдегі натрий деңгейі\r\n\r\nБүйрек үсті безі келесі гормондарды бөледі: эстроген, прогестерон, стероидтар, кортизол, кортизон, адреналин (эпинефрин), норадреналин және дофамин. Бұл гормондардың артық немесе жеткіліксіз бөлінгенде әртүрлі аурулар даму мүмкін.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nІсіктен пайда болған біріншілік гиперальдостеронизм емінде хирургиялық әдіс қолданылады. Ісікті алып тастағаннан кейін, ауру симпттомдарын қадағалауға болады. Алайда кейбір адамдарда операциядан кейін жоғары артериальды қысым сақталып қалады, сол себепті дәрі-дәрмектерді пайдалану қажет болуы мүмкін. Соның өзінде дәрілер саны мен дозасы азайтылуы мүмкін.\r\n\r\nАуру ағымын хирургиялық амалсыз да қадағалауға болады. Пациенттерге препараттарды қабылдап, және тұзды шектеу қажет. Гиперальдостеронизм емінде қолданылатын препараттар:\r\n\r\n•	Амилорид\r\n•	Спиронолактон, диуретиктер (организмнен артық суды шығаратын препараттар)\r\n•	Триамтерен\r\n\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизм емі препараттар мен диетаны сақтауға жүгінеді. Хирургиялық ем қажет етпейді.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nБіріншілік гиперальдостеронзимді ерте диагностикаласа және емін ерте қолға алса алдғы уақытта бәрі жақсы болып қалуы да ғажап емес.\r\nЕкіншілік гиперальдостеронизмнің болжамы бойынша, бұл ауруды тудыратын аурудың себебіне байланысты айтуға болады.\r\n\r\n \r\nМүмкін болатын асқынулар\r\n\r\nҰзақ уақыт спиронолактонмен емдегенде, ер адамдарда импотенция және гинекомастия дамуы мүмкін, бірақ ол өте сирек кездеседі.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nГиперальдостеронизм симптомдары пайда болғанда дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\n\r\n\r\nСинонимдері\r\n\r\nКонн синдромы\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nальдостерон\r\nбүйрек үсті безінің аурулары\r\nбіріншілік гиперальдостеронизм\r\nекіншілік гиперальдостеронизм\r\nКонн синдромы    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(428,'article','813','Гестационды қант диабеті (жүктілік кезіндегі қант диабеті)','kz','2018-12-19 09:34:36','2018-12-19 09:27:00','Гестационды қант диабеті (жүктілік кезіндегі қант диабеті) – жүктілік кезіңде алғаш рет анықталатын және глюкозаның (қант) деңгейінің көтерілуімен сипатталатын ауру болып табылады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=813',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Г','Гестационды','y','   Гестационды қант диабеті (жүктілік кезіндегі қант диабеті) Гестационды қант диабеті (жүктілік кезіндегі қант диабеті) – жүктілік кезіңде алғаш рет анықталатын және глюкозаның (қант) деңгейінің көтерілуімен сипатталатын ауру болып табылады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nГестационды қант диабеті (жүктілік кезіндегі қант диабеті) – жүктілік кезіңде алғаш рет анықталатын және глюкозаның (қант) деңгейінің көтерілуімен сипатталатын ауру болып табылады.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nЖүкітілік кезінде гормондар инсулинді бөгеу мүмкін, солай оның функциясының бұзылысына әкеліп соғады. Егер мұндай жағдай болса, онда  жүкті әйелдің қант деңгейі көтеріледі.\r\n\r\nКелесі жағдайларда гестационды қант диабетінің даму қаупі жоғары болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Сіздің жасыңыз 25-тен жоғары\r\n•	Сіздің отбасыңыздың біреуінде қант диабеті бар\r\n•	Баланың 4,800 г. астам туылуы немесе балада туа біткен патологияның болуы\r\n•	Сіздің қан қысымыңыз жоғары\r\n•	Амниотикалық сұйықтықтың көп болуы\r\n•	Бұрын мезгілінен ерте босаңу немесе өлі босаңудың болуы\r\n•	Жүктілікке дейің сізде артық салмақ болды\r\n \r\n\r\n\r\nЖүктілік кезіндегі қант диабеті жүктілік кезінде глюкозаға төзімділіктің (сезімталдықтың) бұзылуымен сипатталады. Бұл жүктілік кезінде пайда болатын гормондық өзгерістер инсулинге тіндердің сезімталдығын төмендетуі мүмкін. Нәтижесінде қандағы қант деңгейі көтеріліп, бұл қант диабетіне әкеледі. Жүктілік кезінде қанның жоғары деңгейі анаға да, сонымен қатар балаға да өте қауіпті.\r\n\r\n\r\nСимптомдары\r\n\r\nЖүктілік кезіндегі қант диабеті әдетте симптомсыз өтеді немесе оның симптомдары айқын болмайды, ондай-ақ жүкті әйелге аса қауіп төндірмейді. Қант деңгейі босанудан кейін өз қалпына келеді.\r\n\r\nАуру симтпомдарына мыналар жатады:\r\n\r\n•	Көрудің нашарлауы\r\n•	Жалпы әлсіздік\r\n•	Қынаптын, қуықтың және терінің жиі инфекциялары\r\n•	Тұрақты түрде шөлдеу\r\n•	Жиі кіші дәретке бару\r\n•	Құсу және лоқсу\r\n•	Жоғары тәбетке қарамастан, дене салмағын жоғалту\r\n\r\n\r\nДиагностикасы\r\n\r\nЖүктілік кезіндегі қант диабеті жүктіліктің 2-ші триместрінде пайда болады. Скринниг ректніде барлық жүкті әйелдерде 24-28 апта аралығында глюкозаға толеранттылық тестін өткізеді. Гестационды диабет даму қаупі бар жүкті әйелдерге бұл тест ертерек жасалады.\r\nГестационды диабет анықталған сәтте, қант деңгейің күнделікті үй жағдайында бақылап отыру қажет. Қант деңгейін тексеру  арнайы құрылғы – глюкометрмен жасалады.\r\n\r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты – қанның қант деңгейін қалыпты деңгейде ұстап тұру және дамып келе жатқан нәрестенің денсаулығына үнемі бақылау жасау болып табылады\r\n\r\nБАЛАНЫҢ ДАМУЫН БАҚЫЛАУ\r\n\r\nЖүктілік кезінде сіз және сіздің балаңыз тұрақты медициналық бақылауда болуы керек.\r\nКардиотокография (құрсақтағы нәрестені фетальды мониторлау) - өте қарапайым және ауыртпалықсыз баланы бақылау болып саналады.\r\n\r\n•	Процедура барысында балаңыздың жүрек соғысын көрсететін арнайы құрылғыны (электронды фетальды монитор) ішіңізге орналастырады.\r\n•	Дәрігер бірнеше рет зерттеу жүргізу алады, содан соң динамикада балаңыздың дамуы арттта қалған жоқ па екендігін анықтай алады. \r\n\r\nДИЕТА ЖӘНЕ ЖАТТЫҒУЛАР\r\n\r\nСізге міндетті түрде диета ұстау қажет болады. Сонымен қатар көп пайдалы тағамдармен тамақтануыңыз керек. Сізге тағамдардың құрамын және олардың мерзімін тексеріп тұруыңыз абзал. Егер сіз вегетариан болсаңыз немесе арнайы басқа диета ұстансаңыз, өзіңіздің емдеуші дәрігеріңізбен немесе диетологпен ақылдасыңыз.\r\n\r\nЖалпы алғанда гестационды диабет кезіндегі диета келесі талаптарға сай болуы тиіс: \r\n\r\n•	Майлар мен ақуыздар теңдестірілген болу керек\r\n•	Көмірсулар организмге жеміс-жидектермен, көкөністермен және күрделі көмірсулар (нан, макарон, күріш) арқылы түсу қажет.\r\n•	Қант мөлшері аз тағамдарды таңдаңыз.\r\n\r\nЕгер қандағы қант жоғары деңгейі диетамен азайтылмаса, сізге гипогликемиялық препараттар немесе инсулин терапиясы тағайындалуы мүмкін.\r\n\r\nКөптеген жағдайларда гестационды диабеті бар әйелдерге дәрі-дәрмектер немесе инсулин қажет емес, бірақ кейбіреулерге олардың тағайындалуы қажет болып қалуы мүмкін.\r\n\r\n\r\nБолжамы\r\n\r\nГестационды диабеті бар көптеген жүкті әйелдерде қант деңгейін бақылап, баланы және өзінді ауыр жағдайдан алдын алуға болады.\r\n\r\nГестационды қант диабет бар жүкті әйелдерде әдетте ірі нәресте туылады. Сол себепті босану кезіңде мынадай асқынулар болу мүмкін:\r\n\r\n•	Босаңу жолдарының жарақаттары\r\n•	Кесарь тілігі арқылы босану\r\n\r\nНәрестенің бірінші күндерінде қант деңгейінің төмендеуі байқалады (гипогликемия).\r\nГестационды диабет бар жүкті әйелдерде босану кезінде артериальды қысымның жоғарлау қаупі бар.\r\n\r\nЕгер анасында гестационды диабет болса, құрсақтағы нәрестені өлу қаупі жоғарлайды. Оны алдын алу үшін тұрақты түрде қант деңгейін бақылау керек.\r\n\r\nБосанғаннан кейін қант деңгейі біртіндеп өз қалпына келеді. Бірақ босанудан кейін босанған әйелдерде диабет симптомдарын ерте анықтау үшін уақытылы тексерліп тұру керек. Көп әйелдерде босанудан 5-10 жылдан кейін қант диабетінің даму қаупі бар.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\n\r\nЕгер сіз жүкті болсаңыз және сізде диабет симптомдары болса, міндетті түрде дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\n\r\nАлдын алу\r\n\r\nБосануға дейін дәрігерге тұрақты қаралу сіздің және сіздің нәрестеңіздің денсаулығын сақтап қалуға үлкен көмегін береді. 24-28 аптасында жасалатын пренатальды скрининг гестационды диабетті ерте анықтауға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер сіз жүктілікке дейін өзіңіздің дене салмағының индексін қалыпты деңгейге жеткізсеңіз, ол гестационды диаебт даму қаупін түсіреді.\r\n\r\n\r\nСинонимдері: \r\n\r\nЖүктілік кезінде глюкозаға төзімділіктің бұзылуы\r\n\r\nДереккөз: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000896.htm\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\nгестационды қант диебеті\r\nжүктілік\r\nқанда глюкоза деңгейінің көтерілуі\r\nтұрақты шөлдеу\r\nқуықтың жиі инфекциалары\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(429,'article','825','Мастопатия ','kz','2018-12-20 04:26:48','2018-12-20 04:26:00','__Мастопатия__ (сүт безінің жаппай түйінделуі – сүт безіндегі фиброзды-кистозды өзгерістер) сүт безінің кең таралған күйі болып табылады. Мастопатия - дәнекер тіні және эпителий компоненттерінің ара қатынасының бұзылуымен, сүт безі тінінің өзгеруімен сипатталатын фиброзды-кистозды ауру. Мастопатия түрлі гормоналды бұзылулары (гиперэстрогения, прогестерон жетіспеушілігі және т.б.) бар әйелдердің 30-40% диагностикаланады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=825',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Мастопатия','y','   Мастопатия  __Мастопатия__ (сүт безінің жаппай түйінделуі – сүт безіндегі фиброзды-кистозды өзгерістер) сүт безінің кең таралған күйі болып табылады. Мастопатия - дәнекер тіні және эпителий компоненттерінің ара қатынасының бұзылуымен, сүт безі тінінің өзгеруімен сипатталатын фиброзды-кистозды ауру. Мастопатия түрлі гормоналды бұзылулары (гиперэстрогения, прогестерон жетіспеушілігі және т.б.) бар әйелдердің 30-40% диагностикаланады. Мастопатия (сүт безінің жаппай түйінделуі – сүт безіндегі фиброзды-кистозды өзгерістер) сүт безінің кең таралған күйі болып табылады. Мастопатия - дәнекер тіні және эпителий компоненттерінің ара қатынасының бұзылуымен, сүт безі тінінің өзгеруімен сипатталатын фиброзды-кистозды ауру. Мастопатия түрлі гормоналды бұзылулары (гиперэстрогения, прогестерон жетіспеушілігі және т.б.) бар әйелдердің 30-40% диагностикаланады.\r\n\r\nСүт безінің жаппай түйінделуі әдетте етеккір алдында айқын байқалады және екі емшекте емшек ұшының айналасында және үстіңгі бөлігінде сезіледі.\r\n\r\nСүт безінің жаппай түйінделуі 35 жастан 50 жасқа дейінгі әйелдерге жиі кездеседі. Әдетте, ол етеккір үзілісі кезінде жоғалады. Гормондар алмастыратын терапия бойынша эстроген қабылдайтын әйелдерде бұл ауру жалғасуы мүмкін. \r\n\r\nДәрігер мастопатияны емдеуді мыналардан соң ғана тағайындайды:\r\n\r\n•	фиброкистоздық ауру түрін анықтаған соң\r\n•	репродуктивті жүйесін зерттегеннен соң\r\n•	гормоналды күйін анықтағаннан соң\r\n\r\nМастопатияны алдын алу. Егер емшекте өзгерістер анықталған жағдайда дер кезінде дәрігерге қаралу қажет. Әйел адамдарға 45 жастан кейін сүт бездерінің өзін-өзі тексеру, сондай-ақ маммолог қарауындағы профилактикалық зерттеулер маңызды болып табылады.\r\n\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nмастопатия\r\nемшек\r\nемшек ұшы\r\nсүт безі\r\nгормондар \r\nетеккір\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(430,'article','850','Ықылық','kz','2018-12-21 04:10:53','2018-12-21 04:09:00','\'\'Ықылық деген не?\'\'\r\n\r\nЫқылық диафрагманың (кеуде мен іш қуысты бөліп тұратын үлкен бұлшықет қабырғасы) тырыспалы түрде қысқарып қалғанда туындайды. Ондай тырыспалы түрдегі қысқаруда дауыс байламдары (дауыс жарғағы) тұйықталады және кенеттен шығып келе жатқан ауаны ұстап алады. Мұндай ұстап алудың әсерінен ықылыққа тән дыбыс шығады.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=850',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ы','Ықылық','y','   Ықылық \'\'Ықылық деген не?\'\'\r\n\r\nЫқылық диафрагманың (кеуде мен іш қуысты бөліп тұратын үлкен бұлшықет қабырғасы) тырыспалы түрде қысқарып қалғанда туындайды. Ондай тырыспалы түрдегі қысқаруда дауыс байламдары (дауыс жарғағы) тұйықталады және кенеттен шығып келе жатқан ауаны ұстап алады. Мұндай ұстап алудың әсерінен ықылыққа тән дыбыс шығады. Ықылық деген не?\r\n\r\nЫқылық диафрагманың (кеуде мен іш қуысты бөліп тұратын үлкен бұлшықет қабырғасы) тырыспалы түрде қысқарып қалғанда туындайды. Ондай тырыспалы түрдегі қысқаруда дауыс байламдары (дауыс жарғағы) тұйықталады және кенеттен шығып келе жатқан ауаны ұстап алады. Мұндай ұстап алудың әсерінен ықылыққа тән дыбыс шығады.\r\n\r\nЫқылықты не тудырады?\r\n\r\nАсқазан шамадан тыс толған кезде ықылық ұстамалары пайда болуы мүмкін, ол өздігінен  кетеді. Асқазан төмендегі жайттардың салдарынан толады:\r\n\r\n•	Асығып және артық мөлшерде тамақ ішу.\r\n•	Шамадан тыс алкогольді тұтыну.\r\n•	Көп ауа жұту \r\n•	Темекі шегу.\r\n•	Асқазанның температурасының кенеттен өзгеруі (мысалы, ыстық тамақ ішіп, артынан  салқын сусын ішу).\r\n•	Эмоциялық күйзеліс немесе қозу.\r\n\r\nЫқылық тоқтамай жалғаса берсе не болады?\r\n\r\nЫқылық, әдетте, бірнеше минуттан бірнеше сағатқа дейін болады да тоқтайды.\r\n\r\n48 сағаттан астам уақыт кетпей тұрып алған ықылық, ұзармалы  деп аталады,  Айдан астам кетпей қойған ықылықты созылмалы ықылық дейді. Дегенмен созылмалы ықылық өте сирек кездеседі, оның әсерінен адам ұйқысы қанбай жүреуі, жүдеуі мүмкін. Тұрақты және созылмалы түрдегі ықылық анағұрлым елеулі аурулардың әсерінен болуы мүмкін, сондықтан оған міндетті түрде медициналық бақылау талап етіледі.\r\n\r\nТұрақты болып тұратын және созылмалы ықылықтың көптеген белгілі себептері болады:\r\n\r\n•	Орталық жүйке жүйесінің аурулары (қатерлі ісік, инфекция, инсульт немесе жарақат).\r\n•	Ағзадағы химиялық процестердің бұзылуы (зат алмасуының бұзылуы), мысалы бүйрек қызметінің әлсіреуі немесе өкпенің аса желдетілуі.\r\n•	Бас жүйкесінің, мойын мен кеуде жасушаларының тітіркенуі, (Блуждающего или диафрагмального)\r\n•	Анетезия немесе операция\r\n•	Психологиялық бұзылыс\r\n\r\nЫқылықты қалай емдейді?  \r\n\r\nКөбінесе ықылық ұстамалары бірнеше минут не бірнеше сағаттың ішінде  өздігінен кетеді, және арнайы бір емді де қажет етпейді.\r\n\r\nЫқылықты үй жағдайында емдеу үшін қолданылан көптеген шаралар бар.\r\nОлардың көбісі қандағы көмірқышқыл газдың деңгейін көтереді, содан, әдетте ықылық тоқтайды. Міне олардың кейбір түрлері:\r\n\r\n•	Демді іште ұстап тұрып, онға дейін ақырындап санау;\r\n•	Қағаздан жасалған қапты жылдамдатып үрлеу;\r\n•	Бір стақан суды тез ішіп тастау;\r\n•	Бір шай қасық қант немес бал араласқан қоспаны ішу.\r\n\r\nТұрақты немесе созылмалы ықылықты емдеу, ол ықылықтың пайда болу себебіне байланысты болады, және соған қарай дәрілер мен акупунктура немесе  гипноз тағайындалады.\r\n\r\nКейде тұрақты және созылмалы ықылықты тоқтату үшін, емдеудің неше түрлі әдісін пайдаланып көруге тура келеді. Егер сіздің ықылығыңыз бірнеше күнге созылса немесе одан асып кетса, сіздің емдеуші дәрігеріңіз, басқа да қауіпті аурулардың бар-жоқтыңын анықтау үшін қан талдамасын тапсыруды қажет етеді.\r\n\r\nЫқылық кімдерге бейімделген?\r\n\r\nЫқылық әйелдерге қарағанда, ерлерде көп болады. Негізі ықылық еңбектеген баладан, қарт кісілердеге дейін болатын құбылыс.\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nдиафрагманың тырыспалы қысқаруы\r\nартық тамақтану\r\nшылым шегу\r\nалкоголь    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(431,'article','870','Тұлғаның истериялық бұзылысы','kz','2018-12-21 08:09:39','2018-12-21 07:54:00','Тұлғаның истериялық бұзылысы – денсаулықтың психикалық бұзылысынан туындайтын жағдай. Ондай адамдар өте  эмоциональді болып келеді. Әрі сондай мазасыз, күзелісте жүреді, әр кезде адамдардың көңілін өзіне аударуға тырысады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=870',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тұлғаның','y','   Тұлғаның истериялық бұзылысы Тұлғаның истериялық бұзылысы – денсаулықтың психикалық бұзылысынан туындайтын жағдай. Ондай адамдар өте  эмоциональді болып келеді. Әрі сондай мазасыз, күзелісте жүреді, әр кезде адамдардың көңілін өзіне аударуға тырысады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nТұлғаның истериялық бұзылысы – денсаулықтың психикалық бұзылысынан туындайтын жағдай. Ондай адамдар өте  эмоциональді болып келеді. Әрі сондай мазасыз, күзелісте жүреді, әр кезде адамдардың көңілін өзіне аударуға тырысады\r\n \r\n\r\nСебептері\r\nБұл аурудың себептері белгісіз. Бұл  аурудың туындауы тұқым қуалау салдарынан және балалық кезде тап болған жағдайларға да байланысты болады деп есептейді. Мұндай жағдай әйелдерде көптеп кездеседі.  Бірақ, дәрігерлер тексеру барысында аталмыш аурудың ерлерде де жиі болатынан меңзеуде. Жеке тұлғаның есірмелі ауруы есейе келе пайда болады немесе 20 жастан асқаннан кейін.\r\n\r\nСимптомдары\r\nТұлғаның истериялық бұзылысы  бар адамдар әдетте қоғамдағы өз міндеттерін толық игере алады, тіпті жоғары дәрежелерге де көтерілуге мүмкіншілігі болады, сондай-ақ саяси, шендік орындарда да қызмет етіп, жақсы нәтижелер көрсетеді.\r\n\r\nМұндай бұзылыстары бар адамдарда мынадай белгілер байқалады:\r\n•	Өзіне шамадан тыс назар аудару үшін қолынан келгенінше әрекет етуге ұмтылады;\r\n•	Бөгде адамдардың өзіне әсер етуне оңай жол ашып береді;\r\n•	Өзінің сыртқы тұлғасына қатты алаңдайды;\r\n•	Тым дарақы, эмоционалды болып келеді;\r\n•	Сынға, пікірталасқа шыдай алмайды;\r\n•	Өзінің басқа адамдармен ара-қатынасы, негізгіден әлде қайда жақын деп ойлайды;\r\n•	Сәтсіздіктерде басқаларды кінәлап шыға келеді;\r\n•	Бір нәрсенің орындалуына, мақұлдануына қатты асығады ;\r\n•	Ешнәрсеге зер салып қарамайды;\r\n•	Өзінің әрқашан назарда болғанын қалайды \r\n•	Көңіл-күйін тез өзгертеді, өзін ешкімге бағынышты сезінгісі келмейді;\r\n\r\nДиагностикасы\r\nАурудың диагностикасы психологиялық бағалауға, анамнездің ауырлығына  негізделеді.\r\nДәрігер тұлғаның истериялық бұзылысын диагностикалауда  төмендегідей ерекшеліктерін қарай отырып анқытайды: \r\n•	Мінез-құлқына;\r\n•	Бұрынғы ауру тарихына (анамнез)\r\n•	Сыртқы тұрқына;\r\n•	Психологиялық жағдайына.\r\n\r\nЕмдеу\r\nБұл аурумен ауыратын адамдар қиналғанда, күйзеліске түскенде, мазасызданғанда, романтикалық қатынаста түсініспестіктер болғанда, басқа адамдармен кикілжіңге келгенде жиі дәрігер көмегіне жүгінеді. Кейде симптомдық емдер құрылғылармен жүргізілуі мүмкін. Әңгімелесу және психотерапия – бұл ауруды емдеудегі ең тиімді ем болмақ.\r\n\r\nБолжамы\r\nАуру ағымы кейбір дәрілерді қабылдап, әңгімелескеннен кейін оңалып қалады. Егер ауруды емдемесе, ол науқастың жеке өміріне, жұмысына айтарлықтай залалын тигізуі мүмкін.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nТұлғаның истериялық бұзылысы адамдарға саяси және романтикалық қатынас жасағанда өз әсерін тигізеді. Ондай адам әр жағдайда өзін ұстай алмай жатады. Олар өз жағдайын игере алмай, басқалармен тіл табыса алмай жұмысын да жиі ауыстыруы мүмкін. Мұндай аурумен ауыратын науқастарға жаңа көңіл-күй, және қауіпті жағдайлардан өткізіп жіберетін серпілістер қажет болып тұрады. Бұл факторлардың бәрі күйзеліспен байланысты дамиды.\r\n\r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nЕгер сізде, немесе сіздің жақын танысыңызда тұлғаның осындай тұлғаның истериялық бұзылысының симптомдары көрініс берсе, өзіңізге жақын жердегі психикалық емдеу орталығының мамандарына, болмаса, дәрігеріне барып тексеріліңіздер.\r\n\r\nТегтер: \r\nИстерия\r\nесірік \r\nесірмелік бұзылыс\r\nпсихикалық жағдай\r\nесірікті емдеу\r\nАлматыдағы психиатрия \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(432,'article','905','Қарашықтың көлемі мен пішінінің өзгеруі','kz','2018-12-24 07:55:17','2018-12-24 07:54:00','__Бұл не? __Қарашықтың көлемінің әр түрлі болуы, тұқым қуалаушылықтың белгісі болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар түрлі аурулар мен жарағаттардың салдарынан да туындап жатады. Егер бұл жүре пайда болған және тұқым қуалайтын белгі болса, онда қарашықтың түрлі көлемі, қалыпты болып саналадды, және одан мазасыздық туындамайды.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=905',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қарашықтың','y','   Қарашықтың көлемі мен пішінінің өзгеруі __Бұл не? __Қарашықтың көлемінің әр түрлі болуы, тұқым қуалаушылықтың белгісі болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар түрлі аурулар мен жарағаттардың салдарынан да туындап жатады. Егер бұл жүре пайда болған және тұқым қуалайтын белгі болса, онда қарашықтың түрлі көлемі, қалыпты болып саналадды, және одан мазасыздық туындамайды. Бұл не? Қарашықтың көлемінің әр түрлі болуы, тұқым қуалаушылықтың белгісі болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар түрлі аурулар мен жарағаттардың салдарынан да туындап жатады. Егер бұл жүре пайда болған және тұқым қуалайтын белгі болса, онда қарашықтың түрлі көлемі, қалыпты болып саналадды, және одан мазасыздық туындамайды.\r\n\r\nСебептері. Қарашықтың көлемі мен пішінінің өзгеруі ішкі қан кетудің, ісіктің, абцесстердің, аневризмдер мен басқа да бұзылыстырдың нәтижесінен болуы ықтимал. Негізінен көптеген себептер жарақаттардан туындайды. Жарақат алғанда, көздің бұлшықеттері зақымдалуы мүмкін, ол кезде игеруші бұлшық еттерге зақым келсе, олар қарашықтың көлемі мен пішініне әсер етеді. Көздің бұлшықеттері қарашықтың көлемі мен оның домалақ формасының қалпын сақтауға ықпал етеді. Жарақат алған кезде  көз алмасы зақымдануы мүмкін, көздің мөлдір бөлігі (нұрлы қабығы), оның салдарынан домалақ пішін өзгеріп кетуі мүмкін. Көздің зақымдануы қарашықтың жарық пен мөлшерді басқаша қабылдауына себеп болуы мүмкін\r\n\r\nҚандай шара қолдану керек. Егер қарашықтың көлемі мен пішіні өзгерсе, және ол басмилық жарақатпен немесе қабынумен байланысты болса, сондай-ақ бас ауру, жүрек айну, құсу, бұлдырау немесе қылилық, дене қызуының көтерілуі, мойында ауырсыну мен қысымның болуы, денені еңкейткен кезде бас ауыруының күшейгені сияқты симптомдар білінсе – ДӘРІГЕРГЕ ДЕРЕУ ҚАРАЛЫҢЫЗ!\r\n\r\nАры қарай диагностикалауға сізге мынадай әдістер қолданылуы мүмкін: жалпы қан талдамасы, компютерлі томография, электроэнцефалография, ядролық магниттік резонанс (ЯМР), бас сүйекті рентген, мойын бөлігіне рентген, көз ішкілік қысымды өлшеу (су қараңғылыққа күмән болса), жұлын сұйықтығына тексеру жүргізу\r\n\r\nТегтер: \r\nқарашықтың көлемі мен пішінініңөзгеруі, \r\nсу қараңғылық, \r\nМРТ, \r\nбас мидың зақымдануы,  \r\nкөздің бұлдырауы, \r\nекі бейненің көрінуі\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(433,'article','1007','Ingalıatsııa (býlaý)','qz','2018-07-23 04:08:21','2018-07-23 04:07:00','Býlaýdy ótkizý úshin adam ystyq sýy bar ydysqa basyn eńkeıtip otyrady. Basty súlgimen jaýyp, kózdi jumyp, tereń tynys alý qajet. Kózge ystyq býdy túsirmeý qajet.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1007',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ingalıatsııa','y','   Ingalıatsııa (býlaý) Býlaýdy ótkizý úshin adam ystyq sýy bar ydysqa basyn eńkeıtip otyrady. Basty súlgimen jaýyp, kózdi jumyp, tereń tynys alý qajet. Kózge ystyq býdy túsirmeý qajet. Býlaýdy ótkizý úshin adam ystyq sýy bar ydysqa basyn eńkeıtip otyrady. Basty súlgimen jaýyp, kózdi jumyp, tereń tynys alý qajet. Kózge ystyq býdy túsirmeý qajet.\r\n\r\nBý muryn silemeıin qopsytyp, onyń shyǵarylýyn jaqsartyp, tynys alýdy jeńildetedi. Sýǵa mentol, evkalıpt, kamfora, tımol, qylqan japyraqtylardyń maıyn qosý muryn joldaryn tazartýǵa kómektesedi.\r\n\r\nBalalarǵa kúıik qaýpi bolǵandyqtan, býlaý usynylmaıdy. Onyń ornyna balany ystyq vannaǵa otyrǵyzýǵa bolady.     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(434,'article','1013','Iyqtyń adgezıvti kapsýlıti','qz','2018-07-24 05:01:45','2018-07-24 04:54:00','Iyqtyń  adgezıvti  kapsýlıti  -  adam ıyǵyn qandaı da bir baǵytta aýyrsynbaı qozǵalta almaıtyn aýrý. Dárigerler keıde bul aýrýdy «ıyqtyń qatyp qalýy» dep ataıdy, sebebi, ıyqtyń býyny burylý ıkemdiligin joǵaltady, ony qozǵaltý qıynǵa túsedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1013',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Iyqtyń','y','   Iyqtyń adgezıvti kapsýlıti Iyqtyń  adgezıvti  kapsýlıti  -  adam ıyǵyn qandaı da bir baǵytta aýyrsynbaı qozǵalta almaıtyn aýrý. Dárigerler keıde bul aýrýdy «ıyqtyń qatyp qalýy» dep ataıdy, sebebi, ıyqtyń býyny burylý ıkemdiligin joǵaltady, ony qozǵaltý qıynǵa túsedi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nIyqtyń adgezıvti kapsýlıti degenimiz ne?\r\n\r\nIyqtyń  adgezıvti  kapsýlıti  -  adam ıyǵyn qandaı da bir baǵytta aýyrsynbaı qozǵalta almaıtyn aýrý. Dárigerler keıde bul aýrýdy «ıyqtyń qatyp qalýy» dep ataıdy, sebebi, ıyqtyń býyny burylý ıkemdiligin joǵaltady, ony qozǵaltý qıynǵa túsedi.\r\n\r\n \r\nIyqtyń adgezıvti kapsýlıtiniń sımptomdary qandaı?\r\n\r\nQalypty jaǵdaıda ıyq kez kelgen baǵytta, aýyrsynbaı qozǵalýy tıis. Iyqtyń qozǵalǵyshtyǵyn tekserý úshin kelesi jattyǵýlardy jasańyz:\r\n\r\n* Eki qolyńyzdy aspanǵa kóterińiz\r\n* Eki qolyńyzdy aldyńyzǵa sozyńyz\r\n* Qoldaryńyzdy deneńizdiń eki jaǵyna qaraı sozyńyz\r\n* Kóılegińizdiń artqy jaǵyn jóndeýge tyrysqandaı nemese shalbaryńyzdyń artqy qaltasynan birdeńe alǵandaı qımyldańyz.\r\n \r\n\r\nIyqtyń «qatyp qalýy» qalaı bolady?\r\n\r\nAdgezıvti kapsýlıt kezinde keıde adam ıyǵyn tolyq kólemde qozǵalta almaıdy. Bul ıyqtyń jetkiliksiz nemese durys jumys istemeýinen bolady (qozǵalǵanda aýyrsynatyn bolǵandyqtan). Býynnyń mańaıynda dáneker tini ulǵaıyp, óse bastaıdy, ol býyndaǵy qozǵalysty qıyndatady. Dáneker tininiń qalyptasýynyń birneshe satysy bar, ol kezde aýrý ýshyǵýy nemese ózdiginshe saýyǵý da oryn alýy múmkin.\r\n\r\n# Aýyrsyný satysy. Aldymen ıyqta aýyrsyný jáne shıryǵý paıda bolýy seziledi. Birtindep aýyrsyný kúsheıedi. Bul saty 3-8 aı aralyǵynda sozylady.\r\n# Adgezıvtik saty. Bul kezde aýyrsyný birtindep basylady, biraq býynnyń qozǵalmaýy kúsheıe túsedi. Bul saty, ádette, 4-6 aı aralyǵynda sozylady.\r\n# Saýyǵý satysy. Qorytyndy saty, 1-3 aı aralyǵynda sozylady, ol kezde, ádette, aýyrsyný bolmaıdy. Iyqty azdap qozǵaltýdyń ózi qıyndaıdy. Biraz ýaqyttan keıin bul shıryǵý birtindep ótedi. Qaıtadan ıyq qozǵaltýǵa keledi. Iyǵyńyzdy tolyǵymen artqa bura almasańyz da, kóptegen isterdi ózdigińizshe oryndaı alasyz. Keıde qımyldyń kólemi artqan saıyn býynda aýyrsyný paıda bolýy múmkin.\r\n \r\n\r\nIyqtyń adgezıvti kapsýlıtiniń paıda bolý sebepteri qandaı?\r\n\r\n\r\n\r\nAdgezıvti kapsýlıt ıyq býynynyń mańaıyndaǵy dáneker tini tartylyp, qozǵalysyn shektegende paıda bolady. Bul kóbinese, mysaly, ıyqtyń buralý manjetiniń zaqymy, qoldyń synýy nemese operatsııadan keıingi qalpyna kelý sekildi  býynnyń jaraqattardan keıin qozǵalmaýynyń saldarynan paıda bolady.\r\n\r\n40 jastan asqan adamdarda, ásirese, áıelderde ıyqtyń adgezıvtik kapsýlıtiniń paıda bolý qaýpi joǵary bolady. Qant dıabeti sekildi keıbir aýrýlar kezinde qaýip artady. \r\n\r\n \r\nIyqtyń adgezıvti kapsýlıti qalaı anyqtalady?\r\n\r\nDáriger Sizdegi sımptomdardyń negizinde jáne býynnyń qozǵalýynyń shektelýine saı Sizde ıyqtyń adgezıvti kapsýlıti bar ekendigin anyqtaıdy. Aýyrsynýdyń sebebin anyqtaý úshin dáriger býynnyń túrli bólikterin basyp kóredi. Sondaı-aq, basqa máselelerdiń bolýyn anyqtaý úshin dáriger Sizge býynnyń rentgenografııasyn nemese magnıttik-rezonanstyq tomografııasyn (MRT) ótkizýdi usynýy múmkin.\r\n\r\n \r\nIyqtyń adgezıvti kapsýlıti qalaı emdeledi?\r\n\r\nDáriger Sizge býyndaǵy dáneker tinniń buzylýyna yqpal etetin jattyǵýlar týraly aıtady. Bul jattyǵýlardy oryndaý úshin fızıoterapevttiń keńesi qajet bolýy múmkin. Siz bul jattyǵýlardy úıde oryndaı alasyz, biraq, únemi dárigerdiń nusqaýlaryn qadaǵalaý qajet.\r\n\r\nKeıde jattyǵýlardy oryndaý kezinde aýyrsyný paıda bolady, sondyqtan, dáriger sizderge aýyrsynýdy basatyn nemese bulshyq ettiń bosańsýyna yqpal etetin preparattardy taǵaıyndaýy múmkin. Iyqqa jattyǵýǵa deıin birneshe mınýt buryn jylytqy nemese muzy bar paketti qoıý da aýyrsynýdy azaıtýǵa kómektesedi. Árdaıym jattyǵýdy bastar aldynda 5-10 mınýt daıyndyq jasaý qajet, ol úshin ıyqty azdap qımyldatý nemese  birqalypty  jattyǵýlar jasaý qajet. Deneńizdiń basqa bólikterin de (moıyn, arqa, qol, shyntaq) daıyndaý jáne sozý qajettigin este ustańyz.\r\n\r\n \r\nJattyǵýdyń 3 túri\r\n\r\nQabyrǵaǵa órmeleý: Qolyńyzdy aldyńyzǵa qabyrǵaǵa qoıyńyz. Saýsaqtyń kómegimen qabyrǵanyń boıymen joǵary qaraı «órmeleńiz». Birneshe santımetr ótkennen keıin toqtańyz jáne osy jaǵdaıda 30 sekýnd boıy qalyńyz. Qabyrǵanyń boıymen joǵary qaraı únemi «órmeleýge» tyrysyńyz.  \r\n\r\nKodman jattyǵýy: Oryndyqqa bir búıirińizben otyryńyz. Qoltyǵyńyzben oryndyqtyń qabyrǵasyna tirelińiz, qolyńyzdy bos, ilingendeı etip ustańyz. Qolyńyzdy baıaý túrde aınaldyra bastańyz. Aldymen qolyńyzdy kishi, odan keıin úlken sheńber jasap aınaldyryńyz. Bul jattyǵýdy eki baǵytta da jasańyz.\r\n\r\nZattarǵa qol jetkizý: Kúndelikti qoldanatyn zattaryńyzdy (aıaq kıim, shynyaıaq, tis shetkasy sııaqty) joǵarydaǵy sórege qoıyńyz. Osylaısha, olardy alý úshin jıi qolyńyzdy sozatyn bolasyz. Bul ıyq úshin jaqsy sozylý jattyǵýy bolady.\r\n\r\nBul jattyǵýlardy kúnine bir nemese eki ret oryndańyz, ózińizdi jaqsy sezingennen keıin de jalǵastyryńyz. Qımyldaý kólemi azaımas úshin saý ıyǵyńyzdy da jattyqtyrýdy umytpańyz.\r\n\r\nAdgezıvti kapsýlıtke shaldyqqan keıbir naýqastarda býynnyń qyzmeti tolyǵymen qalpyna keledi. Basqalar býynda udaıy álsiz aýyrsynýdy nemese shıryǵýdy sezinýi múmkin. Adgezıvti kapsýlıtke deıin aınalysqan kúndelikti qyzmet túrlerin oryndaı berýińiz qajet.  \r\n\r\n \r\nDárigerge qoıa alatyn suraqtaryńyz\r\n \r\n* Adgezıvti kapsýlıttiń paıda bolý sebebi qandaı?\r\n* Emdeýdiń qandaı nusqasyn tańdaý qajet?\r\n* Sımptomdar qashan jaqsarady?\r\n* Sımptomdar qaıtalanýy múmkin be?\r\n* Jattyǵýlardy oryndaý qaýipsiz be? Qandaı jattyǵýlardy jasaý qajet?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(435,'article','1043','Lıamblıoz (Lıamblııalar)','qz','2018-07-25 18:07:34','2018-07-25 18:05:00','Lıamblıoz (lıamblııalar) – Giardia lamblia, keıde Giardia intestinalis atalatyn parazıttik ınfektsııadan týyndaıtyn aýrý. Lıamblıoz ádette, parazıtpen zalaldanǵan sýdy ishýden paıda bolady.; G. lamblia  kóbinese, óńdelmegen bulaqtarda, ózen-kólderde bolady.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1043',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','L','Lıamblıoz','y','   Lıamblıoz (Lıamblııalar) Lıamblıoz (lıamblııalar) – Giardia lamblia, keıde Giardia intestinalis atalatyn parazıttik ınfektsııadan týyndaıtyn aýrý. Lıamblıoz ádette, parazıtpen zalaldanǵan sýdy ishýden paıda bolady.; G. lamblia  kóbinese, óńdelmegen bulaqtarda, ózen-kólderde bolady. Lıamblıoz (lıamblııalar) – Giardia lamblia, keıde Giardia intestinalis atalatyn parazıttik ınfektsııadan týyndaıtyn aýrý. Lıamblıoz ádette, parazıtpen zalaldanǵan sýdy ishýden paıda bolady.; G. lamblia  kóbinese, óńdelmegen bulaqtarda, ózen-kólderde bolady.\r\n\r\nLıamblıozdyń sımptomdary  – dıareıa, jeldený, ishtiń túıilip aýyrýy jáne júrek aınýy. Keıbir adamdarda lıamblıoz eshqandaı sımptomdardy týyndatpaıdy. Basqalarda sımptomdar keıde ýshyǵady.\r\n\r\nParazıtti juqtyrýdyń aldyn alý úshin: qoldy jýý, jáne qubyr emes sý kózderinen alǵan sýdy qoldaný aldynda nemese tamaq pisirýge, ydys jýýǵa nemese tis tazalaýǵa qoldaný aldynda óńdeý qajet.   \r\n\r\nLıamblıozdyń sımptomdary ózdiginshe ótedi. Alaıda, jaısyzdyqty basý jáne aýrýdyń taralýynyń aldyn alý úshin dári qoldaný qajet (metronıdazol).    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(436,'article','1056','Nesep tas aýrýy','qz','2018-07-28 15:14:18','2018-07-28 15:04:00','Búırek tastary -  usaq krıstaldardan turatyn qatty massa. Búırekte nemese nesepaǵarda bir nemese birneshe tas bolýy múmkin.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1056',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Nesep','y','   Nesep tas aýrýy Búırek tastary -  usaq krıstaldardan turatyn qatty massa. Búırekte nemese nesepaǵarda bir nemese birneshe tas bolýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nBúırek tastary -  usaq krıstaldardan turatyn qatty massa. Búırekte nemese nesepaǵarda bir nemese birneshe tas bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\n\r\nNesep tym qoıý bolǵan kezde onyń quramynda túrli zattekter krıstaldana bastaıdy, keıinnen olardan tastar túziledi. Nesepaǵar boıymen tas júrgende kúshti aýyrsyný paıda bolady. Búırek tastary búırek túbekshelerinde, tostaqshalarynda nemese nesepaǵarda túzilýi múmkin.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nBúırek tas aýrýy jıi kezdesetin aýrý. Otbasy múshelerinde qaıtalaný beıimdigi baıqalady. Búırek tastary shala týǵan sábılerde jıi kezdesedi.\r\n\r\nTastar ár túrli bolady. Aýrýdyń barysy tastyń túrine baılanysty.\r\n\r\nNesepte krıstaldanýǵa qabiletti zattekter kóp bolǵanda tastar túziledi. Osy krıstaldar birneshe apta nemese aı ishinde tasqa aınalady.\r\n\r\n* Kaltsııli tastar jıi kezdesedi.  Olar kóbinese, 20-30 jas arasyndaǵy erlerde paıda bolady. Kaltsıı basqa zattektermen birigip, tas túzedi.\r\n* Oksalattar - kaltsııli tastardyń jıi kezdesetin túrleri. Oksalattar saýmaldyq sekildi keıbir ónimderde bolady. Sondaı-aq, olar S dárýmendi taǵamdyq qospalarda kezdesedi. Jińishke (ash) ishektiń aýrýlarynda osy tastardyń túzilý qaýpi artady.\r\n Kaltsııli tastar sondaı-aq, kaltsııdiń fosfatpen nemese karbonatpen qosylýynda túzilýi múmkin.\r\n\r\nTastardyń basqa túrleri:\r\n\r\n* Tsıstındi tastar tsıstınýrııaǵa shaldyqqan adamdarda túziledi. Bul tuqym qýalaıtyn aýrý. Onyń  erlerde jáne áıelderde kezdesý jıiligi birdeı.\r\n* Strývıtti tastar, negizinen, nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasyna shaldyqqan áıelderde kezdesedi. Bul tastar úlken ólshemge jetip, búırekti, nesepaǵardy nemese nesep qapty biteýi múmkin.\r\n* Nesep qyshqylynyń tastary áıelderge qaraǵanda erlerde jıi kezdesedi. Olar podagrada nemese hımııalyq emdeýde paıda bolýy múmkin.\r\n* Dárilik preparattar sekildi basqa zattekter de tastyń túzilýine yqpal etýi múmkin.\r\nBúırek tasynyń paıda bolýynyń basty qaýip faktory – suıyqtyqty jetkiliksiz tutyný. Búırekte tas túzilýi neseptiń táýligine 1 lıtrden az bólinýinde yqtımal. \r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nNesepti nesepqapqa aparatyn nesepaǵar boıymen tastar jyljyǵanǵa deıin, búırekten neseptiń aǵýy tejelgenge deıin aýrýdyń sımptomdary sezilmeıdi. \r\n\r\nNegizgi sımptomy – kúshti aýyrsyný, ol kenet bastalyp, kenet aıaqtalady.\r\n\r\n* Aýyrsyný ishtiń aýmaǵynda nemese bel aýmaǵynda sezilýi múmkin.\r\n* Aýyrsyný shap aýmaǵyna nemese atalyq bezge aýysýy múmkin.\r\n \r\nAýrýdyń basqa sımptomdary:\r\n\r\n* Neseptiń aýytqýly túsi\r\n* Nesepte qan bolýy\r\n* Qaltyraý\r\n* Qyzba  \r\n* Júrek aınýy\r\n* Qusý\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger naýqasty qarap, tekseris ótkizedi. Ish nemese arqa aýmaǵynda aýyrsyný sezilýi múmkin.\r\n\r\nAýrýdy anyqtaý ádisteri:\r\n\r\n* Qan taldaýy:  kaltsıı, fosfor, nesep qyshqyly jáne elektrolıtter deńgeıin.\r\n* Baýyr qyzmetiniń synamalaryn ótkizý\r\n* Nesep taldaýy: neseptegi krıstaldar men erıtrotsıtterdi anyqtaý\r\n* Tasty zertteý: onyń túrin anyqtaý úshin.\r\n \r\nTastar nemese nesep aǵýynyń jolyndaǵy kedergi kelesi tásildermen anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n* Ish qýysy aǵzalarynyń kompıýterlik tomografııasy (KT)\r\n* Ish qýysy aǵzalarynyń/búırektiń magnıttik - rezonanstyq tomografııasy (MRT) \r\n* Ish qýysy aǵzalarynyń sholý rentgenografııasy\r\n* Kóktamyr  pıelografııasy (kóktamyrǵa kontrastylyq zattekti engizý arqyly rentgenologııalyq zertteý)\r\n* Búırektiń ÝDT (ÝZI)\r\n* Retrogradtyq pıelografııa.\r\n \r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeýdiń baǵyty tastyń túrine jáne sımptomdarynyń aýyrlyǵyna baılanysty.\r\n\r\nBúırektiń kishkentaı tastary ádette, neseppen ózdiginshe shyǵýǵa qabiletti.\r\n\r\n* Shyqqan tasty anyqtaý jáne zertteý úshin nesepti súzý qajet.\r\n* Shyǵatyn neseptiń mólsherin arttyrý úshin kúnine 6-8 staqan sý ishý qajet. Bul tasty shyǵarýǵa kómektesedi.\r\n* Aýyrsyný asa qarqyndy bolýy múmkin. Ol keıde ózdiginshe ótedi, nemese analgetıkalyq (ıbýprofen, naproksen) jáne esirtkilik dárilik preparattardy qoldanýmen basylady.\r\nKúshti aýyrsynýy bar keıbir naýqastarǵa aýrýhanada emdelý qajet. Olarǵa kóktamyr arqyly suıyqtyq engizý qajet bolady.\r\n\r\nTastardyń keıbir túrlerinde dáriger tas túzilýine kedergi keltiretin nemese organızmnen tas túziletin zattekterdi shyǵarýǵa qabiletti dárilik preparattardy taǵaıyndaıdy.  \r\n\r\nBul preparattarǵa jatatyndar:\r\n\r\n* Allopýrınol (búırek qyshqylynyń tastary úshin)\r\n* Antıbıotıkter (strývıtti tastar úshin)\r\n* Nesep aıdaıtyndar\r\n* Fosfattyq eritindiler\r\n* Natrıı  bıkarbonaty nemese natrıı tsıtraty\r\n* Tıazıdti dıýretıkter.\r\n \r\nSondaı-aq, kelesi jaǵdaılarda aýrýdy operatıvtik emdeý qajet:\r\n\r\n* Tas tym úlken jáne ózdiginshe shyǵa almaıdy\r\n* Tas ulǵaıýda\r\n* Tas neseptiń aǵýyn tejeıdi jáne búırektiń juqpalanýyna nemese zaqymdanýyna yqpal etedi.\r\n* Aýyrsyný dárilik preparattardy qabyldaýmen basylmaıdy.\r\n\r\nQazirgi ýaqytta kóptegen em-sharalar burynǵyǵa qaraǵanda az ınvazıvti.\r\n\r\n* Lıtotrıpsııa  búırekte nemese nesepaǵarda ornalasatyn 1 sm jáne odan kishi tastardy joıý úshin qoldanylady. Em-shara tastardy jaryqshaqtarǵa bólý úshin dybystyq nemese soqqylyq tolqyndardy qoldanýǵa negizdeledi. Bul jaryqshaqtar organızmnen neseppen shyǵarylady. Em-shara dıstantsııalyq soqqylyq-tolqyndyq lıtotrıpsııa (DÝVLT) atalady.\r\n* Búırekte iri tas bolýynda, sondaı-aq, búırektiń jáne qorshaıtyn tinderdiń aýyrtqýly túrinde jasalatyn em-shara kezinde teridegi shaǵyn hırýrgııalyq tilik arqyly arnaıy aspap engiziledi. Tas tútik (endoskop) arqyly alynady.\r\n* Tastardyń tómengi nesep joldarynda shoǵyrlanýynda ýreteroskopııa qoldanylýy múmkin.\r\n* Sırek jaǵdaılarda ádister kómektespegende nemese múmkin bolmasa, ashyq operatıvtik aralasý (nefrolıtotomııa)qoldanylady.\r\nDárigermen keńesip, naqty jaǵdaıda qandaı tásil ońtaıly ekendigin anyqtaý qajet.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nBúırektegi tastar aýyrsyný beredi, biraq, kóptegen jaǵdaılarda olar organızmnen zaqymdaný keltirmesten shyǵarylady.\r\n\r\nNesep tas aýrýy qaıtalanýy múmkin. Bul - aýrýdyń sebebi anyqtalmasa jáne emdelmese oryn alady.\r\n\r\nBul kezde kelesilerdiń paıda bolý qaýpi bar:\r\n\r\n* Nesep shyǵarý joldarynyń ınfektsııasy\r\n* Emdeý uzaqqa sozylǵanda búırektiń zaqymdanýy.\r\n \r\n\r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nNesepaǵardyń bitelýi  (birjaqtylyq, jiti obstrýktıvtik ýropatııa)\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\n\r\nNesep tas aýrýynyń sımptomdary bolsa, dárigerge kórinińiz:\r\n\r\n* Arqadaǵy nemese búıirdegi ótpeıtin, qarqyndy aýyrsyný\r\n* Neseptegi qan\r\n* Qyzý jáne qaltyraý\r\n* Qusý  \r\n* Nesep sasyq ıisti jáne bulyńǵyr tústi\r\n* Nesep shyqqanda kúıdirý sezimi.\r\n \r\nEger nesep shyǵarý joldarynyń bitelisi bolsa, ótýdi qalpyna keltirý nesep shyǵarýdaǵy tastyń paıda bolýymen nemese rentgendik tekserýmen rastalady.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nNesep tas aýrýy bolsa:\r\n\r\n* Nesep jetkilikti mólsherde túzilýi úshin suıyqtyqty kóp ishińiz (kúnine 6 - 8 staqan).\r\n* Tastardyń keıbir túrinde dárilik preparattardy qabyldaý nemese ratsıonǵa ózgerister engizý qajet bolady.\r\n* Aldyn alýdyń qajetti sharalaryn anyqtaý úshin dáriger qannyń jáne neseptiń taldaýyn taǵaıyndaıdy.\r\n \r\n\r\nSınonımdary\r\n\r\nBúırek tastary; Nefrolıtıaz;    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(437,'article','1069','Omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy','qz','2018-07-28 17:18:18','2018-07-28 17:16:00','Omyrtqalardyń arasynda shaǵyn, dóńgelek jalpaq dıskiler bolady. Osy dıskilerdiń jaraqattan, qalypty tozýdan, nemese aýrýdan zaqymdanýynda olar shyǵyńqy kúıge túsedi. Bul jaǵdaı omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy atalady.    \r\n\r\nOmyrtqa dıskileri jas ulǵaıǵan saıyn – qurǵaq, ıilgish jáne áljýaz bola túsedi. Jaraqat pen uzaq ýaqyt boıǵy júkteme dıskiniń syrtqy jabyndysynda kishkentaı sańylaý bolýyn údetedi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1069',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Omyrtqa','y','   Omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy Omyrtqalardyń arasynda shaǵyn, dóńgelek jalpaq dıskiler bolady. Osy dıskilerdiń jaraqattan, qalypty tozýdan, nemese aýrýdan zaqymdanýynda olar shyǵyńqy kúıge túsedi. Bul jaǵdaı omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy atalady.    \r\n\r\nOmyrtqa dıskileri jas ulǵaıǵan saıyn – qurǵaq, ıilgish jáne áljýaz bola túsedi. Jaraqat pen uzaq ýaqyt boıǵy júkteme dıskiniń syrtqy jabyndysynda kishkentaı sańylaý bolýyn údetedi. Omyrtqalardyń arasynda shaǵyn, dóńgelek jalpaq dıskiler bolady. Osy dıskilerdiń jaraqattan, qalypty tozýdan, nemese aýrýdan zaqymdanýynda olar shyǵyńqy kúıge túsedi. Bul jaǵdaı omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy atalady.    \r\n\r\nOmyrtqa dıskileri jas ulǵaıǵan saıyn – qurǵaq, ıilgish jáne áljýaz bola túsedi. Jaraqat pen uzaq ýaqyt boıǵy júkteme dıskiniń syrtqy jabyndysynda kishkentaı sańylaý bolýyn údetedi.\r\n\r\nÁlsiregen dıskige shamadan tys qysym túskende dıskiniń ortasyndaǵy qoımaljyń materıaldyń bóligi kapsýladaǵy sańylaý arqyly aǵyp ketýi múmkin, nátıjesinde, dısk nerv túbirin nemese omyrtqa kanalyn  qorshaıtyn keńistikke shyǵyp ketedi. omyrtqa aralyq dıskiniń jaryǵy nervtiń qyzmetine kedergi keltiredi, álsizdikke, uıyp qalýǵa, nemese aıaqtaǵy aýyrsynýǵa aparýy múmkin.\r\n\r\nKópshilik jaǵdaıda omyrtqa aralyq dıski jaryǵynyń sımptomdaryn konservatıvtik ádispen emdeýge bolady. ýaqyt  óte sımptomdary joıylady. Keıbir sırek jaǵdaıda operatsııa qajet bolýy yqtımal.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(438,'article','1071','Omyrtqanyń jaraqaty','qz','2018-07-28 17:29:14','2018-07-28 17:27:00','Omyrtqanyń jaraqaty – súıektiń, baılamdar men omyrtqa baǵanynyń nervileriniń zaqymdanýy. Oǵan julynnyń – mıdyń túbinen arqa boıymen belge nemese súıekterge baratyn nervtiń zaqymdanýy kiredi.\r\n\r\nOmyrtqanyń jaraqaty adamdy qozǵalý múmkindiginen  nemese deneniń tustaryn qımyldatý qabiletinen aıyrady.\r\n\r\nÁreketi zaqymdaný tusyna jáne zaqymdanýdyń aýyrlyq dárejesine baılanysty.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1071',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Omyrtqanyń','y','   Omyrtqanyń jaraqaty Omyrtqanyń jaraqaty – súıektiń, baılamdar men omyrtqa baǵanynyń nervileriniń zaqymdanýy. Oǵan julynnyń – mıdyń túbinen arqa boıymen belge nemese súıekterge baratyn nervtiń zaqymdanýy kiredi.\r\n\r\nOmyrtqanyń jaraqaty adamdy qozǵalý múmkindiginen  nemese deneniń tustaryn qımyldatý qabiletinen aıyrady.\r\n\r\nÁreketi zaqymdaný tusyna jáne zaqymdanýdyń aýyrlyq dárejesine baılanysty.   \r\n\r\nOmyrtqanyń jaraqaty – súıektiń, baılamdar men omyrtqa baǵanynyń nervileriniń zaqymdanýy. Oǵan julynnyń – mıdyń túbinen arqa boıymen belge nemese súıekterge baratyn nervtiń zaqymdanýy kiredi.\r\n\r\nOmyrtqanyń jaraqaty adamdy qozǵalý múmkindiginen  nemese deneniń tustaryn qımyldatý qabiletinen aıyrady.\r\n\r\nÁreketi zaqymdaný tusyna jáne zaqymdanýdyń aýyrlyq dárejesine baılanysty.\r\n\r\nOmyrtqanyń jaraqatynyń belgileri:\r\n\r\n·         Moıynnyń nemese arqanyń kúshti aýyrsynýy.\r\n\r\n·         Dene bólikterin qozǵalta almaý (saldaný -paralıch). Munyń sebebi – deneniń osy bóliginiń tikeleı jaraqaty nemese aýyrsyný bolady.\r\n\r\n·         Álsizdik, shanshý nemese aıaq-qoldyń uıyp, jansyzdaný sezimi.\r\n\r\n·         Qýyqty nemese ishekti baqylaý qabiletin joǵaltýdyń qaıta anyqtalýy.\r\n\r\nBastyń, bettiń, moıynnyń, nemese arqanyń jaraqaty bolǵannan keıin birden omyrtqanyń jaraqaty tekserilýi tıis. Jaraqat alǵan adam qozǵalmaýy tıis jáne durys tasymaldanýy qajet, turaqty saldanýdyń aldyn alý úshin basy men moıny bir syzyqtyń boıynda, ornyqty (qozǵalmaıtyn) kúıde bolýy qajet.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(439,'article','1072','Ortan jiliktiń ushynyń epıfızıolızi','qz','2018-07-28 17:34:36','2018-07-28 17:29:00','Ortan  jiliktiń ushynyń epıfızıolızi – urshyqbýynnyń ushynyń ósýdiń joǵarǵy aımaǵy deńgeıindegi ortanjilikten bólinýi.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1072',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Ortan','y','   Ortan jiliktiń ushynyń epıfızıolızi Ortan  jiliktiń ushynyń epıfızıolızi – urshyqbýynnyń ushynyń ósýdiń joǵarǵy aımaǵy deńgeıindegi ortanjilikten bólinýi. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nJalpy aqparat\r\n\r\nOrtan  jiliktiń ushynyń epıfızıolızi – urshyqbýynnyń ushynyń ósýdiń joǵarǵy aımaǵy deńgeıindegi ortanjilikten bólinýi.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nOrtan  jiliktiń ushynyń epıfızıolızi eki jaqty bolýy múmkin. \r\n\r\nEpıfız – tútikti súıektiń negizgi bóliginen ósý aımaǵymen bólingen ushy. Bul aýrý kezinde súıektegi másele onyń ósetin joǵarǵy bóliginde paıda bolady.\r\n\r\nOrtan  jiliktiń ushynyń epıfızıolızi, shamamen, 100 myń balanyń 2-de kezdesedi. Ol jıi kezdesedi:\r\n\r\n* 11-15 jastaǵy ósý ústindegi balalarda, ásirese, uldar arasynda\r\n* Semizdikke shaldyqqan balalarda\r\n* Tez ósý ústindegi balalarda.\r\n \r\nBasqa aýrýlardan týyndaǵan gormondyq buzylystary bar balalar ortan  jiliktiń ushynyń epıfızıolıziniń paıda bolýynyń erekshe qaýpine ushyraıdy.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\n* Júrýdegi máseleler, aqsaý\r\n* Tizedegi aýyrsyný\r\n* Jambastaǵy/sandaǵy aýyrsyný\r\n* Jambastaǵy/sandaǵy shıryǵý\r\n* Aıaqtyń syrtqy jaqqa burylýy\r\n* Jambastyń qozǵalýynyń shektelýi\r\n \r\n\r\nDıagnostıka\r\n\r\nDáriger nemese medbıke tekserýdi ótkizedi. Dıagnozdy naqtylaý úshin jambastyń/sannyń rentgeni taǵaıyndalady.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nSúıekti shybyqtyń nemese vınttiń kómegimen turaqtandyrý boıynsha operatsııa býyn qýysynan ushynyń jyljyp, shyǵyp ketpeýine kómektesedi. Keıbir hırýrgter ekinshi jambasty da turaqty etýdi usynady, sebebi, kóptegen balalarda keıinnen onda másele paıda bolady.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nDurys jáne ýaqytyly emdeýde boljamy ádette oń bolady. Degenmen, sırek jaǵdaıda aýrýdyń erte anyqtalýy jáne emdeýge qaramastan, urshyqbýyn qajalýy múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin asqynýlary\r\n\r\nOrtan   jiliktiń ushynyń epıfızıolızi bolashaqta osteoartrıttiń paıda bolý qaýpimen qosarlanady. Basqa áleýetti, biraq, sırek asqynýlary – urshyqbýyn mańyndaǵy aýmaqta qan aǵymynyń buzylýy jáne býyn tinderiniń tez tozýy.\r\n\r\n \r\nQashan dárigerge kóriný qajet\r\nEger balada udaıy aýyrsyný jáne osy aýrýdyń sımptomdary kezdesetin bolsa, balany jatqan kúıde dereý dárigerge jetkizý qajet.\r\n\r\n \r\nAldyn alý\r\n\r\nSemizdikke shaldyqqan balalarda salmaqty baqylaý paıdaly bolady. Kópshilik jaǵdaılarda aýrýdyń aldyn alýǵa kelmeıdi.\r\n\r\n \r\nSınonımdary\r\n\r\nJambastyń/sannyń epıfızıolızi.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(440,'article','1365','Ót shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy','qz','2018-11-14 11:15:35','2018-11-14 11:10:00','Ót shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy – bul baýyr men ash ishektegi ót suıyqtyqtaryn ótkizetin ót jolynyń bitelip qalýy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1365',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Ót','y','   Ót shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy Ót shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy – bul baýyr men ash ishektegi ót suıyqtyqtaryn ótkizetin ót jolynyń bitelip qalýy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\nÓt shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy – bul baýyr men ash ishektegi ót suıyqtyqtaryn ótkizetin ót jolynyń bitelip qalýy.\r\n\r\nSebepteri\r\n  \r\nÓt baýyrda túziletin suıyqtyq. Ol bılıbýrýn sekildi aýystyrýshy azyqtan,  ót qyshqyly tuzynan jáne holesterınnen quralady. Tuzdy ót qyshqyly  aǵzadaǵy maılardy qortady. Baýyrdan  ót joldarymen  suıyqtyq shyǵady da, ótke aǵyp túsedi. Tamaqtanyp bolǵannan keıin ót suıyqtyǵy ash ishekke de jiberiledi.\r\n \r\nÓt joly bitelip qalǵanda, ót baýyrǵa quıylady, jáne qan quramynda bılıbýrýn kóterilip, adam sarǵyshtanyp ketedi  (teri sarǵaıyp ketedi). \r\nÓt shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasynyń týyndaýyna sebep bolýy múmkin jaǵdaılar:\r\n•	Ót jodaryna sarysýdyń bolýy;\r\n•	Baýyrdyń lımfa túıinderi  úlkeıip ketýi;\r\n•	Ótte tastyń bolýy;\r\n•	Ót joldary qabynýy;\r\n•	Berishti tinderiniń túzlýi kezinde ót joldary tarylýy;\r\n•	Ót qabyna ota jasalǵanda ót joldaryna zaqym kelýi;\r\n•	Ót joldary men qýyq asty bezinde isiktiń paıda bolýy;\r\n•	Ót shyǵarý jodarynda mestastaz isikteriniń bolýy;\r\n•	Baýyrda jáne ót joldarynda lıambltıı parazıtteriniń paıda bolýy.\r\nAýrýdyń  qaýipti faktorlaryna mynalar jatady:\r\n•	Ótke tas baılaný, sozylmaly pankreatıt nemese qaýyq asty beziniń qaýipti isingi;\r\n•	Qýyq qýysyna zaqym kelý;\r\n•	Ót shyǵarý joldaryna jedel sharalar qoldanǵannan;\r\n•	Buryn ót shyǵarý joldary júıesinde qaýipti isiktiń bolýynan (ót joldarynyń qaýipti isigi) \r\nImmýn júıesi álsiregen adamda da ınfektsııadan obstrýktsııa oryn alýy múmkin.\r\n\r\nSımptomdary\r\n•	Asqazannyń oń jaq burysh jaǵy aýyryp turady;\r\n•	Kúńgirt nesep shyǵady;\r\n•	Qaltyraý paıda bolady;\r\n•	Qyshý kezdesedi; \r\n•	Teride sarǵyshtaný paıda bolady;\r\n•	Júrek  aıný  men qusý jaǵdaıy oryn alady;\r\n•	Nájistiń tússizdigi\r\n\r\nDıagnostıka\r\nDáriger nemese medbıke sizdiń asqazanyńyzdy tekseredi.\r\nQan taldamasyn ótkizgende tómendegideı nátıjeler paıda bolsa, sizde obstrýktsııa oryn aldy degen sóz:\r\n•	Bılbýrýn mólsheriniń artýy;\r\n•	Siltili fosfataz mólsheriniń artýy;\r\n•	Baýyr fermentteri mólsheriniń artýy.\r\nÓt joldarynyń obstrýktsııasynyń paıda bolǵan-bolmaǵandyǵyn anyqtaý úshin tómendegideı tekserýler júrgiziledi:\r\n•	Ish-qurylysty ÝDZ-ǵa túsiredi;\r\n•	Ish-qurylysty KT-ǵa túsiredi;\r\n•	Endoskopıkalyq retrogradtyq holangıopankreatografııa  (ERHPG)\r\n•	Teri jáne baýyr arqyly holangıografııa (ChChHG)\r\n•	Magnıtno-rezonanstyq holangıopankretografııa (MRHPG) \r\nÓt joldarynyń bitelýi kelesideı tekserýler nátıjesinen de baıqalýy múmkin:\r\n•	Qan quramynda amılazdardyń jınalýy;\r\n•	Ót qabyn radıonýklendik kóshirmeden ótkizý;\r\n•	Qan quramynda lıpazdardyń jınalýy;\r\n•	Protrombındik ýaqyt (PV);\r\n•	Nesep quramynda bılırýbınniń jınalýy.\r\n\r\nEmdeý\r\nEmdeýdiń basty maqsaty ostrýktsııany jeńildetý. Óttegi tastar ERHPG ótkizgende endoskop arqyly joıylyp ketýi múmkin.\r\nKeı jaǵdaıda obstrýktsııany álsiretý úshin jedel ota da jasalýy yqtımal. Eger ót qabynyń tastarynan bitelý jaǵdaıy oryn alsa, ol ádette joıylady. Eger aýrý ınfektsııanyń saldarynan oryn alsa, onda dáriger sizge antıbıotıkter taǵaıyndaıdy.\r\nEger obstrýktsııa qaýipti isiktiń saldarynan bolsa, onda bitelip turǵan jer keńeıtiledi. Bul josyq endoskopııalyq nemese teri arqyly  (baýyr men teri arqyly ótkiziletin) keńeıtý dep atalady.\r\nBitelýdi drenajben qamdandyrý úshin arnaıy túikshe qoıylýy múmkin.\r\n\r\nBoljamy\r\nEger obstrkýtsııa  qaıta qalpyna keltirilmese, onyń arty adam ómiri úshin qaýipti bolatyn ınfektsııalarǵa jáne  bılırýbınniń shamadan tys quıylýyna  ákelip soǵýy múmkin.  \r\nKeńeıilgen obstrýktsııa baýyrdyń sozymaly aýrýlaryna ótkizilýi múmkin.  Obstrýktsııa kóbinese endoskoptyń jáne hırýrgııalyq joldyń kómegimen qalypqa keltiriledi. Eger bitelý qaýipti isikke ulasyp ketse, jaǵdaıdyń ýshyǵary sózsiz.\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\nBul aýrý emdelmese, ınfektsııanyń damýyna, sepsıs jáne baýyr aýrýyna, sonyń ishinde bılıarly tsırroz aýrýyna ákep soqtyrýy ábden múmkin.\r\n\r\nDárigenge qashan qaralý kerek\r\nEger terińiz sarǵyshtana bastasa, nesep pen nájiste ózgerister paıda bolsa dárigerge tekserilińiz.\r\n\r\nAldyn alý \r\nÓt joldarynyń bitelýinen bolatyn qaýipti faktorlardy bilip júrińiz,  sol kezde ózińizdi erte qadaǵalaýǵa, ýaqytyly em alýǵa múmkindik týady. Odan basqa, ót joldarynyń bekitilýiniń aldyn alatyn sharalar joq.\r\n\r\nSınonımderi\r\nBılıarlyq obstrýktsııa\r\n\r\nTegter: \r\nót shyǵarý joldarynyń obstrýktsııasy\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(441,'article','1392','Ishtiń qatýy (ishqatpa) ','qz','2018-11-19 03:14:57','2018-11-19 03:14:00','Keıbir adamdar úlken dáretke kúnine bir nemese eki ret barsa, basqalary sırek barady. Eger sizde ishtiń qatýy paıda bolsa, onda ishek bosatýdyń jıiligi azaıyp, nemese nájisińiz shaǵyn jáne qatty bolady. Ádette, ishtiń qatý sebepterine suıyqtyqtyń nemese tamaqtaný ratsıonynda jasunyqqa baı ónimderdiń jetispeýshiligi jatady. Eger ishtiń qatýy kenetten bastalǵan bolsa nemese dıetańyzǵa qaramastan jalǵassa, sizge dárigerge qaralýyńyz kerek.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1392',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Ishtiń','y','   Ishtiń qatýy (ishqatpa)  Keıbir adamdar úlken dáretke kúnine bir nemese eki ret barsa, basqalary sırek barady. Eger sizde ishtiń qatýy paıda bolsa, onda ishek bosatýdyń jıiligi azaıyp, nemese nájisińiz shaǵyn jáne qatty bolady. Ádette, ishtiń qatý sebepterine suıyqtyqtyń nemese tamaqtaný ratsıonynda jasunyqqa baı ónimderdiń jetispeýshiligi jatady. Eger ishtiń qatýy kenetten bastalǵan bolsa nemese dıetańyzǵa qaramastan jalǵassa, sizge dárigerge qaralýyńyz kerek. Keıbir adamdar úlken dáretke kúnine bir nemese eki ret barsa, basqalary sırek barady. Eger sizde ishtiń qatýy paıda bolsa, onda ishek bosatýdyń jıiligi azaıyp, nemese nájisińiz shaǵyn jáne qatty bolady. Ádette, ishtiń qatý sebepterine suıyqtyqtyń nemese tamaqtaný ratsıonynda jasunyqqa baı ónimderdiń jetispeýshiligi jatady. Eger ishtiń qatýy kenetten bastalǵan bolsa nemese dıetańyzǵa qaramastan jalǵassa, sizge dárigerge qaralýyńyz kerek.\r\n\r\nNAZAR AÝDARYŃYZ!\r\n\r\nQAÝIPTI SIPTOMDARY\r\n\r\nNájiste qannyń paıda bolýy\r\n\r\nNájistegi qan qyzyl jolaqtar kúıinde keledi nemese nájisti qara túske boıalýy múmkin. Ishektegi azǵantaı mólsherde qannyń bolýy tik ishektegi problemalardan týyndaýy múmkin (mysaly, gemorroı). Nájiste qan paıda bolsa, tik jáne toq ishekteriniń qaterli isikterin boldyrmaý maqsatynda siz dárigerge qaralýyńyz kerek jáne dıagnostıkalyq zertteýlerden ótkenińiz jón.\r\n\r\nEger sizdi bul jaǵdaı alańdatsa, sebebin anyqtaý úshin onlaın-dıagnostıkadan ótýge bolady.\r\n\r\n\r\nIshtiń qatýy (erlerde / áıelderde)\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(442,'article','1417','Dabyl jarǵaǵynyń jarylýy ','qz','2018-11-20 04:06:05','2018-11-20 04:05:00','__Dabyl jarǵaǵynyń jarylýy__ - bul jaraqattaný nátıjesinde ishki qulaqtyń membranasynda paıda bolatyn tesikter nemese jarylý. Ortańǵy qulaqta suıyqtyqtyń paıda bolýynyń nátıjesinde dabyl jarǵaǵy jarylýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1417',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','D','Dabyl','y','   Dabyl jarǵaǵynyń jarylýy  __Dabyl jarǵaǵynyń jarylýy__ - bul jaraqattaný nátıjesinde ishki qulaqtyń membranasynda paıda bolatyn tesikter nemese jarylý. Ortańǵy qulaqta suıyqtyqtyń paıda bolýynyń nátıjesinde dabyl jarǵaǵy jarylýy múmkin. Dabyl jarǵaǵynyń jarylýy - bul jaraqattaný nátıjesinde ishki qulaqtyń membranasynda paıda bolatyn tesikter nemese jarylý. Ortańǵy qulaqta suıyqtyqtyń paıda bolýynyń nátıjesinde dabyl jarǵaǵy jarylýy múmkin.\r\n\r\nDabyl jarǵaǵy zaqymdalǵan adam ótkir aýyrsynýdy seziný múmkin, ol tek qulaqtaǵy qysymnyń tómendeýinen jáne  jarylǵan jerdiń kishireıýinen aýyrǵany báseńdeıdi. Membrananyń jarylýy ádette kútpegen jerden jáne iriń sııaqty jaǵymsyz ıisi bar suıyqtyqty bosatýymen kórinedi.\r\n\r\nDabyl jarǵaǵynyń qalpyna kelýi ádette 1-2 aptaǵa deıin sozylady jáne bul estý qabiletin joǵaltýsyz ótedi. Degenmen, buǵan sebep bolǵan jaraqat nemese ınfektsııa emdeýdi jáne dárigerge barýdy qajet etedi.\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(443,'article','1432','Infektsııalyq endokardıt (Endokardıt)','qz','2018-11-20 12:19:18','2018-11-20 12:14:00','__Infektsııalyq endokardıt__ nemese __Endokardıt__– júrektiń qaqpaqshalary men kameralarynyń ishki qabyǵynyń ınfektsııasy.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1432',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','I','Infektsııalyq','y','   Infektsııalyq endokardıt (Endokardıt) __Infektsııalyq endokardıt__ nemese __Endokardıt__– júrektiń qaqpaqshalary men kameralarynyń ishki qabyǵynyń ınfektsııasy. Infektsııalyq endokardıt nemese Endokardıt– júrektiń qaqpaqshalary men kameralarynyń ishki qabyǵynyń ınfektsııasy.\r\n \r\n \r\nPaıda bolý sebepteri\r\nEndokardıt júrek bulshyqetin, qaqpaqshalaryn, qabyǵyn zaqymdaýy múmkin. Endokardıtten ásirese kelesi sanattaǵy adamdar zardap shegedi:\r\n•	Júrek aqaýlyǵy bar adamdar\r\n•	Júrek qaqpaqshalary zaqymdansa nemese anomaldy bolsa\r\n•	Endokardıtpen buryn aýyrǵandar\r\n•	Júrek qaqpaqshalary aýystyrylǵan naýqastar\r\n\r\nJuqpaly endokardıt túr-túrge bólinedi,  ártúrli bakterııalar qan aǵymyna túskende jáne sodan keıin júrekke jetkende damıdy. Bakterııalyq ınfektsııa – endokardıttiń eń jıi kezdesetin túri bolyp tabylady. Aýrýdy sańyraýqulaqtar da, mysaly, Candida sańyraýqulaǵy týdyrýy múmkin.\r\nKeıbir jaǵdaılarda endokardıttiń sebepteri tabylmaı jatady.\r\n\r\nBakterııalar kóbinese adamnyń qan aınalymyna enedi:\r\n•	Kóktamyrlyq kateterleý\r\n•	Inektsııany qajet etetin dárilik zattardy qoldaný. Sterıldenbegen ınelerdi qoldanǵanda\r\n•	Stomatologııalyq operatsııa jasalǵannan keıin, uzaq ýaqyt ótpeı\r\n•	Basqa da hırýrgııalyq operatsııalar nemese tynys alý joldary men zár shyǵarý joldarynyń kishigirim protsedýralary kezinde, teri nemese súıek-bulshyqetterdiń ınfektsııalyq zaqymdanýlarynan\r\n \r\nSımptomdary\r\nEndokardıttiń sımptomdary kenetten paıda bolýy múmkin nemese birtindep damýy múmkin. Aýrýdyń burynnan kele jatqan belgileri: dene qyzýynyń kóterilýi, qaltyraý, terleý.\r\nKeıde bul sımptomdar basqa da sımptomdary paıda bolǵanǵa deıin birneshe kún boıy jalǵasýy múmkin. Keıde sımptomdar kórinip, kenetten joǵalyp ketýi yqtımal, ondaı sımptomdar kóbinese túnde paıda bolady. Sondaı-aq, aýrý belgileri jalpy álsizdik, sharshaý, bulshyqetter men býyndardaǵy aýyrsynýmen qatar bilinýi múmkin.\r\n\r\nBasqa da sımptomdary:\r\n•	Tyrnaq astyndaǵy teri aımaǵyndaǵy qan ketý (qan ketý tyrnaqtyń negizinde)\r\n•	Aıaq býyndaryndaǵy jáne tabandaǵy (Djeınveı jarasy) qyzyl aýyrsynbaıtyn daqtar\r\n•	Aıaq-qol saýsaqtarynyń jastyqshalarynda ornalasqan qyzyl, basqanda aýrý týdyratyn túıinder (Osler túıinderi)\r\n•	Fızıkalyq belsendilik kezindegi entigý\r\n•	Aıaqtyń, tabannyń, ishtiń isiný\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\nDáriger  tekserý kezinde  júrektegi ózgeshe bir shýdy anyqtaýy nemese júrektiń burynǵy shýlarynan ózgeris baıqaýy múmkin.\r\nKózdi zertteý barysynda torly qabyqqa qan quıylǵanyn anyqtaýǵa bolady. Kózdiń nemese qabaqtyń ústinde kishkentaı núkteli qantalaýlary anyqtalýy múmkin.\r\nDıagnostıkalyq testterge mynalar jatady:\r\n•	Qan sebindisiniń analızi ınfektsııany týdyratyn bakterııalardy nemese sańyraýqulaqty anyqtaýǵa kómektesedi\r\n•	Jalpy qan analızi, C-reaktıvti belok (SRB) nemese erıtrotsıtterdiń tuný jyldamdyǵy (ETJ)\r\n•	Júrek klapandarynyń jaǵdaıy týraly kóbirek aqparat beretin turaqty kardıogrammalar nemese óńesh arqyly ehokardıografııa jasaý\r\n \r\nEmdeý\r\nAýrýdan alǵash ret zardap shegetin patsıentterge vena ishilik antıbıotık engizý úshin gospıtalızatsııalaý qajet. Qan taldaýy dárigerlerge aýrýmen kúreste eń jaqsy antıbıotıkti tańdaýǵa kómektesedi.\r\nEndokardıtpen aýyratyn patsıentter uzaq ýaqyt boıy antıbıotıktermen emdelý kerek. Ádette, júrek kameralaryndaǵy jáne qaqpaqshalaryndaǵy bakterııadan tolyqtaı qutylý úshin 4-6 apta kerek.\r\nAýrýhanada bastalǵan antıbıotıktermen emdeýdi, shyǵarǵan keıin úıde jalǵastyrý kerek.\r\nHırýrgııalyq aralasý qajet bolady, eger:\r\n•	Infektsııa ınsýltke ákeletin jolmen taralatyn bolsa. Bul bakterııalyq uıyndylar mıǵa túsken kezde paıda bolady.\r\n•	Júrek qaqpaqshalarynyń zaqymdanýynan júrek jetispeýshiligi damysa\r\n•	Múshelerdiń asa aýyr zaqymdanýlarynyń belgileri bolsa\r\n \r\nAýrý aǵymy\r\nEndokardıtte der kezinde medıtsınalyq kómek kórsetilse, saýyǵý múmkindigi aıtarlyqtaı joǵarylaıdy.\r\nAsa kúrdeli qıyndyqtar týyndasa, olar mynalar:\r\n•	Mı abstsessi\r\n•	Júrek jetkiliksizdigine ákeletin, júrek qaqpaqshalarynyń zaqymdalýy\r\n•	Infektsııanyń basqa múshelerge jaıylýy\r\n•	Mıǵa kishkentaı úzilgen bakterııalardyń uıyndysynyń túsýinen shaqyrylǵan ınsýlt\r\n \r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\nEndokardıtten emdelgennen keıin kelesi sımptomdardy baıqasańyz, dáriger kómegine júginińiz:\r\n•	Zárde qan bolsa\r\n•	Keýdeńizde aýyrý sezimi bolsa\r\n•	Sharshaǵyshtyq bolsa\r\n•	Dene temperatýrasynyń kóterilýi baıqalsa\r\n•	Aıaq-qoldaryńyz uıysa\r\n•	Álsizdik sezinseńiz\r\n•	Salmaq joǵaltqanyńyzdy baıqasańyz\r\nAldyn alý \r\nEndokardıttiń paıda bolý qaýpi joǵary adamdarǵa aldyn ala antıbıotıkter qabyldaý qajet. Joǵarǵy qaýip-qater tobyna mynandaı adamdar kiredi:\r\n•	Júrektiń týa bitken aqaýy barlar\r\n•	Júrek transplantattary jáne júrek qaqpaqshalaryndaǵy problemalalary barlar\r\n•	Jasandy júrek qaqpaqshalary barlar\r\n•	Buryn endokardıtpen aýyrǵandar\r\nNaýqastardyń bul toby kelesi jaǵdaılarda profılaktıkalyq antıbıotıkterdi qabyldaýy kerek:\r\n•	Olar aýyz qýysynan qan ketýge ákeletin, stomatalogııalyq aralasýǵa ushyrasa\r\n•	Olar tynys alý joldarynyń aımaǵyndaǵy medıtsınalyq aralasýǵa ushyrasa\r\n•	Olar nesepshyǵarý kanalynyń aımaǵyndaǵy medıtsınalyq aralasýǵa ushyrasa\r\n•	Olar asqazan-ishek joldarynyń aımaǵyndaǵy medıtsınalyq aralasýǵa ushyrasa\r\n•	Juqpaly teri men jumsaq tinniń ınfektsııalyq zaqymdanýyna baılanysty medıtsınalyq aralasýǵa ushyrasa\r\nSınonımderi: \r\nJúrek qaqpaqshalarynyń zaqymdanýy; Altyn stafılokokkpen shaqyrylǵan endokardıt.\r\n\r\nTegter: \r\njúrek qaqpaqshalar\r\naqaý\r\nqarynsha\r\njúrekshe\r\nendokardıt\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(444,'article','1449','Buǵananyń synýy','qz','2018-11-21 05:12:47','2018-11-21 05:11:00','Buǵana degenimiz ne?\r\n\r\nBuǵana - ıyq býynynyń negizgi súıekteriniń biri. Ol ıyqty ustap turady jáne shyntaqpen jáne topshy-buǵanalyq býynmen birge turaqtylyqty jáne ıyqty kúshpen qamtamasyz etedi. Buǵanalar sonymen qatar moıyn men ıyq aımaǵyndaǵy nervter men qan tamyrlaryn qorǵaıdy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1449',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Buǵananyń','y','   Buǵananyń synýy Buǵana degenimiz ne?\r\n\r\nBuǵana - ıyq býynynyń negizgi súıekteriniń biri. Ol ıyqty ustap turady jáne shyntaqpen jáne topshy-buǵanalyq býynmen birge turaqtylyqty jáne ıyqty kúshpen qamtamasyz etedi. Buǵanalar sonymen qatar moıyn men ıyq aımaǵyndaǵy nervter men qan tamyrlaryn qorǵaıdy. Buǵana degenimiz ne?\r\n\r\nBuǵana - ıyq býynynyń negizgi súıekteriniń biri. Ol ıyqty ustap turady jáne shyntaqpen jáne topshy-buǵanalyq býynmen birge turaqtylyqty jáne ıyqty kúshpen qamtamasyz etedi. Buǵanalar sonymen qatar moıyn men ıyq aımaǵyndaǵy nervter men qan tamyrlaryn qorǵaıdy.\r\n\r\nBuǵananyń  synýyna ne sebep bolady?\r\n\r\nBuǵananyń synýy, ádette, qoldy tirep qulaǵanda nemese buǵana ne, ıyqpen tikeleı baılanysta bolǵannan oryn alyp jatady.. Bul kóbinese fýtbol, kúres nemese hokkeı sııaqty sport túrlerimen aınalysýshylar arasynda jıi týyndap jatatyn jaǵdaı.\r\nBuǵana - jıi synýǵa beıim súıekterdiń biri. Kóptegen jaǵdaılarda 13-pen 20 jas aralyǵyndaǵy jastar buǵanasyn syndyryp alady, jas balalar da oıynap júrip buǵanasyn syndyryp alýy múmkin.\r\n\r\nSynǵan buǵananyń sımptomdary:\r\n\r\n•	Buǵana jaqpen qulap túsip nemese buǵana ne, ıyq aımaǵyn soǵyp alǵannan keıin dereý aýyrsyný.\r\n•	Aýyrsyný saldarynan zardap shekken qoldy kótere almaý.\r\n•	Zaqymdalǵan qoldy kóterýge tyrysqanda qysym seziledi.\r\n\r\nZaqymdalǵan ıyq árdaıym ornynan kete bermeıdi, biraq deformatsııa oryn alsa, bul tompaq bolyp kórinýi múmkin nemese topsha-buǵanalyq býynnyń dál úshtinde isik paıda bolady. Súıektiń tenini tesip ótý jaǵdaılary sırek oryn alady, biraq ol terini tompaıtyp ıterip alýy múmkin, ol jerge qalqa tárizdi isik jınalyp qalady. \r\n \r\nBuǵananyń synýy ádette aýyr jaraqat bolyp eseptelmeıdi. Buǵananyń ynýy keıde ǵana  ókpege nemese qabyrǵaǵa zaqym keltirýi múmkin, nemese qoldyń qozǵalýyna kedergi jasap qalýy yqtımal, al keıde qolyńyzdaǵy salqyndyq pen uıymalyq sezimderin týdyrýy múmkin nervterdi nemese qan tamyrlaryn qysyp qalýy da ǵajap emes.\r\n\r\nBuǵananyń synǵanyn anyqtaý\r\n\r\nDáriger ádette suraqtardy qoıý jáne naýqasty qaraý arqyly buǵananyń synyǵyn anyqtaı alady. Dáriger mynalardy tekseredi:\r\n\r\n•	Zaqymdalǵan aımaqtan tompaıǵan jerler men isikterdi izdeıdi.\r\n•	Qan aǵymy - ımpýlsty eseptep, teriniń túsin tekserip jáne temperatýrany ólsheıdi.\r\n•	Nerv jáne qan tamyrlaryna zııan kelgen-kelmegenin anyqtaıdy.\r\n•	Iyq pen basqa býyndardy qozǵaltý múmkindigin qaraıdy.\r\n•	Iyq bulshyqetteriniń kúshi tekseredi.\r\n\r\nDáriger ádette synyqtyń ornyn jáne aýyrlyq dárejesin anyqtaý úshin rentgennen ótkizedi.\r\n\r\nEmdeý ádisi\r\n\r\nKóptegen jaǵdaılarda synǵan buǵana ózdiginen emdeledi jáne sırek jaǵdaıda operatsııany talap etedi. Súıekti emdeý kezinde qol men ıyqtyń qozǵalmaýyn qamtamasyz etý úshin myqty baılammen baılap qoıady.. Eresek adam birneshe kúnnen, aptaǵa deıin myqty ustap turatyn kıim kııýi kerek; balaǵa 3-4 apta qajet bolýy múmkin. Sondaı-aq, ásirese balalar úshin, segizge uqsatyp aıqastyryp tańǵyshty baılaýǵa bolady. Keıde keıde ıyqty durys qalypta ustaý úshin tańǵyshty túzetý qajet bolýy múmkin.\r\n\r\nSodan keıin qarapaıym jattyǵýlardy bastaı berýge jáne aýyrsynýdy týyndatpasa jattyǵýlardy e birte-birte kúsheıte berýge de bolady. Dárigerden jattyǵýdy bastaý týraly surap alyńyz. Eger ol erte bastalsa, buǵananyń synyǵy durys emdelmeýi múmkin. Eger ıyqty ońaı jyljytý múmkin bolmasa jáne ıyq myqty bolmasa, belsendi adamdar sportpen jáne basqa da is-sharalarmen aınalysa almaıdy.\r\n\r\nAspırın, ıbýprofen nemese nafroksen sııaqty atsetamınofendi nemese sterıoıdty emes qabynýǵa qarsy preparattardy aýrýdy jeńildetý úshin qoldanýǵa bolady. Reı sındromyna baılanysty 20 jasqa tolmaǵan adamdarǵa aspırın berýge bolmaıdy.\r\n\r\nAýyr synyqtarda hırýrgııalyq aralasýlar usynylýy múmkin.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nbuǵananyń synýy\r\nıyq býyny\r\nbuǵana synyǵynyń sımptomdary\r\nnervtiń zaqymdalýy\r\nqoldyń terleýi\r\nqoldyń uıýy\r\nbuǵana synýynyń emdelýi\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(445,'article','1453','Paronıhııa (tyrnaq kóbesiniń qabynýy) - tyrnaqtyń aınalasyndaǵy teriniń ınfektsııasy','qz','2018-11-21 05:23:28','2018-11-21 05:21:00','Bul ne? Paronıhııa - tyrnaq aınalasynda teriniń ınfektsııasy (sańyraýqulaqtyq nemese bakterııalyq). Bul, qan aınalymynyń buzylýynyń, psorıazdyń nemese dermatıt ınfektsııanyń saldarynan bolýy múmkin. Negizgi sebebi sańraýqulaq tuqymynyń Candida albicans bakterııalary bolyp tabylady.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1453',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Paronıhııa','y','   Paronıhııa (tyrnaq kóbesiniń qabynýy) - tyrnaqtyń aınalasyndaǵy teriniń ınfektsııasy Bul ne? Paronıhııa - tyrnaq aınalasynda teriniń ınfektsııasy (sańyraýqulaqtyq nemese bakterııalyq). Bul, qan aınalymynyń buzylýynyń, psorıazdyń nemese dermatıt ınfektsııanyń saldarynan bolýy múmkin. Negizgi sebebi sańraýqulaq tuqymynyń Candida albicans bakterııalary bolyp tabylady.\r\n Bul ne? Paronıhııa - tyrnaq aınalasynda teriniń ınfektsııasy (sańyraýqulaqtyq nemese bakterııalyq). Bul, qan aınalymynyń buzylýynyń, psorıazdyń nemese dermatıt ınfektsııanyń saldarynan bolýy múmkin. Negizgi sebebi sańraýqulaq tuqymynyń Candida albicans bakterııalary bolyp tabylady.\r\n\r\nOnyń sımptomdary qandaı? Jedel jaǵdaılarda qyzarý nemese isiný belgileri kenetten paıda bolýy múmkin jáne qysqa ýaqytta oryn alady. Sozylmaly jaǵdaılarda sımptomdar úzdiksiz nemese mezgil-mezgilimen paıda bolýy múmkin. Sozylmaly paronıhııa –  kásibı ydys jýýshylardyń, kir jýatyndardyń, barmender men shashtarazdardyń arasynda kezdesip jatady. Óıtkeni ınfektsııalaný sýǵa qoldy  jıi malǵannan, qyryný kezinde kesip alǵannan, nemese tyrnaqty tazalaý barysynda syzyp alǵannan bolyp qalýy múmkin.\r\n\r\nNe isteý kerek? Úı jaǵdaıynda kózge kórinbeıtin, kishigirim qyzarýlar nemese isinýler abaılap tazalap tursa, ketip qalady,  Keıbir jaǵdaılarda jergilikti antıbıotıktermen nemese antıgendi zattarmen emdeý qajet bolýy múmkin. Keıde dárigerge emdeý úshin  kishkentaı hırýrgııalyq aralasý qajet bolýy múmkin  - zardap shekken aımaqty drenajdaý kerek bolýy yqtımal.\r\n\r\nTerińizdiń durys emdelý joldaryn bilý úshin ne odan da kúrdeli aralasý qajet ekenin talqylaý úshin jergilikti teri aýrýlarynyń mamanymen habarlasyńyz.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\nteri zaqymdanýy\r\nsańyraýqulaq ınfektsııasy\r\nbakterııalyq ınfektsııa\r\npsorıaz\r\ndermatıt\r\nparonıhııa belgileri\r\nkásibı aýrýlar\r\nhırýrgııalyq aralasýlar\r\ndrenaj\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(446,'article','1455','Pankreatıt','qz','2018-11-21 05:24:58','2018-11-21 05:24:00','Pankreatıt – bul asqazannyń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, as qorftý fermentteri men ınsýlın  bólip shyǵaratyn asqazan ústi bezi (uıqy beziniń) qabynýy.  Pankreatıt kútpegen jerden ishte aýyrsynýdy, júrektiń aınýyn jáne qusýdy jáne qaltyraýdy týdyrýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1455',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','P','Pankreatıt','y','   Pankreatıt Pankreatıt – bul asqazannyń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, as qorftý fermentteri men ınsýlın  bólip shyǵaratyn asqazan ústi bezi (uıqy beziniń) qabynýy.  Pankreatıt kútpegen jerden ishte aýyrsynýdy, júrektiń aınýyn jáne qusýdy jáne qaltyraýdy týdyrýy múmkin. Pankreatıt – bul asqazannyń joǵarǵy bóliginde ornalasqan, as qorftý fermentteri men ınsýlın  bólip shyǵaratyn asqazan ústi bezi (uıqy beziniń) qabynýy.  Pankreatıt kútpegen jerden ishte aýyrsynýdy, júrektiń aınýyn jáne qusýdy jáne qaltyraýdy týdyrýy múmkin.\r\n\r\nPankreatıttiń eń kóp taralýynyń sebebi – shamadan tys ishimdik ishý men uıqy bezinen ash ishektiń bastalǵan jerine (on eki eli ishekke) deıin ót qaby tastaryniń (tas túıirshikteriniń) arnaǵa jınatyp, tirelip qalýy bolyp tabylady. Pankreatıttiń basqa sebepteri ınfektsııalar, jaraqattar nemese belgili bir dáriler. Bul aýrý kútpegen jerden tap berýi múmkin (ótkir) nemese uzaq merzimdi bolýy múmkin, mezgil-mezgil qaıtalanyp ta turady (sozylmaly sıpatta). Uıqy beziniń zaqymdanýy aýyr azaptan, aýyr eseńgireýge deıin týyndaýy múmkin. Patsıentterdiń arasynda áıelder kóp: bul, ádette, holelıtııas aýrýy men maıdyń metabolızminiń buzylýyna baılanysty da oryn alady. Patsıentterdiń edáýir bóligi qart jáne ulǵaıǵan jastaǵy adamdar.\r\n\r\nPankreatıttiń negizgi kórinisteri: uıqy beziniń bas jaǵy zaqymdalǵanda, ishtiń oń jaq joǵarǵy jartysy aýyrady;  uıqy bezi aıryqsha zaqymdanǵanda – tóstiń tómengi jaǵy aýyrady;  uıqy beziniń quıryq jaǵy  zaqymdanǵanda – sol jaq qabyrǵalar aýyrady; eger uıqy bezi túgeldeı derlik zaqymdansa, ómirge qaýip tónedi.   \r\n\r\nÚlken dáreti kezinde titirkený sezimi bolady. Úlken dáretinde qorytylmaǵan tamaq qaldyqtary bolady jáne syrtqy kórinisi botqa keıpine uqsap turady. Nájis kólemi jaǵynan kóp bolyp kórinedi. Jaǵymsyz ıisi múńkip turady. Dárethana ýnıtazyna ábden shashyraýy múmkin, ony jýýda ońaıǵa soqpaıdy. \r\n\r\nEmhanalyq jaǵdaıda emdeýde aýrýdy basatyn dáriler men suıyqtyqtar tamyr arqyly ishke engiziledi, klınıkalyq jaǵdaıy ońalmaıynsha, isingen uıqy bezi joıylmaıdy. Pankreatıtti odan aıyn asqynyrmaý úshin, tamaq tútikshe arqyly berilýi múmkin, al aldyn alý úshin antıbıotıkter qoldanylady. Adamdardyń kópshiligi pankreatıtpen tolyq emdelse de, qan ketý, ınfektsııalaný, aǵzalyq jetispeýshilik sııaqty asqynýlar oryn alýy múmkin.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n\r\nótkir pankreatıt\r\nsozylmaly pankreatıt\r\nalkogoldi asyra paıdalaný\r\npankreatıt asqynýlary\r\npankreatıttiń emi\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(447,'article','1468','Ókpe qaterli isigi','qz','2018-11-26 10:03:13','2018-11-26 09:58:00','Ókpe -  keýek tıptes, konýs tárizdi syńar múshe.  Ol keýde qýysynyń oń jáne sol jaq bólikterinde ornalasqan.  Ókpe tynys alý júıesiniń bir bóligi. Oń jaq ókpe úshke bólinip, olardy úles (dolıa) dep ataıdy. Eki úlesten turatyn sol jaq ókpege qaraǵanda, oń jaq ókpeniń mólsheri úlkenirek bolady. Dem alǵan sátimizde ókpege taza aýa tolyp,  negizgi fýnktsııalardy atqarý úshin  jasýshalarmen tinderge asa qajet  taza aýamen qamtamasyz etedi.  Dem shyǵarǵan kezde  ókpe  zat almasý qoregi bolyp tabylatyn qos totyqty kómirqyshqyl gazyn shyǵarady.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1468',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','O','Ókpe','y','   Ókpe qaterli isigi Ókpe -  keýek tıptes, konýs tárizdi syńar múshe.  Ol keýde qýysynyń oń jáne sol jaq bólikterinde ornalasqan.  Ókpe tynys alý júıesiniń bir bóligi. Oń jaq ókpe úshke bólinip, olardy úles (dolıa) dep ataıdy. Eki úlesten turatyn sol jaq ókpege qaraǵanda, oń jaq ókpeniń mólsheri úlkenirek bolady. Dem alǵan sátimizde ókpege taza aýa tolyp,  negizgi fýnktsııalardy atqarý úshin  jasýshalarmen tinderge asa qajet  taza aýamen qamtamasyz etedi.  Dem shyǵarǵan kezde  ókpe  zat almasý qoregi bolyp tabylatyn qos totyqty kómirqyshqyl gazyn shyǵarady.\r\n Materıal medıtsına ǵylymynyń professory Almaz Sharmannyń AQSh-tyń Ulttyq onkologııa ıstıtýtyndaǵy «Sizge ókpe qaterli isigi jaıly ne bilý kerek» atty maqalasynyń negizinde daıyndaldy. (What do you need to know about lung cancer).\r\n \r\nÓkpe\r\n\r\n\r\n\r\nÓkpe -  keýek tıptes, konýs tárizdi syńar múshe.  Ol keýde qýysynyń oń jáne sol jaq bólikterinde ornalasqan.  Ókpe tynys alý júıesiniń bir bóligi. Oń jaq ókpe úshke bólinip, olardy úles (dolıa) dep ataıdy. Eki úlesten turatyn sol jaq ókpege qaraǵanda, oń jaq ókpeniń mólsheri úlkenirek bolady. Dem alǵan sátimizde ókpege taza aýa tolyp,  negizgi fýnktsııalardy atqarý úshin  jasýshalarmen tinderge asa qajet  taza aýamen qamtamasyz etedi.  Dem shyǵarǵan kezde  ókpe  zat almasý qoregi bolyp tabylatyn qos totyqty kómirqyshqyl gazyn shyǵarady.\r\n\r\nÓkpe qaterli isigi degenimiz ne?\r\n\r\nQaterli isik tinder túzetin, qurama elementter jasýshalarynan bastaý alady. Tinder aǵzany túzedi. Qalypty jasýshalar ósedi jáne bólshektenedi, aǵzanyń qajetine qaraı jańa jasýshalardy týdyrady. Kónergen jasýshalar joıylady, al olardyń orynyn jańa jasýshalar basady. Keıde, bur retti protsess buzylady. Aǵzaǵa qajet emes jańa jasýshalar túzilip, kóne jasýshalar oryn bosatpaı qoıady. Bul qosalqy jasýshalar jańatúzindi nemese isik dep atalatyn tinder massasyn túzedi. \r\n\r\nIsikter zalaldy jáne zalalsyz bolyp bólinedi:\r\n\r\nZalalsyz iskterde qaterli isiktiń kategorııalary bolmaıdy.\r\n\r\n•	Zalalsyz isikter ómirge kóp qaýip tóndire bermeıdi.\r\n•	Ádette zalalsyz isikter joıylǵannan keıin qaıta paıda bolmaıdy.\r\n•	Zalalsyz isikterdiń jasýshalary mı tinderiniń aınalasyna ósip shyqpaıdy.\r\n•	Zalalsyz isiktiń jasýshalary basqa múshelerge jáne deneniń basqa bólikterine taralmaıdy.\r\n\r\nZalaldy isikter qaterli isikpen tikeleı baılanysty bolyp tabylady.\r\n\r\n•	Zalaldy isikter zalalsyzdarǵa qaraǵanda salmaqtyraq sımptomdarmen kórinis beredi. Olar naýqastyń ómirine qaýip tóndirýi de múmkin.\r\n•	Zalaldy isikter kóp jaǵdaıda joıylady, biraq qaıta paıda bolýy da múmkin.\r\n•	Zalaldy isikter ózine tıesili músheler men tinderdi zaqymdaýy múmkin, nemese olardy isitedi.\r\n•	Zalaldy isikterdiń jasýshalary basqa músheler men dene bólikterine taralady (metastazdanady). Qaterli isik jasýshalary taralyp, ózimen baılanysqan, qan aǵymyn nemese lımfa túıinderdi isite bastaıdy. Isik jasýshalary basqa múshelerde damıdy, ol jerde músheni zaqymdaıtyn jańa isikter túzedi. Basqa múshelerge taralǵan qaýipti isik jasýshalaryn metastazdar dep ataıdy, al olardyń taralý protsessi metastazdaný bolyp tabylady. \r\n\r\nIsiktiń jaıylýy kezinde jáne  basqa múshelerge nemese dene bólikterinde jańa isikterdiń túzilýi kezinde olar anomaldi jasýshalar quraıdy jáne olardyń barlyǵyn alǵashqylyq dep ataıdy. Mysaly,  qýyq asty beziniń qaterli isigi súıekke jaıylsa, ol qýyq asty beziniń metastazdanýy bolady, súıektiń qaterli isigi bolyp sanalmaıdy. Eger ol osyndaı sebepterden týyndasa, súıek isigi emes, qýyq asty beziniń isigi boıynsha emdeledi. Dárigerler bulaı týyndaǵan isikterdi keıde «dıstantty» nemese metastatıkalyq aýrý dep ataıdy.\r\n\r\nÓkpe qateril isigi – mıkroskoptaǵy jasýsha beınesine baılanysty eki túrge bólinedi. Olar: usaq jasýshaly ókpe obyry jáne usa qjasýshaly emes ókpe obyry. Bul ókpe isikteriniń eki túride ártúrli taralady, olarǵan qarsy qoldanylatyn da emdeý tásili árqalaı bolmaq.\r\nUsaq jasýshaly emes ókpe obyry - bul ókpe obyrynyń barynsha kóp taralǵan formasy bolyp tabylady. Ol usaqjasýshaly obyrǵa qaraǵanda baıaý ósip, taralady.  Bul atalmysh obyrdyń túri jasýshalardyń túrine baılanysty túrli ataý ıelenedi: skvamozdy-jasýshaly kartsınoma (epıdermoıdty karttsınoma dep te atalady),  adenokartsınoma jáne iri jasýshaly kartsınoma.\r\n\r\nUsaq jasýshaly ókpe obyry sırek kezdesedi, biraq ósýi men taralýy usaq jasýshaly emes obyrdan qaraǵanda óte tez oryndalady. Jáne bul atalmysh isik túri zalaldy bolyp tabylady.\r\n\r\nÓKPE ISIGINIŃ QAÝIP FAKTORLARY\r\n\r\nǴylymı zertteýlerdiń nátıjesinde ókpe obyryn damytatyn birneshe sebepter anyqtaldy. Olardyń kópshiligi shylym-tabaktarǵa qatysty.\r\n\r\n•	Temekiler. Shylym shekse ókpe obyry damıdy. Tabaktyń quramynda kantserogender dep atalatyn, ókpe jasýshalaryn zaqymdaıtyn zııandy zattar bolady.  Ýaqyt óte kele zaqymdanǵan jasýshalar obyrǵa aınala bastaıdy. Shylymdy toqtatpaı shegetinder, erte jastan shegetinder, kúnine kóp mólsherde  shylym tútinine ystanatyndar, sondaı-aq shylym ysyn kóp jutatyndar ókpe obyry týyndaýy múmkin qaýipti faktorlar tobynyń qatarynda bolyp sanalady. Adam eger, shylym shegýdi toqtatsa ókpe obyrynyń damý qaýpin edáýir tómendeter edi.\r\n•	Shylym men tútiksheler. Salystyrmaly túrde shylym men tútiksheni tartpaıtyndardan qaraǵanda, tartatyndarda ókpe obyrynyń damý qaýpi basym eken. Oǵan sondaı-aq mynadaı faktorlarda qatysty: shylym shegýdi toqtatpaý, kóp mólsherde shylym nemese tútik ysymen ystaný, sonymen qatar tabak ysyn kóp jutý. Tipti siz tabak ysyn jutpasańyz da ókpe obyry, aýyz qýysy nemese obyrdyń basqa da túrleri damýy múmkin.\r\n•	Shylymǵa janasý. Ókpe obyry passıvti shylym shegetinderde de damıtyn kórinedi. Passıvti shylym shegetinder – ózi shylymdy arnaıy shekpese de bir bólmede shylym tútinin jutýǵa májbúr bolǵan jandar.\r\n•	Radon. Radon – bul tússiz, dámsiz radıoaktıvti gaz, ol jaıshylyqta topyraq pen tastan túziledi. Radon ókpe jasýshalaryn zaqymdap, ókpe obyryn damytýy múmkin. Shahtada jumys isteıtinder, ádette radonnyń áserinen zaqymdanady. Osy radonnyń áserne ushyraǵandar shylym shekse, olar da ókpe obyrynyń bamý qaýpi basym bolady eken.\r\n•	Astestoz. Asbet – bul mıneraldy zattar toby. Olar talshyq túrinde bolady jáne ony qurylystyq ındýstrııada keńinen paıdalanady. Talshyqty asbast usaq bólshekterge tez ýatylyp, aýaǵa kóterilip, kıimge nemese ókpege birden qonýy múmkin. Olar qaı jasýshany zaqymdasa, sodan ókpe obyrynyń damý qaýpi artady. Zertteýlerdiń nátıjesi boıynsha aıtar bolsaq, jumysta asbesttiń áserinen zaqymdanǵandar, zaqymdanbaǵandardan qaraǵanda ókpe obyrynyń  damý qaýpin 3-4 esege arttyrady eken. Alaıda bul másele qurylys salasynda, asbestpen jumyss jasaıtyndar arasynda qarastyrylady. Sebebi mundaımen jumys jasaıtyndarda ókpe obyryna shaldyǵý qaýpi shylym shegetinderden qaraǵanda áldeqaıda basymyraq. Asbestpen baılanysty óndiristerde jumys isteıtinder, onyń áserinen zaqymdalmass úshin, arnaıy respıratorlardy kıip jáne basqa da qajetti qaýipsizdik sharalaryn qoldanýy kerek.\r\n•	Ekologııalyq lastaný. Zertteýshiler aýanyń dızel otyny men basqa da hımııalyq zattardyń janyp, tútininiń  aýaly lastaýynan ókpe obyrynyń damý qaýpi týyndaıtynyn aıtady. Biraq olarmen tikeleı baılanysstylyǵy áli naqtylanbady. Sondyqtan bul suraqtyń tóńireginde taǵy qosymsha zertteýler júrgizý kerek.\r\n•	Ókpe aýrýy. Týberkýlez sekildi ókpe aýrýyna shaldyqqandarda da ókpe obyrynyń damý qaýpi basym bolady. Sondyqtan mynadaı tendentsııa qalyptasqan, buryn qaı jerde týberkýlezge qatysty tinder zaqymdalǵan bolsa, sol jerde ókpe obyry damýy múmkin.\r\n•	Syrqatnama. Buryn kim ókpe obyrymen aýyrǵan bolsa, sol adamdarda, buryn aýyrmaǵandarmen salystyrǵanda indettiń qaıta týyndaý qaýpi basym eken. Sol úshin buryn ókpe obyrymen aýyrǵandar shylym shegýin múmldem doǵarsa, atalmysh indetke qaıta urynýdan saqtanady.\r\n\r\nǴalymdar ókpe obyrynyń týyndaý sebebin isdestirýde, sondaı-aq onyń aldyn alýdy da qarasstyrýda. Qazirgi tańda bir belgilisi ókpe obyryn boldyrmas úshin shyly shegýdi toqtatý kerek. Tipti keıbir adamdar ondaǵan jyl temeki shekse de, endigi ári ol jaǵymsyz ádetin tastasa ókpe obyryna shaldyǵý qaýpin birshama azaıtýy múmkin.\r\n\r\nÓKPE OBYRYNYŃ SIMPTOMDARY\r\n\r\nÓkpe obyrynyń negizgi sımptomdary bolyp tabylatyndar:\r\n\r\n•	Jótel, buryn bolmaı júredi de kúrt bastalyp asqynyp ketedi;\r\n•	Keýdeniń ylǵı aýryp turýy;\r\n•	Qaqyryq aralas jótel;\r\n•	Demikpe, yssqyryqty tynys alý jáne tamaqtaǵy qyryl;\r\n•	Moıyn men bettiń isinýi;\r\n•	Tábettiń joǵalýy jáne aryqtaý;\r\n•	Jalpy álsizdik.\r\n\r\nKóretilgen sımptomdar ókpe obyrynyń týyndaýynan bolýy múmkin, sondaı-aq, bular basqa da jaǵdaılardan da bolyp jatady.\r\n\r\nÓKPE OBYRYNYŃ DIAGNOSTIKASY\r\n\r\nSımptomdardyń sebepterin tabý úshin dárigerler aýrý  syrqatnamasymen tanysýy kerek: onyń ádetterin, ekologııalyq faktorlardyń múmkin bolatyn áserin jáne kásiptik zııandylyǵyn sondaı-aq,otbasynda obyrǵa qatystylyǵyn tekseredi.\r\n\r\nJáne de dáriger aýrý adamdy tolyq tekserýden ótkizýi kerek, rentgenologııalyq jáne basqa da tekserý sharalary júrgiziledi. Ókpe obyrynyń bolýy múmkin degen kúmán bolsa, naýqastyń qaqyryǵyn tsıtologııaǵa (bronhtyq shyryshty alý úshin júrgiziletin mıkroskopııalyq jasýsha zetteýi) zertteýdi taǵaıyndaıdy, bul ókpe obyryna dıagnoz qoıýǵa arnalǵan eń qarapaıym ádis. Dıagnozdy anyqtaý úshin bıopsııanyń kómegimen ókpe tininiń azdaǵan bóligin alý kerek, ony mıkroskppen tekseredi. Bıopsııalyq materıal alý úshin birneshe jol qarastyrýǵa bolady:\r\n\r\n•	Bronhoskopııa. Naýqastyń  tynys alý joldaryn qaraý úshin aýyz quysy men jutqynshaǵyna bronhoskop engiziledi (ushynda jaryǵy bar jińishke tútikshe) . Bronhoskop arqyly mıkroskoptyq tekserý úshin azǵantaı tin bólshegi alynady.\r\n•	Ine arqyly aspıratsııalaý. Bul shara ıneniisik ornalasqan keýde qýysyna  engizýmen júzege asyrylady. Onyń kómegimen mıkroskopııalyq zertteý úshin tin bólshegin alýǵa bolady.\n \r\n•	Torakotsentez. Ineniń kómegimen obyr jasýshasyn zertteý maqsatynda ókpeni qorshap turatyn suıyqtyq úlgisi jınap alýǵa baǵyttalǵan ádis.\r\n\r\nAÝRÝ SATYLARY\r\n\r\nEger ókpe obyry anyqtalǵan bolsa, kelesideı kezeńder boıynsha aýrýdyń damý satylaryn belgileýge bolady. Bul isiktiń taralý satylaryn belgileý úshin mańyzdy bolyp tabylady. Ókpe obyly mı men súıektergi sırek metastazdanady. Mundaı aqparattyń emdeý tásilin júrgezgende dárigerlerge kómek bolýy múmkin. Ókpe obyrynnyń taralýy men satysyn anyqtaýǵa arnalǵan birneshe testter  bar:\r\n\r\n•	Kompıýterli tomagrafııa (KT).  Rentgen qurylǵysyna jalǵanǵan kompıýter ókpe men basqa da túrli qýystardaǵy múshelerdiń keskindemelerin egjeı-tegjeıli toptamalaýǵa múmkindik beredi.\r\n•	Iadroly-magnıtti rezonans (IaMR nemese MRT). Magnıtti qurylǵynyń kómegimen jumys isteıtin kompıýter  ókpe men basqa da túrli qýystardaǵy múshelerdiń keskindemelerin egjeı-tegjeıli serııalaýǵa múmkindik beredi.\r\n•	Radıonýklıdti kóshirme. Zertteýdiń bul túri obyrdyń baýyr sekildi basqa jerge taralǵan-taralmaǵandyǵyn anyqtaýǵa baǵyttalady. Zetteýdi júrgizý úshin aýrýǵa birkelki radıoaktıvti zatty jutqyzady nemese ishine engizedi. Túrli múshelerdegi radıoaktıvtiliktiń kezeńi radıoaktıvti kóshirme dep atalatyn arnaıy qurylǵynyń  kómegimen baǵalanady. Bul arqyly túrli  múshelerdiń  potologııalyq oshaǵyn anyqtaýǵa bolady.\r\n•	Súıekti skanerleý. Súıekti skanerleý radıonklındi skanerleýdiń taǵy bir túri. Bul ádis súıek tinderine isiktiń taralǵan-taralmaǵandyǵyn anyqtaýǵa múmkindik beredi. Bul zertteýdi júrgizý úshin aýrýǵa birshama mólsherde radıoaktıvti engiziledi. Bul zat biraz ýaqyt ótkennen keıin súıektegi isiktiń potologııalyq isingen ornyna baryp tunady. Skanerdiń múmkindigimen bul jaıtty basyp, rentgendik keskindemege shyǵarýǵa bolady.\r\n•	Medıastınoskopııa/Medıastonomııa. Medıastıoskopııa kókirektegi lımfa túıinderge isiktiń taralǵan-taralmaǵanyn anyqtaýǵa múmkindik týǵyzady. Bul tekserý sharasy ushynda jaryǵy bar arnaıy qurylǵynyń kómegimen júzege asyryladdy. Ol qurylǵyny  kókirekti azdap tesip ishke endiredi, sol arqyly músheler men lımfa túıinderdi zertteıdi. Kókirekti sondaı-aq medıastınotomııalyq jolymen – hırýrgııalyq operatsııa arqyly tekserýge bolady. Ol úshin keýdeni tilý arqyly kókirek shyǵarylady. Eki jaǵdaıda da bıopsııa júrgizýge bolady jáne mıkroskopııalyq zertteý úshin tinniń azdaǵan bólshegi alynady.\r\n\r\nÓKPE OBYRYNYŃ EMDELÝI\r\n\r\nQazirli ýaqytta ókpe obyry emdeledi, tek ýaqytysymen dıagnostıka jasap, emin erte qolǵa alsa.  Eń mańyzdy faktory aýrý jannyń jalpy jaǵdaıy. Iaǵnı, ol operatsııanyń qaı satysyna shydaı alatyndyǵyna baılanysty. Budan basqa hırýrgııalyq operatsııany basqa da ádistermen aýystyra tursa bolady.  Ol endi, aýrýdyń taralý satysyn baqylaý men aýrýdyń ómirin uzarta turýǵa ǵana múmkindik beretin amaldar. Eger ondaı da emdeý ádisteri qoldanylýǵa kelmeıtin bolsa,   dáriger pallıatıvti emdi usynýy múmkin. Ol kezde aýrýdyń boıyndaǵy obyrmen baılanysty basqa da máselelerdiń týyndaýyn toqtatýǵa, sondaı-aq, naýqastyń ómirlik sapayn jaqsartýǵa baǵyttalǵan sharalar iske qosylady.\r\n\r\nDáriger sonymen qatar, aýrýdy ókpe obyryn anyqtap, emdeýmen aınalysatyn mamandarǵa joldaýy múmkin. Olar: onkologtar, hırýrgtar, radıologtar, pýlmonologtar.\r\n\r\nÓkpe obyryn emdeıtin ádisterdi tańdaý\r\n\r\nÓkpe obyryn emdeıtin túrli ádister bar, olardy kóptegen faktorlarǵa baılanysty tańdaý jasaýǵa týra keledi. Mysaly, isiktiń túri, kólemi, ornalasýy,  sondaı-aq, taralý satylaryna qarasty. Bulardan basqa mańyzdy faktordyń biri – aýrýdyń jas mólsheri bolyp tabylady. Jáne onyń densaýlyǵynyń jalpy jaǵdaıy, janama áserler men t.b. jaıttar da nazarǵa alynady.\r\n\r\nÓkpe obyryn emdeıtin ádister, obyr isigin joıýǵa, sondaı-aq aýrýdyń ómir sapasyn  jaqsartýǵa, aýrý ssımptomdaryn jeńildetýge baǵyttalady.\r\n\r\n•	Hırýrgııalyq operatsııa isikti joıýǵa baǵyttalady. Operatsııanyń sátti bolýy ókpedegi isiktiń ornalaý jaǵdaıyna baılanysty. Ókpe tininiń azdaǵan aýmaǵyn joıýǵa baǵyttalǵan operatsııa túri – segment rezektsııasy dep atalady. Ókpeniń tolyqtaı bir jartysyn joıýǵa baǵyttalǵan operatsııa túri lobektomııa dep atalady. Pnevmonektomııa – bul ókpeni todyqtaı joıýǵa baǵyttalǵan operatsııa túri. Isiktiń keıbir túrleri neoperabeldi bolyp tabylady, ıaǵnı hırýrgııalyq operatsııa arqyly joıýǵa kelmeıtin isik túri bolyp tabylady. Odan basqa, hırýrgııalyq operatsııa basqa da sebepterge baılanysty oryndaýǵa yńǵaısyz bolyp qalýy da ǵajap emes.\r\n•	Hımıoterapııa barlyq aǵzadaǵy obyr jasýshalaryn joıý úshin obyrǵa qarsy dárilerdi qabyldaýǵa negizdeledi. Tipti obyr isigi hırýrgııalyq jolmen joıylǵannyń ózinde, obyr jasýshalary ózine jaqyn basqa tinderde saqtalyp qalýy múmkin. Hımıoterapııa isiktiń úlkeıip ketpeýi úshin qoldanylýy múmkin, sondaı-aq, aýrýdyń sımptomdaryn jeńildetýge de paıdalanylady. Obyrǵa qarsy dáriler kóbinese ishke ınektsııa arqyly engiziledi nemese kateteranyń (bul arnaıy tútikshe, ol dári engizilgenshe iri tamyrǵa ornatylady) kómegimen júzege asady.  Keıbir obyrǵa qarsy dáriler aýrýlarǵa aýyz arqyly beriledi.\r\n•	Radıatsııalyq terapııa, muny radıoterapııa dep te ataıdy. Bul ádis arqyly obyr jasýshasyn joıýǵa baǵyttalǵan joǵary energııalyq radıoaktıvti sáýle qoldanylady. Radıoterapııa isiktiń kólemin kishireıtý úshin hırýrgııalyq operatsııanyń aldynda qoldanýylýy múmkin nemese obyr jasýshalaryn túgeldeı joıý úshin operatsııadan keıin paıdalanylady. Keıde radıoterapııa hımıoterapııanyń sapasyn kúsheıtý úshin, hırýrgııalyq operatsııamen birge obyrdy emdeý negizinde paıdalanylady.  Radıoterapııa tynys ala almmaý, demikpe sekildi sımptomdardy jeńildetý maqsatynda da qoldanylýy múmkin. Radıatsııanyń negizgi kózi retinde arnaıy apparat (syrtqy radıatsııa) qoldanylýy múmkin, sondaı-aq  quramynda radıoaktıvti materıaly bar ımplantty qurylǵy qoldanylady. Bul atalmysh qurylǵy isiktiń jaqyn aralyqtaryna qondyrylady (ımplanttanady) bul ishki radıatsııa dep atlady.\r\n•	Fotodınamıkalyq terapııa – sáýleli terapııanyń bir túri. Muny oryndaý barysynda aǵza jasýshalaryna sińiriletin arnaıy hımııalyq zattardy qantamyrlar arnasyna engizedi.  Bul nárse qalypty jasýshalardyń tez ketýine yqpal etedi, biraq, obyr jasýshalarynda uzaq ýaqytqa deıin saqtalyp qalady. Sáýleniń áserinen bul zat iske qosylady jáne ózi sińgen obyr jasýshalaryn joıady. \r\n\r\nFotodınamıkalyq terapııa ókpe obyrynyń sımptomdaryn seńildetý úshin qoldanylýy múmkin, mysaly, qantamyrlaryn baqylaýda ustaýy múmkin, jasýshalardy joıý barysynda tynyss alýdy jeńildetýi múmkin, jáne bekitilgen muryntynys joldaryn ashýy múmkin.Fotodınamıkalyq terapııa sondaı-aq, dástúrli emdik ádister retteı almaıtyn, naýqastardyń shaǵyn kólemdi isikterin de joıý úshin qoldanylady.\r\n\r\nUsaq jasýshaly emes ókpe obyryn emdeý\r\n\r\nUsaq jasýshaly emes ókpe obyrymen aýrytan aýrýlarǵa emdeýdiń túrli joldary taǵaıyndalýy múmkin. Emdik tásildi isiktiń kólemine, ornalasý yńǵaıyna jáne taralý satylaryna baılanysty tańdaý kerek. Obyrdyń bul túrine kóbinese hırýrgııalyq em qoldanylady. Krıohırýrgııa – obyr jasýshasyn qatyrý jolymen  joıýǵa negizdelgen, sondaı-aq usaq jasýshaly emes ókpe obyrynyń  barynsha sońǵy satylaryndaǵy sımptomdardy baqylaýǵa múmkindik týǵyzady. Aýrýdy baıaý damytý maqsatynda jáne jımtomdardy jeńildetý úshin radıatsııa terapııasy men hımıoterapııa kombınatsııasyn qoldansa bolady.\r\n\r\nUsaq jasýshaly ókpe obyrynyń emdelýi\r\n\r\nUsaq jasýshaly ókpe obyry tez taralatyn bolyp sıpattalady. Dıagnoz qoıý barysynda, kóbinese basqa  músheler men tinderde taralǵan  isik anyqtalady. Iaǵnı, taralǵan isikterdi joıý úshin jalpy árqashan hımıoterapııa taǵaıyndalady. Budan basqa, ókpe, mı jáne basqa múshelerdegi obyrlardy joıýǵa baǵyttalǵan radıatsııalyq terapııa tásili qoldanylýy múmkin. Keıbir usaqjasýshaly ókpe obyry bar aýrý jandarǵa , olarda metastazdaný oryn alǵan-almaǵanyna qaramastan mı radııatsııalyq  terapııasy taǵaıyndalýy múmkin.  Bul qadam profılaktıkalyq kranıaldy ırradıatsııa dep atalady.  Ol mı isiginiń damýynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Hırýrgııalyq operatsııa ókpe obyrymen aýratyndardy emdeýdiń jalpy strategııalyq bóligi bolyp tabylady.\r\n\r\nÓkpe obyryn emdeýdegi janama áserler\r\n\r\nObyrǵa qarsy terapııadaǵy janama áserler emdeý ádisine baılanysty jáne  jeke tulǵalardyń bolmysyna baılanysty da bólinedi. Janama áserler kóbinese ýaqytsha sıpat kórsetedi jáne onyń álsireý boıynsha da ádisteri bar. \r\n\r\n•	Ókpe obyry boıynsha hırýrgııalyq aralasý keń kólemdi operatsııa bolyp tabylady. Ókpeniń bir syńaryn joıǵannan keıin keýde qýysyna aýa men  suıyqtyqtar jınala bastaıdy.  Naýqastarǵa ylǵı keýde qýysyn aýdaryp, tereń dep alyp nemese jıi jótelip turýǵa týra keledi. Mundaı amaldar arqyly ókpeniń kólemi ósedi, artyq aýa men suıyqtyqtardy shyǵarýy jeńildeıdi. Ókpege operatsııa jasaǵannan keıin keýdeniń aýyrsynýy men demikpe qatty mazalaýy múmkin. Bul janama áserdiń negizgi belgisi bolyp tabylady. Naýqastarǵa, ádette, kúsh-qýaty qaıta qalpyna kelýi úshin birneshe apta nemese aı qajet bolady. \r\n•	Hımıoterapııa, obyr jasýshalarynan basqa saý jasýshalarǵa da áser beredi. Hımıoterapııanyń janama áseri  dárilerden jáne olardy artyq mólsherde qoldanǵannan naqty anyqtalady. Hımıoterapııanyń barynsha keń taralǵan janama áserleri: júrek aıný, qusý, shash túsý, aýyz qýysynda oıyq jaralardyń paıda bolýy jáne álsizdik.\r\n•	Radıatsııalyq terapııa da hımıoterapııa sekildi obyr jassýshalarynan basqa saý jasýshalardy da zaqymdaıdy. Radıatsııa terapııasynyń janama áseriniń sıpaty jergilikti áerlermen belgi beredi, sondaı-aq, radıoterapııanyń mólsherin artyq qoldanǵannan janama áser beredi. Radıoterapııanyń keń taralǵan janama áserleri qurǵaý jáne aýyz qýysynyń titirkenýi, jutynýdyń qıyndaýy, álsizdik, sáýleniń áseri bolǵan teriniń ózgerýi, sonymen  qatar, tábettiń joǵalýy bolyp tabylady. Mı radıoterapııasy bas aýrýymen qatar kelýi múmkin, sondaı-aq teri ózgerip, del-sal kúıge túsip, júrek aınyp, qusyp, shash túsip, este saqtaý qabileti buzylyp, sanaly oılaný múmkin bolmaı qalýy múmkin.\r\n•	Fotodınamıkalyq terapııa teriniń sezimtaldyǵyn arttyrady jáne kóz jaryqqa alty aptadaı tózgisiz bolyp júredi. Bul terapııany qoldanǵan naýqastar kúnnen\n qorǵaıtyn kıim kıip, kózildirik taǵyp júrgeni durys.  Fotodınamıkalyq terapııanyń basqa da ýaqytsha bolatyn janama áserleri jótel, jutynýdyń jıyndaýy, aýyr dem alý jáne demikpe bolyp tabylady.\r\n\r\nQOSYMShA JÁNE ALTERNATIVTI MEDITsINA\r\n\r\nKeıbir qaterli isikke shaldyqqandar qosymsha jáne alternatıvti medıtsınanyń ádisterin ońtaıly dep sanaıdy:\r\n\r\nQosymsha ádister hmıoterapııa jáne radıoterapııa sııaqty mı isigen emdeýge arnalǵan standartty  emdeý túrlerimen qatar qoldanylady. Alternatıvti ádis – standartty emdeý ádisteriniń orynyna qoldanylady. \r\n\r\nAkýpýnktýra (ıneterapııasy), emdik massaj, shóp ónimderi, dárýmender nemese arnaıy dıeta, sonymen qatar, vızýalızatsııa, medıtatsııa jáne túrli rýhanı emder qosymsha nemese alretnatıvti medıtsınaǵa jatady.\r\n\r\nKeıbir onkologııalyq aýrýlar qossymsha nemese alternatıvti terapııanyń arqasynda ózderin edáýir jaqsy sezinip qalatyndyǵyn aıtyp júr. Jáne bir aıta keterligi, qosymsha jáne alternatıvti medıtsına hımıoterapııa men radıoterapııanyń keıbir mehanızmderiniń áserin ózgertedi. Bul ózgerister aýrýǵa aıtarlyqtaı zııanyn tıgizýi múmkin. Budan basqa, qosymsha jáne alternatıvti medıtsına, tipti jeke qoldanylsa da ózdiginen zııanyn tıgizip qoıýy da ǵajap emes. Keıbir qosymsha jáne alternatıvti medıtsınanyń túrleri qymbat turatyn bolyp keledi.\r\n\r\nAýrýlardyń kútimine qoldaý kórsetý\r\n\r\nQaterli isik sekildi kúrdeli aýrýmen ómir súrý ońaı emes. Keıbir adamdarǵa bul aýrýmen baılanysty emotsııalyq jáne praktıkalyq máselelerin sheshý úshin kómek qajet. Ondaı jaǵdaıda aýrýǵa qandaı jaǵynan bolsyn kómek qolyn sozsa da paıdaly bolmaq. Bul uıǵarym ásirese batys jaqta jaqsy damyǵan. Qaterli isikpen aýyratyndar men atalmysh toptar bas qosyp turady, árqaısysy óz jaǵdaıymen bólisip, keıbireýdeli emdelý úshin ózine paıdaly keńes alyp qaıtyp jatady. \r\n\r\nOnkologııalyq aýrýy bar adamdar óz otbasy jaıly kóp oılaıdy, óziniń jumys ornynyń saqtalýyn, kúndelikti turmys-tirshiligin jıi ýaıymdap júredi. Ondaı aýrý adamdarǵa  barynsha  sabyr saqtap júrgen durys, olarǵa emdeletini jaıynda, emhanada alańsyz bolýy kerektigi jaıynda, medıtsınalyq kómekti barynsha durys qoldaný kerektigi jaıynda áńgimelesip turǵan júrgen jón. Onkologııalyq aýrýlardyń kóptegen suraqtaryna ádette medıtsına qyzmetkerleri jaýap beredi.\r\n\r\nDurys tamaqtaný men fızıkalyq belsendilik\r\n\r\nOnkologııalyq aýrýlardiń ózin ózi kútingeni asa mańyzdy bolyp tabylady. Ol úshin jaqsy tamaqtanyp, jetkilikti túrde belsendi qozǵalys jasaý kerek. Onkologııalyq aýrýlar salmaǵyn turaqty utap turý úshin náýyzyǵa baı taǵamdarmen qorektenýi kerek. Ásirese aǵýyzy mol taǵamdardy paıdalanǵany abzal. Jaqsy tamaqtaný arqyly ózin-ózi jaqsy sezinedi jáne kóp energııa  jınaıdy.\r\n\r\nOnkologııalyq aýrýlar kóbinese emdelgen kezde nemese emdelgennen keıin tábeti nasharlap ketedi. Olar ózin delsal sezinedi nemese sharshańqy júredi, ne bolmasa, dám sezýi ózgerip ketedi. Budan basqa, emdeýdiń janama áserleri (tábetiniń nasharlaýy, júregi aınýy, qusýy nemese aýzynyń qyshýy sııaqty) salmaqty máselelerdi týyndatýy múmkin. Dáriger, dıetolog nemese basqa da medıtsınalyq qyzmetkerler tamaqtanýǵa baılanysty máselelerdi sheshýge kómektesýi múmkin. \r\n\r\nKóptegen adamdar salaýatty ómir saltyn saqtaý arqyly ózin kádimgideı jaqsy sezinip júredi. Júrý, ıogamen aınalysý, júzý, jáne osyndaı sporttardyń biraz túrleri  kúshtiń saqtalýyna jáne energııany turaqty ustaýǵa jáne ómirlik tonýsty kóterýge yqpal etedi.  Jattyǵýlar emdelý protsesinde júrek aıný, aýrý sekildi jaǵdaılardy jeńildetedi. Olar sondaı-aq, kúızelisten aıyǵýǵa da kómek beredi. Dese de, fızıkalyq júkteme jaıynda dárigermen keńesip alýdyń mańyzy zor bolmaq. Eger fızıkalyq júktemeden aýrý nemese basqa da máseleler týyndap jatsa, ol jaıynda mindetti túrde dárigerge habarlaý kerek, dáriger atalmysh jattyǵýlardyń basqasha túrlerine baǵyttaýy múmkin.\r\n\r\n\r\n\r\nJótel (erlerde / áıelderde) \r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(448,'article','1482','Brýksızm (tisti shyqyrlatý)','qz','2018-11-26 11:58:43','2018-11-26 11:57:00','__Brýksızm__ (tisti shyqyrlatý) – adamnyń uıyqtap jatqan kezde tisin shyqyrlatýyn ataıdy.Ádette bul uıqy mezgilinde bolady. Bul protsess áserinen tis tegistelip, úshkirlenedi jáne tistiń emali qurtylyp, aýyrsyný paıda bolady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1482',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','B','Brýksızm','y','   Brýksızm (tisti shyqyrlatý) __Brýksızm__ (tisti shyqyrlatý) – adamnyń uıyqtap jatqan kezde tisin shyqyrlatýyn ataıdy.Ádette bul uıqy mezgilinde bolady. Bul protsess áserinen tis tegistelip, úshkirlenedi jáne tistiń emali qurtylyp, aýyrsyný paıda bolady. Brýksızm (tisti shyqyrlatý) – adamnyń uıyqtap jatqan kezde tisin shyqyrlatýyn ataıdy.Ádette bul uıqy mezgilinde bolady. Bul protsess áserinen tis tegistelip, úshkirlenedi jáne tistiń emali qurtylyp, aýyrsyný paıda bolady.\r\n\r\nBýrksızimniń sebepteri belgisiz bolǵanymen, ol mynalardyń áserinen bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Emotsııalyq kúızelis, sharshaý nemese uıqynyń buzylýy\r\n•	Tistenýdiń durys bolmaýy nemese qısaıýy, tisterdiń bolmaýy\r\n•	Alkogoldik ónimderdi jáne esirtkini paıdalaný\r\n•	Adamnyń ishinde qurttardyń bolýy\r\n•	Psıhıkalyq buzylystar nátıjesinde\r\n\r\nEger tisti shyqyrlatý tis jaraqatyn týdyratyn bolsa, onda stomatologqa qaralý kerek. Sebebi, stomatolog sizge qandaı em qajet ekenin taǵaıyndaıdy.Tistiń ary qaraı zaqymdalýyn aldyn alý úshin aýyz qýysyn qorǵaıtyn qurylǵylar berilýi múmkin.\r\n \r\n\r\nTegter:\r\n \r\nbrýksızm\r\ntisti shyqyrlatý     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(449,'article','1510','Júıkelik anoreksııa (nevrogendi anoreksııa)','qz','2018-11-28 10:24:54','2018-11-28 10:23:00','','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1510',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','J','Júıkelik','y','   Júıkelik anoreksııa (nevrogendi anoreksııa)  Bul ne? Júıkelik anoreksııa – bul psıhologııalyq jaǵdaı.Oǵan ushyraǵan adam óiniń júdep bara jatqanyna qaramastan, ózin tamaq ishýden qatty tejeıdi, salmaq qosýdan qatty qorqady jáne denesiniń qalypty salmaǵyn ustap tura almaıdy. Anorektsııanyń emotsııalyq kórinisi nervtik reaktsııadan shızofrenıkalyq sımptomdarǵa deıin týyndaýymen spattalady. Uzaq ýaqyttyq nemese aýyr formadaǵy anorektsııa salmaqty  máselelerge uryndyrýy múmkin, mysaly jalpy densaýlyq nasharlaýy , tipti odan ólip ketýi de ǵajap emes. \r\n \r\n\r\n\r\nAnorektsııanyń sımptomdary nemese sıpattamalary:\r\n\r\n•	Salmaǵy denesiniń mólsherinen 85%  -ǵa deıin túsip ketedi nemese salmaǵy men boıynyń ólshemi edáýir alshaq turady.\r\n•	Etekkiri tejelip keledi nemese múldem kelmeı qalady.\r\n•	Shamadan tys fızıkalyq jattyǵýlar oryndaıdy;\r\n•	As qorytý júıesi buzylady, ózdiginen jıi qusady jáne túsiniksiz aýyrady.\r\n•	Aýrýlar  fızıkalyq belsendiligin qalypty ustaıdy, jáne óz jaǵdaıynyń aýyrlyǵyn moıyndamaıdy, sondaı-aq, qarny ashqanyn sezbeıdi.\r\n\r\nSebepteri. Anoreksııanyń týyndaý sebebi belgisiz. Bir múmkin bolatyn sebep, onyń jeke sapasyna baılanysty (perfektsıonızm sekildi) jáne otbasylyq anemezi. Anoreksııa kóbinese sportshylarda, jáne de deneniń belgili bir zańdylyǵyn saqtaýǵa baǵyttalǵan (modeldik jumys, balet, teatr, kúres t.b.)  sala adamdarynyń arasynda  kezdesip jatady. Anoreksııaǵa urynatyndardyń negizdi bóligin ótpeli jastaǵy qyzdar, jas kelinshekter quraıdy. Atalmysh aýrý sondaı-aq, er balalar arasynda da, jas jigitterdiń ishinde de, sonymen qatar eresek áıelderdiń qatarynda da kórinis berip jatady.\r\n\r\nEmdeý. Anoreksııany tolyq emdeý múmkindigi bolsa da, ol ómir boıy aıyǵa almaıtyn aýrý bolyp qalyptasyp qalýy múmkin.  Negizi onyń emi sonshalyqty ońaı da emes, emdelý úshin, dáriger-psıholog jáne naýqas ózara mámlede em-sharalardy júzege asyrǵany abzal.\r\n\r\n\r\nTegter:\r\n\r\nanoreksııa\r\nnevrogendi anorekssııa\r\nanoreksııanyń sımptomdary\r\nanoreksııanyń belgileri\r\nanoreksııanyń emdelýi\r\nanoreksııanyń sebepteri\r\nbalalardyń anoreksııasy\r\njasóspirimderdiń anoreksııasy\r\nanoreksııa bul...\r\nanoreksııanyń anyqtamasy     ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(450,'article','1512','Amnezııa – adamnyń jadynan aıyrylýy ','qz','2018-11-28 10:26:29','2018-11-28 10:25:00','','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1512',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Amnezııa','y','   Amnezııa – adamnyń jadynan aıyrylýy   Bul degen ne? Amnezııa – bas jaraqaty, Altsgeımer aýrýy,alkogoldik ishimdikterdi jáne esirtkini qabyldaý nemese aýyr emotsııalyq jaǵdaıdy bastan keshý (mysalǵa, tóbeles, jol apaty) saldarynan  adamnyń jadynan aıyrylýy nemese este saqtaý qabiletiniń joǵalýy.\r\n\r\nAmnezııanyń shyǵý sebepterine baılanysty ýaqytsha jáne turaqty bolady.Sonymen qatar amnezııa anterogradty jáne retrogradty keledi.Antegrogradty amnezııa jaraqatttan nemese aýrýǵa shaldyqqannan keıingi okıǵalardy, al retrogradty amnezııa kezinde aýrýǵa nemese jaraqatqa deıingi oqıǵalardy este saqtamaıdy.\r\n\r\nAmnezııa kezinde tómende kórsetilgen kórsetkishterdiń bireýi nemese birnesheýiniń bolýy adamnyń tolyqtaı este saqtaý qabiletiniń joǵalýyna ákep soqtyrýy múmkin: \r\n\r\n•	Adamdardy tanymaý\r\n•	Bolǵan oqıǵalardy jáne onyń mán-jaıyn umytý\r\n•	Belgili ýaqyt kúnin umytý\r\n•	Tolyqqandy óz ómirin umytý\r\n\r\nSebepterine baılanysty amnezııa tez jáne baıaý damıdy. Birte-birte damyp kele jatqan este saqtaý problemalary aqyl-oıdyń aýytqýynyń bir bóligi bolýy múmkin \r\n\r\nAmnezııanyń emdeý ádisi men emdeýdiń nátıjelerin baǵalaý onyń sebebine baılanysty bolyp keledi.\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\namnezııa\r\namnezııanyń emi\r\namnezııanyń sımptomdary\r\neste saqtaýdyń joǵalýy\r\neste saqtaýdyń joǵalýynyń sebepteri\r\neste saqtaýdyń joǵalýynyń emi\r\nkárilik kezdegi este saqtaýdyń joǵalýy\r\nalkogolden keıingi este saqtaýdyń joǵalýy\r\nAltsgeımer aýrýy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(451,'article','1526','Adam papılloma vırýsynan týyndaǵan aýrý','qz','2018-11-28 11:36:47','2018-11-28 11:30:00','Adam papılloma vırýsy (APV) keń taralǵan vırýs bolyp tabylady, ol, kondılomalardyń túzilýimen sıpattalady. APV-nyń 100-den astam túri bar. Kóbisi qaýipti emes, biraq 30 jýyq túri qaterli isikke soqtyrady. APV jynys múshelerin zaqymdaıdy jáne ınfektsııalanǵan adammen  jynystyq qatynas jasaǵanda taralady. Vırýstar qaterli isikti týdyrýy múmkindigi jaǵynan  joǵarǵy jáne tómengi dárejemen baǵalanady. APV –nyń tómengi qaýpti túri súıir ushty kondılomanyń túzilýine jaǵdaı jasap beredi. APV-nyń  joǵary qaýipti túri jatyr moınyń, výlvanyń, qynaptyń jáne áıel adamnyń anal tesiginiń qaterli isigin týyndatady. Er adamdarda bul aýrýdyń saldarynan tik ishekte jáne jynys múshesinde isik paıda bolady.\r\n\r\nKóp adamdarda APV súıir ushty kondıloma túze bermeıdi, keıde patsıentter eshbir sımptom baıqamaǵandyǵyn aıtyp jatady. Dáriger súıir ushty kondılomany emdeıdi nemese joıady. APV bar áıelderdi Papanıkolaý jaǵyndysy boıynsha teksergende isikke alyp keletin jatyr moıynyń ózgerisin baıqaýǵa bolady.\r\n\r\nMúsheqaptardy durys qoldanǵannan APV-ny  juqtyrý nemese taratý qaýpi azaıady, biraq odan aýrý tolyǵymen toǵytylmaıdy. Vaktsınalar APV-nyń keıbir isik týdyratyn túrlerinen qorǵaýy múmkin.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1526',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Adam','y','   Adam papılloma vırýsynan týyndaǵan aýrý Adam papılloma vırýsy (APV) keń taralǵan vırýs bolyp tabylady, ol, kondılomalardyń túzilýimen sıpattalady. APV-nyń 100-den astam túri bar. Kóbisi qaýipti emes, biraq 30 jýyq túri qaterli isikke soqtyrady. APV jynys múshelerin zaqymdaıdy jáne ınfektsııalanǵan adammen  jynystyq qatynas jasaǵanda taralady. Vırýstar qaterli isikti týdyrýy múmkindigi jaǵynan  joǵarǵy jáne tómengi dárejemen baǵalanady. APV –nyń tómengi qaýpti túri súıir ushty kondılomanyń túzilýine jaǵdaı jasap beredi. APV-nyń  joǵary qaýipti túri jatyr moınyń, výlvanyń, qynaptyń jáne áıel adamnyń anal tesiginiń qaterli isigin týyndatady. Er adamdarda bul aýrýdyń saldarynan tik ishekte jáne jynys múshesinde isik paıda bolady.\r\n\r\nKóp adamdarda APV súıir ushty kondıloma túze bermeıdi, keıde patsıentter eshbir sımptom baıqamaǵandyǵyn aıtyp jatady. Dáriger súıir ushty kondılomany emdeıdi nemese joıady. APV bar áıelderdi Papanıkolaý jaǵyndysy boıynsha teksergende isikke alyp keletin jatyr moıynyń ózgerisin baıqaýǵa bolady.\r\n\r\nMúsheqaptardy durys qoldanǵannan APV-ny  juqtyrý nemese taratý qaýpi azaıady, biraq odan aýrý tolyǵymen toǵytylmaıdy. Vaktsınalar APV-nyń keıbir isik týdyratyn túrlerinen qorǵaýy múmkin. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nAdam papılloma vırýsy (APV) keń taralǵan vırýs bolyp tabylady, ol, kondılomalardyń túzilýimen sıpattalady. APV-nyń 100-den astam túri bar. Kóbisi qaýipti emes, biraq 30 jýyq túri qaterli isikke soqtyrady. APV jynys múshelerin zaqymdaıdy jáne ınfektsııalanǵan adammen  jynystyq qatynas jasaǵanda taralady. Vırýstar qaterli isikti týdyrýy múmkindigi jaǵynan  joǵarǵy jáne tómengi dárejemen baǵalanady. APV –nyń tómengi qaýpti túri súıir ushty kondılomanyń túzilýine jaǵdaı jasap beredi. APV-nyń  joǵary qaýipti túri jatyr moınyń, výlvanyń, qynaptyń jáne áıel adamnyń anal tesiginiń qaterli isigin týyndatady. Er adamdarda bul aýrýdyń saldarynan tik ishekte jáne jynys múshesinde isik paıda bolady.\r\n\r\nKóp adamdarda APV súıir ushty kondıloma túze bermeıdi, keıde patsıentter eshbir sımptom baıqamaǵandyǵyn aıtyp jatady. Dáriger súıir ushty kondılomany emdeıdi nemese joıady. APV bar áıelderdi Papanıkolaý jaǵyndysy boıynsha teksergende isikke alyp keletin jatyr moıynyń ózgerisin baıqaýǵa bolady.\r\n\r\nMúsheqaptardy durys qoldanǵannan APV-ny  juqtyrý nemese taratý qaýpi azaıady, biraq odan aýrý tolyǵymen toǵytylmaıdy. Vaktsınalar APV-nyń keıbir isik týdyratyn túrlerinen qorǵaýy múmkin.\r\n\r\nSúıir ushty kondıloma \r\n\r\nSúıir ushty kondılomalar – jynys músheleriniń terisinde jáne shyryshty qabattarynda paıda bolatyn, jumsaq túzilis. Olar jynys múshesinde, výlvada, ýretrada, qynapta, jatyr moıynda jáne tik ishektiń aınalasynda ornalasý múmkin.\r\nSúıir ushty kondılomalar – jynystyq qatynas jolymen taralatyn ınfektsııa.\r\n \r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nSúıir ushty kondılomany túzetin  vırýsty, adam papılloma vırýsy (APV) dep ataıdy. APV-nyń 70-ten astam túri bar. Keıbir túrleri jatyr moıynyń isikaldy ózgeristerin, jatyr nemese tik ishektiń isikterine alyp kelý múmkin.  APV-nyń bul túrleri, isik týdyratyn joǵary qaýipti vırýstar bolyp tabylady.\r\n\r\nAPV-nyń barly túrinen súıir ushty kondılomdar týyndamaıdy. Keıbir APV túrleri adamnyń basqa dene bóliginde papılloma túzý múmkin. Mysaly, qol terisinde. Degenmen, biz bul maqalada jynys múshelerinde paıda bolatyn kondılomalar týraly áńgime qozǵaımyz.\r\n\r\nAPV ınfektsııasy jynys músheleri aımaǵynda taralǵan. Adamdardyń kópshiliginde  sımptomsyz damıdy. Áıelderde APV vırýsy  qynaptyń ishki qabyrǵasyna qaraı jáne jatyr moınyna taman taralýy múmkin. Arnaıy tekserý ádisterinsiz bul ózgeristerdi kórý múmkin emes.\r\n\r\n•	APV ınfektsııasy jynys jolymen taralyp, tik ishek, aýyz nemese qynapty zaqymdaıdy. Siz eger ózińizde kondılomany baıqamasańyz da basqalarǵa taratýyńyz múmkin.\r\n•	Kondılomalar ınfektsııa juqtyrǵannan keıin  6 aptadan – 6 aıdaı aralyqta kózge kórinbeıdi. Siz birneshe jyldar boıy baıqamaı júrýińiz múmkin.\r\n•	APV jáne úshkirbasty kondılomalarmen qatynasta bolǵan adamdardyń barlyǵynda bul aýrý paıda bola bermeıdi.\r\n\r\nSiz de súıir ushty kondılomanyń damýyna jáne onyń taratýyna beıim bolýyńyz múmkin, eger, siz:\r\n\r\n•	Kóp adammen jynystyq qatynas jasassańyz;\r\n•	Ózińizdiń  qatynasqa túsip júrgen serigińizde ınfektsııanyń bar-joqtyǵyn naqty bilmeseńiz;   \r\n•	Erte jastan bastap seksýaldy  qatynasqa beıim bolsańyz;\r\n•	Ishimdik iship, shylym tartsańyz;\r\n•	Gerpes sııaqty vırýsty ınfektsııańyz bar bolsa;\r\n•	Júkti bolsańyz;\r\n•	Aýrýdan nemese emniń áserinen ımmýnıtetińiz tómendep ketse.\r\n\r\nEger kondılomalar jas balada paıda bolsa, onda seksýaldy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý kerek.\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSúıir ushty kondılomalar óte usaq bolǵandyqtan, ony baıqaý qıynǵa soǵady.\r\nKondılomalardyń túri mynadaı bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Teri túsine uqsaıtyn daqtar sekildi, teriniń ústine tompıyp shyǵdy nemese shyqpaı, sol kúıinde turady.\r\n•	Jańa paıda bolǵan túzilistiń joǵarǵy jaǵy túrli-tústi qyryqqabatqa  uqsaıdy\r\n\r\nÁıelderde kondıloma  ornalasýy múmkin jeri:\r\n\r\n•	Qynapta nemese tik ishekte;\r\n•	Qynap syrtynda nemese tik ishekte, biraq aınala ornalasqan aımaqtarda;\r\n•	Jatyr moınynda;\r\n\r\nEr adamdarda kondıloma ornalasý múmkin jerler:\r\n\r\n•	Jynys múshesinde;\r\n•	Umada;\r\n•	Shap jaqtarynda;\r\n•	Jambasta;\r\n•	Tik ishektiń ishinde nemese syrtynda.\r\n\r\nSúıir ushty kondılomalar jáne de mynadaı jerlerde ornalasýy múmkin:\r\n\r\n•	Erinde;\r\n•	Aýyz jaqta;\r\n•	Tilde;\r\n•	Tamaqta.\r\n\r\nSırek jaǵdaıda mynadaı sımptomdar týyndaýy múmkin:\r\n\r\n•	Jynys múshesindegi kondıloma aımaǵyndaǵy teriniń matseratsııasy paıda bolady;\r\n•	Qynaptan  bólindilerdiń shyǵý mólsheri artady;\r\n•	Genıtaldy qyshý mazalaıdy;\r\n•	Jynystyq qatynas kezinde nemese odan keıin qynaptqy qan ketýi múmkin.\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDıagnostıkalaý úshin dárigerdiń tekserýi qajet bolady.\r\nÁıelderdiń kishi jambas múshelerine tekserý júrgizedi. Kózge kórinbeıtin kondılomany izdeý úshin kolposkopııa jasalady. Dáriger zaqymdalǵan aımaqqa sirke qyshqylyn sebý múmkin. Ol kórinbeıtin kondılomany tabýǵa kómektesedi.\r\n\r\nKondıloma týdyratyn vırýsty Papanıkolaý jaǵyndysy arqyly anyqtaýǵa da bolady. Eger sizde kondıloma bolsa, onda birneshe ýaqyt aralyǵynda siz jıi Papanıkolaý jaǵyndysyn tapsyryp turasyz.\r\n\r\nAtalmysh vırýs boljam boıynsha jatyr moıny isigin týdyra ma, soǵan baılanysty APV-na qarsy DNQ zertteý júrgiziledi. Bul test jasalý múmkin:\r\n\r\n•	30 jastan asqan áıelderde  skrınıng-test retinde ótkiziledi;\r\n•	Kez-kelgen jastaǵy áıelderde Papanıkolaý jaǵyndysynda ózgerister bilinedi\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nSúıir ushty kondılomany dáriger ǵana emdeýi kerek. Ózdigińizden emdelýge tyryspańyz jáne dárigerdiń taǵaıyndaýsyz  qandaıda bir preparattardy qabyldamańyz.\r\n\r\nTek dárigerińiz taǵaıyndaǵan, úıde júrip, aptasyna birneshe ret qabyldaıtyn  dárilik preparattarmen ǵana emdelýińiz múmkin. \r\n\r\nKondılomalar hırýrgııalyq ádispen joıylýy múmkin. Ol úshin birneshe ádister bar:\r\n\r\n•	Krıohırýrgııa;\r\n•	Elektrokaýterızatsııa;\r\n•	Lazerlik terapııa;\r\n•	Hırýrgııalyq tilý.\r\n\r\nEger sizde kondıloma bolsa, onda sizdiń barlyq jynystyq seriktesterińiz dárigerge tekserilip, emdelýi qajet.  Tipti aýrý sımptomsyz ótken jaǵdaıda da, siz emdelý kýrsyn alyp, aldaǵy asqynýlar  men ınfektsııa taralýynyń aldyn-alýǵa tıissiz.\r\n\r\nEmdeý kýrsynan keıin sizdiń, kondılomanyń joıylǵandyǵyna kóz jetkizý úshin qaıta tekseristen ótkenińiz abzal.\r\n\r\nSúıir ushty kondılomasy bolǵan áıelder turaqty túrde Papanıkolaý jaǵyndysyn tapsyryp turýy  kerek. Eger jatyr moınynda kondıloma bolsa, onda birinshi emdelý kýrsynan keıin jaǵyndyny árbir 3-6 aı saıyn tapsyryp otyrý kerek.\r\n\r\nJatyr moınynda APV-nan týyndaǵan isikaldy ózgeristeri bar áıelder, aldaǵy ýaqytta da emdelýi múmkin.\r\n\r\n \r\nBoljamy\r\n\r\nKóptegen seksýaldy  qatynasqa beıim jas áıelder APV vırýsyn juqtyryp alady. Degenmen  kóp  jaǵdaıda bul aýrý sımptomsyz ótedi.\r\n\r\nKóptegen erlerde APV aýrýy sımptomsyz damıdy. Alaıda olar vırýsty óziniń jynystyq serikterine  juqtyrý múmkin.\r\n\r\nEm kýrsyn aıaqtaǵannan  keıin de, siz, basqalarǵa zardap shekkizýińiz múmkin.\r\n\r\n \r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nKeıbir APV vırýstary jatyr moıny men výlvanyń isikterine alyp keledi. Jatyr moınyn qaterli isiginiń negizgi sebebiniń biri osy.\r\n\r\nSúıir ushty kondılomany týdyratyn APV erlerdiń jynys múshesi aýrýynyń nemese tik isheginiń qaterli isiginiń negizgi sebebi bola almaıdy.\r\n\r\nKondıloma kóp jáne jetkilikti shamada úlken bolý múmkin. Mundaı jaǵdaıda aýqymdy emdeý qajet bolady.\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nMynadaı jaǵdaılarda dárigerge qaralyńyz:\r\n\r\n•	Sizdiń qazirgi nemese burynǵy seksýaldy serigińizde súıir ushty kondıloma bar bolsa;\r\n•	Sizdiń jynys múshesinde kondılomanyń syrtqy belgisi, qyshyný, bólindiler nemese anomaldy qynaptyq qan ketýler baıqalay. Eskeretin bir nárse, úshkir kondıloma ınfıtsırlengen partnermen qatynasqannan  keıin birneshe jyldar boıy sımpmtodar bilinbeı, sodan soń baryp kórinis berýi múmkin.\r\n\r\n21 jastan asqan áıelderge turaqty túrde Papanıkolaý jaǵyndysyn tapsyrý kerek.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nJynystyq\n qatynastan bas tartý APV aldyn-alý úshin jalǵyz ǵana ádis emes. Eger siz bir ǵana deni saý jynystyq serigińizben qatynas jasasyp júrseńiz, bul aýrýdyń taralýynyń aldyn alǵan bolyp sanalasyz. \r\n\r\nErlerge jáne áıelderge arnalǵan músheqaptar sizderdi ınfektsııadan tolyq qandy qorǵaı almaıdy. Sebebi vırýs nemese kondıloma jynys múshelerine jaqyn basqa terilerge ornalasyp alýy múmkin. Degenmen, músheqaptar juqtyrý qaýpin tómendetedi, sondyqtan siz ony sońǵy múmkindikte de paıdalanǵanyńyz abzal. Kondıloma jáne sımptomdar bolmaǵan sátte de APV vırýsyn juqtyryp alý qaýpi bar. Jynystyq qatynasty qaýipsizdendirý arqyly APV vırýsynan saqtana alasyz.\r\n\r\nAPV tórt túrinen qorǵaıtyn 2 vaktsına bar. Egý úsh ret jasalady. Bul vaktsına 9-26 jas aralyǵyndaǵy qyzdar men áıelderge taǵaıyndalady.\r\n\r\nBul vaktsınanyń bir túri erler men balalardy genıtaldy jáne analdy kondılomalardan qorǵaıdy. Egý sharasy úsh ret júzege asyrylady. Bul vaktsına 9-26 jas aralyǵyndaǵy balalar men erlerge jasalady.\r\nAPV qarsy vaktsına sizge kele ma, ony dárigerden keńes alyńyz.\r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nSúıir ushty kondılomalar; Erlerdiń jynys múshesindegi kondılomalar; Adap papılloma vırýsy (APV); Venerııalyq súıelder; Kondıloma; APV-ǵa DNQ test; Tómendıfferentsatsııalanǵan APV dısplazııasy\r\n\r\n__\r\nTegter:__\r\n\r\nadam papılloma vırýsy\r\nAPV\r\ndermatovenerologııa\r\nkondıloma\r\nsúıir ushty kondılomalar\r\njynys jolymen beriletin ınfektsııalar\r\náıel músheleri\r\nerlerdiń densaýlyǵy    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(452,'article','1527','Nárestelerdiń sary aýrýy','qz','2018-11-28 11:43:50','2018-11-28 11:37:00','Nárestelerdiń sary aýrýy – qanda bılırýbın deńgeıiniń shamadan tys joǵarylaýynan týyndaıdy. Bılırýbın – eski erıtrotsıtterdiń buzylýynan paıda bolatyn sary deneshik. Bılırýbın baýyrdyń ishinde buzylady, sodan, organızmnen úlken dáretpen syrtqa shyǵady.\r\n\r\nQanda bılırýbınniń deńgeıi kóterilgende  teri men shyryshty qabattar sarǵyshtanady. Mine, osy jaǵdaıdy, sary aýrý dep ataıdy.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1527',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','N','Nárestelerdiń','y','   Nárestelerdiń sary aýrýy Nárestelerdiń sary aýrýy – qanda bılırýbın deńgeıiniń shamadan tys joǵarylaýynan týyndaıdy. Bılırýbın – eski erıtrotsıtterdiń buzylýynan paıda bolatyn sary deneshik. Bılırýbın baýyrdyń ishinde buzylady, sodan, organızmnen úlken dáretpen syrtqa shyǵady.\r\n\r\nQanda bılırýbınniń deńgeıi kóterilgende  teri men shyryshty qabattar sarǵyshtanady. Mine, osy jaǵdaıdy, sary aýrý dep ataıdy. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nNárestelerdiń sary aýrýy – qanda bılırýbın deńgeıiniń shamadan tys joǵarylaýynan týyndaıdy. Bılırýbın – eski erıtrotsıtterdiń buzylýynan paıda bolatyn sary deneshik. Bılırýbın baýyrdyń ishinde buzylady, sodan, organızmnen úlken dáretpen syrtqa shyǵady.\r\n\r\nQanda bılırýbınniń deńgeıi kóterilgende  teri men shyryshty qabattar sarǵyshtanady. Mine, osy jaǵdaıdy, sary aýrý dep ataıdy.\r\n\r\n\r\n \r\nNárestelerdiń sary aýrýy (terisiniń sarǵaıýy) túrli sebepterge baılanysty oryn alady,  biraq  nárestelerdiń kópshiliginde bul jaǵdaı fızıologııalyq sarǵyshtaný dep te atalady. Bul – jańa týǵan balalar úshin qalypty protsess, baýyr tolyǵymen damymaǵandyqtan paıda bolatyn. Sary aýrýdyń bul túri birneshe kúnge deıin ǵana sozylady. Sary aýrýmen aýyrǵan bala  qandaǵy bılırýbın deńgeıi qalypty deńgeıge túskenge deıin dárigerdiń qaraýynda bolady.\r\n\r\n \r\nSebepteri\r\n\r\nJańa týǵan náresteniń týylǵannan keıin birden bılırýbın deńgeıiniń azdap kóterilýi qalypty jaǵdaı.\r\n\r\nNáreste anasynyń qursaǵynda jetilgende,  balanyń joldasy aǵzadaǵy bılırýbındi joıyp otyrady. Balanyń joldasy (platsent) – ol da bir múshe,  júktilik kezinde nárestemen birge ósip, náresteni qorǵap turady.  Náreste týylǵannan keıin bul fýnktsııany baýyr oryndaıdy. Bul protseske birneshe ýaqyt qajet bolýy múmkin.\r\n \r\nTeriniń sarǵyshtanýy nemese sary aýrý kóbinese nárestelerde paıda bolady. Ony “fızıologııalyq sarǵyshtaný” dep ataıdy. Bul jaǵdaı qaýipti emes jáne ol balaǵa  2-4 kún bolǵanda paıda bolady. Sımptomdary 2 aptanyń ishinde qaıtady jáne asqyna bermeıdi.\r\nEmetin nárestelerde sary aýrýdyń eki túri bolýy múmkin. Negizinde, ekeýi de asa qaýipti emes. \r\n\r\n•	Omyraýmen  qorektengennen bolatyn sarǵyshtaný -  balalardyń  ómiriniń alǵashqy aptasynda paıda bolýy múmkin, ol kezde bala nashar emedi nemese anasynan sút baıaý bólinedi.\r\n•	Ana sútiniń áserinen bolatyn sarǵyshtaný – bul, emetin kóptegen deni saý balalardyń 7-kúninen bastap paıda bolýy múmkin. Ol ádette balanyń  2-3 aptalyǵyna deıin sozylady, tipti keıde aıǵa jýyq ýaqyttan keıin biraq qaıtýy da múmkin bolatyn jaǵdaı. Balanyń mundaı kúıge túsýiniń sebebi, ana sútiniń quramyndaǵy qorektik zattardyń áserinen baýyrdaǵy bılırýbınniń ydyraǵandyǵynan bolýy múmkin. Ana sútinen bolatyn sarǵyshtaný men omyraýmen emizgennen bolatyn sarǵyshtanýdyń aıyrmashylyqtary bolady. \r\n\r\nEger balanyń aǵzasynda ózgertip turatyn erıtrotsıtter mólsheri tym kóterilip ketse bul náreste sary aýrýynyń  aýyr formasy bolyp esepteledi.  Onda,  tómendegideı jaǵdaılarda oryn alady:\r\n\r\n•	Qannyń anomaldy jasýshalary paıda bolady;\r\n•	Ana men balanyń qandarynyń toby sáıkes kelmeıdi;\r\n•	Aýyr bosandyrylǵan balanyń bas súıeginiń arasynda jáne bas súıektiń syrtqy joǵarǵy jaǵynda qan quıýlýlar (kefalogematoma) paıda bolady.\r\n•	Erıtrotsıtter joǵarǵy kórsetkish kórsetip turady, ol kóbinese shala týǵan náresteler men  keıbir egizderde kezdesedi; \r\n•	Infektsııa taralady;\r\n•	Arnaıy qajetti nárýyzdardyń (fermentterdiń) jetispeýi nemese bolmaýy.\r\n\r\nBelgili jaǵdaıynda bala aǵzanyń bılırýbındi shyǵarý qıynǵa soǵady, onyń saldarynan sary aýyrydyń salmaqty túri týyndaýy múmkin. Bul jaǵdaılarǵa:\r\n\r\n•	Keıbir preparattardy qoldaný;\r\n•	Qyzamyq, sıfılıs jáne basqa da týa paıda bolǵan ınfektsııalar. \r\n•	Baýyr men ót joldarynyń zaqymdaıtyn aýrýlar. Mýkovıstsıdoz nemese gepatıt\r\n•	Otteginiń tómen deńgeıi (gıpoksııa)\r\n•	Infektsııalar, (mysaly sepsıs)\r\n•	Kóptegen genetıkalyq nemese tuqymqýalaıtyn aýrýlar\r\n\r\n \r\nSımptomdary\r\n\r\nSary aýrý kezinde teri sarǵady. Sarǵyshtaný bet terisinen bastalyp, sodan tómenge qaraı keýdege, qursaq jaqqa, aıaqqa jáne tabanǵa túsedi.\r\nKeıde balalar sary aýrýǵa shaldyqqanda tez sharshaǵysh  keledi jáne tábeti nasharlaıdy.\r\n \r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDárigerler, medbıkeler jáne januıa músheleri sábıdi perzenthanada jáne úıge shyǵarǵannan keıin sary aýrýdyń belgilerin qadaǵalap otyrady.\r\n\r\nSary aýrýǵa shaldyqqan árbir  balanyń  birden bılırýbın deńgeıin teksertý kerek. Ol úshin qan taldamasy alynady.\r\n\r\nKóptegen aýrýhanalarda barlyq nárestelerdiń birinshi 24 saǵatynda jalpy bılırýbın deńgeıin tekseredi. Ol úshin arnaıy zond arqyly náresteniń terisine tıgizip bılırýbın deńgeıin anyqtaıdy. Eger  joǵary kórsetkish baıqalsa, onda qan taldamasyn mindetti túrde alý qajet bolady.\r\n\r\nMindetti tekserýler:\r\n\r\n•	Jalpy qan taldamasy;\r\n•	Kýmbs synamasy;\r\n•	Retıkýlotsıtterdiń deńgeıin anyqtaý;\r\nAry qaraı balalar úshin em qajet bolsa nemese jalpy bılırýbın deńgeıi kúrt joǵarylap ketse ǵana tekserý júrgiziledi.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nNegizinde bul jaǵdaıda asa bir em sharalar jasaýdyń qajeti joq.\r\n\r\nTek, dáriger em taǵaıyndaǵan kezde mynalardy  eskerý qajet:\r\n\r\n•	Nárestedegi bılırýbın deńgeıin;\r\n•	Bılırýbın deńgeıiniń joǵarlaý jyldamdyǵyn;\r\n•	Náreste ýaqytynan erte bosandy ma;\r\n•	Tekserý kezindegi náreste jasy;\r\n\r\nEger bılırýbın deńgeıi óte joǵary bolsa  mindetti túrde emdelý qajet.\r\n\r\nBalany emshek sútimen nemese sútti qospalarymen jıi qorektendirińiz. Jıi tamaqtandyrý (kúnine 12 retke deıin) ishek fýnktsııasyn arttyrady, bılırýbınniń dáretpen jeńil bólinýine jaǵdaı jasalynady. Sútti  qospalarǵa taǵy ne qosý kerektigi jaıynda dárigermen keńesip alsańyz jón bolady.\r\n\r\nKeıbir náresteler perzenthanadan shyqpaı túryp emdeýdi qajet etedi. Keıbireýleri aýrýhanaǵa birneshe kúnge qaıta jatýǵa májbúr bolady. Degenmen, emdelýdiń uzaqtyǵy 1-2 kún ǵana bolýy múmkin.\r\n\r\nKeıde bılırýbın deńgeıi joǵary nárestelerge  ýltrakúlgin sáýlesi emi qoldanylady.  Bul em-shara fototerapııa dep atalady. Ýltrakúlgin sáýlesi teridegi  bılırýbınniń ydyraýyna  kómektesedi.\r\n\r\nNáreste arnaı jasandy jaryq túsiretin  sham astynda jatady. Balaǵa tek qana jórgekshe jáne kózine arnaıy kózildirik kıgizedi. Pedıatrlar, eger múmkindik bolsa, fototerapııa kezinde emizýdiń paıdasy tıetinin aıtady. Sırek jaǵdaılarda nárestege tamyrishilik suıyqtyq engizý qajet bolýy múmkin.\r\n\r\nEger bılırýbın deńgeıi óte joǵary bolmasa, onda fototerapııany úı jaǵdaıynda qoldanýǵa bolady. Ol úshin arnaıy optıkalyq-talshyqty kórpeshe qoldanylady.\r\n\r\n•	Fototerapııa kezinde  balany árbir 2-3 saǵat saıyn tamaqtandyrý qajet, (kúnine 10-12 ret);\r\n•	Medqyzmetker sizdiń úıińizge kelip, sizge kórpesheni  qoldanýyńyzdy, balanyń jaǵdaıyn qalaı baqylaý kerektigin úıretedi.\r\n•	Medqyzmetker kún saıyn kelip, balanyń salmaǵyn ólsheıdi, onyń qalaı qorektenip jatqanyn tekseredi,  terisi men bılırýbın deńgeıin baqylap turady.\r\n•	Siz dymqyl jáne kir jórgekshelerdi sanap turýyńyz kerek.\r\n\r\nSary aýrý óte salmaqty aýyrtpalyq túsirgen kezde aýystyrylmaly qan quıý qajet bolýy múmkin. Bul em-sharanyń kózdegeni bala qany  plazmasynyń basqa, jańa plazmaǵa aýystyrylýymen oryndalady. Sary aýrýdyń aýyr túrina shaldyqqan balalardyń bılırýbın deńgeıin túsirý úshin ımmýnglobýlındi ishke engizse jaqsy áser berýi múmkin.\r\n \r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nÁdette nárestelerdiń sary aýrýy qaýipti emes. Ádette buǵan shaldyqqan kóptegen balalar emdelmeı-aq 1-2 apta ishinde saýyryp ketedi.\r\n\r\nBılırýbınniń óte joǵary deńgeıi mıdy zaqymdaýy múmkin. Bul jaǵdaı ıadrolyq sary aýrý dep atalady. Alaıda bul jaǵdaıdyń barlyǵy derlik, damymaı turyp anyqtalady.\r\nÁdette, em-sharalardyń barlyńy oń nátıe beredi.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nBılırýbın deńgeıiniń shamadan tys kóterilýi, aýrýdyń asqynýy sırek kezdesedi, eger kezdese qalsa mynadaı bolýy múmkin:\r\n\r\n•	DTsP (balaldaǵy tserebraldy paralıch)\r\n•	Kereńdik\r\n•	Iadrolyq sary aýrý – mıdyń bılırýbınniń óte joǵary deńgeıiniń saldarynan zaqymdanýy\r\n \r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nBarlyq náresteler ómiriniń 5-kúnine deıin, sary aýrýdy anyqtaý úshin dárigerge tekserýi kerek.\r\n\r\n•	Perzenthanada 24 saǵattan az bolǵan náresteler, 72 saǵatqa deıin tekserilý kerek\r\n•	24-48 saǵat aralyǵynda perzenthanadan shyǵarylǵandar, 96 saǵatqa deıin tekseriledi.\r\n•	48-72 saǵat aralyǵynda perzenthanadan shyǵarylǵandar, 120 saǵatqa deıin tekseriledi.\r\n\r\nEger balada qyzba (dene qyzýy kóterilse) bolsa nemese tábeti nasharlasa, sary aýrý bolý qaýpi bar degen sóz. Belgil bir toptaǵy balalar úshin sary aýrý qaýipti bolyp esepteledi.\r\n\r\nÁdette sary aýrý asa QAÝIPTI EMES. Biraq, myna jaǵdaılarda pedıatrǵa qaralyńyz:\r\n\r\n•	Sary aýrýyń aýyr aǵymy bala qalsa (terisi ashyq sary túske oransa) \r\n•	Sary aýrý 2 aptadan artyq bolsa nemese basqa sımptomdar paıda bolsa.\r\n•	Ásirese aıaǵy jáne ókshesi sarǵaısa.\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nNárestelerdiń sary aýrýy qalypty bolǵandyqtan ony aldyn-alý múmkin emes. Damý qaýpin túsirý úshin balany jıi ana sútimen tamaqtandyryp júrý kerek. Joq degende, kúnine 8-12 ret.\r\n\r\nBarlyq júkti áıelder qan toby men anomaldy\n antıdenelrge qarsy tekserilý kerek. Eger anasynda rezýs teris bolsa, onda náresteni tekserý qajet. Eger anasynda O(I)Rh+ qan toby bolsa tekserý qajet bolý múmkin.\r\n\r\nBalanynyń ómiriniń birinshi 5 kúninde jaqsylap tekserip júrse, onda kóptegen asqynýlardy aldyn alýǵa bolady. \r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nNáresteler sarǵyshtanýy; Neonataldy gıperbılırýbınemııa\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nbılırýbın\r\nteri sarǵyshtaný\r\nnáresteler\r\nerıtrotsıtter\r\nemizý\r\nsary tús\r\nbaýyr    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(453,'article','1540','Gıpergıdroz','qz','2018-12-19 09:27:08','2018-12-19 09:17:00','Gıpergıdroz – teriniń kóp bólinýimen sıpattalatyn aýrý. Sýyq aýa raıynda da nemese demalys kezinde gıperdırozy bar adamdarda ter bólinýi baıqalyp jatady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1540',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','G','Gıpergıdroz','y','   Gıpergıdroz Gıpergıdroz – teriniń kóp bólinýimen sıpattalatyn aýrý. Sýyq aýa raıynda da nemese demalys kezinde gıperdırozy bar adamdarda ter bólinýi baıqalyp jatady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nGıpergıdroz – teriniń kóp bólinýimen sıpattalatyn aýrý. Sýyq aýa raıynda da nemese demalys kezinde gıperdırozy bar adamdarda ter bólinýi baıqalyp jatady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nTer bóliný aǵzany sýytýǵa kómektesedi. Kóp jaǵdaıda bul qalypty nárse.\r\n \r\nAdamdar jyly temperatýraǵa, fızıkalyq kúızelisterge  nemese olardy alańdatatyn jaǵdaılarǵa ushyraǵanda, atap aıtqanda ashýlanǵanda, qobaljyǵanda jáne qoryqqanda terleı bastaıdy.\r\n\r\nAlaıda, artyq ter bóliný belgili sebepsiz de bolý múmkin. Gıpergıdrozy bar adamdarda ter bezderi gıperaktıvti (fýnktsııasy joǵarylaǵan) bolyp keledi. Baqylanbaıtyn ter bóliný fızıkalyq, sonymen birge emotsıonaldyq jaısyzdyqqa alyp keledi.\r\n\r\nEger aıaq-qol jáne qoltyq qatty terlese, bul qubylys alǵashqy nemese fokaldy gıpergıdroz dep atalady. Alǵashqy gıpergıdroz halyqtyń 2-3% kezdesedi, bul aýrýy bar 40%-dan kem emes patsıentter medıtsınalyq kómekke júginedi. Kóp jaǵdaıda alǵashqy gıpergıdroz sebebi belgisiz bolyp jatady. Múmkin bul aýrý urpaqtan urpaqqa beriletindiktiginen shyǵar.\r\n\r\nEger artyq ter bóliný basqa aýrý saldarynan bolsa, onda bul ekinshilik gıpergıdroz bolyp tabylady.. Artyq ter bóliný barlyq denede nemese belgili bir aımaqtarda ǵana bolý múmkin. Ekinshilik gıpergıdroz sebepterine mynalardy keltirýge bolady:\r\n\r\n•	Akromegalııa\r\n•	Úreı jaǵdaıy\r\n•	Isik\r\n•	Akromegalııa\r\n•	Úreı jaǵdaıy\r\n•	Isik\r\n•	Kartsınoıdty sındrom\r\n•	Bilgili bir top preparattary jáne olardy artyq qoldaný\r\n•	Qanda glıýkoza deńgeıiniń túsýi\r\n•	Júrek aýrýlary\r\n•	Gıpertıreoz\r\n•	Ókpe aýrýlary\r\n•	Menopaýza\r\n•	Parkınson aýrýy\r\n•	Feohromatsıtoma\r\n•	Omyrtqa jaraqattary\r\n•	Insýlt\r\n•	Týberkýlez nemese basqa ınfektsııalar\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\nGıpergıdrozdyń negizgi sındromy – ol tersheńdik.\r\n\r\n\r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nTekseris kezińde dáriger aıqyn tersheńdik belgilerin baıqaıdy. Artyq ter bólinýdi dıagnostıkalaıtyn kóptegen testter bar.\r\n\r\nAtalmysh testterdiń keıbir túrleri:\r\n\r\n•	Iod-krahmaldy test (Mınor probasy). Iod eritindisi ter kóp bólinetin aımaqqa jaǵylyp, kepkennen soń solo aımaqqa krahmal sebedi. Krahmal men ıod qosyndysy ter kóp bólingen aımaqta qosylyp qara kók túske boıalady.\r\n•	Qaǵaz testi. Arnaıy qaǵaz terdi sińirý úshin teriniń aımaǵyna qoldanylady, sodan keıin qaǵazdyń salmaǵy ólshenedi. Neǵurlym qaǵazdyń salmaǵy aýyr bolsa, sonshalyqty ter bólingenin bildiredi.\r\n\r\nJoǵary tersheńdikke baılanysty dáriger sizge mynadaı suraqtar qoıý múmkin:\r\n\r\n•	Lokalızatsııa (aımaq)\r\n·	Ter kóbinese bette, alaqandarda, qoltyqtarda kezdese me nemese barlyq denede me?\r\n•	Ýaqyt aralyǵyn anyqtaý\r\n·	bul túnde bolady ma?\r\n·	bul kenetten paıda bolady ma?\r\n•	Obektıvti sebepter\r\n·	Sizge birnárseni esińizge túsiretin jaıt týraly aıtqanda (aýyr oqıǵa bolýy múmkin),  sizde tersheńdik paıda bolady ma?\r\n•	Basqa da sımptomdar baıqalady ma, mysalǵa:\r\n·	Salmaq joǵaltý\r\n·	Júrek soǵysynyń jıileýi\r\n·	Sýyq nemese jabysqaq qoldar\r\n·	Qyzba\r\n·	Tábettiń bolmaýy\r\n\r\n\r\nEmdeý\r\n\r\nEmdeý kelesini qamtıdy:\r\n\r\n• Antıperspıranttardy qoldaný. Shamadan tys tersheńdilik antıperspıranttarmen qadaǵalaýǵa bolady, olar ter bezderin biteıdi, sonyń saldyrnan tersheńdilikti basady. Qoltyq tersheńdiligin emdeýdegi birinshi topqa 10-20% alıýmınıı hlorıdti geksagıdrat qamtıtyn preparattar bolyp tabylady. Keıbir patsıentterge dozasy joǵary preparattar taǵaıyndalý múmkin. Dezodoranttar teriniń titirkendirýine ákelip, al allıýmınıı hlorıdiniń joǵary dozalary kıimdi qurtý múmkin. Eskertý: dezodoranttar terleýdi tolyqtaı joımaıdy, alaıda jaǵymsyz ıisti azaıtýǵa kómektesedi.\r\n•Dárilik preparattar. Ter bezderiniń stımýlıatsııasyn toqtatý úshin antıholınergııalyq preparattar qoldanylady. Mysal retinde glıkopırrolatty alýǵa bolady. Keıbir patsıentter úshin olardyń tıimdiligine qaramastan, bul preparattar sońyna deıin zerttelmegen.Bul dári-dármekterdi qabyldaǵanda aýyzdyń kebýi, bas aınalý, zár shyǵarý qıyndyqtary sııaqty janama áserler bolýy múmkin. Beta-blokatorlar nemese benzodıazepınder stresske baılanysty tersheńdikti  basýǵa kómektesedi\r\n• Ionoforez (galvanızatsııa). Bul FDA-men (AQSh-tyń Azyq-túlik jəne dári-dármekpen qamtamasyz etý basqarmasymen) maquldaǵan, elektr togynyń áserinen ter bezderiniń ýaqytsha azaıtylýyna baǵyttalǵan emdeý ədisi. Qol men aıaqtyń terleýdiń aldyn alýdyń eń tıimdi joly bolyp tabylady. Qoldar nemese aıaqtar sýǵa salynyp, álsiz elektr togy ótedi. Patsıent kishkene titirkenýdi sezgenshe deıin elektr togy birte-birte kúsheıedi. Terapııa 10-20 mınýtqa sozylady jáne birneshe seansty qajet etedi. Sırek jaǵdaılarda teridegi jaryqtar men qabyrshaqtardyń paıda bolýy sııaqty janama áserler paıda bolýy múmkin.\r\n• Botoks. Qoltyqtyń qatty terleýin (alǵashqy aksıllıarly gıpergıdroz) emdeý úshin FDA-men (AQSh-tyń Azyq-túlik jəne dári-dármekpen qamtamasyz etý basqarmasymen) maquldaǵan, A tıpti botýlındi toksın (Botox) bolyp tabylady.Az dozada tazalanǵan botýlın toksıniń qoltyqqa salyny, preparat ýaqytsha ter bezderin belsendiretin júıkelerdi buǵattaıdy. Jaǵymsyz áserler retinde ınektsııa aımaǵynda aýyrsyný jáne tumaýǵa uqsas belgiler bolýy múmkin. Eger siz Botoksty deneniń basqa bólikterine engizýdi qalasańyz, ózińizdiń dárigerińizben keńeskenińiz abzal. Alaqandaǵy ter bólinýdi emdeýde qoldanylatyn botoks ýaqytsha álsizdik pen aýyr aýrýdy týdyrýy múmkin.\r\n• Endoskopııalyq torokaldy (keýde) sımpatektomııasy (ETS). Eger joǵaryda kórsetilgen emdik tásilderdiń kómegi bolmasa, onda aýyr jaǵdaı kezinde mınımaldy-ınvazıvti hırýrgııalyq em taǵaıyndalady, ıaǵnı sımpatektomııa. Bul protsedýra ter bezderine ımpýls berýdi toqtatýǵa negizdelgen. Ádette bul operatsııany kóbinese alaqandary qattyraq terleıtin patsıentterge taǵaıyndalady. Jáne de bul ádis bet aımaǵynda tersheńdik bolatyn adamdarda da qoldanylýy múmkin. Endoskopııalyq torokaldy (keýde) sımpatektomııasy (ETS) aksıllıarly gıpergıdroz (qoltyqtyń tersheńdigi) kezińde óte sırek jasalynady.\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nAllıýmınıı hlorıdi: Bastapqy kezeńde patsıentter bul preparatty aptasyna úsh retten bastap jeti ret qoldana alady. Ter bólinýdiń qalypqa kelgennen soń úsh aptada 1 ret taǵaıyndalady. Teriniń qabynýy kezinde dáriger steroıdty kremder taǵaıyndaıdy.\r\nBotoks: Isiný birneshe apta ishinde qaıtady. Bir ınektsııanyń áseri birneshe aıǵa deıin saqtalý múmkin. Keıbir patsıentter qosymsha ınektsııalardy qajet etedi.\r\n\r\nIonoforez: ter bólinýdiń azaıýy 6-10 seanstan keıin baıqalady. Sodan keıin seans azaıady, 4 aptada 1 ret bolady.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\nGıpergıdroz paıda bolý sebepteri óte aýyr bolý múmkin. Eger sizde qatty tersheńdilik baıqalsa, onda mindetti túrde emdeýshi dárigerge habarlasyńyz\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nMynadaı sımptomdar bolsa, mindetti túrde dárigerge qaralyńyz:\r\n•	Uzaq, sebepsiz, shamadan tys kóp ter bóliný\r\n•	Tersheńdilik keýde tusyndaǵy aýrý sezimmen jáne arterıaldy qysymnyń kóterilýimen birge júredi\r\n•	Tersheńdilikpen qatar sizde salmaq joǵaltý baıqalady\r\n•	Tersheńdilik kóbinese túnde, uıqy kezińde bolady\r\n•	Tersheńdilik qyzbamen, salmaq joǵaltýmen, keýde tusyndaǵy aýrý sezimimen, entigý nemese tahıkardııa (jıilegen júrek yrǵaǵy) birge júrse, onda ol basqa aýrý sımptomdary bolý múmkin. Mysaly, gıpertıreoz.\r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nShamadan tys terleý; artyq terleý; tersheńdilik\r\n \r\n\r\nTegter: \r\n\r\ntersheńdik\r\ngıpergıdroz\r\nter bezderiniń fýnktsııasynyń artýy\r\nalǵashqy gıpergıdroz\r\nekinshi gıpergıdroz \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(454,'article','1547','Ekinshilik parkınsonızm','qz','2018-12-19 10:06:25','2018-12-19 10:01:00','Ekinshilik parkınsonızm Parkınson aýrýyna uqsas, biraq  ol keıbir dári-dármekter, nerv júıesiniń buzylystary jáne basqa da aýrýlarmen shaqyrylady.\r\n«Parkınsonızm» termıni Parkınson aýrýyna tán qımyl qozǵalystyń ózgerisi bar barlyq aýrýlarǵa qoldanylady.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1547',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','E','Ekinshilik','y','   Ekinshilik parkınsonızm Ekinshilik parkınsonızm Parkınson aýrýyna uqsas, biraq  ol keıbir dári-dármekter, nerv júıesiniń buzylystary jáne basqa da aýrýlarmen shaqyrylady.\r\n«Parkınsonızm» termıni Parkınson aýrýyna tán qımyl qozǵalystyń ózgerisi bar barlyq aýrýlarǵa qoldanylady. Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nJalpy aqparat\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm Parkınson aýrýyna uqsas, biraq  ol keıbir dári-dármekter, nerv júıesiniń buzylystary jáne basqa da aýrýlarmen shaqyrylady.\r\n«Parkınsonızm» termıni Parkınson aýrýyna tán qımyl qozǵalystyń ózgerisi bar barlyq aýrýlarǵa qoldanylady.\r\n\r\n\r\nSebepteri\r\n\r\nParkınson aýrýy - egde jastaǵy adamdar arasynda kezdesetin nerv júıesiniń eń kóp taraǵan aýrýlarynyń biri.\r\n\r\nParkınson aýrýy dofamın sınteziniń buzylysynan týyndaıdy. Dofamın – neıromedıator (ımpýlstardy bas mıyna jetkizetin aktıvti zat). Bul adam qozǵalysyna jaýap beretin mı bólikterindegi jasýshalardyń fýnktsııalaryn buzylysyna ákeledi. Ol óz kezeginde bulshyqet fýnktsııasynyń joǵalýyna alyp keledi. Ýaqyt óte kele aýrý órshı bastaıdy. Búgingi kúnde mı jasýshalarynyń óliminiń naqty sebebi anyqtalmady.\r\n\r\nEkinshi parkınsonızmge kelesi aýrýlar sebep bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Entsefalıt\r\n•	Menıngıt\r\n•	Insýlt\r\n•	Levı deneshikteriniń dıffýzdy aýrýy\r\n•	Kóptik júıeli atrofııa\r\n•	Progressııalaýshy sýpranýklearly paralıch\r\n\r\nEkinshi parkınsonızm kelesi dári-dármekterdi qoldanýmen baılanysty bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Anestetıkalyq preparattardyń áserinen, bas mıynyń zaqymdanýy (hırýrgııalyq operatsııa kezinde)\r\n•	Iisti gazben ýlaný\r\n•	Synap nemese basqa hımııalyq qosyndylarmen ýlaný\r\n•	Narkotıktermen artyq dozalaný\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm damý oqıǵalary ınektsıondy narkomandar, geroınnyń sıntetıkalyq túrin – MRTR atty narkotıkalyq preparat, qoldanatyndar arasynda kezdesedi. Mundaı jaǵdaılar sırek kezdesedi jáne kóbinese sozylmaly nashaqorlar arasynda kezdesedi.\r\n\r\n\r\nSımptomdary\r\n\r\n•	Mımıkanyń azaıýy\r\n•	Qımyl qozǵalys kezinde qıyndyq\r\n•	Qımyl qozǵalystardyń baıaýlaýy (paralıch)\r\n•	Báseń daýys, anyq emes sóıleý\r\n•	Denede, qoldarda nemese aıaqtarda kerneýlik\r\n•	Qol men ıektiń dirildeýi\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm kezinde este saqtaý qabileti tómendeý qaýpi bar. Óıtkeni, ekinshilik parkınsonızm shaqyratyn aýrýlar jıi dementsııaǵa (kem aqyldyqqa) alyp keledi.\r\n\r\n \r\nDıagnostıkasy\r\n\r\nDáriger ekinshilik parkınsonızmdy patsıentti tekserýden jáne surastyrýdan keıin anyqtaý múmkin. Sonyń ózinde keıbir sımptomdardy baǵalaý ońaı emes, ásirese egde jastaǵy adamdardy tekserý kezinde.\r\n\r\nTekserý kezinde kelisi jaıt anyqtalýy múmkin:\r\n\r\n•	Qozǵalysty bastaǵanda jáne toqtatqanda qıyndyqty seziný\r\n•	Bulshyqettiń tonýsynyń joǵarlaýy\r\n•	Kelbettiń buzylysy\r\n•	Baıaý, súıretilgen júris\r\n•	Qol men ıektiń dirildeýi\r\n\r\nReflekster ádette qalypty bolady. Dıagnostıka basqa aýrýlardy rastaýǵa nemese olardy joqqa shyǵarýǵa qajet.\r\n\r\n \r\nEmdeý\r\n\r\nEger aýrý dárilik preparattardan týyndaǵan bolsa, dáriger emdeý kýrsyn ózgertýdi nemese toqtatýdy usynýy múmkin. Degenmen, emniń paıdasyn sımptomdar aýyrlyǵymen salystyryp qaraý kerek. Emdi ózgertýge nemese toqtatýǵa bolady, eger ol densaýlyqqa paıdadan góri zııan ákelse. \r\n\r\nInsýlt nemese ınfektsııa sekildi sebep faktorlaryn emdeý aýrýdyń sımptomdarynyń aýyrlyǵyn tómendetýi múmkin\r\n\r\nEger sımptomdar sizdiń kúndelikti jumysyńyzǵa kedergi etetin bolsa, dáriger sizge em taǵaıyndaı alady. Osy aýrýdy emdeýde qoldanylatyn kóptegen preparattardyń qaýipti janama áserleri bar. Sondyqtan sizge mindetti túrde medıtsınalyq tekserýden ótý kerek. Ekinshi parkınsonızm, ádette, Parkınson aýrýynan góri dári-dármekpen emdeýge qıyn keledi. Eger ekinshilik parkınsonızmge shaqyrǵan sebep emdeýge jatpasa, onda aýrýdy tikeleı emdeý qajet\r\n\r\n\r\nBoljamy\r\n\r\nAntıpsıhotıkalyq nemese basqa da preparattarmen shaqyrylǵan ekinshilik parkınsonızmdi erte sebepterin anyqtaǵan jaǵdaıda aýrý qaıtymdy bolady. \r\n\r\nMynadaı jaǵdaılardy saldary qaıtymdy bolýy múmkin:\r\n\r\n•	Bas mıynyń narkotıkalyq zattarmen zaqymdanýy\r\n•	Infektsııalar\r\n•	Toksınder\r\n\r\nQalǵan barlyq sebepter qaıtymsyz jáne ýaqyt kele nasharlaı beredi.\r\n\r\n\r\nMúmkin bolatyn asqynýlar\r\n\r\n•	Kúndelikti is-áreketterdi oryndaýdaǵy oryn arlatyn qıyndyqtar\r\n•	Jutynýdyń qıyndaýy (tamaqtaný kezinde)\r\n•	Invalıdızatsııa (ártúrli dárejede)\r\n•	Qulaýdyń saldarynan jaraqattar\r\n•	Preparattardyń janama áserleri\r\n\r\nKúsh joǵaltýdyń (álsireýdiń) janama áserleri:\r\n\r\n•	Silekeıdiń kóp bólinýi\r\n•	Tereń venalardyń trombozy\r\n•	Nashar tamaqtaný\r\n\r\n\r\nDárigerge qashan qaralý kerek\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm sımptomdary paıda bolǵanda jáne jalpy jaǵdaı nasharlaǵanda dárigerlik kómekke júginińiz.\r\n\r\nSondaı-aq, myna sımptomdar baıda bolǵanda:\r\n\r\n•	Kóńil-kúıdiń ózgerýi\r\n•	Sańdyraqtaý\r\n•	Bas aınalý\r\n•	Gallıýtsınatsııalar\r\n•	Eriksiz qımyl-qozǵalystar\r\n•	Aqyl oıdyń joǵalýy\r\n•	Qusý neme loqsý\r\n•	Preparattardyń múmkin janam áserleri\r\n•	Sana-sezimniń shatasýy nemese dezorıentatsııa\r\n\r\nEger naıqas adamǵa úı jaǵdaıynda qaraı almasańyz, onda dárigerden keńes alyńyz (em bastalǵannan keıin)\r\n\r\n\r\nAldyn alý\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm shaqyratyn sebepterdi emdeý aýrý qaýpin azaıtý múmkin.\r\nUzaq ýaqyt antıpshıtokalyq preparattardy qajet etetin em alatyn naýqastarda ekinshilik parkınsonızm damýynyń aldyn alýy retinde árqashan baqylaýda bolý qajet. Zamanaýı antıpsıhoktıkalyq preparattar ekinshilik parkınsonızmdi sırek shaqyrady.\r\n\r\n\r\nSınonımderi\r\n\r\nEkinshilik parkınsonızm; Ádettegi emes Parkınson aýrýy. \r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nparkınsonızm\r\nekinshilik\r\njúıke júıesi\r\nqart adamdar\r\nqol nemese aıaqqa kúsh salý\r\nqol men ıektiń dirildeýi    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(455,'article','1548','Akne','qz','2018-12-19 10:42:17','2018-12-19 10:06:00','Akne – teri aýry. Ol teriniń túkti follıkýlasynnyń óli kletkalar men teri maılarmen bitelgen kezde paıda bolady. Bitelgen follıkýldarda bakterııalar kóbeıip, teriniń titirkenýin shaqyrady.\r\n\r\nAkne teriniń kez kelgen aımaǵynda paıda bolýy múmkin. Kóbinese ol bet, moıyn, keýde jáne arqada kezdesedi. Kóptegen jaǵdaılarda maı bezderi kóp teri maıyn bóletin erte jasóspirimdik jasta paıda bolady. Biraq keıde olar eseıgen shaqta da bolýy múmkin.\r\n','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=1548',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','A','Akne','y','   Akne Akne – teri aýry. Ol teriniń túkti follıkýlasynnyń óli kletkalar men teri maılarmen bitelgen kezde paıda bolady. Bitelgen follıkýldarda bakterııalar kóbeıip, teriniń titirkenýin shaqyrady.\r\n\r\nAkne teriniń kez kelgen aımaǵynda paıda bolýy múmkin. Kóbinese ol bet, moıyn, keýde jáne arqada kezdesedi. Kóptegen jaǵdaılarda maı bezderi kóp teri maıyn bóletin erte jasóspirimdik jasta paıda bolady. Biraq keıde olar eseıgen shaqta da bolýy múmkin.\r\n Mazmuny\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nAkne degenimiz ne?\r\n\r\nAkne – teri aýry. Ol teriniń túkti follıkýlasynnyń óli kletkalar men teri maılarmen bitelgen kezde paıda bolady. Bitelgen follıkýldarda bakterııalar kóbeıip, teriniń titirkenýin shaqyrady.\r\n\r\nAkne teriniń kez kelgen aımaǵynda paıda bolýy múmkin. Kóbinese ol bet, moıyn, keýde jáne arqada kezdesedi. Kóptegen jaǵdaılarda maı bezderi kóp teri maıyn bóletin erte jasóspirimdik jasta paıda bolady. Biraq keıde olar eseıgen shaqta da bolýy múmkin.\r\n\r\n\r\nAkneniń paıda bolý sebebi qandaı?\r\n\r\nAkne teriniń túkti follıkýldarynyń óli kletkalarmen jáne teri maıymen bitelýinen paıda bolady. Akneniń birneshe túri bar:\r\n\r\n•	Aq bezeýler eriniń túkti follıkýldarynyń óli kletkalarmen jáne teri maıymen bitelýinen paıda bolady\r\n•	Eger tútikti follıkýlynyń bitelýi teri betine jaqyn ornalassa jáne ol aýamen baılanysta bolsa, onda onyń túsi qaraıady. Muny qara bezeýler dep ataıdy. Bul ataý onyń ústine kir túsýimen baılanysty emes.\r\n•	Eger bitelgen tútikti follıkýldyń qabyrǵasy zaqymdalsa, onda sol aımaq isinip qyzyl túıinge aınalady. Mundaı zaqymdaný teri betinde paıda bolsa, onda túıin bezeýge aınalady.\r\n•	Eger follıkýl qabyrǵasy teri túbinde zaqymdalsa, onda túıinshekter nemese jylaýyqtar (kıstalar) paıda bolý múmkin. Muny kıstozdy akne dep ataıdy.\r\n\r\n\r\nAkne kimde paıda bolady?\r\n\r\nAkne er balalarda da, qyz balalarda da paıda bolady. Ádette ul balalarda aıqyndaý júredi, sebebi olardyń maı bezderi kóbirek maı bóledi. Kóptegen adamdarda akne sımptomdary 25 jasynda ketip qalady. Sondaı-aq, ol eseıgen shaqta da paıda bolý múmkin.\r\n\r\nBul jerde tuqymqýalaýshylyq úlken ról atqarady. Eger sizdiń anańyzda nemese ákeńizde akne bolsa, onda sizde akne paıda bolý qaýpi joǵarlaıdy.\r\n\r\nBasty kóńilde sizdiń ımmýndyq júıeńizdiń jaǵdaıy bolmaq. Keıbir adamdar follıkýlǵa túsken bakterııalarǵa óte sezimtal bolyp keledi.\r\n \r\n\r\n\r\nAkneniń damýyna alyp keletin faktorlar\r\n\r\n•	Gormonaldy buzylystar. Ásirese jynystyq jetilý, menstrýatsııa aldynda (áıelderde) nemese júktilik kezinde\r\n•	Keıbir dárilik preparattardy qabyldaý\r\n•	Terige kútim jáne totyqqa arnalǵan maılar, quramynda maı bar kosmetıkalyq zattar\r\n•	Stress\r\n•	Qandaı da bir teri defektilerin syǵý\r\n•	Terini qatty tazalaý\r\n \r\n\r\nAkne shaqyrmaıtyn faktorlar\r\n\r\n•	Balshyq\r\n•	Shokolad nemese maıly taǵamdar\r\n•	Seksýaldy aktıvtilik nemese mastýrbatsııa\r\n \r\n\r\nAkne qalaı emdeledi?\r\n\r\nAkne eminde kóptegen preparattar qoldanylady. Olar dárigerdiń retseptimen nemese retseptisiz de jiberiledi.\r\n\r\nBenzoıl asqyn totyǵy jáne salıtsıl qyshqyly eń tıimdi preparattar bolyp tabylady. Olar dárigerdiń retseptinsiz jiberiledi. Bul preparattar bakterııalardy óltirip, maıly terini qurǵatady jáne qabyrshaqtanýdy boldyrmaıdy. Olar gel, loson, krem jáne sabyn túrinde shyǵarylady. Terini akneden tazalaý 8 aptadaı ýaqyt ketedi, tek sodan keıin ǵana tiriniń jaqsarýyn baıqaısyz. Eger 2 aıdan keıin dárigerdiń retseptisiz jiberiletin preparattar áser bermese, onda dárigerge qaralyńyz.\r\n\r\nBul preparattardy qoldaný kezinde janama áserler bolý múmkin. Mysaly, titirkený, kúıdirý sezimi nemese teri qyzarýy. Janama áserleri qatan bolsa, onda dárigerge sol týraly aıtyńyz.\r\n\r\nBul preparattardań basqa taǵaıyndalatyn dárilik zattar:\r\n\r\n•	Retın maıy nemese kremi: Retınoıdtar (mysaly tretınoın jáne adapalen) terige kúnine bir ret jaǵylady. Kóz, aýyz, muryn jaqtarǵa jaǵýǵa bolmaıdy. Retınoıdtardy qoldanǵan kezde kúnge kúıý qaýpi joǵalraıdy. Júkti áıelderge jáne júktilikti uıymdastyryp jatqan áıelderge retınoıd tazaroten taǵaıyndalamıdy, sebebi ol týa paıda bolǵan defektterdi shaqyrý múmkin.\r\n•	Antıbıotıkter: Akneniń aýyr túrinde dáriger sizge antıbıotıkter taǵaıyndaıdy. Bundaı antıbıotıkter: mınotsıklın, doksıtsıklın, tetratsıklın. Antıbıotıkter basqa preparattarmen qosylys retinde taǵaıyndalýy múmkin. Olar tabletka, maı jáne gel túrinde bolady. Akne eminde jıi erıtromıtsın jáne klındamıtsın antıbıotıkteri bar gelder qoldanylady.\r\n•	Izotretınoın: Izotretınoın – qatty áser etetin dárilik zat. Akneniń aýyr formalarynda qoldanylady. Bul preparattyń janama áserleri kóp. Sizge dárigerdiń taǵaıyndaýyn qatan túrde saqtaý qajet bolady.\r\n•	Júktilikke qarsy tabletkalar: júktilikke qarsy tabletkalar áıelderde akne emdeýinde qoldanylady. Dárigermen akne kezinde júktilikke qarsy tabletkalardyń artyqshylyǵy men kemshilikteri týraly aqyldasyńyz.\r\n\r\n\r\nBasqa emdeý ádisteri bar ma?\r\n\r\nQosymsha ádister retinde kosmetıkalyq protsedýralardy jatqyzýǵa bolady. Mysaly, pılıng, teri abrazııasy (dermabrazııa nemese mıkrodermaldy abrazııa), lazer nemese jaryqpen emdeý. Bul protsedýralar bezeýden bolǵan tyrtyqtardyń ketýine kómektesedi. Jekelengen kıstozdy akneni azdaǵan mólsherde steroıdty preparattardy qabyldaý arqyly emdeýge bolady. Ol preparatty sizge otbasylyq dáriger nemese dermatolog taǵaıyndap beredi.\r\n\r\n\r\nAkneden keıin tyrtyqtar qala ma?\r\n\r\nAkneden keıin, ásirese olardyń kıstozdy formasynan keıin keıbir adamdarda tyrtyqtar qalady. Eger siz akneni syqpasańyz, onda tyrtyqtar az bolady nemese múldem bolmaıdy. Oǵan qosa terini qatań tazalaýǵa bolmaıdy. Eger sizde tyrtyq paıda bolsa, qazirgi tańda kóptegen emdeý ádisteri bar.\r\n \r\nDerekkóz: AQSh-tyń  Ulttyq densaýlyq saqtaý ınstıtýttarynyń derekqorynan alyndy:  http://familydoctor.org/familydoctor/en/diseases-conditions/acne.printerview.all.html\r\n\r\n\r\nTegter: \r\n\r\nakne\r\nbezeýler\r\nbezeýlik bórtpe\r\nbezeýlik bórtpeni emdeý\r\nterilik bórtpe    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(456,'article','86','Аталық бездің бұралуы','kz','2018-07-16 03:48:44','2018-07-16 03:41:00','Аталық бездің бұралуы – ұрықтық түтіктің дертті бұралуы. Оның нәтижесінде аталық безге қан келуінің тежелуі орын алады.\r\n\r\nАталық бездің бұралуының себебі белгісіз. Ауру көбінесе, жыныстық жетілу кезіндегі ұлдар мен жасөспірімдерде болады. Жыл сайын 25 жастан кіші 4000 ердің 1-де аталық бездің бұралуы болады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=86',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Аталық','y','   Аталық бездің бұралуы Аталық бездің бұралуы – ұрықтық түтіктің дертті бұралуы. Оның нәтижесінде аталық безге қан келуінің тежелуі орын алады.\r\n\r\nАталық бездің бұралуының себебі белгісіз. Ауру көбінесе, жыныстық жетілу кезіндегі ұлдар мен жасөспірімдерде болады. Жыл сайын 25 жастан кіші 4000 ердің 1-де аталық бездің бұралуы болады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nАталық бездің бұралуы дгеніміз не?\r\n\r\nАталық бездің бұралуы – ұрықтық түтіктің дертті бұралуы. Оның нәтижесінде аталық безге қан келуінің тежелуі орын алады.\r\n\r\nАталық бездің бұралуының себебі белгісіз. Ауру көбінесе, жыныстық жетілу кезіндегі ұлдар мен жасөспірімдерде болады. Жыл сайын 25 жастан кіші 4000 ердің 1-де аталық бездің бұралуы болады.\r\n\r\n\r\n\r\nАталық бездерде, немесе ұрықтық түтіктерде ерлердің гормондары және шәует өндіріледі. Бұл ұманың (пенистің артында орналасқан тері-бұлшық еттік қалта тәрізді құрылымның) ішіндегі екі жұмыртқа тәрізді ағза.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nАталық бездің бұралуының симптомдары қандай?\r\n\r\nБұл ауру кезінде науқастар ұмада күшті ауруды сезінеді. Аталық без ісінген немесе сау аталық безге қарағанда үлкенірек болып көрінеді. Жүрек айнуы, құсу, бас айналуы немесе ұрықтық сұйықтықта қан болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nАталық бездің бұралуы қалай емделеді?\r\n\r\nЕмдеуі - ұрықтық түтікті жазу бойынша операция жасау қажет. Сондай-ақ, дәрігерлер аталық безді жанындағы тіндерге бекітуді қамтамасыз етуі мүмкін, болашақта бұралу болмас үшін. Бұл шара – орхипексия аталады.\r\n\r\nАталық бездің бұралуын қаншалықты тез емдеу қажет?\r\n\r\nҰмада ауырсыну болса, шұғыл түрде дәрігерге хабарласыңыз. Егер аталық бездің бұралуы болса, әдетте, 6 сағат ішінде оперативтік араласу болса, оны сақтауға болады. Ұзақ күткен сайын зақымдалған аталық безді алып тастау ықтималдығы артады.\r\n\r\n\r\nДәрігерге қойылатын сұрақтар\r\n\r\n* Ұманың ісінуі аталық бездің бұралуымен байланысты ма?\r\n* Оперативтік емдеу қажет пе?\r\n* Операциядан кейінгі қалпына келу кезеңі қаншалықты ұзақ?\r\n* Операциядан кейін жайлы сезіну үшін не істеуге болады?\r\n* Бала өрбітуге қабілеті болады ма?\r\n* Жыныстық өмірім қалыпты болады ма?\r\n* Бір рет аталық бездің бұралуы орын алса, тағы пайда болуы мүмкін бе?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(457,'article','96','Балалардағы қызбаны (температураның жоғарылауын) емдеу','kz','2018-07-16 07:10:17','2018-07-16 07:05:00','Қызба – организмнің инфекцияны тудыратын микробтармен күресуінің белгісі. Егер 3 айлықтан 3 жасқа дейінгі балада дененің субфебрильдік температурасы болса (38,8 °C дейін), оған дәрі бермеуге болады. Дәрілік препараттарды тағайындау дене температурасы 38,8 °С асқанда ұсынылады.\r\n\r\nЕгер 3 айлықтан жас сәбиде дене температурасы 38,8 °С асқанда, шұғыл түрде дәрігерге немесе жедел медициналық жәрдемге хабарласыңыз. Кішкентай сәбилерде қызба ауыр инфекцияның белгісі болуы мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=96',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Балалардағы','y','   Балалардағы қызбаны (температураның жоғарылауын) емдеу Қызба – организмнің инфекцияны тудыратын микробтармен күресуінің белгісі. Егер 3 айлықтан 3 жасқа дейінгі балада дененің субфебрильдік температурасы болса (38,8 °C дейін), оған дәрі бермеуге болады. Дәрілік препараттарды тағайындау дене температурасы 38,8 °С асқанда ұсынылады.\r\n\r\nЕгер 3 айлықтан жас сәбиде дене температурасы 38,8 °С асқанда, шұғыл түрде дәрігерге немесе жедел медициналық жәрдемге хабарласыңыз. Кішкентай сәбилерде қызба ауыр инфекцияның белгісі болуы мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nБаланың температурасын түсіруге тырысу қажет пе?\r\n\r\nҚызба – организмнің инфекцияны тудыратын микробтармен күресуінің белгісі. Егер 3 айлықтан 3 жасқа дейінгі балада дененің субфебрильдік температурасы болса (38,8 °C дейін), оған дәрі бермеуге болады. Дәрілік препараттарды тағайындау дене температурасы 38,8 °С асқанда ұсынылады.\r\n\r\nЕгер 3 айлықтан жас сәбиде дене температурасы 38,8 °С асқанда, шұғыл түрде дәрігерге немесе жедел медициналық жәрдемге хабарласыңыз. Кішкентай сәбилерде қызба ауыр инфекцияның белгісі болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nБалаға қандай дәрілік препаратты беруге болады?\r\n\r\n2 айлық жастан кіші сәбиге дәріні дәрігермен ақылдасып қана беруге болады.\r\n\r\nАцетаминофен ауырсынуды және қызуды түсіреді. Дәрігермен балаға жарамды препараттың мөлшерлемесі туралы кеңесіңіз. Мөлшерлеме баланың жасы мен салмағына сәйкес есептеледі.\r\n\r\n6 айлықтан асқан баланың температурасын түсіру үшін басқа препарат  ибупрофен қолданылады. Оны балаға берудің алдында дәрігермен кеңесу қажет. Дәрігер балаға қажетті препараттың дұрыс мөлшерлемесін айтады.\r\n\r\n \r\nДәрілік препараттарды қабылдау бойынша кеңестер\r\n\r\n·         Балаға күніне препараттың 5 мөлшерлемесінен артық бермеңіз.\r\n\r\n·         2 айлықтан кіші сәбилерге тек дәрігердің тағайындауымен ғана дәрі беруге болады.\r\n\r\n·         Препаратқа нұсқаулықты мұқият оқыңыз. Балаға препараттың дұрыс мөлшерін беруге көз жеткізіңіз.\r\n\r\n·         Сұйық дәрілік құралдарды дұрыс өлшеу үшін арнайы өлшем стақан немесе қасықты қолданыңыз. Оларды дәріханадан сатып алуға болады. Қарапайым шәй қасығын қолдануда препараттың мөлшерінен қателесуге болады.\r\n\r\n \r\nТемпературасын түсіру үшін балаға аспирин беруге болады ма?\r\n\r\nЖоқ. Сирек жағдайларда аспирин балаларда Рейе синдромының дамуына апаруы мүмкін. Бұл өлім-жітімге апаруы мүмкін күрделі ауру. Дәрігерлер 18 жастан кіші балаларға аспирин беруді ұсынбайды.\r\n\r\n \r\nБала өзін жақсы сезінуі үшін тағы не істуге болады?\r\n\r\n·         Организмі сусызданбауы үшін балаға көбірек сұйықтық беру қажет. Су, сорпа, жемісті балмұздақ пен хош иісті желатин – жақсы таңдау.  \r\n\r\n·         Егер бала сұйықтықтың жеткілікті мөлшерін алса, тамақ ішкісі келмесе, мәжбүрлеу қажет емес.\r\n\r\n·         Баланың демалысы жеткілікті болсын.\r\n\r\n·         Бөлме температурасы  21 – 230C деңгейінде болсын.\r\n\r\n·         Балаға мақта матадан жеңіл пижама кигізу қажет. Тым қымтағанда организм қызынып, дене температурасы артуы мүмкін.\r\n\r\n·         Егер балада қалтырау болса, оған қосымша көрпе беріңіз. Қалтырау аяқталғанда оны алып тастаңыз.\r\n\r\n \r\nВанна қабылдау қызуды түсіруге көмектеседі ме?\r\n\r\nАцетаминофенді және жылы ванна қабылдау баланың қызуын түсіруге көмектеседі. Ацетаминофенді ваннаның алдында беріңіз. Егер бала ваннаға түсер алдында препаратты қабылдамаса, ол дірілдей бастауы мүмкін, оның организмі қайтадан  температураны арттыруы мүмкін. Бұл баланың жағдайын нашарлатады. Салқын сулы ваннаны қабылдауға және баланы спиртпен ысқылауға болмайды.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(458,'article','108','Білезік канал синдромы','kz','2018-07-17 05:54:21','2018-07-17 05:52:00','__Білезік канал синдромы__  білезіктің ортаңғы нервісісінің қысуынан болатын ауру. Симптомдары – саусақтардың, білезіктің шаншуы, ұйып қалуы, әлсіздігі немесе аурсынуы.\r\n\r\nЖүктілік кезінде, гипотиреозда, диабетте, артритте,семіздікте қосарланған ауру ретінде білезік канал синдромы дамуы мүмкін. Дұрыс емес немесе ұзақ уақыт бойы білезік буынының қозғалысынан ортаңғы нерв қысылып, ісік пайда болуы немесе білізік каналы ішілік, білізік каналы маңындағы тіндердің қалыңдауына әкелуі мүмкін. Білезік канал синдромына шалдығатын ең жиі науқастар бұрын соңды білезік буынынан жарақат (әсіресе санықтар) алғандар болып табылады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=108',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Б','Білезік','y','   Білезік канал синдромы __Білезік канал синдромы__  білезіктің ортаңғы нервісісінің қысуынан болатын ауру. Симптомдары – саусақтардың, білезіктің шаншуы, ұйып қалуы, әлсіздігі немесе аурсынуы.\r\n\r\nЖүктілік кезінде, гипотиреозда, диабетте, артритте,семіздікте қосарланған ауру ретінде білезік канал синдромы дамуы мүмкін. Дұрыс емес немесе ұзақ уақыт бойы білезік буынының қозғалысынан ортаңғы нерв қысылып, ісік пайда болуы немесе білізік каналы ішілік, білізік каналы маңындағы тіндердің қалыңдауына әкелуі мүмкін. Білезік канал синдромына шалдығатын ең жиі науқастар бұрын соңды білезік буынынан жарақат (әсіресе санықтар) алғандар болып табылады. Білезік канал синдромы  білезіктің ортаңғы нервісісінің қысуынан болатын ауру. Симптомдары – саусақтардың, білезіктің шаншуы, ұйып қалуы, әлсіздігі немесе аурсынуы.\r\n\r\nЖүктілік кезінде, гипотиреозда, диабетте, артритте,семіздікте қосарланған ауру ретінде білезік канал синдромы дамуы мүмкін. Дұрыс емес немесе ұзақ уақыт бойы білезік буынының қозғалысынан ортаңғы нерв қысылып, ісік пайда болуы немесе білізік каналы ішілік, білізік каналы маңындағы тіндердің қалыңдауына әкелуі мүмкін. Білезік канал синдромына шалдығатын ең жиі науқастар бұрын соңды білезік буынынан жарақат (әсіресе санықтар) алғандар болып табылады.\r\n\r\nҰзақ уақытқа созылатын жұмыста, демалаыста білезік канал синдромының себебі болып табылуы мүмкін. Білезік канал синдромын шақырушы іс-қимылдар:\r\n\r\n* Баспада басу, деректерді енгізу, компьютерлік тышқанды қолдану немесе штрих кодтарын санау.\r\n* Құрал-саймандармен жұмыс істеу, әсіресе дірілдеуші.\r\n* Ұзақ уақыт бойы тоқыма тоқу немесе киім тігу.\r\n* Ұзақ уақыт бойы білезікпен жұмыс істеу.\r\nБілезік канал синдромының емі:қимыл-қозғалысты және білізікті тітіркендіретіндерді шектеу, мұз басу, түн уақытында шина байлау, қабынуға қарсы препараттарды қолдану. Сонымен қатар кофенинен, алкоголден, табактан бас тарту, қол мен иықты бекіту, B6дәруменнің қабылдау өз көмегін тигізеді. Кейбір жағдайда операциялық көмекке те қолданылады.\r\n\r\n\r\nАударған: Бердібек Ағабек    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(459,'article','134','Ересектердегі аппендицит','kz','2018-07-19 07:01:12','2018-07-19 06:53:00','Аппендицит – құрт тәрізді өсіндінің (аппендикстің) ісінуі және қабынуы. Аппендикс - тоқ ішектің шағын өсіндісі.\r\n\r\nАппендикс – бұл бүйеннің аш ішекпен байланысқан жерінде болатын, пішіні жағынан саусақ тәрізді шағын қосалқысы.\r\n\r\nАппендицит - шұғыл операциялық араласуды өткізудің жиі кездесетін себебі. Ауру аппендикстің саңылауы нәжіспен, бөгде затпен немесе, сирек жағдайда, ісікпен бітелуінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=134',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Ересектердегі','y','   Ересектердегі аппендицит Аппендицит – құрт тәрізді өсіндінің (аппендикстің) ісінуі және қабынуы. Аппендикс - тоқ ішектің шағын өсіндісі.\r\n\r\nАппендикс – бұл бүйеннің аш ішекпен байланысқан жерінде болатын, пішіні жағынан саусақ тәрізді шағын қосалқысы.\r\n\r\nАппендицит - шұғыл операциялық араласуды өткізудің жиі кездесетін себебі. Ауру аппендикстің саңылауы нәжіспен, бөгде затпен немесе, сирек жағдайда, ісікпен бітелуінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n\r\nАппендицит – құрт тәрізді өсіндінің (аппендикстің) ісінуі және қабынуы. Аппендикс - тоқ ішектің шағын өсіндісі.\r\n\r\n\r\n\r\nАппендикс – бұл бүйеннің аш ішекпен байланысқан жерінде болатын, пішіні жағынан саусақ тәрізді шағын қосалқысы.\r\n\r\n\r\nСебептері\r\n\r\nАппендицит - шұғыл операциялық араласуды өткізудің жиі кездесетін себебі. Ауру аппендикстің саңылауы нәжіспен, бөгде затпен немесе, сирек жағдайда, ісікпен бітелуінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nАппендициттің симптомдары әр түрлі болады. Ауруды анықтау кішкентай балаларда, егде адамдарда және бала өрбіту жасындағы әйелдерде қиынға түседі.\r\n\r\nКөпшілік жағдайда бірінші симптомы – кіндік тұсының ауырсынуы. Басында ауырсыну әлсіз болады, бірақ, біртіндеп, күшейеді.Сондай-ақ, тәбетті жоғалту, жүрек айнуы, құсу және дене температурасының сәл жоғарылауы байқалуы мүмкін.\r\n\r\nАуырсыну іштің төменгі оң жағына қарай ауысатындай болады. Ауырсыну аппендикстің үстінде Мак-Берни нүктесінде шоғырланады. Әдетте, бұл ауру басталғаннан кейінгі 12-24 сағат ішінде болады.\r\n\r\nАппендикс жарылса, аз уақытқа жеңілдегендей боласыз, симптомдар әлсірейді. Бірақ, аздан кейін ауырсыну күшейіп, өзін сезіну нашарлайды.\r\n\r\nАуырсыну жүргенде, жөтелгенде немесе күрт қимылдағанда күшеюі мүмкін. Кешірек дамитын симптомдары: \r\n\r\n* Қалтырау және дірілдеу\r\n* Іштің қатуы\r\n* Іштің өтуі\r\n* Қызба\r\n* Жүрек айнуы және құсу\r\n \r\n\r\nДиагностика\r\n\r\nСіз сипаттаған симптомдарға қарап  дәрігер аппендициттің болуы жайлы ойлануы мүмкін. \r\n\r\nСондай-ақ, дәрігер медициналық тексеріс жүргізеді.\r\n\r\n* Егер Сізде аппендицит болса, дәрігер ішіңіздің төменгі оң жағын жеңіл түрде басқанда  ауырсыну күшейеді.\r\n* Аппендикстің жарылуы болса, іштің тұсына жайлап қол тигізгеннің өзінде ауырсыну күшейіп, бұлшық ет жиырылады.\r\n* Ректалдық (айналшық арқылы) зерттеу барысында тік ішектің оң бөлігінде сезімталдықтың артуы анықталуы мүмкін.\r\n \r\nҚанды жалпы талдаудың нәтижесінде лейкоциттер санының артуы анықталуы мүмкін. Сондай-ақ, аппендицитті анықтауда тексерудің көрнекі әдістері көмектеседі. Оларға жататаындар:\r\n\r\n* Іш қуысы ағзаларының КТ\r\n* Іш қуысы ағзаларының УДЗ\r\n \r\n\r\nЕмдеу\r\n\r\nКөпшілік жағдайда аппендицит анықталысымен хирург аппендиксті алып тастайды.\r\n\r\nЕгер іш қуысы ағзаларының  КТ бойынша абсцесс (іріңқалта) анықталса, алдымен антибиотиктер тағайындалады. Аппендиксті алып тасату қабыну бәсеңдеп, ісіну азайғаннан кейін өткізіледі.\r\n\r\nАппендицитті анықтауда қолданылатын тексеру әдістері аса жетілдірілмеген, сондықтан, операция кезінде аппендикстің қалыпты екендігі анықталуы мүмкін. Бұл жағдайда хирург аппендиксті алып тастайды және іш қуысын ауырсыну себебін анықтау үшін зерттейді.  \r\n\r\n \r\nБолжамы\r\n\r\nЕгер аппендикс жарылғанға дейін алынса, науқастар операциядан кейін тез қалпына келеді.\r\n\r\nЕгер аппендикс операцияға дейін жарылса, қалпына келу үрдісі ұзақ болуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл жағдайда Сіз келесі мәселелердің дамуына бейім боласыз:\r\n\r\n* Абсцесс (іріңқалта)\r\n* Ішектің түйнелісі\r\n* Іш қуысының инфекциясы (перитонит)\r\n* Операциядан кейінгі жараның жұқпалануы\r\n \r\n\r\nҚашан дәрігерге көріну қажет\r\n\r\nСізде ішіңіздің төменгі оң жағында ауырсыну немесе аппендициттің басқа симптомдары болса, дәрігерге көрініңіз.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(460,'article','140','Етеккір алды синдромы (еас)','kz','2018-07-19 08:17:54','2018-07-19 08:10:00','Етеккір алды синдромы (ЕАС) – бұл етеккір басталуына дейін 14 күндей бұрын сезілетін симптомдар тобы.  Симптомдар, әдетте, етеккір басталғаннан кейін жойылады.\r\n\r\nӘйелдердің көпшілігі етеккір алдында жеңіл жайсыздық сезінеді. Бірақ, ЕАС кезінде ашушаңдық, депрессия немесе жайсыздық сезілуі мүмкін, олармен үйде немесе жұмыста отырғанда күресуге тура келеді. ЕАС кейбір симптомдары төменде келтірілген. Әр айларда симптомдар нашарлауы немесе жақсаруы да мүмкін.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=140',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Е','Етеккір','y','   Етеккір алды синдромы (еас) Етеккір алды синдромы (ЕАС) – бұл етеккір басталуына дейін 14 күндей бұрын сезілетін симптомдар тобы.  Симптомдар, әдетте, етеккір басталғаннан кейін жойылады.\r\n\r\nӘйелдердің көпшілігі етеккір алдында жеңіл жайсыздық сезінеді. Бірақ, ЕАС кезінде ашушаңдық, депрессия немесе жайсыздық сезілуі мүмкін, олармен үйде немесе жұмыста отырғанда күресуге тура келеді. ЕАС кейбір симптомдары төменде келтірілген. Әр айларда симптомдар нашарлауы немесе жақсаруы да мүмкін. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЕАС - етеккір алды синдромы дегеніміз не?\r\n\r\nЕтеккір алды синдромы (ЕАС) – бұл етеккір басталуына дейін 14 күндей бұрын сезілетін симптомдар тобы.  Симптомдар, әдетте, етеккір басталғаннан кейін жойылады.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nЕАС симптомдары қандай?\r\n\r\nӘйелдердің көпшілігі етеккір алдында жеңіл жайсыздық сезінеді. Бірақ, ЕАС кезінде ашушаңдық, депрессия немесе жайсыздық сезілуі мүмкін, олармен үйде немесе жұмыста отырғанда күресуге тура келеді. ЕАС кейбір симптомдары төменде келтірілген. Әр айларда симптомдар нашарлауы немесе жақсаруы да мүмкін.\r\n\r\n \r\nЕАС симптомдары\r\n\r\n·         Теріде безеулердің пайда болуы немесе таралуы\r\n\r\n·         Арқадағы ауырсыну\r\n\r\n·         Іштің кебуі\r\n\r\n·         Тәбеттің өзгеруі, оның ішінде, белгілі бір өнімдерге тартымдық\r\n\r\n·         Іш қатуы\r\n\r\n·         Жылауқорлық  \r\n\r\n·         Депрессия\r\n\r\n·         Жүрек соғуының жиілеуі\r\n\r\n·         Ашушаңдық, ширығу немесе үрейлену\r\n\r\n·         Шаршау сезімі\r\n\r\n·         Бас ауыруы\r\n\r\n·         Ысыну\r\n\r\n·         Буындағы ауырсыну\r\n\r\n·         Көңіл-күйдің құбылысы\r\n\r\n·         Жыныстық өмірге құлықсыздық\r\n\r\n·         Емшектің сезімталдығы мен ісінуі\r\n\r\n·         Назар қоюдағы мәселелер\r\n\r\n·         Ұйқыдағы мәселелер\r\n\r\n·         Қолдың немесе аяқтың ісінуі\r\n\r\n·         Жалғыз қалғысы келу\r\n\r\n·         Салмақтың артуы\r\n\r\n \r\nЕАС пайда болуының себептері қандай?\r\n\r\nЕАС пайда болу себептері жеткілікті зерттелмеген. Ең ықтималы: симптомдардың пайда болуы етеккір айналымы барысындағы гормондар деңгейінің өзгерісімен байланысты. ЕАС психологиялық мәселелерге немесе күйзеліске байланысты туындамайды, бірақ, олар симптомдарды нашарлатуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nЕАС қалай анықталады?\r\n\r\nДәрігер симптомдарды күнтізбе бойынша қадағалауды сұрайды. Егер симптомдар бірнеше ай бойы белгілі бір кезеңде қайталанатын болса, бұл ЕАС болуы мүмкін.\r\n\r\nДәрігер сізді қарап, тексеріп, басқа мүмкін мәселелерді ескеру үшін кейбір тексерулерді өткізуі мүмкін. Сондай-ақ, ол сізбен тамақтанудағы талғамыңыз, әдеттеріңіз, жұмысыңыз бен отбасыңыз туралы сұрайды.\r\n\r\n \r\nЕАС қалай емделеді?\r\n\r\nЕАС емдеу тәсілі жоқ, бірақ, емдәм сақтау, ұдайы дене жүктемелері, кейбір дәрілік препараттарды қабылдау симптомдарды жеңілдетуге көмектеседі. Дәрігер емдәмге және жаттығу бағдарламасына қажетті өзгерістер енгізу туралы кеңес береді. Қандай да бір симптомдар болуына және олардың айқындылығына байланысты дәрігер сізге дәрілік препараттарды тағайындайды.\r\n\r\nНақты сізге жарамды емдеуді таңдау үшін сізге бірнеше препарат қабылдау қажет болуы мүмкін. Олар дәрігердің рецептімен, рецептсіз де босатылады. Көбінесе, дәрігер диуретиктер, антидепрессанттар және ұрықтануға қарсы таблеткаларды тағайындауы мүмкін. ЕАС үшін басқа препараттар қазіргі уақытта зерттелу үстінде.\r\n\r\n \r\nДиуретиктер дегеніміз не?\r\n\r\nДиуретиктер организмге артық сұйықтық пен натрийді шығаруға көмектеседі. Олар іштің кебуін, салмаққа қатысты мәселелерді, кеуде мен іштегі ауырсынуды жеңілдетуге ықпал етеді. Диуретиктер әдетте, ЕАС осы симптомдары пайда болуының алдында тағайындалады.\r\n\r\n \r\nАнтидепрессанттар көмектесе алады ма?\r\n\r\nАнтидепрессанттар кейбір әйелдер сезінетін күшті ашушаңдықта, депрессия мен үрейленуде көмектесуі мүмкін. Бұл дәрілерді әдетте, күнделікті қабылдау қажет.\r\n\r\n \r\nҰрықтануға қарсы препараттарды қабылдау көмектеседі ме?\r\n\r\nДәрігер ЕАС кейбір симптомдарын жеңілдету үшін сізбен ұрықтануға қарсы таблеткаларды қабылдау туралы талқылауы мүмкін. Ұрықтануға  қарсы таблеткалар етеккір айналымы бойы гормондардың деңгейін бақылауға көмектеседі. Оларды қабылдау кезінде көптеген әйелдер ЕАС симптомдарының едәуір жеңілдеуін байқайды. Дегенмен, бұл препараттардың өзіндік жанама әсері болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nЕАС емдеу үшін қандай препараттарды рецептсіз сатып алуға болады?\r\n\r\nЕАС симптомдарын басу үшін дәрігердің рецептісіз босатылатын дәрілерді қабылдауға болады. Бұл препараттар - аспириннің немесе ацетаминофеннің кофеинмен, антигистаминдік препараттармен немесе диуретиктармен бірігуі.\r\n\r\nСондай-ақ, кейбір ауырсынуды басатын препараттар да көмектеседі. Оларға стероидтық емес қабынуға қарсы, ауырсынуды басатын дәрілер жатады, мысалы, ибупрофен, кетопрофен  және напроксен.\r\n\r\nБұл дәрілер ЕАС жеңіл немесе орташа күйде өтуінде жақсы көмектеседі. Бұл препараттардың бірін қолданар алдында дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\n \r\nСимптомдарды қалай жеңілдетуге болады?\r\n\r\nЕАС симптомдарын бақылау бойынша кеңестерді ұсынамыз.\r\n\r\nЕАС симптомдарын және олардың пайда болу уақытын білу сізге рационыңызды өзгертуге және дене жаттығуларын әр айға жоспарлауға көмектеседі.\r\n\r\nСіз үшін жарамды препарат таңдау немесе кеңес беру біршама уақыт алуы мүмкін. Әр адамда емдеу әр түрлі болады. Дәріге сізге  дұрыс емдеу таңдауға көмектеседі.\r\n\r\n \r\nЕАС бақылау бойынша кеңестер\r\n\r\n·         Тамаққа күрделі көмірсуларды (мысалы, тұтас дәндер және тұтас дәннен жасалған нан, макарон өнімдері және жармалар), талшық пен ақуызды тұтыныңыз. Қантты және майлы өнімдерді қабылдауды азайтыңыз.\r\n\r\n·         Іштің кебуін және организмде сұйықтықтың іркілуін азайту үшін етеккірге дейін бірнеше күн бұрын тұзды тұтынудан алшақ болу қажет.\r\n\r\n·         Ширығуды, ашушаңдықты азайту, емшектің ауырсынуын жеңілдету үшін кофеин тұтынуды азайтыңыз.\r\n\r\n·         Алкоголь ішуден алшақ болыңыз. Етеккір басталуының алдында алкоголь ішу өзіңізді басыңқы сезінуге апаруы мүмкін.\r\n\r\n·         Тамақ ішуді күніне 3 рет емес, 6 ретке өзгертіңіз, және аз үлеспен ішіңіз. \r\n\r\n·         Аэробты жаттығулармен айналысыңыз. Аптасына 30 минуттен, 4-6 рет.\r\n\r\n·         Көбірек ұйқтаңыз (тәулігіне 8 сағат).\r\n\r\n·         Тамақ ішу, ұйқы және дене жаттығуларының кестесін құрыңыз.\r\n\r\n·         Күйзелістік  оқиғаларды етеккірден кейінгі келесі аптаға жоспарлап көріңіз.\r\n\r\n \r\nДәрумендер мен тағамдық қоспалар жөнінде не айтуға болады?\r\n\r\nДәрумендер және басқа қоспалар, мысалы, В6, Е дәрумендері, магний, марганец және триптофан ЕАС симптомдарын жеңілдетуі мүмкін. Бұл емдеу жайында көптеген зерттеулер жүргізілген, және олардың пайдасына қарағанда әкелетін зияны көптігі анықталған. Мысалы, В6, Е дәрумендерін көп мөлшерде қабылдағанда, жанама әсерлері болады. Осы дәрумендер және қоспаларды қабылдау алдында дәрігермен кеңесіңіз.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(461,'article','180','Қыликөздік','kz','2018-07-25 16:35:46','2018-07-25 16:29:00','Страбизм – көздер қозғалысының үйлесімсіздігі болатын ауру, бұл кезде көздер бір нысанға түйісе алмайды. Ауру «қыликөздік» деген атауымен белгілі. \r\nАдамдар сөйлесетін адамының көзінің орналасуын бақылауға бейім. Басқа адамның көздерінің бағытын бақылай отырып, оның қайда қарағандығын білуге болады. Адамдарға  әр жаққа қарау үйреншікті емес. Бұл қыликөздік аталады. Медициналық терминологияда бұл құбылыс көзді ішіне келтіру, сыртына шығару, көз ротациясының дұрыс болмауы аталады.','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=180',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қыликөздік','y','   Қыликөздік Страбизм – көздер қозғалысының үйлесімсіздігі болатын ауру, бұл кезде көздер бір нысанға түйісе алмайды. Ауру «қыликөздік» деген атауымен белгілі. \r\nАдамдар сөйлесетін адамының көзінің орналасуын бақылауға бейім. Басқа адамның көздерінің бағытын бақылай отырып, оның қайда қарағандығын білуге болады. Адамдарға  әр жаққа қарау үйреншікті емес. Бұл қыликөздік аталады. Медициналық терминологияда бұл құбылыс көзді ішіне келтіру, сыртына шығару, көз ротациясының дұрыс болмауы аталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nЖалпы ақпарат\r\n \r\nСтрабизм – көздер қозғалысының үйлесімсіздігі болатын ауру, бұл кезде көздер бір нысанға түйісе алмайды. Ауру «қыликөздік» деген атауымен белгілі. \r\n\r\n\r\n\r\nАдамдар сөйлесетін адамының көзінің орналасуын бақылауға бейім. Басқа адамның көздерінің бағытын бақылай отырып, оның қайда қарағандығын білуге болады. Адамдарға  әр жаққа қарау үйреншікті емес. Бұл қыликөздік аталады. Медициналық терминологияда бұл құбылыс көзді ішіне келтіру, сыртына шығару, көз ротациясының дұрыс болмауы аталады. Қыликөздіктің кішкентай балаларда кездесуі шұғыл түрде анықталуы шарт, бұл ересек жастағы ауыр бұзылыстың алдын алады.\r\n\r\n \r\nСебептері\r\n\r\nӘр көз алты түрлі бұлшық етпен қоршалған, олар «бір команда секілді» көздің жұмысын бақылайды. Олар екі көздің бір нысанға қарауын қамтамасыз етеді.\r\n\r\nҚыликөздік бар адамдарда осы бұлшық еттердің жұмысы үйлеспеген. Нәтижесінде, бір көз нысанға қарағанда, екіншісі басқа бағытқа бұрылады.\r\n\r\nБұл кезде миға екі түрлі бейне түседі – әр көзден біреуден. Бұл миды жаңылыстырады. Балалардың миы әлсіз көзден бейнені қабылдамауға үйренуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер қыликөздікті емдемесе, бейнесін ми қабылдамайтын көз ешқашан жақсы көрмейтін болады. Көруді бұлай жоғалтуды амблиопия атайды. Басқа атауы - «көздің жалқаулығы». Кейде амблиопия қыликөздікке апаратын бастапқы ауру.\r\n\r\nКөптеген балаларда қыликөздіктің себебі белгісіз. Мұндай балалардың көпшілігінде ауру туғаннан болады немесе туғаннан соң аз уақыттан кейін пайда болады. Бұл – туа біткен қыликөздік аталады.\r\n\r\nБұлшық ет күшін емес, аппаратын дұрыс бақылаумен байланысты мәселелер көп уақыт алады.\r\n\r\nБалалардың қыликөздігімен байланысты басқа аурулар:\r\n\r\n•        Аперт синдромы\r\n\r\n•        Церебралдық паралич\r\n\r\n•        Туа болған қызамық\r\n\r\n•        Көздің қасындағы гемангиома\r\n\r\n•        Пигменттік  дерматоз синдромы\r\n\r\n•        Нунан синдромы\r\n\r\n•        Прадер - Вилли синдромы\r\n\r\n•        Мезгілінен бұрынғы ретинопатия\r\n\r\n•        Ретинобластома\r\n\r\n•        Мидың жарақаттық зақымдануы\r\n\r\n•        Трисомия 18\r\n\r\nЕресек жаста болатын қыликөздіктің себептері:\r\n\r\n•        Ботулизм\r\n\r\n•        Диабет (жүре пайда болған салдану қыликөздігі)\r\n\r\n•        Гийен-Барре синдромы\r\n\r\n•        Көздің зақымдануы\r\n\r\n•        Моллюскілермен улану\r\n\r\n•        Инсульт\r\n\r\n•        Мидың жарақаттық зақымдануы\r\n\r\n•        Көздің кез келген ауруынан немесе жаралануынан көруді жоғалту\r\n\r\nТұқым қуалайтын қыликөздік – қауіп факторы. Алыстан көргіштік – ықпал ететін фактор, әсіресе, балаларда. Көруді жоғалтуға апаратын кез келген ауру да қыликөздікке апаруы мүмкін.\r\n\r\n \r\nСимптомдары\r\n\r\nҚыликөздіктің симптомдары ұдайы болуы немесе пайда болып, жойылып тұруы мүмкін. Оларға жататындар:\r\n\r\n•        Диплопия (бейненің қосарлана көрінуі)\r\n\r\n•        Әр жаққа қарайтын көздер\r\n\r\n•        Көздердің қозғалысының үйлеспеуі (көздер бірге қозғалмайды),\r\n\r\n•        Көруді жоғалту немесе терең көруді қабылдаудың бұзылыстары\r\n\r\nБалалар амблиопияға тез ұшырайды, сондықтан, оларда диплопия болмайды.\r\n\r\n \r\nДиагностика\r\n\r\nМедициналық тексеру кезінде дәрігер көздерді мұқият қарайды. Қыликөздікті анықтау үшін бірнеше тестілер өткізіледі:\r\n\r\n•        Сәуленің мөлдірқабықта шағылуы\r\n\r\n•        Көздің жабылуымен/ашылуымен тест\r\n\r\n•        Көздің торқабығын қарау\r\n\r\n•        Стандарттық офтальмологиялық қарау\r\n\r\n•        Көздің көруін тексеру\r\n\r\nСондай-ақ, бастың және жүйке жүйесінің тексерілуі өткізіледі (неврологиялық тексеру).\r\n\r\n \r\nЕмдеу\r\n\r\nБалаларда қыликөздікті емдеудің бірінші қадамы – көзәйнек киіп жүру.\r\n\r\nАлдымен амблиопияны емдеу қажет. Сау көз таңғышпен жабылады. Бұл әлсіз көздің күштірек жұмыс істеуіне ықпал етеді.\r\n\r\nБала таңғышты немесе көзәйнекті киіп жүргісі келмеуі мүмкін. Таңғыш баланы әлсіз көзбен көруге мәжбүр етеді. Бірақ, таңғыш пен көзәйнекті киіп жүру аса маңызды.  \r\n\r\nОсыдан кейін де көздер дұрыс қозғалмайтын болса, хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Операция кезінде белгілі бір бұлшық еттерді күштірек етіп немесе тартылуын азайтады.\r\n\r\nКөздің бұлшық еттеріне хирургиялық операция жасау «жалқау көздің» нашар көруін жоймайды. Балаға операциядан кейін көзәйнек киіп жүру қажет болуы мүмкін. Балаға ерте операция жасалғанына сай нәтижесі де жақсырақ болады.\r\n\r\nПайда болып, жойылатын қыликөздіктің жеңіл түрі бар ересектер өздерінің жағдайын көзәйнек киіп жүрумен және көздің бұлшық еттеріне арналған жаттығулармен жақсарта алады. Қыликөздіктің күрделі түрлері операциялық араласуды талап етеді. Егер қыликөздік көруді жоғалтудан пайда болса, хирургиялық жолмен жоюдың алдында көруді жақсарту қажет.\r\n\r\n \r\nАурудың болжамы\r\n\r\nОперациядан кейін көздер бір бағытқа қарайды, бірақ көрудегі мәселелер қалады.\r\n\r\nМектепте балада кітап оқу кезінде, ересектерде – көлік жүргізуде мәселелер болады. Нашар көру баланың кейбір спорттық ойындарды ойнау қабілетін шектеуі мүмкін.\r\n\r\nЕрте анықтау кезінде және уақытылы емдеуде болжамы - оң. Медициналық көмекке кеш жүгіну бір көздің толық көрмеуіне апаруы мүмкін. Қыликөздігі бар балалардың үштен бір бөлігі амблиопияға ұшыраған.\r\n\r\nКөптеген балаларда қыликөздік немесе амблиопия кездесетіндіктен, олар мұқият тексерілуі тиіс.\r\n\r\nДәрігердің көмегіне қашан жүгіну қажет\r\n\r\nҚыликөздік неғұрлым  тезірек медициналық көмекті қажет етеді. Дәрігермен немесе көз дәрігерімен келесі жағдайларда кеңесіңіз:\r\n\r\n·         Балада қыликөздік бар болып көрінсе\r\n\r\n·         Бала көзіне заттар қос болып көрінуіне шағым айтса\r\n\r\n·         Бірнәрсені бақылау кезінде қиындықтар болса\r\n\r\nЕскерту: баланың тақтаны жақсы көрмеуі немесе оқи алмауы салдарынан кейде мектепте мәселелер немесе оқуында қиындықтар болады.\r\n\r\n \r\nСинонимдары\r\n\r\nҚиылысқан көздер; Эзотропия; Экзотропия; Гипотропия; Гипертропия; Қыликөздік; Шелдену.    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(462,'article','247','Ревматоидтық артрит','kz','2018-08-01 07:14:11','2018-08-01 07:05:00','Ревматоиддық артрит (РА) – буындағы қабынуды және ауырсынуды туындататын аутоиммундық ауру. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=247',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Р','Ревматоидтық','y','   Ревматоидтық артрит Ревматоиддық артрит (РА) – буындағы қабынуды және ауырсынуды туындататын аутоиммундық ауру.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nРевматоидтық артрит дегеніміз не?\r\n\r\n\r\n\r\nРевматоиддық артрит (РА) – буындағы қабынуды және ауырсынуды туындататын аутоиммундық ауру. Ол дененің басқа да бөліктерін зақымдауы мүмкін, мысалы, жүрек пен өкпенің қабықшасын.\r\n \r\n\r\nРевматоидтық артриттің симптомдары қандай?\r\n\r\nРевматоидтық артритте төмендегі симптомдардың бірі болуы мүмкін:\r\n\r\n* Буындардың ауырсынуы және ісінуі, әсіресе, қолдың, аяқтың, тізенің.\r\n* Буындардың қозғалуының шектелуі\r\n* Зақымданған буындардың әрең қозғалуы және ауырсынуы (әсіресе, ұйқыдан кейін)\r\n* Қызба\r\n* Қолдың қызаруы, ісінуі\r\n* Шаршау\r\n* Буынға жақын тері астындағы қатты төмпешіктердің пайда болуы (ревматоидтық түйіндер)\r\n* Тәбетті жоғалту.\r\n\r\n \r\nРевматоидтық артритке шалдығу туралы қалай білуге болады?\r\n\r\nҚолдың, білектің, аяқтың ұшы мен тізенің буындары, әдетте, дерттік үрдіске алдымен ұшырайды. Ревматоидтық артрит, әдетте, дененің екі жағындағы бірнеше буынды қатар қамтиды. Мысалы, екі білектің де ауырсынуын және қозғала алмауын сезінуіңіз мүмкін. Уақыт өте келе үрдіске ірі буындар да ұшырайды, мысалы, иектің, иықтың, және жамбастың.\r\n\r\n \r\nДәрігер ревматоидтық артритті қалай анықтайды?\r\nДәрігер симптомдар туралы сұрастырып, медициналық тексеруді жүргізеді. Ауруды нақтылау үшін ол қан талдауын, буындық сұйықтықтың талдауын (ауырсынудың басқа себептерін ескеру үшін зерттеу), рентген тағайындайды.\r\n\r\n \r\nРевматоидтық артрит қалай емделеді?\r\n\r\nНауқас өзін сезінуді жақсарту үшін қабынуды азайтатын (аспирин, ибупрофен), немесе ауырсынуды жеңілдететін (ацетаминофен) дәрілік препараттарды қабылдауына болады. Бұл препараттар  рецептсіз босатылады. Емдеуші дәрігер қабынуға қарсы стероидтық емес препараттарды тағайындайды (НПВП). Бұл дәрілер ауырсыну мен ісінуді азайтады, бірақ, буынның зақымдануын бәсеңдетпейді. Бұл дәрілер орынды қолданылуы тиіс. Препараттың қозғалу үшін өзіңізді жақсы сезіну үшін жеткілікті болатын мөлшерлемесін ғана қабылдау қажет. Тым көп мөлшерін қабылдау жанама әсерлерінің пайда болу қаупін аттырады.\r\n\r\nИммундық жүйенің жұмысын реттейтін (иммунодепрессанттар) дәрілер де аурумен күресуге қолданылады. Ревматоидтық артрит кезінде иммундық жүйенің жұмысы бұзылады. Аталған препараттар оны қалпына келтіреді. Дегенмен, бұл дәрілер организмнің иммундық жүйесінің инфекцияға жауапты серпінін азайтуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер дерттік үрдісте буындардың аз саны қамтылса, дәрігер стероидтарды (мысалы, преднизолонды) тағайындайды. Олар ауырсыну мен ісінуді азайтады, буындардың зақымдану үрдісін бәсеңдетеді, бірақ, олар қысқа уақыт ішінде ғана қолданылуы мүмкін. Стероидтар ұзақ қабылданған сайын (айлар немесе жылдар), тиімділігі азаяды. Олар түсініксіз көгеру,сүйектің жұқаруы, катаракта және диабет секілді жанама әсерді туындатуы мүмкін.\r\n\r\nАнтиревматикалық  дәрілік препараттар ревматоидтық артритпен күресте көмектесе алады. егер бұл препараттарды қабылдау ерте басталса, олар буындардың зақымдануын азайта алады. Бұл дәрілер баяу әрекет етеді, өзіңізді жақсы сезінгенге дейін бірнеше апта өтуі мүмкін. Дәрігер қан талдауын жасап, бұл дәрілердің сіз үшін қауіпсіз екендігін анықтайды. Бұл дәрілердің кейбірін жүктілік кезінде қабылдауға болмайды. Антиревматикалық  дәрілік препараттарды тағайындау алдында дәрігер жүктіліктен қорғану шаралары туралы айтады.\r\n\r\nДәрілік  препараттар арқылы ревматоидтық артритті емдеудің әсері болмаса, оперативтік емдеу ұсынылуы мүмкін. Операция буындардың қозғалуын қалпына келтіріп, ауырсынуды жеңілдетіп, ауруға байланысты болған деформацияны түзетуге көмектеседі. Дәрігермен операцияның артықшылығы мен қауіптері туралы кеңесіңіз.\r\n\r\nДәрігермен ревматоидтық артритты емдеудің барлық нұсқалары туралы кеңесіңіз.\r\n\r\n \r\nРевматоидтық артриттен жазылуға болады ма?\r\n\r\nРевматоидтық артрит – өмір бойы созылатын ауру. Кейде сәйкес емделгенде симптомдары біршама уақытқа жойылады, бірақ, олар, әдетте, қайта оралады. Симптомдар қайталанысымен бірден дәрігерге көріну маңызды.\r\n\r\n \r\nРевматоидтық артрит болса, науқас өзіне қандай күтім жасай алады?\r\n\r\nҰдайы, жеңіл жаттығулар буындардың маңайындағы бұлшық еттерді нығайтып, шаршауды баса алады. Жаттығуды  бастау үшін су-аэробикасы және жүру қолайлы. Жаттығу кезінде сау буында ауырсынуды сезінсеңіз тоқтаңыз. Егер ауырсыну өтпесе, дәрігерге көріну қажет.\r\n\r\nСалмақ азайту және емдәм қадағалау да ревматоидтық артритте көмектеседі.  \r\n\r\nЗақымданған буынға жүктемені азайту үшін арнайы құрал-жабдықты қолдануға болады, олар сіздің күнделікті тіршілігіңізде көмектеседі. Қысып ұстайтын құрал-жабдықтар биік орналасқан нәрселерді алуға көмектеседі. Таянатын таяқ жүруді жеңілдетеді.  Дәрігерден күнделікті тіршілігіңізде көмектесетін құрал-жабдықтар туралы сұрастырыңыз.\r\n\r\nАуырсынуды жеңілдету үшін ауыратын буынға жылу немесе суық басу қажет. Жылу ширыққан бұлшық етті босаңсытады, ал суық ауырсынуды басады. Буынға жылумен әсер етудің ең оңай тәсілі – 15 минуттық ыстық душ немесе ванна қабылдау. Суық компрестер немесе салқын су басу – суықты қолданудың тиімді тәсілдері. Қан айналымы нашар болса, бұл әдістерді қолдануға болмайды.\r\n\r\nНауқас не істей алады?\r\n\r\n* Ұдайы жаттығу жасаңыз\r\n* Салмақ азайту бойынша шараларды қабылдаңыз\r\n* Емдәмді қадағалаңыз\r\n* Жылуды қолданып, ауырсыну мен қозғала алмауды азайтуға болады (ыстық душ немесе жылытқыш-қалта).\r\n \r\n\r\nРевматоидтық артритте тағы қандай мәселелер туындайды?\r\n\r\nРевматоидтық артрит денсаулыққа қатысты басқа мәселелерге апаруы мүмкін. Уақыт өте келе қолдың деформациясы пайда болуы мүмкін. Өкпеде және жүректе мәселелер пайда болуы мүмкін. Жаңа симптомдарды байқасаңыз немесе денсаулыққа қатысты мәселелер болса, дәрігерге көрініңіз.\r\n\r\n \r\nДәрігерге қойылуы мүмкін сұрақтар\r\n\r\n* Ревматоидтық  артрит қалай емделеді?\r\n* Буындағы ісіну мен ауырсынуды азайту үшін қандай шара қабылдауға болады?\r\n* Ревматоидтық  артриттің пайда болу себебі неде?\r\n* Қандай дәрілік препараттар бұл ауруды емдейді?\r\n* Симптомдар қайталанса, не істеу қажет?    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(463,'article','357','Металл дәмі ауызда (Дисгевзия)','kz','2018-08-08 05:31:55','2018-08-08 05:31:00','Ауызда немесе тісте металл дәмінің сезілуі инфекцияның әсерінен болуы мүмкін, терінің жағдайы, ауыз қуысының шырышты қабықтарына әсер етеді, сол сияқты қызыл жазық теміреткі немесе басқа да проблемалар сияқты Крон Ауруы.\r\n\r\nМеталл дәмі ауыздағы бар заттармен де сезілуі мүмкін. Медициналық шайналатын ауыз арқылы қабылдайтын дәрі-дәрмектер, тілдің ұшында уақытша металл дәмін тудыруы мүмкін. Металл элементтері бар, мысалы, флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанидтер, аллопуринол сияқты басқа да препараттарды ауыз қуысы арқылы слекей секрециясымен немесе тікелей қанға енген кезде металл дәмі сезілуі мүмкін.\r\n\r\n ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=357',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','М','Металл','y','   Металл дәмі ауызда (Дисгевзия) Ауызда немесе тісте металл дәмінің сезілуі инфекцияның әсерінен болуы мүмкін, терінің жағдайы, ауыз қуысының шырышты қабықтарына әсер етеді, сол сияқты қызыл жазық теміреткі немесе басқа да проблемалар сияқты Крон Ауруы.\r\n\r\nМеталл дәмі ауыздағы бар заттармен де сезілуі мүмкін. Медициналық шайналатын ауыз арқылы қабылдайтын дәрі-дәрмектер, тілдің ұшында уақытша металл дәмін тудыруы мүмкін. Металл элементтері бар, мысалы, флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанидтер, аллопуринол сияқты басқа да препараттарды ауыз қуысы арқылы слекей секрециясымен немесе тікелей қанға енген кезде металл дәмі сезілуі мүмкін.\r\n\r\n  Ауызда немесе тісте металл дәмінің сезілуі инфекцияның әсерінен болуы мүмкін, терінің жағдайы, ауыз қуысының шырышты қабықтарына әсер етеді, сол сияқты қызыл жазық теміреткі немесе басқа да проблемалар сияқты Крон Ауруы.\r\n\r\nМеталл дәмі ауыздағы бар заттармен де сезілуі мүмкін. Медициналық шайналатын ауыз арқылы қабылдайтын дәрі-дәрмектер, тілдің ұшында уақытша металл дәмін тудыруы мүмкін. Металл элементтері бар, мысалы, флагил, тетрациклин, пенициламин, биаксин, этамбутол, бигуанидтер, аллопуринол сияқты басқа да препараттарды ауыз қуысы арқылы слекей секрециясымен немесе тікелей қанға енген кезде металл дәмі сезілуі мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіз ауыздағы металл дәмін, ішіп жүрген дәрі-дәрмектен күдіктенсеңіз, онда сол дәріні сізге жазып берген дәрігерге хабарласып ол дәріні әрі қарай қолданған немесе ауыстырғанды сұрастырған жөн. Тағайындау керек болмауы мүмкін. Дәрі-дәрмекті рецептсіз қабылдап жүрсеңіз, ол дәріні әрі қарай қабылдауды тоқтатыңыз. Егер сіз ол дәрілерді әрі қарай қабылдау керек деп ойласаңыз, емдеуші дәрігеріңізге хабарласаңыз.\r\n\r\n \r\nАударған: Айтмұқаев Ернұр    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(464,'article','393','Жамбас мүшелерінің қабынуы','kz','2018-08-08 09:01:56','2018-08-08 09:00:00','__\'\'Бұл не? Жамбас мүшелерінің қабынуы (ЖМҚ)\'\'__ – бұл термин жатырдың фаллопий түтігінің, аналық бездердің  қабынуын (әйелдің жамбас ағзалары) сипаттау үшін пайдаланылады. ЖМҚ әдетте бактериялық инфекцияларды шақырады, мысалы, гонорея  немесе хламидиоз. Әдетте, жатыр ішілік спиральды қолданатын әйелдерде ЖМҚ қаупі жоғары, себебі спираль – бактериялардың  жатырдың ішіне, түтікке және аналық бездерге енуіне мүмкіндік береді. Жамбас мүшелерінің қабынуы 25 жасқа дейінгі және төсек қатынасында  белсенді әйелдерде жиі кездеседі. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=393',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жамбас','y','   Жамбас мүшелерінің қабынуы __\'\'Бұл не? Жамбас мүшелерінің қабынуы (ЖМҚ)\'\'__ – бұл термин жатырдың фаллопий түтігінің, аналық бездердің  қабынуын (әйелдің жамбас ағзалары) сипаттау үшін пайдаланылады. ЖМҚ әдетте бактериялық инфекцияларды шақырады, мысалы, гонорея  немесе хламидиоз. Әдетте, жатыр ішілік спиральды қолданатын әйелдерде ЖМҚ қаупі жоғары, себебі спираль – бактериялардың  жатырдың ішіне, түтікке және аналық бездерге енуіне мүмкіндік береді. Жамбас мүшелерінің қабынуы 25 жасқа дейінгі және төсек қатынасында  белсенді әйелдерде жиі кездеседі.  Бұл не? Жамбас мүшелерінің қабынуы (ЖМҚ) – бұл термин жатырдың фаллопий түтігінің, аналық бездердің  қабынуын (әйелдің жамбас ағзалары) сипаттау үшін пайдаланылады. ЖМҚ әдетте бактериялық инфекцияларды шақырады, мысалы, гонорея  немесе хламидиоз. Әдетте, жатыр ішілік спиральды қолданатын әйелдерде ЖМҚ қаупі жоғары, себебі спираль – бактериялардың  жатырдың ішіне, түтікке және аналық бездерге енуіне мүмкіндік береді. Жамбас мүшелерінің қабынуы 25 жасқа дейінгі және төсек қатынасында  белсенді әйелдерде жиі кездеседі. \r\nЖМҚ еш симптомсыз пайда болуы мүмкін. Алайда, олар болғанның өзінде, мыналарды қамтуы мүмкін:\r\n•	Бел аймағындағы ауру сезімі: әдетте, бір немесе екі аяққа да берілуі мүмкін.\r\n•	Жүрек айнуы, дене қызуының жоғарылауы.\r\n•	Дененің әлсіздігі немесе ыңғайсыздық сезімі.\r\n•	Жыныстық қатынас кезіндегі ауру сезімі.\r\n•	Мезгілсіз менструалды қан кетулер .\r\nҚандай асқынулары бар? Жамбас инфекциясынан кейін тыртық қалса, ол кейін қатты ауыртып, бедеулікке дейін себепші болуы мүмкін. Сондай-ақ, ЖМҚ, әйелдерде жатырдан тыс жүктілік қаупін тудыруы да ғажап емес. Егер алда-жалда жағдай соған апарса, ұрық жұмыртқасы жатырдан тыс, фаллопий түтігіне еніп, іштегі басқа мүшелерге кері әсер етеді. Жатырдан тыс жүктілік қаупі, сау әйелдерге қарағанда, ЖМҚ-мен зардап шеккен науқастарда  7-10 есе жоғары кездеседі. Бұрын-сонды жамбас мүшелерінің қабынуы болған әйелдердің де, бұл ауруға қайта душар болып қалуы әбден мүмкін.\r\nЕмдеу\r\nЕмдеу кезінде қабынуға және бактерияға қарсы дәрілер қамтылады. Клиникалық ауру симптомдары бар әйелдер, дәрігерге қаралудан бұрын жыныстық қатынасты тоқтата тұрғаны дұрыс.  Бұл амал арқылы олар өз жолдасының инфекциямен залалдануының алдын алады. \r\nТегтер: \r\nгонорея    \r\nхламидиоз     \r\nтөменгі жақтың ауруы   \r\nетеккірдің бұзылуы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(465,'article','544','Қуық асты безі (простата)','kz','2018-10-05 10:10:35','2018-10-05 10:09:00','__Қуық асты безі немесе простата__– ер адамдардың репродуктивті жүйесінің бірі бөлігі болып табылады. Ол – тік ішек пен қуықтың арасында орналасады. Простата зәр ағып өтетін, зәр шығару жолдарының бойында орналасқан.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=544',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Қ','Қуық','y','   Қуық асты безі (простата) __Қуық асты безі немесе простата__– ер адамдардың репродуктивті жүйесінің бірі бөлігі болып табылады. Ол – тік ішек пен қуықтың арасында орналасады. Простата зәр ағып өтетін, зәр шығару жолдарының бойында орналасқан. Қуық асты безі немесе простата– ер адамдардың репродуктивті жүйесінің бірі бөлігі болып табылады. Ол – тік ішек пен қуықтың арасында орналасады. Простата зәр ағып өтетін, зәр шығару жолдарының бойында орналасқан.\r\n\r\nҚалыпты жағдайда простатаның көлемі грек жаңғағымен бірдей. Егер ол үлкейетін болса, зәр шығару жолдарын қысып қалып, зәрдың қалыпты ағуын бұзады.\r\n\r\nПростата – бұл без. Ол ұрық сұйықтығын өндіреді. Оргазм кезінде еркектің мүшесінен ұрық сұйықтығын сыртқа шығуына жағдай жасайды.\r\n\r\n \r\n\r\nТегтер:\r\nБүйрекасты безі\r\nпростата \r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(466,'article','553','Ішектердің қабыну синдромы','kz','2018-10-05 10:41:53','2018-10-05 10:40:00','__Бұл не? Ішектердің қабыну синдромы__ – екі негізгі ауруды қамтиды: тоқ ішекті зақымдайтын спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы. Крон ауруы – ауыз қуысынан бастап анусқа дейінгі барлық асқорыту жолдарына таралады. Оның басқа аурулардан айырмашылығы – ішектің шырышты қабатында гранулем-конгломерат лимфоциттары деп аталатын факторымен сипатталады. Бұл тек Крон ауруына тән.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=553',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','І','Ішектердің','y','   Ішектердің қабыну синдромы __Бұл не? Ішектердің қабыну синдромы__ – екі негізгі ауруды қамтиды: тоқ ішекті зақымдайтын спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы. Крон ауруы – ауыз қуысынан бастап анусқа дейінгі барлық асқорыту жолдарына таралады. Оның басқа аурулардан айырмашылығы – ішектің шырышты қабатында гранулем-конгломерат лимфоциттары деп аталатын факторымен сипатталады. Бұл тек Крон ауруына тән. Бұл не? Ішектердің қабыну синдромы – екі негізгі ауруды қамтиды: тоқ ішекті зақымдайтын спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы. Крон ауруы – ауыз қуысынан бастап анусқа дейінгі барлық асқорыту жолдарына таралады. Оның басқа аурулардан айырмашылығы – ішектің шырышты қабатында гранулем-конгломерат лимфоциттары деп аталатын факторымен сипатталады. Бұл тек Крон ауруына тән.\r\n\r\nСимптомдары\r\nІшектің қабыну ауруларының симптомдары:  \r\n•	асқазан жақ  ауырсынады,\r\n•	қан немесе ірің аралас диарея,\r\n•	қалтырау, \r\n•	дене салмағының төмендейді, \r\n•	шаршағыш келеді.\r\n\r\nАурудың ағымы әлсіз немесе ауыр өтуі мүмкін. Және де өршу немесе ремиссия (симптомсыз) фазаларында кездеседі. Крон ауруы мен жаралы колитпен ауыратын науқастарды ауруханаға жатқызу керек.\r\n\r\nЕмделуі\r\nЕм қабылдату - аурудың жағдайының күрделілігіне және науқастың жасына байланысты жүргізіледі. Еміне мынадай дәрі-дәрмектер қолданылады: кортикостероидтар, өндірістік аминосалицил қышқылы, дәрумендер, жоғарғы ақуызды диета. Қан кетуі сияқты ауыр жағдайларда зақымдалған тоқ ішектің сегменттерін хирургиялық жолмен алып тастайды.\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nІшектердің қабыну синдромы\r\nСпецификалық емес жаралы колит\r\nКрон ауруы\r\nдиарея\r\nКортикостероидтар\r\nгастроэнтерология\r\nІшектердің аурулары\r\nҚан кетумен көрінеді\r\nҚан немесе ірің аралас\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(467,'article','576','Акромио-бұғаналық буынның жарақаты','kz','2018-10-05 11:30:09','2018-10-05 11:29:00','__Акромио-бұғаналық буынның жарақаты __– иықпен құлағаннан пайда болады.\r\n\r\nСоған байланысты үш түрлі жарақат түрлері бар.\r\n','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=576',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','А','Акромио-бұғаналық','y','   Акромио-бұғаналық буынның жарақаты __Акромио-бұғаналық буынның жарақаты __– иықпен құлағаннан пайда болады.\r\n\r\nСоған байланысты үш түрлі жарақат түрлері бар.\r\n Акромио-бұғаналық буынның жарақаты – иықпен құлағаннан пайда болады.\r\n\r\nСоған байланысты үш түрлі жарақат түрлері бар.\r\n\r\n•	1-ші тип – буынды созып алу.\r\n•	2-ші тип – жартылай буынның қозғалысы (дислокация)\r\n•	3-ші тип – толық буынның қозғалысы\r\n\r\nЕмі. Көп жағдайда акромио-бұғаналық буынның жарақаты кезінде хирургиялық жол көмектеспейді. Әдетте ауырсынуды бастатын және қабынуға қарсы препараттарды жергілікті немесе жалпы қолданады. Емдік жаттығулар бұршық еттік белсенділікті және байламның серпінділігін қалпына келтіреді.\r\nЕгер буынның функциональды бұзылыстары жарақаттан кейін 3-6 айға сақталса, хирургиялық жолмен амал жасауға тура келеді.\r\n\r\nТегтер: \r\nжарақат       \r\nбайламның созылуы       \r\nүзілу\r\n\r\n\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(468,'article','607','Экзема','kz','2018-10-30 08:18:54','2018-10-30 08:10:00','__Экзема __ дегеніміз – білек буындарының, бастың түкті бөліктерінің, беттің, шынтақтың және тізенің бүгіліп-жазылатын терілерінің  зақымдануынан туындайтын, созылмалы тері ауруларының тобы.   Ол бірнеше түрлі себептерден туындауы мүмкін: кейде мүлдем түсініксіз жайттардан да пайда болып жатады, немесе, aллергиялық реакцияның салдарынан, белгілі бір азық-түліктен, киімнен, лосьондардан, сабыннан, өсімдіктен және де жергілікті дәрі-дәрмектерден туындап жатады. ','tokenqpqrqfqywauwauawtrxytazetaxzpfcr',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=607',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Э','Экзема','y','   Экзема __Экзема __ дегеніміз – білек буындарының, бастың түкті бөліктерінің, беттің, шынтақтың және тізенің бүгіліп-жазылатын терілерінің  зақымдануынан туындайтын, созылмалы тері ауруларының тобы.   Ол бірнеше түрлі себептерден туындауы мүмкін: кейде мүлдем түсініксіз жайттардан да пайда болып жатады, немесе, aллергиялық реакцияның салдарынан, белгілі бір азық-түліктен, киімнен, лосьондардан, сабыннан, өсімдіктен және де жергілікті дәрі-дәрмектерден туындап жатады.  Экзема дегеніміз –  білек буындарының, бастың түкті бөліктерінің, беттің, шынтақтың және тізенің бүгіліп-жазылатын терілерінің  зақымдануынан туындайтын, созылмалы тері ауруларының тобы.   Ол бірнеше түрлі себептерден туындауы мүмкін: кейде мүлдем түсініксіз жайттардан да пайда болып жатады, немесе, аллергиялық реакцияның салдарынан, белгілі бір азық-түліктен, киімнен, лосьондардан, сабыннан, өсімдіктен және де жергілікті дәрі-дәрмектерден туындап жатады. \r\n\r\nЭкземаның симптомдары мен белгілері мынадай болып келеді: қышиды, кішігірім сулы көпіршіктер пайда болады, сондай-ақ тері қалыңдап, бүжірленіп кетеді.\r\n\r\nЭкзема дәрі-дәрмектермен және белгілі бір мөлшердегі күтімілдеумен жазылып кетеді. Емдеудің басты мақсаты – симптомдарды жеңілдету; әсіресе қышу мен бөртпелерді азайтуға бағытталады.\r\nАтопикалық дерматит – экземаның бір түрі.\r\n\r\n‘’Жалпы терілік проблемалар (ерлерде/әйелдерде)\r\nЖыныс органдарындағы тітіркену (әйелдерде)’’\r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nЭкзема\r\nЭкземаның симптомдары\r\nЭкземаның емделуі\r\nҚышу\r\nКөпіршіктер\r\nҚабыршық\r\nАллергия\r\nБуын\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(469,'article','627','Вирустық гепатиттер, бауырдың жедел аурулары','kz','2018-11-12 08:38:06','2018-11-12 08:30:00','Бауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. ','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=627',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','В','Вирустық','y','   Вирустық гепатиттер, бауырдың жедел аурулары Бауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады.  Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nБауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. \r\n\r\nСебептері\r\nӘдетте гепатит – вирустан пайда болады. Бірақ, аурудың салмағы,  қандай вирустан пайда болғандығына байланысты. Себебі бірнеше түрлі вирустық гепатиттер бар: А гепатиті, В гепатиті, сонымен қатар С гепатиті.  Зиянды есіркілік дәрі-дәрмектер мен алкогольдік  ішімдіктер де гепатиттің қоздырушысы бола аладаы. А гепатиті кейде ағзадағы төл жасушаларға кең көлемде шабуылдайды. Бірақ, сіз арнайы екпелердің көмегімен өзіңізді бірнеше вирустық формдардан қорғай аласыз. Кей жағдайда гепатит өздігінен де жойылып кетеді. Алайда ондай қуантарлық жайт болмай жатса, дәрілердің көмегіне жүгінесіз.  Кейде гепатит өмір бойы айықпас індет болып жабысады.\r\n\r\nСимптомдары\r\nКейбір адамдарда гепатит ауруы симптомсыз дамиды. Ал кей адамдарды мынадай жайттар мазалауы мүмкін:\r\n•	Тәбет жоғалу;\r\n•	Жүрек айну және құсу;\r\n•	Диарея (іш өту);\r\n•	Несеп күңгіртеніп, нәжіс сұйылып кетеді;\r\n•	Асқазанның ауруы;\r\n•	Тері сарғайып, шелденіп кету.\r\n\r\nҚосымша ақпаратты мына сілтемеден алсаңыздар болады:\r\nГепатит А: http://www.zdrav.kz/node/323\r\nГепатит В: http://www.zdrav.kz/node/324\r\nГепатит С: http://www.zdrav.kz/node/322\r\n\r\nТегтер: \r\nбауырдың үлкеюі\r\nасқазанның ауруы\r\nнесептің күңгірттенуі\r\nсарғыштану\r\nантивирустық дәрілер тағайындау\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(470,'article','669','Эпидермалық жылауық (киста)','kz','2018-11-19 03:26:43','2018-11-19 03:25:00','Эпидермалық жылауық немесе майлы жылауық - бұл терінің жоғарғы қабатының астында пайда болатын, ірімшік тәрізді майлы затқа (тері майына) толы қуыс.  Бұл жылауықтар жиі бас, құлақ, бет, арқа, ұма терісінде пайда болады. Оның басты себебі, шаш фолликулы өзегінің бітеліп қалуы.','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=669',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Э','Эпидермалық','y','   Эпидермалық жылауық (киста) Эпидермалық жылауық немесе майлы жылауық - бұл терінің жоғарғы қабатының астында пайда болатын, ірімшік тәрізді майлы затқа (тері майына) толы қуыс.  Бұл жылауықтар жиі бас, құлақ, бет, арқа, ұма терісінде пайда болады. Оның басты себебі, шаш фолликулы өзегінің бітеліп қалуы. Эпидермалық жылауық немесе майлы жылауық - бұл терінің жоғарғы қабатының астында пайда болатын, ірімшік тәрізді майлы затқа (тері майына) толы қуыс.  Бұл жылауықтар жиі бас, құлақ, бет, арқа, ұма терісінде пайда болады. Оның басты себебі, шаш фолликулы өзегінің бітеліп қалуы.\r\n \r\nТері астында пайда болатын түйіршіктер мен төмпешіктер – жылауықтың басты белгілері және симптомдары болып табылады. \r\n\r\nБұл төмпешіктер:\r\n\r\n•	Қатты болады және оңай қозғалады;\r\n•	Сары және ақ түсті болады. Ал жарақат алған жағдайда, қабыну немесе инфекцияланған кезінде ол қызыл түсті болуы мүмкін;\r\n•	Ауырсынусыз келеді (жарақат кезінде немесе инфекцияланған болса ауырсынуы мүмкін);\r\n•	Диаметрі 1-ден 4 см-ге дейін. Гормоналды ынталандыру немесе жарақат алу жылауық көлемінің үлкеюіне әкеп соқтырады.\r\n\r\nЕгер жылауық симптомдар тудырмаса, онда әдетте медициналық араласу қажет емес. Егер оның жарақаты кезінде немесе инфекцияланған болса, немесе ынғайсыздық тудыратын болса, жылауықты алып тастайды. Егер жылауық инфекцияға ұшыраған болса, онда оны алып тастағаннан кейін антибиотикалық терапия курсын жүргізуге болады.\r\n \r\n\r\nТегтер: \r\n\r\nжылауық\r\nтөмпешіктер\r\n\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(471,'article','695','Тістің шығуы ','kz','2018-11-20 04:25:02','2018-11-20 04:23:00','__Тістің шығуы__ - бұр процесс қызыл иекті жарып ең алғашқы тістердің шығуымен сипатталады. Әр сәбидің тісінің шығу уақыты әртүрлі, бірақ көпшілігінде алғашқы тістер 6-8 айлығында шығады. Сәбилердің барлық тістер саны 20, ол үш жасқа дейін жарып шығады. \r\n\r\nТісті шығуы белгілері тіс шыққанға дейінгі 3-5 күн ішінде білінеді, 1-2 ай аралығында бірде пайда болып, бірде жоғалып отырады. ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=695',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Тістің','y','   Тістің шығуы  __Тістің шығуы__ - бұр процесс қызыл иекті жарып ең алғашқы тістердің шығуымен сипатталады. Әр сәбидің тісінің шығу уақыты әртүрлі, бірақ көпшілігінде алғашқы тістер 6-8 айлығында шығады. Сәбилердің барлық тістер саны 20, ол үш жасқа дейін жарып шығады. \r\n\r\nТісті шығуы белгілері тіс шыққанға дейінгі 3-5 күн ішінде білінеді, 1-2 ай аралығында бірде пайда болып, бірде жоғалып отырады.  Тістің шығуы - бұр процесс қызыл иекті жарып ең алғашқы тістердің шығуымен сипатталады. Әр сәбидің тісінің шығу уақыты әртүрлі, бірақ көпшілігінде алғашқы тістер 6-8 айлығында шығады. Сәбилердің барлық тістер саны 20, ол үш жасқа дейін жарып шығады.   \r\n\r\nТісті шығуы белгілері тіс шыққанға дейінгі 3-5 күн ішінде білінеді, 1-2 ай аралығында бірде пайда болып, бірде жоғалып отырады. Тістің шығуының кең таралған симптомдары мыналар болып табылады: \r\n\r\n•	Қызыл иекті жарып шығу аймағындағы ісіну, сезімталдық, немесе жағымсыз сезімдер .\r\n•	Сілекей ағу мен жөтелдің себебі болатын қатты сілекей бөліну. Сілекей ағу ұрт, бет, кеуде аймағында бөртпе шақыруы мүмкін.\r\n•	Қызыл иектегі жағымсыздықты азайту үшін қолдың, аяқтың саусақтарын тістелеу.\r\n•	Ауыздағы ауырсыну сезіміне байланысты тамақтан бас тарту.\r\n•	Қозғыштық және ұйқысы нашар болу.\r\n\r\nҮй жағдайындағы ем (мысалы, ибупрофен немесе ацетаминофен қабылдау, балаларға тіске арналған жүзіктер пайдалану, суық тағам және сусын, қызыл иекке массаж жасау) жағымсыз сезімді азайтады. Тіс жарып шыққаннан кейін оның симптомдары әдетте кетеді.\r\n \r\n\r\nБалалар мен сәбилердегі ауыз қуысындағы проблемалар (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n\r\nТегтер:\r\n\r\nжоғары сілекей бөлінудің жоғарылауы\r\nісіну\r\nзаттарды тістеу\r\nқозғыштық\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(472,'article','697','Түнгі апноэ ұстамалары','kz','2018-11-20 04:27:13','2018-11-20 04:26:00','Түнгі апноэ ұстамалары ересек адам тыныс алғанда 10 секунд бойы ұйқы кезінде оны баяулатқан немесе кешіктірген кезде пайда болады. Олар бір сағат ішінде дем алуды тоқтату (апноэ) немесе оның баяулату (гипонеа) санына байланысты күшті, қалыпты немесе әлсіз болуы мүмкін.  ','tokenvzwfqfrzyyfqartwbrqwcaawzezbetbq',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=697',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Т','Түнгі','y','   Түнгі апноэ ұстамалары Түнгі апноэ ұстамалары ересек адам тыныс алғанда 10 секунд бойы ұйқы кезінде оны баяулатқан немесе кешіктірген кезде пайда болады. Олар бір сағат ішінде дем алуды тоқтату (апноэ) немесе оның баяулату (гипонеа) санына байланысты күшті, қалыпты немесе әлсіз болуы мүмкін.   Түнгі апноэ ұстамалары ересек адам тыныс алғанда 10 секунд бойы ұйқы кезінде оны баяулатқан немесе кешіктірген кезде пайда болады. Олар бір сағат ішінде дем алуды тоқтату (апноэ) немесе оның баяулату (гипонеа) санына байланысты күшті, қалыпты немесе әлсіз болуы мүмкін.  \r\n\r\nАпноэның негізгі үш түрі бар:\r\n\r\n•	Обструктивтік түнгі апноэ, яғни ұйқы кезінде тыныс жолдарының бітелуі (мысалы, тыныс жолдарының тарылуы) нәтижесінде пайда болады. Семіздік сияқты басқа факторлар да обструктивтік түнгі апноэға ықпал етеді.\r\n•	Орталық түнгі апноэ мидан тыныс бұлшықеттеріне белгілердің дұрыс жеткізілмеуі нәтижесінде пайда болады. Апноэның бұл типі жүрек жеткіліксіздігі, ми ісігі, мидағы инфекция және талма ұстамалары секілді жағдайлармен бірге жүруі мүмкін.\r\n•	Аралас түнгі апноэ орталық және обтурациялық апноэның қосылуы нәтижесінде пайда болады. \r\n  \r\nТүнгі апноэмен ауыратын адам қатты қорылдауы мүмкін, сондай-ақ тыныс алудың қиындығымен ұйқысы мазасыз келеді. Басының қатты ауыруынен оянып, күні бойы өзін өте шаршаңқы сезінеді.\r\n\r\nТүнгі апноэ ұйқы дағдысын өзгертімен бірге жүруі мүмкін, мысалы, арқасымен жатып ұйықтамау. Кейбір жағдайларда арнайы құрылғылар ұйқы кезінде тыныс алуға көмектеседі, кей жағдайларда хирургияық араласу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\nТегтер: \r\n\r\nтыныс алуды тежеу\r\nбітелу\r\nқорыл\r\nмазасыз ұйқы\r\nбас ауруы\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),(473,'article','700','Жарық','kz','2018-11-20 11:55:25','2018-11-20 11:43:00','__Жарық__ – бұл іш (ішастар) қуысының қабығынан түзілген қап. Жарық саңылау немесе бұлшықеттерді жауып тұрған ішастар қуысының әлсіз жерлері арқылы сыртқа шығады. Бұл қабық фасция деп аталады.','tokenwzycettxtyrwrdqbdqvbbxeducpbqyer',NULL,'tiki_p_read_article','tiki-read_article.php?articleId=700',NULL,'','',0,'tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','tokenucxadpytbzfzrzqfuaxaqcrbfuzqdcbq','n',NULL,'tokenrpqtevrqrpatuytyuxdxwwwpbtaafzvt tokenwzwycwqcqptpuprpwwtvqubapdvtftbz tokenucptqabxwtufvwybcxuqfrfvccuarwzx tokenabazvtfxyvdcrebpvurcrbvxbyutxefp','','','','','Ж','Жарық','y','   Жарық __Жарық__ – бұл іш (ішастар) қуысының қабығынан түзілген қап. Жарық саңылау немесе бұлшықеттерді жауып тұрған ішастар қуысының әлсіз жерлері арқылы сыртқа шығады. Бұл қабық фасция деп аталады. Мазмұны\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nЖалпы ақпарат\r\nЖарық – бұл іш (ішастар) қуысының қабығынан түзілген қап. Жарық саңылау немесе бұлшықеттерді жауып тұрған ішастар қуысының әлсіз жерлері арқылы сыртқа шығады. Бұл қабық фасция деп аталады.\r\n  \r\nЖарық – іш қуысы мүшелерін орнында ұстап тұратын, жұқа бұлшықетті қабырғаның әлсіз жері арқылы мүшелердің бір бөлігі шыққан кезде пайда болады.\r\n\r\nЖарық түрлері орналасуына қарай ажыратылады:\r\n•	Сан жарығы – шаптан сәл төмен орналасып, санның жоғарғы жағынан томпиып шығып тұрады. Жарықтың бұл түрі көбінесе еркектерден қарағанда әйелдерде  жиі кездеседі.\r\n•	Өңештік тесік диафрагма жарығы – іштің жоғарғы бөлігін зақымдайды. Бұл кезде асқазаның үстіңгі бөлігі кеуде қуысына еніп кетеді.\r\n•	Иницизионды жарық  – бұрын ішастар қуысы ағзаларына жасалған хирургиялық отаның ақаулы қалдығы.\r\n•	Кіндік жарығы – кіндіктің айналасынан томпайып шыққан жарық. Ол кіндік айналасындағы бұлшықеттер толық жабылмаған жағдайда пайда болады.\r\n•	Шап жарығы – шаптан томпайып шығып тұрады. Бұл әсересе ерлерде жиі кездеседі. Шап жарығы ұмаға төмен қарай салбырап түсіп тұруы мүмкін.\r\n \r\nШап жарығы іш қуысының жұқа бұлшықетінің әлсіз немесе жыртылған жерінен ішектің шошайып шығуымен көрініс береді. Шап жарығы кезінде ішектерге қанның қалыпты ағуы  шектелуі мүмкін, бұл жағдайда шұғыл медициналық көмек қажет болады.\r\n \r\nСебептері\r\nНегізінде жарықтың пайда болуының нақты себептері жоқ.  Жарық кейде ауыр көтерген кезде де, дәретханаға барғанда немесе іш қуысына қысым түсіріп, қатты күшенген кезде де туындап жатады. Жарық кейде адамда туа бітеді. Бірақ ол ұзақ уақыт бойы дамиды, яғни бірден көрініс бермейді. Ондай  жарық кей бір отбасыларында, шамамен бір немесе екі адамда  кездесіп жатады.\r\nЖарық сәбилер  мен жас балаларда да көрініс беруі ғажап емес. Бұл баланың  құрсақ қабырғалары әлсіз  бекігенінен пайда болады. Осы уақытқа дейін шамамен 100 баланың 5-де шап жарығы анықталған екен. Мұндай шап жарығы ер балаларда жиі кездеседі. Кей балаларда жарықтың симптомдары өскенше көрініс бермеуі мүмкін.\r\nКез-келген ішастар қабырғасының бұлшықеттерінің қысымын көтеруге бағытталған физикалық белсенділік немесе медициналық қиындықтар жарықты туындатады, мысалы:\r\n•	Созылмалы іш қату және дефекация кезінде қатты күшену\r\n•	Созылмалы жөтел\r\n•	Муковисцидоз (кистозды фиброз)\r\n•	Қуық асты безінің ұлғайып, зәр шығарудың қиындауы\r\n•	Артық салмақ\r\n•	Ішастарда сұйықтық жиналуы (асцит)\r\n•	Ауыр атлетикамен айналысу\r\n•	Перитонеальды диализ\r\n•	Нашар тамақтану\r\n•	Шылым шегу\r\n•	Денеге қатты күш түсіру\r\n•	Жыныс бездерінің түспеуі\r\n \r\nСимптомдары\r\nНегізі симптомдары болмайды. Кейбір адамдар жайсыздық сезінеді немесе ауырғанымен қиналуы мүмкін. Жайсыздық сезімі адам ұзақ уақыт тікесінен тік тұрған кезде, ширыққанда немесе ауыр заттар көтергенде күшейеді. Адамдарда ең жиі кездесетін, көп айтылатын шағымы – ауру сезімін тудыратын және мөлшері жағынан ұлғаятын томпаюдың пайда болуы.\r\nЖарық ұлғайған кезде, ішектегі қалыпты қан айналатын  саңылауды бітеп, ішектің бұл бөлігінің қанмен қамтамасыз етілуін тоқтатады. Бұл қысылу (странгуляция) деп аталады. Осы уақытта науқасдың жүрек айнуы және құсуы мүмкін, себебі ол ішекті босатып, іштегі газды шығара алмайды. Жарықтың қысылуы пайда болғанда, шұғыл хирургиялық емдеу қажет болады.\r\n \r\nДиагностикасы\r\nТексеру барысында дәрігер жарықты көріп, оның нақты жарық екеніне көз жеткізеді. Сізден жөтелуді, еңкеюді, отыруды немесе аздап көтерілуді тадап етеді. Өйткені, осы кезде жарықтың мөлшері ұлғаяды.\r\nЖарықты (томпаюды) нәрестелер мен балалардан байқау қйынға соғады, бірақ бала жылағанда немесе жөтелгенде кіші-гірім белгідерді анықтауға болады.\r\nЖарықты көру үшін ультрадыбыстық зерттеу немесе компьютерлі томография (КТ) жүргізілуі мүмкін.\r\nІшек өтімсіздігі болған жағдайда құрсақ қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы өткізіледі.\r\n \r\nЕмдеу\r\nЖарықты емдеудің жалғыз радикалды әдісі хирургиялық операция болып табылады. Алайда, ауыр сырқаты бар науқастарға операция жасау қауіпті болып табылады.\r\nОперация кезінде әлсіреген құрсақ қабырғасын нығайту қамтамасыздандырылады, және барлық саңылаулар синтетикалық тормен жабылады.\r\nКіндік жарығы 5 жасқа дейін өздігінен жазылмаса, операция жасау қажет.\r\n \r\nБолжамы\r\nЖарыққа тиісті ем жүргізлсе, нәтижесі қолайлы болмақ. Әдетте, жарықтың қайта пайда болуы сирек кездеседі. Негізі ол көбінесе отадан кейін пайда болатын жарыққа тән құбылыс.\r\n \r\nМүмкін болатын асқынулар\r\nКей жағдайларда шап жарығын хирургиялық жолмен емдеу бездердің қызметіне қатысатын құрылымдардың зақымдануына әкелуі мүмкін. \r\nЖарықты оперативті емдеудің тағы бір қауіпті жағы – жүйкелердің зақымдануы, бұл шап аймағында жансыздану сезімінің пайда болуынан туындайды.\r\nЕгер де ішектің бөлігі отаға дейін қысылып қалса, ішек перфорациясы немесе ішек тінінің өліеттенуі пайда болуы мүмкін.\r\n \r\nДәрігерге қашан қаралу керек\r\nДәрігерге шұғыл қаралыңыз, егер:\r\n•	Жарық аймағында ауырсынуды сезінсеңіз және жарық қапшығының ішіндегі заттар оны жайлап басқан кезде құрсақ қуысына қайта кірмесе\r\n•	Лоқсу, құсу немесе қызбамен қоса жарық аймағында ауырсыну сезімі болса\r\n•	Жарық түсін өзгертеді және қызыл, күлгін, қою немесе бозғылт болады.\r\nДәрігерге қаралыңыз, егер:\r\n•	Сізде ауырсыну, ісіну немесе шап аймағында томпаю болса\r\n•	Сізде шап аймағында немесе кіндік айналасында томпаю немесе ісіну болса, немесе бұрынғы хирургиялық тігіс орнында томпаю туындаса\r\n \r\nАлдын алу\r\n•	Ауыр затты көтергенде байқап көтеріңіз;\r\n•	Егер, бойыңызда артық салмақ болса, арықтаңыз\r\n•	Іш қатуды болдырмаңыз, талшыққа бай тағамды қабылдаңыз және көп сұйықтық ішіңіз, әжетханаға тұрақты түрде барыңыз\r\n•	Ерлер зәршығару жағынан қиындықтар туындаған жағдайда дәрігерге қаралғаныңыз жөн. Бұл қуық асты безінің ұлғаю симптомы болуы мүмкін.\r\n\r\nСинонимдері: \r\nЖарық; Шап жарығы; Тік және қиғаш жарық; Странгуляция; Инкарцерация\r\n\r\nТегтер: \r\nтомпаю\r\nмүшелердің шығуы\r\nкіндік жарығы\r\nшап жарығы\r\nжарықтың емі\r\n    ',NULL,'topic','0','tiki_p_read_topic','','','0','','Article','','y',NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL,NULL),