INSERT INTO `tiki_articles_copy` VALUES ('','Гепатиттер ','','','kz','s','',0,'',9922,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538649780,1570185780,1538651992,'Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болатын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті. Ең қауіпті формадағы гепатит А гепатиті болып табылады. С гепатиті аталған екі формасынан да  ең қауіптісі болып саналады. ','__ГЕПАТИТТЕР__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"356\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nГепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болатын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті. Ең қауіпті формадағы гепатит А гепатиті болып табылады. С гепатиті аталған екі формасынан да  ең қауіптісі болып саналады. \r\nТөмендегі сілтемелер бойынша ең көп таралған 3 гепатитің формасы жайында толық мағлұмат ала аласыз:\r\n\r\n__ГЕПАТИТ А__\r\n__А Гепатиті__\r\n__Бұл қандай ауру?__ Гепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты,  қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.. В және С гепатиттері туралы қосымша ақпарат алу үшін арнайы сайттардан қараңыз: гепатит В  және гепатит С.\r\n\r\n__А Гепатиті__ гепатиттердің ең қауіпті түрі болып табылады. В және С гепатитінен айырмашылығы А гепатитінде созылмалы аурудың дамуына алып келмейді.\r\n\r\n__Вирусты А гепатиті__  ластанған су мен бұзылған азық-түлік арқылы беріледі. Сондай-ақ, А Гепатитімен ауыратын адамнан да жұғады.  Вируысты А гепатиті науқастың нәжісінен де бөлінеді.  Инкубациялық деп аталатын кезеңі 15-45 күнге дейін созылады. Нәжістен басқа, қан  және организмнің басқа да сұйықтықтарынан жұқтыруы мүмкін.\r\n\r\n__Вирусты А гепатиті __емделгеннен кейін организмде салып қалмайды. Сондай-ақ,  А гепатитінің тарататын нақты фактор жоқ, деседе, осы инфекцияны адам өзі ауырмаса да, басқаларға таратып жүруі ықтимал.  Осындай жағдай (тасымалдаушы) В гепатитінде де пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"357\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nА гепатитінің __қауіпті факторлары:__  А гепатитімен ауыратын адаммен бірге өмір сүру, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Америка елдеріне туристік сапармен бару, сондай-ақ, есірткіні тамыр ішіне қолдану.\r\n\r\nА Гепатитнің белгілері:\r\n•	Сарғыштану \r\n•	Әлсіреу\r\n•	Дене температурасының сәл көтерілуі\r\n•	Барлық дененің қышынуы\r\n•	Тәбеттің болмауы\r\n•	Несептің күңгірттенуі (оның түсі күңгірт-сары немесе қоңыр түсті болады)\r\n•	Нәжістің түссізденуі (нәжіс ақшыл-сұр түсті болады).\r\n\r\nА гепатитінің__ диагнозын табу үшін__  дәрігер,  зертханалық зерттеулер негізінде тексеру жүргізеді.  Антиденелерді қатыстыра отырып, бауыр ферменттерінің деңгейін  анықтайды.\r\n\r\n__Емделуі.__ А гепатитіне арналған арнайы емдеу түрі жоқ. Науқастардың 85%-нан астамы 3 ай ішінде сауығып кетеді. Басқа науқастарда ауру ұзағырақ созылады, бірақ, әдетте, 6 айдан аспайды. Демалу және төсектік режим ұсынылады. Бауырға зиян келтіретін алкоголь өнімдері мен кейбір дәрі-дәрмектерді пайдаланбау керек. Сондай-ақ майлы тағамдардан бас тартып, Пайдалы ас ретінде – асқабақты тұтыну керек.\r\n\r\nВируысты А гепатитін жұқтырудың алдын-алу үшін: қолды  ұқыптылап жұу керек; сондай-ақ таза суды қолданып және А гепатитімен ауыратын адамдардан мүмкіндігінше аулақ болу керек. Мектепке дейінгі мекемелер мен мектептерді  санитарлық-гигиеналық нормаларға сәйкес  таза сумен қамтамасыз ету  қажет.\r\n\r\nА гепатитімен ауыратын адамдармен байланысқа түскен адамдарға иммуноглобулиндерді енгізу ұсынылады.\r\nА гепатитіне қарсы ең тиімді шара – екпе жүргізу. Екпе (вакцина)  алғаш енгізген күннен бастап 4 апта бойы қорғаныш қызметін атқарады. Ұзақ уақыт бойы қорғау үшін, алғашқы дозадан соң,  6 және 12 ай араға салып барып қосымша екпелер алған дұрыс.\r\n\r\nА гепатитіне қарсы екпе егу  ұсынылған адамдар:\r\n•	А гепатитін жұқтыру қаупі жоғары елдерге баратын адамдар. Екпені  4 апта бұрын салдырады, содан соң 6 және 12 ай араға салып енгізу керек. Бұдан басқа, иммуноглобулинді инъекция алуға да болады.\r\n•	В немесе С созылмалы гепатиті бар адамдар\r\n•	Инъекциялық есірткі тұтынушылар.\r\n\r\n__ ГЕПАТИТ В__\r\n__Гепатит В __\r\n           \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"358\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nГепатит термині бірнеше синдромдармен, аурулармен байланысты, қабынудың салдарынан бауырда болалтын өзгерістермен қатар, вирус туғызатын және ішімдік секілді зиянды қолданымдарға қатысы бар.   Гепатит тудыратын вирустарға А, В, С, Е вирусты гепатиттері және дельта факторы жатады. Жоғарыда аталған вирустардың әрқайсысы бір-бірі төбе, әрқайсысының өзіндік симптомдары бар.Вирусты гепатиттің ең көп таралған түрі - В гепатиті.\r\nВ гепатиті вирусын жұқтырған адамдардың көпшілігі 6 ай ішінде осы вирустан құтылып жатады. Алайда, В гепатиті  вирусын жұқтырған адамдардың шамамен 10% -ы  созылмалы түріне тап болады, бұл кезде бауырда белгілі бір өзгерістер   туындауы мүмкін, мұны - бауыр циррозы деп атайды.Бұл ауру - қауіпті және жазылмайтын ауру түріне жатады.\r\nСозылмалы инфекциясы бар науқастардың кейбіреуінде ешқашан  аурудың белгілері байқалмайды. Бірақ олар вирустың «тасымалдаушысы» болып табылады. Бірақ науқас бұл жайтты білмей басқаларға оңай жұқтырып жүруі мүмкін.\r\n\r\nВ гепатиті қан және басқа да сұйықтықтар арқылы жұғады. Инфекция  мынадай жағдайларда берілуі болуы мүмкін:\r\n\r\n•	Қанмен және басқа да биологиялық материалдармен байланыста болған кезде – мұнымен дәрігерлер, медбикелер, тіс дәрігерлері сияқты денсаулық сақтау қызметкерлері зардап шегуі мүмкін.\r\n•	Жеке қорғаныс құралдарын қолданбай жыныстық қатынасқа түскен кезінде\r\n•	Қан құю кезінде\r\n•	Инъекциялық есірткі тұтынушылары бар залалсызданбаған инелерді қолданған кезде\r\n•	Татуировка және инемен тесу кезінде стерильденбеген құралдар қолданылғанда\r\n•	Босанғанда, вирус анадан балаға берілсе.\r\n\r\nАсқынған гепатиттің бірінші симптомдары   1-ден 6 айға дейін белгі береді. Мысалы: жүрек айнуы, құсу, тәбеттің жоғалуы, әлсіздік, бұлшық еттерде және сүйектерде ауырсыну. Кейін, дене сарғыштанып, несеп  қара-қоюланып, нәжіс түссізденіп кетеді.\r\n\r\nГепатиттің диагностикасы мынадай сынақтардан тұрады:\r\n\r\n•	Вирустың беткей антигенін анықтау - HbsAg. Бұл бірінші белгі. Беттік антиген әдетте 1- 2 айдан кейін жоғалады.\r\n•	Anti-HBc антигеніне антиденелерді қарсы қою керек. Беткі антиген пайда болғаннан кейін 1-2 апта ішінде көрініс береді.\r\n•	Антиденелер антигендеріне (Anti-HBc) В гепатитіне ұшырағандардың немесе В гепатитіне қарсы егілгендердің қанында кездеседі.\r\n•	Гепатит В бар науқастардың қанында Анти-HBc және Anti-HBs екеуі де бар.\r\n•	Бауыр қызметі бұзылған кезде қандағы көтерілетін бауыр ферменттерінің деңгейін (трансаминаз) анықтау.\r\n•	Қандағы альбумин деңгейінің төмендеуі мүмкін, бауыр қызметі бұзылған болса, қан ұзақ уақыт ұйып тұрып алады.\r\n\r\n__Емделуі.__ Күшті  гепатитпен ауыратын науқасты мұқият қадағалау керек. Мұндай жағдайда, ақуызы көп тамақтарды шектеу керек, өйткені бауыр ақуызды игеріп үлгере алмайды.\r\nСозылмалы гепатит қабыну процесін төмендеткенде ғана емделеді. Ол үшін интерферонды  және басқа да препараттарды қолданған ләзім. Қиын  жағдайларда бауыр трансплантациясына жүгінуге тура келеді.\r\n\r\n__ ГЕПАТИТ С__\r\n\r\n{img fileId=\"359\" thumb=\"box\"}  {img type=\"fileId\" fileId=\"359\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__С гепатиті __ А, В тепатиттері сияқты емес, ол  (HCV) вирусын тудыратын гепатит. С гепатитін жұқтыру қаупі бар фаторлар мыналар:\r\n\r\n•	С гепатиті бар донордың қанын құю арқылы, қанын алу арқылы, мүшесін орнату арқылы жұғады;\r\n•	Инъекция қабылдау кезінде С гепатитімен залалдандаған инені қолданғаннан;\r\n•	Бұрын бүйрек диализін алған адам;\r\n•	Тікелей қанмен жұмыс жасайтын медқызметкерлер;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынасқа түсетіндер;\r\n•	С гепатиті бар адаммен жыныстық қатынас жасайтын адамдар;\r\n•	С гепатиті бадамның тісс щеткасы, сақал қырғышы секілді тұрмыстық заттарын қолдану;\r\n•	С гепатиті бар анадан туылған бала.\r\n\r\n__Белгілері__. С гепатитін жұқтырған көпшілік адамдардан аса бір белгілер байқала бермейді.  Мамандардың жалпы тексерісінде ғана білініп жатады. Егер инфекция ұзақ уақыт бойы денеде жүрсе, салдарынан бауыр циррозы дамуы мүмкін, ерте ме, кеш пе әйтеуір осы ауруға душар қылатыны сөзсіз.\r\n\r\nС гепатитінің пайда болғанын мынадай белгілерден білуге болады:\r\n•	Сарғыштану\r\n•	Оң жақ жамбастың үсті ауырады\r\n•	Тұтастай әлсіздік сезіледі\r\n•	Тәбет нашарлайды\r\n•	Жүрек айнып, құсу басталады\r\n•	Дене қызуы аздап көтеріле береді\r\n•	Нәжіс түссізденеді\r\n•	Несеп күңгірттенеді\r\n•	Қышу пайда болады\r\n•	(Асцит) сұйықтықтың көп бөлінуінен іш үлкейіп кетеді\r\n•	Өңештен өтпелі қан кетіп тұрады (өңештіңтамырлары керіліп кеткендіктен)\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nМына тесттердің көмегімен диагностика жасауға болады:\r\n•	Вирус антигеніне қан талдамасын өткізу;\r\n•	С гепатиті вирусынан антиденені анықтау үшін иммунферментті талдама алу керек;\r\n•	Вирусты анықтау үшін ПТР ( полимеразды тізбекті реакция) жасату керек;\r\n•	Бауырдық ферментті (трансаминаз) анықтау керек. Ол бауыр функциясының бұзылуынан қанның көрелілуін білдіреді.\r\n•	Бауырға биопссия жасату керек. Ол үшін бауырдың зақымданған жасушаларын микроскоппен қарайды.\r\n\r\n__Емделуі__\r\n\r\nҚазіргі таңда әлемде С гепатитін емду үшін көптеген дәрі-дәрмектер шығарылған. Бұл дәрілерді қолдану жолы бір басқа, сонымен қатар адамдар да бұл індетті таратпас үшін бір-біріне жауапкершілікпен қарау керек. Қазақсатанда емдеудің екі еселік және үш еселік сызбасын ресми түрде мақұлдаған.  Екі есе сызба  әдісі бойынша  -  рибаврин таблеткасы мен пегилированды интерферон иньекциясын апта сайын теріге қабылдап тұру керек. Үш еселік түрінде үшінші компонентке қос терапияны қабаттау керек, мысалы телапревир немесе боцепревир. Бұл терапиялардың жанама әсеріне қарамастан қолдану керек, себебі бұл кезде ем 50-80%  әсер етуі мүмкін. Науқастар осы күнге дейін екі есілік терапияны қолданып еш нәтиже көрмеді, енді үш еселік терапияны қолданып көру  қалды.\r\n\r\n __Тегтер: __\r\n\r\nгепатит\r\nгепатит A\r\nгепатит B\r\nгепатит C\r\n','student_k',37,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('',' Өкпе  ','','','kz','s','',0,'',608,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538725080,1570261080,1538725264,'__Өкпе__ – көкірек қуысының оң жақ және сол жақ бөліктерінде орналасқан, пішіні жартылай конус тәрізді ағза. Өкпе тыныс алу жүйесінің қызметін атқарады. Оң жақтағы өкпе бөлігі үш бөліктен тұрады. Ол сол жақтағы екі бөліктен тұратын өкпеден қарағанда үлкендеу болады. ','{img type=\"fileId\" fileId=\"360\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Өкпе__ – көкірек қуысының оң жақ және сол жақ бөліктерінде орналасқан, пішіні жартылай конус тәрізді ағза. Өкпе тыныс алу жүйесінің қызметін атқарады. Оң жақтағы өкпе бөлігі үш бөліктен тұрады. Ол сол жақтағы екі бөліктен тұратын өкпеден қарағанда үлкендеу болады. Демді ішке тарту кезінде өкпе оттегіге толады, ал оттегі жасушалар мен тіндерге негізгі қызметін орындау үшін қажет. Дем шығару кезінде өкпе көмір қышқыл газын сыртқа шығарады, ол организмдегі заттек алмасуының өнімі болып табылады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nөкпе     \r\nдеп алу жүйесі\r\n','student_k',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Лейкодистрофия (Александр ауруы)','','','kz','s','',0,'',1221,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538725320,1570261320,1538725436,'__Лейкодистрофия__–  ми жасушаларына қатысты сирек кездессетін ауру түрі. Бұл ауру миелинді қабықшаны – электроқшаулағыш қабықты, мидың қорғаушы және жақпқыш қабықтарынның зақымдануынан туындайды.','__Лейкодистрофия__–  ми жасушаларына қатысты сирек кездессетін ауру түрі. Бұл ауру миелинді қабықшаны – электроқшаулағыш қабықты, мидың қорғаушы және жақпқыш қабықтарынның зақымдануынан туындайды.\r\nМиелинді қабықтың зақымдануынан ми мен дененің басқа бөліктерінің арасындағы қатынас баяулайды немесе тұйықталып қалады. Оның салдары мынадай асқынуларға әкеліп соқтырады:\r\n\r\n•	Қозғалыс үйлесімділігі бұзылады;\r\n•	Сөйлеуде ыңғайсыздық туындайды;\r\n•	Көздің көруі нашарлайды;\r\n•	Есту жағы бұзылады \r\n•	Менталды және физикалық даму жүйесі бұзылады.\r\n\r\nКөп жағдайда лейкодистрофия тұқым қуалау арқылы генетикалық жолмен беріледі. Аурудың симптомдары кішкентай кезден бастап көрініс береді. Аурудың белгілерін бастапқыда анықтау қиын, бұл ыңғайсыздықпен қиналып жүрген бала сырт көзге сау көрінуі мүмкін. Дегенмен де бұл симптомдар уақыт өте келе асқынып кетеді.\r\n\r\nӨкінішке орай қазіргі кезде лейкодистрофияны емдеу әдісі табылмады. Кейбір медициналық дәрілер мен физикалық терапиялар арқылы науқастың жағдайын жеңілдетуге болады.\r\n\r\nҒалымдар лейкодистрофияның кейбір түрлерін емдеу үшін сүйек кемігін трансплантациялау мүмкіндіктерін қарастыруда.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nлейкодистрофия\r\nАлександр ауруы\r\nГенетикалық аурулар\r\nБас миы\r\n','student_k',144,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жатыр','','','kz','s','',0,'',1071,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538725740,1570261740,1538725926,'__Жатыр__ – әйелдердегі өндірістік жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.','__Жатыр__ – әйелдердегі өндірістік жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"361\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖатыр мойындығы – жатырдың төменгі бөлігінде орналасқан, тарылған жері. Жатырдың кең бөлігі, мойындықтың үстіңгі жағында орналасқан, оны – жатыр денесі дейді.  Жатырдың күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі -  жатырдың түбі деп аталады. Жатырдан қарама-қарсы екі жақ бетінен Фаллопиев түтікшелері шығады. Олар аналық безге жалғасып тұйықталады.\r\nЖатыр үш қабаттан тұрады. Ішкі қабаты – эндометрий. Ортаңғы қабаты – миометрий – (бұлшықетті қабат). Сыртқы қабаты – периметрий.\r\n\r\nБала туу  жасындағы әйелдердің  әр ай сайын эндометриі жуарып тұрады, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуына байланысты болатын құбылыс. Егер жүктілік болмаса, эндометрий қабатты сылынып, қынап арқылы қанмен араласып сыртқа шығып кетеді. Оны – етеккір  (менструация) деп атайды.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nӘйел ағзалары\r\nЖатыр\r\nЖыныс мүшелері\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Сүт безі','','','kz','s','',0,'',973,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538732220,1570268220,1538732359,'__Сүт безі __қабырғаларды қоршап жататын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әр сүт безі 15-20 бөліктерден тұрады. Бөлік көптеген бөлікшелерден тұрады.  Бөлікшелер сүт шығара алатын кішкентай бездердің топтарынан тұрады Бөлікшелерде пайда болған сүт жіңішке түтікшелер арқылы ағып, емшек ұшына барады. Емшек ұшы – емшектің дәл ортасындағы домалақ қара түсті терісі. Май тіні – бөліктермен түтікшелердің арасындағы бос кеңістіктерді жауып жатады.','__Сүт безі __қабырғаларды қоршап жататын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әр сүт безі 15-20 бөліктерден тұрады. Бөлік көптеген бөлікшелерден тұрады.  Бөлікшелер сүт шығара алатын кішкентай бездердің топтарынан тұрады Бөлікшелерде пайда болған сүт жіңішке түтікшелер арқылы ағып, емшек ұшына барады. Емшек ұшы – емшектің дәл ортасындағы домалақ қара түсті терісі. Май тіні – бөліктермен түтікшелердің арасындағы бос кеңістіктерді жауып жатады.\r\n\r\nСүт безінде сонымен қатар лимфа тамырлары орналасады. Бұл тамырлар лимфа түйіндері деп аталатын шағын дөңгелек ағзаларға әкеледі. Лимфа түйіндері топталып сүт безінің маңында орналасады, яғни, бұлшықет асты шұнқырда, бұғана үстінде, кеуде торында (сүт безінің артқы жағында) және тағы да басқа жерлерде. Лимфа түйіндері – бактерия, рак жасушалары сияқты, басқа да қажетсіз (улы) заттарды өзінде ұстап қалады.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"362\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nСүт безі\r\nТері\r\nЛимфа түйіндері\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қуық және зәр шығарушы жолдар','','','kz','s','',0,'',484,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538732400,1570268400,1538732525,'__Қуық__– құрсақтың төменгі жағында орналасқан қуыс мүше. Бүйректен шығарылған сұйық қалдықтар оған зәр түрінде жиналады. Ал несепағар арқылы әр бүйректен зәр өтеді.','\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"363\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Қуық__– құрсақтың төменгі жағында орналасқан қуыс мүше. Бүйректен шығарылған сұйық қалдықтар оған зәр түрінде жиналады. Ал несепағар арқылы әр бүйректен зәр өтеді.\r\nҚуықтың ішкі шырышты қабатын сытрқы бұлшықетті қабат қоршап тұрады. Қуық толғанда бұл бұлшықеттер жиырылып, зәрдің сыртқа шығуына жағдай жасайды. Зәр қуықтан тағы бір несеп жолы арқылы сыртқа шығады.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n \r\nқуық\r\nЗәр шығару түтігі\r\nЗәр\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Квинке ісінуі (Ангионевротикалық ісіну)','','','kz','s','',0,'',3473,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733240,1570269240,1538733429,'__Квинке ісінуі немесе ангионевротикалық ісіну __есекжемге ұқсас болып келеді, бірақ Квинке ісігі зақымдалу тереңдігіне байланысты ажыратылады. Ангионевротикалық ісігі кейбір кезде бөртпелерсіз де пайда болуы мүмкін','__Квинке ісінуі __немесе ангионевротикалық ісіну есекжемге ұқсас болып келеді, бірақ Квинке ісігі зақымдалу тереңдігіне байланысты ажыратылады. Ангионевротикалық ісігі кейбір кезде бөртпелерсіз де пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__Пайда болу себептері:__\r\n__Квинке ісігі __– аллергиялық реакцияның есебінен пайда болады. Аллергиялық реакция кезінде гистамин және тағы сол сияқты химиялық заттар қанағымға босап шығады. Иммунды жүйе ағзадағы аллерген сияқты жат затты анықтағанда,  организм гистаминді бөледі.\r\n\r\nКөбінесе ангионевротикалық есеңгіреудің пайда болу себебі анықталмайды.\r\nКелесі себептер ангионевротикалық ісіктің пайда болуына әкелуі мүмкін:\r\n•	Жануар түктеріндегі қайызғақтар;\r\n•	Судың, күн сәулесінің, суықтың, ыстықтың әсері;\r\n•	Азық-түліктер (жеміс-жидектер, балық, жаңғақтар, жұмыртқа, сүт)\r\n•	Құрт-құмырсқаның, шыбын-шіркейлердің шағуынан;\r\n•	Медициналық препараттар; антибиотиктер, стероидты емес қабынуға қарсы препараттар, қан қысымын тұрақтандырушы дәрілер;\r\n•	Шаң-тозаңдар.\r\n\r\nЕсекжем мен Квинке ісігі жүйелі қызыл жегі, лейкемия, лимфома сияқты аутоиммунды аурулардан кейін немесе солармен қатар пайда болуы да мүмкін.\r\n\r\nАнгионевротикалық ісіктің кейбір түрлері тұқым қуалаушылық жолмен беріледі, сонымен қатар себептеріне, асқынуларына, еміне байланысты айырмашылықтары болады.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nАурудың негізгі симптомы – кенеттен пайда болатын терінің беткей қабатының ісінуі. Сонымен қатар терінің беткі қабатында ісіктер мен тыртықтар пайда болуы да мүмкін.\r\nБірінші кезекте көз айналасы және ерін ісінеді. Сонымен қатар қол, аяқ, тамақ жақтарда пайда болуы  мүмкін.\r\nТері бетіндегі тыртықтардан  бөртпелер шығып, сәл  ауырсыну немесе қышыну сезімдері пайда болуы мүмкін. Бұл симптомдар есекжемге тән. Бөртпелер тітіркенгенде ақ түске енеді. Ауырсыну ангионевротикалық ісіктің теріні зақымдаған тереңдігіне байланысты болады.\r\n\r\nБасқа да симптомдар:\r\n•	Іштегі спазм – құрысу, тырысу.\r\n•	Тыныс алудың қиындауы.\r\n•	Ауыз бен көздің ісінуі.\r\n•	Көздің кілегей қабатының ісінуі.\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер науқасты қарап тексеру кезінде теріде пайда болған өзгерістерге байланысты, тітіркендіргіш немесе химиялық заттардың әсерінен болғанын немесе болмағанын сұрауы керек. Егер науқастың тамағы ісіп кетсе, медициналық тексеру кезінде науқастың тыныс алуы қиындап, қалыптыдан тыс дыбыстар шығуы мүмкін.\r\nДәрігер сонымен қатар аллергиялық рекацияны байқау үшін қан талдамасын алуы мүмкін.\r\n\r\n__Емделуі__\r\nЖеңіл симптомдары кезінде ауруды емдеу қажет етпейді. Ауыр және орташа симптомдары кезінде ауруды емдеу керек.\r\n\r\nКвинке ісігімен ауыратын науқастар келесі ережелерді сақтау керек:\r\n•	Ауруды шақыратын кез-келген факторлардан немесе аллергендерден алшақ болғаны жөн.\r\n•	Дәрігеріңіз тағайындамаған дәрілерден, қабылдауға болмайтын азық-түліктерден шектелу керек.\r\n•	Ауырсынуды төмендету мақсатында ісік пайда болған жерге суық дәке орамалын басу керек.\r\n\r\nАнгионевротикалық ісікте қолданылатын дәрілер:\r\n•	Антигистаминдік препараттар.\r\n•	Қабынуға қарсы дәрілер\r\n•	Эпинефринді егу\r\n•	Тыныс алу жолдарын ашатын ингаляциялық дәрілер.\r\n•	Ранитидин.\r\n•	Егер де Квинке ісігі бар науқастың тыныс алуы қиындаса, тез арада жедел жәрдем шақыру керек, себебі анигиневротикалық ісік тыныс алу жолдарын толық бітеп өмірге қауіп төндіруі мүмкін.\r\nӘдетте тыныс алу жолдарының бітемейтін және симптомдары жеңіл өтетін ангионевроткалық ісіну біірнеше күн ішінде қайтады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nКвинке ісігі\r\nАнгионевротикалық ісік\r\nЕсекжем\r\nаллергия\r\nАллергиялық реакция\r\n','student_k',58,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бауыр','','','kz','s','',0,'',749,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733480,1570269480,1538733588,'__Бауыр__ – адам ағзасындағы ең ірі мүше болып табылады. Ол іш қуысының оң жақ қабырға астында орналасады.\r\n\r\nБауыр екі бөліктен тұрады. Оның оң бөлігі үлкен, ал сол бөлігі кішілеу.\r\n','__Бауыр__ – адам ағзасындағы ең ірі мүше болып табылады. Ол іш қуысының оң жақ қабырға астында орналасады.\r\nБауыр екі бөліктен тұрады. Оның оң бөлігі үлкен, ал сол бөлігі кішілеу.\r\n\r\nБауыр ағзадағы өте маңызды қызметтерді орындайтын мүше. Ол - қанды улы заттардан тазарту қызметін атқарады. Сонымен қатар, бауыр асты қорытуға ферменттер мен өтті синтездейді. Сонымен бірге бауыр аш ішекте сіңген тамақ өнімдерін, зат алмасуға, өсуге, дамуға керекті өте майда өнімдерге дейін синтездейді. Бауыр екі қантамыр арқылы қанданады. Оның ішінде негізгісі – бауырдың қақпа көктамыры болса, екіншісі – бауыр күретамыры болып табылады.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"364\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nБауыр\r\nФерменттер\r\nӨт\r\nҚақпа көктамыры\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Етеккір циклі','','','kz','s','',0,'',1124,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733540,1570269540,1538733646,'Етеккір циклі – 1) айлық цикл, алғашқы етеккір кезеңінің басталуымен келесі етеккірдің басталуына дейінгі  кезеңде гармондардың өзгеруімен сипатталады; 2) ай сайын әйел денесінің жүктілікке дайындалу жүйесі. Жатырда эндрометрия деп аталатын жаңа қабықша пайда болады; аналық бездердің бірі аналық жасуша бөліп, ол өз кезегінде ұрықтандырылмай, кейін аналық жасуша етеккір кезеңінде жатырдан ағып, түсіп кетеді.','Етеккір циклі – 1)\'\' айлық цикл, \'\'алғашқы етеккір кезеңінің басталуымен келесі етеккірдің басталуына дейінгі  кезеңде гармондардың өзгеруімен сипатталады; 2) ай сайын әйел денесінің жүктілікке дайындалу жүйесі. Жатырда эндрометрия деп аталатын жаңа қабықша пайда болады; аналық бездердің бірі аналық жасуша бөліп, ол өз кезегінде ұрықтандырылмай, кейін аналық жасуша етеккір кезеңінде жатырдан ағып, түсіп кетеді.\r\n\r\n•	1-6 күннің арасы. Жатыр етінің қабығы жұмсарып, ол өз кезегінде етеккірлік қан кетудің басталуына әкеледі. Етеккірдің алғашқы күні – етеккірлік қан кетудің бірінші күні.\r\n•	7-ден 14 күн бойы (фолликулярлы кезең). Жатыр қабықтары жүктілікке дайындалу үшін жуандалады. Аналық жасуша (айына бір рет) ішкі қаптан (фолликула) аналық безге бөлінуге дайындалады.\r\n•	15-тен 28 күнге дейін  (лютеалды кезең). Аналық жасуша босайды (овуляция).\r\n\r\n	Егер аналық жасуша ұрықтандырылса, ол жатыр қуысына еніп, қабырғаға бекітіледі. Жүктілік басталады.\r\n	Егер аналық жасуша ұрықтандырылмаса, жатырдың ішкі қабаты етеккір кезеңінде  қанды сұйықтық түрінде қынап арқылы денеден шығарылады. Бұл цикл қайталанып тұрады.\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Өңеш','','','kz','s','',0,'',467,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733660,1570269660,1538733727,'__Өңеш__ – бұл анатомиялық ағза, асқазанға құйылған тамақтар мен сұйықтықтарды өткізетін түтікше қызметін атқарады.  Жұту кезінде бұлшық еттер жиырылып, өңеш бойында заттар асқазанға итеріледі. Өңештің шырышты қабатында орналасқан без, тамақты еркін жұту үшін сілекей бөліп, өңештің ішкі жағы мен жолдарын ылғалдандырып тұрады. ','__Өңеш __– бұл анатомиялық ағза, асқазанға құйылған тамақтар мен сұйықтықтарды өткізетін түтікше қызметін атқарады.  Жұту кезінде бұлшық еттер жиырылып, өңеш бойында заттар асқазанға итеріледі. Өңештің шырышты қабатында орналасқан без, тамақты еркін жұту үшін сілекей бөліп, өңештің ішкі жағы мен жолдарын ылғалдандырып тұрады. Өңеш – жұтқыншақтың артында орналасқан. Оның ұзындығы ересек адамдарда 25 сантиметрге дейін болады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nӨңеш\r\nАсқазан\r\nтамақ\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ұйқы безі (панкреас)','','','kz','s','',0,'',1109,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733720,1570269720,1538733841,'__Ұйқы безі __– іш қуысында асқазан мен бел омыртқаның арасында орналасқан, асқорыту жүйесінің маңызды мүшесі болып табылады. Ол – бауырмен, ішектермен және басқа да ішкі мүшелермен шектеседі. Қалыпты  ұйқы безінің ұзындығы 15 см құрайды. Қалпы – ұзын алмұрт тәрізді. Ұйқы безінің  кең бөлігін – басы, ортаңғы бөлігін – денесі, жіңішке бөлігін – құйрығы деп атайды.','{img type=\"fileId\" fileId=\"365\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Ұйқы безі __– іш қуысында асқазан мен бел омыртқаның арасында орналасқан, асқорыту жүйесінің маңызды мүшесі болып табылады. Ол – бауырмен, ішектермен және басқа да ішкі мүшелермен шектеседі. Қалыпты  ұйқы безінің ұзындығы 15 см құрайды. Қалпы – ұзын алмұрт тәрізді. Ұйқы безінің  кең бөлігін – басы, ортаңғы бөлігін – денесі, жіңішке бөлігін – құйрығы деп атайды.\r\n\r\nҰйқы безі – өзінен инсулин және тағы да басқа гормондар бөледі. Бұл гормондар қанағымға еніп, бүкіл организмге таралады. Бұл гормондардың қызметі – тамақ арқылы түскен энергияны сақтау және пайдалану болып табылады. Мысалы, инсулин қандағы қанттың деңгейін қалыпты  ұстап тұруға қатысады. Инсулиннің жеткіліксіздігінен қант диабетті туындайды.\r\n\r\nҰйқы безі сонымен қатар асты қорытуға қажетті асқорыту сөлін – ферменттерді өндіреді. Одан өндірілген асқорыту ферменттері арнайы түтікшелер арқылы он екі ішекке түседі. ( он екі ішек – біз қабылдаған тамақтың алғашқы корытылуы жүретін, аш ішектің бастапқы бөлігі.)\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nБауыр\r\nинсулин\r\nҚант диабетті\r\nФерменттер\r\n\r\n','student_k',10,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Көлденең жиек ішек (тоқ ішек) және тік ішек','','','kz','s','',0,'',644,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538733840,1570269840,1538733942,'__Көлденең жиек ішек және тік ішек__– асқорыту жүйесінің бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі','\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"366\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Көлденең жиек ішек және тік ішек__– асқорыту жүйесінің бөліктері болып табылады. Олар бұлшық етті ұзын түтікшені құрады, оны – тоқ ішек деп атайды. Көлденең жиек ішек – бұл тоқ ішектің 122-153 см ұзындықтағы бөлігін қамтиды, ал  қалған бірнеше бөлігі тік ішектікі.\r\n\r\nАш ішекте жартылай қорытылған тамақ тоқ ішектің жоғарғын бөлігіне түседі. Тоқ ішекте су мен тамақтық өнімдері сіңіріліп, қалған қалдық нәжіс тұзуге қатысады. Қалдық өнімдер тоқ ішектің қалған бөлігі арқылы тік ішекке барып, артқы анал тесігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nтік ішек\r\nмүше\r\nішек\r\nсу\r\n','student_k',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бүйрек','','','kz','s','',0,'',996,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538734020,1570270020,1538734112,'__Бүйрек__– бұл жұп мүше. Ол асқазанның төменгі жағында, омыртқаның екі бөлігінде орналасқан. Дәлірек айтқанда, бүйрек – ішастар арты кеңістігінде орналасқан ағза ретінде сипатталады.\r\nӘр бүйректің көлемі жұдырықтай болады. Бүйректің жоғарғы бөлігінде бүйрек үсті безі орналасады. Бүйрек және бүйрек үсті безі май тінімен және фиброзды капсуламен (Герот фасциясы) қоршалған.\r\n','\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"367\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Бүйрек__– бұл жұп мүше. Ол асқазанның төменгі жағында, омыртқаның екі бөлігінде орналасқан. Дәлірек айтқанда, бүйрек – ішастар арты кеңістігінде орналасқан ағза ретінде сипатталады.\r\n\r\nӘр бүйректің көлемі жұдырықтай болады. Бүйректің жоғарғы бөлігінде бүйрек үсті безі орналасады. Бүйрек және бүйрек үсті безі май тінімен және фиброзды капсуламен (Герот фасциясы) қоршалған.\r\nБүйрек – зәр шығару жүйесінің бір бөлігі болып саналады. Оның  қызметі – зәрмен бірге\r\n қаннан шлактар мен артық суларды бөліп шығарады. Зәр әр бүйректің орталық бос кеңістігіне жиналады. Сосын, бүйрек пен қуықты жалғастыратын несепағар арқылы қуыққа құйылып, қуықтан зәр шығару түтігі арқылы сыртқа шығады.\r\n\r\nБүйрек тек зәрді синтездейтін мүше ғана емес, сонымен қатар қан қысымын тепе-теңдікте ұстайтын және эритроциттердің түзілуіне әсер ететін химиялық заттарды да өндіреді.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nБүйрек\r\nЗәр шығарушы жүйе\r\nЗәр\r\nЗәр шығару түтігі\r\n','student_k',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қуық асты безі (простата)','','','kz','s','',0,'',609,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538734140,1570270140,1538734235,'__Қуық асты безі немесе простата__– ер адамдардың репродуктивті жүйесінің бірі бөлігі болып табылады. Ол – тік ішек пен қуықтың арасында орналасады. Простата зәр ағып өтетін, зәр шығару жолдарының бойында орналасқан.','__Қуық асты безі немесе простата__– ер адамдардың репродуктивті жүйесінің бірі бөлігі болып табылады. Ол – тік ішек пен қуықтың арасында орналасады. Простата зәр ағып өтетін, зәр шығару жолдарының бойында орналасқан.\r\n\r\nҚалыпты жағдайда простатаның көлемі грек жаңғағымен бірдей. Егер ол үлкейетін болса, зәр шығару жолдарын қысып қалып, зәрдың қалыпты ағуын бұзады.\r\n\r\nПростата – бұл без. Ол ұрық сұйықтығын өндіреді. Оргазм кезінде еркектің мүшесінен ұрық сұйықтығын сыртқа шығуына жағдай жасайды.\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"368\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nБүйрекасты безі\r\nпростата \r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Іш қатуды емдеу және алдын алу','','','kz','s','',0,'',9885,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538734320,1570270320,1538734474,'__ҚҰРМЕТТІ ДӘРІГЕР: __\r\nМенің сіздерге қояр сұрағым бар еді. Ішім  қатып, қиналып жүргеніме екі жыл болды. Бұрын бұл проблемамды, клизма арқылы реттеп алатынмын, бірақ қазір олар да көмектеспей жатыр. Сіз қандай кеңес бересіз?\r\n\r\n','__ҚҰРМЕТТІ ДӘРІГЕР: __\r\nМенің сіздерге қояр сұрағым бар еді. Ішім  қатып, қиналып жүргеніме екі жыл болды. Бұрын бұл проблемамды, клизма арқылы реттеп алатынмын, бірақ қазір олар да көмектеспей жатыр. Сіз қандай кеңес бересіз?\r\n\r\n__Құрметті оқырман:__ \r\nІш қату - адамдардың көп жария еткісі келмейтiн нәрселердің бірі. Егер сізде мұндай проблема  туындаған болса, онда ол ауыр және өте жайсыз құбылыс екенін білесіз. Ересек жастағы тұрғындардың шамамен 2% іш қатудан зардап шегеді бүгінде; соның ішінде әйелдер мен қарт адамдар осы жайсыздыққа жиі ұшырап жатады. Негізі  іштің қатуы қауіпті құбылыс емес, бірақ ол біршама жайсыздық тудырады.\r\n\r\n__Іш қату дегеніміз не?__\r\nІшек бойының босауы қиындап, әдеттегіден әлдеқайда сирек дәретке отырғанда  іштің қатуы пайда болады. Әр адамның іш босату  жиілігі әртүрлі болады және әрбір адамда әрқандай өзгерістер орын алып жатуы мүмкін. Кейбір адамдар дәретханаға күніне 3 рет барса, ал басқалары аптасына бір немесе екі рет  барады. Алайда, 3 күннен асып кетсе, ол аса сирек   үзіліс болып саналады. Дәрет нәжіс қатып, ішек бойымен жылжыу қиынға соғады.\r\nКем дегенде үш ай бойы мынадай  2 жағдайда орын алса, сізде іш қату проблемасы туындағын деген сөз:\r\n•	Дефекация уақытының 25% -нан астамы күшенуіңізге жұмсалатын болса;\r\n•	Нәжісіңіздің 25 % дан астамы  қатты болғанын байқасаңыз.;\r\n•	Ішіңіздің 25% - дан астам бөлігін  босата алмасаңыз;\r\n•	Үлкен дәретке аптасына 3 реттен аз барсаңыз .\r\n\r\n__Іш неден қатады?__\r\nОрганикалық аурулардың себебінен  ішектің функционалдық бұзылулары пайда болады.  \r\nІш қатудың жиі кездесетін себептері:\r\n\r\n•	Суды тым аз қабылдау;\r\n•	Азық құрамында талшықтың аз мөлшер де болуы;\r\n•	Әдеттегі диетаның бұзылуы; саяхатта жүру;\r\n•	Физикалық белсенділіктің төмендеуі  немесе қозғалыссыздық;\r\n•	Көптеген сүт өнімдерін пайдалану;\r\n•	Күйзеліс;\r\n•	Дәретханаға баруды саналы түрде қысқартатындықтан (кейде ауыр геморройға байланысты) ,\r\n•	Уақыт өте келе ішектің бұлшық еттерін әлсірететін дәрілік заттарды пайдалану, яғни іш жүргізетін препараттарды өте жиі пайдалану; \r\n•	Гипотиреоздизм;\r\n•	Паркинсон ауруы немесе склероз сияқты неврологиялық бұзылулар; \r\n•	Кальций немесе алюминий бар антацидтерді қабылдау;\r\n•	Басқа препараттар (әдетте ауырсынуды басатын - есірткі анальгетиктерін, антидепрессанттарды, темір препараттарын) \r\n•	Депрессия;\r\n•	Тамақтану тәртібі бұзылуы;\r\n•	Тітіркенген ішек синдромы ;\r\n•	Жүктілік кезінде;\r\n•	Тоқ ішектің қатерлі ісік ауруы;\r\nКейде іш қатудың себебі ішектің жүйке немесе бұлшық еттерінің әлсіреуінен болуы мүмкін. \r\n\r\n__Іш қатудың белгілері қандай?__\r\nІш қатуының белгілері: \r\n•	дәретханаға қажеттіліктің жиі туындамауы және / немесе несеп шығаруда қиналу;\r\n•	Іштің ауыруы және желденуі;\r\n•	Ауырсыну;\r\n•	Құсу. \r\n\r\n__Диагнозды қалай анықтау керек? __\r\nКөпшілік адамдар іш қатуды анықтау үшін күрделі диагностикалық әдістерге мұқтаж емес. Іші қатқан адамдардың аз ғана бөлігінде ауыр жағдайлар орын алуы мүмкін. Егер сіздің ішіңіз екі аптадан астам қатып, жүрмей тұрса, мәселенің себебін анықтауға және емдеуге мүмкіндік беретін дәрігерге бару керек. Ішектің қатерлі ісігі болған жағдайда, ерте диагноз қойып және оны емдеу өте маңызды.\r\n\r\nДиагноз қою үшін дәрігер қандай амалдар қолданады: \r\n\r\n•	Гормональды теңгерімсіздікке күдіктенсе, қан сараптамасын жүргізу;\r\n•	Ішектің өткізгіштігін бағалау үшін баримен рентген жасау;\r\n•	Ішектің өткізгіштігін бағалау үшін колоноскопия жасау;\r\n\r\nІш қатуымен ауыратын науқастардың көпшілігінде олардың белгілерін түсіндіре алатын аурулар жоқ, сондықтан олар екі мәселенің біреуімен зардап шегеді:\r\n\r\n•	Тоқ ішектің атониясы. Ішектің жиырылуы нашар күйде болған жағдай, ол дәретті ұстап тұрады. Кешіктіріледі.\r\n•	Дефекацияның қиындығы. Дәретті шығару үшін қатты күшенуді керек қылатын жағдай.\r\n\r\n__Іш қатуды болдырмау үшін не істесем болады?__\r\n\r\nІштің қатуының алдын алудың бірнеше жолы бар. Олардың ішінде:\r\n•	Көптеген талшықтармен теңдестірілген диета тағайындау керек. Талшықтарға бай азық көздері – жеміс-жидек, көкөніс, тұтас дәнді нан және дәнді дақылдар (әсіресе кебек). Дәреттің жүруіне талшық пен су әсер етеді. \r\n•	Тәулігіне бір жарым литр судан екі литр суға дейін ішу және басқа сұйықтық ішу (басқа ауруларға байланысты сусын шектелмеген жағдайда). Кофеин, мысалы, кофе және алкогольсіз сусындар сияқты сұйықтар, организмді құрғататын әсерге ие және ішек функциясы қалыпты болғанша бұл сусын түрлерінен аулақ болу керек. Кейбір адамдар сүт ішпеуі керек, себебі сүт өнімдері іш қатуына әкелуі мүмкін.\r\n•	 Тұрақты жаттығулар. Мұқтажды сезген кезде ішекті дереу босатыңыз.\r\n\r\n__Іш қатуды қалай емдеуге болады? __\r\nЕмдеу -  іш қатудың себебіне байланысты. Көптеген адамдарда жеткілікті талшықпен, тұрақты жаттығуымен және сұйықтықтың жеткілікті мөлшерімен қамтамасыз етіліп, сау тамақтанып жүрсе, іш қатуы жойылады.\r\n\r\n__Талшықты қайдан алуға болады?__\r\n50 жасқа дейінгі еркектерге күніне кем дегенде 38 грамм талшықтар, 50 жас және одан кіші жастағы әйел адамына - кемінде 25 грамм ұсынылады. Диетаны талшықпен байыту үшін оған талшықтарға бай тағамдарды қосыңыз. Кішкене талшықтан бастаңыз және оны біртіндеп арттырыңыз. Бұл газдардың пайда болуын және ісінуді азайтады. Көбірек су ішуді ұмытпаңыз. Талшыққа бай тағамдар мыналарды қамтиды:\r\n•	Тас бұршақ;\r\n•	Кептірілген жемістер;\r\n•	Жаңа піскен жемістер мен көкөністер (кемінде екі шыныаяқ жеміс пен күніне екі жарым кесе көкөністерді жеңіз)\r\n•	Бидай ( йогуртқа немесе айранға қосып )\r\n•	Тұтас дәнді нан және күрең күріш (ақ нанның немесе ақ күріштің орнына)\r\n•	Сонымен қатар, талшықтың көздері:\r\n•	Зығыр тұқымы\r\n•	Жолжелкеннің (подорожник) тұқымын қамтитын өнімдер. Әдетте олар ұнтақ және басқа формаларда келеді (мысалға, метамуцил)\r\n\r\n__Іш жүргізетін препараттарды қабылдау керек пе?__\r\nЖалпы, оларды қабылдамауға тырысыңыз. Олар ұзақ мерзімді пайдалану үшін арналмаған. Тек - ішек заттардың яғни дәреттің көлемін арттыратын емдік заттарды қолдану керек.\r\nМұндай емдік заттар, дәреттің көлемін табиғи түрде сумен ұлғайтып, дәреттің ішек бойымен өтуін жеңілдетеді. Оларды күн сайын қолдануыңызға болады. Оларға мыналар жатады: сұлының кебегі, жолжелкен тұқымы, поликарбофил және метилцеллюлоза\r\n\r\n__Мұндай заттарды қалай қабылдауға болады?__\r\nОсындай іш жүргізетін әрекеттерді күнделікті оырндап тұру керек. Орамдарындағы нұсқауларды орындаңыз. Бірте-бірте бастаңыз және көптеген сұйықтықтарды ішіңіз. Ағзаңыз үйренген сайын 3-5 күн ішінде тұтынылатын мөлшерді біртіндеп арттырыңыз. Дәрет жұмсарып, ішіңіздің қатуы жойылғанша үзбей қабылдау керек.\r\nДәмін жақсарту үшін жеміс шырынын араластыруға болады.\r\n\r\n__Мұндай емнің жанама әсерлері бар ма?__\r\nЕгер, бірден көп мөлшерде қабылдап, немесе ағзаңыз үйренбейінше мөлшерін ерте көбейтсеңіз, іштің кебуін, метеоризм және іштің ауыруын туындатуы мүмкін. Бірнеше аптадан кейін, немесе одан аз уақыт өткеннен кейін бұл симптомдар кетуі тиіс.\r\n\r\n__Минералды май жақсы іш айдағышқа жата ма?__\r\nДәрігердің тағайындауы бойынша ғана қабылдағаныңыз жөн. Мысалы,операциядан кейін күшенуге болмайтын жағдайда ғана, минералды майды пайдалануға рұхсат. Минералды майларды үнемі қолдануға болмайды. Оны жиі  қабылдағаннан А, Д, Е және К дәрумендері азайып  кетуі мүмкін.\r\n\r\n__Клизмаларды пайдаланған жөн бе?__\r\nӘдетте бұл іш қату үшін қажет емес. Ағзаңыздың табиғи түрде жұмыс істеуіне мүмкіндік жасау қажет. \r\n\r\nҰзақ уақыт бойына клизманы немесе іш жүргізетін препараттарды қолдансам не болады?\r\nЕгер ағзаңызды ұзақ уақыт бойы іш жүргізетін препараттар ғанемесе клизмаға үйретіп алсаңыз,сіздің дәрігеріңіз, ағзаңыз қалыпты жағдайға оралу үшін, оларды біртіндеп тоқтатуды ұсынады. Ағазыңызды мүмкіндігінше дәрі дәрмексіз, клизмасыз қалыптастыруға тырысқаныңыз жөн.  Яғни бұл, талшықты тағамдарды көп жеп, табиғи дәрет массасын күшейту үшін толтырғыштарды қолданып, суды артығырақ ішіп, жаттығулар жасап және дефекацияға ұзағырақ уақыт бөлу керек деген сөз. Төзімділікпен қарағаныңыз жөн. Ішектің қалыпты жұмысына оралуы бірнеше айға созылуы мүмкін. \r\nЕгер сізді кейбір жайттар алаңдатса, бұл туралы дәрігерге хабарлаңыз.\r\n\r\nДәрігер маған тағы қандай ем тағайындай алады?\r\nІш қату себептеріне, симптомдардың ауырлығына және басқа емнің тиімділігіне байланысты дәрігер мынадай кеңес бере алады:\r\n\r\n	Рецепт бойынша ауру белгілерін басатын \"лубипростон\" тәрізді дәрі-дәрмектер;\r\n	Ішек бойымен дәреттің жеңіл  өтуі үшін жасалатын ем шаралар;\r\n	Зақымдалған ішекті жою үшін жасалатын  ота. Бұл талап сирек кездеседi;\r\n	.Себепке байланысты өзге де емдеу шаралары.\r\n \r\nОсы бөлімдегі басқа материалдарды оқыңыз:\r\n\r\nСуықтың алдын-алу тәсілдері туралы\r\nБүйрек тастарының профилактикасы\r\nМерцательді аритмияны емдеу әдістері\r\nБаланың бас сүйегінің деформациясын қалай болдырмау керек\r\nГеморройдың алдын алудың тиімді әдістері\r\nПростатикалық гиперплазия туралы (простатаның кеңеюі)\r\n«Плацебо әсері» дегеніміз не?\r\nБелдегі ауырсынуды қалай болдырмау керек\r\nКонъюнктивит\r\nМойындағы ауырсыну. Ауырсынуды жеңілдету жолдары.\r\nМұрыннан қан кету\r\nЭлектрондық сигареттердің қауіпсіздігі туралы\r\nБірнеше дәріні қабылдау ерекшеліктері\r\nБалалардағы конвульсиялар\r\nЕрлердегі зәрді ұстамау. Емдеу әдістері..\r\nМаммография және сүт безі қатерлі ісігі\r\nСіңірлердің созылуы және үзілуі\r\nМетаболалық синдром\r\nИне қадау және ауырсыну\r\nКолоноскопия және тоқ шектің қатерлі ісігі\r\nГастроэнтерит - алдын алу\r\nОстеоартроздағы ауырсыну\r\nСозылмалы жөтел - емдеу\r\nЖамбас мүшелерінің қабынуы және бедеулік\r\nЗәрдегі қанның пайда болу себебі\r\nБаланы қосымша азықтандыруды бастау уақыты\r\nІштің қатуын алдын алу және емдеу\r\nСүт безінің обырын емдеу\r\n \r\nПрофилактикалық медицина академиясының кеңесі:\r\nНесеп жолдарының инфекциялары және мүкжидек шырындарының артықшылықтарыа\r\nТұмауға қарсы вакцина: кімге егу керек және қашан?\r\nҚатерлі ісікке жол бермеудегі 7 түрлі тәсілдері.\r\nАртериалды қан қысымын азайту және емдеудің 10 тәсілі\r\nҰзақ уақытқа созылған суық тию және онымен қалай күресуге болады\r\nАна болудың қуанышы мен қиындықтары\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nіш қату\r\nКолоноскопия\r\nДиагностика\r\n\r\n','student_k',157,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шәуетбау','','','kz','s','',0,'',553,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735160,1570271160,1538735215,'__Шәуетбау__ – сыртқы жыныс мүшесін ұрық жасушаларымен қамтамасыз ететін және әр аталық безбен бекініп, белгілі қалыпта ұстап тұрушы мүше. Шәуетбауда қан тамырлар (вена, артерия), жүйке жасушалары (нервтер), лимфатикалық түйіндер және ұрық жасушасы (сперматозоид) тасымалданатын түтікше болады.','__Шәуетбау__ – сыртқы жыныс мүшесін ұрық жасушаларымен қамтамасыз ететін және әр аталық безбен бекініп, белгілі қалыпта ұстап тұрушы мүше. Шәуетбауда қан тамырлар (вена, артерия), жүйке жасушалары (нервтер), лимфатикалық түйіндер және ұрық жасушасы (сперматозоид) тасымалданатын түтікше болады.\r\n\r\nШәуетбау эпидидимистан (әр аталық безде орналасатын қапшық тәрізді түзіліс) жоғарғы қарай бағытталған.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nШәуетбау\r\nАталық без\r\nурология\r\nмедицина\r\nЕр адамның денсаулығы\r\nӘкеткіш қантамырлар\r\nСыртқы жыныс мүше\r\nҰрық жасушасы\r\nЭпидидимис\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шәует қуықшасы','','','kz','s','',0,'',423,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735400,1570271400,1538735446,'__Шәует қуықшасы__ – қуықасты безінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, жұп қапшық тәрізді мүше. Қызметі – өзінен қоймалжың сұйықтық бөлу арқылы ұрық жасушаларын (сперматозоид) белсенділендіріп, сыртқа шығуына жағдай жасайды.','__Шәует қуықшасы __– қуықасты безінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, жұп қапшық тәрізді мүше. Қызметі – өзінен қоймалжың сұйықтық бөлу арқылы ұрық жасушаларын (сперматозоид) белсенділендіріп, сыртқа шығуына жағдай жасайды.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nурология\r\nмедицина\r\nҰрық көпіршігі\r\nҚуық асты безі \r\nСұйықтық өндіретін \r\nАнатомия \r\nЕр адамның денсаулығы\r\nТүзіліс \r\nДенсаулық \r\nҰрық жасушаларының (сперматозоид) құрамында болатын\r\n','student_k',58,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Сепсис','','','kz','s','',0,'',1041,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735460,1570271460,1538735538,'__Сепсис__ – белгілі бір инфекцияның қанға, лимфаға, жасушаларға таралуына байланысты иммунды жүйенің жоғарлаған реакциясы. Ауыр сепсис қан қысымының жиі төмендеуіне себепкер. Ол  ағзадағы қанайналымның бұзылуын туындатып, нәтижесінде ағзалық жетіспеушілікке, тіпті арты өлімге әкеп соқтыруы мүмкін','__Сепсис__ – белгілі бір инфекцияның қанға, лимфаға, жасушаларға таралуына байланысты иммунды жүйенің жоғарлаған реакциясы. Ауыр сепсис қан қысымының жиі төмендеуіне себепкер. Ол  ағзадағы қанайналымның бұзылуын туындатып, нәтижесінде ағзалық жетіспеушілікке, тіпті арты өлімге әкеп соқтыруы мүмкін.\r\n\r\nСепсистің симптомдары - қызба немесе температураның төмендеуі, тыныс алудың жиілеуі, қалтырау және дірілдеу, жүрек соғысының жиілеуі, зәр шығарудың азаюы, есінің шатасуы және сандырақтауы болып табылады.\r\n\r\nСепсистіі симптомдары  бактериялық инфекция болып табылады, бірақ кейде басқа да инфекция түрлерін  шақыруы мүмкін. Сепсис барлық жастағы адамдарда кездеседі, алайда балалар, қарт кісілер және иммунды жүйесі әлсіреген адамдар бұл індетке көбірек шалдығады.\r\n\r\nСепсистің еміне антибиотиктер, қан қысымын сүйемелдеуші және мүшелік жетіспеушіліктен сақтаушы дәрі-дәрмектер қолданылады.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nсепсис\r\nинфекция\r\nРеакцияның жоғарлауы\r\nИммунды жүйе\r\nҚалтырау\r\nАнтибиотиктер\r\nБактериаялық инфекция\r\nҚызба\r\nҚан арқылы таралу\r\n','student_k',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Септикалық бурсит','','','kz','s','',0,'',951,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735520,1570271520,1538735612,'__Септикалық бурсит (инфекциялық бурсит) __– синовиальді қалта сұйықтығындағы инфекция.  Синовиальді қалта буынның еркін серпілуіне және белгілі бір байламдарда қажалыстың болмауына ықпал етеді. Сол үшін ол – тіндерді, сүйекті,  сіңірлерді, шеміршектерді, бұлшық еттерді, сондай-ақ теріні сұйықтықпен қамтамассыз етеді.','__Септикалық бурсит (инфекциялық бурсит)__ – синовиальді қалта сұйықтығындағы инфекция.  Синовиальді қалта буынның еркін серпілуіне және белгілі бір байламдарда қажалыстың болмауына ықпал етеді. Сол үшін ол – тіндерді, сүйекті,  сіңірлерді, шеміршектерді, бұлшық еттерді, сондай-ақ теріні сұйықтықпен қамтамассыз етеді.\r\nСептикалық бурситпен  ең жиі зақымданатын жерлер – шынтақ ұшы және тізе асығы.\r\n\r\nОның қабынуы мен зақымдануының айырмашылығын айту қиын. Септикалық бурситтің симптомдары:\r\n•	Белгілі бір  жердің ауырсынуы, ісінуі, қызаруы, температурасының жоғарлауы.\r\n•	Қызба.\r\n•	Қапқа жақын аймақтағы лимфа түйіндерінің үлкейуі.\r\nИнфекцияға қарсы ем болып антибиотиктер және дренаждау (инемен дренаждау немесе кей жағдайда хирургиялық дренаждау) пайдаланылады. Кейбір жағдайда дәрі-дәрмектерді тамыр ішілік жіберу керек болады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nИнфекциялық бурсит\r\nревматология\r\nАуырсыну\r\nҚызба Ісіну\r\nБуын\r\nБуындық қапшық\r\nҚабыну\r\nБайлам\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Орақ тәрізді жасушалы ауру ','','','kz','s','',0,'',1529,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735640,1570271640,1538735813,'__Орақ тәрізді жасушалы ауру__ – бұл қанның бұзылуы, яғни ағзадағы оттектасымалдаушы субстанциялардың, гемоглобиндердің, қанның қызыл түйіршіктерінің ауытқуы салдарынан болатын жағдай.','__Орақ тәрізді жасушалы ауру __– бұл қанның бұзылуы, яғни ағзадағы оттектасымалдаушы субстанциялардың, гемоглобиндердің, қанның қызыл түйіршіктерінің ауытқуы салдарынан болатын жағдай.\r\n\r\nА гемоглобині – қалыпты гемоглобин, бірақ орақ тәрізді жасушалы ауруымен ауыратын науқастарда тек қана С гемоглобині кездеседі. Ал С гемоглобині қандағы қалыпты жасушаларды орақ тәрізді жасушаларға айналдырады.\r\n\r\nОрақ тәрізді жасушалар қалыптыдан қарағанда тез бұзылады, соның салдарынан қан айналымында оттегі дұрыс жүрмейді. Орақ тәрізді жасушалы ауруға ұшыраған көптеген адамдарда созылмалы анемияның мынадай симптомдары байқалады:\r\n•	Әлсіздік және қызба.\r\n•	Бозару.\r\n•	Терісінің сарғыштануы.\r\n•	Ентігу.\r\n•	Шаршағыш келеді.\r\n\r\nСонымен қатар орақ тәрізді қан жасушалары кіші қантамыр қабырғасына жабысып, қанның барлық организмге еркін таралуын тежейді.\r\n\r\nҚан қысымының төмендеуі, қантамырларының бітелуі – белгілі бір ағзаны немесе сүйек пен бұлшық еттерді зақымдайды. Бұл бірнеше күннен, бірнеше аптаға дейін созылатын ұстамалы ауырсынуға («орақ тәрізді жасушалардың дағдарысына») себеп болады. Соның салдарынан омыртқа сүйектерінде, қол және аяқта, сонымен қатар кеудеде және асқазанда аурулар пайда болуы мүмкін.\r\nОрақ тәрізді жасушалы ауру емделмейді.  Бұл ауруға шалдыққан науқастар өмір бойы медициналық көмекке  мұқтаж болады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nОрақ тәрізді жасушалы ауру\r\nанемия\r\nгематология\r\nҚанның құрамы\r\nгемоглобин\r\nБозару\r\nӘлсіздік\r\nҚанның қызыл жасушалары\r\nОттегінің жеткіліксіздігі\r\nОрақ тәрізді жасушалардың дағдарысы\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Көздің торлы қабығы','','','kz','s','',0,'',855,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735880,1570271880,1538735957,'__Торлы қабық (көздің ішкі торлы қабығы)__ – бұл көзге түскен жарықты қабылдайтын жүйке жүйесіндегі жұқа жарғақша. \r\nТорлы қабықтағы жүйке жасушалары көру жүйкесі арқылы көздің не көріп тұрғандығы жайлы миға белгі береді.\r\n','__Торлы қабық (көздің ішкі торлы қабығы) __– бұл көзге түскен жарықты қабылдайтын жүйке жүйесіндегі жұқа жарғақша. \r\n\r\nТорлы қабықтағы жүйке жасушалары көру жүйкесі арқылы көздің не көріп тұрғандығы жайлы миға белгі береді.\r\n\r\nТорлы қабық көздің артқы үштен екі бөлігін алып жатады және екі қабаттан тұрады: сезімтал және пигментті эпителий қабаты\r\n\r\nКөз алмасының кері жақ бетіндегі торлы қабықтың ортасында орналасқан дақ – тұнық көруге, дәлдікті анықтауға, орталық көру қабілетін айқындауға, көздің көру аймағындағы обьектіге назар аудартуға ықпал етеді.\r\n\r\nТорлы қабықтың қалған бөлігі жанама көруді қамтамассыз етеді. Олар заттың тек формасын көрсетеді, бірақ ұсақ белгілерін көрсете алмайды.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nТорлы қабық\r\nЖіңішке мембрана\r\nКөз\r\nЖүйке жасушалары\r\nЕкі қабаттан тұрады\r\nПигментті эпителий\r\nКөздің көруі\r\nМайда заттар\r\nофтальмология\r\n','student_k',44,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Санның сықырлау симптомы','','','kz','s','',0,'',1954,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538735940,1570271940,1538736029,'Құлағанда санмен түссең немесе тікелей соққы келіп жамбасқа немесе тізеге тисе, не болмаса, аяқты байқаусызда қайырып алсаң, бұдан ауыр жарақат алуың мүмкін. Ауыр  жарақат кезінде соққы алған жер жансызданып қалғандай ауру сезімін сезеді және ол жамбастың сынуы да болуы мүмкін (жамбас-сан буындары сүйектерінің сынуы) немесе; жамбастың  (жамбастың сынуы) мүмкін; сондай-ақ үзілмелі сынық, жамбас-сан буындарының тайып кетуі, жамбас-сан  сіңірлерінің созылуы, шаптың немесе бөксенің бұлшық еттерінің созылуы, гематоманың түзілуі (қатты көгеру) болуы қаупі бар.\r\n\r\nОтырғанда немесе тұрғанда жамбас-сан буындарының ауырсынбай сықырлауы (жарақат алғанда емес) мықын-асықты жілік байлам синдромымен сипатталады.\r\n','Құлағанда санмен түссең немесе тікелей соққы келіп жамбасқа немесе тізеге тисе, не болмаса, аяқты байқаусызда қайырып алсаң, бұдан ауыр жарақат алуың мүмкін. Ауыр  жарақат кезінде соққы алған жер жансызданып қалғандай ауру сезімін сезеді және ол жамбастың сынуы да болуы мүмкін (жамбас-сан буындары сүйектерінің сынуы) немесе; жамбастың  (жамбастың сынуы) мүмкін; сондай-ақ үзілмелі сынық, жамбас-сан буындарының тайып кетуі, жамбас-сан  сіңірлерінің созылуы, шаптың немесе бөксенің бұлшық еттерінің созылуы, гематоманың түзілуі (қатты көгеру) болуы қаупі бар.\r\n\r\nОтырғанда немесе тұрғанда жамбас-сан буындарының ауырсынбай сықырлауы (жарақат алғанда емес) мықын-асықты жілік байлам синдромымен сипатталады.\r\n\r\nСықырлау сезімі байлам санның үстіне, жамбасқа, ұршыққа ығысқанда білінеді. Ұршық буынында кейде ауырсыну болмайды  немесе жеңіл ауырсыну сезімі болуы мүмкін. Сонымен қатар тізеде ауырсыну, санның қимыл-қозғалысының шектелуі, аяқтың әлсіреуі пайда болады. Мықын-асықты жілік синдромы көбінесе 15-40 жас аралығындағы адамдарда, балетпен және жеңіл атлетикамен айналысатындарда, яғни жамбаспен көп жұмыс жасайтындарда кездеседі.\r\n\r\nСанның сықырлау симптомдарының пайда болуының басқа да себептері:\r\n•	Сан сүйектің үлкен ұршығын жамбаспен байланыстыратын мықын-бел сіңірінің созылуы немесе қабынуында.\r\n•	Санның сыртқы бетінде орналасқан фиброзды байламның қалыңдауы немесе созылуынан.\r\n•	Синовиалді қаптың қабынуы – бурсит.\r\n•	Сан сүйек басының бұдырлығы.\r\n•	Остеоартриттен буындық кеңістікті қорғайтын тіндердің жыртылуы.\r\n•	Ұршық буынына операциядан кейін тыртықты тіндердің түзілуі.\r\n\r\nЕмделуі – жарақаттың орнына, адамның жасына, белсенділігіне, жарақаттың дәрежесіне байланысты. Емі бандаж, гипс орнату, таяншық немесе тракция, физиотерапия, дәрілер, операция болып табылады.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nСыну\r\nЖедел жарақат\r\nЖамбаспен құлау\r\nСықырлау сезімі\r\nМықын-асықты жілік синдромы\r\nАуырсыну сезімі\r\nостеоартрит\r\nБандаж кию\r\nАяқтың әлсіздігі\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ішектердің қабыну синдромы','','','kz','s','',0,'',1314,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736000,1570272000,1538736113,'__Бұл не? Ішектердің қабыну синдромы__ – екі негізгі ауруды қамтиды: тоқ ішекті зақымдайтын спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы. Крон ауруы – ауыз қуысынан бастап анусқа дейінгі барлық асқорыту жолдарына таралады. Оның басқа аурулардан айырмашылығы – ішектің шырышты қабатында гранулем-конгломерат лимфоциттары деп аталатын факторымен сипатталады. Бұл тек Крон ауруына тән.','__Бұл не? Ішектердің қабыну синдромы__ – екі негізгі ауруды қамтиды: тоқ ішекті зақымдайтын спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы. Крон ауруы – ауыз қуысынан бастап анусқа дейінгі барлық асқорыту жолдарына таралады. Оның басқа аурулардан айырмашылығы – ішектің шырышты қабатында гранулем-конгломерат лимфоциттары деп аталатын факторымен сипатталады. Бұл тек Крон ауруына тән.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nІшектің қабыну ауруларының симптомдары:  \r\n•	асқазан жақ  ауырсынады,\r\n•	қан немесе ірің аралас диарея,\r\n•	қалтырау, \r\n•	дене салмағының төмендейді, \r\n•	шаршағыш келеді.\r\n\r\nАурудың ағымы әлсіз немесе ауыр өтуі мүмкін. Және де өршу немесе ремиссия (симптомсыз) фазаларында кездеседі. Крон ауруы мен жаралы колитпен ауыратын науқастарды ауруханаға жатқызу керек.\r\n\r\n__Емделуі__\r\nЕм қабылдату - аурудың жағдайының күрделілігіне және науқастың жасына байланысты жүргізіледі. Еміне мынадай дәрі-дәрмектер қолданылады: кортикостероидтар, өндірістік аминосалицил қышқылы, дәрумендер, жоғарғы ақуызды диета. Қан кетуі сияқты ауыр жағдайларда зақымдалған тоқ ішектің сегменттерін хирургиялық жолмен алып тастайды.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nІшектердің қабыну синдромы\r\nСпецификалық емес жаралы колит\r\nКрон ауруы\r\nдиарея\r\nКортикостероидтар\r\nгастроэнтерология\r\nІшектердің аурулары\r\nҚан кетумен көрінеді\r\nҚан немесе ірің аралас\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Анатомиялық қуыстардың жабық синдромы','','','kz','s','',0,'',1247,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736060,1570272060,1538736175,'__Анатомиялық қуыстардың жабық синдромы __- деп, бұлшықеттердің, жүйке жүйесінің, қан тамырлардың және сүйектердің жабық кеңістікте (аноматикалық куыста)  ісініп, бірақ сол ісікке лайықты түрде керіле алмай қалған жағдайын айтады. Ісіктің қан тамырларға және жүйке жүйесіне, күре тамырға түсетін қысымы қатты ауыртады, бұлшықеттер мен жүйке жүйесіндегі қанайналымды баяулатып, сол тіндердің қайтымсыз бұзылысына соқтырады','__Анатомиялық қуыстардың жабық синдромы__ - деп, бұлшықеттердің, жүйке жүйесінің, қан тамырлардың және сүйектердің жабық кеңістікте (аноматикалық куыста)  ісініп, бірақ сол ісікке лайықты түрде керіле алмай қалған жағдайын айтады. Ісіктің қан тамырларға және жүйке жүйесіне, күре тамырға түсетін қысымы қатты ауыртады, бұлшықеттер мен жүйке жүйесіндегі қанайналымды баяулатып, сол тіндердің қайтымсыз бұзылысына соқтырады.\r\n\r\nАнатомиялық қуыстардың жабық синдромын тудырушы ісік – қанайналымның төмендеуінен, жарақаттан, қан ағудан, сұйықтық жиналудан т.б. себептерден пайда болуы мүмкін. Анатомиялық қуыстардың жабық синдромы – бұл медицинада өте ауыр жағдай болып есептеледі. Қайтымсыз дисфункцияны және тіндердің өлімін тоқтату үшін –  шұғыл түрде емдету қажет.\r\n\r\nКейде физикалық жүктемемен белсенді айналысатын адамдарда, (мысалы, ұзақ қашықтыққа жүгіретіндер немесе әскерге жаңа барғандар) созылмалы анатомиялық қуыстардың жабық синдромы дамуы мүмкін. Созылмалы анатомиялық қуыстардың жабық синдромы кезінде белгілері кездейсоқ пайда бола келмейді, ондай адам өзіне қатты ауыр салмақ салмай, ылғи тынығып жүруі керек.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nАнатомиялық қуыстың жабық синдромы\r\nаурулық жағдай қауіпті немесе шектік жағдай қуыс дәр кезінде емдеу\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шынтақтық канал синдромы','','','kz','s','',0,'',864,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736240,1570272240,1538736295,'__Шынтақтық канал синдромы__– білекте шынтақ жүйке тамырының қысылуынан пайда болады. Бұл жүйке тамыры шынашақ жақта орналасқан.\r\n\r\nҚолға артық күш түскеннен ісініп, сондай-ақ шынтақ жүйке тамырыңның айналасындағы тіндер қалыңдауы  мүмкін. Жүйке түйіннің ісінуі шынтақ жүйке тамырына әсер етуі де мүмкін. Шынтақтық канал синдромы велошабандоздарда көп кездесіп жатады.\r\n','__Шынтақтық канал синдромы__– білекте шынтақ жүйке тамырының қысылуынан пайда болады. Бұл жүйке тамыры шынашақ жақта орналасқан.\r\n\r\nҚолға артық күш түскеннен ісініп, сондай-ақ шынтақ жүйке тамырыңның айналасындағы тіндер қалыңдауы  мүмкін. Жүйке түйіннің ісінуі шынтақ жүйке тамырына әсер етуі де мүмкін. Шынтақтық канал синдромы велошабандоздарда көп кездесіп жатады.\r\n\r\nШынтақтық канал синдромының симптомдары: шынашақта, шылдыр шүмекте немесе екі саусақтада ауырсыну, ұйып қалу, шаншу, әлсіздік пайда болады.\r\n\r\nШынтақтық канал синдромының емі:\r\n•	Симптомдарды әкелуші себептерден бас тарту керек.\r\n•	Мұз басу да пайдасын тигізіп қалады.\r\n•	Түнде таңғыш қалақ салып ұйықтау керек.\r\n•	Қабынуға қарсы препараттарды қолдану қажет.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nшынтақтық канал синдромы\r\nшынтақ нервінің қысылуы\r\nшылдыр шүмектің ауырсынуы\r\nсаусақты ұрғылау\r\nжаны кетіп қалу\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Мальабсорбция синдромы','','','kz','s','',0,'',1175,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736240,1570272240,1538736383,'__Мальабсорбция синдромы __– асқазан-ішек жолдарындағы қанға қоректі заттарды, дәрумендерді, минералды заттарды сіңіру қабілетінің бұзылысы.','__Мальабсорбция синдромы__ – асқазан-ішек жолдарындағы қанға қоректі заттарды, дәрумендерді, минералды заттарды сіңіру қабілетінің бұзылысы.\r\n\r\nОның мынадай __себептері __болуы мүмкін:\r\n•	Белгілі бір асқорыту ферменттерінің болмауы немесе төмендеуі.\r\n•	Ұйқы без ауруы, соның ішінде фиброзды-кистоздық дегенерация.\r\n•	Паразиттермен шақырылған аурулар, соның ішінде лямблиоз, гельминтер, амебиаз.\r\n•	Асқазан-ішек жолдарындағы микрофлорасының өзгерісі.\r\n•	Асқазан-ішек жолдарының өзі-өзінің зақымдауы, соның ішінде глютенді ауру.\r\n•	Операция салдарынан асқазан-ішек жолдары ұзындығының өзгеруі. \r\n•	ЖИТС (Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы).\r\n\r\n__Симптомдары:__\r\n•	Газ бөліну, іштің кебуі, іш қуысындағы жағымсыз жағдай.\r\n•	Іш өту және сасық нәжіс.\r\n•	Әлсіздік.\r\n•	Дене салмағының төмендеуі.\r\n\r\nСіздің дәрігеріңіз сіздің жалпы жағдайыңызға қарап, себепті анықтап, ем тағайындайды. Емделу үшін арнайы диета ұстап, құрысуды жазатын және асқорыту ферменттерінің орнын басатын медикаментозды қабылдап, ақуызды-минералды қоспаны, соның ішінде B12 және темірді қолданса болады.  \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nасқазан-ішек жолы\r\nжиі іш өту\r\nдене салмағының төмендеу\r\nдиета\r\nіштің ауаға толуы\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Есірткі және ішімдіктен бастарту синдромы','','','kz','s','',0,'',1400,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736360,1570272360,1538736444,'__Бастарту синдромы__ - әдетке айналған алкогольді немесе есірткіні пайдалануды тоқтатудан кейін пайда болатын жағымсыз физикалық немесе психикалық өзгеріс. Мұның симптомдары бірнеше күнге созылуы мүмкін және жүрек айну, құсу, шаршағыштық, мазасыздану, бір орнында отыра алмау, қобалжушылық сияқты жағдайлар орын алады.\r\n \r\nБастарту синдромының симптомдары алкогольді немесе есірткіні шамадан тыс қолданғанның әсерінен  пайда болады.\r\n','__Бастарту синдромы__ - әдетке айналған алкогольді немесе есірткіні пайдалануды тоқтатудан кейін пайда болатын жағымсыз физикалық немесе психикалық өзгеріс. Мұның симптомдары бірнеше күнге созылуы мүмкін және жүрек айну, құсу, шаршағыштық, мазасыздану, бір орнында отыра алмау, қобалжушылық сияқты жағдайлар орын алады.\r\n \r\nБастарту синдромының симптомдары алкогольді немесе есірткіні шамадан тыс қолданғанның әсерінен  пайда болады.\r\n \r\nАлкогольден бас тарту синдромының симптомдары  кейін 4-12 сағаттан соң немесе соңғы ішкен күнінен, бірнеше күнге дейін қолданбай жүргенде пайда болады. Алкогольге қаншалықты тәуелді болса,  бас тарту синдромның симптомдары да соншалықты ауыр соғады (оны елірме дейді). Елірме кезінде көздік және құлақтық галлюцинация, ашушаңдылық және шатасу, дірілдеу және талма сияқты белгілер байқалады. Елірмені емдемесе, кейбір жағдайларда өлімге әкеп соқтыруы мүмкін.\r\n \r\nЕсірткіден бастарту синдромының симптомдары есірткіге тәуелділіктің түрлеріне байланысты болады. Жалпы симптомдары жүрек айну, құсу, іштің ауырсынуы, талма болып табылады.\r\n \r\nАлкогольден және есітркіден бас тарту синдромы кезінде емделу үшін дәрі-дәрмек немесе орын ауыстырушы терепия қолданса болады. Алкоголизмде және есірткі қабылдау кезінде көбінесе емі ретінде реабилитация пайдаланылады.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nбас тарту синдромы\r\nалкогольді интоксикация\r\nгаллюцинация\r\nталма\r\nҚалтырау\r\nесірткі\r\n','student_k',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қайталанбалы қозғалыс синдромы','','','kz','s','',0,'',1095,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736420,1570272420,1538736571,'__Қайталанбалы қозғалыс синдромы__ -  деп ісік немесе түсінікіз сезімталдық ауруының әсерінен бір қимылды бірнеше рет қайталап жіберу жағдайын айтады. Алайда мамандар бұл терминді диагноз  дәрежесінде қолдануға келіспейді.\r\n\r\nБір қозғалыстың бірнеше рет қайталануынан, ісік немесе тіндердің тозуы болуы мүмкін.\r\n\r\nҚайталанбалы қозғалыс синдромының себебі тұрмыстан не болмаса жұмыстан, әлде белсенді демалыстың ( аз физикалық әрекет жасайтын демалыс түрлері)әсерінен де туындауы мүмкін.\r\n','__Қайталанбалы қозғалыс синдромы__ -  деп ісік немесе түсінікіз сезімталдық ауруының әсерінен бір қимылды бірнеше рет қайталап жіберу жағдайын айтады. Алайда мамандар бұл терминді диагноз  дәрежесінде қолдануға келіспейді.\r\n\r\nБір қозғалыстың бірнеше рет қайталануынан, ісік немесе тіндердің тозуы болуы мүмкін.\r\n\r\nҚайталанбалы қозғалыс синдромының __себебі __тұрмыстан не болмаса жұмыстан, әлде белсенді демалыстың ( аз физикалық әрекет жасайтын демалыс түрлері)әсерінен де туындауы мүмкін.\r\n\r\nТін ісініп, жүйкеге қысым түсіргенде мынадай белгілер пайдп болады:\r\n•	Сезімталдылық\r\n•	Ұйып қалу\r\n•	Шаншу\r\n•	Әлсіздік\r\n•	Қолдану барысында ауырсыну\r\n\r\nҚайталанбалы қоғалыс__ синдромының емі;__\r\n•	Симптомдарды тудыратын  іс-әрекеттерді тоқтату;\r\n•	Созылмалы, күшемелі жаттығуларды жасау;\r\n•	Суық және ыстық компресті (суға малынған шүберек) кезек-кезек басу.\r\n•	Таңғыш қалақ салып, демалу керек.\r\n•	Қабынуға қарсы препатарттарды пайдалану.\r\n•	Кофееиннан, табактан, алкоголден бас тарту.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nсиндром\r\nкөп рет қайталынатын іс-қимыл\r\nшаншу\r\nӘлсіздік\r\nқабынуға қарсы препараттарды қолдану\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы','','','kz','s','',0,'',1157,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736540,1570272540,1538736677,'__Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы__ – деп санның сыртқы бетімен өтетін байламды айтады. Ол фиброзды тіннен тұрады. Мықын-асықты жіліктік байламы тізені және жамбас буынын шығып кетпеуі үшін мықтап ұстап тұрады. Кейбір жағдайларда байлам шамадан тыс дамып, мықын сүйегі мен тізенің ішкі жағын қысып, үгітіп тастауы мүмкін. Әрбір бүгілу кезінде тізе мен сан сүйектері бір-бірімен үйкеленеді. Бұл жағдай көбінесе жүгірумен айналысатындар да, велошабандоздарда,  аэробиканың кейбір түрлерімен айналысатындарда кездеседі.','__Мықын-асықты жіліктік байлам синдромы __– деп санның сыртқы бетімен өтетін байламды айтады. Ол фиброзды тіннен тұрады. Мықын-асықты жіліктік байламы тізені және жамбас буынын шығып кетпеуі үшін мықтап ұстап тұрады. Кейбір жағдайларда байлам шамадан тыс дамып, мықын сүйегі мен тізенің ішкі жағын қысып, үгітіп тастауы мүмкін. Әрбір бүгілу кезінде тізе мен сан сүйектері бір-бірімен үйкеленеді. Бұл жағдай көбінесе жүгірумен айналысатындар да, велошабандоздарда,  аэробиканың кейбір түрлерімен айналысатындарда кездеседі.\r\n\r\nМықын-асықты жіліктік байлам синдромының симптомдары:\r\n•	Тізе мен санның сыртқы жағы ауырсынады.\r\n•	Мықын қарысып,  ары-бері қозғағанда ауырады\r\n•	Байлам керілген кезде және иілген кезінде ауырсыну басылады.\r\n•	Тыныққан кезде ауырғаны басылып қалады.\r\n\r\nМықын-асықты жіліктік байлам синдромының еміне ісікті қайтаратын және ауырсынуды басатын дәрі-дәрмек, тыныштық, сонымен қатар керіліп-созылатын жаттығулар қолданылады. Кейде қатты ауырып бара жатса стероидтарды  енгізуген де дұрыс.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nмықын-асықты жілік байламы\r\nмықын шығу\r\nұршық буыны\r\nсанның сытрқы жағындағы ауырсыну\r\nтыныштық кезінде ауырсынудың басылуы\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Созылмалы шаршау синдромы','','','kz','s','',0,'',1587,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538736660,1570272660,1538737120,'__Созылмалы шаршау синдромы__ - бұл адамның басылмайтын, ауыр шаршағыштық жағдайы. Бұл  күнделікті тұрмыстық әрекеттерге де едәуір кедергі келтіреді. Шаршау синдромы физикалық жүктеменің нәтижесінен бола бермейді. Себебі бұлай шаршай беру демалғаннан басылмайды.\r\n\r\nСозылмалы шаршау синдромының себебі әлі белгісіз.\r\n','__Созылмалы шаршау синдромы__ - бұл адамның басылмайтын, ауыр шаршағыштық жағдайы. Бұл  күнделікті тұрмыстық әрекеттерге де едәуір кедергі келтіреді. Шаршау синдромы физикалық жүктеменің нәтижесінен бола бермейді. Себебі бұлай шаршай беру демалғаннан басылмайды.\r\n\r\nСозылмалы шаршау синдромының \'\'себебі\'\' әлі белгісіз.\r\n\r\nСозылмалы шаршау синдромының __симптомдары__ : әлсіздік, ұйқының бұзыла беруі, зейін қоюдың және ойланудың төмендеуі, есте сақтау қабілетінің азаюы, қызба, бастың ауруы, бұлшықеттерде және буындарда ауырсыну, тамақтың қабынуы, мойын немесе бұлшықет шұңқырларындағы бездердің сезімталдылығының жоғарлауы. Қалыпты жағдайда немесе жеңіл физикалық жүктемеде 24 сағатқа созылатын әлсіздік және дімкәстікті шақырады.\r\n\r\nФизикалық жүктемені және зертханалық зерттеулерді тексере отырып симптомдарының басқа да себебін анықтайды. Қазіргі уақытқа дейін созылмалы шаршағыштық синдромының өзіне тән белгілері жоқ, тек басқа ауруларды жоққа шығару арқылы ғана белгілеп жүр.\r\n\r\nСозылмалы шаршағыштық синдромын емдеу адамды қалыпты жағдайға әкелу және оның бұрынғы өмір деңгейіне біртіндеп оралуы үшін шаршағыштығы мен басқа да симптомдарды жоюға бағытталған. Созылмалы шаршағыштық синдромының үйде емдеген тиімді. Симптомдарды азайту және бақылау үшін диета ұстап, жаттығу жасап, жақсы ұйықтау керек. Созылмалы шаршағыштық синдромымен ауыратын науқастардың көбісінің симптомдары өздігінен кетеді. Тек ол 1-2 жыл ішінде қалыпты жағдайға келуі мүмкін.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nсозылмалы шаршағыштық синдром\r\nауыр әлсіздік\r\nұйықының бұзылысы\r\nтұрақты шаршағыштық\r\nшаршағыштықтың басу\r\n','student_k',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Скарлатина (жәншау)','','','kz','s','',0,'',987,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737140,1570273140,1538737185,'__Скарлатина (жәншау) __– ауруы көбінесе тамақтың стрептококкты қабынуын өткерген 2-10-жас аралығындағы балаларда кездесетін ауру.  Скарлатинаның себебі әртүрлі стрептококкты бактериялардан бөлінген улардың әсерінен болады.','__Скарлатина (жәншау)__ – ауруы көбінесе тамақтың стрептококкты қабынуын өткерген 2-10-жас аралығындағы балаларда кездесетін ауру.  Скарлатинаның себебі әртүрлі стрептококкты бактериялардан бөлінген улардың әсерінен болады.\r\nСкарлатинаның негізгі симптомы – егеуқұм қағазына ұқсас сұрықсыз, қызыл түсті бөртпенің пайда болуымен сипатталады. Бөртпе кеуде және іш жақтарда 24 сағат ішінде пайда болып, кейін барлық денеге таралады. Бөртпе мен қызарулар тері қатпарларында, әсіресе шап жақтарда, қолтық және шынтақ қатпарларында анық білінбейді. Қызба мен тамақтың стрептококкты қабынуы бөртпеден бұрын болады.\r\n\r\nСкарлатина мен тамақтың стрептококкты қабынуының антибиотиктермен емделеді. Бөртпе өздігімен жұқпайды және емді талап етпейді. Скарлатинаны көп жағдайда асқындырмай емдейді.\r\n\r\nБөртпе шыққанда ересектерде де, балаларда да дене қызуы көтеріледі.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nскарлатина\r\nСтрептококктық инфекция\r\nТамақтың қабынуы\r\nҚызыл түсті бөртпелер\r\nҚызба\r\nТері қатпарларындағы бөртпе\r\n','student_k',89,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Склеродермия','','','kz','s','',0,'',1056,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737200,1570273200,1538737255,'__Склеродермия__ – бұл сирек кездесетін ауру. Терінің белгілі бір аумағы, буындар және қантамырлар зақымдалып, талшықты дәнекер тінге айналады. Сонымен қатар ішкі мүшелер де зақымдалып, жүрек, бауыр және өкпе жеткіліксіздігіне әкеліп соқтырады немесе басқа да өмірге қауіпті жағдайға әкелуі мүмкін.','__Склеродермия __– бұл сирек кездесетін ауру. Терінің белгілі бір аумағы, буындар және қантамырлар зақымдалып, талшықты дәнекер тінге айналады. Сонымен қатар ішкі мүшелер де зақымдалып, жүрек, бауыр және өкпе жеткіліксіздігіне әкеліп соқтырады немесе басқа да өмірге қауіпті жағдайға әкелуі мүмкін.\r\n\r\nСклеродермияның симптомдары: тері қалыңдайды, буындар ауырсынады және қимыл берсенділігі төмендейді, жұтыну қиынға соғады, саусақ бастары тырысып, ағарып немесе көгереді. Егер ауру өршіп немесе басқа да өмірге маңызды ағзаларды зақымдайтын болса, бұдан да ауыр симптомдары пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nСклеродермия көбінесе орта жастағы әйелдерде болады. Оның нақты себебі әлі анықталмады, бірақ болжам ретінде аутоиммунды ауру, яғни өзіннің имммунды жүйесі өз жасушаларын зақымдағаннан пайда болады деп тұжырымдалуда. Бұл ауруға қарсы қазірше дәрі-дәрмек те  жоқ, бірақ емделу арқылы симптомдарын болдырмауға мүмкіндік бар.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nСклеродермия\r\nЖүйелік аурулар\r\nТерінің зақымдануы\r\nБуынның зақымдануы\r\nДәнекер тінінің зақымдануы\r\nЖүйелік склероз\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Асқазаннің түйіліп ауруы','','','kz','s','',0,'',437,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737260,1570273260,1538737357,'__Асқазаннің түйіліп ауруы __– бұл жиі бола бермейтін, орны мен ауырлық дәрежесі өзгермелі, тұрақсыз ауру сезімі. Бұдан үлкен қолайсыздық туындайды, бірақ іштегі газдарды босатып немесе ішекті жеңілдеткенде ауруы қойып қалады. Сондықтан бұл қауіпті жағдай болып есептелмейді. Іштің түйіліп ауруы – іш қату мен іш өтудің себебінен болып жатады, мұны үйде де емдесе болады.','__Асқазаннің түйіліп ауруы__ – бұл жиі бола бермейтін, орны мен ауырлық дәрежесі өзгермелі, тұрақсыз ауру сезімі. Бұдан үлкен қолайсыздық туындайды, бірақ іштегі газдарды босатып немесе ішекті жеңілдеткенде ауруы қойып қалады. Сондықтан бұл қауіпті жағдай болып есептелмейді. Іштің түйіліп ауруы – іш қату мен іш өтудің себебінен болып жатады, мұны үйде де емдесе болады.\r\n  \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nіштегі ауырсынуы\r\nколика – шаншу ауырсынуы\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Айналмалы манжет сіңірлерінің айқасып қалуы','','','kz','s','',0,'',1262,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737320,1570273320,1538737422,'Қабынудан, сүйекке шыққан сүйелден немесе сұйықтық түзілу салдарынан айналмалы манжет сіңірлері сығылып, сүйекке қажалуынан айқасып қалу жағдайы туындайды.\r\n\r\nҚолды бастан жоғары көтерген сайын айналмалы манжеткадағы супраспинальді сіңір мен сіңір үстінде орналасқан синовиальді қапшық латеральді беткейіндегі жауырын (акромион) қырының кері жақ бетімен сырғып кетеді.\r\n','Қабынудан, сүйекке шыққан сүйелден немесе сұйықтық түзілу салдарынан айналмалы манжет сіңірлері сығылып, сүйекке қажалуынан айқасып қалу жағдайы туындайды.\r\n\r\nҚолды бастан жоғары көтерген сайын айналмалы манжеткадағы супраспинальді сіңір мен сіңір үстінде орналасқан синовиальді қапшық латеральді беткейіндегі жауырын (акромион) қырының кері жақ бетімен сырғып кетеді.\r\n\r\n•	Акромионның кері бет жағы тегіс болмағандықтан синовиалді қапшық пен сіңірді сылып тастауы мүмкін.\r\n•	Мұндай жағдайда қолды қайта жоғары көтеру, синовиалді қапшықты (бурсит) пен сіңірдің (тенденит) қабындыруы мүмкін.\r\n\r\nУақыт өте келе акромион жақ бетте сіңір сылынуы мүмкін.\r\n•	Сіңірде майда жыртылуылар пайда боуы мүмкін. Қайта қалпына келу мақсатында бұл жыртылулардың орнына тыртықты тіндер пайда болады.\r\n•	Жайлап тыртықты тіндер сіңірдің айналмалы манжеткалық қызметін төмендетеді.\r\n•	Соңында сіңір айналмалы манжетте қолды жоғары көтеретін бұлшықеттің тепе-теңдігін ұстай алмай қалады. Бұл ары қарай айналмалы манжеттің бұзылысына әкеліп, қайтадан жыртылулар мен қайтадан тыртықты тіннің пайда болуына соқтырады. Сіңір неғұрлым әлсіз болса, солғұрлым бөліктенуге немесе толық жыртылуларға бейім тұрады.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nБуындардың ауырсынуы\r\nБуын аурулары\r\nБуындардың жыртылуы\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Субдуральді қанды ісік','','','kz','s','',0,'',858,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737440,1570273440,1538737496,'__Субдуральді қанды ісік (гематома) __– бас сүйегінің және мидың арасындағы қуыста қанның жинақталуын білдіреді, бұл ішкі қан қысымының ұлғаюымен бірге жүреді. Әдетте қан құйылу - бастан жарақат алғанда күретамырдың жыртылуынан  пайда болады.','__Субдуральді қанды ісік (гематома) __– бас сүйегінің және мидың арасындағы қуыста қанның жинақталуын білдіреді, бұл ішкі қан қысымының ұлғаюымен бірге жүреді. Әдетте қан құйылу - бастан жарақат алғанда күретамырдың жыртылуынан  пайда болады.\r\nСубдуральді қанды ісіктің (гематоманың) тез немесе кеш дамитын симптомдары:\r\n•	Бастың қатты ауыруы.\r\n•	Есінің адасуы.\r\n•	Қалтырауы.\r\n•	Моторлы функцияның бұзылысы, мысалы, жүріс-тұрыстың өзгерісі.\r\nАуыр  қан құйылу симптомдары бірнеше минут немесе сағат арасында дамуы мүмкін. Сәбилерде бір  немесе екі еңбегі де томпиып  қалады.\r\nАз ғана қан құйылу симптомдары бірнеше аптада дамуы мүмкін. Қан ұйып қалғаннан кейін және қан құйылу тоқтағаннан кейін де тіндердің айналасындағы сұйықтық сіңіріліп, ақырындап бас сүйегінде қысым көтерілуі мүмкін.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nгематома\r\nқанды ісік\r\nмиға қан құйылу\r\nҚалтырау\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Суицид','','','kz','s','',0,'',711,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737500,1570273500,1538737569,'__Суицид__ – «өзін өлтіру», «өзіне қол жұмсау» деген мағына береді.\r\n\r\nАдамның  өзін өлтіру туралы  аздаған ойлары, уақыт өте келе өршіп, өзіне қол жұмсауға деген ниетін күшейте түседі.\r\n','__Суицид__ – «өзін өлтіру», «өзіне қол жұмсау» деген мағына береді.\r\n\r\nАдамның  өзін өлтіру туралы  аздаған ойлары, уақыт өте келе өршіп, өзіне қол жұмсауға деген ниетін күшейте түседі.\r\n\r\nӨзіне қол жұмсағысы келген барлық адамдар өле бермейді.  Көп ұмтылыстары зая кетеді. Әйелдерден гөрі еркектер өзіне өзі қол жұмсауға жиі барады, бірақ ерлердің жан тапсыруы әйелдерден қарағанда сирек кездесіп жатады.\r\n\r\nАдамның өз-өзіне қол жұмсау туралы көп ойлау немесе соған жоспар құруы –  ауыр жағдайды болдырмау үшін тез арада көмекті қажет етеді. Мұндай көмек әрекетін суицид мәселесі бойынша жұмыс істейтін мамандар ғана атқара алады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nӨз-өзіне қол жұмсау\r\nӨлімді жоспарлау\r\nСуицидтың алдын алу\r\n\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Құрғақ кероконьюнктивит (Шегрен синдромы)','','','kz','s','',0,'',3941,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737560,1570273560,1538737838,'__Құрғақ кероконьюнктивит немесе Шегрен синдромы__– жасты және сілекейді бөлетін бездердің бұзылуынан туындайтын аутоиммунды ауру. Нәтижесінде көз бен ауыз қуысының құрғауы пайда болады. Бұл ауру басқа да мүшелерге таралып, зақым келтіруі мүмкін, соның ішінде бүйрек пен өкпеге','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Асқынуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Қай кезде дәрігерге қаралу тиіс__{ALINK}\r\n\r\n__Құрғақ кероконьюнктивит немесе Шегрен синдромы__– жасты және сілекейді бөлетін бездердің бұзылуынан туындайтын аутоиммунды ауру. Нәтижесінде көз бен ауыз қуысының құрғауы пайда болады. Бұл ауру басқа да мүшелерге таралып, зақым келтіруі мүмкін, соның ішінде бүйрек пен өкпеге.\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nШегрен синдромының себебі әлі де белгісіз болып келеді. Бұл ауру аутоиммунды, яғни организмнің иммунитетті өзінің қалыпты жасушаларына шабуыл жасайды. 40-60 жастағы әйел адамдарда жиі кездеседі. Балаларда бұл синдром сирек болып тұрады.\r\n\r\nБіріншілік Шенгрен синдромы басқа аутоиммунды бұзылыстарынсыз, тек қана көз бен ауыз қуысының құрғауымен сипатталады.\r\n\r\nЕкіншілік Шегрен синдромында басқа да аутоиммунды аурулар қосарланады, мысалы:\r\n•	Полиомиозит\r\n•	Ревматоидты артрит\r\n•	Склеродермия\r\n•	Жүйелі қызыл жегі\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nЖиі кездесетін симптомдардың қатарына көз бен ауыз қуысының құрғауын жатқызуға болады.\r\nКөздік симптомдар:\r\n•	Көздің қышуы.\r\n•	Көзде бөгде зат бар сияқты сезінуі.\r\n\r\nАуыз қуысының және жұтқаншақта болатын симптомдар:\r\n•	Тамақ жеудің және жұтынудың қиындауы.\r\n•	Дәм сезудің бұзылады\r\n•	Дұрыс сөйлеудің қиындайды\r\n•	Сілекейдің жабысқақ боп келеді\r\n•	Ауыз қуысында ойық жара пайда болып, ауырсыну сесімі мазалайды.\r\n•	Дауыс дірілдеп шығады.\r\n\r\nБасқада симптомдарға жатады:\r\n•	Әлсіздік\r\n•	Қызба\r\n•	Білезіктің және табан түсінің өзгеруі\r\n•	Буындардың ауырсынуы және домығуы\r\n•	Бездердің домығуы\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__ Диагностикасы__\r\nЖалпы қарап тексеруде ауыз қуысының және көздің құрғауы байқалады. Ауыз қуысының құрғауынан ойық жаралар пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nСізде келесі зерттеулер жүргізілуі мүмкін:\r\n•	Ширмен тестті – жастың бөлінуін анықтау.\r\n•	Антинуклеарлы антиденелерге қан талдауын өткізу.\r\n•	Сілекей бездеріне биопсия жасату.\r\n•	Ревматоидты факторды тексеру\r\n•	Жастық тест\r\n•	Жарықпен көзді қарау\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\nЕмдеудің мақсаты – аурудың симптомдарын жою болып табылады.\r\n•	Көздің құрғақтығын емдеу үшін көзді майлап тұратын, жасанжы жас, жақпа май немесе циклоспориндер қолданылады.\r\n•	Жас көздің беткі қабатында қалуы үшін, дәрігер жастық каналды бітеп қоюы мүмкін.\r\nАуруды-модифицирлеуші препараттар – ревматоидты артрит кезінде дайындалады, сонымен қатар Шегрен синдромында да пайдаланады. Бұл топқа - ісікті некроздаушы факторлы тежегіштер Энбрел, Хумира немес Ремикейдті жатқызуға болады.\r\n\r\nҮйде қолданылатын, симптомдарды басуға көмектесетін әдістер:\r\n•	Күні бойы суды көп ішіңіз.\r\n•	Қантсыз резинканы шайнаңыз.\r\n•	Ауыз қуысына құрғақтық әкелетін дәрілерді қабылдамаңыз, мысалы, антигистаминдік және қақырық түсіретін препараттар.\r\n•	Алкогольді ішімдік қабылдауға болмайды.\r\nТіс дәрігеріне барып келесі сұраққа жауап іздеңіз:\r\n•	Тістің минералды заттарын қалпында ұстау үшін ауыз қуысын жуатындарды пайдалануға бола ма?\r\n•	Сілекейдің орнын басатындар бар ма?\r\n•	Сілекейді өндірілуін жоғарлататын препараттар бола ма?\r\nАуыз қуысының құрғауына байланысты тістің зақымдануының алдын алатын әдістер:\r\n•	Тісті жіп арқылы жиі тазалап тұру.\r\n•	Тіс дәрігерінің қарауында жиі болу: ауыз қуысының және тістің тазалығы бойынша.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nАуру адам өміріне аса қауіпті болып саналмайды. Болжамы сіздің қай аурумен ауырғаныңызға байланысты әрине.\r\nШегрен синдромының белсенді сатысында лимфоманың даму қауіп-қатері жоғары болып саналады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Асқынулар__\r\n•	Көздің зақымдануы\r\n•	Тіс кариесі\r\n•	Бүйрек жеткіліксіздігі\r\n•	Лимфома\r\n•	Өкпелік инфекция\r\n•	Васкулит\r\nҚай кезде дәрігерге қаралу тиіс Шегрен синдромының бастапқы симптомдары біліне бастағанда дәрігерге барыңыз.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nСілекей бездері\r\nКөз аурулары\r\nҚышыну\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бөртпе – терідегі петехия (нүктелі қанталаулар)','','','kz','s','',0,'',962,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737920,1570273920,1538737965,'__Бұл қандай ауру? Петехия__ - кіші қантамырлардың ақауынан теріге және тері астына қан құйылуынан болатын, теріде немесе ауыз қуысындағы қызыл немесе қызғылт түсті майда біртекті дақтар. Петехиялы дақтар көлеміне байланысты өте ұсақ та, ірі де болады. Қыжуды және ауырсынуды шақырмайды. Туа пайда болған дақтардан және гемангиомадан айырмашылығы бар. Егер майда біртекті,  петехияны басатын болсақ ағарып, біраздан соң қайта орнына қайта келеді','__Бұл қандай ауру? Петехия__ - кіші қантамырлардың ақауынан теріге және тері астына қан құйылуынан болатын, теріде немесе ауыз қуысындағы қызыл немесе қызғылт түсті майда біртекті дақтар. Петехиялы дақтар көлеміне байланысты өте ұсақ та, ірі де болады. Қыжуды және ауырсынуды шақырмайды. Туа пайда болған дақтардан және гемангиомадан айырмашылығы бар. Егер майда біртекті,  петехияны басатын болсақ ағарып, біраздан соң қайта орнына қайта келеді.\r\n\r\n__Бұл нені білдіреді?__ Петехия көп жағдайда басында аз ғана бөлікті қамтып, бірнеше сағат ішінде біршама орынға таралуы мүмкін. Егер петехия бірнеше сағат ішінде тез таралатын болса, онда қауіпті инфекцияның немесе қан ұю жүйесінің жеткіліксіздігі – тромбицитарлы жеткіліксіздіктің әсерінен болуы мүмкін. Көп жағдайда қан ағудан ағзаны қорғау нәтижесіндегі қорғаныс жүйесінің бұзылысы деп есептеледі. Мұндай жағдайда тез арада медициналық көмекке жүгіну қажет.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nПетехия\r\nБөртпе\r\nТерідегі дақ\r\n','student_k',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Екібасты бұлшық еттің тендиниті','','','kz','s','',0,'',1212,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538737920,1570273920,1538738075,'__Екібасты бұлшық еттің тендиниті__ – иық буыны мен тоқпан жіліктің алдыңғы бұлшық етін қосатын \r\nсіңірлердің бірінің қабынуы.Қабыну науашық бойында, яғни сіңір тоқпан жіліктен жоғары қарай бағытталып, иық буынынан сәл жоғары байланысқан жерде болады.\r\n','__Екібасты бұлшық еттің тендиниті __– иық буыны мен тоқпан жіліктің алдыңғы бұлшық етін қосатын \r\nсіңірлердің бірінің қабынуы.Қабыну науашық бойында, яғни сіңір тоқпан жіліктен жоғары қарай бағытталып, иық буынынан сәл жоғары байланысқан жерде болады.\r\n\r\n__Пайда болатын себептері:__\r\n•	Артық күш салу, әсіресе ауыр темірлерді көтерумен айналысатын ауыр атлеттерде болатын жағдай.\r\n•	Қабыну үрдістері, мысалы, артрит және бурсит.\r\n•	Инфекция.\r\n•	Жарақат.\r\n\r\n__Мүмкін болатын симптомдары:__\r\n•	Қолдың алдыңғы бетіне таралатын иықтағы ауырсыну.\r\n•	Екібасты бұлшықеттің иықпен байланысар жеріндегі сезімталдылықтың жоғарлауы.\r\n•	Иық қозғалысының төмендеуі және ауырсыну.\r\n•	Ісінген екібасты бұлышық ет.\r\n\r\nЕмдеуде жүргізілетін курсқа: тыныштықта болу, салқын жерде жүру, компрессия, жеңіл жаттығулар жасау, темекі тартпау және стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдамау керек. Темекі тарту тендиниттен айығуға кері әсер етеді, себебі ол қанайналымын төмендетеді және тіннің қалпына келуін тежейді. Ыңғайлы болу үшін уақытша ұстап тұрушы таңғыш пайдаланса болады. Егер үйдегі ем нәтижесіз болса, кей жағдайда хирургиялықлық жолмен айықтыруға болады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nСіңірдің қабынуы\r\nИық буыны\r\nартрит\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ыстықтан ісіну','','','kz','s','',0,'',622,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738040,1570274040,1538738126,'Ыстық климаттық жағдайда  ұзақ уақыт отырғаннан қолдың, аяқтың ісінуі  кездесіп жатады. Ыстықтан қантамырлар кеңейіп, ағзадағы сұйықтық қол мен аяқта тежеледі  Организмдегі тұздың тепе-теңдігінің бұзылуынан – ыстықтан ісіну қаупі туындайды. Егер тұз организмнен қалыптыдан төмен  шықса, концентрациясы жоғарлаған тұздар сұйықтықты қол-аяққа жібермей  тежеп тастайды','Ыстық климаттық жағдайда  ұзақ уақыт отырғаннан қолдың, аяқтың ісінуі  кездесіп жатады. Ыстықтан қантамырлар кеңейіп, ағзадағы сұйықтық қол мен аяқта тежеледі  Организмдегі тұздың тепе-теңдігінің бұзылуынан – ыстықтан ісіну қаупі туындайды. Егер тұз организмнен қалыптыдан төмен  шықса, концентрациясы жоғарлаған тұздар сұйықтықты қол-аяққа жібермей  тежеп тастайды.\r\n\r\nҚарт адамдар  қанайналымға әсер ететін басқа да аурулары болса –  қауіп факторына кіреді.\r\nСуық климаттық жағдайдан ыстық климаттық жағдайға баратын адамдарда да ыстықтан ісіну қаупі жоғары.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nАяқтың ісінуі\r\nЫстық ауа райы\r\nЖылы ісіну\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ыстық өту (ыстыққа ұрыну)','','','kz','s','',0,'',1230,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738460,1570274460,1538738566,'__Ыстық өту__ – организмнің өз  емпературасын игере алмағандығынан, дене қызуының тоқтаусыз көтеріле беруін айтады. Симптомдары: ақыл-естің және терінің өзгерісі, тері – қызыл түсті, ыстық, құрғақ болып кетеді.','__Ыстық өту__ – организмнің өз  емпературасын игере алмағандығынан, дене қызуының тоқтаусыз көтеріле беруін айтады. Симптомдары: ақыл-естің және терінің өзгерісі, тері – қызыл түсті, ыстық, құрғақ болып кетеді.\r\n\r\nӘдеттегі ыстық өту – деп, адам ыстық жерде тұрғанда немесе салқындауға мүмкін болмайтын  жылы жерде отырғанда, ешқандай күшенуінсіз дене қызуының  көтеріле беруін айтады. Адамнан ыстық леп ұрып тұрады. Мұндай жағдайда организмнің өзіндегі ыстықты қоршаған ортаға бөлу қабілеті төмендейді. Адамға ыстық өту – бірнеше күнде дамуы мүмкін. Ыстық өту ауруы сәбилер, қарт кісілер, созылмалы аурулары бар адамдарға қауіпті.\r\n\r\nФизикалық жүктеме кезінде пайда болатын ыстық өту – адам ыстық ортада жұмыс істегенде немесе жаттығу жасағанда пайда болады. Физикалық жүктемеден пайла болған ыстық леп – белгілі уақытта біртендеп кетеді, бірақ сол уақыт аралығынада адам организмі өзінен қалыптыдан тыс ыстықты ортаға бөледі. Нәтижесінде дене температурасы максималді  көтеріледі.\r\n\r\nЫстық өтудің екі түрі де сусыздануға, құрғауға және кейбір мүшелердің қызметін бұзылысына әкеледі. Ыстық өту – бұл өмірге өте қауіпті, жедел медициналық көмек талап ететін жағдай.\r\n \r\n__Тегтер: __\r\nЫстық өту\r\nАқыл-естің жоғалуы\r\nЫстық ауа райы\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Токсикоз','','','kz','s','',0,'',3056,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738520,1570274520,1538738674,'__Токсикоз__ – адамды жайсыз сезіндіретін, біртүрлі  жағдай. Ол масаю сияқты, бірнеше уақытқа созылады. Жүкті әйелдерде токсикоз, олардың организмінде ұрықтың дамуы кезінде зиянды заттармен уланған жағдайда пайда болады.','__Токсикоз__ – адамды жайсыз сезіндіретін, біртүрлі  жағдай. Ол масаю сияқты, бірнеше уақытқа созылады. Жүкті әйелдерде токсикоз, олардың организмінде ұрықтың дамуы кезінде зиянды заттармен уланған жағдайда пайда болады.\r\n\r\n__Ерте токсикоз__ – әдетте ұрықтың пайда болуынан алғашқы 12 аптада жүктілерді мазалайды. Жүкті әйел әлсіздікке, сілекейдің көп бөлінуіне, тәбеттің жоғалуына, дәм сезімінің өзгеруіне шағымданады.\r\n\r\nТіпті бұл жағдайдан есеңгіреп қалуы да мүмкін. Ауыр жағдайы: күндіз де түнде де, шамамен 20-ға  дейін жететін құсу мазалауы мүмкін. Нәтижесінде организмде судың азаюы, сусыздану пайда болып, жүкті әйел кенеттен арықтайды. Оның терісі құрғайды және босайды, температурасы көтеріледі, пульсі жиілейді, қан қысымы төмендейді.\r\n\r\n__Кеш токсикоз __– бұл өте қауіпті жағдай. Жүктіліктің 20 аптасынан бастап босанғанға дейінгі аралықты қамтиды. Жүкті әйелді бұл кезде құсу қатты мазаламайды, бірақ, ісіктер пайда болады; бірінші аяқта, сосын қолда, содан соң бетте пайда болады. Егер емделмесе ісік бүкіл денеге таралады. Сонымен қатар токсикозда қан қысымы 140/90 немесе одан да жоғары көтеріліп, тіпті дәрілермен төмен түсіруде қиындық туғызады. Сосын одан да жоғарлай береді. Кеш токсикозда дәрігерлер көмектеспесе,  науқастың  маңызды мүшелері зақымға ұшырауы мүмкін: бүйрек, өкпе, жүрек, ми. Бұл кезде жүкті әйелде бастың аурады, бас айналу, көз көруі нашарлауы, құлағында шуыл пайда болып, құсып, жүрегі айнып, іші  ауырсынады. Тіпті токсикозда жүктіліктің екінші жартысында эклампсия пайда болады. Экламсия пайда болғанда – қалтыраумен бірге, есті жоғалтуы да мүмкін. Мұндай естен танулар қатты дыбыстың, қатты жарықтың, болмаса қатты аурудың әсерінен де болады. Экламсия жүкті әйелді өлімге әкелетін ауыр бұзылыстың нәтижесі болып табылады. Өлімнің себебіне: миға қан құйылу, ентігіп тыныс алу, бүйректің дұрыс жұмыс жасамауынан болады. Бұл кезде сонымен қатар, ұрық жолдасының мерзімінен бұрын жарылуынан болуы мүмкін.\r\n\r\n__Емделуі__\r\n__Ерте токсикоз.__ Кез-келген токсикоздың болжамы жағымсыз келеді. Токсикоздың бірінші симптомдары пайда болғанда бірден дереу акушер-гинекологка барыңыз. Дер кезінде емделсе, қолайсыз жағдайлардың алдын алуға болады. Ерте токсикоз кезінде тамақты аз-аздан жиі ішіп тұру керек. Тағамды қатты ыстық күйінде жеуге  болмайды. Салмағыңызды тұрақты өлшеп тұрыңыз, егерде салмағыңыз жоғарлап немесе төмендейтін болса – бұл апаттық белгі болып табылады.  Жағымсыз жағдайларға қарамастан, жүктілікті сақтауға тырысыңыз, себебі келесі жүктілікте токсикоз қайталанып, ауыр формада болуы мүмкін.\r\n\r\n__Кеш токсикоз.__Кеш токсикоздың емі ауруханада жүргізіледі. Төсектік режимді ұстанып, стрестік факторлардан  барынша аулақ болу керек. Жүкті әйел сұйықтықты көп ішіп,  тұзы шектелген диетаны сақтау керек. Қан қысымын төмендету үшін арнайы дәрілер қолданылады. Егер керек болған жағдайда ақуыз препараттарын күретамыр арқылы тамшылатып  енгізеді. Ауыр жағдайда, жүргізілген ем нәтижесіз болса, экламсияның алдын алу мақсатында – жүктілікті үзу керек.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nПреэкламсия\r\nҚұсу\r\nЭкламсия\r\nЖүктілік\r\n','student_k',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Токсоплазмоз','','','kz','s','',0,'',1307,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738640,1570274640,1538738747,'__Токсоплазмоз__ – бұл адамдар, құстар мен жануарлар жиі шалдығатын, көбінесе білінбей қалатын немесе симптомдары әлсіз білінетін, тұмауға (дене температурасының 37 С көтерілуі, лимфатикалық түйіндерінің үлкейуі, 50% жағдайда көкбауырдың үлкеюі) ұқсас ауру. Алайда бұл инфекция ұрықтың дамуына (анасы жұқтырған болса) және иммунды жүйесі әлсіз адамдарға қатты ауыр тиеді.','__Токсоплазмоз__ – бұл адамдар, құстар мен жануарлар жиі шалдығатын, көбінесе білінбей қалатын немесе симптомдары әлсіз білінетін, тұмауға (дене температурасының 37 С көтерілуі, лимфатикалық түйіндерінің үлкейуі, 50% жағдайда көкбауырдың үлкеюі) ұқсас ауру. Алайда бұл инфекция ұрықтың дамуына (анасы жұқтырған болса) және иммунды жүйесі әлсіз адамдарға қатты ауыр тиеді.\r\n\r\nБұл инфекция адамға  паразитті (мысалы дұрыс өңделмеген бұзылған ет сияқты) тағамдардан жұғады. Немесе үй жануарларымен тікелей жанасу кезінде. Көп жағдайда инфекцияны жұқтырған адамдарда 2 айдан соң инфекцияға қарсы иммунитеті қалыптасады.\r\n\r\n•	Жүктілік кезінде инфекцияны жұқтыру жағдайы сирек кездеседі. Токсоплазмоз жаңа дүниеге келетін сәбиде соқырлықтың немесе бас-ми жарақаттарының пайда болу себебі болуы мүмкін. Екіқабат әйелді және нәрестені токсоплазмоздан антибиотиктер арқылы емдету керек.\r\n•	Иммунды жүйесі әлсіз науқастарда – токсоплазмозға шалдыққан науқаста өте ауыр өтеді. Ісікке қарсы ем алдырып жүрген, ЖИТС пен ауыратын науқаста немесе белгілі бір мүшеге трансплантация жасалған науқастарда өмірлік маңызы бар мүшелер: ми, өкпе, жүрек, сонымен қатар көзді зақымдауы мүмкін. Токсоплазмоздың профилактикасы және белсенді емі антибиотиктер болып табылады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nЖұқтыру\r\nТұмау\r\nЛимфатикалық түйіндер\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жарақаттың әсерінен терінің бозарып, көгеруі','','','kz','s','',0,'',976,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738760,1570274760,1538738821,'__Жарақат алған жерден немесе одан төмен жерде терінің бозаруы немесе көгеруі__ – қантамыр қысылғанда немесе тікелей жарақат алған кезде пайда болады. Жарақатқа себеп болатын жайттар – оқ жарақаты немесе үшкір заттардың денеге қадалуынан болған жарақат, буынның шығуы және созылуы, күйіктер, сынықтар, езіліп-шаншылу, жыланның шағуы, медициналық процедура, операциялар болып табылады.','__Жарақат алған жерден немесе одан төмен жерде терінің бозаруы немесе көгеруі __– қантамыр қысылғанда немесе тікелей жарақат алған кезде пайда болады. Жарақатқа себеп болатын жайттар – оқ жарақаты немесе үшкір заттардың денеге қадалуынан болған жарақат, буынның шығуы және созылуы, күйіктер, сынықтар, езіліп-шаншылу, жыланның шағуы, медициналық процедура, операциялар болып табылады.\r\n\r\nОртепедиялық аппараттарды, гипсті, таңғыш қалақтарды салғаннан кейін қол немесе аяқ бозарып, көгеріп, салқындауы мүмкін. Бұл олардың қатты қысып тартылғанын білдіреді, ол өз кезегінде қол немесе аяқта қанайналымның азаюына немесе тоқтауына әкеп соқтырады. Егер қатты қысып тұрса мына амалдарды жасау керек:\r\n•	Қол немесе аяқты жүрек деңгейінен жоғары көтеру.\r\n•	Егер мүмкіншілік болса, қысып тұрған затты босату, бірақ шешпеу керек.\r\nТез арада дәрігерге жүгіну қажет. Асқынудың алдын алу үшін қанайналымды тез арада дұрыстау қажет.\r\n\r\n __Тегтер: __\r\nКөгерулер\r\nЖарақаттар\r\nБуынның шығуы\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Акромио-бұғана буынының (иық аумағының) жарақаты ','','','kz','s','',0,'',952,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738820,1570274820,1538738925,'__Акромио-бұғана буынының жарақаты __– бұғананың жоғарғы ұшы жауырын ұшынан шығып, буынның жыртылуынан болады. Бұл жарақат көбінесе иықтан соққы алғанда, иықпен құлағанда немесе қолдың білезігін созып алғанда пайда болады.','__Акромио-бұғана буынының жарақаты __– бұғананың жоғарғы ұшы жауырын ұшынан шығып, буынның жыртылуынан болады. Бұл жарақат көбінесе иықтан соққы алғанда, иықпен құлағанда немесе қолдың білезігін созып алғанда пайда болады.\r\n\r\n__Симптомдары :__\r\n•	Жарақат алған сәттегі қатты ауырсыну сезімі.\r\n•	Иық қозғалмай қалады.\r\n•	Қанталаған аймақ ісінеді.\r\n•	Деформация. Бұғананың жоғарғы ұшының шығып кету сезімі немесе жауырынның жоғарғы бөлігіңде түйін пайда болады.\r\n\r\n__Емі __– мұз басу, таңғыш байлау арқылы фиксация жасау және дәрі-дәрмектер пайдалану арқылы ауырсынды, қабынуды, ісінуді басу. Симптомдарды басу үшін, емдік жаттығулар жасап, физиотерапиядан кейін иық бұлшықеттерін қатайтып, салқындаудың алдын алу керек.\r\nКейбір жағдайларда хирургиялық жолмен буынның жыртылуын қалпына келтіруге болады.\r\nЖарақаттың жазылу уақыты 2-10 апта аралықта болады, яғни жарақттың дәрежесіне байланысты.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nжарақат\r\nЖауырын\r\nісіну\r\nБуынның созылуы\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Акромио-бұғаналық буынның жарақаты','','','kz','s','',0,'',729,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538738940,1570274940,1538739009,'__Акромио-бұғаналық буынның жарақаты __– иықпен құлағаннан пайда болады.\r\n\r\nСоған байланысты үш түрлі жарақат түрлері бар.\r\n','__Акромио-бұғаналық буынның жарақаты__ – иықпен құлағаннан пайда болады.\r\n\r\nСоған байланысты үш түрлі жарақат түрлері бар.\r\n\r\n•	1-ші тип – буынды созып алу.\r\n•	2-ші тип – жартылай буынның қозғалысы (дислокация)\r\n•	3-ші тип – толық буынның қозғалысы\r\n\r\n__Емі. __Көп жағдайда акромио-бұғаналық буынның жарақаты кезінде хирургиялық жол көмектеспейді. Әдетте ауырсынуды бастатын және қабынуға қарсы препараттарды жергілікті немесе жалпы қолданады. Емдік жаттығулар бұршық еттік белсенділікті және байламның серпінділігін қалпына келтіреді.\r\nЕгер буынның функциональды бұзылыстары жарақаттан кейін 3-6 айға сақталса, хирургиялық жолмен амал жасауға тура келеді.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжарақат       \r\nбайламның созылуы       \r\nүзілу\r\n\r\n\r\n\r\n','student_k',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ішкі бүйірлік байламдардың жарақаты','','','kz','s','',0,'',518,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739000,1570275000,1538739072,'__Ішкі бүйірлік байламдардың жарақаты __– айналмалы қозғалыс жасағанда, бүгілу кезінде немесе жылдам бағытты ауыстырғанда, яғни фиксирленген қалып жағдайында соққы тигенде пайда болады.','__Ішкі бүйірлік байламдардың жарақаты __– айналмалы қозғалыс жасағанда, бүгілу кезінде немесе жылдам бағытты ауыстырғанда, яғни фиксирленген қалып жағдайында соққы тигенде пайда болады.\r\n\r\nІшкі бүйірлік байламдардың жарақатын емдеуде – алдымен тыныштық жағдай керек, мұз басып, төменгі бөліктің компрессиясы қолданылады. Тізенің қозғалысы белгілі уақытқа дейін шектелу керек. Ішкі бүйірлік байламдардың жыртылуы кезінде хирургиялық жолмен ем талап етіледі.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжарақат\r\nАйналмалы қозғалыс\r\nЖылдам бүгілу\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тырнақтардың жарақаттануы','','','kz','s','',0,'',770,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739060,1570275060,1538739139,'__Тырнақтардың жарақаттануы __– жиі қатты соққыдан немесе қысылып қалудан боалады. Бұл жарақат ауыр дертке жатпайды, бірақ ауырсыну пайда болады. \r\n\r\nТырнақтың астынан қат кетуден туындаған пульсацияны және ауысынуды тырнақтың астынан дренаждау арқылы азайтуға болады. Егер бұны уйде жасауға сенімсіз немесе ыңғайсыз болса, дәрігерге жүгініңіз.\r\n','__Тырнақтардың жарақаттануы __– жиі қатты соққыдан немесе қысылып қалудан боалады. Бұл жарақат ауыр дертке жатпайды, бірақ ауырсыну пайда болады. \r\n\r\nТырнақтың астынан қат кетуден туындаған пульсацияны және ауысынуды тырнақтың астынан дренаждау арқылы азайтуға болады. Егер бұны уйде жасауға сенімсіз немесе ыңғайсыз болса, дәрігерге жүгініңіз.\r\n\r\nЕгер дренаждау кезінде бірденен аурысыну азаймаса, саусақ пен башпайда ауыр жарақат пайда болуы мүмкін. Медициналық көмек қажет болып қалуы мүмкін ондай кезде.\r\nҚант диабеті, шеткі артериальді ауру, иммунды жүйенің бұзылысы – қанайналым мен сезімталдылықтың төмендеуіне әкелуі мүмкін. Егер жарақат уақытылы емделмесе, зақымдалулар, ойық жара және т.б асқынуларға апарып соғады. \r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nТырнақ\r\nБашпай\r\nжарақат\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Алдыңғы айқыш байламының жарақаты','','','kz','s','',0,'',1668,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739120,1570275120,1538739213,'__Алдыңғы айқыш байламының жарақаты__ – деп ортаңғы жілікті асықты жілікпен байланыстыратын байламның жарақатын айтамыз. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты уақыт өте келе бүгілуге және тізенің әлсіздігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты кезінде байламның жартылай немесе толық жыртылуы мүмкін, яғни бөліну – ортаңғы жіліктің асықты жіліктен бөлінуі және бөлінумен бірге жүретін сынық – сүйектің басқа сүйектерден бөлінуімен қатар байламның жыртылуы. Жарақат кезінде тек байлам ғана емес, сонымен қатар мениск (тізенің тағы бір байламы) және сүйектің шеттерін жабатын шеміршетерде зақымдалуы мүмкін.\r\n','__Алдыңғы айқыш байламының жарақаты__ – деп ортаңғы жілікті асықты жілікпен байланыстыратын байламның жарақатын айтамыз. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты уақыт өте келе бүгілуге және тізенің әлсіздігіне апаруы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты кезінде байламның жартылай немесе толық жыртылуы мүмкін, яғни бөліну – ортаңғы жіліктің асықты жіліктен бөлінуі және бөлінумен бірге жүретін сынық – сүйектің басқа сүйектерден бөлінуімен қатар байламның жыртылуы. Жарақат кезінде тек байлам ғана емес, сонымен қатар мениск (тізенің тағы бір байламы) және сүйектің шеттерін жабатын шеміршетерде зақымдалуы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты тіземен барынша бүгіліп, керіп немесе айналмалы қимылдар жасағанда пайда болады. Бұл жарақат шалт қимылдар жасағаннан пайда болады, көбінесе старт-стоп қимылдарын талап ететін спорт түрлерінде кездеседі. Алдыңғы айқыш байламының жарақаты спортпен шұғылдану кезінде немесе күтпеген сәтсіздіктер орын алғанда болуы мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақатының симптомдарына: тізе сықырлағандай болады, немесе талып ауырссынулар кездеседі, үзіліп кететіндей сезім қылаң береді.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты созылмалы алдыңғы айқыш байламының жеткіліксіздігінен пайда болуы да мүмкін, яғни тізенің әлсіздігі мен сүйектердің қозғалып кетуі одан сайын күшейеді. Бұндай ақау асқынуның нәтижесінде ерте пайда болатын остеоартритке әкелуі мүмкін.\r\n\r\nАлдыңғы айқыш байламының жарақаты емнің нәтижесі тізе жарақатының дәрежесіне және организмнің белсенділігіне байланысты болады. Емге физикалық реабилитация немесе операциямен қоса реабилитация жатады.\r\n \r\n \r\n__Тегтер: __\r\nжарақат\r\nБайламдар\r\nСіңірдің жыртылуы\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Траншеялық табан','','','kz','s','',0,'',761,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739240,1570275240,1538739314,'__Траншеялық  табан__ – бірнеше күн бойы төменгі температураның әсерінен, суық температурада пайда болатын (бірақ қату температурада емес) жарақат. Аурудың аты Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгерлер ылғалды траншеяда тұруының себебінен пайда болған.','__Траншеялық  табан __– бірнеше күн бойы төменгі температураның әсерінен, суық температурада пайда болатын (бірақ қату температурада емес) жарақат. Аурудың аты Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгерлер ылғалды траншеяда тұруының себебінен пайда болған.\r\n\r\nСимптомдары мен белгілері:\r\n•	Терінің қызаруы, ол өз кезегінде ісініп, бозарады.\r\n•	Шаншып және қысып ауру сезімі.\r\n•	Аяқтың қалтырауы.\r\n•	Үсік белгілерінің болмауы.\r\n•	Аяқтағы пульстің әлсіреуі немесе болмауы.\r\n•	2-7 күннен кейін күлбіреу немесе ойық жараның пайда болуы.\r\n\r\nЖедел көмек көрсету үшін - зақымдалған жерді қыздыру, ауырсынуды басу, асқынудың алдын алу мысалы, зақымдалу мен терінің өлеттенуінің алдын алу керек.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nҚол мен аяқтың ылғалдануы\r\nТабанның суық ауыр жарақаты\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тістің шытынауы (зақымдануы)','','','kz','s','',0,'',1212,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739300,1570275300,1538739374,'Тістегі сызат тістің төменгі бөлігінен жоғары бөлігіне дейін жіңішке, кішкентай жарықшақ секілді көрінеді.  Оны анықтап қарамасаң көрінбейді де, тіпті ол рентген түсірілімдерінен де байқалмай қалады.  Кейде тіпті, қай тістің ауырып тұрғанын білу қиынға соғады (ауруы төменнен жоғары қарай бара жатыр ма, әлде, жоғарыдан төмен қарай бара жатыр ма). ','Тістегі сызат тістің төменгі бөлігінен жоғары бөлігіне дейін жіңішке, кішкентай жарықшақ секілді көрінеді.  Оны анықтап қарамасаң көрінбейді де, тіпті ол рентген түсірілімдерінен де байқалмай қалады.  Кейде тіпті, қай тістің ауырып тұрғанын білу қиынға соғады (ауруы төменнен жоғары қарай бара жатыр ма, әлде, жоғарыдан төмен қарай бара жатыр ма). \r\n\r\n Егер тісіңізде сызат бар болса:\r\n•	Сіз тістегенде, не шайнағанда тосын ауыруды сезінесіз;\r\n•	Сіз белгілі бір тамақтарды жей алмайсыз немесе бір жағыңызбен ғана шайнай аласыз;\r\n•	Тісіңіз ыстық пен суыққа сезімтал келеді;\r\n \r\nТістегі сызаттың пайда болу себептері, біріншіден ол ауыз қуысындағы жарақаттан, немесе тіс жегінің көлемді түрде ыдырауының әсерінен болады.  Екіншіден, қатты заттарды (жаңғақ, қатты кәмпит, тамақ арасында кездесіп қалатын тас, сүйек секілді қатты заттар)шайнағаннан, немесе соңғы жағдайда ыстық-суық температураның ( мысалы: ықтық тамақты жеп отырып, онымен араластырып, шақпақ мұздарды ауызға салғаннан) әсерінен де болып жатады.  Тісті сықырлатып, егегеннен, сондай-ақ  дұрыс емес қысыммен шайнағаннан да тіс шытынап кететін көрінеді.\r\nТіс ауруы (ер/әйел)\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nтіс аруы,      \r\nауыз қысындағы жарақат,      \r\nтіс жегі\r\n','student_k',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Айналшық сызаты ','','','kz','s','',0,'',1010,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739360,1570275360,1538739433,'Айналшық сызаты – бұл айналма бұлшық еттің бойымен жағалай пайда болған жіңішке сызық, яғни, ол көтен ішектің тарылып, жиырылып тұратын   (сфинктер) сыртқы бөлігінің аздап жыртылуы десе де болады. Мұндай жыртылулар, іш қатқан кезде аналдық жасушаларының зақымдануынан, немесе артқы тесік қысқышына шамадан тыс күш түсіп кеткенде пайда болады. ','__Айналшық сызаты__ – бұл айналма бұлшық еттің бойымен жағалай пайда болған жіңішке сызық, яғни, ол көтен ішектің тарылып, жиырылып тұратын   (сфинктер) сыртқы бөлігінің аздап жыртылуы десе де болады. Мұндай жыртылулар, іш қатқан кезде аналдық жасушаларының зақымдануынан, немесе артқы тесік қысқышына шамадан тыс күш түсіп кеткенде пайда болады. \r\n\r\nАйналшық сызатының симптомдарына келетін болсақ, нәжіс шығару кезінде (дефекация) бірден ашытып, ауыртады. Оның ауруы тіпті күшейіп, бірнеше сағатқа дейін созылуы мүмкін. Сіз тіпті дәретхана қағазыменн сүрткен кезде қан тамшыларын да байқауыңыз мүмкін. Бұл қан бірақ нәжістен бөлек бөлініп шығады.\r\n\r\nАйналшықтың жиналуы үшін барынша сұйық тамақтар  мен суды көп ішу керек.     Жоғары талшықты диетаны дұрыс ұстану қажет.  Нәжәстің жұмсаруына жағдай жасап, өз еркімен шығуын күтіп, оған уақыт бөліңіз (қатты күшене бермеңіз) . \r\n\r\n__Тегтер: __\r\nнәжіс шығарғаннан кейін аурсыну, \r\nнәжіс қан араласып шығу,  \r\nіш қату, \r\nсызат,  \r\nайналшықтың сызатын емдеу   \r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүктілік триместрі ','','','kz','s','',0,'',846,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739420,1570275420,1538739504,'Қалыпты жүктілік – ұрықтанудан, босанғанға дейін 40 аптаны қамтиды. Бұл уақыт шамамен үш кезеңге бөлінеді:  бірінші үш айлық кезеңі (бірінші триместр) – ұрықтанудан 12 аптаға дейін; екіншісі үш айлық кезеңі (екінші триместр) – 13 аптадан 27 аптаға дейін; үшінші үш айлық кезеңі (үшінші триместр) – 28 аптадан босанғанға дейін.','__Қалыпты жүктілік__ – ұрықтанудан, босанғанға дейін 40 аптаны қамтиды. Бұл уақыт шамамен үш кезеңге бөлінеді:  бірінші үш айлық кезеңі (бірінші триместр) – ұрықтанудан 12 аптаға дейін; екіншісі үш айлық кезеңі (екінші триместр) – 13 аптадан 27 аптаға дейін; үшінші үш айлық кезеңі (үшінші триместр) – 28 аптадан босанғанға дейін.\r\n\r\nЖүктіліктің әр триместрінде іштегі ұрық дамып отырады.\r\n•	Алғашқы триместрдің соңында ( шамамен 12-ші апталарда) ұрықта адам кейпі біліне бастайды.\r\n•	Екінші триместрдің соңында (шамамен 27 апталарында) ұрықтың барлық мүшелері қалыптасады. Анасы іштегі сәбиінің қозғалысын сезіне бастайды, бұл шамамен 16 және 20-шы апталарында болатын құбылыс.\r\n•	Үшінші триместр кезінде (щамамен 28 аптасынан босанғанға дейін) ұрықтың көлемі ұлғайып, жетіледі. \r\n\r\n__Тегтер:   __\r\nжүктілік           \r\nұрық         \r\nтриместр\r\n','student_k',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Трихотиломания','','','kz','s','',0,'',924,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739480,1570275480,1538739580,'__Трихотиломания __– деген, жүйке жүйесі  бұзылысының бір түрі. Бұл аурумен ауырған адам  өз шашын өзі жұла бергісі келді. Кейде шашымен қоса, кірпік пен қастарын да жұлады.','__Трихотиломания__ – деген, жүйке жүйесі  бұзылысының бір түрі. Бұл аурумен ауырған адам  өз шашын өзі жұла бергісі келді. Кейде шашымен қоса, кірпік пен қастарын да жұлады.\r\n\r\nТрихотилломания көбінесе бойжеткен қыздарда кездесіп жатады. Кейде жас балаларда да болып қалады, тіпті егде жастағы ер-әйелдерде де ұшырасып жатады бұл ауру.\r\n\r\nӨкінішке қарай мұның нақты себебі анықталмады.  Бірақ күйзелістік жағдайлар, есіркі қолдану мен  мидағы  химиялық үйлесімсіздіктің әсерінен адамдар обсессивті-компульсивтік бұзылысқа ұшырап жататын көрінеді.\r\n\r\nБелгілері мынадай болуы мүмкін:\r\n	Бас терісі тықырлана бастайды;\r\n	Шашы сынғыш  келеді;\r\n	Қасы мен кірпігі сирей бастайды;\r\n	Шашын өзі жұла беретінін мойындамайды, және бұл мәселенің бетін жабық қалдырады.\r\n\r\nАлайда емделудің жолы бар. Ол психотерапевтке қаралып,  дәрі қолдану керек.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nобсессивті-компульсивтік бұзылыс\r\nкүйзеліс        \r\nесірткі қолдану\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тромбофлебит','','','kz','s','',0,'',1072,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739600,1570275600,1538739678,'__Тромбофлебит__  - бұл көктамырға қан ұйып, соның қабынуынан болатын жағдай. Бұған ұшыраған адам – өзін аурушаң сезінеді, жиі ауырады, терісі қызып, көктамырдың бойы қызарып кетеді. ','__Тромбофлебит__  - бұл көктамырға қан ұйып, соның қабынуынан болатын жағдай. Бұған ұшыраған адам – өзін аурушаң сезінеді, жиі ауырады, терісі қызып, көктамырдың бойы қызарып кетеді. \r\n\r\nТромб кейде тура көктамырдың өзіне, тері үстіне жиналады (жоғарғы тромбофлебит) немесе аяқтың терең көктамырына жиналады (терең көктамырдағы тромбоз).  Тері асты көктамырындағы тромбтар ауыр жағдайларға апара бермейді, себебі олар қан айналымына кедергі жасамайды. Дәрігер бұл ұйымалардың ерекшелігін анықтағаннан кейін, науқас үйінде де емделсе бола береді.\r\n\r\nТромбофлебит көбінесе аяқ көктамырын зақымдайды. Аяқтағы терең көктамырдағы тромб (терең көк тамыр тромбы) ауыр жағдайға апарады, бұл тромб үзліп, қан ағысы арқылы өкпеге түседі (өкпе түтікшесінің эмболиясы) пайда болады. \r\n\r\n__Симптомдары:__\r\nТерең көктамырдағы тромбоз ісікке ұласады, ауру пайда болады, жәнебір аяқ, екінші аяқтан үлкейіп, қызарғаны анық білініп тұрады. Терең көк тамырдың тағы бір симптомы  - аяқты бүккенде, жүргенде сыздап ауырады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтерең  көктамырдағы тромбоз\r\nтромб       \r\nэмболия\r\n','student_k',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Балалар арасындағы саңыраулық','','','kz','s','',0,'',3199,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739660,1570275660,1538739813,'__1-3 айлық нәрестелердің саңыраулығы__\r\nБалаңыздың даму ерекшелігіне көңіл бөліңіз, оның құлағы естімей қалып жүрмесін. Оның бұрынғы жағдайы мен кейінгі кезін салыстырып көріңіз. \r\n','__1-3 айлық нәрестелердің саңыраулығы__\r\nБалаңыздың даму ерекшелігіне көңіл бөліңіз, оның құлағы естімей қалып жүрмесін. Оның бұрынғы жағдайы мен кейінгі кезін салыстырып көріңіз. \r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	Сөз тыңдай ма?\r\n•	Сіз сөйлегенде, сізге бұрылып қарай ма?\r\n•	Сізбен сөйлескенде күле ме?\r\n•	Сіздің даусыңызды тани ма?\r\n•	Сіз сөйлегенде жылауын тоқтата ма?\r\n•	У-шудан шошып, жылай ма?\r\n•	Қатты дыбыстан оянып кете ме?\r\n\r\n__4-6 айық сәбилердің саңыраулығы__\r\nБұл айда дабалаңыздың даму өзгерістеріне көңіл бөліңіз. Сәбиіңіз саңырау болып жүрмесін. Бұрынғы әдеттері мен қазіргі дағдыларын салыстырыңыз.\r\n\r\nСіздің сәбиіңіз:\r\n•	Сіздің даусыңыздың құбылмалылығын игере ме?\r\n•	Дыбыстың қадан шыққанын естіп көңіл бөле ме?\r\n•	Дыбыс шығаратын ойыншықтарға көңіл аудара ма?\r\n\r\n__7 айдан, 1 жасқа дейінгі нәрестелер арасындағы саңыраулық  __\r\nБалаңыздың өсу ерекшеліктеріне көңіл бөліңіз, ол саңырау болып жүрмесін. Оның бұрінғы әрекеттері мен кейінгі дағдыларын алыстырып қараңыз.\r\n\r\nСіздің сәбиіңіз:\r\n•	Сізбен сөйлескенде тыңдай ма?\r\n•	Сіз оның атын атап шақырғанда ол басын көтеріп, бұрылып қарай ма?\r\n•	«бері кел» немесе «тамақ ішесің бе?» деген сөздерді түсіне ме?\r\n•	Кесе, ботинка, сок деген сияқты заттардың атын біле ме?\r\n\r\n__1-ден, 2 жасқа дейінгі балалардағы саңыраулық__\r\nБалаңыздың әдет-дағдыларына көңіл бөліңіз, мүмкін сіз оның керең болып қалғанын байқамай жүрген шығарсыз. Оның бұрынғы дағдылары мен  кейінгі әрекеттерінде өзгерістер болып жатқан жоқ па? Және оның сөйлеу сапасына да көңіл аударыңыз. Баланың дұрыс сөйлеп, тілінің жақсы шығуы үшін құлағының кемшіліксіз естуі маңызды рөл атқарады.\r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	Жай әңгімелерді естіп, ән немесе тақпақтарға көңіл аудуру ма?\r\n•	«допты теп», сенің аяқ киімің қайда» деген секілді қарапайым бұйрықтар мен қарапайым күнделікті сұрақтарға жауап бере ме?\r\n•	Мүшелерін сұрағанда қолымен көрсете ме?\r\n•	Суреттен «кітапты тауып берші» десе таба ала ма?\r\n\r\n__2-ден 4 жасқа дейінгі балалардың саңыраулығы__\r\nБалаңыздың дағдыларындағы өзгерістерге көңіл бөліп жүріңіз, әйтпесе оның құлағының мүкісі болып жүрмесін. Оның бұрынғы әдет-дағдыларымен кейінгі әрекеттеріндегі өзгерістерді салыстырып көріңіз.\r\n\r\nСіздің балаңыз:\r\n•	«допты ұста және оны үстелдің үстіне қой» деген секілді өтініштеріңізді орындай ма? \r\n•	Телефонның шырылын, теледидардың дыбысын, есіктің соғылғанын естіп, ажырата ала ма?\r\n\r\n__4 жастан асқан балалардың саңыраулығы__\r\n4 жастан асқан бала сөйлеуі керек, ал ол әлі естімей, басқаларды түсінбей жүр ме? Сіз ондп балаға өзі білетіндері жайында сұрақ қойып көріңіз.\r\n\r\nСөйтіп балаңызда кері қалыптасып келе жатқан жайттың алдын алуға болады. Оның осыған дейінгі әдеттері мен кейінгі дағдаларын салыстырып көріңіз. Сіздің балаңыз:\r\n•	«Күртешеңді өзімен бірге алып кет, оқу үшін кітабыңды алып кел» деген секілді күрделі тапсырмаларды орындай ма?\r\n•	Телефонның шырылын, теледидардың дыбысын, есікті қаққан дыбысты еркі игере ме?\r\n\r\nМұғалім баланың қалыптасып келе жатқан әдеттеріне көңіл аудару керек, мүмкін оқушының мұлағының мүкісі бр шығар, мысалы ол қатты дыбысталған әңгімелерді дұрыс түссіне алмай, тапссырманы ссол ұшін дұрыс орындай алмай жүрген шығар.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nБаланың әдет-дағдылары\r\nДұрыс естімеу \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ауыр жіті респираторлы синдром (АЖРС, атиптік пневмония)','','','kz','s','',0,'',1428,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739780,1570275780,1538739903,'__Ауыр жіті респираторлық синдромы (АЖРС, атиптік пневмония)__ – бұл вирустық респираторлық ауру.  Әлемде АЖРС ауруына шалдыққан адам  ең  алғаш 2003 жылы Азияда тіркелді.  Бұл вирус эпидемиясы тоқтатылғанға дейін, бүкіл әлемге бірнеше айдың ішінде таралып кеткен болатын.','__Ауыр жіті респираторлық синдромы (АЖРС, атиптік пневмония) __– бұл вирустық респираторлық ауру.  Әлемде АЖРС ауруына шалдыққан адам  ең  алғаш 2003 жылы Азияда тіркелді.  Бұл вирус эпидемиясы тоқтатылғанға дейін, бүкіл әлемге бірнеше айдың ішінде таралып кеткен болатын.\r\n\r\nАЖРС – ауруы адам өміріне аса қауіпті. Атиптік пневмонияның симптомдары мынадай болып келеді:\r\n•	Жоғары температура;\r\n•	Бас ауруы;\r\n•	Дененің ауырсынуы;\r\n•	Құрғақ жөтел;\r\n•	Пневминиясы (кейінгі кезеңдерәнде)\r\n\r\nҚалай қарағанда да, атиптік пневмония сау адамдарға ауру адаммен жақын байланыс жасағанда жұғатын көрінеді.  АЖРС дем алу арқылы беріледі.  Вирусы бар адам жөтелгенде, немесе түшкіргенде вирустар түкірік немесе сілекей тамшыларымен өзге адамның көзіне, мұрнына, аузына тиіп инфекция таралады екен. Сондай-ақ: сүйіскенде, құшақтасқанда, тамақ немесе су ішетін ыдысты бірге қолданғанда, инфекцияланған адаммен жақын отырып сөйлескенде бұл вирустың жұғу қаупі басым байқалатыны белгілі болды.\r\n\r\nАтиптік пневмония эпидемиясының шыққан жеріне саяхаттап барып жатсаңыз міндетті түрде гигиенаны қатаң сақтаңыз, қолыңызды жиі сабындап жуып тұрыңыз сонда ғана вирус жұқтырудың алдын аласыз. Қазіргі уақытта атиптік пневмониянға қарсы дәрі дәрмектер жоқ. Ғалымдар тестілеу мүмкіндіктерін қолдана отырып ауруға дауа болатын дәрілер мен екпе жолдарын қарастыруда. \r\n\r\n__Тегтер: __\r\nАтиптік пневмония\r\nПневмония\r\nАуыр жіті ресспираторлы синдром\r\nSARS \r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тұншығу','','','kz','s','',0,'',352,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739900,1570275900,1538739967,'__Тұншығу __– бұл мойынды қысып, жұлынды , сондай-ақ  ми бағаналары мен мойын құрылыстарын зақымдап, дем алу жолдарын қысып, жүректің тоқтауына немесе өмірмен қоштасуға себеп жасау. ','__Тұншығу __– бұл мойынды қысып, жұлынды , сондай-ақ  ми бағаналары мен мойын құрылыстарын зақымдап, дем алу жолдарын қысып, жүректің тоқтауына немесе өмірмен қоштасуға себеп жасау. \r\n\r\n__Тұншығу __– қасақана жасалуы мүмкін немесе ойламаған жағдайларда да орын алып жатады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтыныс алу жолдарының қысылуы          \r\nмойынның зақымдануы\r\n','student_k',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қалқанша бездің түйіндері','','','kz','s','',0,'',1092,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538739960,1570275960,1538740061,'__Қалқанша бездің түйіндері __– бұл кеңірдектегі қалқанша безінде көбелек типтес бездің аномальді өсуі.\r\n','__Қалқанша бездің түйіндері __– бұл кеңірдектегі қалқанша безінде көбелек типтес бездің аномальді өсуі.\r\n\r\nМұндай түйіндердің біраз бөлігі зиянды болғанымен, көбінесе  қауіп тудыра бермейді.\r\n\r\nБелгілері мен симптомдары мынадай болып келеді:\r\n•	Қалқанша безі ісіп, томпиып шығып кетеді;\r\n•	Қалқанша безі ауырып тұрады,\r\n•	Жұтынғанда кедергі жасайды;\r\n•	Дауыс қарлығып, сырыл пайда болады.\r\n\r\nЕгер қалқанша безі көптеген гормон (гипертиеоз) бөліп жатса,  симптомдары соғырлым әлсіреуі мүмкін, салмағы өздігінен күрт түсіп кетеді, үлкен дәретке баруы  жиілейді, жүрек соғысы жеделдейді,  ыстыққа шыдай алмайды, тітіркеніп, мазасызданады, сондай-ақ бұлшық теттері әлсірейді.\r\n \r\nТүйіндер қатерлі ісікке ұласа бермейді, сондықтан оны жақсылап күтімдесе жазылып кетеді.   Бірақ оның кейбір түрлері қатерлі болып келеді, оны хирургиялық жолмен алып тастайды. Себебі ол рак немесе үлкен қатерлі ісіктерге ұласып, жұтыну және тыныс алу жолдарын бекітіп адамның өміріне қатер төндіреді. \r\n\r\n__Тегтер:__\r\nгипертиреоз\r\nҚалқанша безінің гормоны\r\nТыныс алудың қиындауы\r\nЖұтынудың қиындауы\r\nҚалқанша безі\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қажулық сынулар','','','kz','s','',0,'',1047,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538740080,1570276080,1538740117,'__Қажулық сынулар__ – бұл сүйектің бетінде пайда болатын шіңішке болар-болмас шытынаулар. Кейбір жағдаларда бұл шытынаулардың жіңішке болатыны сондай, тіпті рентгеннен де көрінбейді.\r\n','__Қажулық сынулар__ – бұл сүйектің бетінде пайда болатын шіңішке болар-болмас шытынаулар. Кейбір жағдаларда бұл шытынаулардың жіңішке болатыны сондай, тіпті рентгеннен де көрінбейді.\r\n\r\nҚажулық сынулар сүйекке көп мөлшерде салмақ түскеннен пайда болады. Бірақ ол жарақаттан  емес.  Ол салмақ түскен дененің кез-келген сүйегінде кездеседі.  Мысалы: жүгіруді, секіруді талап ететін спорт түрлерімен айналысатын спортшылардың аяқ сүйектерінде пайда болуы мүмкін.  Сонымен қатар адам бұрын айналыспаған спорт түрімен айналыса бастағанда да сүйекте осындай шатынаулар көрініп жатады.   \r\n\r\nҚажулық сынулар симптомдарына келер болсақ, қай жерде осындай шытынау түзілсе сол жер сырқырап ауырып тұрады. Жаттығау жасағанда аурғаны басылуы мүмкін, бірақ әр жаттығудан соң ауруы күшейе түседі. \r\n\r\nЕгер сынуға себеп болатын әрекеттерді тоқтатылса, симптомдары өздігінен жойылып кетеді.  Тек   әдеттегі әрекеттерге сүйегіңіз дағдаланғаннан кейін,   іс-қимылдарыңызды біртіндеп жалғастыра берсеңіз болады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nСүйектегі шытынаулар\r\nСынық\r\nжарақат\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүкті әйелдердің таң ертеңгілік жүрек айнуы','','','kz','s','',0,'',981,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538740080,1570276080,1538740187,'Жүктілік кезінде әйелдің денесінде түзілетін гормондардың әсерінен жүйрек айнуы пайда болады. Жүктіліктің алғашқы үш айлығында жүйрек айну, құсу деген сияқты жағымсыз жайттар кездесіп жатады.  \r\n\r\nӘдетте таң ертеңгісін жүрек айнып тұрады, кейде күндіз де, түнде де мұндай жағдай орын алуы мүмкін. Жалпы  әйелдердің көпшілігі  екінші үш айлығында мұндай жағымсыздықтан құтылады, ал кейбіреулері болсанғанға дейін жүрегі айнып, құсып әбден қиналып жүреді. ','Жүктілік кезінде әйелдің денесінде түзілетін гормондардың әсерінен жүйрек айнуы пайда болады. Жүктіліктің алғашқы үш айлығында жүйрек айну, құсу деген сияқты жағымсыз жайттар кездесіп жатады.  \r\n\r\nӘдетте таң ертеңгісін жүрек айнып тұрады, кейде күндіз де, түнде де мұндай жағдай орын алуы мүмкін. Жалпы  әйелдердің көпшілігі  екінші үш айлығында мұндай жағымсыздықтан құтылады, ал кейбіреулері болсанғанға дейін жүрегі айнып, құсып әбден қиналып жүреді. \r\n\r\nТаң ертеңгі жүрек айнығанын басу үшін үйде мынадай ем қолданған жөн:\r\n•	Аш қарын жүрмей,  аз мөлшерде жиі-жиі қоректену керек; \r\n•	Таңғы асқа дейін (пешене) сияқты құрғақ, жеңіл  тағамдарды жеп алу керек;\r\n•	Сұйықтықты көп ішу керек, бірақ ісініп кетуден сантанған дұрыс;\r\n•	Жеміс-жидектер мен ағуызы мол, майлылығы төмен азықтарды пайдалану керек;\r\n•	Жүрек айнататын ашыған сүт, кофе, цитрусты шырындардың исінен аулақ жүрген дұыс.\r\n•	Жақсылап дем алған жөн.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n жүктілік гормондары,  \r\nжүрек айну, \r\nқұсу \r\n','student_k',49,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Құлақ құлығы','','','kz','s','',0,'',507,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538740200,1570276200,1538740238,'__Құлақ құлығы__   - бұл құлақ арнасын қорғау үшін бөлінетін табиғаи секреция.   Тері мен шаш,  органикалық қалдықтар (мысалы: сусабын мен кірлер) құлақтан бөлінетін құлықпен араласып шырышты қоспаға айналады.\r\n','__Құлақ құлығы__   - бұл құлақ арнасын қорғау үшін бөлінетін табиғаи секреция.   Тері мен шаш,  органикалық қалдықтар (мысалы: сусабын мен кірлер) құлақтан бөлінетін құлықпен араласып шырышты қоспаға айналады.\r\n\r\nНегізі құлақ арналары өздігінен тазаланып тұрады. Құлақ құлығы құлаққа кіретін шаңды өзіне сіңіріп, құлақ ішінің таза тұруына ықпал етеді.  Әдетте ол өзі табиғи түрде де шығып тұрады. Сондықтан оның пайда болынан қорықпай-ақ қойса болады.\r\n\r\n__Тегтер:__  \r\nқұлақ арнасы, \r\nқұлық бөлуші бездер\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)','','','kz','s','',0,'',801,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538740260,1570276260,1538740293,'__Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)__ – бұл тұрақталып қалған қалыпсыз жүрек соғысының кең таралған түрі.  Жүрекшенің бүлкілдеуі кезінде жүректің үстінгі құлағы дұрыс соқпай тұрады, ол  қан айналына, жүректің соғу күшіне, және де организмнің басқа да бөліктеріне әсер етеді.  ','__Жүрекшенің фибрилляциясы (бүлкілдеуі)__ – бұл тұрақталып қалған қалыпсыз жүрек соғысының кең таралған түрі.  Жүрекшенің бүлкілдеуі кезінде жүректің үстінгі құлағы дұрыс соқпай тұрады, ол  қан айналына, жүректің соғу күшіне, және де организмнің басқа да бөліктеріне әсер етеді.  \r\n\r\nЖүрекшенің фибрилляциясы тробоцит түзілу қаупін асқындырады, ишемиялық бұзылыстарға апарады, сондай-ақ басқа да соққыларға себеп болады. \r\n\r\nЖүрек соғысы дұрыс ритмді өздігінен қалыптастыруы да мүмкін. Немесе ем қолданып, электоршок (кардиоверсия) пайдалануға да болады.  Әдетте жүрек дұрыс соғу ритмін қалыптастырмаса, соққының тоқтатылуы үшін, және ретке келтіру үшін, жоғары асқынулардың алдын алу үшін қанды сұйылтқыш дәрі-дәрмектері қолданылады.\r\n\r\n__Тегтер:__  жүрек аритмиясы, кардиоверсия, тробтүзілу қаупі \r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Цистикалық фиброз  (Муковисцидоз)','','','kz','s','',0,'',9944,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1538740380,1570276380,1538741543,'__Цистикалық фиброз  (Муковисцидоз) __ өкпе, асқазан-ішек жолында және басқа органдарда қалың, тұтқыр шырыштың жиналуынан пайда болатын ауру. Бұл балар мен жасөспірімдер арасында кең таралған созылмалы өкпе ауруы. Ол адам өміріне қауіпті болып табылады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Тексеруі және тесттері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емделуі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Асқыну қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Дәрігерге қай кезде қаралу керек?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Емдеу шаралары__{ALINK}\r\n\r\nЦистикалық фиброз  (Муковисцидоз)  өкпе, асқазан-ішек жолында және басқа органдарда қалың, тұтқыр шырыштың жиналуынан пайда болатын ауру. Бұл балар мен жасөспірімдер арасында кең таралған созылмалы өкпе ауруы. Ол адам өміріне қауіпті болып табылады.\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"369\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nМуковисцидоз тұқым қуалайтын ауру.  Ол өкпенің тоқырауымен, өкпеде инфекцияның пайда болуымен, және де асқазанның сұйықтықты сіңіру қызметінің бұзылуымен, ұйқы бездерінің бүлінуімен сипатталады.\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nЦистикалық фиброз (ЦФ) тұқым қуалайтын ауру екенін айттық. Ол геннің бұзылуынан туындайы, сондай-ақ, организмде шырыш деп аталатын қою, қалың  түзілістің жинақталуымен сипатталады. Бұл шырыштар тыныс алу жолдарына және ұйқы бездеріне жиналып  қалады.\r\n\r\nШырыштардың жиналуынан өмірге қауіп төндіретін өкпе инфекциясы мен қауіпті асқазан аурулары пайда болады.  Бұл ауру тер бездері мен еркектің репродуктивті жүйесіне зақым келтіруі мүмкін.\r\nКөптеген адамдардың гені цистикалық фиброз тасымалдаушысы болып табылады, сондықтан бұл аурудың ешқандай симптомдары көрініс бермейді.  себебі , Цистикалық фиброзы бар адам 2 ақаулы ген тудырады, бұл, әр осындай  ата-анада  1 ауру болады деген ұғымға сай келеді. Кейбір  евроамерикандықтарда   ЦФ гені бар. Бұл ауру көбінесе орта-еуропалықтардың және солтүстік америкалықтардың ата-тектерінде кездеседі екен.\r\nКөптеген балаларда ЦФ 2 жасына дейін белгілі болады.  18 жасқа дейінгілерде көп кездесе бермейді. Балаларда бұл ауру орташа ауыр формада жинақталады.\r\n\r\n\'\'__Симптомдары__\'\'\r\n\'\'__Жаңа туылған сәбилердің арасында мынадай симптомдар кездесуі мүмкін:__\'\'\r\n\'\'•	Бойы өспей, тоқтайды;\'\'\r\n\'\'•	Жетілуінде кемшіліктер кездеседі;\'\'\r\n\'\'•	Өмірге келген алғашқы 24-48 сағат бойы ақаулықтары байқалады;\'\'\r\n\'\'•	Терісінен тұзды дәм білініп тұрады.\'\'\r\n\r\n\'\'Ішек фонкциясына байланысты симптомдар мынадай болады:\'\'\r\n\'\'•	Іш қатуының салдарынан асқазаны ауырады;\'\'\r\n\'\'•	Іші кеуіп, желденіп, газ шығара береді;\'\'\r\n\'\'•	Жүрегі айнып, тәбеті жоғалады;\'\'\r\n\'\'•	Үлкен дәреті сұрланып, қоюланып, жағымсыз иістеніп, шырыспен араласып шығады;\'\'\r\n\'\'•	Салмағы түседі.\'\'\r\n\r\n\'\'Өкпе , тыныс алу жодарымен байланысты симптомдары:\'\'\r\n\'\'•	Мұрнынан маңқа ағып, жөтелі күшейеді;\'\'\r\n\'\'•	Әлсірейді;\'\'\r\n\'\'•	Мұрны бітеліп қала береді;\'\'\r\n\'\'•	Пневмонияның қайталанба эпизодтары (пневмония, кейде цисстикалық фиброз, қалтырау, қатты жөтелу, демікпе, жас аға береді, тәбеті жоғалады)\'\'\r\n\'\'•	Шекесі ауырады немесе мұрын қуысының қысымы жағарылайды, инфекцияның пайда болуына жол ашады немесе шел ауруы орын алуы мүмкін;\'\'\r\n\r\n\'\'Адам өмірінің соңына дейін зиянын тигізетін симптомдар:\'\'\r\n\'\'•	Бедеулік (ерлерде де);\'\'\r\n\'\'•	Асқазан үсті бездерінің қайталанба эпизодтары (Панкреатит);\'\'\r\n\'\'•	Респираторлық симптомдар;\'\'\r\n\'\'•	Саусақтардың басы жуарып,  барабан таяқшаларына ұқсап қалады.\'\'\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"370\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Тексеру және тест жүргізу__ \r\nЦистикалық фиброзды анықтау мақсатында  қанға талдама тексерулер жүргізіледі. Олар ЦФ генін анықтауға бағытталады. Ал басқа әдістермен ЦФ былай анықталады:\r\n•	Иммуннореактивті трипсиноген (ИРТ) жаңа туылғандардан Цистикалық фиброзға тест жүргізеді, сол  арқылы өзіндік стандарттық скринингі анықталады. ИРТ-нің жоғарғы көрсеткіші ЦФ-дың бар екендігін білдіреді және бұдан кейін тексерулер жүргізу керектігін меңзейді. \r\n•	Тер хлоридтеріне талдау жүргізу –  деп , ЦФ-ға страндартты түрде диагностикалық тест жүргізуді айтады. Терде тұз құрамының шамадан тыс көп болуы, ауру белгілерінің бар екендігін көрсетеді. \r\nЦФ-бен байланысты  проблемаларды анықтауға бағытталған басқа да әдістер мынадай:\r\n•	Кеуде жасушаларына рентгенография жүргізу немесе компютерлік томография өткізу;\r\n•	Нәжістегі майды анықтау үшін талдама жүргізу;\r\n•	Өкпе фунциясына тексеру жүргізу;\r\n•	Ұйқы бездерінің функциясына тексеру жүргізу;\r\n•	Секретинге тест арқылы әсер ету;\r\n•	Нәжістегі трипсин және химотрипсиндердің жиналу мөлшерін анықтау;\r\n•	Асқазан-ішек жолдары және аш ішектің жоғарғы бөліктерінің рентгенологиялық сериясын өткізу;\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емделуі__\r\nЦФ-ды ерте диагнотикалау және емдеудің тиімді жоспарын құру арқылы  өмірге төнген қауіптің алдын алуға, өмір сүру белсенділігін арттыруға мүмкіндіктер жасауға болады. Негізі мониторингтер мен қадағалаулар аса маңызды.  Науқас сол үшін емханадағы муковицидозға мамандандылырған емдеу курстарына мүмкіндігінше, қалмай барып тұру керек. Балалар өскеннен кейін,  ересектер үшін муковицидозға мамандандырылған арнайы емдеу орталығына ауыстырылуы керек. \r\n\r\nМынайдай әдістер өкпеге байланысты мәселелерді реттейді:\r\n•	Өкпе ауруы, мұрынның қосалқы қуыстары инфекцияларына қарсы және олардың алдын алу үшін антибиотиктер қолдану.  Олар көктамыр ішіне, немесе аэрозолдар түрінде тағайындалады, әрі ішне оссы жолдармен енгізіледі.  Антибиотиктер қажет болмаса да, тағайындалуы мүмкін.  Тек дәрілерлің қолдану мөлшері әдеттегідей, немесе  сәл көбірек болуы мүмкін.\r\n•	Тыныс алу жолдарын жақсарту үшін дәрілерді ингаляциялық формада қолдануға болады.\r\n•	 Тыныс алу жолдарындағы мәселелерді   жақсарту үшін, тағы басқа да  қолднылатын  дәрілік препараттар мына жайттарды реттейді:  қақырықты сұйылту үшін,  қақырынуды жеңілдету үшін,  гипертониялық ертінді  (ДНКазой және канцентрациясы жоғары түзды ертінділер терапиясы)\r\n•	Жыл сайын тұмауға қарсы екпе салдыру және пневмококтік полисахариддік (ППВ) екпесін қолдану,  (бұларды дәрігермен келісу арқылы қолданған дұрыс).\r\n•	Кейбір мүмкін болмай қалған жағдайда өкпе трансплантациясын қолдану.\r\n•	Өкпе ауруы өршіп бара жатқан жағдайда оттектерапиясын пайдалануға да болады.\r\n•	Өкпедегі шырыштарды  сұйылтып, қақырықты шығару үшін арнайы амал-шараларды қарастыру керек.\r\n•	Мұндай шаралар:\r\n	Терең  дем алдыратын физикалық жаттығулар жасау;\r\n	Іштегі тым көп жиналған шырыштарды шығару үшін  арнайы құрылғалырады күніге қолданып тұру керек;\r\n	Кеудені қолмен сәл тықылдатып ұру (немесе, кеуде жассушаларына физиотерапия жүргізу) үйдегі бір адам немесе дәрігер кеудені алдынан немесе арқадан сәл қағып тұруы керек;\r\n\r\nАсқорыту жүйесі, ішек мәселелері мен байланысты әдістер:\r\n•	Балаларға, жасөспірімдерге және ересектерге ағуызы байытылған арнайы тағамдар мен  витаминдер пайдалану керек;\r\n•	Ас ішкен сайын майды, ағуызды сіңіруді жақсартатын пакреаттық ферменттерді пайдалану;\r\n•	А,Д,Е және К витаминдері мол азықты пайдалану;\r\n•	Егер жүрегіңіз айни беретін болса, дәрігер сізге басқа да дәрі-дәрмектерді ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nИвакафтор – бұл ЦФ-дың кейбір түрлерін емдуге арналған дәрілік препарат. Ол ЦФ-дың әсерінен генінде белгілі бір ақауы бар адамдарды емдеуге қолданылады. Оның  әсерінен өкпедегі шырыштар азайяды.  Бұл сондай-ақ ЦФ-дың басқа да симптомдарын жеңілдетуге қолданылатын дәрі. \r\n\r\nҮйде жүріп-ақ жасалатын мониторингтер мен амал-шаралар:\r\n•	Темекі түтінінен, шаңнан, кірден, будан, тұрмыстық химиядан, тастан шыққан будан, зәйден басрынаша аулақ жүру керек;\r\n•	Жақсы тамақтану керек, әсіресе ыстық ауа райында сәбилер мен жас балалар, сондай-ақ физикалық белсенділігі төмен, іші жиі өтіп жүрген адамдар осы қағиданы қатаң ұстану керек. \r\n•	Денеге аптасына 2-3 рет физикалық салмақ салып тұру керек . Әсіресе суд жүзіп, жүгіріп, велосипедпен серуендесе жақсы болады.\r\n•	Қақырықты, тыныс талу жолдарындағы қақырықты күніне 1-4 шығарып тұру керек.  Тыныс алу жолдарын тазалап тұру үшін әрбір нуқас, жанұя мүшесі немесе тәрбиешілер  кеудені соққылаудың  және пастуральды дренаждаудың техникасын игеруі  керек.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"371\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nНауқас әртүрлі  қалыпта жатса да, бір уақытта бәрнеше жерді  ұқалауға болады.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЦФ-ы бар балалар есейгенше денсаулуғынан сыр бермей, қалыпты жағдайда ержетеді. Олар өзі қатарлас балалармен   мектепке де барып, көптеген физикалық іш-шараларға қатыса да алады.  ЦФ-бен ауыратын көптеген жасөспірімдер де колледж бітіріп, жұмысқа да орнығып жатады.\r\n\r\nӨкпе ауруы адамның еңбекке жарамсыз болып қалғанына дйін  ақырындап дамиды. Бүгінгі таңда ЦФ-бен ауыратын адамдардың шамамен жас мөлшері 37-ден аспай жатыр. \r\nӨкпе ауруының асқынуы көбінесе өлімге апарады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Асқыну қаупі__\r\n Көптеген асқынулар созылмалы респираторлы инфекцияға алып барады.\r\n\r\nАл басқа асқынулар:\r\n•	Ішек проблемалары, мысалы өт қабында тастың пайда болуы,  іш қату, тік ішектің түсіп кетуі;\r\n•	Қан түкіріну;\r\n•	Созылмалы тыныс алу жеткіліксіздігі;\r\n•	Қант диабеті;\r\n•	Бедеулік;\r\n•	Бауыр ауруы немесе бауырдың дұрыс жұмыс істемеуі, пакреатит, билиарлы цирроз;\r\n•	Жеткіліксіз тамақтану;\r\n•	Мұрыннан маңқа ағу, мұрын ойнауының қабынуы;\r\n•	Остеопорз және артрит;\r\n•	Қайталанбалы пневмония;\r\n•	Пневмоторакс;\r\n•	Оң қарыншалық жүрек жетіспеушілігі (өкпелік жүрек)\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге қаралу керек?__\r\nЕгер  балаңызда ЦФ-дың мынадай симптомдар байқалса, дәрігерге хабарласыңыз. \r\n•	Қалтырау, жөтелдің күшейуі, мұрнынан  аққан сұйықтық өзгереді немесе оған қан араласып шығады, тәбеті жоғалып, пневмонияның басқа да симптомдары көрініс береді.\r\n•	Жедел түрде салмағы түседі.\r\n•	Жиі іш босата береді, нәжісінің исі күлімсізденеді, үлкен дәретінде сұйықтық көп болады.\r\n•	Іші үлкейіп, көп жел шығара береді.\r\nЦФ-дың симптомдары өршіп бара жатса, болмаса басқа күрделі түрлері пайда болса дәрігерге хабарласыңыз, әсіресе қан түкіріп, тыныс алуы ауырлай бастаса.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Амал-шарасы__\r\nЦФ-дың ешқандай алдын алу шарасы жоқ. Гендегі ЦФ-ды анықтау үшін тұқымында осындай ақау бар адамға скринг жасау керек.\r\n\r\n__Дереккөз:__ https://medlineplus.gov/ency/article/000107.htm\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nөкпе инфекциясы, \r\nбаланың салмақ тастауы, \r\n\r\n\r\n','student_k',70,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Фотофобия','','','kz','s','',0,'',766,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539170640,1570706640,1539170738,'__Фотофобия__  – адамның  жасанды немесе табиғи жарыққа  қалыпты қарай алмауы.  Бұл ақау  көбінесе көздің құбылмалы қабығының қабынуынан, инфекция түскеннен,  немесе шын айнаның (роговицы) зақымдануынан  пайда болады.    ','__Фотофобия__  – адамның  жасанды немесе табиғи жарыққа  қалыпты қарай алмауы.  Бұл ақау  көбінесе көздің құбылмалы қабығының қабынуынан, инфекция түскеннен,  немесе шын айнаның (роговицы) зақымдануынан  пайда болады.    \r\n\r\nФотофобияның жеңіл түріне шалдыққан адамдарға ашық күн астында  күн сәулесінен қорғайтын көзілдірікті тағып журу, жеткілікті қорғанысты қамтамассыз етеді.   Алайда айрықша  сезімталдықты сезінген адамдар мүмкіндігінше жарықтан аулақ болуы керек,  кез келген жарықтандырылған ортада  көздерін бүркеп жүрулері қажет.  Жарыққа деген сезімталдығының  пайда болуы   не себепті екенін анықтау  өте маңызды.  Өйткені  мақсатты түрде  ем қабылдау мәселені шешуі мүмкін . \r\n\r\n__Тегтер: __\r\nжарық сезімталдығы,\r\nКөздің құбылмалы қабығының инфекциясы\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Холестерин','','','kz','s','',0,'',1076,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539172020,1570708020,1539172124,'__Холестерин __- организмнің көптеген маңызды функцияларына қажет болатын майдың түрі (липид). Мысалы, ол жаңа жасушалардың қалыптасуына қатысады.  Холестериннің жоғары мөлшерде болуы жүрек ауруы мен инсульт қаупін арттырады. ','__Холестерин __- организмнің көптеген маңызды функцияларына қажет болатын майдың түрі (липид). Мысалы, ол жаңа жасушалардың қалыптасуына қатысады.  Холестериннің жоғары мөлшерде болуы жүрек ауруы мен инсульт қаупін арттырады. \r\n\r\nХолестерині  көп, өте  майлы тағамдарды тұтынғаннан  холестерин деңгейі көтеріледі.  Кей жағдайда тұқым қуалайтын аурулар  холестерин мөлшерінің көтерілуіне әсерін тигізеді.\r\n\r\nДенсаулыққа пайдалы болатын диетаны ұстану, белсенділікті жоғарылату және кейде     холестерин мөлшерін төмендететін препараттарды қолдану  - емдік шаралары болып табылады.\r\n\r\nҚан талдауы арқылы холестериніңіздің мөлшерін анықтауға болады. Холестерин 1 децилитрге миллиграммен өлшенеді  ( мг /дл )  немесе литрге миллимоль (ммоль/ л)\r\n\r\nҰсынылған жалпы холестерин деңгейі 200 мг/дл-ден  (5,17 ммоль/л ) аз болуы керек. \r\n200-ден 239-ға дейін ( 5,17 – 6,18-ге дейін ) холестерин  деңгейін жоғарылау деп  есептейді.    240    ( 6,21 ) немесе одан жоғары болса, бұл холестериннің өте жоғары деңгейі болып саналады.\r\n\r\n__Тегтер: __ \r\nхолестерин \r\nСеміздік  \r\nатеросклероз\r\n','student_k',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Хламидиоз ','','','kz','s','',0,'',1244,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539172140,1570708140,1539172268,'__Хламидиоз__ – ерлердің  және әйелдердің несеп жолдарында, жатыр мойынында немесе  репродуктивті органдарында (кейде барлық үш органдарда да ) бактериялық инфекциясының пайда болуы . Хламидиялар жыныстық жолмен беріледі. Көптеген елдерде  бұл аурудың түрлері кеңінен  таралған.','__Хламидиоз__ – ерлердің  және әйелдердің несеп жолдарында, жатыр мойынында немесе  репродуктивті органдарында (кейде барлық үш органдарда да ) бактериялық инфекциясының пайда болуы . Хламидиялар жыныстық жолмен беріледі. Көптеген елдерде  бұл аурудың түрлері кеңінен  таралған.\r\n\r\nСондай-ақ  хламидиоз  инфекциясы  тік ішекке және көздің шырышты қабатына зақым  келтіруі  мүмкін.  \r\nХламидиоз  әсерінен  қынаптан  немесе жыныс мүшесінен  бөлінділер ағып, зәр шығару кезінде ауыртуы мүмкін.\r\nДегенмен, көп жағдайда симптомдар байқалмайтындықтан, адам өзінің инфекция жұқтырғанынан бейхабар күйде болуы мүмкін. Хламидиозды емдемесе,  жамбас органдарының қабынуына және әйелдер мен еркектердің бедеулігіне  әкелуі мүмкін.\r\n\r\nИнфекция жұқтырған  адамның бөліндісі   көзге тиетін болса, оны да зақымдайды. Егер бактерия анасында болса, бала туған кезде, баланың көзін немесе өкпесін (пневмания) инфекциямен зақымдауы мүмкін . Әдетте  көздің инфекциясын болдырмау үшін, туылғаннан кейін көзіне дереу антибиотиктерді тамызады.\r\n\r\nХламидиозды антибиотиктермен есмдеуге болады.  Сонымен қатар, жыныстық серіктестерді де бір уақытта  емдеу қажет.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nхламидиоз белгілері\r\nХламидиозды емдеу \r\nЖыныстық жолмен берілетін хламидиоз инфекциясы\r\n','student_k',52,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Хондрогенез','','','kz','s','',0,'',400,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539172440,1570708440,1539172544,'__Хондрогенез__ (хондромалакция деп те аталады ) – негізінен тізенің артқы жағындағы тегіс шеміршектің  патологиялық жұмсаруы немесе бұзылуы.  Тізе бүгіп отыру  барысында,   баспалдақтармен төмен түскенде, ұзақ уақыт бойы отырғанда шеміршектің ауырсынуы пайда болады.','__Хондрогенез __(хондромалакция деп те аталады ) – негізінен тізенің артқы жағындағы тегіс шеміршектің  патологиялық жұмсаруы немесе бұзылуы.  Тізе бүгіп отыру  барысында,   баспалдақтармен төмен түскенде, ұзақ уақыт бойы отырғанда шеміршектің ауырсынуы пайда болады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nшеміршектің хондрогенезі,   \r\nтізе буындарындағы шеміршектің жұмсаруы\r\nТізе буынының қозғалысындағы қиындықтар \r\n\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Целлюлит','','','kz','s','',0,'',2682,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539241860,1570777860,1539242056,'__Целлюлит__ –генетикалық түрде тек әйелдің денесіне тән созылмалы патология болып табылады. Целлюлиттің пайда болуына бірнеше факторлар  әсер етуі мүмкін: генетикалық, эндокриндік, энзимдік , психосоматикалық, токсикалық және ең маңыздысы тамырлық. Бұрын бұл ауруды – липодистрофия, пассивті май (жойылмайтын майдың күрделі түзілісі) деп атаған. Бірақ, «целлюлит» деген термині бекітіліп,  денсаулық пен сұлулық сөздіктерінде ерекше орынға ие болды.   Еуропа мен АҚШ-та целлюлит мәселесі 1957 жылдан бері маңызды орын алып келеді. Және содан бері қарай, белгілі бір емдеу нәтижелеріне де қол жеткізді. ','__Целлюлит__ –генетикалық түрде тек әйелдің денесіне тән созылмалы патология болып табылады. Целлюлиттің пайда болуына бірнеше факторлар  әсер етуі мүмкін: генетикалық, эндокриндік, энзимдік , психосоматикалық, токсикалық және ең маңыздысы тамырлық. Бұрын бұл ауруды – липодистрофия, пассивті май (жойылмайтын майдың күрделі түзілісі) деп атаған. Бірақ, «целлюлит» деген термині бекітіліп,  денсаулық пен сұлулық сөздіктерінде ерекше орынға ие болды.   Еуропа мен АҚШ-та целлюлит мәселесі 1957 жылдан бері маңызды орын алып келеді. Және содан бері қарай, белгілі бір емдеу нәтижелеріне де қол жеткізді. \r\n\r\nЦеллюлит – гармондардың жойылып, организмнің үйлесімсіздігінен пайда болатын ауру.  Мұны кейде ұстанған өмір салтына байланысты пайда болатын ауру дейді.  «Апелсин қабықшасы» секілді жұмсақ болады, қатты және қатты мен жұмсақ аралас түрде де кездеседі (Бұл түр ең көп таралған). Осы жағдайларға байланысты әдістер сұрыпталады. \r\n\r\n__Целлюлиттің пайда болуы__ – көптеген әйелдерге таныс жағдай.  Тері қатпарланғанда алдымен терінің үстінгі қабатынан ұсақ бұдырлар шығады. Содан соң бұл бұдырмақ қосарланып, өлшемсіз пайда бола береді. Соңында целлюлит  аяқ пен санды сұрықсыздандырып жібереді, бір қарағанда саусақпен әбден шұқылаған қамырға ұқсап қалады. Целлюлит тек сыртқы ақаулармен тоқтап қалмайды, тері үстіндегі майлы торларға, шұңқыр-шұңқырларға көз үйреніп қалғанымен, ол өзінің зақымдау функциясын әрі қарай жалғастыра береді. Тіпті ішкі ағзалар мен тіндердің қызметтерін  бұзын жалғастырады. Бастапқы кезеңде, бұл бар болғаны майлы тіндердің өзгеруімен сипатталады, одан кейін ол дами келе, күрделі функцияларға жалғасып, кіші жамбас ағзаларына шабады (етеккірдің тоқтауына, қосалқы өсінділердің пайда болуына жіне т.б. жағдайларға соқтырады).  \r\n\r\n__Емделуі__. Целлюлитті емдемес бұрын, ең алыдмен дәрігер-косметологпен кеңесіп алған жөн. Целлюлиттің себепті  спектрі өте көлемді болғандықтан,  әдетте оны  жеке емдеу  керек, және жалпылама қабылданған амалдар ешқендай нәтже бермей жатады, бірақ одан жалпы жағдай нашарлап кетуі ғажап емес.  Қандай жағдайда болмасын науқас бұрынғы өмір сүру дағдысын өзгертуі керек,  тамақтануына көңіл бөлгені абзал.\r\n\r\nҚазіргі уақытта  целлюлитті жеке емдеудің көптеген әдістері бар. Жақсы әсер ететін,және кең таралған әдіс – мезотерапия және целлюлиполиз әдістері. Мезотерапия қазіргі кезде целлюлит жағдайына ғана емес, теріні жасарту әдісі ретінде де  кеңірен қолданылуда.  Бүгінгі таңда прессотерапия және антицеллюлиттық жақпа майларды антицеллюлиттық массажбен үйлестіре қолдану, жақсы нәтиже  беруде. Кейбір емханаларда целлюлиттен айықтыру үшін тіпті сүлікпен емдеу секілді сізге таңсық емдеу түрлерін ұсынуы мүмкін.\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Әйелдерде жамбастың созылмалы ауырсынуы','','','kz','s','',0,'',1035,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539242640,1570778640,1539242800,'Әйелдердің ішінің төменгі жағы мен жамбасының ауруы  кем дегенде 6 айға созылса, оны  __созылмалы ауырсыну__ деп атайды. Ауру сипаттары тұрақты немесе өтпелі болуы мүмкін, сонымен қатар қатты және әлсіз ауырсынулар болады.','Әйелдердің ішінің төменгі жағы мен жамбасының ауруы  кем дегенде 6 айға созылса, оны  __созылмалы ауырсыну__ деп атайды. Ауру сипаттары тұрақты немесе өтпелі болуы мүмкін, сонымен қатар қатты және әлсіз ауырсынулар болады.\r\n\r\nЕтеккір кезіндегі аурулар қайталанбалы  созылмалы  жамбас ауруының белгісі.  Созылмалы жамбас  ауруына жамбас органдарының инфекциялары, эндометриоз, аденомиоздың және зәр шығару жолдарының  немесе ішектің аурулары себеп болуы мүмкін. Сондай-ақ  әйелдерде жамбастың созылмалы ауырсынуы бұрынырақ орын алған физикалық немесе жыныстық зорлық зомбылықтардың салдарынан туындауы мүмкін.\r\n\r\nЖамбастың созылмалы ауырсынуын емдеу курсы  дәрі-дәрмектер, операция, когнитивті терапия, және эмоционалдық қолдау  көрсету арқылы жүзеге асады. Емдік шараларды  ауру себебіне байланысты (егер белгілі болса) немесе ауырсынудың сипатына байланысты тағайындайды.  \r\n\r\n__Тегтер: __\r\nІштің төменгі бөлігінің ауруы    \r\nетеккір кезіндегі  ауырсынулар      \r\nжамбас инфекциялары      \r\nэндометриоз     \r\nәйелдердің ауырсынулары\r\n','student_k',42,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы (ЖИТС)','','','kz','s','',0,'',5498,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1539245160,1570781160,1539245527,'Профессор  Алмаз Шарманның аталмыш интернет монографиясы «Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы» деген атпен ең алғаш көріп отыр. ===__Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы  деген__=== сілтемеде, «жүктеу» деген батырманы басу арқылы монографияны pdf форматта, 6,02 МВ көлемде  толық жүктеп алуға болады. Оның төменгі жағында мақала түріндегі бөлімдерін жеке-жеке көшіріп алсаңыздар да жарайды. \r\nТақырыптың өзектілігі сонша, бүгінгі таңда адамзат баласына аса зор қауіп төндіріп тұрған АИТВ және ЖИТС мәселелері жаңа қырынан қозғалған. Қазіргі таңда ЖИТС-пен ауыратын науқастарды емдеу үшін жасалып жатқан нәтижелі амал-шаралар мен шығарылып жатқан дәрі-дәрмектер жайында да ұтымды ойлар, келелі пікірлер айтылған.  Соңғы уақытта бұл Қазақстан үшін де аса маңызды мәселелердің қатарына көтерілді, оған мысал ретінде, жақында ғана орын алған Оңтүстік-Қазақстанда орын алған қайғылы жағдайды айтсақ болады. Бар-жоғы 20 жылдың ішінде АИТВ-инфекциясы мен ЖИТС-нан туындаған  адамның ашық иммун тапшылығы синдромы 20 миллионға жуық адамның өмірін жалмаған екен. Аталмыш вирустың пайда болуы, сондай-ақ әсер ету механизмі әлі күнге дейін адамзат баласы үшін шешілмеген жұмбақ күйінде келе жатыр. Заман талабына сай АИТВ-инфекциясына қарсы терапиялар, ұтымды әдісті диагностикалар  жасалып жатқанымен, аурулар  сол күйі сауығар емес.\r\n','Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы (ЖИТС)\r\n\r\n(Алмаз Шарман)\r\n\r\nПрофессор  Алмаз Шарманның аталмыш интернет монографиясы «Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы» деген атпен ең алғаш көріп отыр. ===__Жұқтырылған иммун тапшылығы синдромы  деген__=== сілтемеде, «жүктеу» деген батырманы басу арқылы монографияны pdf форматта, 6,02 МВ көлемде  толық жүктеп алуға болады. Оның төменгі жағында мақала түріндегі бөлімдерін жеке-жеке көшіріп алсаңыздар да жарайды. \r\n\r\nТақырыптың өзектілігі сонша, бүгінгі таңда адамзат баласына аса зор қауіп төндіріп тұрған АИТВ және ЖИТС мәселелері жаңа қырынан қозғалған. Қазіргі таңда ЖИТС-пен ауыратын науқастарды емдеу үшін жасалып жатқан нәтижелі амал-шаралар мен шығарылып жатқан дәрі-дәрмектер жайында да ұтымды ойлар, келелі пікірлер айтылған.  Соңғы уақытта бұл Қазақстан үшін де аса маңызды мәселелердің қатарына көтерілді, оған мысал ретінде, жақында ғана орын алған Оңтүстік-Қазақстанда орын алған қайғылы жағдайды айтсақ болады. Бар-жоғы 20 жылдың ішінде АИТВ-инфекциясы мен ЖИТС-нан туындаған  адамның ашық иммун тапшылығы синдромы 20 миллионға жуық адамның өмірін жалмаған екен. Аталмыш вирустың пайда болуы, сондай-ақ әсер ету механизмі әлі күнге дейін адамзат баласы үшін шешілмеген жұмбақ күйінде келе жатыр. Заман талабына сай АИТВ-инфекциясына қарсы терапиялар, ұтымды әдісті диагностикалар  жасалып жатқанымен, аурулар  сол күйі сауығар емес.\r\n\r\nКітаптың авторы Алмаз Шарман – америкалық ғалым, доктор, медицина ғылымының профессоры, көп жылдардан бері иммунология саласы бойынша зерттеу жүргізген. Талдама негізінде заманауи ғылыми әдебиет - вирусқа потогеникалық әсер ету механизмін және оған қарсы иммунологиялық қорғанысты,  ЖИТС-тың клиникалық дамуын жанжақты қарастырады. Сондай-ақ оппортунстік инфекцияны, оның диагностикасын, антиретровирустық терапияның заманауи принциптерін, сонымен қатар, АИТВ-инфекциясының алдын алу шараларын толық қамтыған. Бұл кітаптың араға төрт жыл салып басылған  екінші шығарылымы.\r\n\r\nКітап ең алдымен «АИТВ-індетіне қарсы соғыста қорғаныс желісінің алдығы қатарында тұрған» аурудың алдын алумен және оны емдеумен айналысатын мамандарға арналады. Басылым халықаралық донорлық ұйымдарының қызметкерлеріне таптырмас құрал боуы мүмкін. Себебі мұндағы АИТВ-инфекциясының алдын алу шаралары, науқасты бақылу бағдарламалары бірден назар аудартады. Сондай-ақ бұл ақпарат құралын  дәрігер-ғалымдар, медицина саласында білім алатын студенттер,  басқа да ЖОО-ның мамандары, осы «ХХІ ғасыр обасы» атты тақырыпқа қызығушылық танытқан барлық адамдарға тауып пайдассына жаратса әбден болады.\r\nКітапты басып шығарған GTNet компаниясы, Алматыдағы тел.: 8 3272 42-86-14, 83272 637432.\r\n\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/content1.pdf|Мазмұны]\r\n\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/preface1.pdf|Алғашқы басылымға алғысөз (.pdf 81.5 KB)]\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/preface2.pdf|Екінші басылымның алғысөзі (.pdf 80.5 KB)]\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/abbreviations.pdf|Негізгі сөздердің шартты қысқартулары (.pdf 120 KB)]\r\n__Бірінші бөлім. Эпидемиология, оның берілу жолдары және АИТВ-инфекциясының алдын алу шарасы, эпидназдзор принциптері__\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part1_1.pdf|1. АИТВ-ның көтерілуі, оның саяси-экономикалық зардаптары және АИТВ/ЖИТС- пен күресуге бағытталған жаһандық қор, туберкулез және малярлар (.pdf, 362 KB)]\r\n2. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part1_2.pdf|Вирустың берілу механизмі және АИТВ-инфекциясы алдын алу шараларының қағидалары (.pdf, 238 KB)]\r\n3. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part1_3.pdf|Зиянды төмендету философиясы және нашақорлықтың алдын алу (.pdf, 148 KB)]\r\n4. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part1_4.pdf|Мінез-құлық факторы және АИТВ-инфекциясын эпидқадағалаудың екінші  буының қағидасы (.pdf, 300 KB)]\r\n\r\n__Екінші бөлім. АИТВ-инфекциясының молекулярлық-иммунологиялық негіздері__\r\n5.[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part2_5.pdf| Малекулярлық мінездеме және адамның иммун тапшылығы вирусының өмірлік циклі (.pdf, 1.43 MB)]\r\n6. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part2_6.pdf|Иммундық жауап және АИТВ-инфекциясы кезінде иммунологиялық бұзылу (.pdf, 463 KB)]\r\n7. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part2_7.pdf|АИТВ-инфекциясының патогенезі және динамикасы (.pdf, 276 KB)]\r\n\r\n__Үшінші бөлім. Жіктелуі және ЖИТС-тің клиникалық ағымы.. Оппортунистік инфекция__ \r\n8. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part3_8.pdf|АИТВ-инфекциясы мен ЖИТС-тің классификациясы (.pdf, 174 KB)]\r\n9. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part3_9.pdf|Болжау индикаторлар және АИТВ-инфекциясының бастапқы сатысы (.pdf, 635 KB)]\r\n10.[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part3_10.pdf| Оппортунстік инфекциялар (.pdf, 981 KB)]\r\n11. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part3_11.pdf|ЖИТС және туберкулез (.pdf, 197 KB)]\r\n12. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part3_12.pdf|ЖИТС кезіндегі жүйкелік және онкологиялық бұсылыс (.pdf, 623 KB)]\r\n\r\n__Төртінші бөлім. Лабораториялық диагносстика және антиретровирустық терапияның қағидалары__\r\n13. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part4_13.pdf|АИТВ-инфекциясын  диагностикалау (.pdf, 1.61 MB)]\r\n14. [http://www.zdrav.kz/attachments/aids/part4_14.pdf|Жоғарыбелсенді антиретровирустық терапияның қағидалары (.pdf, 480 KB)]\r\n\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/reference.pdf|Кітапты дайындау барыссында пайдаланылған әдебиеттер тізімі (.pdf, 460 KB)]\r\n[http://www.zdrav.kz/attachments/aids/autor.pdf|Автордың өмірбаяны жайында анықтама (.pdf, 82.4 KB)]\r\n  \r\n__Тегтер:__ АИТВ-инфекциясы, ЖИТС\r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ересек балалар мен үлкендерде болатын шок','','','kz','s','',0,'',1286,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540811220,1572347220,1540811333,'__Шок__ - адам өміріне қауіп төндіретін жағдайға жатады. Шұғыл медициналық араласу адам өмірін құтқарып қалуы мүмкін.','__Шок__ - адам өміріне қауіп төндіретін жағдайға жатады. Шұғыл медициналық араласу адам өмірін құтқарып қалуы мүмкін.\r\n \r\nШоктың алғашқы белгілеріне (олардың көпшілігі орын алады):\r\n\r\n•	Бас мүшесінің жеңіл күйге енуі, немесе одан ажырап қалатындай сезіну;\r\n•	Мазасыздық, шатасу немесе қорқыныш;\r\n•	Терең емес, жылдам тыныс алу;\r\n•	Ылғал, салқын тері немесе, қатты терлеу;\r\n•	Әлсіздік;\r\n•	Шөлдің қысуы, жүрек айнуы немесе құсу.\r\n\r\nСонымен қатар, шок алған адамның жүрек соғысы жиілеп, және қан қысымының төмендеуі байқалады. \r\n\r\n Шоктың кейін пайда болатын белгілері:\r\n\r\n•	Өзіне тән есінің өзгеруі, мысалы, кенеттен иммунологиялық жауап бермеу, бас айналуы, есін жоғалту немесе мінез-құлқының өзгеруі;\r\n•	Бет терісінің бозғылттануы, немесе еріндерінің, құлақ сырғалықтарының көгеріп тұруы.\r\nШок - аяқ асты ауруға, жарақатқа реакция немесе жәндіктердің шағуына аллергиялық реакция ретінде пайда болуы мүмкін. Егер көп мөлшерде қан немесе сұйықтық жоғалтатын болса, қан айналым жүйесі өмірлік органдарға қанды жеткілікті мөлшерде жеткізе алмауының себебінен, кішкентай балада шок болуы мүмкін.\r\n \r\n\'\'__Шокты емдеу үшін дереу арада жедел жәрдем қызметкерлерін шақыру керек.__\'\'\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nесеңгіреу, \r\nқорқыныш, \r\nесінен тану, \r\nтөтенше жағдайлар, \r\nавария, \r\nауырсыну, \r\nқан кету.\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Иықтың сықырлауы немесе сыртылдауы','','','kz','s','',0,'',1366,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540811340,1572347340,1540811442,'Қолды ары-бері қозғағанда сықырлаулар мен сыртылдаулар пайда болып жүр ме? Әрине олар қауіпті емес, дегенмен ыңғайсызық тудыратыны рас. ','Қолды ары-бері қозғағанда сықырлаулар мен сыртылдаулар пайда болып жүр ме? Әрине олар қауіпті емес, дегенмен ыңғайсызық тудыратыны рас. \r\n\r\nЖарақат кезінде сықырлаулар мен сыртылдаулар болып қалса:\r\n\r\n•	Сүйек, сіңірлер немесе тері айналасындағы буынды жұмсартып, майлап тұратын сұйықтығы бар дорбашықтың қабынуы (брусит).\r\n•	Бұлшық етті сүйекпен байланыстыратын тығыз, жіп тәрізді талшықтардың қабынуы (тенденит).\r\n•	Сүйектің сынуы (сынық)\r\n•	Жауырынның етек жағынан иықтың сыртқы, шетінің арасындағы сіңірлердің жыртылуы салдарынан пайда болатын иықтың бөлінуі (акромиома). Бұл жарақат әдетте ұйықты соққанда, немесе саусақ немесе бүкіл қол сіңірлерінің созылғанында пайда болады. \r\n•	Қалыпты орнынан қозғалып кету немесе сүйекті басып жібергенде орны қозғалу (тайып кету) \r\n\r\nЕгер сықырлау-сыртылдау кезінде ауырмаса, ол  байламдардың бүтін күйінде,  өзінің қалыпты орнынан шығып кеткендігін білдіреді.  Иықтағы қытырлаулар буындарды қозғаған кезде, немесе, артрит, брусит, сондай-ақ  бұлшық ет манжеттерінің жыртылуынан пайда болуы мүмкін. Егер иықта сықырлап-сыртылдаудан басқа ауру симптомдары білінбесе онда, оны үйде-ақ емдей берсе болады.\r\n\r\nЕмдеуді ертерек қолға алса, кейінірек  болатын асқыну қауіптерінің алдын алып, қалпына келуін тездетеді.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nиықтағы ауырсыну\r\nиықтың сыртылдауы\r\nшығу\r\nсырқырау\r\nсықырлау\r\nиық жарақаты\r\nсоққы\r\nқұлау\r\n','student_k',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Цервицит','','','kz','s','',0,'',4707,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540811580,1572347580,1540812797,'Цервицит - жатыр мойнының шырышты қабығының қабынуы.\r\nЦервицит көбінесе жыныстық қатынас арқылы берілетін инфекциядан туындайтын ауру. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n \r\n\r\nЦервицит - жатыр мойнының шырышты қабығының қабынуы.\r\n \r\n{  {img type=\"fileId\" fileId=\"372\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЦервицит көбінесе жыныстық қатынас арқылы берілетін инфекциядан туындайтын ауру. Жыныстық жолмен берілетін (ЖЖБИ) және цервицит тудыруы мүмкін инфекцияларға мыналар жатады:\r\n•	Хламидия;\r\n•	Гонорея;\r\n•	Герпес вирусы (генитальды герпес);\r\n•	Адам папилломасының вирусы (генитальды сүйелдер);\r\n•	Трихомониаз;\r\n\r\nЦервицитке соқтыратын басқа факторларға мыналар жатады:\r\n•	Кіші жамбас аумағына (жатыр мойны қалпақшалары, диафрагма немесе пессарий) енгізілген құрылғылар.\r\n•	Контрацепция әдісі ретінде пайдаланылатын спермицидтерге аллергия;\r\n•	Латекс  мүшеқаптарына аллергия;\r\n•	Химиялық заттардың әсері;\r\n\r\nЦервицит кең таралған ауру түрі. Бұл ересек әйелдердің жартысынан астамында кездеседі. \r\nҚауіп тудыратын факторлары:\r\n•	Жұқтыру қаупі жоғары жағдайдағы жыныстық қатынастар;\r\n•	ЖЖБИ жұқтырған адам;\r\n•	Көптеген сексуалдық серіктестері бар адамдар;\r\n•	Ерте жыныстық қатынасқа түсу;\r\n\r\n•	ЖЖБИ болған немесе жұқтыру қаупі жоғары жағдайда жыныстық қатынаста болу;\r\nЦервицитке себеп болатын бактериялар (мысалы, стафилококк және стрептококк), сондай-ақ қалыпты вагинальды бактериялардың (бактериалды вагиноздың) шамадан тыс көп болуы цервицитті тудыру мүмкін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nАурудың симптомдарына мыналар жатады:\r\n•	Жыныстық қатынас, менопауза немесе ай сайынғы менструациядан тыс пайда болатын жатырдан қан кету;\r\n•	Түрі ерекше, тоқтамай келетін сұйықтардың бөлінуі: олар сұр, ақ немесе сары түсті болуы мүмкін;\r\n•	Ауырсынуды тудыратын жыныстық қарым-қатынас;\r\n•	Қынап маңының ауырсынуы;\r\n•	Жамбас аумағында қысу немесе ауыр салмақтың сезілуі;\r\n\r\nЕскерту: Аурудың симптомдары болмауы да мүмкін. Хламидиоз жұқтыруы мүмкін әйелдер тіпті, ешқандай симптомдары жоқ болса да, осы инфекцияға қарсы тексерілуі керек.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nГинекологиялық тексеру келесі мақсаттарды айқындауды көздейді:\r\n•	Қынаптан ағатын сұйықтар;\r\n•	Жатыр мойнының шырышты қабығының қызаруы;\r\n•	Қабыну, қынап қабырғаларының ісінуі;\r\n\r\nДиагностика әдістері:\r\n•	Микроскоптың көмегімен сұйықтарды зерттеу (кандидоз, трихомониаз немесе бактериялық вагинозды анықтауға болады);\r\n•	ПAП тесті;\r\n•	Гонорея мен хламидиозға тексеру;\r\n\r\nСирек жағдайларда жатыр мойыны тінінің кольпоскопиясын және биопсиясын өткізу қажет болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nХламидиоз немесе соз ауруын (гонореяны) емдеу үшін антибиотиктер тағайындалады. Герпес инфекциясын емдеу үшін вирусқа қарсы препараттар тағайындалуы мүмкін.\r\nМенопауза уақытына жеткен әйелдерге гормондық препараттарды (эстроген және прогестеронмен) тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеудің әсері болмаса немесе ұзаққа созылған цервицит ауруына мынадай емдік шаралар қарастырылады:\r\n•	Криохирургия (қатыру);\r\n•	Зақымданған тіндерді жою үшін шағын зонд арқылы электр тогының көмегі;\r\n•	Лазерлік терапия,\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКөп жағдайда себебін дұрыс анықтау арқылы және емдеудің тиімділігі арқылы қарапайым цервициттен тез айығуға болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nЦервицит бірнеше ай немесе жылдар бойы жалғасуы мүмкін. Цервицит жыныстық қарым-қатынас кезінде ауырсынуды тудыруы мүмкін (диспареуния).\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЦервицит белгілері пайда болған жағдайда дәрігерге қаралыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nЦервициттің алдын алуға бағытталған шаралар мыналарды қамтиды:\r\n•	Тітіркендіргіштерді, мысалы, хош иістендірілген тампондарды қолданбау;\r\n•	Қынапқа салынған бөтен заттардың (мысалы, тампондар) дұрыс салынғанына көз жеткізу. Қынапшаға енгізілгеннен кейін оларды қаншалықты жиі ауыстыру керек және қалай тазартуға болатыны туралы нұсқауларды орындаңыз;\r\n•	Сіздің жыныстық серігіңіз ЖЖБИ-мен ауырмағанына сенімді болу;\r\n•	 Сіз және сіздің серігіңіз басқа адамдармен жыныстық қатынасқа түспеуі керек;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде әрдайым мүшеқапты қолданыңыз, бұл ЖЖБИ жұқтыру қауіпін азайтады.  Ерлерге де, әйелдерге де арналған мүшеқаптер бар , бірақ оларды ерлер жиі пайдаланады. Әрдайым мүше қапты дұрыс пайдалану керек.\r\n\r\nДереккөз: https://medlineplus.gov/ency/article/001495.htm\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nцервицит\r\nцерфицит симптомы\r\nцервициттің емделуі\r\nжатырған бөліндінің шығуы\r\nқабыну\r\nқан кету\r\nинфекция\r\nжағымсыздық\r\n\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қышыма','','','kz','s','',0,'',1337,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540886880,1572422880,1540886999,'__Қышыма__ - терінің үстіңгі қабатының астында өмір сүретін кішкентай кенелерден пайда болатын терінің қышуын айтады. Қышыма - инфекция жұқтырған адаммен байланысып, жанасуы арқылы немесе бір төсекте жату арқылы жұғады.\r\nҚышыманың бірден-бір \'\'__симптомдары__\'\', дененің қатты қышуы болып табылады. Бұл әдетте түнгі уақытта өршиді. Денеде бір сызық бойымен немесе шеңбер жасап орналасқан кішкентай қабыршақты немесе жара тәрізді бөртпе пайда болады. Бұл белгілер әдетте қол саусақтарының арасында, шынтақтың ішкі жағында немесе қолтық астында, білек айналасында, жыныс мүшелерінде және анус айналасында пайда болады. Балаларда мойын, бет, бас терісі, алақанда немесе табанында кездеседі.\r\n','__Қышыма__ - терінің үстіңгі қабатының астында өмір сүретін кішкентай кенелерден пайда болатын терінің қышуын айтады. Қышыма - инфекция жұқтырған адаммен байланысып, жанасуы арқылы немесе бір төсекте жату арқылы жұғады.\r\n\r\nҚышыманың бірден-бір \'\'__симптомдары__\'\', дененің қатты қышуы болып табылады. Бұл әдетте түнгі уақытта өршиді. Денеде бір сызық бойымен немесе шеңбер жасап орналасқан кішкентай қабыршақты немесе жара тәрізді бөртпе пайда болады. Бұл белгілер әдетте қол саусақтарының арасында, шынтақтың ішкі жағында немесе қолтық астында, білек айналасында, жыныс мүшелерінде және анус айналасында пайда болады. Балаларда мойын, бет, бас терісі, алақанда немесе табанында кездеседі.\r\n\r\nҚышыманың таралуы, қышу, тері жарасы пайда болғанға дейін созылады. Алғашқы инфекция жұққан кезінде симптомдар 4-6 аптадан кейін білінеді. Инфекция қайталана жұқса симптомдар бірнеше күн ішінде белгілі болады.\r\nҚышыма өздігінен кетпейді. Дәрігердің рецептісіне сәйкес инфекцияға қарсы дәрі-дәрмектер, әдетте кремдер немесе лосьондар қолданылады. Емдеуді кешіктіру басқа адамдарға жұқтыру қаупін арттырады.\r\nИнфекция жұқтырған адамның пайдаланған төсегін, сүлгілерін және киімдерін қайнатып, жуу керек.\r\n \r\n__Тегтер:__ \r\nқышыма, \r\nтері астындағы кенелер, \r\nтері аурулары, \r\nтүнде терінің қышуы, \r\nбөртпе қышыманы емдеу, \r\nқышыма белгілері,\r\n\r\n\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Экзема','','','kz','s','',0,'',1067,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540887000,1572423000,1540887534,'__Экзема __ дегеніміз – білек буындарының, бастың түкті бөліктерінің, беттің, шынтақтың және тізенің бүгіліп-жазылатын терілерінің  зақымдануынан туындайтын, созылмалы тері ауруларының тобы.   Ол бірнеше түрлі себептерден туындауы мүмкін: кейде мүлдем түсініксіз жайттардан да пайда болып жатады, немесе, аллергиялық реакцияның салдарынан, белгілі бір азық-түліктен, киімнен, лосьондардан, сабыннан, өсімдіктен және де жергілікті дәрі-дәрмектерден туындап жатады. ','__Экзема__ дегеніміз –  білек буындарының, бастың түкті бөліктерінің, беттің, шынтақтың және тізенің бүгіліп-жазылатын терілерінің  зақымдануынан туындайтын, созылмалы тері ауруларының тобы.   Ол бірнеше түрлі себептерден туындауы мүмкін: кейде мүлдем түсініксіз жайттардан да пайда болып жатады, немесе, аллергиялық реакцияның салдарынан, белгілі бір азық-түліктен, киімнен, лосьондардан, сабыннан, өсімдіктен және де жергілікті дәрі-дәрмектерден туындап жатады. \r\n\r\n\'\'__Экземаның симптомдары мен белгілері __\'\'мынадай болып келеді: қышиды, кішігірім сулы көпіршіктер пайда болады, сондай-ақ тері қалыңдап, бүжірленіп кетеді.\r\n\r\nЭкзема дәрі-дәрмектермен және белгілі бір мөлшердегі күтімілдеумен жазылып кетеді. Емдеудің басты мақсаты – симптомдарды жеңілдету; әсіресе қышу мен бөртпелерді азайтуға бағытталады.\r\nАтопикалық дерматит – экземаның бір түрі.\r\n\r\n\'\'Жалпы терілік проблемалар (ерлерде/әйелдерде)\r\nЖыныс органдарындағы тітіркену (әйелдерде)\'\'\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nЭкзема\r\nЭкземаның симптомдары\r\nЭкземаның емделуі\r\nҚышу\r\nКөпіршіктер\r\nҚабыршық\r\nАллергия\r\nБуын\r\n','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Энцефалит','','','kz','s','',0,'',1268,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540887600,1572423600,1540887689,'__Энцефалит__ – бұл әдетте вирустық инфекцияның әсерінен пайда болатын ми қабынуы (ісік және тітіркену). Егер энцефалитті дер кезінде емдемесе, ол мидың қалыпты қызметін өзгертіп, адам өміріне айтарлықтай қауіп төндіреді.','__Энцефалит__ – бұл әдетте вирустық инфекцияның әсерінен пайда болатын ми қабынуы (ісік және тітіркену). Егер энцефалитті дер кезінде емдемесе, ол мидың қалыпты қызметін өзгертіп, адам өміріне айтарлықтай қауіп төндіреді.\r\nЭнцефалиттің кең таралған симптомдары:  қалтырау, бастың қатты ауруы, естен тану.\r\n\r\nСондай-ақ жарыққа сезімталдықтың артуы, жүрек айну, құсу, мойын бұлшық еттері мен омыртқаның ебедейсіздігі, ұйқышылдық секілді басқа да симптомдары білінуі мүмкін. Кейде тіпті, дірілдеп талу, мінез-құлықтың өзгеруі, комаға түсу секілді ауыр симптомдары да дамып кетуі ықтимал. Жалпы, энцефалиттің барлық формадағы симптомдары кездейсоқ дамиды, әуелбастан-ақ емдемесе өмірге қауіп төндіреді.\r\n\r\nЭнцефалит көбінесе вирустан туындап жатады. Мысалы, ол вирустарға қарапайым герпес және гениталды герпес, шошқаборық (свинка) қан, желшешек, мононуклеоз  (Эпштейн-Барр вирусы), тұмау немесе қызылша қызамығы вирустарын жатқызсақ болады. Энцефалит кене мен масалар арқылы да таралады.\r\n\r\nЭнцефалитті  емдеу үшін – науқасты  ауруханаға жатқызып, аурудың симптомдарын емдеуге арналған вирусқа қарсы Ацикловир дәрі-дәрмегін береді. \r\n\r\nКереңдік (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nэнцефалит \r\nкене\r\nбас ауруы\r\nжарықтан жасқану \r\nжүрек айнуы\r\nқұсу\r\nестен тану\r\nқалтырау\r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Өкпе артериясының эмболиясы','','','kz','s','',0,'',1076,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540887720,1572423720,1540887816,'Өкпе тамырларының эмболиясы – өкпе артериясындағы қан ағысының аяқасты бітеліп қалуы. Бітеліп қалу (эмболь) артерияда қан ұйып қалғаннан, амниотикалық сұйықтық немесе май жиналып қалғаннан пайда болады.','__Өкпе тамырларының эмболиясы__ – өкпе артериясындағы қан ағысының аяқасты бітеліп қалуы. Бітеліп қалу (эмболь) артерияда қан ұйып қалғаннан, амниотикалық сұйықтық немесе май жиналып қалғаннан пайда болады.\r\n\r\nАяқтың терең венасына қан ұйып қалуы - өкпе артериясы эмболиясының кең таралған себебіне жатады. Аяқтың терең венасына ұйып қалған қан өкпе артериясына бағытталады да, сол жолдағы қан ағысына тығындалып қалады.\r\n\r\nӨкпе артериясының эмболиясы өлімге апаратын ауыр жағдайларға жатады.\r\nӨкпе артериясы эмболиясының мынадай симптомдары болады:\r\n•	Кеуде өте қатты ауырады;\r\n•	Ентігу пайда болады;\r\n•	Терек жөтел пайда болып, кеуденің ауруы күшейеді;\r\n•	Қан аралас қақырық шығады;\r\n•	Жүрек соғысында ұзақ үзілістер орын алады;\r\n•	Терлеу;\r\n•	Мазасыздану.\r\n\r\nӨкпе артериясының эмболиясынан айығу үшін емханада, бақылауда емделу керек. Болашақта  қан ұйуын тоқтату үшін, тромбтармен араластыру үшін оттегі мен антикоагулянттарды қолданады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nөкпе артериясының эмболиясы \r\nэмболияның симптомдары\r\nтахикардия \r\nкеудедегі ауырсыну \r\nентігу\r\nқорқыныш\r\nмазасыздану\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Электролиттер және электролиттік үйлесімсіздік','','','kz','s','',0,'',1132,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540887840,1572423840,1540887910,'__Электролиттер__ –  бұл кәдімгі ағзада кездесетін (мысалы: калий, кальций, натрий, және магний) секілді минералдар. Электролиттер ағзадағы сұйықтың қажетті мөлшерде тұруы үшін керек, сондай-ақ жүрек соғысының қалыпты функциясына, бұлшықеттердің жиырылуына, мидың дұрыс қызмет етуіне  көмек береді. ','__Электролиттер__ –  бұл кәдімгі ағзада кездесетін (мысалы: калий, кальций, натрий, және магний) секілді минералдар. Электролиттер ағзадағы сұйықтың қажетті мөлшерде тұруы үшін керек, сондай-ақ жүрек соғысының қалыпты функциясына, бұлшықеттердің жиырылуына, мидың дұрыс қызмет етуіне  көмек береді.\r\n \r\nЕгер адам ағзасындағы электролиттер үйлеспесе, оның салдарынан талу, біркелкі емес жүрек соғысы, ұстама, бұлшықеттердің әлсіздігі мен басқа да мәселелер туындауы мүмкін. Электролиттік үйлесімсіздік – әртүрлі денсаулық жағдайларына байланысты пайда болады. Ол – созылмалы жүрек немесе бүйрек ауруынан, іш-құрылысты реттейтін ішкі бездердің ауруларынан (мысалы: бүйрекарты гипофиз, қалқанша без немесе қалқанша безге жақын бездерінің проблемаларынан) тамақтанудың бұзылуынан, сүйек жүйесінің бүлінуінен пайда болады. Кез-келген  (іш өту, құсу, қалтырау немесе несеп айдағыш дәрілерді қолдану) сияқты жағдайлар көп мөлшерде су жоғалтуға себеп болады. Соның салдарынан электролиттік үйлесімсіздік пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nэлектролиттер\r\nэлектролиттік үйлессімсіздік\r\nсозылмалы аурулар\r\nқұсу\r\nіш өту\r\nсусыздану\r\nәлсіздік\r\n','student_k',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Преэклампсия','','','kz','s','',0,'',6850,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1540887960,1572423960,1540889794,'__Преэклампсиялар__ – деп, жүкті әйелдердің 20-сыншы  аптасында (яғни, 2-ші және 3-ші үш айлығында)  болатын артериялық қысымның көтерілуін және несепте ақуыздың пайда болуын айтады. ','__Мазмұны__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"1\")}Себептері{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"2\")}Симптомдары{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"3\")}Диагностикасы{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"4\")}Емдеу{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"5\")}Болжамы{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"6\")}Мүмкін болатын асқынулар{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"7\")}Дәрігерге қашан қаралу керек{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"8\")}Алдын алу{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"9\")}Синонимдері{ALINK}__\r\n\r\n__Преэклампсиялар __– деп, жүкті әйелдердің 20-сыншы  аптасында (яғни, 2-ші және 3-ші үш айлығында)  болатын артериялық қысымның көтерілуін және несепте ақуыздың пайда болуын айтады. \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nПреэклампсияның дамуының нақты себептері әлі белгісіз. Болуы мүмкін себептерге мыналар жатады:\r\n•	Аутоиммундық аурулар\r\n•	Қантамырларының аурулары\r\n•	Тамақтану ерекшеліктері \r\n•	Тұқым қуалаушылық\r\nҚауіпті факторлары:\r\n•	Алғашқы жүктілік\r\n•	Егіз көтеру (екеу немесе одан да көп)\r\n•	Семіру\r\n•	35 жастан асқаннан кейін\r\n•	Қант диабеті, артериялық гипертония немесе бүйрек ауруы\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nӘдетте, преэклампсиямен ауратын әйел өзінің ауыратынын сезінбейді.\r\nПреэклампсия мынадай симптомдармен көрініс беруі  мүмкін:\r\n•	Қол және беттің /көздің ісінуімен\r\n•	Салмақтың 1-2 күнде өзгеруінен, аптасына 1 кг қосып отыруынан\r\nЕскерту: табандағы және балтырдағы існулер жүктілік кезіндегі қалыпты жағдай болып саналады.\r\nАуыр преэклампсияның симптомдары:\r\n•	Бастың ылғый ауруы\r\n•	Оң жақ қабырға астының ауруы. Сондай-ақ ол оң жақ иық ауырып тұрғандай сезімдер де болады, кейде оны қыжылмен, өт қабы жақтың ауруы, гастрит кезіндегі ауру немесе баланың қозғалуы кезіндегі ауырсынулармен  шатастырып жатады\r\n•	Тітіркенгіштік\r\n•	Несеп аз-аздан жиі бөліне береді\r\n•	Жүрек айну және құсу  (қауіпті симптом)\r\n•	Көру нашарлайды, уақытша көрмей қалу, жарықтан жасқану немесе көздің алдында түрлі-түсті дақтар пайда болу, сондай-ақ жарық жалтарғыштық және бұлдырап көру секілді жағдайлар орын алуы мүмкін\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"373\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n   {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер жалпы тексеру жүргізеді, тексеру барысында мынадай белгілер көрініс беруі мүмкін:\r\n•	Артериалық қысымның жоғарғы көрсеткіші, әдеттегі 140/90 мм.рт.ст.  жоғары\r\n•	Беттің және қолдың ісінуі\r\n•	Артық салмақтың жиналуы\r\nҚан талдамасын өткізуі мүмкін. ол кезде мынадай өзгерісстер байқалуы мүмкін:\r\n•	Несепте ақуыз пайда болады (протеинурия)\r\n•	Бүйрек ферменттерінің көтерілуі\r\n•	Тромбоциттердің саны 100 000-нан төмендеп кетуі\r\nСондай-ақ тексерулер мынадай мақсатта да өткізілуі мүмкін:\r\n•	Қанның жылжымалығын тексеру\r\n•	Баланың денсаулығына мониторинг жүргізу\r\n\r\nЖүктілік кезіндегі ультрадыбыстық тексеру нәтижесіне сүйене отырып, сондай-ақ басқа да тексерулерге қарай отырып, дәрігер, науқастың жедел босануына рұқсат беру-бермеуді шешеді. \r\nАртериалық қысымы төмен әйелдер өзінің қалыпты қысымының көтерілуіне қарайды, сонымен қатар преэкламсияның  басқа да симптомдарына назар салу керек.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nПреэклампсияны емдеудің бірден-бір әдісі босандыру болып табылады.\r\nЕгер сіздің іштегі сәбиіңіз жеткілікті жетілген болса (37 аптадан асқан болса) дәрігер сізге мерзімінен бұрын босануға кеңес беруі мүмкін, преэклампсияның өршіп кетпеуі үшін бұл ең ұтымты нұсқа болып табылады. Сізге босануды жеңілдету үшін немесе Кесарь тілігі операциясын жасату үшін  дәрілік препараттар тағайындалуы мүмкін.\r\nЕгер іштегі сәби қажетті деңгейде дамып-жетілмеген болса, және преэклмпсия жеңіл формада келе жатса, оны бала жетілгенге дейін үйде емдеу керек.\r\n Сондай-ақ дәрігер сізге мынадай кеңестер ұсынуы мүмкін:\r\n•	Сол жақ қырымен ұзақ уақыт бойы төсекте жатуды;\r\n•	Суды жеткілікті деңгейде ішуді;\r\n•	Тұзы жеткілікті тағамдарды жақсы пайдалану;\r\n•	Балаңыздың және өзіңіздің денсаулығыңыздың дұрыстығын тексерту үшін дәрігерге жиі қаралып тұруы керек;\r\n•	(кейде) артериялық қысым деңгейін қалыпты деңгейде бақылап отыру үшін дәрілік препарттар  пайдалану;\r\nКейбір жағдайларда жүкті әйелдерді ауруханаға жатқызуы мүмкін, себебі дәрігер  сол кезде ана мен баланың жағдайын тұрақты бақылай алады.\r\n\r\nАуруханада мынадай емдеу жолдары тағайындалуы мүмкін:\r\n•	Ана мен баланың жағдайына қатаң түрде мониторинг жүргізіп отыру керек;\r\n•	Ұстама, не болмаса басқа да асқынулар орын алмас үшін артериялық қысымды қалыпты деңгейде ұстап тұру үшін дәрілік препараттар қолданады;\r\n•	Стероидтық препараттарды енгізеді (24 аптадан асқанда) баланың тез жетілуі үшін.\r\n\r\nБалаңыздың қауіпсіз туылуы үшін дәрігеріңізбен жиі ақылдасып, өзгерістерді талқылап отырғандарыңыз жөн. Бұл келесідей факторларға байланысты:\r\n•	Босануға қанша уақыт қалғандығы. Босануға қанша жақын уақыт қалса, балаңызға соншалықты қауіпсіз болады. \r\n•	Преэклапсияның салмағына байланысты. Преэклампсия ауыр асқынып кетсе, ананың өміріне қауіп төнеді.\r\n•	Бала өзін жатырда қаншалықты жақсы сезінетіндігі жайында.\r\nПреэклампсияның мынадай салмақты симптомдары орын алып жатса  мерзімінен бұрын босандыруға тура келеді:\r\n•	Бала қажетті деңгейде жетіле алмай жатса, оған қажетті деңгейде ауа мен қан жетіспей жатса;\r\n•	Диастоликалық артериялық қысым сынап бағанысымен 110 миллиметрінен асып кетсе немесе ол 24 сағаттың ішінде сынап бағанысымен 100 миллиметрінен ылғи көтеріліп кете берсе;\r\n•	Бауырдың қалыпты функциясының бұзылысы;\r\n•	Бастың қатты ауруы;\r\n•	Іштің ауырсынуы;\r\n•	Қалтырау немесе естен тану (эклампсия);\r\n•	Өкпеден сұйықтықтың тамуы (өкпе ісігі);\r\n•	Несеп бөлінуінің нашарлауы, несеппен бірге ақуыз сияқты бүйректен қорытылмай түрлі нәрселердің шығуы.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБосанғаннан кейінгі алғашқы бірнеше күнде артериалық қысымның жоғарлауына  қарамастан, преэклампсияның симптомдары босанғаннан кейін 6 ай өткенде кетеді. \r\n\r\nЕгер сізде преэклампсия диагностикаланған болса, және ол сіздің келесі жүктілігіңізде  сізді  тағы да  мазалайтыны нақты болса,уайымдамаңыз, ол бұрынғысынан қарағанда жеңілірек өтеді.\r\n\r\nЕгер сіздің бір жүктілігіңізде артериалық қысым жоғарлаған болса, ол сіздің жас ұлғайған сайын  кейін өміріңізде де ойнамалы болып қалады.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nСирек кездесетін, аналар үшін ауыр соғатын асқынулар мынадай болып келеді:\r\n•	Қан кету;\r\n•	Толғаққа дейін бала жолдасының жарылуы;\r\n•	Бауырдың жыртылуы;\r\n•	Инсульт;\r\n•	Өлім (сирек жағдайда)\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n Жүктілік кезінде  преэклампсияның симптомдары көріне бастағанда дәрігерге қаралыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\nПреэклампсияның ешқандай алдын-алу шарасы жоқ.  Жүкті әйелге туу алды күтім мен жүктілік кезінде барынша күтіну қажет.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nТоксемия; Гипертензия, индуциролық жүктілік\r\n\r\nДереккөз: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000898.htm\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nэкмампсия\r\nпреээклампсия\r\nжүктілік\r\nжүктілік кезіндегі артерялық қысымның жоғарлауы\r\nқалтырау\r\nнесептегі ақуыз\r\nбас ауруы\r\nқауіп\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Эпиглоттит','','','kz','s','',0,'',1482,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541153700,1572689700,1541153759,'__Эпиглоттит__ – көмей қақпашығының қабынуы. Көмей қақпашығы – көмей кіреберісінің үстінде орналасқан. Адамның жұтынған кезінде кеңірдектен өтетін сұйықтық пен тамақты тоқтату үшін, бұл тіндік перде жабылып тұрады. ','__Эпиглоттит__ – көмей қақпашығының қабынуы. Көмей қақпашығы – көмей кіреберісінің үстінде орналасқан. Адамның жұтынған кезінде кеңірдектен өтетін сұйықтық пен тамақты тоқтату үшін, бұл тіндік перде жабылып тұрады. \r\nЭпиглотит адам өмірі үшін қауіпті болып саналады. Қабынған, ісінген көмей қақпашығы кеңірдекті тез бітеп, тыныс алуды қиындатып жібереді. Әдетте эпиглотит жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясы болмаса да кенеттен басталып кетеді.  \r\n\r\nЭпиглоттың симптомдары:\r\n•	Тыныс алудың ысылдап-пысылдап қиындап кетуі;\r\n•	Ыстық көтерілу;\r\n•	Жұтқыншақтағы сұйықтықты жұтыну, түкіру қиынға соғады;\r\n•	Дауыс қарлығады;\r\n•	Жатқанда тыныс алу қиындайды. Эпиглотитпен аурған балаларды әдетте басын төмен салбыратып, тізерлетіп отырғызып тыныс алуына мүмкіндік жасау керек. \r\nБұрын көбінесе балаларда бактериалық эпиглотит Haemophilusinfluenzae – дан туындаған. Бұл инфекцияны b  типті Haemophilus influenzae  (Hib) екпесі арқылы тоқтатқан. Қазір осы екпенің арасында балаларда Haemophilus influenzae-дан туындаған эпиглотит сирек кездесуде. Ересектерде көбінесе кездесетін эпиглотит стрептококтік инфекциядан болып жатады.\r\nЭпиглотит деп диагноз қойылған сәбилер қатты ауру, қалжыраған кейіпте көрінеді. Егер  балада эпиглотиттің симптомдары байқалса, жедел көмекті дереу шақырыңыз.\r\n\r\nБалалар кеудесінің ауыруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nэпиглоттит\r\nэпиглоттит симптомдары\r\nэпиглоттитті емдеу\r\nтамақ ауруы\r\nысу\r\nжұтынудың қиындауы\r\nтыныс алудың қиындауы\r\nтүкіріктене беру\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ойық жара ','','','kz','s','',0,'',346,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541153820,1572689820,1541153871,'__Ойық жара__ –  теріде немесе шырышты қабатта (мысалы, тіл ішінде, асқазанда, ішектерде) пайда болатын жара.  Ойық жара терінің үстінде де, астында да, немесе ішкі қабықтарында да пайда болады, іштегілері теріні жарып шығады.','__Ойық жара __– теріде немесе шырышты қабатта (мысалы, тіл ішінде, асқазанда, ішектерде) пайда болатын жара.  Ойық жара терінің үстінде де, астында да, немесе ішкі қабықтарында да пайда болады, іштегілері теріні жарып шығады.\r\nОйық жара – кейбір инфекциялардан, жарақаттан, қауіпті ісіктің себебінен туындайды.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nойық жара \r\nжара\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Лейкодистрофия (Александера ауруы)','','','kz','s','',0,'',1212,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541154000,1572690000,1541154122,'__Лейкодистрофия __–  ми жасушаларына қатысты, сирек кездесетін ауру түрі. Бұл ауру миелинді қабықшаны – электроқшаулағыш қабықты, мидың қорғаушы және жақпқыш қабықтарынның зақымдануынан туындайды.','__Лейкодистрофия__ –  ми жасушаларына қатысты, сирек кездесетін ауру түрі. Бұл ауру миелинді қабықшаны – электроқшаулағыш қабықты, мидың қорғаушы және жақпқыш қабықтарынның зақымдануынан туындайды.\r\n\r\nМиелинді қабықтың зақымдануынан ми мен дененің басқа бөліктерінің арасындағы қатынас баяулайды немесе тұйықталып қалады, оның салдары мынадай жайттарға әкеледі:\r\n\r\n•	Қозғалыс үйлесімділігі бұзылады;\r\n•	Сөйлеуде ыңғайсыздық туындайды;\r\n•	Көздің көруі нашарлайды;\r\n•	Есту жағы бұзылады \r\n•	Ментальді және физикалық дамуы бұзылады.\r\n\r\nКөп жағдайда лейкодистрофия тұқым қуалау арқылы генетикалық жолмен беріледі. Аурудың симптомдары кішкентай кезден бастап көрініс береді. Аурудың белгілерін бастапқыда анықтау қиын, бұл ыңғайсыздықпен қиналып жүрген бала сырт көзге сау көрінуі мүмкін. Дегенмен де  бұл симптомдар уақыт өте келе асқынып кетеді.\r\n\r\nӨкінішке қарай қазіргі кезде лейкодистрофияны емдеу әдісі табылмады. Кейбір медициналық дәрілер мен физикалық терапиялар арқылы науқсатың жағдайын жеңілдетуге болады.\r\n\r\nҒалымдар лейкодистрофияның кейбір түрлерін емдеу үшін сүйек кемігін трансплантациялау мүмкіндіктерін қарастыруда.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nЛейкодистрофия\r\nАлександера ауруы\r\nГенетикалық аурулар\r\nБас миы\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Анаболикалық стероидтар','','','kz','s','',0,'',1366,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541154360,1572690360,1541154757,'Анаболикалық стероидтердің құрамы ер адамдардың жыныстық гармондарына ұқсас болып келеді.  Ерлердегі гормоналды бұзылыстарды емдеу, жыныс гормондары кеш жетілгенде және  кейбір аурулардың себебінен  бұлшық ет массасы жоғалған жағдайларда  жүргізіледі.  Культуристер мен  спортшылар, оларды бұлшық еттерінің массасын көбейту үшін  және спорттық қабілеттерін жақсарту мақсатында жиі пайдаланады.  Алайда,  мұндай мақсатта  пайдалану  қауіпті.','__Мазмұны__ \r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жанама әсерлері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nАнаболикалық стероидтердің құрамы ер адамдардың жыныстық гармондарына ұқсас болып келеді.  Ерлердегі гормоналды бұзылыстарды емдеу, жыныс гормондары кеш жетілгенде және  кейбір аурулардың себебінен  бұлшық ет массасы жоғалған жағдайларда  жүргізіледі.  Культуристер мен  спортшылар, оларды бұлшық еттерінің массасын көбейту үшін  және спорттық қабілеттерін жақсарту мақсатында жиі пайдаланады.  Алайда,  мұндай мақсатта  пайдалану  қауіпті.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Жанама әсерлері__\r\nАнаболикалық стероидтерді шамадан тыс пайдалану денсаулыққа үлкен зиянын тигізуі мүмкін. Сыртқы келбетіңізді сұрықсыздандырып, мынадай басқа да әсерлерге тап болуыңыз мүмкін.\r\n•	Безеулердің пайда болуы\r\n•	Ерлердің кеуделері үлкейіп, жұмыртқа бездерінің кішіреюі \r\n•	Әйелдердің  дауыстары жуарып, денелерінде түктердің пайда болуы\r\n•	Жүрек қызметі бұзылып, жүрек ұстамалары пайда болады\r\n•	Бауыр аурулары, қатерлі ісік\r\n•	Агрессивті мінез құлықтың пайда болуы\r\n\r\n__Дереккөз:__ АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/anabolicsteroids.html\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nмайдың қосалқы бөлігін азайту\r\nсүйек тіндерін қатайту\r\nкүш көрсеткішін арттыру \r\nбұлшық ет массасын шамадан тыс өсіру\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гиппель-Линдау ауруы','','','kz','s','',0,'',2456,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541154840,1572690840,1541155231,'Гиппель-Линдау ауруы сирек кездеседі.  Бұл ауру – генетикалық ауру, ағзада ісік және жылауықтың өсуімен сипатталады.  Ісігі – қауіпті және қауіпсіз болып екіге бөлінеді. Олар омыртқа және бас миды, бүйректі, ұйқы безін, сондай-ақ ерлердің жыныстық мүшесін зақымдайды. Аурудың симптомары олардың орналасу ерекшелігі мен көлеміне байланысты болады. Симптомдары – бас ауруымен, жүрістен жаңылу проблемаларымен, бас айналумен, аяқ-қолдың әлсіреуімен, көрудің нашарлауымен және жоғары артериялық қысыммен сипатталады.\r\n\r\nГиппель-Линдау ауруын барынша ерте анықтап, емін қолға алу керек. Әдетте бұл ауруды хирургиялық жолмен, кейде сәуле терапиясымен емдейді. Ең басты емдеу шарасы ісікті ерте бастан қайтаруға бағытталады. Егер ісік үлкеймей тұрып, денсаулыққа залалын тигізбей тұрып емдессе ауру адам өміріне қауіп төндіре қоймайды.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"1\")}Жалпы ақпарат{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"2\")}Қандай да бір емдік шара әсер ете ме?{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"3\")}Қандай болжам жасалады?{ALINK}__\r\n\r\n__{ALINK(aname=\"4\")}Тексеру қалай жүргізіледі?{ALINK}__\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nГиппель-Линдау ауруы сирек кездеседі.  Бұл ауру – генетикалық ауру, ағзада ісік және жылауықтың өсуімен сипатталады.  Ісігі – қауіпті және қауіпсіз болып екіге бөлінеді. Олар омыртқа және бас миды, бүйректі, ұйқы безін, сондай-ақ ерлердің жыныстық мүшесін зақымдайды. Аурудың симптомары олардың орналасу ерекшелігі мен көлеміне байланысты болады. Симптомдары – бас ауруымен, жүрістен жаңылу проблемаларымен, бас айналумен, аяқ-қолдың әлсіреуімен, көрудің нашарлауымен және жоғары артериялық қысыммен сипатталады.\r\nГиппель-Линдау ауруын барынша ерте анықтап, емін қолға алу керек. Әдетте бұл ауруды хирургиялық жолмен, кейде сәуле терапиясымен емдейді. Ең басты емдеу шарасы ісікті ерте бастан қайтаруға бағытталады. Егер ісік үлкеймей тұрып, денсаулыққа залалын тигізбей тұрып емдессе ауру адам өміріне қауіп төндіре қоймайды.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Бұған қандай да бір емдік шара әсер ете ме?__\r\nГиппель-Линдау ауруының емделуі оның орналасуына және ісік пен қылауыштың көлеміне байланысты жүргізіледі. Емдік шараның басты мақсаты: алдымен ісік өсіп, симптомдары пайда болмас бұрын, олардың көлемі үлкейіп жүйке жүйелеріне байланысты мәселелерді туындатпас бұрын, сондай-ақ, жұлын сұйықтығын тоқтатпас бұрын және көздің көруін нашарлатпас бұрын  қолға алуды талап етеді. Кейде ісікті жоғары мөлшердегі сәулелендірумен емдеуге болады. Бұл ауруға шалдыққан науқастар, осы ауруды жақсы білетін дәрігердің қатаң қадағалануында болғаны абзал.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Болжамы қандай бұл аурудың?__\r\nАурудың болжамы – оның орналасу мекені мен асқыну дәрежесіне байланысты. Дұрыс емделмесе, бұл ауру адамды соқыр қылады, не болмаса, миын зақымдайды.\r\nЕгер мида немесе бүйректе ісік асқынып кетсе арты қайғылы жағдайға апаруы ықтимал.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Қандай тексерулер жүргізіледі?__\r\nҚазіргі уақытта ғалымдар халық арасында мидағы және жұлындағы ісікті туындататын,  мысалы, Гиппель-Линдау секілді, ауруларды тоқтату үшін арнайы бағдарламаларды әзірлеуде.\r\n\r\n__Дереккөз:__ АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/vonhippellindaudisease.html\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nбұлшық ет әлсіздігі\r\nтепе-теңдіктің жоғалуы\r\nбас ауруы\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Күйзеліс (стресс) және онымен қалай күресу керек','','','kz','s','',0,'',11944,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541396460,1572932460,1541398503,'Күйзеліс (стресс) – бұл адамның өмірдегі түрлі жағдайларға қалыпты физиологиялық реакция танытуы. Үйленуге байланысты немесе жұмыс барысында орын алатын күйзелістер оңтайлы болып саналады (яғни, ол адамда болып тұратын жағдайлар, аса мән бермесе де болады) Сонымен қатар, күйзеліс көбінесе жағымсыз жаңалықтармен, дау-дамай немесе жұмыстан айырылу, көшедегі кептеліс секілді өзге де жағымсыз нәрселермен астасып кетіп жатады.','Күйзеліс (стресс) – бұл адамның өмірдегі түрлі жағдайларға қалыпты физиологиялық реакция танытуы. Үйленуге байланысты немесе жұмыс барысында орын алатын күйзелістер оңтайлы болып саналады (яғни, ол адамда болып тұратын жағдайлар, аса мән бермесе де болады) Сонымен қатар, күйзеліс көбінесе жағымсыз жаңалықтармен, дау-дамай немесе жұмыстан айырылу, көшедегі кептеліс секілді өзге де жағымсыз нәрселермен астасып кетіп жатады. \r\n\r\nАдамның миы қауіпке ұшыраған жағдайда ағзаға дүрліктіру белгілерін бере алатындай болып құрылған. Бұл күйзелітік реакциясы деп аталады. Ондай кезде қанда адреналин, кортизон және басқа гормондар түзіліп, ағзаны алдағы қауіпке дайындайды: жүрек жиі соғылады, қан қысымы көтеріледі, тыныс алу алу жиілеп кетеді. Бұл гормондар күйзелісстік гормондары деп аталады. Олар дер кезінде көбірек күш береді, ұшқыр ойлануға жағдай жасап, реакция жылдамдығы арттырады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"374\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБіздің  бабаларымыз бұл механизмді қауіп-қатермен күресуге немесе өмірін сақтау үшін пайдаланған көрінеді. Егер бұрынырақтағы бабаларымыздың күйзелісі түрлі жыртқыштармен кездескенде, мысалы, азуы алты қарыс жолбарыспен жолыққанда туындаған болса,  бүгінгі таңдағы «азуы алты қарыс жолбарыс»  жұмыстағы жағымсыздықтар, көшедегі кептелістер және де басқа да келеңсізідктер болып отыр. Дегенмен, біз күйзеліспен күресуді үйренуіміз керек.\r\n \r\nҚашан қауіп-қатер бетін қайтарса, ағза да сол кезде қалыпты жағдайға оралады. Өкінішке қарай, қазіргі заманғы өмір үнемі күйзелістік жағдайларға толы, сондықтан мұндай қауіпті сигналдар жүйесі доғарылуы өте сирек болып жатады. Тұрақты күйзеліс ағзаға зиянын тигізуі  мүмкін. Адамның өмірін құтқаруға арналған күйзеліс гормондары зиянды жою әсерге ие болады. Олар алаңдаушылыққа, депрессияға, ашулануға, қанда холестериннің деңгейі жоғарылауына,қант диабеті және жоғары қан қысымы сияқты аурулардың дамуына әкеп соқтырады.\r\n\r\nЛондон Университетінің ғылыми зерттеуі көрсеткендей, созылмалы бақыланбайтын күйзеліс  қатерлі ісік пен жүрек ауруларының дамуына әсер ететін маңызды фактор болып табылды, тіпті темекі шегуден немесе қанда холестерин деңгейінің жоғарылауынан да едәуір қауіпті екен. Басқа ғылыми зерттеулерде, күйзелісті тиімді бақылауға қабілетсіз адамдар, ахуалды бақылап отыруға қабілетті адамдардан қарағанда 40 пайызы өмірімен хош айтысып жатады.\r\n\r\nАталмыш себепте ағзаның күйзелістік жағдайларда дайындық дәрежесін реттейтін арнайы механизмдердің болуы өте маңызды. Мұндай механизмдер болмаса, ағза әрдайым дайын күйде бола алмайды, оның салдары денсаулықтың ауыр проблемаларына әкелуі мүмкін. Ағзаның күйзеліке деген дайындығы бойынша қажетті уақытта және жеткілікті мөлшерде көрінуін жаттықтыруға мүмкіндік беретін әдістер бар.\r\n\r\n__КҮЙЗЕЛІСТІҢ ПАЙДА БОЛУЫ: ОНЫҢ АҒЗАҒА,  МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚҚА ЖӘНЕ  СЕЗІМГЕ ӘСЕР ЕТУІ__\r\n\r\nКүйзелістің симптомдары денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін, бірақ сіз оны түсіне бермейсіз. Сізге ол әдеттегі бас ауруы, ұмытшақтық пен шаршау сияқты көрінуі мүмкін. Алайда, бұл  толықтай күйзелістің симптомдары, олар сіздің ағзаңызға, сезіміңізге және мінез-құлқыңызға ерекше әсер етуі мүмкін. Күйзелістік реакция жайында біліміңіз болса, онда, қажетті шараларды қолданып, бұл жағдайларды түгелдей өз ырқыңызға көңдіре аласыз.\r\n\r\nБір жағынан, аталмыш симптомдар аурудың көрінісі де болуы ғажап емес. Егер ондай жағдай туындаса, дереу дәрігерге қаралу керек. Әсіресе бұл физикалық күштемемен, терлеумен, бас айналып, жүрек айнумен, сондай-ақ иықтан таралған ауру сезімдеріне байланысты болса уақыт күттіріп отырмаңыз. Ол кезде жағдай жаман жаққа қарай бет бұруы мүмкін, мысалы, жүрек ұстамасы бола қалуы ықтимал, онда сізге тек дәрігер ғана көмектесе алады, егер үлгерсеңіз...\r\n\r\nКүйзеліске оралсақ, атап өтетін бір жайт, күйзеліс туындағанда картизон шығарындысы пайда болады яғни, артериялық қысымды көтеретін, қантамырлары арналарында глюкоза мен майды босататын гормон түзіледі. Бұл картизонмен байланысты холестериннің деңгейі көтеріліп, семіздік пен диабетті туыдыратын «қажесіз майлар» пайда болуы мүмкін. Күйзелістік жағдайда қарын ашса, мұны жағымды рекация деп есептеуге болады. Себебі, қарын ашқан кезде картизон майларды жинап, энергияны үнемдейді. Бірақ, әдеттегідей тамақтанғанда күйзелістік жағдай түрлі жағымсыз әсерлер тындатуы ықтимал.\r\n\r\nКүйзеліс көптеген сыртқы көріністермен, сезім және мінез-құлық реакцияларымен сипатталуы мүмкін. Төмендегі кестеде стрестің негізгі көріністері көрсетілген. Олардың ең маңыздысы депрессия болып табылады (мидың гормондарының теңсіздігі – серотонин және допамин секілді нейромедиаторлардан туындаған). Күйзеліс жағдайының басқа көріністері ретінде бүйрек үсті бездерінің мөлшерін айтарлықтай ұлғаюы және кортизонның түзілуін алсақ болады. Олар төменде көрсетілген кестедегі реакциялардың кейбірін тудырады.\r\n\r\nЕгер сіз өзіңізде күйзелістік көріністердің барын байқасаңыз, онда міндетті түрде оны бақылау әдістерін қолдануды үйренуіңіз керек. Бұл денсаулықты сақтауға айтарлықтай көмектеседі.\r\n \r\n__КҮЙЗЕЛІСПЕН КҮРЕСУ__\r\n\r\nКүйзеліспен күресудің бірінші қадамы – оның себептерін анықтау болып табылады. Жұмыстан шығып қалу, жақын адамынан айырылып қалу және ажырасу күйзеліске әкеп соқтырады. Кейде күнделікті тіршіліктегі әбігерлік, жол бойындағы кептелісте тұрғандағы абыржу, компьютерде туындаған проблема, жұмыстағы адамдармен ұзақ уақытта болатын кикілжің, тіпті балалардың оқу үлгерімінің төмендеуі де күйзеліс тудыратын жайттар.\r\nКүйзелістің себептерін екі категорияға бөлуге болады:\r\n\r\n1.	Бақылауға келетін себептер.\r\n2.	Бақылауға келмейтін себептер.\r\n\r\nКөп жағдайда күйзелістен арылуға болады.\r\n\r\nМысалы, көршілеріңізбен немесе жұмыстастарыңызбен жалғасып келе жатқан конфликтті доғарып, өзара келісімге келуге болады. Тіпті жай ғана жағдайды алайықшы. Жұмыс үстелінде жиналмай жатқан қағаздар, құжаттар және өзге де заттар ретсіз жатса, ол сізге қолайсыздық тудырып, абыржуға дейін апарады. Оның үстіне, егер құжаттарды жұмыс папкаларына жинақтап, үстелдің үстің дұрыстап реттемесе жағдай ушығуы мүмкін. Ал егер бәрін нақтылап жинақтап қойып, нәтижесінде көңіл-күйіңізді айтарлықтай жақсартуға және тұрақты күйзелістен арылуға болады. Күйзелістің себептерін анықтағаннан кейін, ол себептерді  қалай жою керектігі немесе кері әсерін төмендету туралы шешім қабылдау қажет. Оның шешімін табу қиынға соқпайды. Мысалы, үнемі қайталана беретін жаңалықтар депрессияны тудыратын болса, онда теледидарды өшіріп тастаңыз.  Қарапайым болғанымен бұл шешім үнемі көмектесе бермейді. Сондықтан да достарыңыздың көмегіне, отбасыңыздың ақы-кеңесіне жүгіну керек. Кей стресстер тұрмыстық жағдайлармен қатар жүреді. Ылғи күйзелісті бақылап жүру оңай емес. Дегенмен, тұрақты және жүйелі жаттығулар ағзаға күйзеліспен тиімді күресуге және де денсаулықты сақтауға көмектеседі.\r\n\r\n__РЕЛАКСАЦИЯ ӘДІСТЕРІ__\r\n\r\nРелаксация әдістерін пайдалану – күйзелісті басқарудың маңызды компоненті болып табылады. Релаксация – тыныштықта немесе сүйікті ісіңізбен айналысуға жұмсалған уақыт қана емес, бұл күйзелістен туындаған бұзушылықты қалпына келтіруге мүмкіндік беретін процесс.\r\n\r\nРелаксация әдістерін қолдану кез келген адамға пайдалы. Олар сізді күйзелістік жағдайдан басқа нәрсеге көңіл аудартып, стресстен бас тартуға мүмкіндік береді. Релаксация әдістерімен қатар, кез-келген физикалық жаттығу сізді стресстен алшақтатып, денсаулығыңызға оң әсерін береді.\r\n\r\nРелаксация әдістері күйзелістің симптомдарын мына жолдармен кетіреді:\r\n\r\n•	жүрек соғу жылдамдығын төмендету арқылы;\r\n•	қан қысымын төмендету арқылы;\r\n•	тыныс алу жиілігін төмендету арқылы;\r\n•	бұлшықетке қан ағынын арттыру арқылы;\r\n•	бұлшықеттерге күш түсіруді және ауырсыну сезімін төмендету арқылы;\r\n•	зейінді жақсарту арқылы;\r\n•	ашу және эмоциялық жабырқауды азайту арқылы;\r\n•	өзіне деген сенімділікті және жағдайды бақылау қабілеттілігін арттыру арқылы.\r\n\r\nКейбір релаксация әдістері жеткілікті түрде қарапайым және оны өзіңіз де үйренуіңізге болады. Бұл әдістерді тиімді және пайдалы болу үшін үнемі және уақытында қолдану маңызды болмақ.\r\n\r\nРелаксация әдістері келесіні қамтиды:\r\n\r\nАутогенді релаксация және визуализация. Аутогенді релаксация ішкі түйсік арқылы орындалады.  Бұл аталмыш релаксация әдісі- адамның өзіне жағымды жерді қиялдауына негізделген. Мысалы, таулы алқапты, шексіз даланы  немесе теңіз жағалауын көзге елестетіп, өзін сол жерде тұрғандай сезінуі мүмкін. Тіпті  сонымен қатар, құлақа ол жертегі дыбысты есіту сезімін де беруге болады, мысалы, толқынның жағаға ұрған даусын, жусанның немесе гүлдің хош исін. Сіз бұл сезімдерге толықтай беріліп, ойыңызды осы ойлаған жайттарға шоғырландырыңыз, сонда бұлшықеттеріңіздің жиырылғаны босап, еркінси түсесіз, тыныс алуыңыз жеңілдеп, жүрек соғысы қалыпқа келеді.  \r\n\r\nТұрақты бұлшықетті босаңсыту. Бұл релаксация әдісі жүйелі түрде шиеленісіп, жекелеген бұлшықет топтарын босаңсытуға негізделген. Мысалы, сіз 5 секунд бойы балтыр бұлшықеттерін ширатып, одан кейін 30 секундқа босаңсытсаңыз болады. Бұл жаттығу жамбас, арқа, қол мен мойын бұлшықеттері арқылы үнемі қайталанып отырады. Бұл әдісс шиеленіскен және босаңсытылған бұлшықеттердің арасындағы айырмашылықты сезінуге, ритмикалық, қайталанатын әрекеттерге шоғырлануға және күйзелістен арылуға көмектеседі.\r\n\r\nІшпен тыныс алу. Біз көбінесе кеудемен дем аламыз. Алайда, күйзелістік жағдайда ішпен дем алған жөн. Мұны диафрагматикалық тыныс алу деп атайды. Диафрагма – бұлшықет қабаты, ол көкірек қуысын іш қуысынан бөліп тұрады. Диафрагма кеуде бұлшықеттерінің дұрыс қозғалып, өкпеге жағдай жасауына көмектеседі және қалыпты тыныс алуды қамтамасыз етеді.\r\n\r\nЕгер сіз жаңа туған нәрестелерді бақыласаңыз, олардың ішпен дем алатынын байқауға болады. Осындай еркінсіген жағдайда тыныс алу керек. Біз жасымыз ұлғайған сайын кеудемен тыныстап, әдеттеніп кетеміз. Негізі бұл күйзелістік жағдайдағы тыныс алу болып саналады. Жалпы біз дұрыс тыныс алуды білмейміз. Қазіргі жағдайда көп адамның тыныс алуы қалыпты емес, үстірт тыныс аламыз.\r\n\r\nДиафрагма дем алу процесіне қатысқан кезде, біз ішпен тыныс ала бастаймыз. Бұл ми мен нерв жүйесін тыныштандырады, сондай-ақ бұлшықетті босаңсытып, ауырсынуды және күйзелісті басады.\r\nІшпен дем алуды үйрену қиын емес.\r\n\r\nІшіңізге ыңғайлы болатын жерде жату керек. Сол қолыңызды ішіңізге, оң қолыңызды  кеудеңізге қойыңыз.Іш қуысының кеңейген аумағына қарай, өкпенің қажетті бөлігіне ауаны жинау керек.  Сонда ішіңіздің үстіне қойған сол қолыңыз біраз жоғары көтеріледі. Сол кезде кеуде бұлшықеттері тыныс алуға қатыспай тұрады, ал кеудеңізге қойған оң қолыңыз еш қозғалыссыз тұруы қажет. Осылай баяу терең тыныс ауды он рет қайталау керек. Бұдан сіз сәл жайланып, тынығып қаласыз.\r\n\r\nӨзге де релаксация әдістері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n•	йога;\r\n•	тайчи;\r\n•	музыка тыңдап, одан рақаттану;\r\n•	физикалық жаттығулар;\r\n•	медитация;\r\n•	гипноз;\r\n•	массаж.\r\n\r\nРелаксация әдістерін қолдану кейбір жаттығуларды қажет етуі мүмкін. Уақыт өте келе оларды қолдану стрессті тиімдірек шешуге көмектеседі. Алайда, егер релаксация әдістерін қолдану күрделі және тіпті ауыртпалық тудырса, олар өз бетімен күйзеліске және қолайсыздық туындыруы мүмкін. Мұндай жағдайда қарапайым әдістерден бастаңыз және стресспен бірте-бірте қалай күресу керектігін үйреніңіз.\r\n\r\nСіз күлкі түріндегі жағымды эмоциялар тудыратын , әзіл-қалжыңның көмегімен стрессті тиімді шеше аласыз. Позитивті эмоциялардың физиологиясы мидағы эндорфин деп аталатын арнайы гормондардың пайда болуымен байланысты келеді. Олар препараттың әрекетіне ұқсас - морфинге ие. Эндорфиндер бүкіл ағзаға оң реакция тудырып, ауырсынуды төмендетеді. \r\n\r\nҒылыми зерттеулер күлкі түріндегі жағымды эмоциялардың беретін әсерлерін көрсетті:\r\n\r\n•	күйзелісті азайтады;\r\n•	қан қысымын төмендетеді;\r\n•	көңіл-күйіңізді көтереді;\r\n•	инфекциялар мен қатерлі ісік ауруларымен күресуге көмектесетін иммундық жүйені нығайтады;\r\n•	ми қызметін жақсартады;\r\n•	жүрек қызметін жақсартады;\r\n•	басқалармен қарым-қатынасты жақсартады;\r\n•	тез бойыңызды еркін ұстайсыз;\r\n•	өзіңізді жақсы сезінесіз. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nкүйзеліс \r\nұйқы\r\nжаттығулар\r\nми \r\n\r\n\r\n','translator',63,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ұйқының қануы – саулықтың кілті','','','kz','s','',0,'',9572,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541399040,1572935040,1541399582,'Ұйқының толық қануы денсаулық үшін аса маңызды. Ұйықтағанда ағза тынығады, жаңартылып тұрады. Сонымен қатар, иммундық жүйенің «қуатталады», негізгі органдардың жұмысы қайта қалпына келеді, ал ескі жасушалар жаңаларға ауыстырылады. Сіздің ақыл-есіңіз тыныш, жаңа деңгейге ауысады.\r\n\r\nАл керісінше ұйқы қанбаса ағза үшін ол  зиянды болып қалуы мүмкін. Түнгі тыныш ұйқы - бұл тегін ләззат алу, ал ұйқының жетіспеушілігі сіздің денсаулығыңыз үшін  қымбат тұрады. Өкінішке қарай, көптеген адамдар ұйқысыздықтан зардап шегеді, сондықтан денсаулығына байланысты проблемалар туындайды.\r\n','Ұйқының толық қануы денсаулық үшін аса маңызды. Ұйықтағанда ағза тынығады, жаңартылып тұрады. Сонымен қатар, иммундық жүйенің «қуатталады», негізгі органдардың жұмысы қайта қалпына келеді, ал ескі жасушалар жаңаларға ауыстырылады. Сіздің ақыл-есіңіз тыныш, жаңа деңгейге ауысады.\r\n\r\nАл керісінше ұйқы қанбаса ағза үшін ол  зиянды болып қалуы мүмкін. Түнгі тыныш ұйқы - бұл тегін ләзат алу, ал ұйқының жетіспеушілігі сіздің денсаулығыңыз үшін  қымбат тұрады. Өкінішке қарай, көптеген адамдар ұйқысыздықтан зардап шегеді, сондықтан денсаулығына байланысты проблемалар туындайды.\r\n\r\n__Қаныққан ұйқының пайдасы__\r\n\r\nСалауатты ұйқы маңызды гормондардың, атап айтқанда  синтездеуші гормонларды реттейді. Бұл гормон балалардың бойының өсуін арттыру үшін жауап береді, ал ересектерде бұлшықеттердің дамуын және майлы тіннің жиналуын реттейді. Ұйқының болмауына байланысты бұл гормонның өндірісі бұзылып, балалардың өсуі тежеліп және ересектердегі майлы тіннің жиналуы орын алады.\r\n\r\nСалауатты ұйқы «стресс гормондары» деп аталатын стероидті гормондардың деңгейін төмендетеді. Осыған орай, ұйқысы қанғаннан кейін адамдар оң эмоционалды қатынасқа ие болады. Ұйқысы толық қанып жүретін  адамдар депрессия мен үрейге бой алдырмайды.\r\n\r\n{img fileId=\"375\" thumb=\"box\"} \r\n\r\nСалауатты ұйқы ми функциясына жағымды әсер етеді - концентрацияны, есте сақтау және жаңа нәрселерді үйрену қабілетін жақсартады. Ұйқының иммундық жүйесін ынталандырады. Ғылыми зерттеулерге сәйкес, сау ұйқы бактериялар, вирустар мен рак жасушаларын өлтіруге арналған иммундық жасушалар деп аталатын табиғи киллерлік жасушалардың белсенділігін ынталандырады.\r\n\r\n__Қаша уақыт ұйықтау  керек__\r\n\r\nКөптеген ересектерге тәулігіне 7-8 сағат үзіліссіз ұйықтау ұсынылады. Нәрестелер тәулігіне 16 сағат ұйықтай алады. Мектепке дейінгі балаларға 11 сағаттық ұйқы қажет, ал мектепке баратындар күніне шамамен 10 сағат ұйықтауы керек. Жасөспірімдер үшін 9 сағаттық ұйқы жеткілікті.\r\n\r\nҰйқының ұзақтығы ғана емес, оның сапасы да маңызды екенін атап өту маңызды. Егер ұйқыңыз бірнеше рет үзілсе, ұйқының сапасы төмендейді.\r\n\r\nЕресектерде ұйқының болмауы тәулік бойы ұйқышылдық пен дел- алдық түрінде сезіледі. Ұйқының тепе-теңдігі тек ұзақтығымен ғана емес, ұйқының тереңдігімен, сондай-ақ ұйқы циклдарының санын да анықталады. Орта және кәрі адамдарда ұйқының тереңдігіне тән сипаттар байқалады, себебі олар ұйқының гормоны - мелатониннің аз мөлшерін, шығарады. Егде жастағы адамдарда ұйқысы  аз, үзік-үзік болады. Олар жастарға қарағанда жиі оянады.\r\nҒылыми зерттеулер күндізгі қысқа ұйқының пайдалы екенін көрсетті, оның ұзақтығы жарты сағат болса жеткілікті. Күндізгі қысқа ұйқы тынығу үшін, концентрацияны және көңіл-күйді жақсартады. Латын Америка елдерінде бұл сиеста деп аталады. Көптеген көрнекті адамдар үнемі күндізгі ұйқыны орындаған: Наполеон, Альберт Эйнштейн, Уинстон Черчилль және Джон Ф. Кеннеди. Ғарышкерлермен жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, қысқа мерзімді ұйқы физикалық белсенділікті 34 пайызға жақсартады, ал шоғырлану және назардың анықтығы 100 пайызға артатын көрінеді.\r\n\r\nҰйқының қатты бұзылуы ұзақ рейстерден кейін, әсіресе мұхиттағы аласапыран сапардан кейін  айтарлықтай пайда болады. Бұл негізінен  аймақтардың уақыттық өзгеруіне байланысты. Басқа елге келу, кейде сіз түнде ұйықтай алмайсыз, ал күндіз ұйқыңыз келеді және өзіңізді дел-сал  сезінесіз. Ерте бейімделуге жаңа уақыт белдеуіне бейімдеу арқылы қол жеткізуге болады. Мысалы, егер түстен кейін ұшып шығып, мекен-жайыңызға түнде келген болсаңыз, бірден жата салмау керек, бірақ түнде қабылдаушы елге дейін шыдамды болу керек. Басқаша айтқанда, сіз дереу күндіз-түні жаңа циклге бейімделуге немесе жаңа циркандық ырғаққа икемделуге тиіссіз. Дегенмен, егер бұл көмектеспесе, сіз жаңа сағаттардың ырғағын қалпына келтіруге көмектесетін қауіпсіз диеталық қоспа мелатонинге жүгінуге болады.\r\n\r\n__Ұйқы қанбаса не болады?__\r\n\r\nҒылыми зерттеулер көрсеткендей, тіпті салауатты адамдарда ұйқының тұрақты болмауынан ағзасы қан құрамындағы  қантты тазалай алмай қант диабетіне қатысты жағдайға алып келеді екен.  Сондықтан 2 типті диабеттің даму қаупі жеткілікті ұйықтамайтын адамдар үшін жоғары.\r\n\r\nҰйқының болмауы психикалық сезімін, көңіл-күйін, ақыл шоғырлануын және есте сақтауды төмендетеді. Автокөлік жүргізгенде бұл жүргізушіге де, басқа жол пайдаланушыларға да қауіпті. Менеджерлер үшін бұл менеджмент сапасына және басқа да шешімдер қабылдауға кері әсерін тигізуі мүмкін.\r\n\r\nСтероидті гормондардың деңгейін жоғарылату ұйқының болмауы сексуалдық гормондарға қалыпты жауап берудің бұзылуына соқтырады. Бұл жыныстық функцияны азайтады.\r\n\r\nШаршау мен тықыршудан басқа, ұйқысыздық қан қысымын, артрит, аутоиммунды аурулардың жоғарлауы және бактериалды және вирустық инфекцияларға деген жоғары сезімталдық сияқты бірқатар бұзылуларға әкеледі. Жақында ұйқының жоқтығынан зардап шегетін адамдар семіздікке көбірек бейімді екендігі анықталды.\r\n\r\nҒылыми зерттеулері көрсеткендей, күнделікті ұйықтамайтын адамдар күнделікті орташа алғанда шамамен 7 сағат ұйықтайтын адамдарға қарағанда зияткерлік жұмыспен күреседі. Бұдан басқа, күніне 7 сағаттан аса ұйықтайтын адамдардың орташа өлім-жітімі орта есеппен 7 сағат ұйықтайтын адамдарға қарағанда жоғары болатын көрінеді. Айта кету керек, артық ұйқы да жақсылыққа жеткізбейді.\r\n\r\n__Ұйқының қануын қалай қамтамассыз етуге болады?__\r\n\r\nКейде ұйқыны қандыруға кедергі келтіретін факторларды бақылау  және олардан толық қорғау қиын. Дегенмен, жағдай жасауға және осы дағдарыстың дамуына көмектесетін дағдыларды дамытуға болады. Олар төмендегі ұсыныстарды қамтиды.\r\n\r\n1. Күнделікті бір уақытта ұйықтап, бір уақытта ұйқыдан тұру керек, тіпті демалыс күндері де бұл әдетті өзгертпегеніңіз абзал. Мұндай режимді ұстана отырып, түнде ұйықтап кетуге мүмкіндік беретін  ұйқының оңтайлы циклын құра аласыз.\r\n\r\n2. Ұйқыға дейін көп мөлшерде азық-түліктер мен сұйықтықтарды қабылдамаңыз. Жеңіл кешкі ас ұйқыдан 2 сағаттан кешіктірмей ұсынылады. Егер сіз қыжылдан зардап шексеңіз, онда дәмді және майлы тамақтардан аулақ болуыңыз керек, сонда қызылға ұрынбайсыз, және таңда жақсы тұрасыз.Түнде сұйықтықты шектеу де маңызды, өйткені сұйықтықтың шамадан тыс тұтынылуы дәретханаға шығу қажеттілігін тудырады.\r\n\r\n3. Шылым шегуден, алкогольден және кофеиннен аулақ болыңыз ұйықтамас бұрын. Олар ұйқыны қашыратын стимуляторлар болып табылады.  Темекі шегу зиянды болып табылады. Ұйқы кезінде шылым шегетіндерге тыныс алудың және тұншығудың жетіспеушілігі сезіледі. Түнгі уақытта кофеин ішуден аулақ болу керек. Өйткені, адам денесінің өзі кофеин шығармайды және кофеинді жою үшін ағза шамамен 8 сағат жұмыс істейді. Осы уақыт аралығында кофеиннің ынталандырушы әсері бар. Сондықтан кофеині бар сусындар ұйқыға дейін 8 сағаттан бұрын қабылдануы керек. Алкогольдің зияндылығына қарамастан, оның тыныштандыратын да әсері бар, алкогольдік ішімдіктер толығымен ұйқыға кедергі келтіреді.\r\n\r\n4. Физикалық жағынан  белсенді болыңыз. Тұрақты дене белсенділігі, әсіресе аэробты жаттығулар, жылдам ұйықтау мен жақсы ұйқыға ықпал етеді. Алайда, кейбір адамдар үшін,  кешкі уақытта жаттығу ұсынылмайды, өйткені оларға физикалық белсенділік өте кері әсер етеуі мүмкін.\r\n\r\n5. Салқын, қараңғы және тыныш орта ұйқының қануына ықпал етеді. Мұны істеу үшін жайлылықты, ылғалдылықты және температураны ыңғайлы деңгейде қолдануға ыңғайлы жағдай жасау қажет. Бұған қалың қараңғы перделер, қосымша көрпе, дыбыссыз желдеткіш немесе кондиционер, дымқылдатқыш және басқа құрылғылар арқылы қол жеткізуге болады.\r\n6. Түнде ұйықтауға тырысыңыз. Күндізгі уақытта сізге тағамдарды қабылдауға болады, бірақ жарты сағаттан артық емес. Күндізгі ұйықтау түнгі ұйқының маңызды сағаттарын «ұрлап» әкетеді. Егер сіз түнде жұмыс жасайтын болсаңыз және күндіз ұйықтауға мәжбүр болсаңыз, жатын бөлмені жеткілікті түрде қараңғылықпен лайықты орта жасауыңыз керек. Бұл сізге ішкі биологиялық сағатты реттеуге және жеткілікті ұйықтауға мүмкіндік береді.\r\n\r\n7. Ыңғайлы матрацтар мен жастықтарды пайдаланыңыз. Жайлылық - субъективті сезім, сондықтан сіздің жеке таңдау жасауыңыз керек. Балалардан және үй жануарларынан бөлек бөлмеде ұйықтау ұсынылады, өйткені олар ұйқының бұзылуына үлес қосады.\r\n\r\n8. Күнделікті бір уақытта ұйықтауға бейімделіңіз. Егер сіз күн сайын бірдей нәрсені жасасаңыз, денеңізге «төсекке кету уақыты келді» деген белгі беріледі. Мысалы, төсекке жатпас бұрын күнделікті кітапты оқып немесе тыныштандыратын музыканы тыңдай аласыз. Егер мұның бәрі салыстырмалы түрде төмен жарықпен болса, онда мұндай орта белсенді күйден ұйқы күйіне көшуді жеңілдетеді.\r\n\r\n9. Шаршап тұрғандай сезінсеңіз төсекке жатыңыз. Егер сіз 15-20 минут ұйықтай алмасаңыз, онда тұрып, бірдеңе істеу керек, ал шаршаған кезде ұйқыға қайта жатыңыз. Ұйықтай  алмасаңыз өзіңізді қинап ұйықтауға тырыспаңыз. Бұл стресс тудырады және  тыныш ұйықтап қалуыңызға мүмкіндік бермейді.\r\n\r\n10. Ұйықтатын дәрілерді ешқандай мүмкіндік болмай қалған кезде ғана қолданыңыз. Ұйықтататын дәрілерді қолданбас бұрын, олардың жанама әсерлері жоқ екеніне көз жеткізу үшін дәрігермен кеңесіп, сіз  қолданатын басқа дәрі-дәрмектермен араласқанда нашар әсер бермеуін қадағалап қолданыңыз. Егер сіз ұйықтауға көмектесетін дәрілерді қабылдаймын деп шешсеңіз, кейін олардың мөлшерін ақырындап азайта беріңіз.  Ұйықтатын дәрілерді ешқашан спиртпен араластырмаңыз.\r\n\r\nБіздің қайсы біріміз болмасын ұйқысыз түнді бастан кешірдік. Көбінесе бұл қалыпты құбылыс, әдетте ұйқы қалпқа келеді. Алайда, егер ұйқының бұзылуы жиі кездесетін болса, әдетте дәрі-дәрмектермен және психотерапиямен емделетін анағұрлым ауыр бұзылуларды тексеріп отыру керек.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nұйқы\r\nрежим\r\nауруларды алдын алу\r\nдемалыс\r\n\r\n\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Физикалық жаттығулардың қандай пайдасы бар','','','kz','s','',0,'',11396,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541650800,1573186800,1541651968,'Дене белсенділігінің жүрек ауруының қаупін едәуір төмендететіні дәлелденді. Қозғалыс біздің жүрегімізді тынығуға көмектеседі екен. Аз қозғалатын өмір салты ұстанатын адамдардың жүрегі, белсенді адамдарға қарағанда әлдеқайда көбірек күш жұмсауға мәжбүр. Өте аз қозғалатын адамның жүрегі қанша аз қозғалыс жасаған сайын минутына 80 есеге дейін қысыла береді екен. Алайда, белсенді адамдарда жүректің қысылу ырғағы минутына 60-70 соққы алады. Бұл тәулігіне шамамен 85 мың жүрек қысылуын, ал  аз қозғалатын адамдарда жүрек күн сайын 110 мыңнан астам рет қыссылуға мәжбүр болады. Салыстыру үшін, егер сіз күн сайын автокөлігіңізде шамамен 100 шақырым жүрсеңіз, онда бұл айырмашылық шамамен 30 километрге тең.','__Қозғалыс және жүрек қызметі__\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"376\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nДене белсенділігінің жүрек ауруының қаупін едәуір төмендететіні дәлелденді. Қозғалыс біздің жүрегімізді тынығуға көмектеседі екен. Аз қозғалатын өмір салты ұстанатын адамдардың жүрегі, белсенді адамдарға қарағанда әлдеқайда көбірек күш жұмсауға мәжбүр. Өте аз қозғалатын адамның жүрегі қанша аз қозғалыс жааған сайын минутына 80 есеге дейін қысыла береді екен. Алайда, белсенді адамдарда жүректің қысылу ырғағы минутына 60-70 соққы алады. Бұл тәулігіне шамамен 85 мың жүрек қысылуын, ал  аз қозғалатын адамдарда жүрек күн сайын 110 мыңнан астам рет қысылуға мәжбүр болады. Салыстыру үшін, егер сіз күн сайын автокөлігіңізде шамамен 100 шақырым жүрсеңіз, онда бұл айырмашылық шамамен 30 километрге тең.\r\n\r\nАдамның жүрегі  тек қана жүрек соғу аралығындағы аралығымен, оттегімен қамтамасыз етілетіндей  болып жобаланған. Жүрек соғысының арасындағы үзіліс қаншалықты ұзағырақ болса, жүрек бұлшықетін тамақтандыратын коронарлық тамырлар арқылы қан көп қан кетеді. Тұрақты түрде жаттығумен шұғылданатын адамдарда коронарлық тамырлар кеңірек болады, одан жүрекке қан және оттегінің көп мөлшері келіп тұрады, ондай адамдар күшті әрі, дені сау болып кетеді. Мұндай жүрек сирек тарылады жүректің тынығуына уақыт жеткілікті болады.\r\n\r\nТұрақты түрде аз қозғалысты өмір салтын ұстанатын  адамдар жүрек ауруларына көбірек бейім, өйткені олардың коронарлық тамырлары тарылып, жүрегі аз оттегімен қамтамасыз етіледі. Оттегінің және қоректік заттардың қажетті мөлшерін алу үшін жүрек қысылған және оқшауланбаған коронарлық тамырларды айналып өтетін қосымша кішігірім тамырларды жасауға мәжбүр болады. Бұлар бүйір тамырлар деп аталады. Бірақ көбінесе бұлар жеткіліксіздік танытады. Оның ссалдарынан жүрек қыспасы (стенокардия) туындауы мүмкін, ал сосын – инфаркт пайда болады.\r\nСондықтан тұрақты жаттығулар жасау керек, тіпті қарапайым күнделікті бірнеше сағаттық серуендеу жүрек-қан тамырлары ауруларының дамуына айтарлықтай  кедергі келтіреді. Қозғалыс - бұл жүрек денсаулығының кепілі.\r\n\r\n__Қозғалыс және қатерлі ісіктің ескертпесі__\r\n\r\nРак ауруын әдеттегі жаттығулар мен дұрыс тамақтану арқылы алдын алуға болатындығы бұрыннан бері белгілі. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда ғана біз сенімді ғылыми дәлелдерге қол жеткіздік. Соңғы ғылыми зерттеулер көрсеткендей, онкүндіктің өлімі қатерлі диета мен тұрмыс жағдайына байланысты.\r\n\r\nФизикалық белсенділіктің қорғаныштық әсерін қамтамасыз ететін факторлардың арасында мынаны атап өтуге болады: физикалық жаттығулар қан айналымын және энергия алмасуын жақсартады, тыныс алу функциясын арттырады, асқазан-ішек жолдары арқылы тамақтың өтуін тездетеді, иммундық жүйені ынталандырады, сондай-ақ, бұзылған гендердің қалпына келтірілуіне ықпал етеді мутациялар болып танылады.\r\n\r\nОнкологиялық аурулардың барлық түрлерінің ішінде жаттығудың ең көп әсері тоқ ішектің қатерлі ісігіне байланысты болып келеді. Жаттығудың жалпы ұзақтығы 3-4 сағат бойы жүргізілсе, тоқ ішектің қатерлі ісігінің даму қаупін екі есе азайтады екен. Бірнеше жыл бұрын АҚШ -тың Ұлттық онкологиялық институтының ғалымдары, физикалық белсенділікті тұрақты ұстанатындар тоқ ішек обырының пайда болуын 50 пайызға төмендетуі мүмкін екенін анықтады.\r\nҚозғалыссыз өмір салты, керісінше, тоқ ішектің қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады. Бұл  бір түсіндірілмелерде, қозғалыссыз өмір салты тоқ ішектің өтімділігін баяулататынын, керісінше одан токсиндік заттардың және канцерогендердің зақымдауы жиі болатыны белгілі болды.  \r\n\r\nОсыған ұқсас нәтижелер сүт безі қатерлі ісігіне байланысты болды. Тәжірибе аптасына 3-4 сағат бойы сүт безінің қатерлі ісігінің даму қаупін 20-30 пайызға төмендететінін анықтады.\r\n\r\nФизикалық белсенділік тіпті сүт безі қатерлі ісігіне диагноз қойған әйелдерге де пайдалы. Тұрақты физикалық жаттығулар, мысалы, аптасына 3-4 сағат жылдам жүру секілді, қайталанбалы обыр ауруының туындау қаупін азайтады екен, сондай-ақ, аз қозғалатын адамдар мен салыстырғанда өлім-жітім саны да айтарлықтай азаяды екен.  Жаттығулардың пайдалы әсері рактің басқа түрлерінің қаупін азайтуға да көмектеседі. Зерттеулер көрсеткендей, аптасына бес рет орындалатын 45 минуттық жаттығулар өңеш обырын, бүйрек, эндометрия және сонымен қатар өкпе ісігінің даму қаупін азайтады екен.\r\n\r\n__Қозғалыс - денсаулық кепілі__\r\n\r\nКөптеген фактілердің нұсқауынша, тұрақты физикалық күшме мен дұрыс тамақтанудың арқасында көптеген аурулармен тиімді күресуге және өмірді айтарлықтай ұзартуға болатын көрінеді. Мысалы, Гарвард университетінің ғалымдары бақшаларда жұмыс істеу және тұрақты велосипедпен жүру сияқты қалыпты жаттығулар жүрек-қантамыр ауруларынан болатын өлімді 80 пайызға, инсультті 21-34 пайызға, қант диабетін 16- 50, сүт безі қатерлі ісігін 20-30% -ға, тоқ ішек қатерлі ісігін 30-40% -ға қысқартады, сондай-ақ гипертензияның қаупін 20% төмендетеді деген ақпарат берген екен.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"377\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Физикалық жүктемелердің деңгейін қалай бақылайды және болуы мүмкін қауіп-қатерлер__\r\n\r\nКейбір қауіптерге қарамастан, спорт  қасымыз үшін де  пайдалы. Белсенді серуендеудің адамдар үшін ешқандай қауіптілігі жоқ. Неғұрлым қарқынды жүктемелер сіздің денсаулығыңыз үшін қауіпті екендігіне қатысты кейбір көріністерден мысал келтірейік.\r\n\r\nДене күштемелерінің дәрежесін тиімді бақылауға мүмкіндік беретін қарапайым әдіс бар. Ол импульсты өлшеуге негізделген. Жүрек импульсінің жылдамдығын минутына 60-90 пайызға дейін жылдамдату қалыпты деп саналады. Осыған сүйене отырып, сіз қолданатын дене күштемелері қаншалықты жүрек соғуларының қажетті және қолайлы ауқымына сәйкес келетінін анықтауға болады.\r\n\r\nФормула өте оңай: (220 жасыңыз) × 0,60 (220 жасыңыз) × 0,90\r\n\r\nБұл формуланы пайдалану үшін, ең алдымен, сіздің жасыңызды 220 нөмірінен алып тастау арқылы максималды жүрек соғысын өлшеу керек. Мысалы, 40 жаста болсаңыз, жүрек соғысының максималды құрамы минутына 180 жүрек соғатын болады. Осыдан кейін, төменгі қалаған жүрек соғу аралығын орнату үшін алынған көрсеткішті 0,60 –қа көбейту керек. Бұл жағдайда төменгі интервал болады: 180 × 0.60 = минутына 108 соққы. Бұл жаттығу кезінде жүрек соғу жылдамдығы минутына 108-тен төмен болса, жүктемені аздап арттыруға болады.\r\n\r\nЖоғарғы рұқсат етілген аралықты есептеу үшін, ең жоғарғы жүрек соғу жылдамдығын 0,90-ға көбейту керек. Бұл жағдайда келесі суретке ие боламыз: минутына 180 × 0.90 = 162 жүрек соғысы. Бұл физикалық күш салудың нәтижесінде жүрек соғу жылдамдығы минутына 162-ден жоғары көтерілсе, тыныс алуды тоқтатып, аз қарқындылығы бар жүктемені қалпына келтіруді білдіреді.\r\n\r\nКөптеген адамдар үшін физикалық белсенділіктің сипаты мен ұзақтығы туралы дәрігермен кеңесу қажет емес. Алайда, созылмалы аурулардан зардап шегетін немесе олардың даму қаупі бар, 45 жастан асқан ерлер мен 55 жастан асқан әйелдер үшін жаттығудың түрі мен ұзақтығын жоспарлау алдында дәрігермен кеңесу ұсынылады.\r\n\r\nЖаңа бағдарламаны бастамас бұрын келесі сұрақтарға жауап беруіңіз керек:\r\n\r\n•	Менің жасым және жынысым қандай? Мысалы, мен 50 жастан асқан немесе 55 жастан асқан әйелмін бе?\r\n•	Соңғы айларда кеуде ауыруы болды ма?\r\n•	Дене белсенділігі кезінде кеуде ауырсынудан немесе жоғары қан қысымынан зардап шегіп жүрмін бе?\r\n•	енің басым айналып, есімнен танған кездер болды ма?\r\n•	Мен аздаған физикалық жүктемеден демікпеге шалдықтым ба?\r\n•	Менде жүрек соғысы немесе инсульт болды ма?\r\n•	Маған дәрігер қандайда бір порт түрімен айналықанда медициналық қадағалауда болу керектігімді дәрігер ескертті ме?\r\n•	Жоғары қан қысымы немесе басқа жүрек-қан тамырлары ауруларына арналған дәрі-дәрмектерді қабылдадым ба?\r\n•	Менде жаттығумен айналысу барысында сүйек-бұлшықет жүйеінің ауруларына байланысты  нашарлау езімдері болды ма?\r\n•	Қант диабеті үшін инсулинді немесе басқа да препараттарды қабылдадым ба?\r\n•	Менде жаттығу кезінде туындауы мүмкін басқа да денсаулыққа қатысты мәселелер бар ма?\r\nЖоғарыда көрсетілген сұрақтардың біреуіне «иә» деп жауап берсеңіз, дәрігермен кеңесу керек. Сізге неғұрлым мұқият талдау жасағаны тиімді, сондай-ақ әрекет ету басталғанға дейін физикалық күшке қалай төзімді екеніңізді тексеріңіз. Тест нәтижелері бойынша  дәрігер сізге қандай спорт түрі  ең қауіпсіз және ең тиімді екендігі туралы кеңес береді.\r\n\r\n\r\n__Физикалық жаттығулардан болуы мүмкін қауіптер__\r\n\r\nДене белсенділігінің ұзақ ғұмыр мен жақсы денсаулыққа ықпал ететініне еш күмән жоқ. Бірақ соған қарамастан, спорттың салдарынан да мүмкін болатын көптеген жағдайлар бар - кішігірім проблемалардан өмірге қауіп төндіретін жағдайларға дейін.\r\n\r\nТаңдалған физикалық белсенділік бағдарламасына жету үшін сіз өзіңіз үшін тиімді екенін тексеріңіз.\r\nМүмкін, ең үлкен қауіп бұлшықеттер массасын жоғарылату үшін  жүргізілген жаттығулардан келетін шығар. Созылулар, сынықтар және жарықтар тіпті шағын жүктемелерден де пайда болуы мүмкін. Мысалы, футбол немесе теннис ойнап, дұрыс емес айналыммен, буындардан жарақат алып қалу мүмкін. Басқа сәтсіздікке әкеліп соғатын қозғалыстар, мысалы, алға қарай оңбай жығылып түссеңіз, аралық дискіні зақымдауыңыз мүмкін.\r\n\r\nЕгер қандай да бір ауруға осалдығыңыз бар болса, спорт айтарлықтай қауіп тудырмауы мүмкін. Мысалы, остеопорозға диагноз қойған болсаңыз, күшті жаттығулар сүйектеріңізді сындыруы мүмкін. Кейде жаттығулар астма науқастарындағы адамдарда да нашарлауға әкеледі.Атма науқасымен ауыратын адамдар үшін физикалық белсенділік үлкен пайда әкеледі, себебі бұл тыныс алуды жақсартуға көмектеседі.\r\n\r\n__Физикалық жаттығулардың  қауіпсіздігі__\r\n\r\nТөмендегі ұсынымдар жасына, физикалық жағдайына немесе жаттығулардың қарқындылығына қарамастан спортпен шұғылдануға көмектеседі.\r\n\r\n•	Жаттығуларды бастамас бұрын, денеңізді қыздырыңыз.\r\n•	Тамақтан кейін кем дегенде екі сағаттан соң жаттығуды бастаңыз.\r\n•	науқастанғаннан кейін екі немесе одан да көп күнді өткеннен соң жаттығыңыз.\r\n•	Ыстық немесе ылғалды ауа-райында дененің қатты қызып кетуінен сақ болыңыз: бас ауруы, айналуы, жүрек айнуы, әлсіздік, құрысу немесе жиі жүрек соғуы орын алуы мүмкін. Әрқашан көп мөлшерде су ішіңіз. Температура 25 градусқа дейін көтерілгенін сезсеңіз, жүктемені азайтыңыз. Егер ауа 30 градусқа дейін ысыса, жаттығуды таңертеңгісін ерте жоспарлаңыз.\r\n•	Егер сіз шамадан тыс жүктелген күштемені орындап жүрсеңіз, аздап үзіліс жасаңыз.\r\n•	Ауа райы үшін ыңғайлы, жеңіл киімді киіңіз.\r\n•	Жаттығуыңызға сай келетін ыңғайлы аяқ-киімдерді таңдаңыз және оларды үнемі өзгертіңіз. Есіңізде болсын, спортқа арналған аяқ киім 6-дан 12 айға дейін киуге жарамды.\r\n•	Өзіңіздің физикалық жағдайыңызға сәйкес келетін физикалық жаттығулар жүйесін жасаңыз. Егер сіз созылмалы аурудың салдарынан медициналық бақылауда болсаңыз, алдымен стресс дәрежесін анықтау үшін дәрігердің өзімен кеңесіңіз.\r\n•	Егер сізде төмендегідей симптомдардың біреуі болса, қысымды тоқтатыңыз және дәрігеріңізбен кеңесіңіз:\r\n- дененің жоғарғы бөлігінде ыңғайсыздық, ауырсыну, қалтырау немесе ауырсыну сезімі;\r\n- әлсіздік немесе етен тану;\r\n- тыныс алуды қалпына келтіру үшін 5 минуттың аздық етуі;\r\n- сүйектерде немесе буындарда болатын ауырсыну.\r\n• Қатты қинамаңыз. Денеңізді тыңдаңыз, сіз өзіңізді, қандай да бір жайтты сезінсеңіз жаттығуды тоқтатыңыз:\r\n- Жаттығуды аяқтай алмайтындай жағдайда тұрсаңыз;\r\n- Сіз жүктеме кезінде сөйлей алмай қалсаңыз;\r\n- Тұрақты жаттығудан кейін өзіңізді әлсіз сезінсеңіз;\r\n- Күні бойы әлсіз сезініп жүрсеңіз;\r\n- Ұйықтауда қиналсаңыз;\r\n- Жаттығудан кейін буындарда ауырсыну пайда болса.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nденсаулық қалашығы\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қалыпты салмақты қалай ұстап тұруға болады және семіздікпен қалай күресеміз ','','','kz','s','',0,'',22708,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541651940,1573187940,1541653797,'Қазіргі әлемдегі ең маңызды проблемалардың бірі семіздік болып отыр. Дамыған елдерде 10 адамнан 3-і семіздіктен зарбап шегуде, бұл олардың салмағы салауатты салмақтың ең жоғары шегінен 20 пайызға артық екенін білдіреді.\r\n\r\nСеміздік денсаулыққа айтарлықтай нұқсан келтіріп, түрлі мүшелеріміз бен сүйектерімізге шамадан тыс салмақ түсіреді. Мысалы, артық салмақ бел  мен тізенің   ауыруына, сондай-ақ тыныс алудың қиындауына себеп болады. Семіздік, коронарлық жүрек ауруы, инсульт, жоғары қан қысымы сияқты өмірге қауіп төндіретін аурулардың қаупін арттырады. Семіз адамдарда, әдетте, қанындағы холестериннің мөлшері көп болады, бұл атеросклерозды тудырады - қан тамырларындағы майдың жинақталуына әкеледі. Атеросклероз инфаркқа және инсультке соқтыруы мүмкін. ','__Семіздік жайындағы мәселелер__\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"378\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҚазіргі әлемдегі ең маңызды проблемалардың бірі семіздік болып отыр. Дамыған елдерде 10 адамнан 3-і семіздіктен зарбап шегуде, бұл олардың салмағы салауатты салмақтың ең жоғары шегінен 20 пайызға артық екенін білдіреді.\r\n\r\nСеміздік денсаулыққа айтарлықтай нұқсан келтіріп, түрлі мүшелеріміз бен сүйектерімізге шамадан тыс салмақ түсіреді. Мысалы, артық салмақ бел  мен тізенің   ауыруына, сондай-ақ тыныс алудың қиындауына себеп болады. Семіздік, коронарлық жүрек ауруы, инсульт, жоғары қан қысымы сияқты өмірге қауіп төндіретін аурулардың қаупін арттырады. Семіз адамдарда, әдетте, қанындағы холестериннің мөлшері көп болады, бұл атеросклерозды тудырады - қан тамырларындағы майдың жинақталуына әкеледі. Атеросклероз инфаркқа және инсультке соқтыруы мүмкін. Семіз адамдардың арасында, өт қабында тасы барлар, сондай-ақ қант диабетіне шалдыққандар, простатит, жатыр және сүт бездеріне шалдыққандар арасында жиі кездеседі. Тіпті түптеп келгенде, семіздік депрессияға ұрындырады және адамның басқа да психикалық жағынан нашарлауына әкелуі мүмкін. Ғылыми зерттеулер «семіздік орта есеппен 13 жылдық өмірді қияды» деп тұжырымдаған екен.\r\n\r\nАртық салмақты адамдар тек 4-5 килограмм тастаса да  денсаулығына айтарлықтай жағымды әсер етеді екен. Осындай жетістікке жеткен адамдар физикалық игілік пен өзін-өзі бағалауды айтарлықтай жақсартады. Дегенмен, ең бастысы, көптеген аурулардың даму қаупі  бетін  бері бұрады.\r\n\r\nСеміздік тек ересек адамдар үшін  үлкен проблема болып табылмайды. Семіздіктен зиян шегіп жүрген балалар да жоғарыда аталған ауруларға шалдығып қалуы ықтимал, ол аурулардың көпшілігі балалардың өсіп-жетілген кезіндде бой көрсетеді. Семіз балалар мен жасөспірімдер үшін артық салмақ  жинауды шектеу үшін шаралар қолданылу керек. Бұл баланың қалыпты өсуі мен дамуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ олар есейгенде аса қатты семіре қоймайды.\r\n\r\n__Сізде артық салмақ бар ма, жоқ ма қалай анықтауға болады? __\r\n\r\nОл үшін екі әдісті қолдану ұсынылады: бой-салмақ индексі және бел шеңберінің көлемі. Түпкілікті салмақ индексі салмақты бойға бөлу арқылы және алынған кескінді квадратпен есептеу арқылы есептеледі. Келесі бетте ұсынылған бой-салмақ индексінің кестесінен индексіңізді есептеп, салмағыңыздың бойыңызға барабарлығын анықтай аласыз.\r\nСалмақты қарапайым түрде тексергенде  салыстырмалы түрде қарағанда, бой-салмақ индексін құру неғұрлым объективті көрсеткіш болып табылады, себебі ол артық майлану дәрежесіне жақын   ұғым береді. Алайда бой-салмақ индексінің шектеулері бар. Мәселен, ол майлы жүктемелері бар, бұлшық етті адамдарға және ауыр атлетикамен айналысатын адамдарға өзіндік май жүктемесін қалай қалыпқа келтіру керектігін көрсетіп береді. Алайда, бой-салмағы индексі бұлшықет массасын жоғалтқан адамдарға еш көмек бере алмайды.\r\n\r\nСеміздік дәрежесінің тағы бір көрсеткіші - бел шеңбердің диаметрімен анықталады. Жақында жүргізілген зерттеулерде майдың жай жинақталуы маңызды емес, оның жиналатын  ең үлкен  орнын анықтаудың маңызы болатынын дәлелдеді. Эстетикалық тұрғыдан алғанда, көлемді жамбас (алмұрт тәрізді дене) аздап көрікті болып көрінуі мүмкін, ғалымдар ішке майдың жиналуы (алма тәрізді денеде) адам денсаулығына зиянды екендігін анықтады.\r\n\r\nАғзадағы жиналған май екі түрге бөлінеді: тері астындағы, висцераль немесе ішкі деп аталады, бұл ең кең тараған түрі. Әдетте, майдың шамамен 90 пайызы тері астына жиналады. Бұл майдың, иық аймағындағы тері мен майлы бүктемені басып, оңай сезінетін май түрі. Ішкі майды сезіну оңай емес. Бұл майдың ішіне орналасқан, ағзаны жабатын май, оменум деп аталатын тіннің түрінде. Әдетте қалыпты май құрамы майдың тек 10 пайызын құрайды. Семіздікпен ауыратын адамдарда теріасты майының және ішкі майдың құрамы 75-тен 25-ке дейін. Ішкі майдың тері астына қарағанда қауіпті болуы неде? Зерттеушілер ішкі майдың май жасушалары тері астындағы жасушалардан агрессивті  болып табылады, бұл қандағы холестерин деңгейінің жоғарылауына және атеросклероздың дамуына себеп болады.\r\nІшкі майлану мен  қант диабеті сияқты әр түрлі метаболикалық бұзылулардың, сондай-ақ жүрек-қантамыр жүйесі ауруларының даму қаупінің арасында байланыс бар екені анықталды. Осы себепті, маңызды көрсеткіш - белдің шеңберін өлшеу. Әйелдерде 87 см-ден астам және еркектерде 100 см-ден артық белдестік айналдыра осы аурулардың ықтимал қаупін көрсетеді.\r\n\r\nЕресектердегі бой-салмақ көреткіші. Салмағыңызды кестенің сол жағына және бойыңызды жоғарғы жағына белгілеңіз. Салмақтың үінен көлденең сызық,ал бойдың үстінен тік сызық сызыңыз: бұл жолдардың қиылысындағы сурет сіздің бой-салмақ индексі (RVI) болып табылады. RVI 19-дан 24,9-ға дейін қалыпты құндылықтарға сәйкес келеді; RVI 25-ден 29,9-ға дейінгі салмақ артық дене салмағын көрсетеді; RVI 30-дан астам адам сіздің семіз екендігіңізді көрсетеді.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"379\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Психологиялық тұрғыда арықтауға дайынсыз ба?__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"380\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nСалмақты жоғалтудың тұрақты үрдісі елеулі күш пен келісімді талап етеді. Табысқа жетудің тиімді жолдарының бірі оптимистік ішкі диалогты қалыптастыру болып табылады. Егер сіз әрдайым көп калорияларды қажет етпейтін не жеуге болмайтын немесе салмағын жоғалту үшін жеткілікті қозғалмайтыныңызды және сізге көбірек жаттығуды қажет ететін маңызды «ішкі дауысты» естисіз, онда сіз дұрыс емес өмір салтынан бас тартуға тырысқан шығарсыз.\r\n\r\nМұндай мысалды елестетіп көріңізші. Көптеген жылдар бойы өмір сүру салтынан кейін екінші рет осы аптада орташа жылдамдықпен 20 минуттық жаяу жүруді шештік. Сіз осындай күш-жігермен мақтаныш сезімімен толығып жатырсыз және сіз бұл әрекетті жаңа салауатты әдеттің, өміріңіздің жаңа кезеңінің бастауы деп санайсыз.\r\n\r\nКенеттен сіздің ішкі сыни дауыңыз сезімнің осы шеруін толығымен бұзады: «Сен несіне мақтанасың? Бар-жоғы 20 минут өтті  емес пе, оның несі мақтаныш? Мұндай мақсатпен «табысқа» жету үшін  10 жылдан асатын уақыт керек шығар».\r\nӨмірдегі нақты өзгерістерге дайын болмағандықтан, осындай ішкі сынға жауап таба алмай, жеңіліске ұшырайтын көңіл күйлер болады және ондайда адам  ең алдымен қалай тынышталуға болатынын ойлайды. Сізде мынадай ой тууы мүмкін: «маған неге өзіме  тәтті балмұздақ немесе көп мөлшерде кілегейлі тәтті жемеске»- дегендей.  Байқасаңыз, кез келген сүйікті  әрекет табысқа жетелей бермейді.\r\n\r\nБұл жеңіліске ұшыраған көңіл-күйді, мүмкін мұны оптимистік және шешімтал түрге айналдыруға болатын шығар.\r\n\r\nМысалы, сіз мынадай тәсілдермен ішкі дауысқа жауап бере аласыз:\r\n• «Осы аптада екі рет жаяу жүрудің жиырма минуты - кешке теледидардың алдындағы диванға жатқанда  өткізген уақытпен салыстырғанда үлкен жетістік»\r\n• «Жүрудің жиырма минуттығы жүрек соғысын жылдамдатуға, қан айналымын жақсартуға,  оттегіні молықтыруға және бұлшықеттерді тиісті түрде күшейтуге жеткілікті».\r\n• «Жаяу жүрудің жиырма минуты тіпті қиын емес, тіпті жағымды; Мен жақын арада осындай серуенді қуанышпен қайталаймын, тіпті жиі жүретін боламын ».\r\n• «Бірнеше аптадан кейін мен одан да көп жүре аламын». Жаяу серуендеу өмір салтын жақартудың және физикалық белсенді болудың ыңғайлы және тамаша тәсілі».\r\n• «Маңыздысы, менің денсаулығым үшін жақсы дағдылармен ескі әдеттерден бас тартып, жаңа өмір бастау».\r\n\r\nСіз өзіңіздің көкейіңіздегі сынға қарсы шыққан сайын, бойыңыздағы оптимизм мен айқындықты арттырасыз. Салмақ түсіру және денсаулық -  мақсатқа қол жеткізудің табыстың кепілі.  \r\n\r\n__Энергия мен дене салмағының теңгерімі__\r\n\r\nДене салмағы, ең алдымен, калорияның теңгерімі - тағаммен бірге тұтынатын және физикалық белсенділікке байланысты жоғалтылған заттармен анықталады. Салмақ жоғалуына азық-түлікпен тұтынылғаннан гөрі көп мөлшерде калорияларды жағу арқылы қол жеткізген абзал. Бұл жағдайда салмақ жоғалтудың және семіздіктің алдын алудың кілті - дұрыс диета мен тұрақты физикалық белсенділікті сақтауға деген ұмтылыстың  дәйектілігі болып табылады.\r\n\r\nЖиі ұсынылатын диеталар, олар көбінесе майдың немесе көмірсулардың тұтынылуын шектеуге немесе артық мөлшерде ақуызды тұтынбауға бағытталады. Уақытша салмақ жоғалтуға ниет ететін диетаның  түрін ұзақ уақыт бойы пайдаланып жүру мүмкін емес. Негізгі азық-түлікті тұтынудағы ұзақ мерзімді теңгерімсіздік денсаулықтың негізгі параметрлеріне теріс әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nЕң тиімді ұсыным - адам аптасына орта есеппен бір фунтқа тек салмақ жоғалтуға ниеттенуі керек. Айта кету керек, мұндай әдіспен семіз адамдар әсіресе алғашқы 2-3 апта ішінде салмақ жоғалтуы мүмкін. Алғашқыда салмақ жоғалту, негізінен, дене тінінен судың жоғалуына байланысты. Алайда салмақ жоғалтудың тұрақты болуын қамтамасыз ету үшін денеден су емесс, май алынып тасталуы керек. Сондықтан 1,5-2 килограмм немесе одан да көп салмақ жоғалтуға арналған диеталық ұсыныстар тек уақытша әсер етуі мүмкін. Неғұрлым шыншылдыққа негізделген физикалық белсенділіктің қалыпты, бірақ жүйелі және тұрақты режимі - диетаны шектеу болып табылады. Осы режимге сүйене отырып, аптасына бір фунт үшін орташа салмақ жоғалтуды қамтамасыз етуге болады.\r\n\r\nОл үшін тамақтан күніне шамамен 500 калориядан энергия тұтынуды азайту ұсынылады. Бұл есептеу майдың бір фунты 3500-ге жуық тамақ калориясына сәйкес келеді. Басқаша айтқанда, жарты килограмм майдың жоғалуы үшін 3500 калория тұтынылатын азық-түлік көлемін азайту керек. Мұны бір аптаның ішінде күнделікті азық-түлікті тұтынуды 500 калорияға дейін төмендетуге болады (500 калория, 7 күн = 3500 калория). Осының бәріне диетаны жаттығумен біріктіру арқылы қол жеткізуге болады. \'\'===Төменде 500 калорияның күніне азайтуға болатынын көрсететін мысалдар келтірілген.===\'\'\r\n\r\nЕгер сіз 500 калория жаққыңыз келсе, онда келесі әрекеттерді орындау керек:\r\n•	1,5 сағат бойы қарқынды жүріңіз.\r\n•	Шамамен бір сағатқа жүгіріңіз.\r\n•	Бір сағатқа жүзу.\r\n•	Бір сағатқа теннис ойнаңыз.\r\n\r\nСізге шамамен 500 калориядан тұратын келесі тағамдарды пайдалана отырып, тамақтанудан 500 калорияны шегеруге болады:\r\n•	Орташа көлемде шұжық сэндвичі.\r\n•	Ет пен соусы бар макаронның бір табақғы.\r\n•	Бір жарым стақан сүт коктейлі.\r\n\r\nДене салмағын төмендету үшін, алдымен калория қабылдауды шектеу маңызды болып тадылады. Теңгерімді диетаны сақтау қажет, атап айтқанда, майдың, ақуыздың және көмірсулардың тепе-теңдігі. Бұл формуланы ұстанатын болсаңыз, онда: 20-35% тағамдық калория майдан, көмірсулардан 45-65% калориядан және ақуыздардан 10-35% калориядан тұруы керек. Бір грамм көмірсулар мен ақуыздар 4 калориядан тұрады, ал бір грамм май 9 калориядан тұрады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"381\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТеңестірілген диетаға көкөністер, жемістер, дәнді дақылдар, бұршақтар, майсыз сүт және сүт өнімдері, балық және аз майлар мен құс еттерін үйлестіру арқылы қол жеткізуге болады. Тұтынылатын азық-түлік бөліктерінің мөлшеріне ерекше назар аудару керек: оссының бәрі  артық салмақпен байланысты. Осылайша, сапаны бақылау ғана емес, сонымен бірге тұтынылатын азық-түлік те семіздікпен күресудің маңызды шарты болып табылады. Салмақты азайтуға мүмкіндік беретін диета туралы толығырақ төменде айтылады.\r\n\r\nЖоғарыда айтылғандай, ең табысты және ұзақ мерзімді салмақ жоғалту энергетикалық теңгерімнің құрамдас бөліктерінің теңестірілген өзгерісі арқылы жүзеге асырылады - бір мезгілде калориялардың тұтынылуын шектеу және физикалық күштердің есебінен энергия шығынын ұлғайту қажет.\r\n\r\nСеміздіктің алдын алу күнделікті қалыпты физикалық күш шығындау 30 минуттан тұрады. Салмақты жоғалту үшін қалыпты немесе қарқынды физикалық белсенділікті тәулігіне 30-дан 60 минутқа дейін немесе одан көп уақытқа ұзарту қажет. 40 жастан асқан ерлер мен 50 жастан асқан әйелдер, сондай-ақ жүрек аурулары мен қант диабеті сияқты созылмалы ауруларға шалдыққандар үшін салмақты азайту үшін интенсивті жаттығуларды бастамас бұрын, алдымен дәрігерімен кеңеіп алуы маңызды. Алайда, адамдардың көпшілігі үшін дене белсенділігінің артуы денсаулыққа аса қатты қауіп төндірмейді.\r\n\r\n__Спортпен дос болып, салмағыңды түсір__\r\n\r\nЖаттығу тек «калорияны жағу» үшін ғана емес. Олар рухты және көңіл-күйді көтеруге, қуат беруге және стресске қарсы тұруға да көмектеседі. Тұрақты физикалық белсенділік метаболикалық процесстің жылдамдығын жоғарылатады, ол тіпті сіз көп қозғалмасаңыз да,  тамақ калориялары тезірек өртеліп тұрады деген сөз.\r\n\r\n«Өмірдің мәні қозғалыста» тарауында толығырақ сипатталғандай, физикалық жаттығулардың үш негізгі түрі бар: аэробика, күш және созылу жаттығулары. Аэробты жаттығу қайталанатын қозғалыстардан тұрады, соның ішінде қолдың және аяқтың үлкен бұлшықет топтарының жарылуын атап өтсек болады. Олар салмақ жоғалту үшін өте маңызды. Сонымен қатар олар жүректің қызметін жақсартады.\r\n\r\nАэробты жаттығуларға мыналар жатады: жүру, велисиопедпен серуендеу,жүзу, жаттығу залында жүру және жүгіру,  шаңғымен сырғанау, аэробика және т.б. Жаяу жүру немесе баспалдақтардан  көтерілу сияқты төменгі қарқынды жаттығулардың көпшілігі күн ішінде орындалатын болуы мүмкін. Қарқынды жүктемелер, аэробты жаттығулар тыныс алуды және жүрек соғуының жылдамдығын арттырады, терлеуді күшейтеді.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"382\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nКүш беретін жаттығулар резеңке таспаларды пайдаланып, қарсылықты жеңуге бағытталған, сондай-ақ гантель сияқты салмақты темірлермен жұмыс істеуге байланысты. Оларды гимнатикалық  жаттығу залдарында немесе фитне-жаттығу залында және үйде орындауға болады. Күшті жаттығулар үлкен және шағын бұлшықеттердің жиырылуына ықпал етеді. Олар бұлшықет күшіндегі, баланс пен теңгерімді дамыту үшін маңызды.\r\n\r\nБұлшықетті созу жаттығулары теңгерілген физикалық бағдарлама үшін негізгі  сілтеме болып табылады. Жаттығудың бір түрі - йога. Ол ұзартылған физикалық теңестіру қабілеттілігін едәуір жақсартады, ал жақсы қызған бұлшық еттер жаттығу кезінде стресске ұшырамайды. Олар түрлі жарақаттардың алдын алуға мүмкіндік береді.\r\n\r\nЖаттығулардың әрбір түрі туралы толығырақ «Өмірдің мәні қозғалыста» тарауынан білуге болады. Артық салмақты жоғалту және қалыпты салмақты ұстап тұру үшін біз ұсынған он апталық жоспар өте пайдалы болуы мүмкін, ол жаттығулардың төрт негізгі түрін: аэробты жаттығуларды, күшемелі жаттығуларды, икемділік жаттығуларын және теңгерімді сақтауға бағытталған жаттығуларды қамтиды. Сонымен қатар, «Өмірдің мәні -қозғалыста» тарауы бұлшық еттік күшті, теңгерімді және икемділікті дамыту үшін жаттығулар жиынтығын ұсынады.\r\n\r\nМақсатты физикалық жаттығулардан басқа, қалыпты қозғалыстар туралы ұмытуға болмайды, олар калорияларды жағуға және салмақтың қалыпқа келуіне ықпал етеді.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"383\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__\'\'Мысалдар:\'\'__\r\n• жаяу жүру немесе велосипед сатып алу немесе басқа да ортақ іс-шаралар;\r\n• жаяу немесе велосипедпен жұмыс істеу;\r\n• лифті пайдаланудың орнына баспалдақпен көтерілу;\r\n• үстелде отыратын кез келген уақытта үзілісте - дәлізде кем дегенде бірнеше рет жүре аласыз;\r\n• азық-түлік дүкеніне немесе базарға, көлікпенн барудың орнына, жаяу еруендеп барып-келу;\r\n• Егер сіз көлік жүргізсеңіз, онда кеңседен немесе дүкеннен алысырақ жерге тоқтатып қою керек.\r\n\r\nБір қарағанда, бұл әрекеттердің бәрі біршама аз болса да, бұл әрекеттер сізге қосымша калорияларды «күйдіруге» және тұрақты жаттығулардан қажетті нәтижеге жетуге көмектеседі.\r\n\r\nҚаншама жиі жаттығуға арналған  көптеген ұсыныстар бар. Ең ғылыми дәлелденген - орта қарқындылық жаттығуларын күніне кем дегенде 30 минут, аптасына кемінде 4 рет орындау ұсынылады. Бұл 1980-1990 жылдардағы ережелерден едәуір ерекшеленеді, ол кезде қарқынды және жиі физикалық күш салу ұсынылған, демек, көптеген адамдар спортпен айналысып, өмір сүру салтына оралды деген өз. Қазіргі ұсынымдар шынайы болып табылады - бұл қалыпты жаттығу, бірақ тұрақты орындалуы керек.\r\n\r\nОң нәтижеге жетудің маңызды шарты - тұрақты дене белсенділігі. Мысалы, сіз аптасына екі рет 15-20 минут бойы жаттығу жасай аласыз. Біртіндеп үшінші күнді қосып, жаттығулардың ұзақтығын 30 минутқа дейін арттыруға мүмкіндігіңіз бар. Ақыр соңында сіз өзіңіздің өмір салтыңыздың ажырамас бөлігі бола алатын ұсынылған режимге келе аласыз.\r\nКейде сену қиын, бірақ сіз жаттығуға ыңғайыз күндердің өзінде белсенді қозғалысқа деген құштарлығыңызды сезгенде көздеген мақсатыңызға жетуге, тіпті аздаған сағаттың қалғанын түінесіз.  Спортпен ДОС болу өте маңызды. Өмірдің мәні - бұл қозғалыс, ол әрине сіздің денеңіздің қозғалысы. Сіздің ниетіңіз көмегімен денеңіздің қозғалысы аса құнды және маңызды нәрсе ретінде қалыптасады.\r\n\r\n__Қалыпты салмақты ұстауға демеу беретін диеталық ұсыныстар__\r\n\r\nСалмақты азайту көптеген журналдарда және танымал басылымдарда кеңінен талқыланған тақырып. Олар тез салмақ жоғалтуға кепілдік беретін көптеген түрлі диеталар ұсынады.\r\nДегенмен, олардың барлығы да денсаулық пен өмір салты үшін қолайлы емес. Диетаны таңдау туралы дұрыс шешім қабылдау үшін, ұсынылған диета келесі талаптарға сай келетініне көз жеткізіңіз:\r\n•	майлылығы төмен жемістер, көкөністер, сүт және ақуыз өнімдері, астық және бұршақты дақтардан тұратын түрлі тағамдарды қамтиды.\r\n•	Өзіңізге ұнайтын тамақтарды қамтиды.\r\n•	Ол сіздің өмір салтыңызға қайшы келмейді және отбасы бюджетінде қол жетімді.\r\n•	Жергілікті азық-түлік дүкендерінен сатып алынатын тағамнан дайындалған тағамнан тұрады.\r\n•	салмақты азайтуға мүмкіндік беретін қоректік заттар мен калориялардың саналы және теңгерімді мөлшерін қамтиды.\r\n\r\nЕгер ұсынылған диета осы талаптардың кем дегенде біреуін қанағаттандырмаса, тағы бір қолайлы нұсқаны іздеңіз.\r\nСонымен қатар, оңтайлы ғана диетаны таба бермей, басқа да жағына көңіл бөлу маңызды. Дұрыс тамақтанудың физикалық белсенділігпен үйлесуі дұрысырақ. Ғылыми зерттеулер диеталар мен жаттығулардың комбинациясы салмақты жоғалтудың тиімділігін және оны ұзақ уақыт бойы оңтайлы деңгейде ұстап тұруын қамтамасыз ететіндігін көрсетті. Керісінше, дене салмағының төмендеуін қамтамасыз етсе де, тәулігіне 400-800 калорияға шектеу қойылған, алайда бұл әсер аз уақытқа созылған, ал мұндай адамдардың салмағы диеталық шектеулерді тоқтатқаннан кейін 6 ай ішінде бастапқы деңгейге қайта оралған.\r\n\r\nТөменде негізінен өсімдікке негізделген тамақ өнімдерінің теңгерімін тұтынуы арқылы азықтың калориялы құрамын қалай азайту бойынша ұсынымдар берілген. Мұндай теңестірілген диета энергияны тұрақтандыруға, қант деңгейін қалыпқа келтіруге, көңіл-күйді жақсартуға көмектеседі.\r\n\r\n__Бірінші қадам: етті қолдануды азайту__\r\n\r\n•	Порцияның мөлшерін азайту; жұмсақ етті қолданыңыз, ал тауық еті терісімен болмауы керек.\r\n•	Етті негізгі көкөніс тағамына қосылған сорпалар түрінде немесе ұсақталған түрінде, аз мөлшерде пайдаланыңыз.\r\n•	Майдың майлы көрінетін қабаттарын алып тастаңыз.\r\n•	Етті тамақты балықпен ауыстырған жөн.\r\n\r\n__Екінші қадам: көкөністер мен дәнді дақылдарды, бұршақ тұқымдатарды, сондай-ақ жеміс-жидектерді көбірек қолдану__\r\n\r\n•	Астық өнімдері бидай, күріш, жүгері, арпа, қара бидай және олардан жасалған өнімдер: нан, түрлі дәнді дақылдар және т.б.\r\n•	Құрамында қызыл және қара бұршақ, жасымық, бұршақ және т.б. бар. Бұл топқа тофу және соя сүті сияқты соя және соя өнімдері кіреді.\r\n•	Көкөністердің ішінен түсі қара болып келетін заттарды тұтыну ұсынылады. Ал «органикалық» деп аталатын химиялық заттарды пайдаланбай қолдан өсірілген көкөністерді пайдаланған дұрыс. Егер бұлар табылмаса, көкөністерді тазалау керек.\r\n\r\n__Үшінші қадам: майлы сүттерді қолдануды шектеу __\r\n\r\n•	Майлылығы 1% немесе 1,5% сүтті қолданып, сүттің майын толығымен және кремді қабылдауды шектеу керек\r\n•	Қалыпты сүтті кальций мен ақуыздың қайнар көзі болып табылатын қышқыл сүтті өнімдермен алмастыру керек.\r\n•	Сондай-ақ, сиыр сүтін аллергиялық реакциялар тудыратын және кальций мен жоғары сапалы ақуыздың жақсы көзі болып табылатын соя сүтімен алмастыруға болады.\r\n•	Сары майды тұтынуды шектеңіз.\r\n•	Ірімшіктің кішкене кесектерге кесілгені дұрыс, ал төменгі май сорттарын тұтыну тіптен жақсы.\r\n\r\n__Төртінші қадам : тамақ рационыңызды жаңғақтармен түрлендіріңіз__\r\n\r\n•	Жаңғақтар - грек жаңғағы, бадам жаңғағы, кәдімгі және т.б. - жарма, шырын ретінде себіңіз немесе жай ғана тағамдар ретінде жеуге болады.\r\n•	Тоңазытқышта жаңғақтарды ұстаған жақсы.\r\n•	Егер жаңғақтарды пеште қақтааңыз, олардың дәмін жақсартуға болады. Тек қуырмаңыз.\r\n\r\n__САУ ТАМАҚ ТОЛЫҚТАЙ ДӘМДІ БОЛУЫ МҮМКІН. ОЛ ҮШІН:__\r\n\r\n•	Тұзды толықтай жою қажет емес. Оны аз мөлшерде қосу керек.\r\n•	Кетчуп, томат тұздығы, қыша, соя соусы, сірке суы және дәмдеуіштер өте қолайлы, бірақ сіз оған қатты үйреніп алмауыңыз керек\r\n•	Егер майонез қоссаңыз, майдың төмен мөлшерін пайдаланған дұрыс.\r\n\r\n__ҚҰНАРСЫЗ МАЙЛЫ ТАҒАМДАРДЫ ПАЙДАЛАНБАҢЫЗ__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"384\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nКейбір өнімдерде жасырын калория бар. Төменде осындай өнімдермен күресудің жолдары қарастырылған.\r\n\r\n• Бәліштер, печенье, тоқаш сияқты пісірілген заттардан аулақ болуға тырысыңыз. Бірақ егер сіз оларды ұнататын болсаңыз, оларды өзіңіз дайындаңыз, мысалы, калорияы аз алма тұздығы қосылған майлармен алмастырыңыз.\r\n• Егер Сіз  печененні немесе кәмпитті ұнатаңыз, оларды бір-бірлеп немесе аз мөлшерде сатып алу керек, бірақ толық пакеттерімен еме немесе қабымен алып қоймаңыз. Жалпы, супермаркетке немесе азық-түлік дүкеніне барғанда, тәттілер мен нан өнімдерін сататын бөлімдерге көп бас сұға бермеңіз.\r\n• Көптеген калориялары бар маргариннен аулақ болу керек.\r\n• Егер сіз саусақтарыңыздың немесе үртінген сүлгіңізден май байқасаңыз, онда бұл өнімде майдың бар екенінің анық белгісі, оны қоланбау  керек.\r\n\r\n__МАҢЫЗДЫСЫ НЕМЕН ТАМАҚТАНУ ЕМЕС, ҚАЛАЙ ТАМАҚТАНУ__\r\n\r\nБіріншіден, асықпай, байыппен ішетін асыңыздың түр-тұрпатына қарап алыңыз, содан соң оны ауызға салғаннан кейін тез жұта салмай,  мұқият шайнау керек. Тамақты шайнап жеу жақсы тамақтандыруға көмектеседі. Бұл жағдайда сіз өзіңіздің денеңізге қажетті қоректік заттардың мөлшерін саналы түрде тұтынасыз және азық-түлік массасын арттыруға  емес.\r\n\r\nДиетаны бақылайтын тағы бір тәсіл - тамақтану кезінде жеген асыңыздың дәмін алып, және біреумен сұхбаттасып отырып ішу астың асқазанға түсуіне жақсы көмектеседі.  Осылайша, сіз азық-түліктерді бейсаналық және автоматты түрде тұтыну әдетінен бас тарта аласыз, сол кезде сіз ойлағаннан гөрі көп калория денеге енеді.\r\n\r\nКүніне екі-үш рет тойып тамақтанудың орнына, аз мөлшерде көбірек тамақтаныңыз, бірақ жеткілікті түрде. Мысалы, таңғы және түскі ас арасындағы үзілістерде, сондай-ақ, түскі және кешкі астар арасында сіз азғантай тағамды ішке сүңгітіп жіберіңіз. Бұл қуат пен көңіл-күйді сақтап қана қоймай, аштық сезіміне байланысты түскі және кешкі астарда қатты тоюдан  аулақ болуға ықпал етеді.\r\n\r\nТабаққа аз мөлшерде тамақ алу  керек. Бұл сізге артық аты  бақылап қолдануыңызға мүмкіндік береді. Бұған қоса, осы сияқты жеп болған соң үстелден ерте тұру керек. Жапондық ұзақ өмір сүретіндер айтқандай, жеткіліксіз тамақтану сезімімен өмір сүру пайдалы.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nарықтау\r\nтамақтану\r\nдиета\r\nрацион\r\nсеміру\r\nартық салмақ\r\n\r\n\r\n','translator',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Темекі шегудің зияндылығы және шылым шегуді қалай доғаруға болады','','','kz','s','',0,'',16618,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1541655900,1573191900,1541656563,'Темекі – ол жендет. Мектепте баршамызға бір грамм никотиннің өзі жылқыны өлтіретіні жайында айтылғаны мәлім. Егер сіз шылым шегетін болсаңыз, онда сіздің бойыңызда түрлі аурулардың дамитыны сөзсіз. Және сіз темекі шексеңіз, шекпеген кездегі өміріңізбен салыстырғанда өмірмен ертерек хош айтысуыңыз мүмкін. Темекі шегу адам ағзасының кез-келген мүшесінің ауруларына әкеп соғады. Әлемдегі бес өлімнің біреуі темекінің салдарынан келіп жатады екен. Темекі шегу өкпе эмфиземасына себеп болады және жүрек-қан тамырлары ауруларын, қатерлі ісік ауруларын, сондай-ақ жүктілік пен туа біткен деформацияларды да дамыту қаупін айтарлықтай арттырады. Түбінде, темекі шегу адам бетіндегі әжімдердің пайда болуын тездетеді, сондықтан темекі шегетіндердің терісі шылым шекпейтіндердің терісінен қарағанда едәуір кәрі көрініп тұрады.','{img type=\"fileId\" fileId=\"385\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nТемекі – ол жендет. Мектепте баршамызға бір грамм никотиннің өзі жылқыны өлтіретіні жайында айтылғаны мәлім. Егер сіз шылым шегетін болсаңыз, онда сіздің бойыңызда түрлі аурулардың дамитыны сөзсіз. Және сіз темекі шексеңіз, шекпеген кездегі өміріңізбен салыстырғанда өмірмен ертерек хош айтысуыңыз мүмкін. Темекі шегу адам ағзасының кез-келген мүшесінің ауруларына әкеп соғады. Әлемдегі бес өлімнің біреуі темекінің салдарынан келіп жатады екен. Темекі шегу өкпе эмфиземасына себеп болады және жүрек-қан тамырлары ауруларын, қатерлі ісік ауруларын, сондай-ақ жүктілік пен туа біткен деформацияларды да дамыту қаупін айтарлықтай арттырады. Түбінде, темекі шегу адам бетіндегі әжімдердің пайда болуын тездетеді, сондықтан темекі шегетіндердің терісі шылым шекпейтіндердің терісінен қарағанда едәуір кәрі көрініп тұрады.\r\n \r\nТемекі шегуден бас тарту арқылы сіз өмір сүру ұзақтығын көбейту және ғұмырыңыздың сапасын жақсарту үшін ең маңызды қадамды жасаған болып саналасыз.\r\n\r\n- Темекі шегуді тоқтатқандар, оны доғармағандарға қарағанда ұзақ уақыт бойы өмір сүреді. Мысалы, 50 жасқа дейін темекі шегуді тастаған жандар, алдағв 15 жылдық өмірін ұзартқанмен тең.\r\n- Темекі шегуді тоқтату өкпенің қатерлі ісігін, басқа да онколгиялық  ауруларды, жүрек тоқтауы, инсульттің және созылмалы өкпе ауруларының даму қаупін айтарлықтай төмендетеді.\r\n- Темекі шегуді тоқтатудың денсаулыққа пайдалы қасиеттерін салыстырғанда, жеңіл салмақ жоғарылату немесе иекмсіздік синдромы сияқты кейбір қолайсыздықтар туындамайды.\r\n\r\n__Темекі түтіні және шылым шегудің зияны жайында__\r\n\r\nТемекі түтінінде 5 мыңға жуық химиялық заттар бар, олардың 200-і улы заттарға, ал 50-і - қатерлі ісікке әкелетін заттарға жатады.  Темекі түтінде болатын кейбір заттардың  біздің ағзамызға қаншалықты әсер ететінгі жайында.\r\n- Көміртек тотығы - дәмі мен иісі жоқ уландырғыш газ, оның көп мөлшерде адам өлтіреді. Бұл газ көліктің түтін шығатын  құбырынан да шығады.\r\n- Мышьяк - егеуқұйрық уы.\r\n- Цианисті суттегі – ол да у, оны  кезінде фашистік концлагерлердегі камераларында пайдаланған газды зат.\r\n- Аммиак - дәретхана тазалау үшін пайдаланылатын зат.\r\n- Ацетон - бұл актасты сұйық зат, қазір оны лак тазартқыш ретінде қолданатыны белгілі.\r\n- Формальдегид - көзге көрінбейтін денелерді бояу үшін пайдаланылатын түссіз, иісі күшті газ дезинфекциялаушы және бактерицидтік агент ретінде де қолданылады.\r\n- Тар немесе шайыр: ингаляциядан кейін денеде темекі түтіні қалыңдайды, ал бұл түтіннің 70 пайызы өкпенің ұлпасына зақым келтіретін жабысқақ масса түріндегі көміртегі түрінде сақталады.\r\n- Пиридин - иттердің бүргеулерін кетіру үшін қолданылатын зат.\r\n- Никотин - темекіге тәуелді ететін зат; ол жүрек соғу жылдамдығын арттырады және ағзадағы қан мен оттегінің ағымын азайтады.\r\n\r\nТемекі түтінде болатын бензопирен мен нитрозаминдердің өкпенің қатерлі ісігін тудыратынын да қосуға болады; хош иісті аминдер қауық пен кеуде ісігін тудырады; формальдегид мұрын қуысының қатерлі ісігін тудырады; бензин қосылыстары лейкемияны тудырады.\r\n\r\n__Темекі шегушінің бір адамның өмірінен мысал келтірейік__\r\n\r\n20 жасында жас адам темекі шегеді, ал темекіге тәуелділігі артады, нағыз шылымқорға айналады. Біраз уақыттан кейін ол жиі жөтеле бастайды.\r\n25-30 жасында ол тыныссының тарылуын сезінеді.\r\n35 жасқа келгенде, ол суыққа, жөтелге және жоғарғы тыныс жолдарының проблемаларына байланысты жұмыстан жиі қалады; оның қан қысымы және холестерин деңгейін жиі көтереді.\r\n40 жыл бойы - жөтелге қарсы дәрі-дәрмектерді жиі пайдаланады; қан тамырларында жүректің қан тамырларын жапсыратын атеросклеротикалық шытыралар жиналып, одан инфаркт туындауы мүмкін. \r\n45 жасында созылмалы бронхит және өкпе ауруы дамиды.\r\n50 жасқа дейін темекіге байланысты аурулардың салдарынан инсульт, жүрек соғысы, созылмалы жүрек жеткіліксіздігі, атеросклероз сияқты  науқастарға шалдығын ауруханалардың табалдырығын жиі аттайды. Ауыр асқынулар жиі пайда болуы мүмкін, мысалы, үлкен тамырдың аневризмасы, сондай-ақ қатерлі ісік секілді.\r\n60 жасында өмір сүру сапасы ақырындап төмендей бастайды және өмірімен ерте қоштасады.\r\n\r\nӨкінішке қарай, бұл көп темекі шегушінің әдеттегі өмірі. Зерттеулер көрсеткендей, шылым шегушілердің өмір сүру ұзақтығы орташа есеппен ерлер арасында 13,2 жыл, ал әйелдер арасында 14,5 жас.\r\n\r\nЕгер сіз шылым шегетін болсаңыз және өз денсаулығыңызға алаңдамайтын болсаңыз, жоқ дегенде, сіздің темекіңізден шыққан түтінді жұтуға мәжбүр болатын адамдар туралы ойлауыңыз керек. Бұл темекі түтінін амалсыздан тұтыну деп аталады, ол енді темекі шегуден гөрі аса зиянды емес. Мысалы, бір сағат бойы темекі түтінін пассивті жұту, темекі шегудің төрт шылымына барабар екен. Пассивті ингаляциялық түтін құрамында кадмий, цианид, қорғасын, сынап, радиоактивті материалдар, дигоксин (пассивті пестицид), никотин және 4000-нан астам басқа химиялық заттар сияқты зиянды заттар бар.\r\n\r\n__Шылым шегу - ҚАРЖЫЛЫҚ ЖӘНЕ БАСҚА ШЫҒЫСТАРҒА САЛМАҚ ТҮСІРЕДІ__\r\n\r\nШылым шегудің қаржылық шығындарының ауыртпалығы - темекінің өзіндік құны, сондай-ақ темекі шегуден туындаған аурулармен байланысты денсаулыққа кеткен шығынның бағалары болып табылады. Қаржылық шығындардан бөлек, көптеген жеке мәселелер темекі шегу, мысалы, өзін-өзі бағалаудың төмендігі, медициналық рәсімдерден өту уақыты мен күші және басқалар сияқты.\r\n\r\nТемекіге байланысты шығындарды есептеу қиын емес: апта сайын темекіге және медициналық процедураларға жұмсалатын соманы 53 аптаға көбейтіңіз. Нәтижесі сізді таң қалдыруы мүмкін. Содан кейін бұл соманы 10-ға көбейтіңіз - бұл алдағы 10 жыл бойғы шығындар болып табылады. Қалай ойлайсыз, бұл ақшаларды өртей салуға бола ма? Оданда оны ақылға қонымды мақсаттар үшін, басқаша жұмсаған дұрыс болмас па еді?\r\n\r\n__НИКОТИНГЕ ӘУЕСТІК ЖӘНЕ ТЕЖЕЙ АЛМАУ СИНДРОМЫ__\r\n\r\nТемекі шегу денсаулыққа зиянды: ол өзіміз үшін де, айналамыздағы адамдар үшін де зиянды. Шылым шегетіндер бұл әдеттен дереу айығуы керек. Дегенмен, бұл оңай емес.\r\n\r\nӨйткені, темекідегі никотин - бұл биологиялық тәуелділік туындататын есірткі заттарының түрі. Бұл стимулятор болып табылады және оның адамның өзін жегідей жеуіне себепті тудыратын депрессиялық әсері болуы да мүмкін. Бастапқыда никотин жүрек соғу жылдамдығын жоғарылатып, кофеин немесе басқа стимулятор сияқты қуаныш пен қуат сезімін тудырады. Алайда, кейінірек бұл депрессия мен шаршауды тудырады. Депрессия және шаршау - бұл никотиннің «тежей алмау синдромы», бұл шылым шегетіндерге тағы бір рет темекі шегуге деген ниет тудырады.\r\n \r\n__«Тежей алмау синдромы» деген не?__\r\n\r\n«Тежей алмау синдромы» физикалық және психологиялық көріністермен сипатталады. Физикалық көріністер никотиннің болмауымен байланысты, олар жоғарыда айтылғандай, белгілі бір дәрежеде есірткі типті зат болып табылады. Психологиялық көріністер көптеген көңіл-күйлердің  нашарлауына әкелетін көпжылдық әдеттен бас тартумен байланысты.\r\n\r\n«Тежей алмау синдромының» физикалық және психологиялық көріністері де темекі шегетін күннен кейін бірнеше сағаттан кейін басталады және 3-ші және 7-ші күндерде шыңына жетеді. Олар 2-3 күннен бірнеше аптаға дейін жалғасады. «Тежей алмау синдромының» негізгі көріністері мыналар:\r\n\r\n• депрессия жағдайлары;\r\n• көңілдену және ашулану сезімі;\r\n• тітіркендіргіштік;\r\n• ұйықтаудың қиындауы;\r\n• ойды шоғырландыру проблемалары;\r\n• үнемі алаңдаушылық;\r\n• бас ауруы;\r\n• дел-сал болу және шаршау;\r\n• тәбеттің артуы.\r\n\r\nСіз шылым шегуді тоқтатқанда, өзіңізді «досыңды жоғалтқандай » сезінесіз. Темекі шегу әртүрлі жолдармен және себептермен қолданылады. Кейбірі - өз сезімдері мен эмоцияларын жасырады. Басқалары - кейбір адамдарға жақын болу немесе керісінше қарым-қатынас жасамауға тырысады. Бірте-бірте темекі шегушінің өмірінің ең маңызды қасиеті, одақтасы, жақын досы болады. Алайда, сіз темекі шегетін әрбір темекі сіздің өміріңіздің минуттарын және тіпті сағаттарын ұрлайды. Темекі шегуден бас тарту өмірдегі ең ақылға қонымды шешімдердің бірін жасау болып саналады.\r\n \r\n__ТЕМЕКІНІ ТОҚТАТҚАННАН КЕЙІНГІ АЛҒАШҚЫ СӘТТЕН БАСТАП ДЕНСАУЛЫҚ ЖАҚСАРА БАСТАЙДЫ__\r\n\r\nТемекіні тастағаннан кейінгі 20-шЫ минутта: қан қысымы қалыпты орнына қайтарылады; аяқ-қолдың температурасы (қолдар мен аяқтар) оңтайлы мәндерге көтеріледі.\r\n8 сағаттан кейін: қандағы көміртек тотығы деңгейі қалыпты дәрежеге дейін төмендейді.\r\n24 сағаттан кейін: миокард инфарктісі мен кенеттен болатын кардиохирургиялық қауіп төмендейді.\r\n2-12 аптадан кейін: қан айналымы жақсарады, ал өкпе функциясы 30 пайызға жақсарады.\r\n1-9 айдан кейін: жөтел, мұрын тұндыруы және максималды синюстар, шаршау, тыныс алудың қысқа болуы; өкпе шырышты қабатының функцияларын қалпына келуі байқалады, бұл жұқпалы аурулардың қаупін азайтады.\r\n1 жылдан кейін: стенокардия және басқа жүрек ауруларының қаупі екі есе азаяды.\r\n5-15 жылдан кейін: инсульт қауіптері (мидағы қан кетулер) айтарлықтай төмендейді.\r\n10 жылдан кейін: өкпенің қатерлі ісігінің дамыту қаупі екі есе төмендейді, ауыз қуысының, кеудедің, өңештің, қуықтың, бүйректің және ұйқы безінің қатерлі ісігі қаупі төмендейді.\r\n15 жылдан кейін: жүрек ауруының даму қаупі ешқашан шылым шекпеген адамдармен бірдей болады.\r\n\r\n__ШЫЛЫМ ШЕГУДІ  ТОҚТАТУДЫҢ ЖОСПАРЫ__\r\n\r\nКөптеген темекі шегушілер бірнеше рет қайтуға тырысады, көбінесе сәтсіздікке ұшырайды. Алайда, сәтсіз әрекеттерден үміт үзбеу керек. Темекіні тастау ешқашан кеш емес. Егер сіз темекі шегудің қаншалықты зиян екенін және темекі шегуді тоқтатудың қажеттілігін жақсы білетін болсаңыз, ең алдымен нақты жоспар жасаңыз. Бұл темекі шегу кезінде жиі пайда болатын эмоциялық және басқа да мәселелерді шешуге көмектеседі.\r\n \r\n__ШЫЛЫМ ШЕГУДІ  ДОҒАРУ ЖАЙЫНДА ШЕШІМ ҚАБЫЛДАУ__\r\n\r\nСіз өзіңіздің темекі шегуіңізді тоқтатудың көптеген себептерін тізімдей аласыз. Оларға денсаулық проблемалары, отбасы бюджетіне ауыртпалық түсіру, сондай-ақ жақын туыстар мен басқа да айналаңдағы жандардың тасстау жайындағы өтінішін ескересіз. Дегенмен, темекі шегуді тоқтату қажет болғанда ғана сіз тек соңғы шешімді қабылдай аласыз. Егер сіз түпкілікті шешім қабылдасаңыз, онда белгілі бір күнді таңдап, осы іс-шараға дайындалуыңыз қажет.\r\n\r\n__Темекіні тастау күнін таңдау__\r\n\r\nТемекіні тастағыңыз келгенде ағымдағы немесе келесі айдың нақты күнін таңдаңыз. Әлі ұзақтағы  күнді таңдамаңыз. Дегенмен, тым ерте күнді таңдамғаныңыз да дұрыс. Бұл түсіне білсеңіз өзіңіз үшін маңызды оқиға болуы мүмкін.\r\n• Тоқтату күнін күнтізбеде белгілеңіз. Бұл сіздің өміріңіздің маңызды күні, сондықтан оны ерекше атап өту қажет.\r\n• Өз отбасыңызға және достарыңызға айтыңыз. Өзіңіздің отбасыңызға, достарыңызға және әріптестеріңізге темекі шегуден бас тарту туралы шешіміңіз туралы және оны жасайтын күн туралы айтып беріңіз. Оларды өз одақтастарыңыз етіңіз. Олар сізге моральдық қолдау көрсетеді. Сіздің отбасыңызға және достарыңызға олардың қолдауының сізге үлкен рөл атқаратынын айтыңыз.\r\n\r\n• Үйді тазалаңыз. Барлық темекі бұйымдарын жатын бөлмеңізден, қонақ бөлмеден, оқудан, машинадан және шылым шегетін басқа жерлерден алып тастаңыз. Тіпті бірде-бір жерде қалдырмаңыз, әйтпесе, шылым шегудің азғырылуын еңсере алмайсыз, әйтпесе бірде-бір қорапты немесе бірнеше темекіні қалдыру туралы ойламаңыз. Сондай-ақ, тістің мұқият тазалануы ұсынылады - тістің таза болуы темекіге оралмау үшін де мотивация болуы мүмкін.\r\n• Орнын ауыстыратын заттарды ойлаңыз. Әрқашан дәмді сағыз немесе сәбіз тәрізді көкөністерді  темекіні ұстағандай сезімде болып ұстап жүре беріңіз.\r\n• Өзіңізбен жағдайлас адамдар тобын құрыңыз. Сенің табысқа жетуіңіз өзіңізбен бір көзқарасты  адамдарға тәуелді. Өзіңіз қалағандай, әлі шылым тартуды доғармаған  досыңыз бен таныстарыңызды да темекі шегуін тоқтатуын сұраңыз. Сол кезде сізге психологиялық тосқауылдарды еңсеру оңайырақ болады.\r\n• Алдыңғы сәтсіздіктерді еске түсіріңіз. Егер бұрын темекі шегуден бас тартқан болсаңыз, бірақ ол шешіміңіз сәтсіз болса, сіз осы әрекеттің барлық жағдайларын есте ұстауыңыз керек, және бұл сәтсіздікке ұрынбауға себеп болды. Осы себептерден аулақ болу үшін не істеу керек екенін ойластыру керек.\r\n\r\nСіз темекіні тастаған күні қиындық тудыруы мүмкін: Темекі шегуге аңсарыңыз ауып тұруы. Кейбіреулер эмоциялық проблемаларды, сондай-ақ жағымсыз физикалық сезімдерді сезінуі мүмкін. Алайда, сіздің келесі ережелерді қатаң сақтауыңыз керек:\r\n\r\n• Шылым шегуге болмайды, тіпті кем дегенде бір темекіні де.\r\n• Қажет болса, темекі шегуге қарсы арнайы құралдарды - таблеткаларды, анти-никотинді патчтарды қолдануды бастаңыз.\r\n• Темекі шегуден бас тартуға шешім қабылдаған себептерді үнемі еске түсіріңіз.\r\n• Көп мөлшердегі су мен жеміс шырындарын ішіңіз.\r\n• жаттығу жасаңыз.\r\n• Шылым шегуге әкелетін жағдайларды болдырмаңыз.\r\n• Стресске көмектесу үшін босаңсу жаттығуларымен демалуға тырысыңыз: мұрныңызбен терең тыныс алыңыз, деміңізді ұстаңыз, 5-ке дейін санаңыз, сосын ауыз арқылы баяу тыныс алыңыз. 5 рет қайталаңыз.\r\n• Қолыңызды ұстауға тырысыңыз: компьютерге теріңіз, жазыңыз, теннис доптарын қысыңыз, тоқуды бастаңыз.\r\n• Досыңыз / досыңызға қоңырау шалыңыз (жақында темекі шегетіндер емес).\r\n• Сауда орталығына барыңыз немесе кинотеатрға барыңыз.\r\n\r\n__Темекіні тастауға көмек беретін дәлелденген әдістер__\r\n\r\nЕгер сіз темекіні тастағыңыз келсе, өміріңіздегі маңызды шешімдердің бірін жасай аласыз деген сөз, ол сіздің денсаулығыңызға оң әсерін тигізеді. Шылым шегушілердің көбісі темекі шегуден бас тартуға бірнеше рет тырысқандарын, бірақ оған шамалары жетпегендерін  түсіну маңызды және осы көптеген әрекеттер сәтсіз болғанын да ойлау керек. Дегенмен, темекіні тастауға көмектесетін дәлелденген әдістер бар және бұл шешімге дәйектілікпен қарау керек.\r\n\r\n__Темекіні тастауыңызға себеп болған жайттарды жазыңыз.__\r\n\r\nТемекі шеккенде өзіңізге  ұнамайтын нәрселер туралы ойланыңыз. Сіз темекі шегудің денсаулыққа зиянды екенін, өкпе рагы мен жүрек ауруына әкелетінін білесіз бе? Сіз темекіні тастаған кезде жақсы сезінгіңіз келеді ме? Балаларыңызға жақсы үлгі көрсетуді қалайсыз ба? Шашыңыздағы және киіміңіздегі жағымсыз иістен құтылудың қажеті бар ма? Барлық себептерді жазу кітапшасына жазыңыз. Сіз темекіге қайта оралғыңыз келген сайын, жазу кітапшасын ашып, осы тізімді мұқият оқып шығыңыз және темекі шегуден бас тартуға шешім қабылдағаныңызды есіңізге түсіріңіз.\r\n \r\n__ҚАЙТА ТЕМЕКІ ШЕГУГЕ ИТЕРМЕЛЕЙТІН СЕБЕПТЕРДЕН АУЛАҚ БОЛЫҢЫЗ__\r\n\r\nСіз қайтадан темекі шегіп қоюыңыз мүмкін жерлерді есіңізге ұстаңыз, ондай жерлерге жоламай тұрыңыз.  Оның орнына, темекі шегуге тыйым салынған жерлерге - кинотеатрлар, мұражайлар, сауда орталықтары және т.б. бару керек.  Шылым шекпейтін адамдармен көбірек байланыс жасаңыз. Өзіңізді тағы да темекі шегіп қоюыңыз мүмкін кездеріңізде бір іспен шұғылданып кетуге тырысыңыз. Темекіні жарату әрекеті қолайсыздықты тудыру үшін бәрін жасаңыз. Мысалы, барлық темекі шырақтарын тастаңыз және барлық сәйкестендіргіштерді жасырыңыз. Темекіні  шегудің орнына жұмысқа барғанда сағыз шайнау секілді  жаңа әдеттермен алмастырыңыз. Тамақтан кейін дереу үстелден шыға отырып,  тісіңіздегі темекінің тигізген зияны жайлы әңгімені жалғастырыңыз. «Жоқ, мен темекі шекпеймін» деген тіркесімді үнемі қайталап жүріңіз.\r\n \r\n__Күйзелісті бақылаңыз__\r\n\r\nКүйзелістік және қиын жағдайлар сізді қайтадан темекі шегуге итермелейді. Күйзеліс жағдайлардан аулақ болыңыз немесе стресстің себебін жойыңыз. Бұл сәтсіздікке ұшырағанда, іштің тыныс алу, медитация немесе жаттығу сияқты жаттығуларды орындап көріңіз. Таңдаулы музыканы тыңдау да пайдасын тигізіп қалуы мүмкін.\r\n \r\n__БҮГІНГІ КҮН ЖАЙЫНДА ОЙЛАНЫҢЫЗ__\r\n\r\nКелесі апта немесе келесі ай туралы ойламаңыз. БүгінГе назар аударыңыз. Темекісіз сағат сайын темекі шегуді толықтай тоқтату және зиянды әдеттерден бас тарту мүмкіндігін арттырады.\r\n\r\n__МОТИВАЦИЯНЫ САҚТАҢЫЗ__\r\n\r\n- Жоғалған нәрсеңізді емес, пайда болған нәрсеге назар аударыңыз.\r\n- Өз шешіміңіздің сәттілігі туралы ойланыңыз, сәтсіздікке жол бермеңіз. Мысалы, сіз мына нәрселерді көп ойламаңыз: темекі шегуден бас тартқандар орта есеппен жарты килограмм ғана саламақ тастайды... деген секілді.\r\n- темекі шегуді сауықтырумен ауыстырыңыз - физикалық жаттығу, дұрыс тамақтану немесе басқа ойын-сауық хоббимен шұғылдану\r\n- Шылым шегуді тыйған күніңізді, түрлі көрнекті орындарда - айна, компьютер мониторы, автомобиль тақтасының күнін жазып алыңыз.\r\n- Өзіңізді темекіні тастағаныңыз үшін марапаттаңыз: қызықты фильммен бейне дискіні сатып алыңыз немесе мейрамханаға немесе дискотекаға барыңыз.\r\nКөптеген әдеттерден бас тарту оңай емес екені анық. Алайда темекі шегуді тоқтату арқылы сіз өзіңізді денсаулығыңыз бен әл-ауқатыңызды байытасыз және өзгелерге, әсіресе сізді жақсы көретіндерге үлкен пайдалы нәрселер жасайсыз.\r\n\r\n__Дереккөз: __Материалды медицина профессоры Алмаз Шарман дайындады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nшылым шегу\r\nтемекі\r\nшылым шегуді тастау\r\nтемекі шегу\r\nникотин\r\nтемекі шегудің қаупі туралы\r\n\r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Туа біткен жүрек ақауы','','','kz','s','',0,'',4590,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542008700,1573544700,1542009105,'Туа біткен жүрек ақауы - жүрек құрылымдарының және функцияларының бұзылуларына\r\nбайланысты пайда болатын ауру.\r\nЖүрек қақпақшалардан, камералардан және олармен байланысқан тамырлардан тұрады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n  {ALINK(aname=\"6\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nТуа біткен жүрек ақауы - жүрек құрылымдарының және функцияларының бұзылуларына байланысты пайда болатын ауру.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"386\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nЖүрек қақпақшалардан,  камералардан және олармен байланысқан тамырлардан  тұрады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nТуа біткен жүрек ақауына (ТЖА) жүректің бірқатар анатомиялық ақаулары жатады. Бұл туа біткен аурулардың ең көп таралған түрі. Бір жасқа дейінгі нәрестелер, басқа кез келген туа біткен ауру түрлеріне қарағанда аурудан  көп шетінейді екен.\r\n\r\nТуа біткен жүрек ақауы екі типке бөлінеді: көгерген (қанға оттектің жетіспуі себебінен терінің көк түске боялып тұруы ) және көгермеген (ақ). Төменде ең көп таралған тума жүрек ақауының түрлері көрсетілген:\r\nКөгерген (цианозды):\r\n•	Эбштейн аномалиясы\r\n•	Сол жақ жүрек бөлігінің гипоплазиясы\r\n•	Өкпе артрезиясы\r\n•	Тетрадо Фалло\r\n•	Өкпе - веналық қайтару аномалиясы\r\n•	Жүректің ірітамырларының транспозициясы\r\n•	Үш қақпақты атрезия\r\n•	Ортақ артериялды бағана\r\nКөгермеген (ақ): \r\n•	Аорталық стеноз\r\n•	Жүрекшелер аралық қалқаның кемістігі.\r\n•	Атриовентрикулярлы арна \r\n•	Қолқа коарктациясы\r\n•	Ашық артериялық ағыс\r\n•	Өкпе артериясының стенозы\r\n•	Асқазан аралық  қалқалар ақаулығы \r\nБұл ақаулар жеке-жеке немесе бірге туындауы мүмкін. Көбінесе туа біткен жүрек ақауы бар балаларда  басқа да туа біткен ақаулары түрлері болмайды. Дегенмен, жүрек ақаулары генетикалық және хромосомдық аномалияның бір бөлігі болуы мүмкін.  Осы синдромдардың кей бірі тұқым арқылы берілуі мүмкін .\r\nМысалы:\r\n•	Ди Джорджи синдромы \r\n•	Даун синдромы\r\n•	Марфан синдромы \r\n•	Нунан синдромы \r\n•	Трисомия 13\r\n•	Тернер синдромы \r\n\r\nТуа біткен жүрек ақауларын зерттеу мен зерделенуі жалғасуда. Жүктілік  кезінде кейбір дәрілік препараттарды, мысалы,  безеуді кетіру үшін ретиной қышқылын қабылдау, зиянды химиялық заттармен байланысу, ішімдік ішу және  инфекциялар жұқтыру  (қызамық) кейбір туа біткен жүрек ақауларының  пайда болуына ықпал етуі мүмкін.\r\nҚант диабетіне шалдыққан жүкті әйелдердің қанындағы қант мөлшерін жеткіліксіз бақылау да жүрек ақауының пайда болуына қауіпті болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nСимптомдар баланың жалпы жағдайына байланысты болады. Туа біткен жүрек ақауы бар баланың өзінде симптомдары бірден байқалмауы мүмкін.\r\nҚолқа коарктациясы  сияқты жүрек ақауы көп жылдар бойы ешқандай мәселе тудырмауы мүмкін. Асқазан аралық  қалқалар ақаулығы сияқты кішігірім ақаулардан ешқандай  мәселе туындамауы да мүмкін.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__ \r\nЖүктілік кезіндегі УЗД арқылы туа біткен жүрек ақауларының көбісін анықтауға болады.  Мұндай  ақауды анықтағаннан кейін, педиатр-кардиолог, хирург, және басқа мамандар  баланың  туылуы кезінде бірге қатысуы мүмкін. Кейбір балалар үшін, туылу кезінде  толыққанды медициналық қызмет көрсетілуі қажет болуы мүмкін. \r\nБала үшін қажетті  тексерулер тізімі ақау түрі және симптомдарына қатысты болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу тәсілі, балаға қаншалықты әсер ететіндігіне қарай, сонымен қатар оның денсаулығының жалпы жағдайына байланысты жүргізіледі. Әрбір ақау егжей-тегжейлі тексерілуі қажет. Кейбіреуі уақыт өте келе өздігінен жойылып кетеді, ал сол уақыттарда басқалары үшін міндетті түрде емделу қажет болады.\r\nКейбір туа біркен жүрек ақауларын тек дәрі-дәрмектердің көмегімен емеделеді. Басқа жағдайларда, жүрекке бір немесе бірнеше операция жасалуы керек.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nӘйелдер,  жүктілік кезінде  босанғанға дейін жақсы күтінуі керек:\r\n•	Жүктілік кезінде алкоголь және есірткі қабылдамаңыз.\r\n•	Қандайда бір дәрі-дәрмекті қабылдау алдында дәрігеріңізге өзіңіздің жүктілігіңіз жайында айтыңыз.\r\n•	Жүктіліктің бастапқы кезінде қызамыққа қарсы иммунитетті анықтау үшін қан талдамасын өткізіңіз.  Егер сізге екпе салынбаған болса, кез-келген қызамық жұқтыру қаупінен сақтаныңыз және босанғаннан кейін екпе салдырыңыз. \r\n•	Сусамырмен ауыратын жүкті әйелдер, қан құрамындағы қант деңгейін қатаң бақылауда ұстауы керек.\r\nКейбір гендер баланың туа біткен жүрек ақаулығының пайда болуына белгілі бір дәрежеде рөл атқаруы мүмкін. Егер  туыстарыңызда, немесе олардың балаларында туа біткен жүрек ақауы болса, дәрігеріңізбен медициналық-генетикалық тексеру жайында кеңесіңіз.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nтуа біткен жүрек ақаулығы, \r\nкардиология, \r\nжүрек ақауы,  \r\nкөгеру \r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Вильсон ауруы','','','kz','s','',0,'',7105,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542009180,1573545180,1542009664,'Вильсон ауруы – тұқым қуалайтын ауруларға жатады. Бұл ауру ағза тіндерінде  мыстың жиналуынан туындайды. Мыстың шамадан тыс көп мөлшерде жиналуы бауыр мен  нерв жүйесінің қызметін  бұзады.','__Мазмұны__ \r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностика__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігердің көмегіне қай кезде жүгіну керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n \r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nВильсон ауруы – тұқым қуалайтын ауруларға жатады. Бұл ауру ағза тіндерінде  мыстың жиналуынан туындайды. Мыстың шамадан тыс көп мөлшерде жиналуы бауыр мен  нерв жүйесінің қызметін  бұзады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nВильсон ауруы сирек кездесетін тұқым қуалайтын  ауру. Егер ата-ананың екеуі де Вильсон ауруының генін тасымалдаушы  болса, онда бұл аурудың балаларына берілу ықтималдығы 25 пайызды құрайды.\r\nВильсон ауруы,  сондай-ақ,  бауырда, мида, бүйректе және көзде жиналатын мыстың көп мөлшерімен сипатталады. Ағзаның тіндерінде мыстың көп мөлшерде жиналуынан ішкі мүшелердің қызметтері бұзылып, тіндерде тыртықтар пайда болып, соңында тіндердің өлуіне алып келеді.  \r\nБұл ауру  шығыс Еуропа, Сицилия және онтүстік Италия тұрғындарының арасында көп кездеседі, алайда бұл ауру кез-келген адам да пайда болуы мүмкін. Әдетте Вильсон ауруы 40 жасқа дейінгі адамдарда кездесіп жатады. Ал балаларда 4 жасқа таман симптомдары пайда бола бастайды.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Қол мен аяқты қалыпты ұстай алмау;\r\n•	Есін жоғалту немесе көзіне бір нәрсе елестей беру;\r\n•	Жарыместік;\r\n•	Қол мен аяқты қозғалту қиынға соғып кетеді, ұйып қала береді;\r\n•	Қалыпты жүріс бұзылады;\r\n•	Эмиционалдық-саралауы өзгереді;\r\n•	Іші үлкейеді;\r\n•	Өзі бұрынғы қалпынан өзгеріп кетеді;\r\n•	Қорқыныш пен уайым билейді (невроз);\r\n•	Өте ақырын қозғалатын болып қалады;\r\n•	Адамның жүзін айқын тани алмайды;\r\n•	Тілі бұрмалып,  дұрыс сөйлей алмайды;\r\n•	Қолдары дірілдейді;\r\n•	Қозғалысты дұрыс игере алмайды;\r\n•	Аяқ астынан ұстама ұстап қалады;\r\n•	Қан құсады;\r\n•	Әлсіздік пайда болады;\r\n•	Тері сарғыштанып кетеді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n24 сағат ішінде белгілі уақыттар сайын кіші дәретті жинау арқылы науқастың несеп құрамындағы мыстың мөлшерін анықтайды. Осылайша, бір күндік дәрет құрамындағы мыс мөлшерін біледі. Мұндай анализ бауырды, бүйректі, көзді және миды зақымдайтын  Вильсон ауруын  анықтау үшін жасалады.\r\nКөзді тексеру кезінде жарықты лампаны қолдана отырып, мынадай өзгерістерді байқауға болады:\r\n•	Көзді дұрыс қозғалта алмайды;\r\n•	Көздің қарашығының айналасында тоттанған жарғыш қабықша пайда болады (оны Кайзер-Флейшер жүзігі деп те аталады)\r\nМедициналық тексеру кезінде мыналар анықталуы мүмкін:\r\n•	Орталық жүке жүйесінің зақымдалғаны, координациясын жоғалтып алатындығы (қозғалыстың бұзылысы),бұлшықеттің бақылауының жоғалуы, бұлшықеттердің дірілдеуі, ақыл есінің бұзылуы, IQ-дің төмендеуі, есте сақтау қабілетінің жоғалуы және естен танудың орын алуы байқалады.\r\n•	Бүйрек ауруы немесе өттің бұзылуы (бауыр циррозы, көкбауырдың үлкеюі, бауыр некрозы) көрініс береді.\r\nАуруды диагностикалау үшін мынадай зертханалық талдамалар тағайындалады:\r\n•	Қанның жалпы талдамасы \r\n•	Қандағы церулоплазминді анықтау\r\n•	Қан құрамындағы мыстың қаншалықты жиналғандығын анықтау;\r\n•	Қандағы несептік қышқылды тексеру.\r\nБауырда жайсыз мәселелер туындағанда, зертханалық талдамалар нәтижесінде мынадай өзгерістер орын алуы мүмкін: \r\n•	АсаТ және АлаТ-тың жоғары жиналуы;\r\n•	Билирубиннің көтерілуі;\r\n•	ПТУ(протромбиналық уақыт) мен ТУ (тромбиналық уақыт ) көтерілуі;\r\n•	Альбумин деңгейінің төмендеуі.\r\nҚосымша тексерулер:\r\n•	24-сағаттық талдама. Несеп құрамынан мыстың қаншалықты жиналғандығын тексереді;\r\n•	Ішкі қуыстағы ағзаларды рентгенге түсіреді;\r\n•	Ішкі қуыс ағзаларына Магнитно-резонанстық томаграфия (МРТ) өткізеді.\r\n•	Жалпы компютерлік томография\r\n•	Жалпы МРТ;\r\n•	Бауыр биопсиясына тексерулер өткізеді.\r\nВильсон ауруын туындататын ген АТР7В деп аталады. Егер күмін болған жағдайда осы геннен генетикалық талдама өткізуге де болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__ \r\nЕмдеу -  жасуша құрамындағы мыс мөлшерін төмендетуге бағытталады. «Хелирлеу» деп аталатын ем қабылданады бұл мақсатта. Бұл дәрілік қабылдаулар белгілі бір мыспен байланысатын дәрі-дәрмектер. Олар мыспен әрекеттесіп бүйрек арқылы немесе асқорыту жолдары арқылы оны ағзадан шығарады. Өмір бойы ем жүргізіледі. \r\nАуруды емдеу үшін төмендегідей дәрі-дәрмектер қолданылады:\r\n•	Пегицилламин – мыспен әрекеттесіп, оны несеп арқылы сыртқа шығарады.\r\n•	Триентин – мыспен әрекеттесіп, оны несеппен сыртқа шығарады.\r\n•	Ацетат цинка – асқазанға мыстың сіңіуін тоқтатады.\r\nҚосымша Е дәруменді пайдаланса болады.\r\nКейде мыспен әрекеттескен дәрілер (хелаттық байланыстар) неврологиялық бұзылыстарға да тап қылуы мүмкін.\r\nАғзаға мыстың түсуін азайту үшін диета сақтау керек. Ол үшін мына азық-түлікті пайдаланбаған жөн:\r\n•	Шоколад;\r\n•	Құрғатылған жемістер;\r\n•	Бауыр;\r\n•	Саңырауқұлақ;\r\n•	Жаңғақ;\r\n•	Моллюскалар.\r\nАлам болса таза, жұмсартылған суды қолдану керек, себебі мыстың көп мөлшері су құбырларында сақталады. Мыстан жасалған аспаптарда да пайдаланбаған дұрыс.\r\nАуру сипмтомдарын емдеу үшін физикалық жаттығулар немесе физиотерапиямен де емдеуге болады. \r\nЕгер бауыр қатты зақымдалған болса, оны ауыстыру керек.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nВильсон ауруын асқындырмас үшін өмір бойы емделу керек. Егер бұл аурудың салдарынан, яғни мыстан  нерв жүйесі мен бауыр қатты зақымдалса, оның арты қазалы жағдайларға апарары сөзсіз. Ал ауру симптомдары жеңіл болса, оны күтімілдеп жүре берсе болады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nАсқынған жағдайда мына жағдайлар орын алуы мүмкін:\r\n•	Анемия (кей жағдайда гемолитикалық анемия);\r\n•	Орталық жүйке жүйесінің ауруы;\r\n•	Бауыр циррозы;\r\n•	Бауыр тіндерінің өлуі;\r\n•	Бауырддағы майлық дистрофия;\r\n•	Гепатит\r\n•	Сүйектердің сынуы;\r\n•	Инфекциялық аурулардың жиілеуі;\r\n•	Секіргенде жиі жарақаттар пайда бола береді;\r\n•	Сарғыштану;\r\n•	Буындардың контрактуралары немесе басқа да сұрықсық өсулер орын алады (сұрықсыздық)\r\n•	Өзіне көңіл бөле алмай қалады;\r\n•	Өзге адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасай алмай қалады;\r\n•	Бұлшық ет массаларын жоғалтып алады (бұлшық ет атрофиясы);\r\n•	Психолгиялық аурулар;\r\n•	Пенициллами және басқа да дәрілердің жанама әсерлері кездеседі;\r\n•	Өттің ауруы.\r\nБауыр жетіспеушілігі және орталық нерв жүйесінінң зақымдануы ( бас және омыртқа жүйкелері) аурудың кең таралған қауіпті асқынуы болып табылады. Егер Вильсон ауруын ерте, бастапқы  сатысында  емдеуді қолға алмаса, арты өлімге апарады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігердің көмегіне қашан жүгіну керек__\r\nЕгер сізде Вильсон ауруының симптомдары байқала бастаса, дәрігерге барып қаралыңыз.\r\nЕгер сіздің жанұяңызда Вильсон ауруына шалдыққан адам болса немесе сіз жүктілікті жоспарлап жүрсеңіз генетикпен ақылдасыңыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nВильсон ауруы бар адам генетикалық тексеруден өтуі тиіс.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nГепатолиенальді дистрофия\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбас пен қолдың еркіссіз дірілдеуі\r\nтіл байланып қала беруі\r\nбұлшықеттер қатып, игерілмей қалуы \r\n\r\n\r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Кавасаки ауруы','','','kz','s','',0,'',5231,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542009780,1573545780,1542010091,'Кавасаки ауруы – қантамырларының қабынуынан туындайтын, сирек кездесетін ауру. Бұл ауру балаларда жиі кездеседі. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nКавасаки ауруы – қантамырларының қабынуынан туындайтын, сирек кездесетін ауру. Бұл ауру балаларда жиі кездеседі. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері __\r\nКавасаки ауруы – ең алғаш Жапонияда пайда болды, және сол жақта әлі де көптеп кездеседі. Бұл ауру қыздардан қарағанда ұлдарды көбірек зақымдайды.  Зақымдалғандарддың көпшілігі 5 жастан төменгілер.\r\nКавасаки ауру толық таныла қоймады, әрі, оның себептері де нақтыланбады. Ол аутоиммундық ауру болуы да мүмкін. Ауру шырышты қабыққа, лимфа түйіндеріне, қантамырларының қабырғаларына, жүрекке жанасады.  \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nКавасаки ауруы басталғанда көбінесе дене қызуы 38,8 °С – тан жоғары болып кетеді. 40°С-қа жеткенде қалтырау пайда болып, ұзақ уақыттан кейін қызу түседі. Еген қалтырау 5 күн қатарынан орын алса, бұл аурудың белгілері болып табылады. Ол қалыпты мөлшердегі парацетамол немесе ибупрофенді қабылдамаса, 2 аптаға дейін сақталуы мүмкін.\r\nАурудың басқа да симптомдары:\r\n•	Қан құйылу, көз қызарады (ірінсіз)\r\n•	Ерін қою-қызылданып жарылып кетеді;\r\n•	Ауыз қуысындағы шырышты қабық қызарып кетеді;\r\n•	Тіл қызыл-күреңденіп кетеді, тілдің артқы жоғарғы жағында кішкентай түйіршіктер пайда болады;\r\n•	Табан мен алақан қызарып кетеді;\r\n•	Аяқ пен қол ісиді;\r\n•	Теріде сүйелге ұқсамайтын бөртпелер пайда болады;\r\n•	Жыныс мүшелерінің, қол-аяқтардың терілері қабыршықтанып кетеді (тырнақтың айналасы).  \r\n•	Мойынның липфа түйіндері үлкейіп кетеді (тек бір лимфатүйін ылғый іси береді).\r\n•	Дене жақтағы буындар ісініп ауырады.\r\nҚосымша симптомдары:\r\n•	Тітіркенгіштік;\r\n•	Іш өту, құсу және асқазанның ауруы;\r\n•	Жөтел және мұрыннан су ағады.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nКавасаки ауруын арнайы зертханалық және құрал-сайманды әдістің көмегімен зерттемесе диагностикалау мүмкін емес. Көп жағдайда дәрігер бұған диагнозды негізгі таралған симптомдарына қарап қояды. \r\nКейбір жағдайларда балада қалтырау пайда болады,  ол 5 күнге созылады. Бірақ, бұл кезде аурудың басқа симптомдары болмайды. Бұл кезде балаларға Кавасаки ауруының атипикалық формасы диагностикаланады.\r\n5 күннен артық қалтыраудан айықпаған балалар Кавасаки ауруына байланысты дәрігер тексеруінен өтуі керек. Балалар үшін бұл аурудың бастапқы сатысында емделу маңызды болмақ.\r\nТөмендегідей тексерулер өткізілуі мүмкін:\r\n•	Кеуде ағзаларындағы жасушаларға көлемді рентгенография өткізу керек;\r\n•	Қанның жалпы талдамасы;\r\n•	С-рактивті ақуыз (СРА);\r\n•	Эхокардиограмма (ЭхоКГ);\r\n•	Электрокардиограмма (ЭКГ);\r\n•	Эритроциттердің тұну жылдамдығы (ЭТЖ)\r\n•	Сарысулық альбумин;\r\n•	Қан плазмасының трансаминазы\r\n•	Несеп талдамасы. Талдама нәтижесінде несепке ірің мен ағуыз араласып шығады.\r\nЭКГ және  ЭхоКГ секілді әдістермен тексеру арқылы миокардиттің, перикардиттің, артританың, асептикалық менингиттің және қантамыр артериясының қабыну белгілерін анықтауға болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nКавасаки ауруына шалдыққан балалар емханаға жатқызылуы керек. Емдік шара  басында-ақ қолға алыну керек, себебі сонда ғана қантамырлар мен жүректік бұлшықеттердің зақымдануын тоқтатуға болады.\r\nІшке гамма-глобулинді көп мөлшерде енгізу стандартты  болып саналады.\r\nГамма-глобулинді енгізгеннен кейін 24 сағаттың ішінде баланың жағдайы жақсару керек.\r\nІшке гамма-глоубулинді енгізгенде аспериннің көп мөлшердегі дозасы тағайындалады.\r\nКейінгі кезде стандартты терапияны пайдаланғанның өзінде 1-ден 4 балаға дейін әлі де қантамырлар артериясымен зардап шегуде.  Кейбір тексерулер нәтижесінде, стандартты емге стериойдты немесе некрозды ісіктерді  тежегіш фактор Энбрел секілді дәрілерді қосқан жөн деген ұйғарымдар жасалып жатыр. Дегенмен, балалардың категорияларын анықтау үшін толық тестілеу жүргізіп көру керек, шынымен қосымша ем қажет етіле ме екен.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБаурудың бастапқы сатысында диагностикалап, емдеуді қолға алғаннан балалардың көпшілігі айығып жатады. Шамамен 100-ден 1 бала осы аурудің әсерінен пайда болаған жүрекке байланысты проблемалардан қайтыс болады. Кавасаки ауруына ұшараған адам жүрегінің мәселелерімен  әр 1-2 жыл сайын эхкардиографияға түсіп тұрғаны жөн.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nКавасаки ауруы артериядағы қантамырларының қабырғаларының қабынуын туындатады.  Бұл көбінесе аневризмдердің пайда болуына соқтырады. Бұл жас кезде немесе ұлғайған жаста жүрек ұстамасына апаруы да ғажап емес.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nСізде Кавасаки ауруының симптомдары кездесе бастаса дереу дәрігерге тексеріліңіз. Дене қызуы көтерілгенде, ацетаминофенді немесе ибупрофенді қолданғанның өзінде 24 сағат бойы қызу түспесе дәрігер көмегіне жүгініңіз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nБұл аурудың белгілі бір алдын алу шарасы жоқ.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nдене қызуының көтерілуі\r\nбала тітіркенгіш болып қалады\r\nұйқышылдық\r\nденеде ошақты бөртпе пайда болады\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бұлшықеттердегі ауырсыну - миалгия','','','kz','s','',0,'',6329,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542010140,1573546140,1542010483,'Миалгия – көп кездесетін, бір ғана емес, бірнеше жерге әсер ететін бұлшықеттік ауру. Сондай ақ бұлшықет ауруы -  бұлшықетпен байланысты  байламдардың , сіңірлердің, сондай-ақ фассияның, жәнеде жұмсақ тіндердің, сүйектердің, ішкі ағзалардың ауруларымен де байланысты болып келеді','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Үйде күтім жасау__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Дәрігерге қай уақытта көріну керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Дәрігерге көрінгеннен кейін__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nМиалгия – көп кездесетін, бір ғана емес, бірнеше жерге әсер ететін бұлшықеттік ауру. Сондай ақ бұлшықет ауруы -  бұлшықетпен байланысты  байламдардың , сіңірлердің, сондай-ақ фассияның, жәнеде жұмсақ тіндердің, сүйектердің, ішкі ағзалардың ауруларымен де байланысты болып келеді\r\n\r\nБұлшықет ауыруы көбінесе шаршағаннан, дене белсенділігі артқаннан немесе дене  жаттығуларынан кейін пайда болады. Мұндай жағдайларда, негізінде, бұршық еттің жиырылатын жері және қатты күш түскен жері ауырсынып тұрады. Әдетте, ауырсыну  қандай іс-әрекеттің әсерінен туындағаны белгілі болады.\r\n\r\nБұлшықеттің ауырсынуы, сондай-ақ белгілі бір инфекциялар (тұмаумен қоса) және бүкіл ағзадағы дәнекер тініне әсер ететін жүйелік аурулар сияқты аурулардың белгілерінің бірі болуы мүмкін (мысалы, қызыл жегі).\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"388\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұлшықет ауырсынуының ең көп тараған себептерінің бірі- фибромиалгия. Бұл бұлшықеттердегі және оны  қоршаған жұмсақ тіндердің ауырсынуы, ұйқының бұзылуы, шаршау және бас аурулары сияқты симптомдармен сипаталады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nБұлшықеттегі  ауырсынулардың ең көп таралған себептері:\r\n\r\n•	Зақымдану немесе жарақат алу, соның ішінде созылу;\r\n•	Бұлшықетке шамадан тыс күш салу;\r\n•	Күшену немесе стресс;\r\n\r\nБұлшықет ауыруы  мынадай жағдайларда да орын алады:\r\n\r\n•	Кейбір дәрі-дәрмектерді қабылдағанда;\r\n•	Артериялық қысымды төмендету үшін ACE тежегіштерін қолданғанда;\r\n•	Кокаин пайдаланғанда;\r\n•	Холестеринді төмендету үшін қолданылатын статиндер;\r\n•	Дерматомиозитте;\r\n•	Электролиттің тепе-теңсіздігі (қандағы калий немесе кальций деңгейінің төмендеуі);\r\n•	Фибромиалгия.\r\n\r\nИнфекциялардың әсерінен, соның ішінде:\r\n\r\n•	Тұмау;\r\n•	Лайм ауруы;\r\n•	Безгек;\r\n•	Бұлшықеттің абсцессі;\r\n•	Полиомиелит;\r\n•	Жартасты таудың таңбалы қызбасы\r\n•	Трихинеллез (дөңгелек құрт);\r\n•	Қызыл жегі;\r\n•	Ревматикалық полимиалгия;\r\n•	Полиомиозит;\r\n•	Рабдомиолиз.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Үй жағдайында күтім жасау__\r\n\r\nАуыр жұмыс жүктемесінен немесе жарақаттың әсерінен пайда болған бұлшықет ауырсынуларын басу үшін ауырсынған дене  бөлігін демалдырып немесе  ацетаминофенді немесе ибупрофенді қабылдау қажет. Ауырсыну мен қабынуды азайту үшін  алғашқы 24 - 72 сағат ішінде жарақаттанған жеріңізге мұзды басыңыз. Содан кейін тыныштандыру үшін жылы нәрсе басуға болады .\r\n\r\nШамадан тыс денеге түскен салмақтан кейін  және фибромиалгиядан болатын бұлшықет ауыруын массаж арқылы басуға болады. Сондай-ақ, ұзақ демалыс кезеңінен кейін жеңіл созылу  жаттығулары  пайдалы.\r\n\r\nТұрақты дене жаттығулары қажетті бұлшықет тонусын қалпына келтіруге көмектеседі. Жаяу жүру, велосипед айдау  және жүзу де пайдалы. Физиотерапевт сізге жалпы әл-ауқатты жақсарту және ауырсынуды болдырмау үшін демалдыратын, аэробты жаттығуларды үйрете алады. Денеге шағын күш салуды  бастаңыз және жаттығу кезінде оларды біртіндеп арттырыңыз. Бұлшықеттерде жарақат немесе ауырсыну болған жағдайда шамадан тыс аэробты жаттығу мен ауыр нәрсені көтеруден сақтаныңыз.\r\nАғзаның жеткілікті түрде ұйқтап демалғанына  көз жеткізіңіз және стрессті азайтуға тырысыңыз. Йога және медитация сіздің жақсы ұйықтап, демалуыңызға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер бұл шаралардың барлығы көмектеспесе, дәрігер сізге дәрілік препараттарды ұсынады. Сондай-ақ физиотерапия немесе  арнайы мамандандырылған емдеу клиникаларына жолдайды.\r\nЕгер сіздің бұлшықеттеріңіздің ауруы басқа да бір аурулармен байланысты болса, дәрігеріңіздің ауруыңыздың алдын алуға бағытталған барлық жөн-жоралғысын орындауға тырысыңыз.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге қашан тексерілу керек__\r\nТөмендегі жағдайлар орын алғанда  дәрігеріңізбен кеңесіңіз:\r\n\r\n•	Бұлшықет ауыруы 3 күннен артық сақталуы;\r\n•	Түсініксіз ауырсыну бар болса;\r\n•	Бұлшықеттің айналасында ісік немесе қызару сияқты инфекцияның белгілері бар болса;\r\n•	Ауырған бұлшықет аймағында қанайналым бұзылған жағдайда (мысалы, аяқтарында);\r\n•	Сізді кене шақса  немесе теріңізге бөртпе пайда болса;\r\n•	Бұлшықеттердегі ауырсынуы дәрілік препараттың дозасын өзгерткеннен кейін пайда болса  мысалы, статиндерді\r\n\r\nТөмендегі жағдайларда дәрігерге дереу жүгінген жөн\r\n\r\n•	Сіз кенеттен салмақ қоссаңыз, әдеттегіден аз  дәрет сындырсаңыз;\r\n•	Сізде тыныс алу нашарлап немесе жұтына алмасаңыз;\r\n•	Сізде бұлшық ет әлсіздігі байқалса немесе  денеңіздің кез келген  бөлігін қозғалта  алмай қалсаңыз;\r\n•	Құсу, мойын  бұлшық еттерінің тырысуы, немесе жоғары температурада \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Дәрігерге барғаннан кейін қандай жағдай орын алады__\r\nДәрігер қарауынан кейін, бұлшықеттерде ауырсынудың пайда болуына байланысты сұрақ қояды. Мысалы:\r\n\r\n•	Ол қашан басталды? Қанша уақытқа созылды?\r\n•	Нақты қай жеріңізде ауырады? Ауыру ауқымы таралған ба  немесе белгілі бір жерде ғана бар ма?\r\n•	Ауыруы әрдайым бір жерде ғана пайда болады ма?\r\n•	Ауырсынудың пайда болуына немесе бәсеңдеуіне  не себеп болады?\r\n•	Бұлшықет ауруының пайда болуымен қоса, буындардың ауруы, безгек, құсу, әлсіздік, немесе зардап шеккен бұлшықетке уақытша күш сала алма? –деген  сияқты басқа белгілер пайда болды ма?\r\n•	Бұлшықет ауырсынуының қайталану заңдылығы бар ма?\r\n•	Соңғы уақыттарда сіз жаңа дәрі-дәрмектерді қабылдадыңыз ба?   \r\n\r\nТексеріс үшін қажет болатын әдістер\r\n\r\n•	Жалпы қан талдамасын өткізу;\r\n•	Бұлшықет ферменттерін (креатин фосфокиназы) және  Лайма ауруы немесе дәнекер тінінің ауруларын зерттеуге арналған басқа қан сынақтары\r\n\r\nФизиотерапия пайдалы болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\n•	Жаттығулардан  бұрын денеңізді қыздырыңыз;\r\n•	Жаттығу алдында және кейін созылу жаттығуларын жасаңыз;\r\n•	Жаттығу алдында, жаттығу кезінде және кейін сұйықтықтарды көп ішіңіз;\r\n•	Егер сіз күннің көп бөлігінде бір дене бітіміңіз бір қалыпты жағдайда болса (мысалы, компьютерде отырсаңыз) бұлшықетті созу жаттығуларын кем дегенде әр сағат сайын орындаңыз.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nБұлшықеттің ауырсынуы; Миалгия\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nәртүрлі қарқындылықтағы бұлшықеттердегі ауырсыну, \r\nсолқылдау, \r\nсыздап ауру, \r\nқақсап аулу\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Аяқтың бас бармақ бурситі ','','','kz','s','',0,'',3465,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542010980,1573546980,1542011332,'Аяқтың бас бармақ бурситі (буынаралық қалтаның қабынуы) – бұл бас бармақтың басқа саусақтардан қарама-қарсы жаққа қарай ауытқуы. Бұл аяқтың бас бармағының үстіңгі жағына дөңестің түзілуімен сипатталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nАяқтың бас бармақ бурситі (буынаралық қалтаның қабынуы) – бұл бас бармақтың басқа саусақтардан қарама-қарсы жаққа қарай ауытқуы. Бұл аяқтың бас бармағының үстіңгі жағына дөңестің түзілуімен сипатталады.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"389\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nТабан сүйектері бір-бірінен ерекшеленіп тұр.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\nАяқтағы бас бармақ бурситі көбінесе әйелдерде кездеседі. Бурситің түзілуі туа біткен буын патологиясынан болады.\r\nБіз өкшелі аяқ киімдер мен тар байпақтарды кигеннен  де аяқтағы бас бармақ бурситі дамиды.\r\nАурудың өршуіне қарай (төмпешіктің өсуі кезінде) буын қалташығы сұйықтыққа толады. Соның әсерінен бас бармақта ауырсыну пайда болады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Тері қызарады, аяқтағы бас бармақтың үстінгі жағында мүйізгектер пайда болады;\r\n•	Бас бармақтың сүйегі жарақаттанады;\r\n•	Аяқ киім кигенде  ауырады;\r\n•	Бас бармақ қарама-қарсы жаққа ауытқиды.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер әдетте, тексеру барысында аяқтағы бас бармақ бурситін анықтайды.\r\nРенген аяқтағы бас бармақ буынының қисайып, орнығып қалғанын анықтайды. Кей жағдайда артрит диагностикалануы мүмкін. \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__ \r\nЕгер аяқтағы бас бармақ бурситі бірінші рет мүжіле бастаса, онда аяқты мұқият күтімілдеу керек.\r\n•	Аяғыңызға ыңғайлы, кең байпақ киіңіз. Көп жағдайда осылай жасау мәселені шешіп, кейінірек емдеуді қажет етпеуі мүмкін.\r\n•	Арнай ыңғайластырылған ортопедиялық киімдерді пайдаланыңыз: жүннен тоқылған байпақтарды киіңіз, немесе әр саусаққа жеке-жеке киілетін кергіш деп аталатын арнайы құралдарды пайдаланыңыз.\r\n•	Үйде жүргенде домбықтар қажалмас үшін аяқ киімнің немесе байпақтың домбыққа тура келген жерен тесіп қойыңыз.\r\nБурситтер мен өспелер қатты дамып кеткенде хирургиялық жолмен шешуге тура келеді. Ота жасағанда, қисайған басбармақты түзеп, артық томпиып шыққан сүйекті кесіп алып тастайды. Бұл ауруды емдеу үшін жүздеген әртүрлі жедел әдістер бар.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБурсит пайда болған аяғыңызды барынша күтімілдеңіз, және ақау пайда бола бастағанда емін дереу қолға алыңыз. Ересектерді емдегеннен қарағанда жасөспірімдерді емдеген қиынға соғады.\r\nАяқтағы бас бармақ бурситінің ауруын басу үшін, науқастарға жедел ем қабылдаған әлдеқайда жеңіл болмақ. Науқастарды хирургиялық жолмен емдегеннен кейін, заманауи түрлі аяқкиімдер кигенде бурсин көп мазалай бермейді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nАяқтағы бас бармағыңызда бурсит пайда болған кезде, мынадай жағдайларға байланысты дәрігерге қаралсаңыз болады:\r\n•	Кең аяқ киім кисеңізде аяғыңыздың ауруы басылмаса;\r\n•	Ауру сіздің қалыпты өмір сүру дағдыңызға кедергі келтіріп жатса;\r\n•	Қандай да бір инфекция байқала бастаса ( мысалы, қызару немесе ісіну), әсіресе сіз аққан болсаңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТар, қысатын аяқ киім кимеңіз\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nHallux valgus немесе бас бармақтың вальгустық ақауы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжүргенде ауырсыну\r\nісіну\r\nаяқтғы бас бармақта қызарған ісік пайда болуы байқалады\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Вирустық гепатиттер, бауырдың жедел аурулары','','','kz','s','',0,'',1797,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542011400,1573547400,1542011886,'Бауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nБауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nӘдетте гепатит – вирустан пайда болады. Бірақ, аурудың салмағы,  қандай вирустан пайда болғандығына байланысты. Себебі бірнеше түрлі вирустық гепатиттер бар: А гепатиті, В гепатиті, сонымен қатар С гепатиті.  Зиянды есіркілік дәрі-дәрмектер мен алкогольдік  ішімдіктер де гепатиттің қоздырушысы бола аладаы. А гепатиті кейде ағзадағы төл жасушаларға кең көлемде шабуылдайды. Бірақ, сіз арнайы екпелердің көмегімен өзіңізді бірнеше вирустық формдардан қорғай аласыз. Кей жағдайда гепатит өздігінен де жойылып кетеді. Алайда ондай қуантарлық жайт болмай жатса, дәрілердің көмегіне жүгінесіз.  Кейде гепатит өмір бойы айықпас індет болып жабысады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nКейбір адамдарда гепатит ауруы симптомсыз дамиды. Ал кей адамдарды мынадай жайттар мазалауы мүмкін:\r\n•	Тәбет жоғалу;\r\n•	Жүрек айну және құсу;\r\n•	Диарея (іш өту);\r\n•	Несеп күңгіртеніп, нәжіс сұйылып кетеді;\r\n•	Асқазанның ауруы;\r\n•	Тері сарғайып, шелденіп кету.\r\n\r\nҚосымша ақпаратты мына сілтемеден алсаңыздар болады:\r\nГепатит А: http://www.zdrav.kz/node/323\r\nГепатит В: http://www.zdrav.kz/node/324\r\nГепатит С: http://www.zdrav.kz/node/322\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбауырдың үлкеюі\r\nасқазанның ауруы\r\nнесептің күңгірттенуі\r\nсарғыштану\r\nантивирустық дәрілер тағайындау\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','В гепатитіне қарсы вакциналар','','','kz','s','',0,'',4617,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542012000,1573548000,1542013773,'В гепатитіне қарсы мынадай адамдарға екпе енгізу керек: денсаулық сақтау салысының қызметкерлеріне, В гепатитімен ауыратындармен бірге өмір сүретіндерге, осы вирусты жұқтыру қаупі бар жандарға, В непатиті бауырды зақымдайды. Сондай-ақ иммунизация (екпе) жас сәбилерге және кішкентай кезінде салынбай қалған ересек баларға салынады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Кімдер екпе салдыру керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Кімдер екпе салдырмайды__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Жанама әсерлердің қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Егер мына жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nВ гепатитіне қарсы вакциналар ағзаны В вирустық инфекциясынан қорғайды. Себебі, В гепатиті бауырды зақымдайтын қауіпті ауру.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"390\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'В гепатитіне қарсы мынадай адамдарға екпе енгізу керек: денсаулық сақтау салысының қызметкерлеріне, В гепатитімен ауыратындармен бірге өмір сүретіндерге, осы вирусты жұқтыру қаупі бар жандарға, В непатиті бауырды зақымдайды. Сондай-ақ иммунизация (екпе) жас сәбилерге және кішкентай кезінде салынбай қалған ересек баларға салынады.\'\'\r\nВ гепатиті – В гепатиттік вирустан туындайды.\r\nВ гепатитіне қарсы В вакцинасының құрамында ақуыздық фракция (гепатит вирусының иммунногендік ақуызы) бар. Вакцинаның құрамында вирус жоқ, сондықтан вакцина егілгенде жұғып кету қаупі болмайды. Вакцина егілгеннен кейін 2 апта өткен соң, ағза ақуыздан антиденелерді бөліп шығарады.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"391\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'В гепатиті сарысулы гепатит ретінде де танымал, себебі ол қан арқылы және жыныстық қатынас арқылы да таралады. Бұл сондай-ақ ,  есірткі қолданатындар, гомосексуалдар арасында да жиі жұғып жатарын ауру. Мына суретте – В вирустық гепатитінің ұсақ түйіршікті микроскоптық суреті бейнеленген. (Ауруды бақылау және алдын алу жөніндегі орталығы ұсынған сурет)\'\'\r\nВ гепатитіне қарсы вакцина басқа вирустық гепатит түрлерінен қорғай алмайды. Қазіргі уақытта А вирустық гепатитіне қарсы вакцина бар. А вирустық гепатитіне қарсы тұру үшін, адам өзіне вакцина қабылдауы қажет.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Кім екпе салдыруы керек__\r\n\'\'Сәбилер\'\'\r\nВ гепатитіне қарсы вакцина – балаларға салдыруға міндеттелген бірден-бір вакцина (екпе).\r\nБалаларға екпе үш кезеңде жүргізіледі (үш дүркін). Әр вакцина баланың жасына қарай салынады.\r\n•	Туылғаннан кейін, перзентханадан шығатын кезде. Егер баланың анасын В вирустық гепатитін тасымалдаушы болса, онда вакцина нәресте өмірге келген сәтте салынады. \r\n•	1 және 2 айдың арасында.\r\n•	6 айлығында.\r\nБалалар мен жасөспірімдер\r\nВакцина салдырылмаған балалар мен жасөспірімдерге, гепатитке қарсы вакцинаны барынша ерте салдыруға тырысу керек.\r\nЕресектерге \r\nЕресектер төмендегідей жағдайларда вакцинациялануы керек:\r\n•	Денсаулық сақтау саласының қызметкерлеріне;\r\n•	В гепатитін жұқтырған адамдармен тұрмыстық және жыныстық қатынас жасайтындарға;\r\n•	Еркектермен  жыныстық қатынасқа түсетін еркектерге (гомосексуалистерге);\r\n•	Гемодиализ процедурасын жүргізетіндерге;\r\n•	Диабетке шалдыққандарға;\r\n•	Бүйрек жетіспеушіліктің терминалдық сатысындағыларға, созылмалы бауыр ауыруымен ауыратындарға немесе АИТВ-инфекциясы барларға;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатына жасайтындарға;\r\n•	Есірткіні ине арқылы  қолданатындарға;\r\n•	Мүшелік ауыстыруларға дайындық жасап жатқандарға, химиотерапия сияқты.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Кімдер салдырмайды__\r\n•	Ашытқыға  аллергиясы бар адамдар;\r\n•	Бурын екпе қабылдағаннан ауыр формалы аллергияға ұшырағандар;\r\n•	Салмақты аурумен ауыратындар, суық тиіп, қызуы көтеріліп тұрған адамдарға, жалпы жағдай жақсарғаннан кейін салдырған дұрыс.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Қауіптер және жанама әсерлер__\r\nКөп адамдарды вакцинадан кейін ешқандай жанама әсерлер мазаламайды. Ал кейбір адамдарды болар-болмас мәселелер мазалайды, мысалы, вакцина салдырған жер ауырсыну, қызару, шамалы мазасыздану болады. Жағымсыз  жанама әсерлер сирек кездеседі және негізінен вакцинаның компоненттеріне аллергиялық реакцлардан туындайды. \r\nВ гепатитіне қарсы вакцина аутизмнің дамуына ешқандай үлес қоспайды, әрі оған ешқандай дәлел де  жоқ.\r\nЕшқандай вакцина өмір бойы әсер етіп жүрмейді.  Бұдан түйеріміз, В гепатитіне қарсы вакцина салдырғанның өзінде, гепатиттің жұғып кетуіне ол да толықтай қарсы тұра алмайды.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Мына жағдайлар орын алса, дәрігерге хабарласыңыз:__\r\n•	Вакцина салдыруға сенімді болмасаңыз;\r\n•	Вакцинадан кейін ауыр салмақты симптомдар пайда болса;\r\n•	Вакцинаға байланысты қандай да бір мазалаған сұрағыңыз болса.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nНерВ – вакцинасы; В гепатиті – иммунизациясы; НерВ – иммунизациясы\r\n\r\nПерзентханада жаңа туылған нәрестені вакциналациялау ұсынылады. Содан кейін бірінші вакцинадан бір айдан соң, вакцинациялау 0-1-6 тізбегіне сәйкес жүрсе, иммунитет  15 жыл бойы сақталатындықтан қайтадан вакцинациялау қажет емес.\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Бүйрек үсті безінің туа біткен гиперплазиясы','','','kz','s','',0,'',6385,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542016440,1573552440,1542016745,'Адамда екі бүйрек безі болады, екеуі де бүйректің үстіңгі жағында орналасқан.  Бұл бездер ағза үшін маңызды рөль атқаратын картизол және альдостерон гармондарын түзеді. Туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазия қабығы бар адамдарда фермент синтезделмеді, гармон түзуге шамасы  жетпейді.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Альтернативті атауы__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы тұқым қуалайтын аурулар қатарына жатады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nАдамда екі бүйрек безі болады, екеуі де бүйректің үстіңгі жағында орналасқан.  Бұл бездер ағза үшін маңызды рөль атқаратын картизол және альдостерон гармондарын түзеді. Туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазия қабығы бар адамдарда фермент синтезделмеді, гармон түзуге шамасы  жетпейді.\r\n\r\nОл кезде ағза көптеген андрогендерді түзе бастайды (андроген – еркектік жыныс гармоны).  Бұл еркектік  белгілердің ерте жетілуін одан сайын өршітеді (немесе қыздарда типтік емес, қалыпсыз еркектік белгілер – маскулизация -  пайда болады ).\r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы  қыздардағы сияқты, жас балаларда да пайда болады. Шамамен 10000-18000 баладан 1 бала туа біткен бүйрек үсті безі қабымен туылады екен. \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"394\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Альдостерон – бүйрек үсті безінен бөлінетін гармон.  Ол артериялық қысымның күрделі механизмдік айналымының бір бөлігі болып табылады. Альдостерон натри реабсорбциясын  үлкейтеді (қайта сіңіу) және бүйректің жеке арнасынан калиді бөледі. Натри реабсорбциясы артериялық қысымды көтеретін реабсорбция суын  жүргізеді.\'\'\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nСимптомдары туа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясының түріне қарай, және, науқастың жасына қарай диагноз қойылған сәтте түрленеді.\r\n•	Аурудың жеңіл формасымен ауыратын балаларда туа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясының белгелері мен симптомдары болмайды. Сондықтан  бала есейгенше ауруды анықтай алмайды.\r\n•	Қыздардағы туа біткен ақаудың ауыр формасы туылған кезде жыныс мүшесінің аномальді өсуінен  білінеді, сол үшін ауру сипмтомдары пайда болғанша анықталып үлгереді.\r\n•	Ал ер балалар аурудың ауыр формасымен ауырса да, сау көрінуі мүмкін. \r\n\r\nБұл аурудың ауыр формасына шалдыққан балаларда туылғаннан кейін 2 немесе 3 апта өткенде мына симптомдар туындайды:\r\n•	Тамақтандырғанда тәбеті болмайды немесе құсады;\r\n•	Сусызданады, құрғайды;\r\n•	Буын электролитері өзгереді (қан құрамындағы натри мен калидің аномальді деңгейі көтеріледі);\r\n•	Жүрек соғысының ритмі өзгереді.\r\nБұл аурудың жеңіл формасына шалдыққан қыздардың  репродуктивті органының құрылысы  (аналық безі, жатыры, фаллопиев түтігі) қалыпты түрде сақталады. Бірақ  оларда мынадай симптомдар кездесуі мүмкін:\r\n•	Етеккірі бұзылады, немесе етеккірі келмейді;\r\n•	Түк қолтық астында және шапта ерте шыға бастайды;\r\n•	Кейбір деліткілер (клитора) үлкейеді.\r\nАурудың жеңіл формасына шалдыққан ұлдар сау көрініп жүреді. Дегенмен уақыт өте келе симптомдары пайда болады. Олар мынадай көрініс беруі мүмкін:\r\n•	Даусы жуара бастайды;\r\n•	Қолтығы мен шаптарында түк ерте пайда болады;\r\n•	Жыныс мүшесі үлкейеді, бірақ жұмыртқасы қалыпты дамиды;\r\n•	Бұлшық еттері  жақсы дамиды.\r\nТау біткен бүйрек үсті безі гиперплазиясына шалдыққан ұлдардың да, қыздардың да бойлары  өз қатарластарымен салыстырғанда тез өсіп кетеді, бірақ есейгеннен кейін қалыпты бойдан төмен болып қалады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nПедиатр (балалар дәрігері) зертханалық тексеру тағайындайды.  Қанның талдамасынан мынадай анықтамалар шығуы мүмкін:\r\n•	Қанның сары суынан электролиттер шығады;\r\n•	Албдостерона;\r\n•	Ренин;\r\n•	Картизол;\r\nРентгеннен сәбидің сол қол мен білек сүйектері ересек  адамдікі секілді көрінеді.\r\nГенетикалық тесттер де диагностикалауға септігін тигізеді, бірақ олар кез-келген уақытта көмекші бола бермейді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеуі__\r\nЕмдеудің басты мақсаты қандағы гармон деңгейін дұрыстауға бағытталады. Картизонды, көбінесе гидрокартзон түрінде күніне 3 мәрте қабылдау тағайындалады. Қосымша дәрілік препараттарды, тек күйзеліс жағдайында, аурудың ауыр түрінде немесе операция алдында қабылдау негізделеді.\r\nДәрігер хромосомаларға цитогенетикалық талдама тағайындау арқылы аномальді гениталилармен баланың генетикалық жынысын анықтайды. Ер жырынсты қыз балалардың сыртқы жыныс мүшесін дұрыстау үшін операция жасауға болады.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясын емдеу үшін қолданатын стериойдтар, әдетте, жанама әсер бермейді. Тек семіздің пайда болып, сүйек нәзіктеніп кетуі мүмкін, себебі, тағайындалған дәрі мөлшері гармондардың санын арттырады, оны баланың ағзасы өздігінен өңдей алмайды. \r\nАта-ана баласының бойынан күйзелісті, инфекцияны, байқаса, немесе, баланы емдеу үшін қосымша ем жүргізу қажет  деп жатса , дәрігерге міндетті түрде хабарлауы керек. Стериодтарды қолданып жатып, бірден тоқтатуға болмайды, себебі одан бүйрек үсті безінің жетіспеушілігі туындап кетуі мүмкін.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБұл ауруға шалдыққан адама өмір бойы дәрі-дәрмек қабылдауы тиіс. Олар әдетте тәп-тәуір сау болып көрінеді. Бірақ, олардың бойлары өздерімен қатарлы сау балалармен салыстырғандай едәуір кішкентай көрініп тұррады.   \r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы әдетте, ұрықтану қабілетіне әсер етпейді.\r\nАсқынған жағдайда\r\n•	Артериялық қысымы жоғарылайды;\r\n•	Қан құрамындағы қант деңгейі төмендеп кетеді.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясы бар баланың ата-анасы немесе балаларда осы аурудың сипмтомдары пайда болса, медициналық генетик пен кеңескені жөн.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясының бірнеше формасы үшін натальалды диагностика оң болмақ. Харион биопсиясы негізінде жүктілліктің алғашқы үш айлығында диагноз қойылады. Амноитикалық сұйықтықтағы 17-гидроксипрогестерон секілді гармон деңгейі өзгергенде екіші үш айлықта диагноз қойылады.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясының көп таралған формасы үшін скринингтік бағдарлама жаңа туған сәбилер арасында қолжетімді болмақ. Скрингтер жаңа туғандардың дақтарынан капиллярлы қан талдамасын өткізуі мүмкін.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Альтернативтік атауы__\r\nАдрногениталды синдром; 21-гидроксилаз ферментінің тапшылығы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nальдостерон\r\nбүйрек үсті безі\r\nгиперплазия\r\nқан құрамындағы қант мөлшерінің төмендеуі\r\nбалалар\r\n\r\n \r\n\r\n','student_k',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы ','','','kz','s','',0,'',4059,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542088920,1573624920,1542089260,'Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұйығыштығының бұзылуынан туындайтын ауру. Әдетте ол бала туылғаннан кейін көп ұзамай пайда болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұйығыштығының бұзылуынан туындайтын ауру. Әдетте ол бала туылғаннан кейін көп ұзамай пайда болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nЖаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұюы процесінде маңызды рөл атқаратын К дәрумен жетіспеушілігінен болады.\r\nБаланың К дәруменінің жетіспеушілігіне бір қатар себептер болады. Аталмыш дәрумен анасынан баланың жолдасы арқылы балаға нашар берілген. Сондықтан нәресте туылғанда қан құрамында К дәрумені төмен болған. Одан бөлек,  анасының сүтінде К дәрумені өте төмен жиналады.\r\nМынадай жағдайларда балада бұл ауру дамуы мүмкін: \r\n•	Босанардың алдында К дәруменінің иньекциясы салынбағаннан (егер К дәрумені ауыз арқылы берілетін болса, онда оны бірнеше мәрте беруі керек, әйтпесе ол әсер бермейді)\r\n•	Немесе белгілі бір қан сұйылтатын дәрілерді ішкеннен;\r\nБұл ауруда үш категория болады: \r\n•	Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы ерте баста өте сирек кездеседі. Бұл бала туылғаннан кейін 24 сағаттың ішінде пайда болады. Аталмыш аурудың бірден-бір себебі, анасы жүкті кезде белгілі бір (кумадин) секілді қан сұйылтатын дәрілерді қолданғаннан болады.\r\n•	Ал бұл аурудың классикалық түрде басталуы, бала туылғаннан кейінгі алғашқы аптасында К дәрумені инъекциясын алмағаннан, немесе анасының сүтінен осы дәруменді ала алмағаннан  болып жатады екен. Бірақ бұл түрі сирек кездеседі.\r\n•	Бұл аурудың кеш дамыған формасы, баланың 2 аптасынан 2 айлығына дейін көрініс береді. Бұл  К дәруменді инъекцияны қабылдамаған және азиялық нәсілдегі балаларда көптеп кездесетін жағдай.\r\nОсы аурумен ауратын нәрестелер мен жас балаларда мынадай жағдайлар тез дамиды:\r\n•	Дефицин альфа-1 антитрипсині;\r\n•	Өт айдау жолдарының артезиясы;\r\n•	Целиакция;\r\n•	Муковисцидоз;\r\n•	Диарея;\r\n•	Гепатиттер.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nБұл ауру қан ағумен мазалайды. Көбінесе қанап тұратын жерлер:\r\nҰл баланың жыныс мүшесі, егер ол кесу процедурасынан өткен болса.\r\n•	Кіндік жағы;\r\n•	Асқазан-ішек жолдары (бала дәретке отырғанда қан кетуі мүмкін)\r\n•	Шырышты қабық (мысалы, ауыз бен мұрынның шырышты қабығы)\r\n•	Иньекция қабылдаған болса ине салынған орын\r\nМынадай да симптомдар кездесуі мүмкін:\r\n•	Несепке қан араласып шығады;\r\n•	Терісі жарылып тұрады;\r\n•	Баланың басында томпиған ісіктер пайда болады (бас сүйегінің бір жерінен қан кетіп жатады).\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nҚанның ұйығыштығын тексеру үшін зертханалық талдама жүргізу керек.\r\nЕгер ішке енгізілген К дәрумені қан кетуін тоқтатса, және тромбинді уақыт бұл кезде қалыпты көрініп тұрса диагноз қойылады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nҚан кеткен жағдайда тек К дәрумені тағайындалады.  Ауыр қансырап жатқан науқастарған қан құйылады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nҚанағыш дертіне шалдыққан балаларың жағдайы уақыт өте келе тым нашарлап кетеді. Өкінішке қарай ішкі қан кету қауптілігі басым.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Бастың ішкі жағынан қан кетсе миды зақымдайды;\r\n•	Өлімге апарады;\r\n•	Көлемді қан кетулер болады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nБалада кез-келген түсініксіз қан кетулер пайда болса міндетті түрде дәрігерге қаратыңыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nКез келген нәрестеге туылғаннан кейін К дәруменін енгізу керек.  Бұл тәжірибе аталмыш аурудың дамуын тоқтатады.\r\nАуруды ерте бастан болдырмау үшін, әсіресе, қалтырауға қарсы дәрілерді қолданатын жүкті әйелдер К дәруменін енгізіп аллғаны жөн.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nК дәруменінің жетіспеушілігінен қан кету.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқанның ұйығыштығы \r\nжаңа туған нәресте\r\n','student_k',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Балалардағы диарея (іш өту), құсу және сусызданудың алдын алу','','','kz','s','',0,'',5557,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542179400,1573715400,1542179902,'Құсу мен диарея (іш өту) қауіп тудырады, себебі ол жағдайлар ағзаның сусыздануына\r\nәкеп соқтырады. Сусыздану ағзадағы көп мөлшердегі сұйықтықтың жойылуына себеп\r\nболады. Жас балалардың құрғауы тез дамиды, алайда ол кез-келген жаста да адамды\r\nмазалауы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Қауіптің себептері мен факторлары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Құсу мен диареяны емдеу үшін дәрілік препараттарды қолдану керек пе?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Асқынуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Құрғаудың симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге мына сұрақтарды қойыңыз__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Диарея мен құсу қауіп тудыра ма?__\r\nҚұсу мен диарея (іш өту) қауіп тудырады, себебі ол жағдайлар ағзаның сусыздануына\r\nәкеп соқтырады. Сусыздану ағзадағы көп мөлшердегі сұйықтықтың жойылуына себеп\r\nболады. Жас балалардың құрғауы тез дамиды, алайда ол кез-келген жаста да адамды\r\nмазалауы мүмкін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Құсу мен диареяның туындауына не себеп болады?__\r\nҚұсу мен іш өту бір қатар вирустық, бактериалық, паразиттік аурулардың симптомдары\r\nболуы мүмкін, сондай-ақ, кейбір аурулардың қалдығы, не болмаса, дәрілік\r\nпрепараттардың жанама әсерлерінен де орын алуы ғажап емес. Дұрыс қайнатылмаған\r\nазық-түліктен (құрамында тәттілігі мол), және піспеген ет немесе балықтан да іш өту мен\r\nқұсу болып жатады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Ағзаның сусыздануын қалай тоқтатса болады?__\r\nКез-келген адам іші өтсе немесе құсса жоғалған сұйықтықтар мен электролиттердің орнын\r\nтолтыруы керек.\r\n\r\n* Емшектегі сәбилер үшін: Егер сіз балаңызды емізіп жүреңіз, ары қарай да емізуді\r\n жалғастыра беріңіз. Ана сүтінің құрамында құрғауды болдырмайтын сұйықтықтар\r\n мен электролиттер бар. Сондай-ақ бұл жағдайда, дәрігер де балаға ауыз арқылы\r\n берілетін қажетті ертінділерді қабылдауды ұсынуы мүмкін. Егер балаңызды\r\n жасанды сүт түріндегі тағамдармен қоректентіріп жүрсеңіз, іші өткенде немесе\r\n құсу мазалағанда құрамында лактозы жоқ қоспалармен азықтандырыңыз. Себебі,\r\nлактоза іш өтуді жеделдетеді. Сүтті қоспалар мен ауыздан берілетін ертінделерді\r\n балаңызға бергеннен кейін 12-24 сағат өткенде, өзгерістер жайында дәрігермен\r\n кеңесу өткізіңіз.\r\n\r\n* Жас балалар үшін: ауыз арқылы берілетін регидрация ертіндісін пайдаланыңыз.\r\n Құрамында: тұз, қант, калий сияқты басқа да сұйықтықтың жойылуына кедергі\r\nкелтіретін ішетін заттарды ішкізіңіз. 1 жастан асқан балаларға құрғауын болдырмау\r\nүшін сорпа мен шырынды сумен араластырып беріңіз. Балаңызға табиға су мен\r\n сусынды берудің қажеті жоқ. Жай судың құрамында сусыздануды тоқтататын\r\n сұзды және қажетті заттар жоқ. Сусынның құрамында, негізі, қант көп болады, ол\r\n баланың асқазанын тітіркендіреді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Құсу мен диареяны тоқтату үшін дәрілік препараттарды қолдану керек пе?__\r\nӘдетте жоқ. Негізі құсу мен іш өту өздігінен тез кетеді. Құсу мен іш өту кезіндегі\r\nинфекция ағзаның қорғаушы реакциясы болып табылады. Ол инфекциялық агентке қарсы\r\nбағытталған ағзаның бөліндісі. Құсу мен диареяны тоқтататын дәрілерді қабылдағанда,\r\nолар ағзаның өзін қайта қалпына келтіруін кейіндетеді. Антибиотиктерді де қолданудың\r\nқажеті жоқ. Егер өзіңізге, болмаса, балаңызға дәрілік препараттарды беру керек болса,\r\nдәрігермен ақылдасыңыз.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Мен баланың бойында сусызданудың басталғанын қалай білсем болады?__\r\nБалаңыздың бойындағы сусызданудың басталғанын бірден анықтау қиын. Әдетте,\r\nсусызданудің бастапқы белгілерін біліп болғанша, бұл ауру, бірден ауыр сатысын шығып\r\nкетуі ықтимал. Әсіресе, нәрестенің не жас баланың аздаған сусыздануын байқасаңыз,\r\nбірден дәрігерге хабарласыңыз. Егер науқас сусызданудың ауыр түріне тап болып, құсу\r\nмен іш өтудің салдарынан көп мөлшерде сұйықтық жоғалтатын болса, оған ішіне арнайы\r\nсұйықтықтарды қабылдау керек болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Сусызданудың симптомдары__\r\n*  Несебі күңгірттеніп, ағзадан бөлінуі азаяды;\r\n*  Несепағары ұстап қалады (оны баланың күніне жөргегін 6 рет ауыстырумен\r\n есептеуге болады, ал жас балалардікі күнініне 8 рет);\r\n*  Шөлдейді (бала шөлдеп, мазасызданып, жылауы мүмкін);\r\n*  Тітіркене береді;\r\n*  Тәбеті болмайды;\r\n*  Салмағы түседі;\r\n*  Аузы құрғай береді;\r\n*  18 айдан кіші балалардың еңбегі қатайып қалады;\r\n*  Терінің жабысқақтығы, серпінділігі жоғалады;\r\n*  Ұйқышыл келеді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек?__\r\nБалаңыздың бойында іш өту мен құсу өршіп келе жатса, немесе баланың құсуы мен іші\r\nөтуі ұзаққа саозылса дәрігерге хабарласыңыз:\r\n*  Нәресте 6 айға толмаған болса;\r\n*  6 айдан асса, бірақ дене қызуы 38 0 С – тан жоғары болып тұрса;\r\n*  Сусызданудың белгілері байқала бастаса;\r\n*  Құсуы 8 сағаттың ішінде тоқтамаса, және сізге бағынбайтын мінез –құлық танытып\r\nжатса;\r\n\r\n*  Үлкен дәретімен қан араласып шықса;\r\n*  Құсығымен қан араласып шықса;\r\n*  8 сағаттан артыұ кіші дәретін сындырмаса;\r\n*  Бірдеңе жұтып алса, немесе улы бірнәрсе жеп алса;\r\n*  Бұлшық еттірі қатайып, басы ауырып тұрса;\r\n*  Бала ұйқышыл болып, бойкүйезденіп қалса;\r\n*  2 сағаттан артық іші ауырып жыласа\r\n- дәрігерге хабарласқаныңыз\r\nжөн.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге мына сұрақтарды қойсаңыз болады__\r\n- Құсу мен іш өту басқа да аурулардың симптомдары болуы мүмкін бе?\r\n- Қандай дәрілік препараттар құсу мен іш өтуге қарсы қоллданылады?\r\n- Егер менің баламның асқорту жүйесі уланған болса, оны қалай анықтаймын?\r\n- Менің баламның іші жиі өтеді, ол алаңдайтын жайт па?\r\n- Менің баламның іші кейде өтеді, ол алаңдатарлық жайт па?\r\n- Менің балам құсқанда және іші өткенде ешнәрсе жемей қояды, ол кезде не істесем\r\nболады?\r\n\r\nБалалардағы асқазан ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nдиарея\r\nқұсу\r\nіш өту\r\nинфекция\r\nасқазанның ауруы\r\nнәжіске қан араласу\r\nсусыздану\r\nтәбеттің жоғалуы\r\nбаланың ұйқышылдығы','student_k',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гингивит','','','kz','s','',0,'',7074,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542180420,1573716420,1542180858,'Гингивит – қызыл иектің қабынуы.\r\n \r\nҚызыл иектің қабынуы гингивит деп аталады. Тістің айналасына жиналған кірдегі бактериялар ферменттер (коллагеназдар) түзеді. Олар қызыл иектің тіндерін зақымдап, шірітеді.  Инфекцияланған қызыл иек жағымсыз иіс шығарады, аздап қанайды, тістен ажырай бастайды. Тістің көп түсуі, тіс жегінің зақымынан емес, қызыл иектің ауырғанынан пайда болады.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nГингивит – қызыл иектің қабынуы.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"395\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nҚызыл иектің қабынуы гингивит деп аталады. Тістің айналасына жиналған кірдегі бактериялар ферменттер (коллагеназдар) түзеді. Олар қызыл иектің тіндерін зақымдап, шірітеді.  Инфекцияланған қызыл иек жағымсыз иіс шығарады, аздап қанайды, тістен ажырай бастайды. Тістің көп түсуі, тіс жегінің зақымынан емес, қызыл иектің ауырғанынан пайда болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nГингивит пародонт ауруының бірден-бір формасы (тістің айналасын қоршап тұрған тіндер кешені).  Пародонт ауруы – қабыну мен инфекциядан пайда болады. Тістерді ұстап тұрушы тіндердің бұзылуы, сондай-ақ қызыл иектің ауруы, т.б. пародон жіне тіс ұяшығы (альвеолярлық сүйек) байланысты .\r\nГингивит тістегі кірдің ұзақ уақыт тазаланбағанынан да болып жатады.  Тіс кірі – тамақ қалдықтары мен шырыштар жиналан құрамында бактериялары бар жабысқақ материал. Ол тістің ашық жақтарына жабысып алады және ол тіс жиегінің зақымдануын болдыратын бірден бір себепкер.\r\n\r\nЕгер сіз тісті тазаламасаңыз, тіс кірі қалыңдап, қатайып тіске әбден жанасып, тіс тасына айналып кетеді. Тіс кірі мен тіс тасы қызыл иекті тітіркендіріп, оның қабынуына әкеліп соғады. Бактериялар мен токсиндер бүлініп, инфекция түзіп, қызыл иектің ісуіне себеп болады.\r\n\r\nМына жағдайларда гингивиттің даму қаупі туындайды:\r\n•	Кейбір инфекциялардан және жүйелі аурулардан;\r\n•	Ауыз қуысының гигиенасын нашар ұстанғаннан;\r\n•	Жүктілік  кезінде (гармондық өзгерістер қызыл иектің сесімталдығын арттырады);\r\n•	Игере алмайтын диабеттен;\r\n•	Тістің дұрыс қойылмағанынан, тістің ұңғыл-шұңғылдары, тісті қаптағанда дұрыс қоймағаннан,  жасанды тістерден (протез), тіс мостигінен;\r\n•	Фенитоин, висмут және кейбір өндірістік дәрілерді секілді кейбір дәрілерді қолданғаннан;\r\n\r\nГингивит көптеген адамдарда кездеседі. Ол әсіресе адамдардың өспелі кезеңдерінде, ағзада гармондық өзгерісстер пайда болғанда дамиды. Ол адамды  ұзақ уақыт мазалауы да мүмкін, немесе сіздің қызыл иегіңіз бен тісіңізді күтімілдеуіңізге де байланысты дамиды, болмаса жойылады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Қызыл иектің қанауы (тісті щеткамен немесе жай қолмен тазалағанда қан шығады);\r\n•	Қызыл иек ашық-қызыл, немесе қызыл-көгілдір түсті болып кетеді;\r\n•	Қызыл иекке бір нәрссе тисе тез ауырғыз, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Ауыз қаусында ойық жара пайда болады;\r\n•	Қызыл иек ісиді;\r\n•	Қызыл иек жылтырап кетеді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nАуыз қуысы мен тістерді тексеріс кезінде тіс дәрігері қызыл иектің қызыл-көгілдір түсті болып, жұмсақ түрде  ісініп тұрғанын  байқайды.  \r\nҚызыл иек әдетте ауыра бермейді, және орташа сезімталдыққа ие.\r\nТістің түп негізін тексере отырып, ондағы тістің кірі мен тіс тасын ажыратуға болады.\r\nТіс дәрігері қызыл иекті мұқият қарау үшін арнайы бұрғыны пайдалануы мүмкін.  Себебі сол кезде ғана сізді мазалап жүрген гингивит пе, периодонтит па анықтай алады.\r\nӘдетте мұны бір емдегеннен кейін қайта емделу қажет емес. Дегенсен кейін рентгенологиялық тексеріс жүргізгеніңіз абзал, себебі, бұл ауру тістің негізгі құрылымына орнығып алған-алмағандығын анықтауға көмектеседі.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеудің басты мақсаты қабыну процесін азайту болып табылады.\r\nТіс дәрігері тісті тазалауы керек. Ол тістегі жабысқан  қалың кірлерді тазалау үшін арнайы құралдарды пайдалануы мүмкін.\r\n\r\nТісті кәсіби түрде тазалап болғаннан кейін, ауыз қуысының гигиенасын мұқият қадағалау керек.  Тіс дәрігері сізге тіс тазалайтын щетка мен жіпті қалай қолдану керектігін түсіндіріп береді.\r\nТісті кәсіби түрде тазалағаннан кейін, қосымша тіс щеткасымен және тазалағыш жіппен тазалау бір жылға жуық уақытта, не болмаса қызыл иектің ауыруы асқынған жағдайда орын алу керектігі айтылады.\r\nСондай-ақ, ауыз қуысын бактерияға қарсы шайып тұру да мақұлданатын жайт.\r\nНемесе, дұрыс шықпаған тістер мен ауысқан тістердді емдеу керек. \r\nСонымен қатар кез-келген тісті жұлғаннан кейін, оны жақсылап емдеу керек.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКейбір адамдарда тістегі кірі мен тастарды жойғаннан кейін бір жайсыздық кездеседі.\r\nТісті кәсіби түрде тазалағаннан кейін және мұқият гигиена сақталғаннан кейін қызыл иектің қанауы мен сезімталдығы 1 немесе 2 аптадан кейін азаятын болады.\r\nҚызыл иектің ісінуін басу үшін жылы сұзды су не болмаса, бактерияға қарсы шайындымен  жуып тұру керек. Қабынуға қарсы дәрілер де пайдасын береді.\r\n\r\nСауыққан қызыл иек ашық күлгін түске енеді. Гигиенаны қатаң түрде сақтаса қызыл иектің ауруы қайта мазаламайтын болады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nАсқынған жағдайда мына ауруларға ұласады:\r\n•	Қайталанбалы гингивит;\r\n•	Периодонтит;\r\n•	Қызыл иектің немесе жақ сүйектерінде  инфекция немесе абсцесс пайда болады;\r\n•	Ауыз құысында ауру инфекциясы тұрақтап қалады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nСіз соңғы 6 ай бойы тісіңізді кәсіби түрде тазалатпасаңыз немесе ауыз қуысын тексертпесеңіз, сондай-ақ қызыл иегіңіз ашық қызыл түске еніп кетсе, ісінсе дереу дәрігерге қаралғаныңыз жөн.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТістің қабынуын болдырмау үшін, ең бастысы ауыз қуысының  гигиенасын жақсы тұтыну керек.\r\nСіз тісіңізді күніне екі рет жуып тұруыңыз керек, күніне бір рет жіпті де пайдаланыңыз, ал тіпті болма жатса, күніне бір рет тісіңізді тіс пастасымен жуып тұрыңыз. \r\nТіс дәрігері сізге, әр тамақ ішіп болғаннан кейін және ұйықтап тұрғаннан кейін тісіңізді жуып тұруға кеңес береді. Жеке тіс дәрігеріңіз болса, немесе гигиенистіңіз бар болса тісті щеткамен және жіппен қалай дұрыс тазалауға болатындығын сұрап алыңыз.\r\n\r\nЕгер сіздің тісіңіз кірленуге бейім болатын болса, арнайы құрылғаларда пайдалансаңыз да болады. Оларға: тіс тазалағыштарын, тіс щеткасын, ауыз қуысын дымқылдандырып тұратын сулар жатады. Бірақ сіз, ең дұрысы тіс щеткасы мен тіс тазалайтын жіпті пайдаланғаныңыз дұрыс.\r\nТіс тасына және тіс кіріне қарсы ауызды шайып тұру, сондайа-ақ тіс пастасын қолдану дұрыс деген ұсыныс бар.\r\nТісті ылғи кәсіби түрде тазалап тұрғаннан тіс кірі жойылады. Ол үшін  тіпті, тіс щеткасымен жіне тіс тазалағыш жіппен мұқият тазалық жүргізіп тұрса ба пайдалы болмақ.  Көптеген  тіс дәрігерлері кәсіби тіс тазалығын кемінде 6 айдан аспай өткізіп тұру керек деген кеңес береді.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nҚызыл иектің ауруы; Периодонт ауруы\r\n\r\nНәрестелердің және жас балалардың ауыз қуысының пробламалары (ерлерде / әйелдерде)\r\nТіс мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\r\nАуыз қуысының мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nГингивит, \r\nГингивиттің себептері, \r\nГингивиттің симптомдары, \r\nГингивиттің диагностикасы, \r\nГингивиттің емделуі   \r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тырнақ және табан терісіндегі саңырауқұлақшалар','','','kz','s','',0,'',4885,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542192300,1573728300,1542192758,'Тырнақ саңырауқұлақшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлақ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n \r\nПаронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nТырнақ саңырауқұлақшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлақ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"396\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Паронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\'\'\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nСаңырауқұлақшалар шаштың өлі тіндерінде, тырнақта, терінің сыртқы қабатында мекендейді. Көп таралған саңырауқұлақ инфекциясы мыналармен байланысты:\r\n•	Спортшының табаны;\r\n•	Қотыр  (саңырауқұлақ инфекциясы, зақымданушы жыныс мүшелері,  жамбас пен сауырдың іші мен үстіңгі жағы );\r\n•	Теміреткі, зақымдалғыш дене терісі және бастың шашты бөлгі.\r\n\r\nСаңырауқұлақ инфекциясы ересектерде көп кездеседі. Оларды табандарына саңырауқұлақшалар жиі мазалайды. Аяқтың тырнақтары, қолдыкінен қарағанда саңрауқұлақ инфекциясымен көбірек зақымданады.\r\nҚоғамдық бассейндерге, спорттық залдардарға баратындар, немесе жалпыға ортақ душ қабылдайтындар, көп терлейтіндер осы аталмыш инфекциямен зақымданып жатады. Саңырауқұлақшалар терінің дымқыл жерінде өмір сүреді.\r\n\r\nЕгер сіз төменде келтірілген жағдайларға тап болсаңыз, табан саңырауқұлақшасы шығатын топ қатарына кіресіз:\r\n•	Сіздің теріңізде немесе тырнағыңызда кішігірім жарақат болса;\r\n•	Тырнағыңыз деформацияланса немесе тырнағыңыз ауырса;\r\n•	Теріңіз ұзақ уақыт дымқылданып жүрсе;\r\n•	Иммун жүмеңізде мәселелерр туындаса;\r\n•	Сіз ауа кірмейтін аяқ киім киіп жүрсеңіз.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nАуру симптомдары бір немесе бірнеше тырнақтың (әсіресе аяқтың) өзгеруімен сипатталады:\r\n•	Сынғыш келеді;\r\n•	Тырнақтың формасы өзгереді;\r\n•	Тырнақтың сыртқы айналасы бұзылады;\r\n•	Қол тырнақтарының қабықшаланып ашылып кетеді;\r\n•	Мөлдірлігі жоғалаады;\r\n•	Тырнақ жуарады;\r\n•	Тырнақта ақ және сары жолақтар пайда болады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігерлер саңырауқұлақ инфекциясы екендігіне көз жеткізу үшін тырнақтарыңызды тексеруі керек. Тырнақ қырындысын микроскоппен тексеру барасында диагноз қойылуы мүмкін. Бұл әдіс саңрауқұлақшаның түрін анықтауға көмектеседі.  Үлгі, бөлінген қоздырғыштың қалай көбейетіндігін анықтау мақсатында зертханаға жолданады. (нәтижесі 3 аптадан кейін дайын болады)\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nТүрлі жақпа майлар мен кремдер бұл аурудың жазылуына септігін тигізбейді. \r\nТырнақтағы саңрауқұлақшаны жазу үшін ішке енгізілетін саңрауқұлақша инфекциясына қарсы дәрілік препараттар  тағайындалу керек.\r\n•	Тырнақтарыңыз зақымданған кезде сізге 2-3 ай қолданатын дәрілік препараттар тағайындалады; қол тырнақтарының емдеу курсы бұл уақыттан азырақ болып келеді.\r\n•	Бұл аурудың еміне саңырауқұлақ инфекциясына қарсы флуконазол секілді дәрілер тағайындалады.\r\nБұл дәрілерді қабылдау кезінде дәрігер сізден зертханалық талдама алады, бауырыңыздың зақымданбағанын білу үшін.\r\nЛазерлік қабылдаулар да сіздің тырнақ саңырауқұлақшасынан құтылуға көмектеседі.\r\nКей жағдайда тіпті, аурудан айығу үшін тырнағыңызды алып тастауы да мүмкін.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nСаңырауқұлақ инфекциясын дұрыстап емдесе, қайда зақымдалмаған тырнақ өсіп шығу мүмкіндігі туады. Бірақ олар асықпай өседі. Тіпті емдік шара керемет болғанның өзінде сау тырнақ бір жылдың көлемінде өсіп шығады. \r\nНегізі тырнақ саңырауқұлағын емдеу қиын. Дәрілік препараттар осы ауруға шалдыққандардың тек шамамен жартысын ғана емдеген шығар.\r\nТіпті сәтті емделген саңырауқұлақ инфекциясының өзінен, қайта инфекция қылаң беруі ғажап емес.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nМынадай жағдайлар орын алса, дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Тырнағыңызда ылғи саңырауқұлақ инфекциясы болса;\r\n•	Саусақтарыңыз ауырғыш болып кетсе, ылғи қызарып тұрса.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nДенсаулықты жақсарту үшін және жеке гигиенаны сақтау үшн саңырауқұлақ инфекциясын тудыратын жағдайлардың алдын алу керек:\r\n•	Манюкюр мен педикюрге арналған құралдарды өзгелермен бірге қолданбаңыз;\r\n•	Теріңізді таза, құрқақ етіп ұстаңыз;\r\n•	Тырнақтарыңызға дұрыстап көңіл бөліңіз;\r\n•	Кез-келген саңырауқұлақ инфекциясымен байланысқаннан кейін қолыңызды жақсылап жуыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nТырнақтың саңырауқұлақ инфекциясы; Онихомикоз; Табанның қауіпті теміреткісі.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nзақымданған жердің ауырғыштығы \r\nтырнақтың айналасындағы терінің қышуы \r\nтырнақтың қабыршықтауы\r\nүгітілу\r\n','student_k',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Өт шығару жолдарының обструкциясы','','','kz','s','',0,'',4942,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542193800,1573729800,1542194135,'Өт шығару жолдарының обструкциясы – бұл бауыр мен аш ішектегі өт сұйықтықтарын өткізетін өт жолының бітеліп қалуы.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрәгерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nӨт шығару жолдарының обструкциясы – бұл бауыр мен аш ішектегі өт сұйықтықтарын өткізетін өт жолының бітеліп қалуы.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"397\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nӨт бауырда түзілетін сұйықтық. Ол билибурун секілді ауыстырушы азықтан,  өт қышқылы тұзынан және холестериннен құралады. Тұзды өт қышқылы  ағзадағы майларды қортады. Бауырдан  өт жолдарымен  сұйықтық шығады да, өтке ағып түседі. Тамақтанып болғаннан кейін өт сұйықтығы аш ішекке де жіберіледі.\r\n \r\nӨт жолы бітеліп қалғанда, өт бауырға құйылады, және қан құрамында билибурун көтеріліп, адам сарғыштанып кетеді  (тері сарғайып кетеді). \r\nӨт шығару жолдарының обструкциясының туындауына себеп болуы мүмкін жағдайлар:\r\n•	Өт жодарына сарысудың болуы;\r\n•	Бауырдың лимфа түйіндері  үлкейіп кетуі;\r\n•	Өтте тастың болуы;\r\n•	Өт жолдары қабынуы;\r\n•	Берішті тіндерінің түзлуі кезінде өт жолдары тарылуы;\r\n•	Өт қабына ота жасалғанда өт жолдарына зақым келуі;\r\n•	Өт жолдары мен қуық асты безінде ісіктің пайда болуы;\r\n•	Өт шығару жодарында местастаз ісіктерінің болуы;\r\n•	Бауырда және өт жолдарында лямблтий паразиттерінің пайда болуы.\r\nАурудың  қауіпті факторларына мыналар жатады:\r\n•	Өтке тас байлану, созылмалы панкреатит немесе қауық асты безінің қауіпті ісінгі;\r\n•	Қуық қуысына зақым келу;\r\n•	Өт шығару жолдарына жедел шаралар қолданғаннан;\r\n•	Бұрын өт шығару жолдары жүйесінде қауіпті ісіктің болуынан (өт жолдарының қауіпті ісігі) \r\nИммун жүйесі әлсіреген адамда да инфекциядан обструкция орын алуы мүмкін.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Асқазанның оң жақ бұрыш жағы ауырып тұрады;\r\n•	Күңгірт несеп шығады;\r\n•	Қалтырау пайда болады;\r\n•	Қышу кездеседі; \r\n•	Теріде сарғыштану пайда болады;\r\n•	Жүрек  айну  мен құсу жағдайы орын алады;\r\n•	Нәжістің түссіздігі\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nДәрігер немесе медбике сіздің асқазаныңызды тексереді.\r\nҚан талдамасын өткізгенде төмендегідей нәтижелер пайда болса, сізде обструкция орын алды деген сөз:\r\n•	Билбурун мөлшерінің артуы;\r\n•	Сілтілі фосфатаз мөлшерінің артуы;\r\n•	Бауыр ферменттері мөлшерінің артуы.\r\nӨт жолдарының обструкциясының пайда болған-болмағандығын анықтау үшін төмендегідей тексерулер жүргізіледі:\r\n•	Іш-құрылысты УДЗ-ға түсіреді;\r\n•	Іш-құрылысты КТ-ға түсіреді;\r\n•	Эндоскопикалық ретроградтық холангиопанкреатография  (ЭРХПГ)\r\n•	Тері және бауыр арқылы холангиография (ЧЧХГ)\r\n•	Магнитно-резонанстық холангиопанкретография (МРХПГ) \r\nӨт жолдарының бітелуі келесідей тексерулер нәтижесінен де байқалуы мүмкін:\r\n•	Қан құрамында амилаздардың жиналуы;\r\n•	Өт қабын радионуклендік көшірмеден өткізу;\r\n•	Қан құрамында липаздардың жиналуы;\r\n•	Протромбиндік уақыт (ПВ);\r\n•	Несеп құрамында билирубиннің жиналуы.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеудің басты мақсаты острукцияны жеңілдету. Өттегі тастар ЭРХПГ өткізгенде эндоскоп арқылы жойылып кетуі мүмкін.\r\nКей жағдайда обструкцияны әлсірету үшін жедел ота да жасалуы ықтимал. Егер өт қабының тастарынан бітелу жағдайы орын алса, ол әдетте жойылады. Егер ауру инфекцияның салдарынан орын алса, онда дәрігер сізге антибиотиктер тағайындайды.\r\nЕгер обструкция қауіпті ісіктің салдарынан болса, онда бітеліп тұрған жер кеңейтіледі. Бұл жосық эндоскопиялық немесе тері арқылы  (бауыр мен тері арқылы өткізілетін) кеңейту деп аталады.\r\nБітелуді дренажбен қамдандыру үшін арнайы түікше қойылуы мүмкін.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЕгер обстркуция  қайта қалпына келтірілмесе, оның арты адам өмірі үшін қауіпті болатын инфекцияларға және  билирубиннің шамадан тыс құйылуына  әкеліп соғуы мүмкін.  \r\nКеңейілген обструкция бауырдың созымалы ауруларына өткізілуі мүмкін.  Обструкция көбінесе эндоскоптың және хирургиялық жолдың көмегімен қалыпқа келтіріледі. Егер бітелу қауіпті ісікке ұласып кетсе, жағдайдың ушығары сөзсіз.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nБұл ауру емделмесе, инфекцияның дамуына, сепсис және бауыр ауруына, соның ішінде билиарлы цирроз ауруына әкеп соқтыруы әбден мүмкін.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігенге қашан қаралу керек__\r\nЕгер теріңіз сарғыштана бастаса, несеп пен нәжісте өзгерістер пайда болса дәрігерге тексеріліңіз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nӨт жолдарының бітелуінен болатын қауіпті факторларды біліп жүріңіз,  сол кезде өзіңізді ерте қадағалауға, уақытылы ем алуға мүмкіндік туады. Одан басқа, өт жолдарының бекітілуінің алдын алатын шаралар жоқ.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nБилиарлық обструкция\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nөт шығару жолдарының обструкциясы\r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ересектердегі түнгі энурез немесе шыжыңдығы ','','','kz','s','',0,'',10568,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542252900,1573788900,1542253690,'Түнгі энурез (шыжыңдық) (NE) - ұйқы кезінде өздігінен зәр шығару. Зерттеулер негізінде, ересектердің кем дегенде 2% түнде өзіне ие бола алмай зәр жіберіп қоятын көрнеді. Түнгі шыжыңдықты  никтуриядан ба немесе қуықты болсату үшін түнгі ұйқыдан турудың қажеттігі (екі немесе одан да көп рет тұруға мәжбүр болу) басым болғаннан ба, саралап алу керек. Шыжыңдықтың бір-бірінен сараланатын  әрқандай түрі бар.\r\n\r\nБіріншілікті (ұзақ сақталушы) түнгі шыжыңдық - бұл бала кезде дамитын ауру, ол егер баланың  «құрғақ» кезеңі 6 айдан артық аспай жатса бақыланады. Шамамен 18 жастан асқан ерлер мен әйелдердің  2-3% -ында шыжыңдықтың осы түрі байқалады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Таралуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Бастау алуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Емдеу кезіндегі көмек__{ALINK}\r\n \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nТүнгі энурез (шыжыңдық) (NE) - ұйқы кезінде өздігінен зәр шығару. Зерттеулер негізінде, ересектердің кем дегенде 2% түнде өзіне ие бола алмай зәр жіберіп қоятын көрнеді. Түнгі шыжыңдықты  никтуриядан ба немесе қуықты болсату үшін түнгі ұйқыдан турудың қажеттігі (екі немесе одан да көп рет тұруға мәжбүр болу) басым болғаннан ба, саралап алу керек. Шыжыңдықтың бір-бірінен сараланатын  әрқандай түрі бар.\r\n\r\nБіріншілікті (ұзақ сақталушы) түнгі шыжыңдық - бұл бала кезде дамитын ауру, ол егер баланың  «құрғақ» кезеңі 6 айдан артық аспай жатса бақыланады. Шамамен 18 жастан асқан ерлер мен әйелдердің  2-3% -ында шыжыңдықтың осы түрі байқалады.\r\n\r\nЕкіншілікті (қайталанатын) шыжыңдық – бұл жағдайда, әсіресе егде тартқан адамдар бірнеше ай, не болмаса, бірнеше жылдардағы «құрғақ» кезеңінен кейін төсекке түнде жіберуді бастайды.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}  \r\n__Таралуы__\r\n\r\nТүнгі шыжыңдық ерте замандардан бері адамдарды алаңдатын келе жатқан ыңғайсыздық жағдай. Аурудың тарихы б.з.д. 1500 жылдан бері бар көрінеді. Сол кезде зерттеу балалардағы біріншілікті (ұзаққа сақталатын) түнгі энурезді зерттеуге бағытталған, сондықтан ересектердегі екіншілікті (қайталанатын) энурезді толық зерттеу әлі толықтырылмады. Тек мынаны түссіну керек, несепті түнде ұстай алмау, мезгілсіз зәр жіберіп қою жағдайлары адамның кез-келген жасында орын алуы мүмкін.\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Бастау алуы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"398\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n\'\'Бұл ауру жайында мәселе көтеру үшін, алдымен  анатомиямен, қуық функциясымен  танысып алу керек.  Несеп бүйректерден бөлінеді де несеп жолы арқылы қуыққа шығарылады, сол жерде ол жиналады.  Қуық – толықтай бір бұлшықетті мүше, ол несеп шығарудан, несеп арнасына дейінгі несеп үшін қойма типтес (несеп арнасы - қуықтан сыртқа дейін несепті шығаратын түтікше )  Қуық қабырғасында орналасқан  бұлшық ет- детрузор тарылып несепті итергенде қуық босайды. Сол аралықта, қуық жиырыла бастағанда несеп қысқыш босап  қалады.  Босаңсыған сфинктер есікті ашушы қызметін атқарады, содан ағзадағы несеп сыртқа шығарылады. Қалыпты несеп шығару  кезінде бұлшықет-детрузор мен босаңсыған қысқыш бір уақытта жумыс істеуі керек.  Қуықтың бұлшықеттік қабырғасындағы нервтік жалғаулар бұлшықет жасушаларына тән, әрі оның жиырылуына көмекесетін ацетилхолин заттық рецепторын өндіреді. Нервтік жалғаулар арқылы «қуықты босату керек» деген белгі миға келіп түседі.  Бұл процесс өздігінен бақыланбайтын вегетативтік болып табылады. Бүтіндей ми, нерв, бұлшықет аралық дұры әрекеттесу  оңай процесс емес.\'\'\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЕресектердегі түнгі энурездің пайда болуы көптеген факторларға әсер етеді. Энурез симптомдары бар ересектердің көпшілігінде, күндізгі уақытта да зәр шығаруды ұстамау мүмкін. Сол үшін түнгі энурезбен байланысты белгілерді білуіңіз керек, себебі олар урологиялық аурулардан бұрын пайда болуы мүмкін.\r\nАлдымен түнгі энурез генетикалық деңгейде берілуі мүмкін. Десе де барлық адамдарда, энурез – тұқым қуалай бермейді. Зерттеулер көрсеткендей, екі ата-анада да  шыжыңдық болса, онда олардың баласында бұл аурудың туындау қаупі 77% -ға дейін артады. Егер бір ата-ана зәрін ұстай алмайтын болса,  онда 40% жағдайда балада аурудың даму қаупі бар.\r\n\r\nAДГ немесе антидиуретикалық гормон, бүйректерде өндірілген зәрдің мөлшерін азайтады. Әдетте, дене түнде көбірек AДГ өндіреді, бұл бүйректен зәрді азайтады. Түнде несептің пайда болуын азайту адамдарға зәр шығаруды тежеп, дұрыс ұйықтауына мүмкіндік береді. Алайда, кейбір адамдарда бұл гормон қажетті мөлшерде өндірілмейді, одан  түнде жиі зәр шығару жағдайы туындайды. Бұл жағдай 2 типті қант диабетіндегі симптомдарды еске түсіреді.\r\nБасқа жағдайларда, дене AДГ шығарады, бірақ бүйрек гормонды ажырата алмайды және бірдей мөлшерде несеп шығаруды жалғастырады. Бұл бұзылыс түнгі полиурия деп аталады, бұл ұйқы кезінде несептің пайда болуына ұласады, бұл ересектерде түнгі энурезге себеп болуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл симптом 1 типті қант диабетімен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nОсындай белгілер әртүрлі медициналық жағдайлардағы адамдарда пайда болуы мүмкін. Егер сізде қант диабеті немесе түнгі энурез бар болса, дәрігерден кеңес алу керек.\r\n\r\nБіріншілікті түнгі энурездің тағы бір себебі - бұл «кіші» қуық болып табылады. Дегенмен, бұл түнгі энурезі бар науқастардағы қуықтың өлшемі басқа адамдарға қарағанда әлдеқайда кішкентай дегенді білдірмейді. Керісінше, бұл қуықтың функционалдық мүмкіндіктері кішірек, яғни нервтер миға сигнал жіберуден бұрын қуықта несеп көп мөлшерде болуы мүмкін, бұл осы аурудың басқа түрінен зардап шегетін адамдарға қарағанда кішірек болып саналады.. Бұлшықеттің шамадан тыс бұзылуы - detrusor бұлшықеттің ешқашан толық босаңсымайтындығына әкеледі, сондықтан қуықтың сыйымдылығы үлкен емес.\r\n\r\nҚуықтың функционалдық мүмкіндіктерімен бірге гиперактивтілік немесе еріксіз дефузорлы қысу да түнгі энурезге себеп болады. Детрузордың гиперактивтілігі бұл энурездің эпизоды болуына әкелуі мүмкін бұлшықеттің қысылуының еріксіздігі. Көптеген зерттеулерде детрагурдың қысылуының жоғарылауы түнгі энурезге себеп болғанын көрсетті. Түнгі шыжыңдығы бар науқастардың детрузорлық гиперактивтілігіне 70-80% диагноз қойылды. Алкоголь және кофеин тәрізді қуық тітіркендіргіштер де детрузор жұмысының бұзылуына ықпал етеді, ал зәр шығаруды арттыратын диуретиктер сияқты қосымша заттар несептің бөлінуін арттырады.\r\n\r\nКейбір дәрі-дәрмектер түнгі энурезге жанама әсерлері ретінде тіркелген, мысалы, гипнотиктер, ұйқысыздықты болдырмайтын дәрі-дәрмектер немесе психиатриялық тәжірибеде қолданылатын препараттар. Сондай-ақ, обструктивті ұйқы апноэ немесе ұйқының бұзылуы түнгі энурезге себеп болуы мүмкін. Кез-келген тағайындаған дәрі-дәрмектерді және олардың жанама әсерлерін дәрігермен талқылаңыз.\r\n\r\nКөптеген зерттеулер ересектердегі қайталама энурезді әдетте емдеуге болатын негізгі аурудың маңызды симптомы екенін растайды. Энурездің бұл түрі басқа белгілермен де кездеседі және күндіз жиі ұстамаумен де көрінеді.\r\nЕресектерде бастапқы түнгі энурез көбінесе простата немесе несеп ағар арнасының мәселесінен туындайды, мысалы, қуықалды немесе  жалпы құрылым сағасындағы мәселелер. Бұл проблемалар еркектердегі простата немесе әйелдердің жамбас органдарының пролапсымен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nҚосымша энурездің қосымша себептері: қант диабеті, зәр жолдарының инфекциясы, зәр шығару жолдарының тастары, неврологиялық бұзылулар, анатомиялық бұзылыстар, простата қатерлі ісігі, простата кеңейтуі, қуықтың қатерлі ісігі және ұйқы апноты. Сирек жағдайларда, қатты алаңдаушылық немесе эмоционалдық зақым ересектерде энурезді тудыруы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЕң ақпараттандырылатын диагностикалық әдіс сіздің ауру тарихыңыз бен әдеттеріңіз туралы ақпарат болып табылады. Күнделікті іс-әрекеттеріңізді және күнделікті ісіңізді медициналық тексеруден кем дегенде екі күн бұрын тізімдеңіз. Бұл мәліметтер дәрігерге аурудың себебі мен ауырлығын анықтауға көмектеседі.\r\nКүндіз және түнде күнделікті зәр шығаруды жазып алыңыз.\r\n\r\n* Энурездің эпизоты болған кезде (күннің уақыты)?\r\n* Зәрдің көлемі?\r\n* Жатар алдында көптеген сұйықтықтарды қабылдайсыз ба?\r\n* Сіз қандай сусындар ішесіз? (тәтті кофе, кофеин немесе жасанды түрде тәтті немесе газдалған, алкогольді ішімдіктер және т.б.)\r\n* Несеп шығару қалай пайда болады? (Несеп ағыны күшті және үздіксіз, әлде қиындықтар бар ма?)\r\n* Қайталанатын зәр жолдарының инфекциялары бар ма?\r\n* «Ылғалды» және «Құрғақ» түндердің саны?\r\n\r\nСондай-ақ, түнгі терлеу сияқты түнгі энурезбен байланысты басқа белгілерге назар аударыңыз.\r\nКез келген ақпарат дәрігерге диагноз қоюға және тиісті емдеуді тағайындауға көмектеседі.\r\nДәрігердің тағайындауы кезінде аурудың жеке және отбасылық тарихына, сондай-ақ кез-келген дәріге қатысты толық ақпарат пен барлық мәліметтерді ұсыну қажет. Сонымен қатар, түнгі энурезге себеп болуы мүмкін басқа да маңызды проблемаларды болдырмау үшін дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\nДәрігердің қабылдауы:\r\n* Медициналық байқау\r\n* Неврологиялық бағалау\r\n* Уринолиз және бактериологиялық зәрдегі мәдениет зәрді анықтайтын түрлі сынақтар.\r\n\r\nҚосымша әдістер:\r\n* Урофлоуметрия: несеп шығарудың жылдамдығын, мөлшерін және зәр шығару уақытын өлшейтін мамандандырылған құбырда өндірілетін зәр шығару әдісі.\r\n* Несеп қалдықтың мөлшері: Ультрадыбысты қолданып, зәр шығарудан кейін қуықтың көлемін анықтайды.\r\n* Басқа да проблемалар үшін қосымша диагностикалық әдістерді қолдануға болады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nБастапқы (тұрақты) түнгі энурезі үшін емдеу кез келген жаста қолданылады.\r\n\r\n\'\'Фармакологиялық терапия\'\'\r\n\r\nТүнгі энурезді емдеуге арналған түрлі дәрілер бар. Оларды жеке немесе жоғарыда аталған мінез-құлық емшарасымен бірге қолдануға болады және сол ең тиімді болып табылады. Көптеген зерттеулер ұзақ уақыт пайдаланылатын дәріні «ылғалды» түндерді азайту кезінде қолдану тиімді болуы мүмкін екенін көрсетті. Басқаша айтқанда, емдеу тоқтатылғаннан кейін ауру қайталанатындықтан, дәріні аурудың себебіне емес, симптомдарын жоюға бағыттау керек. Кез келген емдеуді бастамас бұрын дәрігермен кеңесу керек.\r\n\r\n\'\'Хирургиялық емдеу\'\'\r\n\r\nДетрузордың ауыр гиперактивтілігіне байланысты операцияны қолдана білу керек немесе емдеудің басқа әдістері нәтиже әкелмесе ғана қолдануға болады. Барлық емдеу әдістерін дәрігермен талқылаңыз.\r\n \r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Емдеу кезінде көмек__\r\n\r\nТүнгі зәр ұстай алмай қалуды емдеу кезінде  берілетін көмек бар. \r\n\r\n===\'\'Кілем жабыны\'\'===: Төсемді қорғайтын көптеген заттар бар, мысалы, винил, су өткізбейтін және сіңіргіш матрас қаптамалары немесе тазалауды жеңілдететін пленка қорғаушылары.\r\n\r\n===\'\'Сіңіргіш плавки (іш киім)\'\'===: Бұл заттар сұйықтықты сіңіру және еріксіз зәрдің шығуын болдырмау үшін арнайы әзірленген түрлендірілген іш киімнің түрі болып табылады. Кез келген адамға бірнеше реет киуге болады және қол жетімді. Терісі тітіркенуге бейім адамдар үшін сіңіргіш плавки (іш киім) - ең жақсы таңдау.\r\n\r\n===\'\'Тері күтіміне арналған өнімдер\'\'===: түнгі энурез кезінде пайда болатын тітіркену мен сезімталдықтан теріні қорғауға арналған көптеген өнімдер бар. Әртүрлі теріге арналған сабын, лосьон және тазартатын майлықтар бар.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nзәрді ұстай алмау\r\nұйқыда жатып зәр жіберіп қою\r\nзәр ұстай алмауды емдеу\r\nзәр ұстай алмаудың белгілері\r\n\r\n','translator',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Гипотиреоз','','','kz','s','',0,'',8008,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542253680,1573789680,1542257464,'Гипотиреоз - бұл қалқанша безінің гормондарының жеткіліксіз өндірілуінен туындайтын ауру. Бұл жағдайды ылғи да қалқанша безінің  гипофункциясы деп атайды.\r\n\r\nГипотиреоз - бұл ағзаның барлық функцияларына әсер етуі мүмкін қалқанша безінің белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын жағдай. Гипотиреоз кезінде метаболизмнің деңгейі төмендейді, бұл ақыл-ой мен физикалық функциялардың баяулауына әкеледі. Гипотиреоздың ең ауыр түрі - миксема, оған шұғыл медициналық көмек қажет.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"399\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nГипотиреоз - бұл қалқанша безінің гормондарының жеткіліксіз өндірілуінен туындайтын ауру. Бұл жағдайды ылғи да қалқанша безінің  гипофункциясы деп атайды.\r\n\r\nГипотиреоз - бұл ағзаның барлық функцияларына әсер етуі мүмкін қалқанша безінің белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын жағдай. Гипотиреоз кезінде метаболизмнің деңгейі төмендейді, бұл ақыл-ой мен физикалық функциялардың баяулауына әкеледі. Гипотиреоздың ең ауыр түрі - миксема, оған шұғыл медициналық көмек қажет.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nҚалқанша безі эндокриндік жүйенің маңызды мүшесі болып табылады. Ол мойынның алдыңғы бетінде, бұғанамен қилысқан жерінің сәл жоғары жағында орналасқан.  Қалқанша безі организмнің әрбір жасушасындағы энергияны пайдалану үдерісін бақылайтын гормондар шығарады. Бұл процесс метаболизм деп аталады.\r\nГипотиреоз көбінесе әйелдерде және 50 жастан асқан адамдарда кездеседі.\r\n\r\nГипотиреоздың ең көп таралған себебі - тиреоид (қалқанша безінің қабынуы). Тиреойд кезінде ісіну мен қабыну қалқанша безінің жасушаларын зақымдайды.\r\n\r\n\'\'__Аурудың болуы мүмкін себептері:__\'\'\r\n\r\n* Қалқанша безінің аутоиммунды зақымдануы;\r\n* Вирустық инфекциялар (тұмау) немесе басқа респираторлық инфекциялар;\r\n* Жүктілік (босанғаннан кейінгі тиреоидит).\r\n\r\n\'\'__Гипотиреоздың басқа да  себептері:__\'\'\r\n\r\n* Литий және амиодарон тәрізді кейбір дәрі-дәрмектер;\r\n* Туа біткен ауытқулар;\r\n* Мойынның немесе мидың түрлі ісіктері үшін өткізілген радиациялық терапия;\r\n* Қалқанша безінің гиперфункциясының емдеуінде радиоактивті йодты қолдану;\r\n* Қалқанша безінің бір бөлігін немесе барлығын хирургиялық жолмен жою;\r\n* Шехан синдромы - әйелдердің жүктілік кезінде немесе босану кезінде массивті қан; кету түрінде пайда болатын, гипофиздің бұзылуына әкелуі мүмкін жағдай;\r\n* Гипофиздік ісіктер немесе гипофиз операциясы.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n\'\'__Ерте белгілері:__\'\'\r\n\r\n* Қатқан нәжіс немесе іш қату;\r\n* Төмен температураға сезімталдықтың арттыруы;\r\n* Шаршау немесе мұздау сезімі;\r\n* Ауыр және тұрақты емес етеккірлер;\r\n* Буын немесе бұлшықетің ауыруы;\r\n* Сұрланған немесе құрғақ тері;\r\n* Жағымсыздық немесе депрессия;\r\n* Тырнақ пен шаштың жіңішкеруі және сынуы;\r\n* Әлсіздік;\r\n* Салмақтың артуы.\r\n\r\n\'\'__Емделмеген кезде дамитын кейінгі белгілері:__\'\'\r\n\r\n* Дәм мен иіс сезімін азайуы;\r\n* Дауыстың қарлығуы; \r\n* Бет, қол және аяқтың ісінуі;\r\n* Жылдам сөйлей алмай қалу;\r\n* Терінің қалыңдауы;\r\n* Қастардың сиреуі.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЗерттеу кезінде дәрігер қалқанша безінің көлемінің ұлғайғанын анықтайды. Без  қалыпты көлемде немесе қалыптыдан сәл аз болуы мүмкін. \r\n\r\n\'\'Тексеру барысында мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Тырнақтардың нәзіктенуі; \r\n* Беттің оғаш кескінге енуі;\r\n* Сұрланған құрғақ тері сипалап қарағанда суық сезілуі мүмкін. \r\n* Қол мен аяқтың ісінуі;\r\n* Шаштар жұқарып, сынғыш болып қалады.\r\n\r\nTТГ және T4 қалқанша безінің гормонының деңгейін анықтау үшін қан талдамасын алу  қажет.\r\n\r\n\'\'__Сондай-ақ,  мыналарды анықтауға болады:__\'\'\r\n\r\n* Қандағы холестерин деңгейін\r\n* Жалпы қан талдамасы (КЛА)\r\n* Бауыр ферменттері\r\n* Пролактин\r\n* Натрий\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\n===\'\'Емдеу орнын толтыратын қалқанша безінің гормонының болмауына байланысты жүргізіледі.\'\'===\r\n\r\n\'\'Левотироксин дәрісі жиі тағайындалады:\'\'\r\n\r\n* Сізге аурудың симптомдарын жеңілдететін және қан гормонының мөлшерін қалыпты деңгейге дейін жеткізетін төмен дозалар тағайындалады.\r\n* Егер сіздің жүрек ауруыңыз болса немесе сіздің егде жастағы адам болсаңыз, дәрігер өте аз мөлшерде емдеу курсын бастауы мүмкін.\r\n* Қалқанша безінің белсенділігі төмен адамдардың көпшілігі осы дәрі-дәрмектерді өмір бойы алу керек.\r\n\r\nЕмдеудің бастапқы кезеңінде дәрігер 2-3 ай сайын гормондардың деңгейін анықтай алады. Кейін дамыған  гормондар деңгейін кем дегенде жылына бір рет бақылау керек.\r\n\r\n===\'\'Қалқанша безінің гормондарын алып жүрсеңіз, келесі ережелерді біліңіз:\'\'===\r\n\r\n* Өзіңізді жақсы сезінсеңіз де, дәрі-дәрмектерді өз уақытынан бұрын тоқтатпаңыз. Оны дəрігердің тағайындаған əрекетіне қарай жалғастырыңыз.\r\n* Егер сіз дәрі маркасын өзгертсеңіз, дәрігерге хабарлаңыз. Қалқанша безінің гормонының деңгейін анықтау қажет болуы мүмкін.\r\n* Сіз жеп алған тағам сіздің денеңіздің препараттың сіңуіне әсер етуі мүмкін. Көптеген соя өнімдерін жеп немесе жоғары талшықты диетада болсаңыз, дәрігеріңізбен тексеріңіз.\r\n* Қалқанша безінің дәрілерін аш қарында ішкенде жақсы әсер береді және кез-келген басқа дәрі-дәрмектерге дейін 1 сағат бұрын қолданған дұрыс . Егер сіз дәрі-дәрмекті ұйқыға жатар алдында қабылдағыңыз келсе, дәрігеріңізбен кеңесіңіз. Зерттеулер көрсеткендей, дәрі-дәрмекті ұйықтау кезінде қабылдау денеңізді күндізгі уақытта қабылдағанмен салыстырғанда дәрі-дәрмектерді жақсы қабылдауға мүмкіндік береді.\r\n* Қалқанша безінің  гормондарына арналған дәрілерді қабылдағаннан кейін кемінде 4 сағат өткен соң мына дәрілерді қолдансаңыз болады: диеталық талшықтар, кальций, темір, мультивитаминдер, алюминий гидроксиді антацидтер, холестерипол немесе өт қышқылдарымен байланыстыратын препараттар. \r\n\r\nҚалқанша безінің гормонын алмастыратын терапия кезінде келесі симптомдарға кезігетін болсаңыз, дәрігерге айтыңыз: дозаның тым жоғары екенін көрсетіңіз:\r\n\r\n* Жүрек соғысы;\r\n* Салмақтың тез түсуі;\r\n* Мазасыздық немесе тітіркену;\r\n* Терлеу.\r\n \r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nКөптеген жағдайларда, тиісті емдеу кезінде, тиреоидтық гормондарының деңгейі қалпына келеді. Сізге өмір бойы қалқанша безінің гормонын алмастыратын терапия қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nМикседематозды кома - гипотиреоздың ең ауыр түрі, өте сирек кездеседі. Қалқанша безінің гормонының деңгейі өте төмен деңгейге дейін төмендеген кезде дамиды. Тыныссыз гипотиреозға ұшыраған адамдарда инфекция, кейбір аурулар, суыққа немесе кейбір дәрі-дәрмектерге байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nМикседэматозды кома шұғыл медициналық көмек көрсетуді қажет етеді және ауруханада емделу керек. Кейбір науқастар оттегін, тыныс алу қызметін (желдету), ішілік сұйықтықтарды және қарқынды терапияны қажет етуі мүмкін.\r\n\r\n===\'\'Миксематозды команың  симптомдары мыналарды қамтиды:\'\'===\r\n\r\n* Дене температурасының төмендеуі;\r\n* Тыныс алудағы жеткіліксіздік;\r\n* Артериялық қысымның төмендеуі;\r\n* Қан құрамында қант деңгейінің төмендеуі; \r\n* Ынталандыруға әсер бермеу;\r\n* Орынсыз немесе әдеттен тыс  көңіл-күй;\r\n\r\n===\'\'Гипотериозы емделмеген адамдарда мынадай қауіп болады:\'\'===\r\n\r\n* Жұқпалар, бедеулік, жүктілік, туа біткен кемістігі бар баланың туылуы\r\n* Жүрек-қантамыр аурулары төмен тығыздығы жоғары липопротеин («жаман» холестеринді)\r\n* Жүрек жеткіліксіздігі\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде гипотиреоз (немесе микседемия) белгілері болса, дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\nЕгер гипотиреозға қарсы емделіп жатсаңыз, келесі жағдайларда дәрігермен кеңесіңіз:\r\n\r\n* Сізде кеуде ауыруы немесе жүрек соғуы жиілеп кетсе;\r\n* Сізде инфекция болса;\r\n* Сіздің симптомдарыңыз нашарлай түссе;\r\n* Сізде жаңа симптомдар пайда болса. \r\n\r\n__Дереккөз:__ АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институтының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000353.htm\r\n\r\n\'\'Іштің қатуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Артық салмақ (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Шаршау және дел-салдық (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Дауыстың қарлығуы және дауыс шықпай қалу / немесе дауыс жоғалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Шаш пен бас терісінің тері проблемалары (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nгипотиреоидизм\r\nшаршау\r\nжүрек соғысы\r\nтерлеу\r\nмикседема\r\nатрофия\r\nметаболизм\r\nқалқанша безі\r\n','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Алкогольдің әсері жайында','','','kz','s','',0,'',9466,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542257580,1573793580,1542258177,'Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыр циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.','Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыр циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты тұтыну пайдалы әсерге ие болуы мүмкін. Мысалы, тәулігіне 1-2 рет аз мөлшерде алкогольді қабылдау жүректің ишемиялық ауруы тәуекелін төмендетеді, сондай-ақ әртүрлі себептерден өлімді азайтады. Сонымен қатар, алкогольді артық тұтыну, керісінше, сырқаттанушылық пен өлім-жітімді айтарлықтай арттырады.\r\n\r\n1-кестеде көрсетілгендей, алкоголь калория көзі болып табылады және қажетті қоректік заттардың саны аз ғана.\r\n \r\n||Сусын|30 мл есеп бойынша нәруыздың шамалас мөлшері  |Дозасының мысалы|Жалпы нәруыздың шамалас мөлшері\r\nСыра (қалыпты)|12|300 мл|144\r\nСыра (жеңіл)|9|300 мл|108\r\nАқ шарап|20|150 |100\r\nҚызыл шарап|21|150 |105\r\nТәтті дәмдендірілген шарап|47|90 мл|141\r\nКүшті спирттік  ішімдіктер (арақ, виски)|64|50 г|||	 \r\n\r\n__1-кесте. Жеке алкогольдік ішімдіктердің  құнарлылығы__\r\n\r\nБұл кесте әртүрлі алкогольдік сусындардағы құнарлылықты санау бойынша нұсқаулық болып табылады. Бұл алкоголь дозалары мен нәруыз дозаларының үлгілері  түрлі сыраның, шарап пен дистиллирленген спирттің түрлеріне де қолданыла береді. Алкогольдің жоғары құрамдас бөлігі (алкогольдің жоғары пайызы немесе сусынды жоғары күші) және алкогольмен басқа сусындарды араластыруға болады, мысалы, жоғары калориялы қант алмастырғыштар, тоник, жеміс шырындары немесе кремі бар алкогольсіз сусындар, сусынның құнарлылығын  арттырады. Алкогольді ішімдіктер нәруыз көзі болып табылады, бірақ өмірлік маңызды нәрлі заттардың аз мөлшерін ғана қамтамасыз етеді.\r\n\r\nАлкоголь энергияның маңызды көзі болғандықтан, оны белгілі бір мөлшерде тұтыну  ұсынылған нәруыздар деңгейінде қажетті қоректік заттарды тұтынуды қиындатады. Дегенмен, алкогольді қалыпты тұтыну макронутриенттер мен микронутриенттердің  жетіспеушілігіне әкелмейді, ал шамадан тыс алкогольді қолдану  қажетті қоректік заттардың жеткіліксіз тұтынылуына және жалпы алғанда жеткіліксіз тамақтануға апарып соқтыруы мүмкін.\r\nЕресектердің көбісі кейбір дәрежеде алкогольді тұтынғандықтан, оны толықтай тыйып тастауды ұсыну қиынырақ. Сондықтан, алкогольді аз мөлшерде  қолдану керек деген ұсынымды айта аламыз. Бұл мағынаны түсіну үшін 300 миллилитр сыра, 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келетін бір дозаның тұжырымдамасын қолданыңыз. Әйелдерге көрсетілген дозаны күніне бір реттен артық қолдануға болмайды, ал еркектерге күніне екі реттен аспайтын мөлшерде тұтынуға кеңес беріледі.\r\n\r\nАлкогольдің әсер ету дәрежесі тұтынылатын мөлшеріне, адамдардың жеке қасиеттеріне және бірқатар басқа жағдайларға да байланысты. Алкогольдік сусындардың белгілі бір мөлшерін тұтынудың әсері де зиянды болып келі. Оның салдарынан көңіл бөлудің жоқтығы, алкогольге тәуелділік, сондай-ақ бауыр циррозы, асқазан безінің аурулары, жүрек және мидың зақымдануы сияқты салмақты мәселелер туындауы мүмкін. Алкогольді тұтынудың ұсынылған мөлшерінен асырып қолдану жол-көлік оқиғалары мен басқа да себептерден жарақат алу қаупін арттырады, сондай-ақ гипертонияның дамуына, инсульттің, рак ауруларының, зорлық-зомбылықтың және өз-өзіне қол жұмсаудың ебептерін тудырып, қаупінтерін арттыруы мүмкін. Бұдан басқа, алкогольді ішімдікті артық тұтынумен әйелдердің сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупінің арасында байланыс бар.\r\n\r\nЗерттеулер көрсеткендей, көптеген жағдайларда тіпті қалыпты мөлшерде ішу де зиянды болуы мүмкін. Көлік жүргізетін немесе машина өндірісіндегі адамдарға алкогольді ішу ұсынылмайды. Ақыл-есі нашарлау адамдар мен қозғалысын дұрыс басқара алмайтын адамдарға да ішімдік ішу ұсынылмайды. Балалар мен жасөспірімдерге, жүкті болуы мүмкін әйелдерге, жүкті және бала емізетін әйелдерге, ішімдік ішуді бақылайтын адамдарға алкогольді тұтындырмау керек. Сондай-ақ, алкогольмен өзара әрекеттесетін есірткі қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынуға тыйым салынған аурулардың  алкоголь ішу дұрыс емес. Жүктілік кезеңінде ішімдік ішуіне тыйым салынады, себебі аз мөлшердегі ішімдік ішсе, ол іштегі ұрықтың дамуына кері әсер етеді. Жүктілік кезінде алкогольді тұрақты пайдаланудың салдары көптеген мінез-құлық пен психоәлеуметтік мәселелерге, туа біткен баланың физикалық дамуы мен ақыл-есі кемуіне себеп болып табылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты пайдалану кейбір адамдар үшін пайдалы болуы мүмкін. Орта жастағы адамдар мен қарт адамдар арасында қалыпты мөлшерде алкогольді ішімдіктерді қолдану (тәулігіне 1-2 доза) жүректің ишемиялық ауруы мен өлім деңгейінің төмендеуіне байланысты демеу береді. Дегенмен, алкогольдің қалыпты мөлшерін пайдаланудан басқа, денсаулықты жақсартуға және созылмалы аурулардың алдын алуға, соның ішінде тиісті тамақтану, физикалық белсенділікті арттыру, темекі шегуді тоқтату және қалыпты салмақты ұстаудың басқа жолдары бар екенін естен шығармаған жөн. Жастарға  алкогольді тұтынудың еш пайдаы жоқ, керісінше, бұл олардың түрлі қауіп-қатерлерге  ұрынуына жол ашып береді. \r\n  \r\n__Алкогольді тұтынумен байланысты гендерлік айырмашылықтар туралы__\r\n\r\nБелгілі бір тәулікте спирттің бір дозасын қабылдау ерлерде жүрек ауруының қаупін айтарлықтай төмендетеді. Жаңа зерттеулер бойынша әйелдер де ішімдікті аптасына бір рет ішетін болса, осыған ұқса нәтиже көрсететіні белгілі болды.\r\n«Британдық Медицина журналында» жарияланған соңғы зерттеулерде әйелдердің ішімдік тұтынуы жалпы маңызды қорғаушы факторы болып табылады, ал еркектер үшін алкогольді жиі тұтыну негізгі шарт болып саналады деген екен. Зерттеу Данияда жүргізілді және зерттеудің басында жүрек қызметінің бұзылыстары болмаған 27 178 ер адам мен 29 875 әйелді қамтиды. Зерттеушілер осы адамдарға олардың тамақтану әдеттерімен, сондай-ақ апта ішінде қанша рет және қандай мөлшерде алкогольді тұтынғандығы туралы ақпарат берді. Алкогольдің бір дозасы 12 грамм этанолға сәйкес келеді.\r\n\r\nАлғашқы зерттеуден кейін зерттеушілер 5-7 жыл бойы бұл адамдарды бақылаған. Осы уақыт аралығында әйелдердің арасында жүректің ишемиялық ауруы бойынша 749 және ерлер арасында 1 238 оқиға тіркелген. Әйелдер орта есеппен аптасына 5,5 дозасымен ішкен, ал ерлер - 11,3. Еркектерде алкоголь ішу жиілігі коронарлық жүрек ауруларының жиілігіне кері пропорционалды болды. Атап айтқанда, ішімдікті аптасына бір рет коронарлық жүрек ауруларының қаупін 7 пайызға азайтыпты, ал алкогольді ішуді аптасына 2-3 рет қауіпті 22 пайызға, аптасына 5-6 есеге 29 пайызға қысқартты. Алкогольді тұтынатындар күн сайын ішімдік ішпегендерден гөрі 41 пайызға төмен жүрек ауруына шалдыққан. Тіпті жиі алкогольді ішкен адамдар (аптасына 35 доза дейін), қорғаныш әсерін сақтаған көрінеді.\r\nӘйелдерде жағдай біраз басқаша болды. Аптасына бір рет алкогольді қабылдау жүрек ауруының қаупін 36 пайызға қысқартты, тәуліктік ішу қаупі 35 пайызға азайтты. Басқаша айтқанда, әйелдер үшін алкогольді ішімдік ішу  елеулі қорғаныш әсерін тудырды, ал олардың жиі ішіп кетуі еш мәнге ие болмай қалды.\r\n\r\nДания ұлттық денсаулық институттарының докторы Мортен Гронбек былай деп түсіндірді: «Егер 50 жасқа толған науқас маған  жүректің қантамырлар ауру қаупімен келіп тұрса, алкогольді ішімдікке жоламаған немесе өмірінде мүлдем пайдаланбаса, мен ойланбастан күніне бір стақан шарап ішіп тұруды ұсынар едім. Бұл зерттеу ішудің жиілігі немесе әр жағдайда қабылданған алкоголь мөлшеріне қатысты емес. Доктор Гронбектің айтуынша, алкогольді ішу жаттығуды немесе дұрыс тамақтануды алмастырмайды. Зерттеу авторларының айтуы бойынша, алкогольдің жағымды әсеріне бірнеше түсініктеме бар: қанның ұюын тудыратын фибриногеннің қан деңгейін төмендете отырып, жоғары тығыздықтағы липопротеиндердің (жақсы майлар) өсуіне ықпал етеді.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдердің арасындағы айырмашылықтардың себебі неде екендігі анық емес, бірақ авторлар алкоголь мен жүректің ишемиялық ауруы арасындағы байланысты кейбір дәрежеде менопаузадан туындаған деп санайды. Алкогольді ішімдіктің қалыпты тұтынуы эстроген деңгейінің жоғарылауына ықпал етеді, ол әдетте әйелдерде менопауза кезінде азаяды. Эстрогеннің жүрек ауруына қарсы қорғаныс әсері бар. Осы зерттеудегі әйелдердің тек 17 пайызы салыстырмалы түрде жас кезеңде болған (ерлер мен әйелдердің ерте жастағы әйелдері үшін).\r\n\r\n__Алкогольді тұтыну жөніндегі нұсқау__\r\n\r\n• Алкогольді ішетін адамдар оны қалыпты жағдайда қолдануы керек - әйелдер үшін тәулігіне бір дозадан артық болмайды, ал еркектерге тәулігіне 1-2 доза. Бір доза шамамен 300 миллилитр сыра немесе 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келеді.\r\n• Алкогольді тұтыну, ең алдымен, өздігінен пайдалануды бақылай алмайтын адамдарға ұсынылмайды. Алкогольді пайдалану бала тууға қабілетті жастағы әйелдерге, сондай-ақ жүкті және бала емізетін әйелдерге, балалар мен жасөспірімдерге, дәрі-дәрмектерді қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынудан сырқатына қауіп төнетін жандарға ұсынылмайды.\r\n• Алаңғасар адамдар және сүріншек адамдар, сондай-ақ көлік құралдарын басқаратын немесе машина өндірісмен айналысатын адамдар алкогольді мүлдем тұтынбағаны дұрыс.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nалкоголь\r\nпайдалану\r\nішімдіктер\r\nалдын алу\r\n\r\n','translator',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Себорея ','','','kz','s','',0,'',741,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258180,1573794180,1542258284,'__Себорея__ – терідегі майлы, сары қабыршақты қызыл бөртпелер пайда болатын экземаның бір түрі болып табылады. Себореяның пайда болу себептеріне терідегі май бездерінің шамадан тыс қызмет атқаруын жатқызады.','__Себорея__ – терідегі майлы, сары қабыршақты қызыл бөртпелер пайда болатын экземаның бір түрі болып табылады. Себореяның пайда болу себептеріне терідегі май бездерінің шамадан тыс қызмет атқаруын жатқызады.\r\n\r\nБөртпелер дененің кез келген жерінде пайда болу мүмкін. Екі айға дейінгі нәрестелерде себорея көбінесе бас терісінде кездеседі, оны нәрестелердің себореялық дерматиті деп атайды. Нәрестелерде себорея көбінесе жөргектелген аймағында пайда болады. Себорея әр түрлі жастағы адамдардың бетінде (әсіресе қас және мұрын мен ауыз аймағындағы бүгілген теріде), құлағында, кеудесінде, қолтығында және жыныс мүшелері аймағында пайда болады.\r\n\r\nӘр түрлі кремдерді қолдану және терінің күту әдістері арқылы себореядан емделіп кетуге болады.\r\n','translator',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Паротит («мысқыл»)','','','kz','s','',0,'',875,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258300,1573794300,1542258369,'__Паротит __\'\'(син. эпидемиялық паротит)\'\' - бұл вирустар шақыратын, құлақ пен жақ сүйегі арасында орналасқан сілекей (құлақ маңы) бездерін зақымдайтын, кейде ерлердің жыныстық бездерін де зақымдайтын (орхит) жұқпалы инфекциялық ауру. Бездер вирустардың әсерінен ісініп, қызметі төмендеп кетеді.','__Паротит __\'\'(син. эпидемиялық паротит)\'\' - бұл вирустар шақыратын, құлақ пен жақ сүйегі арасында орналасқан сілекей (құлақ маңы) бездерін зақымдайтын, кейде ерлердің жыныстық бездерін де зақымдайтын (орхит) жұқпалы инфекциялық ауру. Бездер вирустардың әсерінен ісініп, қызметі төмендеп кетеді.\r\n\r\nПаротит әртүрлі жастағы адамдарда кездеседі, бірақ басым көпшілігі 5-19 жас аралығындағы балалар болып табылады. Бір жастағы балаларда өте сирек кездеседі, себебі оларда ана сүті арқылы берілген иммунитет болады.\r\n\r\nПаротит ересек адамдарда көп кездеспейді, өйткені олардың көпшілігі балалық шағында осы аурумен ауырған немесе оларға қызылша, қызамық және паротитке (КПК) қарсы екпе егілген. Ал егер ересек адамдар бұл аурумен ауыратын болса, ауру симптомдары ауыр дәрежеде көрінеді және асқынуға алып келуі мүмкін.\r\n\r\n \r\n\'\'Есту қабілетінің жоғалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Тілме ','','','kz','s','',0,'',1133,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258360,1573794360,1542258505,'__Тілме __– іріңді стрептококк \'\'(Streptococcus pyogenes) \'\'немесе алтын стафилококк \'\'(Staphylococcus aureus)\'\' шақыратын, теріні және шырышты қабықтардың ошақтық қабынуы. Тілме негізі терінің зақымдалуынан, атап айтқанда сызат түсу, жаралану, шағу, шаншу немесе бөртпе болғаннан кейін пайда болады.','__Тілме __– іріңді стрептококк \'\'(Streptococcus pyogenes) \'\'немесе алтын стафилококк \'\'(Staphylococcus aureus)\'\' шақыратын, теріні және шырышты қабықтардың ошақтық қабынуы. Тілме негізі терінің зақымдалуынан, атап айтқанда сызат түсу, жаралану, шағу, шаншу немесе бөртпе болғаннан кейін пайда болады.\r\n\r\nДәрігер тілме симптомдарын мұқият қадағалауы қажет, атап айтқанда:\r\n\r\n* Терінің ісінуі, қызаруы, ауырсынуы. Сондай-ақ теріде жарықтар пайда болып, сұйықтықтар бөлінуі мүмкін.\r\n* Қызарған жерден бастап, дененің ортасына қарай бағытталған қызыл сызықтардың (лимфангинит) болуы.\r\n* Қызудың көтерілуі және қалтырау.\r\n* Іріңнің бөлінуі.\r\n* Лимфа түйіндерінің ұлғаюы.\r\n* Жайсыздықты сезіну (сырқаттану).\r\n\r\nЕгер балаларда тілме бетте пайда болса, инфекцияның көзге немесе бас миына өтіп кетпеуі үшін дереу дәрігерге қаралуы тиіс. Негізі тілмені антибиотиктермен емдейді және науқасты тыныштық жағдайда қалдырып, жылулық компрессорларын қояды. Қан ағуының баяулауы (веноздық тоқырау), ұзақ уақыт кетпейтін ісінулері, диабеті немесе иммундық жүйесінің бұзылуы бар науқастарда тілме пайда болса, оларды дереу ауруханаға жатқызу керек.\r\n\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Мойын бұлшықеттерінің сіресуі ','','','kz','s','',0,'',1795,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258540,1573794540,1542258693,'Мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа симптомдар болмаған жағдайда, ұйқы кезінде дұрыс жатпай қалуынан немесе компьютер алдында ұзақ уақыт отырудан пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ, мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа да симптомдармен қатар көрінуі мүмкін, бұл жағдайда науқастың шағымы маңызды көрініс табады . Мысалы, менингит – мойын бұлшықеттерінің сіресуімен, бас ауруымен және қалтыраумен көрінеді','Мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа симптомдар болмаған жағдайда, ұйқы кезінде дұрыс жатпай қалуынан немесе компьютер алдында ұзақ уақыт отырудан пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nСондай-ақ, мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа да симптомдармен қатар көрінуі мүмкін, бұл жағдайда науқастың шағымы маңызды көрініс табады . Мысалы, менингит – мойын бұлшықеттерінің сіресуімен, бас ауруымен және қалтыраумен көрінеді.\r\n\r\n__Не істеу қажет__\r\n\r\nЕгер балаңызда мойын бұлшықеттерінің сіресуі және мойын аумағында ауырсыну сезімі болып, бірақ та қалтырау немесе басқа да симптомдары болмаса, онда:\r\n\r\n* Мойнына жылы, ылғалды компресс басыңыз\r\n* Ауырсыну сезімін басу үшін балаңызға ацетаминофен немесе ибупрофен беріңіз\r\n* Симптомдар басылмаған жағдайда дәрігерге қаралыңыз\r\n\r\nЕгер балаңызда мойын бұлшықеттерінің сіресуі және келесі жағдайлардың біреуі анықталса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n\r\n* Жақын арада болған жарақат\r\n* Соңғы ай аралығы кене тістеуі болса\r\n* Безгек (нәрестелерде дене температурасы қалыптыдан төмен болуы)\r\n* Шаршағыштық, ұйқышылдық немесе әлсіреу\r\n* Қозғыштықтың жоғарлауы\r\n* Тұрақты бас ауруы\r\n* Құсу\r\n* Көздің жарыққа деген сезімталдығы\r\n* Тері бөртпелері\r\n* Тұмауға тән симптомдар\r\n* Нәрестедер үшін: әлсіз емуі, қатты дауыстап жылау, еңбегінің ісуі\r\n\r\n__Алдын алуды қарастырыңыз!__\r\n\r\n* Иммунизацияны уақытылы жасатыңыз, әсіресе минингитке қарсы вакцинаны.\r\n* Кенелерден қорғанудан жәндіктерге қарсы репелленттер жақсы көмектеседі (диэтилтолуамид концентрациясы 10-30%-дан аспайтын); балалар мен үй жануарларында кенелердің бар-жоғын жиі тексеру; кенелер шоғырланған аймақта ұзын шалбар мен көйлек кию.\r\n* Балалардың мойнына жарақат әкелу қаупі жоғары ойындар мен жабдықтардан баларды аулақ ұстаңыз.\r\n \r\n__Дереккөз:__ http://kidshealth.org/en/parents/stiff-neck-sheet.html\r\n\r\n','translator',10,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ретенирленген тіс ','','','kz','s','',0,'',420,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259080,1573795080,1542259122,'__Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.','\r\n__Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.\r\n\r\n','translator',15,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ревматизм ','','','kz','s','',0,'',774,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259140,1573795140,1542259178,'__Ревматизм__ – дәнекер тіннің стрептококктық бактерияларының А тобының белгілі штаммдарымен жүйелі зақымдану нәтижесінде болатын, стрептококктық инфекциялар тудыратын, көбінесе стрептококкпен шақырылған баспадан (ангинадан) емделмегеннен пайда болатын инфекционды-аллергиялық ауру. Баспаны дұрыс емдеу ревматизмнің дамуына жол бермейді. Сондай-ақ, бұл жерде тұқым қуалау факторы да маңызды рөл атқарады.\r\n\r\nӘсіресе жүрек-қан тамыр жүйесі – жүрек зақымдалады (жүректің ревматикалық ақауы). Ревматизм артриттің симптомдарын тудырып, буындарға әсер етеді, сонымен қатар терілерге және басқа дене мүшелері мен тіндеріне де әсер етуі мүмкін. Ревматизмнен туындаған зақымданулардың көпшілігі уақытша болып табылады. Бірақ жүрек зақымдалса, ол тұрақты сипатқа ие болып қалады.','\r\n__Ревматизм__ – дәнекер тіннің стрептококктық бактерияларының А тобының белгілі штаммдарымен жүйелі зақымдану нәтижесінде болатын, стрептококктық инфекциялар тудыратын, көбінесе стрептококкпен шақырылған баспадан (ангинадан) емделмегеннен пайда болатын инфекционды-аллергиялық ауру. Баспаны дұрыс емдеу ревматизмнің дамуына жол бермейді. Сондай-ақ, бұл жерде тұқым қуалау факторы да маңызды рөл атқарады.\r\n\r\nӘсіресе жүрек-қан тамыр жүйесі – жүрек зақымдалады (жүректің ревматикалық ақауы). Ревматизм артриттің симптомдарын тудырып, буындарға әсер етеді, сонымен қатар терілерге және басқа дене мүшелері мен тіндеріне де әсер етуі мүмкін. Ревматизмнен туындаған зақымданулардың көпшілігі уақытша болып табылады. Бірақ жүрек зақымдалса, ол тұрақты сипатқа ие болып қалады.\r\n','translator',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Сіңірді созып алу','','','kz','s','',0,'',2198,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259200,1573795200,1542259394,'Сіңірдің созылуы – бұл жағдай  буынды жарақаттап, сіңірді созып алғанда орын алады. Сіңір – буындарды байланыстырушы, жіпке ұқсас, серіппелі мүше. Оның симптомы - сүйек сынғандай болып білінеді. \r\nДәрігерлер сіңірдің созылуын ауырлық дәрежесіне қарай жіктейді.','Сіңірдің созылуы – бұл жағдай  буынды жарақаттап, сіңірді созып алғанда орын алады. Сіңір – буындарды байланыстырушы, жіпке ұқсас, серіппелі мүше. Оның симптомы - сүйек сынғандай болып білінеді.\r\n\r\nДәрігерлер сіңірдің созылуын ауырлық дәрежесіне қарай жіктейді.\r\n\r\nСозылудың бірінші сатысы – бұлай созылғанда, жарыла қоймайды. \'\'Белгілері мен симптомдары мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Буын ісінеді, баяулап басталып, қырындап ісігі үлкейіп, ауыра бастайды.\r\n* Буын өз тұрақтылығын сақтап тұрады.\r\n* Буынның қозғалуы әдеттегідей болып тұра береді.\r\n\r\n\'\'__Екінші дәрежедегі созылу кезінде ішінара байланыс үзілуі мүмкін.__\'\' \'\'Белгілер мен симптомдар мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Жарақат алғанда сықырлаған дауыс естіледі\r\n* Ауыруы барған сайын күшейіп, ісініп кетеді\r\n* Қозғалыс шектеледі.\r\n* Жарақат алған аумақ көгереді.\r\n* Буын өз орнында тұрмайды.\r\n\r\n\'\'__Созылудың үшінші сатысында сіңір толығымен үзіліп қалады.__\'\' \'\'Белгілер мен симптомдар мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Жарақат алған кезде сықырлап сынады.\r\n* Ауырсыну, барған сайын асқындайды (толық үзілу кезінде ауырсыну кейде ішінара емес).\r\n* Қатты ісініп, көгеріп кетеді (жиі, бірақ үнемі емес).\r\n* Буын ойнап қалады (қиғаштық немесе еркіндік сезіледі).\r\n* Қайралу немесе қажалу сезімі туындайды.\r\n* Толықтай жыртылған жер ісініп кетеді.\r\n* Ұю немесе терлеу сияқты жағдайлар орын алады.\r\n\r\nСіңір созылуының жазылуы адамның жасына, денсаулығына сузылу сатысына байланысты болуы мүмкін. Денсаулығы жақсы  адамның сіңірінің аздап созылуы бірнеше күн немесе апта ішінде жазылуы мүмкін. Қатты созылудан қалпына келтіру бірнеше айға созылады және ұзақ уақыт күтінуге тура келеді, кейін ол қалпына келмейді, ауруы қалып қояды, қозғалыс аздап шектелі, буындың тұрақсыздығы немесе деформациясы орын алады, сосын қайта-қайта жарақат туа береді.\r\n \r\nСіңір  созуына алғашқы көмек беру үшін – ең алдымен тыныштану керек, мұз басу қажет, компресс жасап, аяқ-колды жоғары көтеріп қойған дұрыс.  Аздаған созылулар үй жағдайында да жазылып кетуі мүмкін, ал, созылған сіңір барған сайын ауыр, күшейіп бара жатса, медициналық көмекке жүгіну керек. Олар, гипс немесе таңғыш байлап беріп, дәрілік препараттар енгізіп, операция да жасауы ықтимал. \r\n\r\n','translator',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қабақ бұлшықеттерінің бұзылуы – птоз','','','kz','s','',0,'',3288,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542270900,1573806900,1542271447,'Бұл ауру  - птоз деп аталады.  Қабақың мезгілсіз түсіп кетуімен сипатталатын ауру.\r\n \r\nКөз – сфералық форманы көру мүшесі. Ол сұйықтыққа толы болады. Көздің сыртқы қабаттары – ағы (ақ қабықша) мен жанар. Олар қорғаушы қызметін атқарады. Көздің ортаңғы қабаты тамырлардан тұрады. Ал ең төменгі қабаты (қарашығы) жүйке жүйесінен, түс ажыратқыш түйсіктерден  тұрады. Сондай-ақ жанардың артында орналасқан көздің шатырша қабығы бар, ал оның ішкі жағындағы дөңгелек кішкентай қара – көздің қарашығы деп аталады. Оның артында хрустальді қабық бар – ол линза формасындағы эластикалық дене. Оның басты міндеті – түс ажыратқыштығы. Коньюктив – бұл көздің шырышты қабығы, ол көзді жауып тұратын терінің ішкі жағы.\r\n','__Мазмұны__{alink aname=\"8\"}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nБұл ауру  - птоз деп аталады.  Қабақың мезгілсіз түсіп кетуімен сипатталатын ауру.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"400\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Көз – сфералық форманы көру мүшесі. Ол сұйықтыққа толы болады. Көздің сыртқы қабаттары – ағы (ақ қабықша) мен жанар. Олар қорғаушы қызметін атқарады. Көздің ортаңғы қабаты тамырлардан тұрады. Ал ең төменгі қабаты (қарашығы) жүйке жүйесінен, түс ажыратқыш түйсіктерден  тұрады. Сондай-ақ жанардың артында орналасқан көздің шатырша қабығы бар, ал оның ішкі жағындағы дөңгелек кішкентай қара – көздің қарашығы деп аталады. Оның артында хрустальді қабық бар – ол линза формасындағы эластикалық дене. Оның басты міндеті – түс ажыратқыштығы. Коньюктив – бұл көздің шырышты қабығы, ол көзді жауып тұратын терінің ішкі жағы.\'\'   \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nҮстіңгі қабақ птозының пайда болуының себептері:\r\n•	Көзді ашып-жұмуға демеу беретін  бұлшықеттердің әлсіреуі;\r\n•	Осы бұлшықеттерді игеріп тұратын жүйке жүйесінің зақымдануы;\r\n•	Көздің үстіңгі сыртқа терісінің салбырауы.\r\nҮстіңгі қабақтың түсіп кетуінің себептері:\r\n•	Кәріліктен;\r\n•	Тумысынан;\r\n•	Аурудың немесе жарақаттың салдарынан.\r\nПтоздың пайда болуына себеп болтын аурулар:\r\n•	Мидағы немесе басқа да ісіктердің әсері, жүйке жүйесі немесе бұлшық еттер зақымданған жағдайда;\r\n•	Қант диабеті\r\n•	Горнера синдромы (жүйке жүйесінің зақымдануынан болатын клиникалық синдром)\r\n•	Миастения\r\n•	Инсульт\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Бір немесе екі қабақтың да түсіп кетуі;\r\n•	Көздің жасаурап тұруы;\r\n•	Көздің бұлдырап тұруы.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nҚабақтың өздігінен түсіп кетуінің себебін анықтау үшін  дәрігерлер тексеру жүргізеді.\r\nҚажетті тексерулер мыналар:\r\n•	Жарықты шамның көмегімен тексереді;\r\n•	Бұлшықет әлсіздігін тексереді;\r\n•	Көрудің өрісін зерттейді.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕгер ауру анықталса, оны дереу емдеу керек. Қабақ көбінесе қартайғанда түседі, мұны енді, «ауру» деп бағалай алмаймыз. \r\nҚабақты көтеру үшін жасалатын ота (қабақты жөндеу) қабақ бұлшықеттері әлсіреп, түсіп кеттек жағдайда жүргіледі.\r\n•	Жеңіл жағдайларда қабақтың сыртқы жағын жөндеу үшін ота жасалады;\r\n•	Көздің басқа дау ауыр жағдайларында ота жасалады;\r\n•	Балаларда «жалқау көз» деп аталатын амбилиопиидан пайда болған птозға да операция жасалады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБолжам птоздың пайда болу себептеріне байланысты болады. Операция тек қабақтың сыртқы формасын қалпына келтіру үшін жасалады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nОфтльмолог (көз ауруларын емдеп, диагноз қоятын дәрігер) дәрігерге төмендегідей жағдайлар орын алса хабарласыңыз:\r\n•	Балаңыздың қабағы өздігінен түсе бастаса;\r\n•	Ересектердің қабағы өздігінен, жылдам өзгеріп бара жатса.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nПтоз\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nптоз\r\nжасаурау\r\nқабақтың түсуі\r\nқартаю\r\nптоздың себептері\r\nбалалардың қабақтарының түсіп кетуі\r\n','student_k',12,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Орхит','','','kz','s','',0,'',4673,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542271560,1573807560,1542272081,'Орхит – бір немесе екі атабездің қабынуы.\r\nСебептері\r\nОрхит әртүрлі бактериялар мен вирустардан пайда болады.\r\nОрхитті дамытатын көп таралған вирустардың бірі – эпидемикалық паротит вирусы болып табылады. Бұл ауру көбінесе ұл балаларды жыныс мүшелерінің өспелі кезеңінде мазалайды.  Орхит эпидемикалық паротиттің  бастапқы 4-6 күні өткеннен кейін білінеді. Кейінгі кезде, балаларға екпе жүргізудің арқасында эпидемикалық паротит ұшырасуы азайды. \r\nОрхит сондай-ақ, қуық асты безі мен жұмалақ ауруының инфекциясы кезінде де мазалауы мүмкін.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nОрхит – бір немесе екі атабездің қабынуы.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nОрхит әртүрлі бактериялар мен вирустардан пайда болады.\r\nОрхитті дамытатын көп таралған вирустардың бірі – эпидемикалық паротит вирусы болып табылады. Бұл ауру көбінесе ұл балаларды жыныс мүшелерінің өспелі кезеңінде мазалайды.  Орхит эпидемикалық паротиттің  бастапқы 4-6 күні өткеннен кейін білінеді. Кейінгі кезде, балаларға екпе жүргізудің арқасында эпидемикалық паротит ұшырасуы азайды. \r\nОрхит сондай-ақ, қуық асты безі мен жұмалақ ауруының инфекциясы кезінде де мазалауы мүмкін.\r\nОрхит гоноре немесе хламидиоз секілді  жыныстық жолмен берілетін инфекциясы (ЖЖБИ) кезінде де кездесіп жатады. Орхиттің толық түрі 19-35 жас арасындағы еркектер арасында жиі кездеседі.\r\nЖыныстық жолмен берілетін орхиттің қауіпті факторлары:\r\n•	Қауірті жыныстық байланыстар;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынасқа түсе беру;\r\n•	Бұрынғы гонореи немесе басқа да ЖЖБИ\r\n•	ЖЖБИ диагнозы бар адаммен жыныстық қатынаста болу.\r\nЖЖБИ  мен байланысы жоқ орхиттің қауіпті факторлары:\r\n•	45 жастан асқанда;\r\n•	Фоллея катетерасын ұзақ қолданғаннан;\r\n•	Эпидемиялық паротитке қарсы вакцинасын салдырмағаннан;\r\n•	Несеп шығару жолдарының тума ақауы;\r\n•	Несеп шығару жолдарының айналмалы инфекциясы;\r\n•	Несеп шығару жолдарын жедел емдегеннен.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\n•	Ұрық сұйықтығымен араласып қан шығады;\r\n•	Жыныс мүшесінен бөлінді шығады;\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Шаттың ауруы;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде немесе эякуляция кезінде ауру сезімі  байқалады;\r\n•	Несеп шығару кезінде ауырады;\r\n•	Ұма  ісиді;\r\n•	Шаттың зақымдалған жағы  ісініп, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Жұмалақ ісініп, ауырлық сезінеді;\r\n•	Қысым немесе созылу кезінде жұмыртқа жақ ауырып тұрады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігерге тексерілу кезінде мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\r\n•	Қуық асты безінің  үлкеюі және сезімталдығы;\r\n•	Зақымданған жақтағы шаттың лимфа түйіндері үлкейіп, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Зақымдалған жақтың жұмалағы сезімтал болып, ауырып тұрады.\r\nАуруды диагностикалаудың әдістері:\r\n•	Қанның жалпы талдаасы (ҚЖТ)\r\n•	Жұмалақты УДЗ-ға түсіру;\r\n•	Хламидиозға және гонореяға тексеру жүргізу;\r\n•	Несепке талдама жасау;\r\n•	Зәр тамшыларынан бірнеше үлгілер алынады. Соның ішінде бастапқы, соңғы бөлігі, сондай-ақ простатаға жасалатын массаждан кейін үлгісі алынады. \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nМынадай емделу жолдары бар:\r\n•	Антибиотиктер – егер инфекция бактериялардан болса (гонорея немесе хламидиоз сияқты аурулармен жыныстық қатынас жайсайтын серігіңізде емделуі керек);\r\n•	Қабынуға қарсы дәрі-дәрмектер;\r\n•	Тыныштандырғыштар;\r\n•	Зардап шеккен аймаққа мұз пакеттерін қолданумен және ұмаға жоғары қалыпты қамтамасыз етумен төсек тартып жату\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБактериядан пайда болған орхиттің уақытында  диагнозын анықтап, ерте бастан емдесе, атабездің қалыпты қызмет етуін  сақтап қалуға болады.\r\nБолжам бойынша орхит, асқынып,  шошқаборық ауруына ауытқуы мүмкін. Ерлерде орхит эпидемиялық паротит кезінде туындаса,  бедеу болып қалу қаупі бар.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nКейбір балаларда шошқаборық вирусынан  пайда болған орхит  жұмалақ аторфиясымен астасып кетуі мүмкін.\r\nСондай-ақ орхит бедеулікке соқтыруы мүмкін.\r\nБасқа да потенциалды асқынулар:\r\n•	Созылмалы эпидидимит;\r\n•	Атабез тіндерінің өлуі;\r\n•	Ұма терісі салбырап тұрады;\r\n•	Ұма абсцесі.\r\nҰма немесе атабез қатты ауырса, ол атабездің қан тамрыларының бұралып қалуынан болуы мүмкін. Ондай жағдайда жедел түрдегі медициналық көмек қажет болады. Егер   сіздің ұмаңыз бен атабезіңіз күтпеген жерден  қатты ауырып кетсе, міндетті түрде дәрігерге хабарласыңыз.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nАтабезге байланысты кез-келген мәселемен дәрігерге қаралғаныңыз жөн.\r\nЕгер сіздің атабезіңіз кенеттен, немесе оқыс жағдайда ауыра қалса 103 телефон нөмірі арқылы жедел медициналық көмек шақырыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nЭпидемиялық паротитке қарсы екпе - паротитпен байланысты орхиттің пайда болуының алдын алады. ИППП-мен байланысты орхиттің дамуының алдын алу үшін, тек бір адаммен  қауіпсіз жыныстық қатынас жасап, мүшеқап пайдаланған оңтайлы шешім болмақ.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nЭпидидимоорхит; атабез инфекциясы\r\n__Тегтер:__ орхит\r\n','student_k',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Балалардың тұншығып қалуының алдын алу','','','kz','s','',0,'',3737,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542272220,1573808220,1542272532,'Жаңа туған нәрестелер бастарын еркін қозғай алмайды, сондықтан олар тұншығып қалудан сақтандыруды қажет етеді. Алайда, жас балалар арасында да ондай қауіптер кез келіп қалуы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Балаларды тұншығып қалудан сақтау__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Дайын болыңыз__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Балалар ортасы үшін қауіпсіз жағдай жасау__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖаңа туған нәрестелер бастарын еркін қозғай алмайды, сондықтан олар тұншығып қалудан сақтандыруды қажет етеді. Алайда, жас балалар арасында да ондай қауіптер кез келіп қалуы мүмкін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Балаларды тұншығып қалудан сақтау__\r\nБалаларды тұншығып қалудан сақтау үшін, төмендегідей тәртіп орнату  керек:\r\n•	Балаларды  жұмсақ жерге етбетінен жатқызып, қалдырып кетпеңіз. Жұмсақ жер: жұмақ төсек, көрпе, кілем немесе матрас жапқышы;\r\n•	Баланы төсектің үстінде жұмсақ жапқыштармен жеке қалдырып кетпеу керек. Мысалы: жұмсақ плед, жастық немесе жұмсақ ойыншықтар;\r\n•	Баланың қасына жұмсақ жастықтарды мүлдем қоймаған дұрыс, амал болса, төсектің аяқ жағына жастық емес, басқа қаттырақ заттарды қойып тіреп тастаңыз;\r\n•	Полиэтилен пакеттерін баланың жанына қойып кетпеңіз;\r\n•	Матрас балаңыздың төсегінің көлеміне сәйкес келуін қадағалаңыз. Сол кезде балаңыздың матрас пен төсектің арасына түсіп, тұншығып қалу қаупінің алдын аласыз.  \r\n•	Матрастың жапқышы өзіне дәл келуін де қадағалаңыз, себебі жапқыш үлкен болса, айналып, болмаса, бұралып балаңыздың бетін жауып қалуы ықтимал. Сол үшін жапқышты ұстап тұратын арнайы заттарды алуыңызға да болады. \r\n•	Нәрестені үлкендер жататын төсекте жеке қалдырмаңыз. Егер балаңызбен бірге ұйықтасаңыз, оның қауіпсіздігіне мән беріңіз.\r\n•	Бір төсекте бірнеше  баланың бірге жатуына болмайды;\r\n•	Пластикалық сумка мен пластикалық қапты химиялық тазалыққа тастаңыз;\r\n•	Қоқыс салатын қапты балалардың қолы жетпейтін жерде сақтаңыз;\r\n•	Туған күн болмаса, мерекелік шарадан кейін пластикалық қаптар мен жапсырмалардың шашылып жатпауына аса мән беріңіз;\r\n•	Ауа шарларын балалардың қолы жетпейтін жерде сақтаңыз. Егер шарлар жарылса, олардың қалдықтарын үйде қалдырмай жинап, лақтырып тастаңыз.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Дайын болыңыз__\r\nЕгер сіз бала күтіп жүрсеңіз немесе кішкентай балаңыз болса, мыналарға мән береңіз:\r\n•	жүрек-өкпелік реанимациясын (ЖӨР) жүргізу туралы оқу керек;\r\n•	төмендегі тізімдегі қызметкерлердің телефон нөмірін жазып алыңыз:\r\n	Дәрігердің телефон нөмірі;\r\n	Ата-ананың жұмыс немесе қалта телефондарының нөмірі;\r\n	Көршінің немесе  жақын туысының нөмірі (егер қандай да бір жедел жағдайлар орын алса олардан көмек сұрау үшін)\r\n•	Шұғыл жағдай орын алған жағдайда дайын болу үшін дәрі қорапшаларын бірге алып, оларды қолдану әдістерін біліп жүріңіз:\r\n•	Түтінге және көмір қышқыл газына қарсы детекторларды орнатып алыңыз\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Балалар ортасы үшін қауіпсіз жағдай жасау__\r\nҮйіңіздегі жағдайдың қауіпсіздігіне көз жеткізу үшін, тізерлеп және еңбектеп қарап, тексеріп шығыңыз. Себебі бала сол биіктікте көреді. Балаңыздың айналасындағы заттардың бәрінен хабарыңыз болыңыз. Себебі бей-жай қаралған әр нәрсе бала үшін қауіпті болып шығуы мүмкін.\r\n\r\nӘрине үйді бала үшін түгелдей қауіпсіз етіп шығу мүмкін емес. Егер сіз балаңыз үшін қауіпсіз болсын десеңіз, кейбір бөлмелердің есіктерін жауып қойыңыз, сонда балаңызды жеке қалдырып кеткенде алаңдамайтын боласыз. Егер есіктеріңізде арнайы бекіткіш құлпысы болса, тіптен жақсы, ол кезде балаңыздың қауіпті бөлмелерге кіріп кетпейтініне сенімді боласыз.  Қаншалықты бақылауды күшейтсеңіз, соншалықты  балаңыздың жарақаттанып қалуының алдын алатын боласыз. Дегенмен, ең мұқият деген ата-ананың өзі баласын қауіптен 100% арашалай алмайды.\r\n\r\nЕгер сізде бала болса, сіздің үйіңіз, сәби үшін қауіпсіз болуы шарт. Түптің түбінде, ұстау, көтеру және т.б. қимылдар баланың денесі мен ақылын дамытады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nКүтпеген жерден тұншығу \r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Созылмалы бронхит','','','kz','s','',0,'',7164,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542272580,1573808580,1542273061,'Бронхит – бұл тыныс алу жолдары мен өкпенің қабынуы (немесе қышуы). Тыныс алу жолы деген – өтпеге ауа апатарын түтікше. Оны бронх деп те айтады. Тыныс алу жолдары қабынғанда, олардан шырыштар бөлінеді.  Шырыштар тыныс алу жолдарына кедергі жасайды да, өкпеге ауаның келуін қиындатады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Созылмалы бронхит деген не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Созылмалы бронхитке не себеп болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Дәрігер созылмалы бронхитті қалай анықтайды?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Созылмалмалы бронхитке қарсы қолданылатын дәрі-дәрмектер бар ма?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Созылмалы бронхит кезінде антибиотиктер көмектесе ала ма?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Оттегі терапиясы жайында не айтуға болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мен өкпемнің жағдайын жақсарту үшін не істесем болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Созылмалы бронхит асқынып кетсе не болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Мен тыныс алуымды жеңілдету үшін және жөтелді басу үшін не істесем болады?__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхит деген не?__\r\nБронхит – бұл тыныс алу жолдары мен өкпенің қабынуы (немесе қышуы). Тыныс алу жолы деген – өтпеге ауа апатарын түтікше. Оны бронх деп те айтады. Тыныс алу жолдары қабынғанда, олардан шырыштар бөлінеді.  Шырыштар тыныс алу жолдарына кедергі жасайды да, өкпеге ауаның келуін қиындатады.\r\nСозылмалы брохиттің симптомдарына келер болсақ, тамақтан шырыш (қақырық) бөлінеді, жөтел пайда болады, тыныс алу қиындайды, кеудеде ауру сезімі байқалады.\r\n«Созылмалы» деген терминнің өзі бұл аурудың ұзақ уақыт бойы мазалайтындығын меңзейді. Созылмалы деп аталатын бронхит, үш айдан артық уақыт мазалайды. Созылмалы бронхит өкпе эмфиземиясымен жиі байланысып  кетеді, ондай жағдай туындағанда, оны өкпенің обструктивті созылмалы ауруы (ӨОСА) деп аталады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхиттің қандай себептері бар?__\r\nШылым шегу созылмалы бронхиттің бірден-бір себебі болып табылады. Шылым түтіні өкпеге барып тыныс алу жолдарын тітіркендіреді, нәтижесенді одан шырыш бөлінеді. Узақ уақыт бойы химиялық бу немесе шаң, сондай-ақ басқа зиянды заттар тыныс алу жолдары арқылы өкпеге түссе, оның әсерінен өкпе тітіркеніп, созылмалы бронхит туындауы мүмкін.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Дәрігер созылмалы бронхитті қалай диагностикалайды?__\r\nДәрігер сізден аурулардың симптомдарын сұрастырады және келесідей сұрақтар қойылуы мүмкін:\r\n•	Сізден қақырық бөлініп, жөтеліңіз күшейді ме?\r\n•	Тыныс алу жолдарында мәселелеріңіз туындады ма?\r\n•	Кеудеңізде қысылып тұрғандай сезім бола ма?\r\n•	Сізде бұл симптомдар қашаннан бері пайда болды?\r\n•	Сіз шылым шегесіз бе?\r\n•	Күніне қанша шылым шегесіз?\r\n•	Шылым шегіп жүргеніңізге қанша жыл болды?\r\n•	Өкпеңізді тітіркендіретін химиялық бу немесе шаң сияқты басқада зиянды заттардан заардап шектіңіз бе?\r\nЕгер дәрігер сізде созылмалы бронхит бар деп тапса, сіз өкпеңіздің зақымдалғанын тексертуіңіз керек. Дәрігер сіздің өкпеңіздің қызметін тексереді, оның қаншалықты жақсы жұмыс істеп жатқанын анықтайды.  Тексеру барысында сіз өкпедегі ауа мөлшерін өлшейтін құрылғы арқылы дем аласыз. Сондай-ақ, дәрігер сізге кеуде жасушаларын тексеру үшін қан талдамасын тапсырып, рентгеннен өтуіңізді міндеттейді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхитті емдейтін дәрі-дәрмектер бар ма?__\r\nИә. Дәрігер созылмалы жөтелді емдеу үшін бронходилататорлар тобындағы дәрілік препараттарды тағайындайды. Бұл дәрілер тыныс алу жолдарын кеңейтеді, еркін тыныс алуға жағдай жасайды. \r\nБұл дәрілерді әдетте ингаляция түрінде қолданады. Ингалятордың қызметі, дәрілерді өкпеге әсер еткізу болып табылады. Ингаляторды дұрыс қолдану керек, себебі өкпеге дәрінің толық қанды әсер етуі соған байланысты. Негізі дәрігер оны қалай қолдану керектігін сізге үйретеді.\r\nҚатты демікпе кезінде, дәрігер сізге теофиллин секілді дәрілік препаратты тағайындайды, олар таблетка түрінде қолданылады.\r\nЕгер ауру симптомдары бұл дәрілерді қолдғанғаннан оңалмаса, дәрігер сізге стероидтарды қолдануды тағайындайды. Оның ингаляциялық және таблеткалық түрлері болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхитке тап болғанда атибиотиктер көмектесе ала ма?__\r\nСозылмалы бронхитке антибиотиктер көмектесе алмайды.  Олар тек өкпемен байланысты созылмалы жөтелге, өкпелік инфекция кезінде пайда беруі мүмкін. Егер  сізде өкпелік инфекция болса, ол жөтелген кезде, қақырықтың бөлінуімен көріс береді.  Ол кезде қақырық сары немес ашық жасыл түсті болады.  Ондай жағдайда да тыныс тарылып, қалтырау пайда болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Оттегі терапиясы жайында не айтуға болады?__\r\nСозылмалы бронхит пайда болып, өкпе зақымданған кезде ағзаға оттегі тасымалдану қиындайды.  Егер созылмалы  бронхит ауыр дамыса, және қолданған дәрілеріңіз пайда бермей  жатса, онда, дәрігер сізге қосымша оттегі алуды тағайындайды. Егер дәрігер сізге оттегін алуды тағайындаған болса, онда оны күндіз қаншалықты мөлшерде қолданған болсаңыз, түнде де солай пайдалануды ұмытпаңыз.  Оттегі сізге тыныс алу үшін, әрі қарай өмір сүру үшін қажет болады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мен өкпемнің жағдайын жақсарту үшін тағы не істеуім керек?__ \r\nБірқалыпты физикалық жүктеме тыныс алуға атсалысатын бұлшықеттеріңізді нығайтады. Аптасына жоқ дегенде 3 рет жаттығып тұрыңыз. Содан соң, жаттығу күштемелерін көбейте беріңіз. Мысалы сіз аптасына 3 рет 15 минуттан жүгіруіңіз мүмкін. Уақыт өте келе бұл жаттығуға да бойыңыз үйреніп, ақырындап жүгіруіңізге жылдамдық қосыла бастайды. Содан сіз 20 минут бойы жүгіре бастайсыз, содан 25,30 минут деп кете береді. Дәрігеріңізден өзіңіздің денсаулығыңызға байланысты қандай жаттығудың күн тізбесін орнату керектігін сұрап алыңыз.\r\nӨкпелік реабилитация деп аталатын емдеу бағдарламасы сіздің тыныс алуыңызды жеңілдетеді. Өкпелік реабилитация әдетте пульмонолгпен (өкпе ауруын емдеумен айналысатын дәрігер) бірге өткізіледі. Дәрігер өкпелік реабилитация бағдарламасын өткізу үшін сізді, емдеу мекемесіне жолдауы мүмкін.\r\nТыныс алуды жеңілдету үшін және бір әдіс «ерінді жымқырып тұрып дем шығару» әдісі де көмекші бола алады. Ол үшін терең дем алыңыз, содан соң ауыз арқылы ақырындап дем алыңыз,  енріңізді жымқырып тұрыңыз, тура біреуге ызаланып тұрғандай кейіпте. Бұл жаттығу тыныңтың тарылуын жеңілдетеді, созылмалы жөтелді азайтады. Нәтижесінде сіз өзіңізді жақсы сезініп қаласыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхит асқынып кетсе не болады?__\r\nСозылмалы бронхит өкпе инфекциясын жоғарлатады, сол үшін сізге әр жыл сайын тұмауға қарсы екпе салдырып тұрған дұрыс.  Одан басқа, әр 5-6 жыл сайын пневмококқа қарсы екпе салдырып тұрыңыз, сонда пневмония ауруынан аман боласыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Мен тыныс алуымды жақсарту үшін және жөтелді тоқтатуым үшін не істей аламын?__\r\nЕгер сіз шылым шексеңіз, ең бастысы, сіз ол жағымсыз әдеттен айыққаныңыз дұрыс. Себебі, қаншалықты түтін жұтсаңыз, өкпеңіз соншалықты зақымданады. Егер сіз темекіні тастасаңыз, тыныс алуыңыз жақсарады, аз жөтелетін боласыз, және өкпеңіздің жалпы жағдайы оңдалатын болады. Темекіден бас тарту арқылы, өкпенің қауіпті ісігінен аулуқ кетуге болады. Сол үшін дәрігерден шылымды қалай тастау керектігін сұраңыз. \r\nАэрозолдық азықтар, шашқа арналған лактар, шашырайтын бояқтар секілді өкпеңізді тітіркендіретін  заттардан аулақ болыңыз. Химиялық бу мен шаң-тозаңнан да аулақ жүріңіз. Бояулар, лак және химиялық сұйықтықтармен жұмыс жасағанда аузы-мұрныңызға маска тағып алыңыз.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nсозылмалы бронхит, \r\nбронхит, \r\nбронхиттің себептері, \r\nбронхиттің диагностикасы, \r\nбронхиттің емделуі, \r\nоттегі терапиясы  \r\n','student_k',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қысылған шап жарығы','','','kz','s','',0,'',1237,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542273240,1573809240,1542273665,'Қысылған шап жарығы – шапқа немесе ұмаға қысылып, іш қуысына кері қайтусыз қалатын жарықты атайды. Қысылған жарық әдетте ісиді, содан қысылған аш ішектің жалғасында қанайалымы бұзылады. Қысылған жарық ауыр дерт болып табылады және ол жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Жарық жайында мына сілтемеден толық мағлұмат алсаңыз болады: http://www.zdrav.kz/node/9531','__Мазмұны__\r\n{alink aname=\"1\"}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n{alink aname=\"2\"}\r\n__Сипмтомы__\r\n{alink aname=\"3\"}\r\n__Емдеу__\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nҚысылған шап жарығы – шапқа немесе ұмаға қысылып, іш қуысына кері қайтусыз қалатын жарықты атайды. Қысылған жарық әдетте ісиді, содан қысылған аш ішектің жалғасында қанайалымы бұзылады. Қысылған жарық ауыр дерт болып табылады және ол жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Жарық жайында мына сілтемеден толық мағлұмат алсаңыз болады: http://www.zdrav.kz/node/9531\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nҚысылған жарықтың симптомдары:\r\n•	Жарық пайда болған жер ашып ауырады және қызарып тұрады;\r\n•	Күтпеген жерден қатты ауырып кетеді де, қояды, және бұл жағдай қайталанып отырады;\r\n•	Дене қызуы жоғарылып, қалтырау пайда болады;\r\n•	Жүрек соғысы жылдамдам кетеді.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nБұл ауру емделмеген жағдайда, жүрек айнып, құсып, инфекцияның туындауына жол ашылады. Егер операция дер кезінде жасалмаса, адам өміріне қауіп төнуі де ғажап емес, және аш ішектің қысылған жеріндегі тіндер өле бастайды. Ондай жағдайда, зақымдалған аш ішекі кесіп тастауға тура келеді.\r\nДенеде қызарған төмпешік, дөңестердің пайда болуы (әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nҚысылған шап жарығы \r\n','student_k',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жатыр  фибромиомасы','','','kz','s','',0,'',7659,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542273780,1573809780,1542276365,'Жатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жатыр анатомиясы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\nЖатыр анатомиясы\r\n   {img type=\"fileId\" fileId=\"401\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nЖатыр – әйелдердегі өндірістік  жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.\r\nЖатыр мойындығы – жатырдың төменгі бөлігінде орналасқан, тарылған жері. Жатырдың кең бөлігі, мойындықтың үстіңгі жағында орналасқан, оны – жатыр денесі дейді.  Жатырдың күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі -  жатырдың түбі деп аталады. Жатырдан қарама-қарсы екі жақ бетінен Фаллопиев түтікшелері шығады. Олар аналық безге жалғасып тұйықталады.\r\nЖатыр 3 қабаттан тұрады. Ішкі қабатты – эндометрий. Ортаңғы қабатты – миометрий – (бұлшықетті қабат). Сыртқы қабатты – периметрий.\r\nБала туу  жасындағы әйелдердің  әр ай сайын эндометриі жуарып тұрады, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуына байланысты болатын құбылыс. Егер жүктілік болмаса, эндометрий қабатты сылынып, қынап арқылы қанмен араласып сыртқа шығып кетеді. Оны – етеккір  (менструация) деп атайды.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nЖатыр миомасы жиі кездесетін ауру.  Бала көтеру жасына жеткен әр 5 әйелдің бірі,  жатыр миомасына шалдығып жатады. 50-жылдардан бері қарай әр екі әйелде жатыр миомасы кездесуде. Алайда, 20 жастағылар арасында миоманың кездесуі сирек екен.\r\nЖатыр фибромиомасының нақты неден пайда болатынын ешкім білмейді. Мүмкін болтын себептеріне мыналарды жатқызуға болады:\r\n•	Ағзадағы гармондық өзгерістер;\r\n•	Тұқым қуалайтын бұзылыстар (ауру ұрпақтан-ұрапққа жалғасады)\r\nМиома өте кішкентай да болады, оны көру үшін микроскоп қажет етіледі.  Ал кейде үлкендері де кездеседі. Тіпті миома жатырдың барлық бөлігін алып, бірнеше килограм салмаққа дейін өсіп кетеді. Миома кезінде бір түйін секілді, бірнеше түйін мазалауы мүмкін.\r\nФибромиома пайда болуы мүмкін:\r\n•	Жатырдың  бұлшықеттік  қабырғасында (миометрий)\r\n•	Жатырдың шырышты қабығының үстінде (субмукозды түйін)\r\n•	Жатырдың сыртқы қабығының үстінде (субсерозды түйін)\r\n•	Полиптің ұзын аяқшасының сыртқы немесе ішкі жағында \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nФибромиоманың көптеп кездесетін симптомдары:\r\n•	Етеккір аралық қан кету;\r\n•	Етеккір кезінде қатты қан ағады,  кейде  ұйыған қан ағады;\r\n•	Етеккір ұзақ уақыт тоқтамайды;\r\n•	Жиі зәр шығару;\r\n•	Жамбастың солқылдап ауруы және ауыр етеккір кезеңдері;\r\n•	Іштің төменгі жағында тығындалып немесе қысым болып тұрғандай сезім пайда болады;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде ауру сезімдері болады.\r\nМиома көбінесе симптомсыз дамиды. Дәрігер медициналық тексеру кезінде немесе басқа да тексерулер кезінде түйіндерді анықтайды. Миома жиі өсіп тұрады және менопауза кезеңдерінде әйелдердің бойында симптомдары көрінбейді. Соңғы зерттеулер нәтижесі бойынша, кейбір кішкене миомалар менопауза кезеңдерінде азаяды екен.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nЕмдеуші дәрігер жатырдағы өзгерістерді анықтау үшін, генекологиялық тексерулер жүргізеді.\r\nМиоманы кез-келген уақытта диагностикалау оңай емес. Семірген кезде миоманы анықтау қиынға соғады. Жатырда миома пайда болғанда, дәрігер төмендегідей тексерулерді жүргізуі мүмкін:\r\n•	УДЗ – дыбыстық толқын арқылы жатыр суретін түзеді;\r\n•	МРТ – радиотолқын мен магниттің көмегімен ағзаның суретін түзеді;\r\n•	Гистеросонография – жатыр түтігінің өтпелілігін тексереді.\r\nҚан кеткен жағдайда дәрігер төмендегідей кейбір шараларды қолданады:\r\n•	Қауіпті ісікке қарсы (эндрометрия биопсиясы) жатырдың шырышты қабының азғантай бөлігіне тексеру жүргізеді;\r\n•	Жатырды қарау (лапароскопия) үшін, ішті азғантай қылып тіліп, кішкентай түтікшені кіргізеді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу әдістерін таңдау төмендегідей жағдайларға байланысты болады:\r\n•	Сіздің жасыңызға;\r\n•	Жалпы денсаулық жағдайыңызға;\r\n•	Симптомдарыңызға;\r\n•	Миоманың түріне;\r\n•	Жүктіллік жағдайыңызға;\r\n•	Кейінгі өміріңізде бала көруге қалауыңыздың болуына.\r\nМиоманың симптомдарын емдеу мынадай жолдармен орындалады:\r\n•	Ауыр етеккір кезеңдерін бақылауда ұстау үшін жүктілікке қарсы дәрілерді қолдану;\r\n•	Жатырішілік құралдарын (ЖІҚ) орнату керек, олар, гормондардың бөлінуіне ықпал етеді, және қатты ауыру мен қан кетуін тоқтатады;\r\n•	Ауыр етеккір кезеңінен пайда болатын аққан ауруының алдын алу үшін темір препараттарын қолдану;\r\n•	Солқылдап, ұйып ауруын басу үшін ибупрофен немесе напросин секіді тыныштандырғыш дәрілерді қабылдау;\r\n•	Миомаларды қысқартуға бағытталған гормонды терапияны пайдалану (ол тек қысқа уақытта жүргізіледі)\r\n•	Динамикалық бақылау: сіз миоманың өсуін бақылау үшін, гинекологиялық тексеруден, УДЗ-дан өтесіз.\r\nМиоманы емдеуге бағытталған хирургиялық қабылдауларға мыналар жатады:\r\n•	Гистероскопия.  Жатырдың ішне өскен түйіндерді жою үшін қолданылады;\r\n•	Несеп артериясы эмболизациясы. Бұл процедура фибромиомаға баратын қанды тоқтатуға бағытталады, нәтижесінде артық түйін кішірейін, ақырында жойылады. Егер сіз болашақта бала сүйгіңіз келсе, бұл емнің ең тиімді жолы болмақ. \r\n•	Миомэктомия. Бұл ота жатыр түйініндегі миоманы жоюға бағытталады.  Бұл шара да, сіз болашақта бала көргіңіз келге оң шешім болмақ.  Бірақ, мұның бір айта кетерлігі, миомалық түйіндердің қайта пайда болу қаупі де болуы мүмкін;\r\n•	Гистерэктомия. Бұл жатырды жоюға бағытталған операция болып табылады. Бұл операция, егер сізге ешқандай дәрі-дәрмек әсер етпей, қабылдаған ешқандай шара оң нәтижесін бермей, ауру асқынып, бала көтеруге деген ниет жоғалған жағдайда орындалады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЕгер миома симптомсыз дамыса, оны емдеудің қажеті шамалы.\r\nЕгер сізде миома болса, онде жүкті болған кезде түйіндер өсе бастайды. Бұл қан айналымының күшеюі мен эстроген мөлшерінің көтерілгеніне байланысты болады. Бірақ ол ол үлкейген түйіндер, бала босанғаннан кейін, қайта қалпына келеді.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nМиома асқынған жағдайда мынадай жағдайлар орын алады:\r\n•	Қатты ауырады немесе қан көп аға бастайды, ол кезде жедел ота жасату қажжет болады;\r\n•	Миоманың айналып кетуі. Ол кезде хирургиялық жолмен емделуге тура келеді.\r\n•	Анемия (қанның жетіспеушілігі – қан құрамында эритроциттердің толық жиналмауы) ауыр қан кету салдарынан.\r\n•	Несеп шығару жолдарының инфекциясы: Егер миома қуыққа қысым түсірсе, оның толық босауы қйынға түседі.\r\n•	Бедеулік (кей жағдайда)\r\nЕгер сіз жүкті болсаңыз, азғантай қауіп төніп тұрса, миома мынадай асқынумен сипатталады:\r\n•	Сіз балаңызды мерзімінен бұрын босанасыз, себебі жатырда балаңызға орын жетіспей қалады.\r\n•	Егер фиброздық түйіндер туту жолдарын бекітіп алса немесе бала қауыпті жағдайда жатып қалса, сізге Кесерь тілігі операциясын жасатуға тура келеді.\r\n•	Босанғаннан кейін сізде ауыр қан кету жағдайлары орын алуы ықтимал.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n•	Көп қан кеткен жағдайда немесе етеккіраралық кезеңдерде ауырсынулар мен қан кетулер күшейіп кеткен кезде;\r\n•	Ішіңізде  ауыр бірнәрсе тығындалып тұрғандай сезіп пайда болғанда.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nЛеймиома; Фибромиома; Миома; Фиброид\r\n\r\nЕреккір кезінде ауырсыну (әйелдерде)\r\nЕтеккірден көп қан кету  (әйелдерде)\r\n__Тегтер: __\r\nісік\r\nқан кету\r\nіштің ауруы\r\nгармондық бұзылытар\r\n','student_k',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қан ұюының бұзылуы','','','kz','s','',0,'',4299,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542340800,1573876800,1542341522,'Қан ұюының бұзылуы - бұл ағзадағы тромбтардың қалыптасу процессінің  бұзылуынан туындайтын  аурулар тобы. Бұл бұзылыстардың салдарынан жарақат алғаннан кейін ауыр және созылмалы қан кетулер орын алуы мүмкін. Сондай-ақ, ешқандай себепіз қан кету жағдайлары да орын алуы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nҚан ұюының бұзылуы - бұл ағзадағы тромбтардың қалыптасу процессінің  бұзылуынан туындайтын  аурулар тобы. Бұл бұзылыстардың салдарынан жарақат алғаннан кейін ауыр және созылмалы қан кетулер орын алуы мүмкін. Сондай-ақ, ешқандай себепіз қан кету жағдайлары да орын алуы мүмкін.\r\n\r\nҚан ұюының  өзіне тән бызылытары мынадарлы қамтиды:\r\n\r\n• Тромбоциттер функциясының өзіндік бұзылыстары;\r\n• Туа біткен тробоциттер қызметінің бұзылысы; \r\n• С немесе S белоктарының туа біткен жетіспеушілігі\r\n• Тамыр ішінде таралған қан ұюы (DIC)\r\n• Фактор II тапшылығы\r\n• Фактор V тапшылығы\r\n• Фактор VII тапшылығы\r\n• фактор X тапшылығы\r\n• Фактор XII тапшылығы\r\n• Гланцман ауруы\r\n• Гемофилия А\r\n• Гемофилия B\r\n• Гемофилия С (фактор XI тапшылығы)\r\n• Идиопатиялық тромбоцитопендік пурпура (ITP)\r\n• фон Виллебранд ауруы (I, II және III типтері)\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"402\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nӘдетте қанның ұю жүйесі тромбоциттер деп аталатын қан құрамдастарын және шамамен 20 түрлі плазмалық ақуызды қамтиды. Олар қанның ұйыма факторлары ретінде белгілі. Бұл факторлар қан кетуді тоқтатуға көмектесетін фибрин деп аталатын зат құруға арналған басқа химиялық заттармен өзара әрекеттеседі.\r\n\r\nАлалмыш фактордың қан құрамындағы мөлшері төмен болса, немесе мүлдем болмаса айтарлықтай мәсле туындайды.  Қан кету  жеңіл өтуі де мүмкін және тоқтамай, ауырлы туғызуы да мүмкін.\r\n\r\nКейбір қанның ұю бұзылыстары адамның тумысынан болады және тұқым қуалайды. Басқалары мынадай себептерге байланысты дамиды:\r\n\r\n• Витамин К тапшылығы немесе  бауырдың салмақты аурулары сияқты аурулар;\r\n• Қан ұйығышын бәсеңдететін (антикоагулянттар) дәрілермен емделу немесе антибиотиктерді ұзақ уақыт қолдану. \r\n\r\nҚан ұюының бұзылыстары сондай-ақ, қан ұйытуға қатысатын (тромбоциттер) қан жасушаларының бұзылуынан, немесе соған байланысты қан жасушаларының азаюынан туындауы мүмкін.  Бұл бұзылулар туа біткен немесе жүре туындаған болуы мүмкін. Кейбір препараттардың жанама әсерлеріне байланысты көбінесе қан ұюының бұзылуларының формалары дамиды.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАурудың симптомдары мынадай болып келеді:\r\n\r\n• Буын  қуыстарында немесе бұлшықеттерден қан кетеді\r\n• Тері тез көгеріп қала береді\r\n• Ауыр қан кету\r\n• Ауыр етеккірлік қан кету\r\n• Мұрыннан көп мөлшерде қан кету орын алады.\r\n• Хирургиялық процедуралар кезінде шамадан тыс қан кету орын алады\r\n• Туылғаннан кейін кіндігінен қан кетеді\r\nСимптомдар қан ұюдың нақты қандай бұзылытары екеніне байланысты және олардың ауырлығына қатыты болып келеді.  \r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nТекеру әдістері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n• Жалпы қан талдамасы (ОАК)\r\n• Қан кетудің белгілі бір уақытын анықтау\r\n• Ішінара тромбопластиндік уақыты (PTT)\r\n•  Агрегациялық тромбоциттерді тестілеу\r\n• Протромбиналық уақыт (PV)\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу тактикасы аурудың түріне байланысты. Емдеу әдістеріне мыналар жатады:\r\n\r\n• Ұйыма факторларының толығуы;\r\n• Жаңа мұздатылған плазма құйу;\r\n• Тромбоцитарлы массаны құю\r\n• Басқа да емдеу әдістері\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nБолжамы аурудың түріне байланысты жобаланады. Көптеген бастапқы қан ұюының бұзылуын бақылауға болады. Қан ұюының бұзылуы басқа ауруға жалғасып бара жатса, мысалы,  ДВС синдром секілді, онда болжамы, ауруға терапияның әсері қаншалықты болатынына байланысты жобаланады.  \r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nАсқынуларға мыналар жатады:\r\n\r\n• Миға  қан құйылу\r\n• Ауыр қан кету (асқазан-ішек немесе жарақаттану нәтижесінде дамыған)\r\nБасқа асқынулардың дамуы қан ұйуы бұзылуларының түріне байланысты болады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде әдеттен тыс немесе ауыр қан кетулер орын алса дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\nТек бұзылыстың түріне байланысты алдын алу үшін шара қолдануға болады.\r\n\r\n \r\n__Дереккөз:__ https://medlineplus.gov/ency/article/001304.htm\r\n','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Шашыраңқы склероз ','','','kz','s','',0,'',909,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542341520,1573877520,1542341604,'__Шашыраңқы склероз__ – бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.','__Шашыраңқы склероз __– бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.\r\n\r\nОрталық нерв жүйесінің нерв талшықтарын қаптап, қорғап тұратын затты миелин деп атайды. Миелин, демиелинизацияға ұшыраса, яғни бұзылып немесе қабынса, нерв импульстарының өтуі бұзылады. Нерв жүйесінің кез келген жері қабынуға ұшырағанда немесе демиелинизация байқалған жағдайларда шашыраңқы склероз анықталады.\r\n\r\nШашыраңқы склероздың себептері әлі анықталмады. Ауру емге көнбейді, бірақ дәрі-дәрмектер ауру ұстамаларының жиілігі мен қиыншылықтарын басуға көмектеседі. Көптеген адамдар осы аурумен бірге бірнеше жылдар бойы өмір сүред, сондықтан да олар аурудың қиыншылықтарымен тек қана соңғы жылдарда ғана зардап шегеді. \r\n','translator',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ауыз қуысының қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',4878,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542341640,1573877640,1542342101,'Ауыз қуысының қатерлі ісігі ерінге немесе тілге әсер етеді. Ол сондай-ақ: беттің  шырышты қабықшасына, ауыз қуысының сыртқы жағына, қызыл иекке, таңдайға әсер етуі мүмкін. \r\n\r\nАуыз қуысының обырының көпшілігі жалпақ жасушалы ісікпен байланысты болып келеді. Мұндай қатерлі ісік өте тез таралады.\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігінің көпшілігі темекі мен оның басқа да түрлеріне байланысты болып келеді. Сондай-ақ, ондай зинды заттардан қатерлі ісікке шалдығу қаупі артады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігі ерінге немесе тілге әсер етеді. Ол сондай-ақ: беттің  шырышты қабықшасына, ауыз қуысының сыртқы жағына, қызыл иекке, таңдайға әсер етуі мүмкін. \r\n\r\nАуыз қуысының обырының көпшілігі жалпақ жасушалы ісікпен байланысты болып келеді. Мұндай қатерлі ісік өте тез таралады.\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігінің көпшілігі темекі мен оның басқа да түрлеріне байланысты болып келеді. Сондай-ақ, ондай зинды заттардан қатерлі ісікке шалдығу қаупі артады.\r\n\r\nАуыз қуысы қатерлі ісігі үшін басқа қауіп факторлары:\r\n\r\n• Созылмалы үйкеліс (мысалы, тістің қатал беттерінен, тіс протездерін немесе толтырғыштарынан болатын зақымдану)\r\n• Адам папилломавирусы (АПВ) инфекциясы (гениталды сүйелдерді тудыратын соған ұқсас вирус)\r\n• Иммундық жүйені (иммундық-профилактиканы) көтеруге арналған препараттарды қабылдау\r\n• Ауыз және тіс гигиенасын сақтамау\r\n\r\nАуыз қуысы обырының кейбір түрлеріне тістің ақ қақтары (лейкоплакия) немесе ауыздың ойық жаралары жатады.Еркектердің арасында ауыз қуыының қатерлі ісігі әйелдерге қарағанда 2 есе көп кездеседі. 40 жастан асқан ер адамдарда айтарлықтай  жиі кездесіп жатады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАуыз қуысының  қатерлі ісігінің бастапқы сатысында түйнектің немесе жараның пайда болуы мүмкін, ол:\r\n\r\n• Шеттері қатты тіндерге терең сызаттардың түсуіне  ұқсап келеді.\r\n• Ашық, қара немесе түссіз болып келеді.\r\n•  Тілге, ернеге немесе басқа жерлерге орналасып алады.\r\n• Бастапқыда ауыртпайды, содан кейін ісіктің ауруы қозып, күйгендей сезім пайда болады\r\n\r\nАурудың басқа белгілері:\r\n\r\n• Шайнауда қиындықтар туындайды\r\n• Ауыз қуысындағы жаралар қанай бастайды\r\n• жұтынған кезде ауырсыну сезімі туындайды\r\n• сөйлеу қиындықтары орын алады\r\n• Жұтқанда ауыр сезіледі\r\n• мойнын жақтағы лимфа түйіндер ісінеді\r\n• Тілде мәселелер туындайды\r\n• салмақ түседі.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДәрігер немесе стоматолог ауыз қуысын тексереді. Тексеру кезінде мыналар анықталуы мүмкін:\r\n\r\n• Ерінде, тілде немесе ауыз қуысының басқа жерлеріне эрозия пайда болады.\r\n• Жара немесе қан кетуі мүмкін\r\n\r\nАуыз қуысының диагнозын растауға болатын диагностикалық әдістерге мыналар жатады:\r\n\r\n• Қызыл иек биопсиясы\r\n• Тілдің биопсиясы\r\n\r\nРентгенологиялық және КТ,МРТ және ПЭТ құралдары рак ауруларының таралуын диагностикалау үшін жүргізілуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nІсік кішкентай болса, оны алу үшін хирургиялық операция жасалуы мүмкін. Ірі ісіктер үшін хирургиялық емдеуге радиациялық терапия мен химиотерапияні қатар қолдану арқылы жүргізілуі мүмкін.\r\n\r\nҚандай емдеу түрін таңдауға байланысты, қызмет көрсету терапиясы мыналарды қамтуы мүмкін:\r\n\r\n• Сөйлеу терапиясы;\r\n• Шайнауды, жұтуды жеңілдетуге бағытталған терапия;\r\n• Салмақты сақтау үшін жеткілікті көлемде белок пен калорияны тұтыну бойынша оқыту. Дәрігерден сұйық тамақтарға тағамдық қоспалар қоу туралы сұраңыз, ол көмектесуі мүмкін.\r\n• Ауыз қуысының құрғау симптомдарына көмек алу.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nАуыз қуысы  обыры бар науқастардың жартысына жуығы диагноз қойылып, емдеу курсынан  кейін 5 жылдан аса уақыт аман жүре алады. Егер қатерлі ісік бастапқы кезеңде анықталса, ол басқа тіндерге таралмас мұның қалпына келуінің пайызы шамамен 90% құрайды. Рак ауруын диагностикалау кезіндегі жағдайлардың жартысынан астамы басқа тіндерге талып кетіп жатады. Әдетте, ісік тамақ пен мойынның тіндеріне таралады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігі мыналармен байланысты:\r\n\r\n• Ауыз қуыының құрғауы және жұтылу проблемалары сияқты жағдайлар радиациялық терапияның әсерінен асқынады\r\nХирургиялық емнен кейін бет, бас және мойынның пропорцияларындағы өзгерістер туындауы мүмкін.\r\n• Рак ауруы таралуы(метастаздануы)\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nАуыз рагы мұқият тексеру мен тазалау арқылы тіс дәрігерінің көмегімен анықталады.\r\nБір ай ішінде  ауыз қуысының жарасы кетпесе, бетте және мойын жақта бұдырлар тұрып алса, дәрігерге хабарласыңыз. Ауыз қуысының обыры ерте диагностикаланса және емделсе өмір сүруді ұзартуға айтарлықтай мүмкіндік туады.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\n\r\nАуыз қуысының алдын алу шаралары:\r\n\r\n• Темекі шегуден бас тартып және темекі өнімдерін мүлдем пайдаланбау керек.\r\n• Стоматологиялық проблемаларды реттеу керек.\r\n• Алкогольді шектеп немесе мүлдем қабылдамау керек.\r\n• Тіс дәрігеріне және ауыз қуысының гигиенасына тұрақты түрде бару керек.\r\n\r\n\r\n__Дереккөз:__ https://medlineplus.gov/ency/article/001035.htm \r\n\r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қуық асты безінің қатерлі ісігі ','','','kz','s','',0,'',1034,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542342180,1573878180,1542342231,'__Қуық асты безінің қатерлі ісігі __– бұл қуық асты безінің тіндерінің қалыптан тыс өсуі. Қуық асты безі – бұл жаңғақ пішіндес, қуықтың астында орналасқан, шәует сұйықтығын өндіретін мүше болып табылады.\r\n\r\nҚуық асты безінің қатерлі ісігі не себепті дамитынын мамандар әлі анықтаған жоқ, дегенмен олар қатерлі ісіктің даму қаупі жылдар бойы еселеніп және отбасылық анамнез салдарынан өсуі мүмкін деп есептейді. Қуық асты безінің қатерлі ісігі 50 жастан асқан ер адамдарда жиі кездеседі. Сондай-ақ өлім көрсеткіші жағынан қатерлі ісіктер арасында екінші орынды алады.','__Қуық асты безінің қатерлі ісігі __– бұл қуық асты безінің тіндерінің қалыптан тыс өсуі. Қуық асты безі – бұл жаңғақ пішіндес, қуықтың астында орналасқан, шәует сұйықтығын өндіретін мүше болып табылады.\r\n\r\nҚуық асты безінің қатерлі ісігі не себепті дамитынын мамандар әлі анықтаған жоқ, дегенмен олар қатерлі ісіктің даму қаупі жылдар бойы еселеніп және отбасылық анамнез салдарынан өсуі мүмкін деп есептейді. Қуық асты безінің қатерлі ісігі 50 жастан асқан ер адамдарда жиі кездеседі. Сондай-ақ өлім көрсеткіші жағынан қатерлі ісіктер арасында екінші орынды алады.\r\n\r\nҚуық асты безі қатерлі ісігінің бастапқы сатыларында ешқандай симптомдар байқалмайды. Ал егер симптомдар байқалса, олар зәр шығару қиындықтары ретінде болады (мысалы, зәрді өз еркімен шығара алмау немесе зәр ұстамау секілді).\r\n\r\nКей жағдайларда қуық асты безінің қатерлі ісігі бастапқы сатыда анықталып жатса, ол айтарлықтай емделіп кетеді. Ауруды емдеуге мыналар жатады: мұқият бақылауда ұстау, дәрі-дәрмектерді, рентгендік терапияны қолдану және жедел араласу.\r\n','admin',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Сүт безінің қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',52444,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542345540,1573881540,1542345549,'Сүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.','__Сүт безі__\r\n\r\nСүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.\r\n\r\nСүт безінде де лимфа тамырлары орналасқан. Бұл тамырлар лимфа түйіндері деп аталатын кішігірім, айналмалы мүшелер болып табылады. Лимфа түйіндерінің топтары қолтықта сүт безінің жанында, бұлшықет үстінде, кеуде қуысының арт жағында және басқа жерлерде орналасқан. Лимфа түйіндері бактерияны, рак жасушаларын және басқа зиянды заттарды өзіне ұстап алады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"403\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nБұл  суреттер сүт безінің аумағын, сондай-ақ сүт безінің жанындағы лимфа түйіндері мен тамырларын көрсетеді.\r\n\r\n__Қауіп факторлары__\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігінің нақты себебін ешкім білмейді. Дәрігерлер  бұл аурудың бір әйелде пайда болып, енді  бір әйелде неліктен болмайтынын түсіндіре алмайды. Олардың білетіні тек жарақат алса немесе сүт безі пальпацияланса қатерлі ісік тудырмайтыны.  Сонымен қатар, сүт безі қатерлі ісігі жұқпалы ауру емес. Оның басқа адамнан «жұқтыруы» мүмкін емес.\r\n\r\nЗерттеулер негізіне сүйенсек, белгілі бір қауіп факторлары бар әйелдер сүт безі обырына көбірек бейім келеді екен. Ауруды дамытуы ықтимал нәрселер  - қауіп факторы болып саналады.\r\n\r\n__\'\'Сүт безі қатерлі ісігіне байланысты бірқатар  қауіп факторлары зерттеліп, анықталды:\'\'__\r\n\r\n• Жасы: Сүт безінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жасы ұлғайған әйелдер арасында көптеп кездеседі. Сүт безі ауруларының диагнозы көбінесе 60 жастан асқан әйелдерге қойылған. Бұл ауру менопаузаға дейін жиі кездеседі.\r\n\r\n• Сүт безі қатерлі ісігінің жеке сырқатнамасы: Сүт безі қатерлі ісігін тасымалдаушы әйелде   сүт безі қатерлі ісігінің даму ықтималдығы жоғары.\r\n\r\n• Әулеттің сықатнамасы: Егер әйелдің анасы, апасы немесе қызы сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын болса, бұл әйелде аурудың даму қаупі жоғары. Егер әйелдің  отбасы мүшелері 40 жасқа дейін сүт безі қатерлі ісігімен ауырған болса, онда ол әйелде ауруға шалдығу қауіп жоғары болады. Сүт безі қатерлі ісігі бар басқа да туыстары бар (аналар да, әкелер де) әйелдің ауырып қалу қаупін арттыруы мүмкін.\r\n\r\n• Сүт безінде белгілі бір өзгерістер орын алады: Кейбір әйелдердің кеудесінде аномальді жасушалар болады, оны микроскоппен көруге болады.Аномальді жасушалардың белгілі бір түрлерінің болуы (атипті гиперплазия және орынындағы бөліктік  карцинома) сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады.\r\n\r\n• Генетикалық өзгерістер: Кейбір гендердегі өзгерістер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады. Бұл гендер BRCA1, BRCA2 және басқаларын қамтиды. Талдаулар кейде, сүт безі қатерлі ісігі бар отбасылардағы, көптеген әйелдерде нақты гендік өзгерістердің болатындығын көрсетеді. Дәрігерлер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін төмендету үшін немесе гені осындай өзгерістерге ұшыраған әйелдердің бойынан осы ауруды анықтап, жақсарту жолдарын ұсынуы мүмкін.\r\n\r\n• Репродуктивті және етеккір кезеңі:\r\n•	Қартайған жасында бірінші баласын босанған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі  жоғары болады.\r\n•	Алғашқы етеккір кезеңі 12 жасқа толмай тұрып басталған əйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін артады.\r\n•	55 жастан кейін алғашқы менопаузалық кезеңі болған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігі болуы мүмкін.\r\n•	Ешқашан бала тумаған  әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі туындауы мүмкін.\r\n•	Менопауза кезінде, менопаузадан кейін, , эстроген мен прогестин деген гормональды препараттарды қабылдаған әйелдерінде де, деректер бойынша басқа адамдарға қарағанда сүт безі қатерлі ісігіне шалдығу қауіпі жоғары екен.\r\n•	Толық, жақсы жоспарланған зерттеулер анықтағандай, бала алдырудан немесе түсік тастаудың  сүт безінің қатерлі ісігінің дамымайтындығы белгілі болды.\r\n\r\n• Нәсіліне қарай: сүт безінің қатерлі ісігі ақ түсті әйелдерде, азиялық және афроамерикалық әйелдерге қарағанда жиі кездеседі.\r\n\r\n• Кеуде қуысының радиациялық терапиясы: 30 жасқа дейінгі кеудеге (сүт бездерін қоса алғанда) сәулелік терапия жүргізілген әйелдер сүт безі қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Бұған Ходжкиннің лимфомасы үшін радиациялық терапияны алған әйелдер кіреді. Зерттеулер көрсеткендей, жас әйел радиациялық терапияны алған болса, оның кейінгі өмірде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупі артады.\r\n\r\n• Сүт безінің тығыздығы: Сүт безінің тіні тығыз немесе майлы болуы мүмкін. Маммограммаларда (сүт безінің рентгенографиясы) байқалған тығыздалған тіндері бар ересек жастағы әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі жоғары. • DES (diethylstilbestrol) қабылдау: DES 1940-1971 жж. АҚШ-та бірнеше жүкті әйелдерге тағайындалды. (Қазіргі уақытта бұл препарат жүкті әйелдерге тағайындалмайды.) ДӘК қабылдаған әйелдердің жүктілік кезінде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі біршама жоғары болуы мүмкін. Бұл препараттың ықпалы  ісігі бар әйелден туылған қыздарына іер етуі зерттелуде.\r\n\r\n• Менопаузадан кейінгі артық салмақ немесе семіздік: артық салмақпен немесе семіздіктен зардап шегетін әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу мүмкіндігі бар.\r\n\r\n• Физикалық белсенділіктің жетіспеуі: Өмір бойы белсенді өмір салтын ұстанбаған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі басым болады. Белсенді өмір салтын ұстану арқылы артық салмақты және семіздіктің алдын алуға болады, жіне  ісікке шалдығу қаупі де азайтады.\r\n\r\n• Алкогольді қабылдау: зерттеулерге сүйенсек әйелдердің әлдеқайда көпішімдік  ішетіні анықталды, ондай әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі соғұрлым жоғары болады.\r\nҚазіргі уақытта басқа ықтимал қауіп факторлары зерттелуде. Ғалымдар диета, физикалық белсенділік және генетикалық факторлардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупіне әсерін зерттеуде. Сондай-ақ, қоршаған ортадағы белгілі бір заттардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттыра алатыны анықталуда.\r\n\r\nКөптеген қауіп факторларының алдын алуға болады. Басқалар, мысалы, отбасылық тарихы сияқтылардан, аулақ бол кейде мүмкін емес шығар әрине. Әйелдер мүмкіндігінше белгілі қауіп факторларынан мүмкіндігінше алыс болу арқылы өздерін қорғай алады.\r\nАлайда, белгілі бір қауіп тобындағы әйелдердің көпшілігі сүт безі қатерлі ісігіне шалдыға бермейді. Оны да ескеру керек.  Сондай-ақ, бір қатар әулетінде  сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер де  бұл ауруға ұрынбай өтіп кетуі де мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіз өзіңізді қауіп тобындамын деп ойласаңыз,  бұл жайында   дәрігеріңізбен талқылау өткізіңіз. Сіздің дәрігеріңіз қауіпті азайту жолдарын ұсына алады және үнемі текеру кестесін жоспарлай алады.\r\n\r\n__Скрининг__\r\n\r\nСимптомдар пайда болғанға дейін сүт безі қатерлі ісігі бойынша скрининг өткізу маңызды болуы мүмкін. Скрининг дәрігерлерге ерте кезеңде онкологиялық ауруларды анықтауға емдеуге көмектеседі. Ауру ерте кезеңде анықталса, емдеу сәтті болмақ.\r\n\r\nСіздің дәрігеріңіз сүт безі қатерлі ісігінің келесі скринингтік сынақтарын ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n• Скрининг маммограммасы\r\n• Сүт безіне клиникалық тексеру жүргізу\r\n• Сүт безіне өзіндік тексеру жүргізу\r\n\r\nСізге дәрігерден сүт безі қатерлі ісігіне тексерілуді қашан бастап, және қаншалықты жиі тексеріліп тұру керектігі жайында сұраңыз. \r\n\r\n__Скринингтік маммограмма__\r\n\r\nСүт безінің обырын ерте сатыда анықтауға кеңес беріледі:\r\n\r\n• 40 жастан асқан әйелдердің әрқайсысы 1 жылдан 2 жылға дейін маммограммадан өтуі керек. Маммограмма - сүт безінің рентгендік сәуленің көмегімен түсірілген кескіндемесі.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі бойынша қауіп  тобында  тіркелген кез-келген 40 жастан асқан әйелдер өздерінің дәрігерлеріне маммограммадан қаншалықты жиі-жиі өту керектігін сұрайды.\r\n\r\nМаммограмма ісік секілді болып  сезіліп тұрған  кеудедегі түйіршіктерін де көрсетеді. Бұл зерттеу кальцийдің шағын бөлшектерінің кластерін де көрсете алады. Бұл бөлшектер микрокалицификат деп аталады. Тығыз немесе кішкене бөлшектер қатерлі ісіктің туындап келе жатқанын білдіретін обыралы жасушалар немесе басқа жағдайлар болуы мүмкін. Рак жасушаларының болуын растау үшін ары қарай тексеру қажет.\r\n\r\nЕгер маммограммада аномальды жасушалар көрінсе, қосымша рентгендік зерттеу қажет болады. Биопсия да қажет болуы мүмкін. Биопсия - онкологиялық аурулардың адам бойында  бар екенін  растаудың жалғыз сенімді жолы. (Диагностика бөлімінде биопсия туралы толық ақпарат беріледі.)\r\n\r\nМаммография - сүт безінің қатерлі ісігін ерте анықтау үшін дәрігерлер үшін ең жақсы құрал. \r\n\r\nДегенмен, маммография әлі толық жетілмеген:\r\n\r\n• Маммография да кейбір қатерлі ісік ауруларын байқамай қалуы мүмкін. (Нәтижесі «жалған теріс нәтиже» деп аталады)\r\n• Мамаграфия кейбір түзінділерді, тексеру барысында қатерлі ісік деп белгілеп беруі мүмкін. (мұның  нәтижесі «жалған оң нәтиже» болып есептеледі ).\r\n•	Кейбір жылдам өсетін ісіктер, үлкен көлемге тез жетеді және олдар басқа мұшерелге таралып та үлгереді, оларды енді маммографиядан көруге болады.\r\n\r\nМаммограммалар (сонымен қатар стоматологиялық рентген және жиі өткізілетін рентгендік зерттеулердің басқа түрлері) радиацияның өте төмен мөлшерін пайдаланады. Зиян келтіру қаупі өте аз, бірақ рентгендік зерттеулерді жиі өткізу қиындық тудыруы мүмкін. Артықшылығы әрдайым қауіп-қатерден асып түседі. Рентгенге тексерілу қажет әрбір жағдайда дәрігерлермен кеңесу керек. Сондай – ақ кескіндегі қажет емес бөліктерді домалақтап белгілеп қоюын сұраңыз.\r\n\r\n__Сүт безін клиникалық тексеруден өткізу__\r\n\r\nСүт безіне клиникалық тексеру жүргізу  кезінде дәрігер емделушінің жалпы жағдайын тексереді. Тексеру кезінде  қолды бастан жоғары  көтеріп, содан кейін денесін төмен тастауын немесе қолын жамбасқа басуын сұрауы мүмкін.\r\n\r\nМедициналық қызметкер оң және сол жақ сүт бездерін көлемдерімен және формасымен ерекшеленетінін анықтайды. Емшектің терісі бөртпеге, сызаттарға немесе басқа да белгілерге қарсы тексеріледі. Емізік сұйықтықтың бар-жоқтығын анықтау үшін қысылады.\r\nМедицина қызметкері тексеру үшін саусақтардың көмегімен бүкіл сүт безін, қолтықтың астын және бұғана аймағын тексереді. Тығыздық әдетте бұршақ көлеміндей болады, ол кезде оны сезінуге мүмкіндік туады. Тексеру алдымен бір жағынан, содан соң екінші жағынан жүргізіледі. Дәрігерлер сондай-ақ, сүт безіне жақын орналасқан лимфа түйіндерінің үлкейтілгенін тексереді.\r\n\r\nКеудеге толық клиникалық тексеру 10 минутқа дейін созылуы мүмкін.\r\n\r\n__Сүт безінің өзіндік тексерілуі__\r\n\r\nСіз,  сүт бездеріңізде қандайда бір өзгерістердің бар екенін анықтау үшін әр ай сайын тексере аласыз. Өзгерістер жасқа, етеккір циклына, жүктілікке, менопаузаға немесе контрацептивтерді немесе басқа гормоналды препараттарды қолданудан туындауы мүмкін екенін есте ұстаған жөн. Сүт бездерінің бүдірлі және ішінде іртік-іртіктің сезінуі қалыпты жағдай. Сонымен қатар, сүт бездері ісінеді және қатаяды, ол жағдай әдетте етеккірдің алдында және менопауза мезгілінде қатайтады.\r\n\r\nСүт бездерінде қандайда бір ерекшелік байқасаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nСүт бездерінің тәуелсіз сараптамасы тұрақты скринингтік маммографияны және сүт безінің клиникалық тексеруін алмастыра алмайды. Зерттеу деректері бойынша сүт бездерінің өзіндік сараптамасы сүт безі қатерлі ісігінен болатын өлімді азайтады екен.\r\n\r\n__Сүт безі қатерлі ісігінің симптомдары:__\r\n\r\n• Сипалап көргенде емшектің немесе емізіктің өзгергендігі байқалады;\r\n• Кеуде немесе омырауға  жақын қолтық жақты тығыздау мен томпиу орын алады;\r\n• Емізік нығызданып тұрады;\r\n• Емізіктің сыртқы түрі өзгереді;\r\n• Омыраудың көлемі мен формасы өзгереді\r\n• Емізік ішке тартылып тұрады\r\n• Кеуде терісі, ареоласы немесе емізік қабыршықтануы, қызаруы немесе ісінуі мүмкін. Онда беріштер болуы мүмкін немесе теріге ұқсайтын тыртықтар болуы мүмкін.\r\n• Емшектен бөлінді шығады.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі әдетте ерте сатысында ауырсынбайды. Дегенмен, әйелдер кеуде ауыруы немесе кез келген басқа да бұрын белгілері болса, дәрігерге қаралуы керек. Көбінесе бұл белгілер қатерлі ісікке байланысты бола бермейді. Басқа да аурулардың себебінен  осындай белгілер болуы мүмкін. Әйелде осындай симптомдар туындаса ерте уақытта диагноз қою үшін және емдеуді мүмкіндігінше тезірек жүзеге асыруы үшін дәрігермен көрсету керек.\r\n\r\n__Диагнозы__\r\n\r\nЕгер сіздегі симптомдар немесе скрининг нәтижелері рак ауруының бар екенін білдірсе, сіздің дәрігеріңіз шынымен қатерлі ісік бар ма, әлде басқа себептен екенін анықтауы керек. Дәрігеріңіз жеке және отбасыңыздың бұл аурудың барлығы туралы сұрақтар қоюы мүмкін. Сізге медициналық тексеруден өту қажет болады. Сіздің дәрігеріңіз сізге маммограмма немесе басқа да скринингтік тесттер  тағайындайды. Тексерудің бұл түрлері сүт безінің ішкі тіндерінің суретін алуға мүмкіндік береді. Мұндай зерттеуден кейін дәрігер қосымша зерттеу әдістерін  қажетсіз деп табуы мүмкін. Дәрігер сонымен қатар кейінірек тексеруден өтуді ұсынуы мүмкін. Немесе рак клеткаларын анықтау үшін биопсиядан өтуге тура келеді.\r\n\r\n__Сүт безіне  клиникалық тексеру жүргізу__\r\n\r\nМедициналық қызметкер әр сүт безінің қабынуын және басқа да мәселелерді анықтау үшін пальпация жасайды. Егер тығыздық бар болса, дәрігер пальпаторлау оның көлемін, формасын және құрылымын анықтайды. Дәрігер бұл тығыздықтың қаншалықты оңай қозғалатындығын да тексереді. Қатері жоқ тығыздықтар, қатерлі түрінен ажыратылады. Жұмсақ, тегіс, дөңгелек және жылжымалы тығыздықтар қатері жоқ болып есептеледі. Қатты, кейпі біркелкі емес, сүт безіне мықтап бекініп алған тығыздықтар, жоғары сатыдағы қатерлі ісік болуы мүмкін. \r\n\r\n__Диагностикалық маммография__\r\n\r\nДиагностикалық маммография - бұл кеуде қуысының рентгендік бейнесі. Оның көмегімен скринингтік маммограммада анормальды көрінетін аймақтардың анық және толық көрінісі жасалады. Дәрігер осы әдісті, кеудедегі ерекше өзгерістер, мысалы, тығыздану, ауырсыну, қалыңдау, емізіктен бөліндінің шығуы немесе омыраудың көлемі немесе пішінінің өзгеруі сияқты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін пайдаланады. Диагностикалық маммограмма кеудедің нақты аймағына бағытталуы мүмкін. Ол арнайы әдістерді қолданып,  скринингтік маммографиядан гөрі көбірек болжамдар жасай алады.\r\n\r\n__Ультрадыбыстық диагностика__\r\n\r\nУДЗ аппараты адамдар ести алмайтын дыбыс толқындарын жібереді. Толқындар тіннен көрінеді. Жаңғырықты пайдалана отырып компьютер кескіндер түзеді. Дәрігеріңіз бұл суретті монитордан көре алады. Бұл кескіндемеде тығыздық қатты ма, әлде ішіне сұйықтық толтырылды ма соны көре алады. Жылауық - сұйықтық толтырылған қап. Олар қатерлі ісік емес. Алайда қтты тығыздық  рак ісік болуы мүмкін. Зерттеуден кейін дәрігер кескіндерді бейнеге сақтап немесе басып шығарады. Бұл зерттеу маммограммамен бірге өткізілуі де мүмкін.\r\n\r\n__Магнитті резонанстың көмегімен кескін түзу__\r\n\r\nЯдролық магниттік резонанс (ЯМР) - компьютерге қосылған қуатты магнитті қолдану арқылы жүргізілетін  зерттеу әдісі. ЯМР сүт безінің тінінің толық бейнесін жасайды. Алынған суреттерді монитордан көруге болады немесе олар таспаға басылады. ЯМР –ды маммограммамен бірге пайдалануға болады.\r\n\r\n__Биопсия__\r\n\r\nДәрігеріңіз сізді хирургқа немесе омырау ауруларына биопсия жасайтын арнайы маманға жіберу мүмкін. Сұйықтық  немесе  тін ісік белгілерің бар-жоғын анықтау үшін сүт безінен шығарылады.\r\n\r\nКейбір күдікті аймақтар маммограммада көрінеді, бірақ сүт безінің клиникалық тексеруімен анықталмай жатады. Дәрігерлер тіннен алынған аймақты көру үшін кескінді ойнату  әдістерін қолданады. Мұндай әдістер жетекші УДЗ немесе стереотактикалық биопсия немесе локализацияланған ине әдістерін қамтиды.\r\n\r\n===\'\'Дәрігерлер сүт бездерінің тіндерін әртүрлі жолмен алып тастай алады:\'\'===\r\n\r\n• \'\'Жіңішке иненің асперациясы\'\': Дәрiгер кеудеде түзілген сұйықтықты алу үшiн жұқа инені пайдаланады. Егер сұйықтықтың жасушалары болса, зертханада патологанатом оларды микроскоптың көмегімен қатерлі ісікке қарсы тексереді. Егер сұйықтық ісіктен таза болса, зертханадағы микроскоптың көмегімен оны қараудың қажеті жоқ шығар.\r\n• \'\'Терең биопсия\'\': Дәрігер кеуде тінін жинау үшін жуан инені пайдаланады. Патологанатом рак клеткаларын тексереді. Бұл процедура пункциялық биопсия деп аталады.\r\n• \'\'Хирургиялық биопсия\'\': Хирург тіннің үлгісін алады. Патологанатом  рак клеткаларының тінін тексереді.\r\n• Ішкі биопсияны орындаған кезде, тығызданған немесе аномальді аймақтағы тінінің үлгісін алады.\r\n• Эксцизонды биопсия жасау кезінде, тығыздалған жердегі тін немесе бүкіл аймақтың барлық тінін тексеру үшін алынады.\r\n\r\nЕгер рак жасушалары тіннен табылса, патологанатом бұл жағдайда қатерлі ісіктің қандай түріне жататындығын айта алады. Сүт безінің қатерлі ісігінің ең көп тараған түрі жолдағы эпителийдің карциномасы болып табылады. Анормальды жасушалар түтіктердің эпителийінде кездеседі. Лобуарлы карцинома - бұл басқа түрі. Бөліктерде анормальды жасушалар табылады.\r\n\r\n__Қосымша тексеру__\r\n\r\nЕгер қатерлі ісік диагнозы қойылса, дәрігеріңіз сүт безінің тінінен алынған қалдықтарға арнайы зертханалық сынақтар жүргізуге тапсырыс бере алады. Бұл зерттеулер дәрігеріңізге бойыңыздағы  рак туралы көбірек ақпарат алуға және емдеуді жоспарлауға мүмкіндік береді:\r\n\r\n• Гормондық рецепторлардың сынақтары: Бұл тест тіннің белгілі бір гормондарында рецепторлардың бар-жоғын көрсетеді. Рецепторлы тіндер қажетті гормондардың (эстроген немесе прогестерон) өсуі үшін керек.\r\n• PCE2 сынағы: Бұл тест адамның эпидермиялық өсу факторы -2 (PCE2) немесе PCE2 / жаңа генінің рецепторы деп аталатын тіндегі ақуыздың бар-жоғын көрсетеді. Тіндерде бұл геннің тым көп даналары немесе тым көп көшірмесі бар болса, емделуден кейін сүт безінің қатерлі ісігінің қайталану ықтималдығын арттыруы мүмкін.\r\n\r\n__Кезеңнің анықтамасы__\r\n\r\nЕмдеуді жоспарлау үшін  дәрігеріңіз аурудың даму кезеңін (кезеңін) білуі керек. Аурудың сатысы ісік көлемімен және онкологиялық аурулардың болуымен анықталады. Кезеңді анықтау радиологиялық және зертханалық зерттеулерді талап етуі мүмкін. Зерттеулердің бұл түрлері егер обыр ауруы болса, онда соның  басқа да мүшелерге таралғандығын анықтауға мүмкіндік туғызады. Сүт безі қатерлі ісігінің (метастазасы) рак клеткалары қолтық асты лимфа түйіндерінде (аксиларлы лимфа түйіндерінде) жиі кездеседі. Сүт безі мен қолтық асты лимфа түйіндеріндегі ісікті жою үшін хирургиялық операция жасалғанға дейін сатысы анықталмайды.\r\n\r\nСүт безінің қатерлі ісігі келесі кезеңдерден өтеді:\r\n\r\nКезең 0 – бұл орнындағы карцинома.\r\n\r\n• Локулярлы (бөлікті) орнындағы карцинома  (LKNM): анормальді жасуша шырышты бөліктердің бездерінде табылады. ЛКНМ сирек жағдайда инвазиялық қатерлі ісікке айналады. Алайда, бір кеудеде LCNM бар болуы сүт бездерінде рак ауруының болу қаупін арттырады.\r\n• Эпителий тарамының орнындағы карцинома (ЭТОК): Анормаллы жасушалар эпители тарамдарында орналасады. ЭТОК  тарамішілік карцинома деп те аталады. Аномальді жасушалар тарамнан тыс жерлерге жайылмайды. Олар жақын тұрған сүт бездерінің тініне енбейді. ЭТОК емделмеген жағдайда, кейде инвазиялық қатерлі ісікке айналады.\r\n\r\n===\'\'Келесі кезең – эпителий тарамдарындағы карцинома\'\'===\r\n\r\nI сатысы - инвазивті сүт безі қатерлі ісігінің бастапқы кезеңі. Ісік көлемі жиек жағынан өлшегенде 2 сантиметрден аспайды. Рак клеткалары сүт безінен тыс таралмаған.\r\nКелесі кезеңде рак жасушалары тарамнан тыс жерлерге  шығып, жайылып кетеді. Ісік клеткалары кеуде ішіндегі іргелес тіндерді басып алады.\r\n\r\n===\'\'II кезеңде мынадай сипаттамалар болуы мүмкін:\'\'===\r\n\r\n• Сүт безінің ісіктері жиегінен өлшегенде 2 сантиметрден аспайды (дюймдың төрттен үшін алып жатады). Онкологиялық ауру лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік мөлшері 2-ден 5 сантиметрге дейін (үш тоқсаннан 2 дюймге дейін). Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйіндеріне таралуы мүмкін.\r\n• Ісік мөлшері 5 сантиметрден (2 дюйм) асады. Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйініне таралмаған.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік үлкен мөлшерге жетеді, бірақ ісік сүт безі мен көршілес лимфа түйіндерінен тыс таралмайды. Бұл жергілікті деңгейде дамыған қатерлі ісік.\r\n\r\n===\'\'III сатысы – бұл төменде көрсетілген жағдайлрдың бірімен көрініс береді:\'\'===\r\n\r\n• Кеудедегі ісік 5 сантиметрден аз (2 дюйм). Ісік бір-біріне немесе басқа құрылымдарға бекітілген қолтық асты лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік 5 сантиметрден асады. Онкологиялық аурулар лимфа түйіндеріне таралды.\r\n\r\n===\'\'III В саты келесі сипаттамалардың бірімен сипатталады:\'\'===\r\n\r\n• Ісік көкірек қабырғасына немесе кеуде теріге дейін өседі.\r\n• Ісік кеуде артылық лимфа түйініне таралды.\r\n• Қабынбалы сүт безінің қатерлі ісігі – Сүт безі қатерлі ісігінің ІІІВ сатысының сирек кездесетін түрі. Кеуде қызыл әрі ісіңкі көрінеді, өйткені рак жасушалары терінің лимфа тамырларын бітеп тастайды.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік кез келген көлемде болуы мүмкін. Ол келесідей түрлердің біріне таралды:\r\n\r\n• Обыр кеуде артылық және қолтық астылық  лимфа түйініне таралды.\r\n• Ісік бұғанаға бұғана астылы және бұғана үстілік  лимфа түйініне таралды.\r\n\r\nIV кезең – қашықтан метастазданған қатерлі ісік. Обыр басқа басқа мүшелерге де  таралды.\r\n\r\n\'\'__Қайталанатын қатерлі ісік__\'\' - белгілі бір кезеңнен кейін қайталанатын (қайталанған) қатерлі ісік. Ол жергілікті сүт безінде немесе кеуде қуысының қабырғасында қайталануы мүмкін. Ол сондай-ақ сүйек, бауыр немесе өкпе секілді кез келген басқа мүшелерде қайталануы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмді таңдау аурудың сатысына қарасты жүзеге асады. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын әйелдердің көпшілігі медициналық көмек алуға, ем-шаралар туралы шешім қабылдауға белсенді қатысады. Ауру жайында білуді қалау, қиналған мәселеңді шешу үшін оның жолдарын іздеу – ол табиғи құбылыс.  Көптеген әйелдерге сүт безі қатерлі ісігі туралы қосымша ақпарат алу - онымен күресуге айтарлықтай көмек болады.\r\n\r\nНауқас адамдар өз бойындағы ісікті  диагностикалатқаннан кейін есеңгіреп, күйзеліске тап болады. Онысы науқастың өзіне зиянын тигізеді, яғни дәрігерге қажетті сұрақтарын құюға, ауру жайында білуі тиіс кейбір мәселелерді ескеруіне кедергі болады.  Дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін түзіп алу көбінесе бұл мәселені шешуге көмектеседі. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау оңай болуы үшін пациенттер дауысты жазып алады немесе дауыс жазғыш құрылғыны пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбір науқастар өздерінің туыстары мен досын дәрігермен сөйлескенде  талқылауға қатысуға, жазба жасауға немесе жай ғана тыңдауда бірге болғанын  қалайды. Барлық сұрақтарды бірден қоюдың қажеті жоқ. Сондай-ақ, дәрігерден немесе медбикеден қандай да бір түсініксіз жайттар мен басқа да  толық ақпарат қажет болса, оны сұрауға әлі де уақыт болады.\r\n\r\nДәрігер сізді маманға жібере алады, немесе сіз өзіңіз осындай бағыт туралы сұрап-біліп өз бетіңізше бара аласыз. Сүт безінің қатерлі ісігін емдейтін мамандар: хирургтар, онкологи-радиологтар және медициналық онкологтар  жатады. Сізді пластикалық хирургқа да жіберуі мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nӘйелдердегі сүт безі қатерлі ісігін емдеудің көптеген түрлері бар. Оларға хирургия операция, радиациялық терапия, химиотерапия, гормондық терапия және биологиялық терапия жатады.  Төменде олардың сипаттамалары бар. Көп жағдайларда бірнеше емдеу түрлері жүргізіледі.\r\n\r\nЕмдеу негізінен ауру атысына  байланысты таңдалады. Сатысына байланысты емдеудің сипаттамасы төменде берілген:\r\n\r\nДәрігеріңіз емделу нұсқалары туралы және күтілетін нәтижелер туралы айтып береді. Сіз емделудің  қалыпты өміріңізге қалай әсер ететінін білгіңіз келуі мүмкін. Мүмкін сіз емделу кезінде және емделуден кейін қалай  болатыныңызды білгіңіз келетін шығар? Дәрігеріңізбен бірге емдеу жоспарын өзіңіздің медициналық жағдайларыңыз бен жеке құндылықтарыңызға сәйкес жасай аласыз.\r\n\r\nОнкологиялық ауруларды емдеу жергілікті немесе жүйелі болуы мүмкін:\r\n\r\n• ===\'\'Жергілікті емдеу\'\'===: Хирургия және радиациялық терапия жергілікті емдеу болып табылады. Олар емшектегі рак ауруларын жоюды немесе бұзуды қамтиды. Егер сүт безі қатерлі ісігі басқа органдарға таралса, жергілікті терапия осы мүшелерде ауруды бақылау үшін қолданылуы мүмкін.\r\n• ===\'\'Жүйелік терапия\'\'===: химиотерапия, гормондық терапия және биотерапия - бұл жүйелі емдеу түрлері болып табылады. Олар қан айналымына еніп, обырмен бірге бүкіл ағзаны жояды немесе бақылайды. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын кейбір әйелдерге, жүйелік терапия операцияның алдында ісіктерді азайту үшін немесе радиациялық терапиядан бұрын  тағайындалады. Басқа жағдайларда, жүйелі терапия операциядан кейін және / немесе рак шығарудың қайталануын болдырмау үшін радиациялық терапияның алдында жүзеге асырылады. Жүйелік терапия сонымен қатар қатерлі ісік ауруларының таралу жағдайында қолданылады.\r\n\r\nСау жасушалар мен тіндер қатерлі ісік ауруларын емдеуде жиі зақымдалғандығына байланысты, жанама әсерлер өте жиі кездесіп жатады. Олар негізінен емдеудің түрі мен дәрежесіне байланысты. Жанама әсерлер əр əйелде əр түрлі болуы мүмкін жəне əрбір кейінгі емдеу курсымен өзгеруі мүмкін.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nХирургиялық операция  - сүт безі қатерлі ісігіне ең көп қолданылатын ем түрі. Операциялардың бірнеше түрі бар. Дәрігеріңіз олардың әрқайсысы туралы айтып бере алады, артықшылықтары мен қауіптері жайында талқылап, салыстырады және сыртқы көрінісіңізді қаншалықты өзгертетінін де сипаттап береді:  \r\n\r\n• Сүт безіне жасалатын консервативтік операция: Сүт безін толықтай емес, тек,ондағы қауіпті ісікті алып тастауға негізделген операция түрі.  Ол сондай-ақ сүт безін сақтауға негізделген операция деп те аталады, омыраудағы ісіктерді жою, сегменттік мастэктомия және ішінара мастэктомия деп аталады. Кейде экзистенциалды биопсия да сүт безінің ісінуін жоюға бағытталған болып табылады, өйткені хирург барлық саңылауларды жояды.\r\n\r\nХирург ылғи қолтық асты  лимфа түйіндерін жояды. Жеке кесу де жасалады. Бұл процедура қолтық асты лимфа түйіндерін тілу деп аталады. Бұл лимфа жүйесінде рак жасушаларының болуын немесе болмағанын көрсетеді.\r\n\r\nСүт безін сақтау операциясы аяқталғаннан кейін, әйелдердің көпшілігі сүт безіне сәуле терапиясын алады. Ол омыраудағы қалуы мүмкін рак жасушаларын жояды.\r\n\r\n• Mастектомия: Сүт безін (немесе сүт бездерінің ұлғайған ең үлкен бөлігін) алып тастау операциясы мастэктомия болып табылады. Көп жағдайларда хирург қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастайды. Кейбір әйелдерге операциядан кейін радиациялық терапия тағайындалады.\r\n\r\nЗерттеулер сүт безі хирургиясы (радиациялық терапия) және сатыларының I  мен II кезеңі үшін мастэктомиядан кейін өмір сүрудің ұқсастығын анықтады.\r\n\r\nЛимфа түйінінің биопсиясы лимфа түйіндерінде рак жасушаларын анықтаудың жаңа әдісі болып табылады. Хирург мүмкіндігінше лимфа түйіндерін аз бөлігін алып тастайды, бұл шағын жанама әсер береді. (Егер дәрігер қолтық асты лимфа түйіндерінде рак жасушаларын тапса, әдетте қолтық асты лимфа түйіндерін тіледі)\r\n\r\nСіз сүт безін қалпына келтіру жолын таңдай аласыз. Бұл кеуде формасын қалпына келтіруге арналған пластикалық операция. Бұл мастэктомиямен бір мезгілде немесе кейінірек жасалуы мүмкін. Егер қайта қалпына келтіруді жоспарласаңыз, мастэктомиядан бұрын пластикалық хирургпен сөйлесіңіз.\r\n\r\nОперациядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт әр әйелде әртүрлі болады. Операциядан ауырсыну мен қысылу сезімі туындайды. Ауруларды бақылауға дәрі-дәрмектер көмектеседі. Операцияға дейін дәрігер немесе медбикелермен  ауырсынуды жеңілдету жолдарының жоспарын талқылау қажет. Операциядан кейін дәрігеріңіз жеткіліксіз болса, осы жоспарды қайта реттей алады. Кез-келген операция инфекциямен, сондай-ақ қан кету немесе басқа да проблемалармен байланысты. Егер олардың біреуі орын алса, сіз дереу медициналық қызметкерлерге хабарлауыңыз керек.\r\n\r\nСіздің бір немесе екі омырауыңыз алынған болса, теңгерім сезімінен проблемалар туындауы мүмкін. Сүт бездері үлкейген кезде бұл сезімдерді анық білуге болады. Бұл теңгерімсіздіктен мойын мен артқы жағында ыңғайсыздықтар туындауы мүмкін. Сонымен қатар, сүт  безінің алынған аумағында қысым сезілуі мүмкін. Иық пен қолдың бұлшық еті қатты және әлсіз болып қалуы да ықтимал. Әдетте бұл мәселелердің бәрі қалпына келеді. Дәрігер, мейірбике немесе физиотерапевт сіздің қолыңыз бен иығыңыздағы қозғалысты және күшіңізді қалпына келтіруге арналған жаттығуларды ұсынады. Жаттығулар қаттылық пен ауырсыну сезімін азайтуға көмектеседі. Қарапайым жаттығулар операциядан кейін, бірнеше күн өткенде жасалуы мүмкін.\r\n\r\nОперация кезінде нервтердің зақымдануы немесе тілінуі мүмкін болғандықтан, сіз кеудеде, қолтық астында, иық және қолыңызда ауырсынуды сезінуіңіз мүмкін немесе терлеп тұрады . Бұл сезімдер әдетте бірнеше аптадан немесе бірнеше айдан кейін кетеді. Дегенмен, кейбір әйелдерде мең-зең күй / сезімталдықтың төмендеу қалып қояды.\r\n\r\nҚолтық асты лимфа түйіндерінің жойылуы лимфа ағынын бәсеңдетеді. Одан қолыңызда немесе білегіңізде ісік пайда болуы мүмкін. Бұл ісік лимфедема деп аталады. Лимфедема хирургиялық операциялардан немесе айлар мен жылдардан кейін дамуы мүмкін.\r\n\r\nСізге, емдеуден өткеннен кейін қолыңыз бен білектеріңізді өмір бойы қорғап жүруіңізге тура келеді:\r\n\r\n• Қолды қысатын киім  киуге немесе зергерлік бұйымдарды тағуға болмайды.\r\n• Сөмкені немесе жүктеріңізді сау қолыңызбен алып жүріңіз.\r\n• Қолтығыңыздың астын қырыну кезінде кесіп алмас үшін электр ұстараны пайдаланыңыз.\r\n•  Инъекция салдырғанда, қан алғанда және қан қысымын өлшегенде сау қолыңызды пайдаланыңыз.\r\n• Бақшада жұмыс істегенде, күшті жуғыш заттарды қолданғанда қолдарыңызға қолғап киіңіз.\r\n• кутикулалармен кесіп алмай маникюрді мұқият орындаңыз.\r\n•  Жарақаттанған қолыңызды күнге күюден сақтаңыз.\r\n\r\nҚолыңыз немесе білегіңіз кесілгенде, жәндіктер шаққанда, күнге қатты күйіп қалғанда немесе  басқа зақымдалулар орын алса, дәрігермен кеңесіп ем қабылдаңыз. Егер сіздің білегіңіз бен қолыңыз жарақаттанса, ісінсе, қызыл түске айналса және ерекше қызып тұрса, дәрігерге қарағаныңыз дұрыс.\r\n\r\nЕгер лимфедема дамыған болса, дәрігер қолыңызды көтеріңкі деңгейде жүрекке дейін көтеруді ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ ол сіздің білегіңіз бен қолыңыз үшін жаттығулар жасатуы мүмкін. Лимфа айналымын жақсарту үшін лимфадемасы бар кейбір әйелдер серпімдер киіп алады. Дәрі-дәрмектер, қолмен лимфа ағызу (массаж) немесе қолды ақырын сығып алатын құрылғыны пайдалану да көмектеседі. Сондай-ақ физиотерапевтке немесе басқа маманға хабарласуға болады.\r\n\r\n__Сәулелі терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергиялы сәулелерді пайдалану арқылы жүзеге асады. Әйелдердің көпшілігі сүт безі операцияларын тоқтатқаннан кейін сәуле терапиясын алады. Кейбір әйелдерде мастэктомиядан кейін сәулелі терапия тағайындалады. Емдеу ісік мөлшеріне және басқа факторларға байланысты. Радиация хирургиядан кейін орнында қалуы мүмкін сүт безі қатерлі жасушаларын бұзады.\r\n\r\nКейбір науқастар операциядан бұрын сәуле терапиясын алады, ісік жасушаларын жойып, оны азайтады. Дәрігерлер бұл әдісті ірі ісіктерді жою қиын болған жағдайларда пайдаланады. Кейбір жағдайларда науқастар операциядан бұрын химиотерапия немесе гормоналды терапиядан өтеді.\r\n\r\nДәрігерлер сүт безінің қатерлі ісігін емдеу үшін радиациялық терапияның екі түрін қолданады. Кейбір науқастарға екі түрі де тағайындайды:\r\n\r\n• Сыртқы сәулелендіру: радиация үлкен құрылғының сыртынан шығарылады. Көптеген жағдайларда әйелдер мұндай емдеуді ауруханада немесе клиникада алады. Емдеу курсы әдетте бірнеше апта бойы аптасына 5 күн өткізіледі.\r\n• Ішкі сәулелендіру (имплантацияланған сәулелену): Радиактивті заттары бар жұқа пластикалық түтіктер (имплантанттар) тікелей сүт безіне орнатылады. Имплантанттар бірнеше күн бойы сақталады. Осы уақыт ішінде науқас ауруханада болады. Ол ауруханадан шығар кезде дәрігер имплантанттарды алып тастайды.\r\n\r\nЖанама әсер негізінен радиацияның дозасы мен түріне, сондай-ақ қандай мүшеге немесе дененің қай бөлігіне қолданылуына байланысты.\r\n\r\nҚолдану аймағында қызару, құрғау, ісіну және терінің қышуы сияқты  жалпыға ортақ белгілер туындауы мүмкін. Кеудеде ауыр және қысып тұрғандай сезімдер болуы мүмкін. Бұл белгілер уақыт өте келе жоғалады. Емдеу жүргізіп  жатқанда терінің ылғалды болуы және «тамшылауы» мүмкін. Бұл аймақта ауаның әсері қаншалықты болса, терінің сауығуына соншалықты ықпал ететін көрінеді.\r\n\r\nМұндай кезде сіз мақтадан жасалған бас киім кигіңіз келуі мүмкін, ол басыңызға кең, ыңғайлы болып тұрады.  Жалпы осындай күтім теріге  де жасалғаны маңызды болмақ. Емделген жердің аймақтарына қандай әтірлер мен майларды жағу керектігі жайында дәрігермен кеңескен дұрыс шығар. Радиотерапияның бұл әсері, уақыт өте кетеді. \r\n\r\nЕмдеу аяқталғаннан кейін теріні бірте-бірте емдейді. Дегенмен, тері түсінің ұзақ мерзімді өзгеруі мүмкін.\r\n\r\nРентгенотерапия кезінде әсіресе кейінгі емдеу апталарында өте шаршаңқы  болу заңды. Демалыс өте маңызды, бірақ дәрігерлер әдетте ең белсенді өмір салтын сақтауға кеңес береді.\r\n\r\nРадиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, әдетте сіздің дәрігеріңіз оларды жеңе алады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияда рак жасушаларын жоюға арналған ісікке қарсы препараттар қолданылады. Сүт безі қатерлі ісігіне химиотерапия әдетте дәрілермен бірге салынады. \r\n\r\nДәрілер таблеткалар немесе ішілік инъекциялар (IV) ретінде берілуі мүмкін. Кез-келген жағдайда препарат қанға шығады және бүкіл денеге таралады.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер аурухана клиникасында, дәрігерлік бөлімде немесе үйде химиотерапиядан өтуі мүмкін. Кейбір науқас емдеу кезінде ауруханада болуы керек.\r\nЖанама әсері негізінен препараттың ерекшелігіне және дозаға байланысты. Есірткі заттар қатерлі ісік жасушаларына және жылдам бөлінетін басқа клеткаларға әсер етеді:\r\n\r\n• Қан жасушалары: Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қанның ұюына және азғаның барлық мүшелеріне оттегін тасымалдауға қатысады. Дәрілердің қан жасушаларына әсер еткен кезде, ағзаға инфекцияның ықтималдығы артады, көгеру мен көгеру оңай қалыптасады, әл-ауқаты әлсіздік пен әлсіздікпен сипатталады. Химиотерапиядан кейінгі жылдарда кейбір әйелдер лейкемияны (қан рагы) дамытады.\r\n• ===\'\'Шаш түбірінің жасушалары\'\'===: химиотерапиядан шаш түсуі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ түсі мен құрылымы әртүрлі болып қалуы ықтимал.\r\n• ===\'\'Ас қорыту жолдарының шырышты қабаттарының жасушалары\'\'===: Химиотерапия тәбеттің  жоғалуына, жүрек айнуы мен құсуға, диарея немесе ауызға және ерінге нұқсан келтіруі мүмкін.\r\n\r\nДәрігеріңіз осы жанама әсерлерді бақылау тәсілдерін ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігіне қолданылатын кейбір дәрі-дәрмектерден білектеріңіз бен табандарыңызда терлеу немесе ұйю сезімі туындауы мүмкін. Бұл әдетте емделуді тоқтатқаннан кейін кетеді. Басқа жанама әсерлер сақталуы мүмкін. Кейбір әйелдерде сүт безі обырын емдеуге арналған дәрі-дәрмектер жүректерін әлсіретіп жатады.\r\n\r\nКейбір обырға қарсы дәрілер аналық безді зақымдауы мүмкін. Мүмкін бұдан, аналық бездер гормондар өндірісін тоқтатады. Менопаузаның симптомдары пайда болуы мүмкін. Оларға қынапқа қан кұюлар мен қынаптың құрғақтануы болуы мүмкін. Етеккірі бұзылуы мүмкін немесе тоқтатылуы мүмкін. Кейбір әйелдер құнарсыз болып қалады (жүктілік болмайды). 35 жастан асқан әйелдер мәңгі бала көтере алмай қалуы да мүмкін.\r\n\r\nЕкінші жағынан, сіз химиотерапия барысында құнарлылықты сақтап қала аласыз және жүкті болу мүмкіндігіңыз зор болады. Химиотерапияның жаңа туған нәрестеге әсері белгісіз. Емдеуді бастамас бұрын дәрігермен бірге босану жайында талқылауыңыз қажет.\r\n\r\n__Гормондық терапия__\r\n\r\nКейбір кеуде ісіктері гормондардың өсуін талап етеді. Гормондық терапия рак жасушаларын қажет ететін табиғи гормондарды алуға немесе пайдалануға жол бермейді. Бұл гормондар эстроген және прогестерон болып табылады. Зертханалық зерттеулер барысында сіз ісіктерде гормондардың рецепторлары бар-жоғын біле аласыз. Егер сізде осындай ісік бар болса, сізге гормоналды терапия беріледі.\r\n\r\n__\'\'Бұл кезде емдеу препаратты немесе хирургия қолданылады:\'\'__\r\n\r\n• ===\'\'Дәрілік заттар\'\'===: Сіздің дәрігеріңіз табиғи гормонды бөгеп тастайтын препарат ұсынуы мүмкін. Препараттардың бірі - эстрогенді тоқтататын тамоксифен. Тағы бір дәрі түрі әйелдердің ағзасындағы эстрадиол гормонын өндіруін тоқтатады. Эстрадиол - эстрогеннің нысаны. Препараттың бұл түрі - ароматаза ингибиторы. Егер менопаузы болмаса, дәрігер эстрогенді аналық бездердің өндірісін тоқтататын препарат тағайындауы мүмкін.\r\n• ===\'\'Хирургия\'\'===: Менопауза болмаса, сіздің аналық бездеріңізді алып тастауы мүмкін. Олар денедегі эстрогеннің негізгі көзі болып табылады. Менопаузы бар әйелдер хирургияға мұқтаж емес. (Менопауза пайда болған кезде, аналық бездері эстрогенді аз шығарады.)\r\n\r\nГормондық терапияның жанама әсері көбінесе препараттың өзі немесе емдеу түріне байланысты болады. Тамоксифен - ең кең таралған гормондық терапия препараты. Жалпы, тамоксифеннің жанама әсері менопаузы сияқты. Ең жиі кездесетіндер – қынаптық құйылулар мен бөлінділердің шығуы. Басқа жанама әсерлері менструальдық циклдар, бас аурулары, шаршау, жүрек айнуы, құсу, вагинальды құрғақтық немесе қышу, қынаптың айналасындағы терінің тітіркену және тері бөртпесі болып табылады. Тамоксифенді қабылдағаннан барлық әйелдерде жанама әсерлер тудырмайды.\r\n\r\nТамоксифенді қабылдағаннан жүкті болу мүмкіндігі сақталады. Тамоксифен іштегі балаға қауіпті. Егер әлі де етеккір  бар болса, сіз дәрігермен контрацепция әдістері жайлы сөйлесуіңіз керек.\r\n\r\nТамоксифеннің жанама әсері өте сирек. Дегенмен, бұл препарат вена тромбозын тудыруы мүмкін. Қанның тіндері көбінесе аяқтар мен өкпелердің тамырларында қалыптасады. Әйелдерде инсульт қауіптілігі біршама артады.\r\n\r\nТамоксифен жатыр қатерлі ісігіне себеп болуы мүмкін. Одан кейін, жамбас мүшелерін үнемі медициналық тексеруден өткізу қажет. Тексерулер арасында қандай да бір ерекше қынаптық қан кетулер орын алса,  дәрігерге хабарлау керек.\r\n\r\nАналық безді алып тастағаннан кейін, менопауза дереу басталады. Жанама әсерлер көбінесе табиғи менопаузадан туындағандарға қарағанда әлдеқайда салмақты болып келеді. Дәрігерлер сізге осы жанама әсерлерді жеңу жолдарын ұсына алады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапия иммундық жүйенің ракпен күресуіне көмектеседі. Иммундық жүйе организмнің табиғи қорғанысы болып табылады.\r\n\r\nБасқа органдарға таратылған сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдерде Herceptin® (Trastuzumab) деп аталатын дәрілік препаратпен биологиялық терапия жүргізіледі. Бұл моноклоналды антиденелер. Ол лабораторияда және рак жасушаларына қосылады.\r\n\r\nХерцептина зертханалық сынақтарда кеуде ісігі кезінде HER2 деп аталатын белгілі бір протеиннің көп мөлшерін көрсететін әйелдерге тағайындалады. HER2 кедергісі арқылы препарат рак жасушаларының өсуін баяулатады немесе тоқтатады.\r\nХерцептин ішке енгізуге бағытталған. Оны дербес және химиотерапиямен бірге қолдануға болады.\r\n\r\nHerseptin-ді алғаш рет қолданғанда, ең көп таралған жанама әсерлер - бұл қалтырау мен қызу. Кейбір әйелдерде ауырсыну, әлсіздік, жүрек айнуы, құсу, диарея, бас ауруы, тыныс алудың қысымы немесе тері қатерлі ісігі пайда болады. Әдетте емдеудің алғашқы курсынан кейін жанама әсерлер аз болады.\r\n\r\nХерцептин сондай-ақ жүрекке зақым келтіруі мүмкін. Бұл кейде жүрек жеткіліксіздігіне соқтырады. Херцептин сонымен қатар өкпеге әсер етуі мүмкін. Бұл дереу медициналық көмек талап ететін тыныс алудың қиындауы тудыруы мүмкін. Херцептинді тағайындаудан бұрын дәрігер жүрек пен өкпеңізді тексереді. Емдеу кезінде дәрігер өкпенің проблемасы жоқтығын қадағалауы керек.\r\n\r\n__Емдеу түрлері ауру сатысына байланыты таңдалады__\r\n\r\nЕмдеу әдістері ауру кезеңіне және оның алдағы факторларына байланысты болады:\r\n\r\n• Ісік мөлшері сүт безінің мөлшеріне байланысты тексеріледі\r\n• Зертханалық сынақ нәтижелері (мысалы, рак клеткаларының гормондардың өсетінін талап етеді)\r\n• Менопаузы болды ма?\r\n• Сіздің денсаулығыңыздың жалпы жағдайы\r\nТөменде әрбір кезең үшін ең жиі қолданылатын емдердің қысқаша сипаттамасы келтірілген. Кейбір емделушілер үшін басқа емдеу нұсқалары қолайлы болмақ.\r\n\r\n0-кезең\r\n\r\n0 кезеңі сүт безінің қатерлі ісігі - локулярлы орнындағы карцинома  (LKNM) немесе  тарамдар орнындағы эпителийінің (CAPM) карциномасы.\r\n\r\n• LCM: LCM бар әйелдердің көпшілігі ешқандай ем қабылдамайды. Оның орнына, дәрігер сүт безі қатерлі ісігінің белгілерін байқау үшін тұрақты тексерулерді ұсына алады.\r\n\r\nКейбір науқастарға сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін азайту үшін тамоксифен қолданылады. Басқалар келешегі бар жаңа алдын-алу емін тестілеулерге қатыса алады.\r\n\r\nСол сүт безінің LCNM бар болуы сүт бездерінің екеуінде де қатерлі ісікке шалдығу қаупін арттырады. ЛКНМ бар әйелдердің өте аз тобы сүт бездерін жою үшін хирургиямен ауырсынуға тырысады. Бұл екі жақты профилактикалық мастектомия. Хирург әдетте қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастамайды.\r\n\r\n• CEDS: CEPM бар әйелдер көпшілігі сүт бездерін сақтау операциясын өткізеді, кейіннен радиациялық терапияны қабылдайды. Кейбір науқастар жалпы мастэктомияны таңдайды. \r\nӘдетте қолтық асты лимфа түйіндері жойылмайды. CAPMA бар әйелдер инвазивті сүт безі қатерлі ісігінің қатерін азайту үшін тамоксифен қабылдауы мүмкін.\r\n\r\n__I, II, IIIA және IIIC сатылары__\r\n\r\nI, II, IIIA және қолданыстағы (хирургиялық операциялармен емдеуге болады) IIIC сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер аралас ем алады. Олардың кейбіреулері сүт безін сақтау хирургиясын, ал кейін сүт безіне сәуле терапиясын қабылдайды . Бұл таңдау сүт безі қатерлі ісігінің І немесе ІІ кезеңі бар науқастар үшін кең таралған. Қалғандары мастэктомияның пайдасына таңдау жасайды.\r\n\r\nҚандай да бір таңдау кезінде әйелдер (әсіресе II немесе IIIA сүт безі қатерлі ісігі бар) жиі қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастайды. Егер науқаста рак клеткалары 1-ші 3-ші қолтық асты лимфа түйіндерінде табылса немесе сүт безінддегі ісік үлкен мөлшерге жетсе, дәрігер сәулелік терапияны науқасқа ұсынуы мүмкін. Егер рак клеткалары 3 лимфа  түйіндерінден артық табылса, дәрігер әдетте мастэктомиядан кейін радиациялық терапияны ұсынады.\r\n\r\nСүт безін сақтау операциясы (кейін келесісі  сәулелік терапия) мен мастектомия арасындағы таңдау көптеген факторларға байланысты:\r\n\r\n• Ісік көлеміне, орнына және сатысына;\r\n• Әйелдің сүт безінің көлеміне;\r\n• Рак ауруы белгілеріне;\r\n• Әйелдің сүт безін сақтап қалу мәселесіне қатысты\r\n• Әйел радиациялық терапияны қалай өңдейніне байланысты;\r\n• Әйелдің сәулелік терапия орталығына келу мүмкіндігіне;\r\n\r\nКейбір әйелдерге операциядан бұрын химиотерапия тағайындалады. Бұл неоадьювантты терапия (емделуден бұрын негізгі емдеу). Химиотерапия операциядан бұрын үлкен ісікті кішірейтуі мүмкін, бұл сүт безі операциясын үнемдеуге мүмкіндік береді. Мұндай емдеу көбінесе ІІ немесе ІІІ кезеңде үлкен ісігі бар әйелдер үшін таңдалады.\r\n\r\nОперациядан кейін көптеген науқастар адъювантты емдеуден өтеді. Адъюванттық терапия емдеу мүмкіндігін арттыру үшін бастапқы терапиядан кейін тағайындалған емдеу болып табылады. Радиациялық терапия сүт безінің ішінде және жанындағы рак жасушаларын жояды. Пациенттер жүйелі емдеуді қабылдайды, мысалы, химиотерапия, гормондық терапия немесе екеуі де. Мұндай емдеу ағзаның қандай да бір жерінде қалған рак жасушаларын жоюға мүмкіндік береді. Ол емшектегі немесе басқа мүшеде ісік қайталануын болдырмауы мүмкін.\r\n\r\n__IIIB сатысы және қате IIIC сатысы__\r\n\r\nӘдетте IIIB сүт безінің қатерлі ісігі бар әйелдер (қабынған сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер) немесе IIА кезеңінде қате қатерлі ісік аурулары әдетте химиотерапиямен қамтамасыз етіледі. (Операцияға қолайсыз қатерлі ісік хирургия арқылы емделмейді.)\r\n\r\nЕгер химиотерапия ісікті азайтса, дәрігер келесі емдеуді ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n• ===\'\'Мастектомия\'\'===: хирург сүт безін алып тастайды. Көп жағдайда қолтық асты лимфа түйіндері жойылады. Операциядан кейін әйел омырау және қолтық аты аймағына радиациялық терапияны қабылдайды.\r\n• ===\'\'Сүт безін сақтау операциясы\'\'===: Хирург қатерлі ісікті жояды да, ал сүт безін сақтап қалады. Көп жағдайда қолтық асты лимфа түйіндері алынып кетеді. Операциядан кейін әйелге  омырау және қолтық асты аймақтарына радиациялық терапия тағайындалуы мүмкін.\r\n• ===\'\'Хирургияның орнына радиациялық терапия\'\'===: Кейбір әйелдер хирургияны емес, радиациялық терапияны  таңдайды. Дәрігер химиотерапияны, гормоналды терапияны немесе екеуін де ұсынуы мүмкін. Мұндай емдеу сүт безінде немесе басқа мүшеде аурудың қайталануын болдырмауға көмектесуі мүмкін.\r\n\r\n__IV кезең__\r\n\r\nКөп жағдайларда IV кезеңде сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер гормоналды терапия, химиотерапия немесе екеуі де қабылдайды. Кейбіреулерге биологиялық терапия да  тағайындалуы мүмкін. Кейбір мүшелерге ісікті бақылау үшін радиациялық терапияны қолдануға болады. Бұл емдеу түрлері ауруды емдей алмайды, бірақ әйелдің өмірін ұзартуға көмектеседі.\r\n\r\nКөптеген пациенттерге обырға қарсы емделу кезінде  жақсы күтім көрсетілуі тиіс. Обырға қарсы терапия аурудың дамуын бәсеңдету үшін тағайындалады. Қолдау көрсететін күтім ауырсынуды, басқа белгілерді немесе жанама әсерлерді (мысалы, жүрек айнуы сияқты) реттеуге көмектеседі. Алайда оның нысаны өмірді ұзартуға  бағытталмайды. Қолдау көрсететін қамқорлық, әйелдерге физикалық және эмоциялық жағынан  өздерін жақсы сезінуге көмектеседі. Өршіген қатерлі ісікке шалдыққан кейбір әйелдер тек көмекші күтімді қалдыруды шешеді.\r\n\r\n__Сүт безінің қатерлі ісігінің қайталануы__\r\n\r\nОбырдың қайталануы - бұл ағзада анықталмай қалып қойған, кейін қайта ауру тудыратын қатерлі ісік. Аурудың қайталануын емдеу негізінен онкологиялық аурулардың таралуы мен орналасу дәрежесіне байланысты. Тағы бір маңызды фактор әйелдің бұрын қабылдайтын емделу түрі болып табылады.\r\n\r\nЕгер сүт безі қатерлі ісігі тек кеудеге арналған операциядан кейін ғана қайталанса, онда әйелге мастэктомия қажет болуы мүмкін. Одан аурудың қайталанбауының жоғары ықтималдығы бар.\r\n\r\nЕгер сүт безі қатерлі ісігі басқа мүшелерге жайылса, емдеу, химиотерапияны, гормондық терапияны немесе биологиялық терапияны қамтуы мүмкін. Радиациялық терапия кеуде бұлшықеттерінде немесе басқа мүшелерде қайталанатын қатерлі ісікті бақылауға көмектесуі мүмкін.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігі аурулары кезінде емделу өте сирек. Қолдау көрсетілетін күтім емдеу жоспарының маңызды бөлігі болып табылады. Көптеген науқастар аурудың дамуын баяулату үшін симптомдар мен обырға қарсы терапияны жеңілдету үшін көмекші күтім алады. Кейбіреулерге өмір сүру сапасын жақсарту үшін ғана көмек көрсетіледі.\r\n\r\n__Омырауды қалпына келтіру__\r\nКейбір мастэктомияны жасауды жоспарлаған әйелдер, кеудені қалпына келтіру туралы шешім қабылдайды. Басқалары омырау протезді кигенді дұрыс көреді. Кейбіреулер оны да істемейді. Осы шешімдердің барлығының артықшылығы бар. Бір әйел үшін дұрыс нәрсе екіншісіне дұрыс болмауы мүмкін. Ең бастысы, сүт безі қатерлі ісігіне шалдыққан әрбір әйелдің таңдау мүмкіндігі бар.\r\n\r\nКеуде қуысын қалпына келтіруді мастэктомиямен бір мезгілде немесе кейінірек жасауға болады. Егер сіз кеуде қуысының қалпына келуін жоспарласаңыз, мастетомиядан бұрын пластикалық хирургпен әңгімелесіңіз, кейінірек қайта құруды жоспарласаңыз да оның қажеті болады.\r\n\r\nОмыраудың қайта қалпына келуінің көптеген жолдары бар. Кейбір әйелдер имплантты таңдайды. Имплантат тұздан немесе силиконнан дайындалуы мүмкін. Хирург сіздің денеңіздің басқа аймағынан алынатын тіндерді қолданып қайта құруды жүзеге асыруы мүмкін. Тері, бұлшықет және май төменгі іш, арқа немесе бөкселерден алынуы мүмкін. Хирург кеудеге арналған форманы жасау үшін бұл тінді пайдаланады.\r\n\r\nҚайта құру түрін таңдау сіздің жасыңызға, ағзаның сипаттамаларына және сізге жасалатын хирургиялық операция түріне байланысты. Пластикалық хирург реконструкцияның әр түрінің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы айта алады.\r\n\r\n__Кейінгі күтім__\r\n\r\nСүт безі обырын емдеуден кейінгі күтім өте маңызды. Әрбір әйелдің қалпына келуі әртүрлі. Сіздің толықтай емделуіңізге, аурудың таралуы және басқа да факторлардың байланысы болады.\r\n\r\nТіпті обыр ауруы толық жойылған немесе бұзылған жағдайдың өзінде, ауру қайта айналып келуі мүмкін, себебі анықталмаған рак клеткалары емдеуден кейін дененің бір жерде қалып қояды. Сіздің дәрігеріңіз прогрессді қадағалайды және кез-келген қайталану жағдайларын тексереді.\r\n\r\nЕмдеу аймағындағы немесе омыраудағы кез-келген басқа да өзгерістер туралы дереу дәрігерге хабарлау қажет. Кез-келген жайсыз ауыру, тәбет немесе салмақтың жоғалуы, етеккір цикліндегі өзгерістер, ерекше қынаптық қан кетулер немесе көрудің нашарлауы (анықталмаған) сияқты жағдайлар орын алса денсаулық сақтаушыға хабарласыңыз. Сондай-ақ, сіздің дәрігеріңізге бас ауруы, бас айналуы, тыныс алудың жетіспеушілігі, жөтел немесе дыбыстың жоғарылауы, арқа ауыруы немесе ерекше емес көрінетін немесе асықпайтын ас қорыту мәселелері туралы айтып беріңіз. Мұндай проблемалар емдеу аяқталғаннан кейін ай өткенде немесе жыл өткенде болып жатады. Ол жағдай қатерлі ісіктің қайталанғандығы дегенді білдіреді, дегенмен, олар денсаулықтың басқа да симптомдары болуы мүмкін. Мәселелеріңіз туралы мүмкіндігінше тез арада диагностикаланып, емделу үшін дәрігеріңізге айтыңыз.\r\n\r\nКейінгі тексерулер әдетте сүт бездері, кеуде, мойын және қолтық аймақтарын қамтиды. Сіз қайталанатын обыр ауруының алдын алу үшін маммограммадан өтуіңіз керек. Кеудеңіз қайта қалпына келтірілген болса немесе  сіз мастетомиядан өтсеңіз, маммограмманың қажеті болмауы мүмкін. Дәрігер суретті көбейтуге немесе зертханалық сынақтарға арналған басқа сынақтарды тағайындауы мүмкін.\r\n\r\n__Алдын-алу бойынша  зерттеулер__\r\n\r\nҒалымдар сүт безі обырына жол бермейтін дәрілерді іздестіруде. Мысалы, гормон деңгейін төмендететін немесе кеуде жасушаларына гормондардың әсерін болдырмайтын бірнеше түрлі препараттарды сынап көруде.\r\n\r\nНегізгі зерттеу барысында тамоксифен қауіп топтарындағы әйелдер арасында жаңадан туындайтын сүт безі қатерлі ісігінің санын азайтты. Дәрігерлер ралоксифеннің тамоксифен сияқты тиімді екенін де зерттеп дәлелдеді.\r\n\r\n__Анықтау, диагностикалау және кезеңдерді анықтау барысындағы зерттеулер__\r\n\r\nБүгінгі таңда маммография - сүт безінің қатерлі ісігіне қатысты өзгерістерді анықтайтын ең тиімді құрал. Зерттеушілер сүт безі қатерлі ісігіне шалдыққан әйелдерде маммограммалар мен ультрадыбыстық мәліметтердің комбинациясын зерттеуде. Ғалымдар позитрондық эмиссия томографиясын (ТПЭ) және басқа да емдеу әдістерін зерттеуде.\r\n\r\nСонымен қатар, зерттеушілер ісік маркерлерін зерттеп жатыр. Төс маркерлері қан, несеп немесе кеудедегі сұйықтықтан (ниппельден ұмтылған) анықталады. Бұл заттардың жоғары деңгейі қатерлі ісік белгілері болуы мүмкін. Кейбір маркер емделуден кейін ауру белгілері үшін сүт безі обыры бар науқастарды зерттеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Алайда, бүгінгі күні ісік маркерлерінде сүт безі қатерлі ісігін анықтау үшін үнемі пайдалану үшін сенімді сынақтар жоқ.\r\n\r\nСондай-ақ, шұңқырлы жуғыштар зерттелуде. Бұл әдіс кеуде қуысының түтікшелерінен жасушаларды жинайды. Сұйық ағын сіңіргіштегі сүт арналарының тесіктеріне катетер арқылы (өте жұқа, икемді түтік) ағылады өтеді. Түтік арқылы сұйықтық және сүт безі клеткалары ағып тұрады. Патологанатом клеткалардағы қатерлі ісіктің немесе қатерлі ісік ауруларының даму қаупін тудыруы мүмкін өзгерістерді тексереді.\r\n\r\n__Емдеу жайындағы  зерттеулер__\r\n\r\n\'\'__Зерттеушілер терапияның көптеген түрлері мен олардың комбинацияларын зерттеп жатыр:__\'\'\r\n\r\n• ===\'\'Хирургия\'\'===: Әртүрлі операция түрлері емдеудің басқа түрлерімен де біріктіріледі.\r\n• ===\'\'Радиациялық терапия\'\'===: Дәрігерлер лимфа түйіндерінде ракты емдеу үшін хирургия орнына радиациялық терапияны қолдануға болатынын зерттеуде. Олар төстің айналасындағы кең аймақта сәуле терапиясының тиімділігін қарастыруда. Сүт безі қатерлі ісігінің ерте сатысында әйелдерде сәуле терапиясының қолданылуы омыраудың кішкене бөлігі үшін тиімді болатынын зерттеп, нақтылауда.\r\n• ===\'\'Химиотерапия\'\'===: Зерттеушілер жаңа дәрілік препараттар мен олардың мөлшерін сынап жатыр. Олар дәрі және оның  араласатын құрамы жайында ойластыруда. Олар хирургиядан бұрын қолданатын дәрі-дәрмектің жаңа түрлерін қарастыру үсінде. Олар сондай-ақ химиотерапияны гормондық терапия немесе радиациялық терапиямен біріктірудің жаңа жолдарын іздеп жатыр.\r\n• ===\'\'Гормондық терапия\'\'===: Зерттеушілер гормональді терапияның бірнеше түрін, соның ішінде ароматозды ингибиторларын сынап көруде.\r\n• ===\'\'Биологиялық терапия\'\'===: жаңа биологиялық процедуралар зерттелуде. Мысалы, ғалымдар иммундық жүйеге демеу беріп, рак жасушаларын жоюға көмектесетін ісікке қарсы вакциналарын зерттеп жатыр.\r\n\r\nБұдан басқа да, зерттеушілер операциядан кейін лимфедема сияқты емдеудің жанама әсерлерін азайту жолдарын қарастырып жатыр. Олар ауырсынуды азайту және өмір сапасын жақсарту әдістерін іздеуде. Зерттелетін әдістердің бірі - лимфа түйіндерінің биопсиясы. Қазіргі уақытта хирургтер көптеген қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастап, олардың әрқайсысын қатерлі ісікке қарсы тексеруі керек. Ғалымдар рак ауруы болуы мүмкін бір ғана түйінді тексеріп, зерттеп жатыр ма (мысалы, лимфа торы), қатерлі ісік басқа түйіндерге таралғанын болжауға болады. Егер бұл жаңа әдіс өзін ақтайды және стандартты емдесе, хирургтар лимфа түйіндерін азайта алады. Бұл көптеген науқастарда лимфедеманы азайтуға көмектеседі.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nмаммография\r\n','admin',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Терінің қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',28624,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596040,1574132040,1542596616,'\'\'__Меланома деген не?__\'\'\r\n\r\n__Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі көзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n\r\n\'\'__Тері__\'\'\r\n\r\nТері – адам денесіндегі ең үлкен мүше. Тері жоғары температурадын, күн сәулесінен, жарақат пен инфекциялардан қорғайды. Тері дене температурасын сақтауға, су мен май сақтауға көмектеседі, сондай-ақ  Д дәруменін бөліп шығарады.\r\n','\'\'__Меланома деген не?__\'\'\r\n\r\n__Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі көзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n\r\n\'\'__Тері__\'\'\r\n\r\nТері – адам денесіндегі ең үлкен мүше. Тері жоғары температурадын, күн сәулесінен, жарақат пен инфекциялардан қорғайды. Тері дене температурасын сақтауға, су мен май сақтауға көмектеседі, сондай-ақ  Д дәруменін бөліп шығарады.\r\n\r\nТеріде екі қабат бар - эпидермис және дермис.\r\n\r\nЭпидермис негізінен тегіс жасушалармен сипатталады, олар да скумулятивті жасушалар деп аталады. өткізгіш жасушалар астында базальды жасушалар деп аталатын жасушалар орналасқан. Эпидермистің төменгі қабаты меланоциттер болып табылады.\r\n\r\nДерма қантамыр тамшылары, лимфа тамырлары және тері астындағы бездермен сипатталады. Бұл бездердің кейбіреулері дене терісін реттеуге көмектесетін тер шығарады. Басқа бездері теріні құрғақтықтан қорғайды және оның ылғалын сақтайтын май шығарады. Тері және май терінің бетіне тері тінінің кішкене тесіктері арқылы енеді - бұл тері тесігі деп аталады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"404\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Меланоциттер және мең\'\'\r\n\r\nМеланоциттер меланинді шығарады, пигменттер теріге табиғи түс береді. Күн сәулесінің әсеріне ұшырағанда, меланоциттер пигментті көбірек шығарады, бұл теріге күн көзінің пайда болуына немесе терінің қараюына соқтырады.\r\n\r\nКейде меланоциттер тобы және қоршаған тіндер «мең» деп аталатын қатерсіз ісіктерді түзеді. (Дәрігерлер сондай-ақ оларды «невус меңдері» деп атайды). Меңі бар адамдар өте көп кездеседі. Көпшілігімізде 10-нан 40-ға дейін мең болады денемізде. Меңдер күлгін, сары-қоңыр, қоңыр немесе адамның қалыпты терісінің түсіне ұқсас болып келеді. Терісі  қара  адамдардың қалдары әдетте қара дақтарға ұқсап кетеді. Қал-меңдер жалпақ немесе дөңес болып келеді. Олардың көбісі дөңгелек немесе сопақ болып көрінеді және диаметрі қарындаштардағы тесікке қарағанда кшкрек. Олар туған кезде немесе кейінірек пайда болуы мүмкін - әдетте 40 жасқа дейін. Ересектерде олар жиі жоғалып кетеді. Хирургиялық жолмен алынып тасталған соң, меңдер әдетте қайта пайда болмайды.\r\n\r\n\'\'Меланома\'\'\r\n\r\nМеланома меланоциттердың (пигментті жасушалар) қатерлі болатын жағдайлары да кездеседі. Пигментті жасушалардың көпшілігі теріде кездеседі; Меланома теріде дамыса, бұл ауру тері меланомасы деп аталады. Меланома көздің ішінде де дами алады. Әдетте меланома мидың қабатында, асқазан-ішек жолдарында, лимфа  түйіндерінде немесе меланоциттері бар басқа да органдарда кездеседі. Теріде емес, басқа органдарда пайда болатын меланомдар бұл мақалада талқыланбайды. Қатерлі ісік туралы ақпараттық қызмет (1-800-4-CANCER) осы меланомдар түрлері туралы ақпаратты бере алады.\r\n\r\nМеланома - ең көп таралған ісіктердің бірі. Ол жас бойынша барлық жастағы адамдарға зардабын тигізе алады. Ол кез-келген терінің үстінде дамиды. Еркектерде меланома  денеде (иықтан бөксеге дейін) немесе бас және мойнында жиі кездесіп жатады. Әйелдерде ол көбінесе аяқтың төменгі бөліктерінде орналасады. Меланома қара торы келген адамдарда жиі кездеседі. Оларда дамыған жағдайда аяқ пен қол саусақтарында немесе алақанның  астында, не болмаса, табанға шығады.\r\n\r\nМеланоманың таралуымен рак жасушалары лимфа түйіндерінің жанында пайда болуы мүмкін. Лимфа түйіндерінің топтары бүкіл денеде шашырайды. Лимфа түйіндері бактерияны, рак клеткаларын және лимфа жүйесіне кіретін басқа зиянды заттарды жібермей ұстайды. Обыр ауруының лимфа түйіндеріне жетуі рак жасушалары басқа мүшелерге және бауыр, өкпе немесе ми сияқты мүшелердің бөліктеріне таралған дегенді білдіреді. Мұндай жағдайларда жаңа ісік жасайтын рак клеткалары бірдей меланомалық жасушалар кейпіне енеді және бұл ауру бауыр, өкпе немесе ми ісігі емес, метастатикалық меланома деп аталады.\r\n\r\n\'\'Меланома: қауіп топтары қандай?\'\'\r\n\r\nМеланоманың себебін ешкім дәл айта алмайды. Дәрігерлер меланоманың неге біреуде дамып, ал енді біреуде дамымайтындығын түсіндіріп бере алмайды.\r\nДегенмен, зерттеулер нәтижесі бойынша белгілі бір қауіп факторлары бар адамдар меланоманың дамуына бейім келетін көрінеді. Адамның ауруын дамыту ықтималдығы бар барлық нәрсе – қауіп факторы болып саналады. Дегенмен, осы ауруға тап болғандардың  көбісі қауіпті факторларына тән емес.\r\n\r\nЗерттеу барысында меланома үшін  төмендегідей қауіп факторлары анықталды:\r\n\r\n• Диспластикалық невустер: Диспластикалық невустер  қарапайым меңдерден гөрі қатерлі болып келеді. Диспластикалық навустер өте кең таралған және көптеген адамдарда мұндай ерекше меңдер бар. Меланоманың қаупі неғұрлым жоғары болса, адамдардағы осындай диспластикалық нвустар көп болады. Әсіресе, әулетінде осындай диспластикалық невустар меланомасы бар адамдар үшін қауіп  жоғары.\r\n\r\n• Көптеген (50-ден астам) қарапайым меңдер: меңдердің көп болуы меланоманың пайда болу қаупін арттырады.\r\n\r\nАшық тері: Меланома ашық терілі адамдарда жиі кездеседі, ол қара теріге қарағанда оңай күйіп кетеді, сепкілдермен (қызыл немесе аққұба шашты және көгілдір көздері бар адамдар да) жабылады. Ақ адамдарда меланома, қара түстілерге қарағанда, әлдеқайда жиі кездеседі, себебі, ашық тері күн сәулесіне оңай зақымдалады.\r\n\r\n• Жеке сырқатнамада меланоманың немесе тері ісігінің болуы: Меланомасы емделген адамдар қайталанатын меланоманың жоғары қаупіне ие. Кейде адамдарда екі меланомнан да көп дамиды. Қарапайым терінің қатерлі ісігінің бір немесе бірнеше жағдайлары орын алған адамдар (базальды жасушадағы карцинома немесе скамоздық клеткалық карцинома) меланома қаупі жоғары.\r\n\r\n• Әулетте меланоманың болуы: Меланома кейде отбасылық ауруға айналады. Осы аурумен ауыратын адамның екі немесе одан да көп жақын туысқандар қауіп факторы болып табылады. Меланомасы бар адамның жанұясындағы барлық адамдардың 10 пайызы ғана осы аурумен ауруы мүмкін.  Меланома отбасылық ауруы болған кезде, отбасының барлық мүшелерін үнемі тексеріп отыру керек.\r\n\r\n• Иммундық жүйенің әлсіреуі: Қандайда бір онкологяилық аурудың салдарынан иммундық жүйесі әлсіреген адамдар, дәрі қабылдағаннан кейін, ағзасын  трансплантациялағаннан кейін немесе АИТВ-ның себептеріне байланысты меланоманың дамуы мүмкін қауіп факторының қатарында болады.\r\n\r\nКүнге күюдің күрделі сатылары, күлдіреулер: Бала кезіндегі немесе жасөспірім кезінде  кім күнге қатты күйіп, күйіктің жоғарғы сатысына дейін ұрынған болса, соның салдарынан дененсі көлдіресе, ол адам да мелонома қатерлі ісігіне ұшырау қаупінде болады. Осы себептерге байланысты дәрігерлер балаларын күнге қатты күйдіріп алмау керек деп кеңес береді. Мұндай қорғаныс кейінгі өмірде де меланоманың даму қаупін азайтуы мүмкін. Күнге қатты күйген ересектерде  меланоманың даму қауіпі бар фактор болып табылады.\r\n\r\n• Ультракүлгін сәулелену: Эксперттер әлемдегі меланома жағдайларының көбеюі адамның күннің көзінде ұзақ жүруімен байланысты дейді. Бұл ауру күннен бөлінетін  ультракүлгін радиацияның  жоғары дозасының әсерінен болатын,  аудандарда тұратын адамдар арасында жиі кездесетін көрінеді. Мысалы, АҚШ-та күн сәулесі аз түсетін Минесотаға қарағанда, Техаста меланома көбірек таралған. Ультракүлгін күн сәулесі терінің мерзімінен бұрын қартаюына, сонымен қатар меланомаға әкелетін терінің зақымдануына себеп болады. Ультракүлгін сәулеленудің жасанды көздері, күн лампалары және жасанды тотығу құрылғылары сияқты, терінің зақымдануына себеп болуы мүмкін, осылайша меланоманың пайда болу қаупін арттырады. Дәрігерлер табиғи ультракүлгін сәулеленуден сақтану керектігі жайында кеңес береді. Және  оның жасанды көздерін де көп қолдана бермеу керек деген пікір айтады.\r\n\r\nМеланоманы даму қаупі бар адамдар осы мәселе бойынша өз дәрігерімен кеңесіп, ауру туралы, оның белгілерін көрсете отырып, тексеру кестесін дұрыстап түзіп алуы керек. Дәрігердің ұсыныстары адамның жеке және әулетінде, сондай-ақ медициналық сырқатнамасына және басқа да қауіп факторларына негізделеді.\r\n\r\n__Белгілері мен симптомдары__\r\n\r\nМеланоманың алғашқы белгісі қалдың көлемінің өзгеруі,  түсі  мен сезімталдығының артуы болып табылады.  Меланомалардың көпшілігінде қара немесе қара-көк ареал болады. Меланома жаңа меңдер сияқты пайда болуы мүмкін. Бұл қара, ерекше немесе «сұрықсыз» болып көрінуі мүмкін.\r\n\r\nТеріңіздегі түзінділер мен басқа да туындаған ерекшеліктер туралы сұрағыңыз немесе алаңдаушылық бар болса, дәрігеріңізге хабарласыңыз. Өзіңізді диагноз қою үшін келесі суреттерді қолданбаңыз. Фотосуреттер пайдалы мысалдар болып табылады, бірақ олар медициналық тексеруді алмастыра алмайды.\r\n\r\nМеланома алғашқы кезеңдерінде анықталуы мүмкін, қай кезде  бар меңдер сәл өзгерген болса, мысалы, жаңадан қара аймақ пайда болған кезде анықталуы мүмкін. Жаңадан қалыптасқан жұқа қабықшалар мен қышымалар да  меланоманың ерте сатысындағы жалпы белгілері болуы мүмкін. Меланоманың одан әрі дамуымен мең құрылымы өзгеруі мүмкін. Мысалы, қатты немесе жұмсақ болуы мүмкін. Меланомдардың сезімталдығы қарапайым меңдердің сезімталдығынан өзгеше болуы мүмкін. Кейінгі кезеңдерде ісіктер қыши береді, суланады немесе қан кетуі мүмкін. Алайда, меланомдар әдетте ауырсынуды тудырмайды.\r\n\r\nТерінің сараптамасы көбінесе медициналық мекемедегі күнделікті тексерудің бір бөлігі болып табылады. Адамдар терісіндегі жаңадан шыққан өсінділері немесе басқа өзгерістерді тексерте алады. Терідегі өзгерістер, мысалы, меңдердің өзгеруі, дәрігерлердің назарына жеткізілуі керек. Науқас дермотолгке, дәрігерге және тері ауруларын емдеуге мамандандырылған маманға бағытталуы мүмкін.\r\n\r\nМеланоманы емдеуге болады, егер ісік дамымай тұрып және теріге терең енбей тұрып диагноз қойылса және емделсе. Ал егер меланоманы дер кезінде алып тастамаса, рак жасушалары теріге терең еніп сау тіндерге де өсуі мүмкін. Меланома тығызданып, терең еніп өсіп кетсе, ауру дененің басқа мүшелеріне таралып, қиын бақыланатын болып кетеді.\r\nМеланомамен бұрын ауырған науқастарда қайтадан жаңа меланоманың шығу қаупі жоғары болады. Кез-келген факторға қауіп төндіретін адамдар қауіпті болып саналады және медициналық мекемеге өз терісін үнемі тексеріп отыруы керек.\r\n\r\n__Диспластикалық невустар__\r\n\r\nКөптеген адамдарда қандай да бір көрініп тұратын меңдер болады (диспластикалық невустар немесе атипикалық меңдер деп атайды) олар жоғарғы сатысында болады, қалыпты меңдер  меланомаға айналуға бейім келеді. Диспластикалық невустары бар адамдардың денесінде олар аз мөлшерде кездеседі; бірақ денесінде көп болып та кездесетін жағдайлар болған. Диспластикалық неыустері бар адамдар мен оларға қамқорлық көрсететін медициналық қызметкерлер,  өзгерістерді қадағалау үшін үнемі тексеру өткізуі тиіс.\r\n\r\nДиспластикалық невус  меланомаға өте ұқсас. Тері ауруларының саласында арнайы дайындықтан өткен дәрігерлер ерекше құбылысты меңдерді анықтауды немесе оны алып тастауды және рак жасушаларының болуын тексеруді шешеді.\r\n\r\nКейбір отбасыларда көптеген мүшелерде диспластикалық невустар көп болады, ал кейбіреулері меланомаға айналып кетеді. Осындай отбасылардың мүшелері меланоманың туындау  қауіпі бар топтарға жатады. Дәрігерлер көбінесе кез-келген проблеманы ерте сатыда анықтау үшін бірнеше рет (әр 3 айдан 6 айға дейін) тексеріс өткізіп тұруға кеңес береді. Дәрігерлер, сондай-ақ, өзгерістерді неғұрлым нақты көрсету үшін адамның терісін суретке түсіре алады\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЕгер дәрігер терідегі дақты меланома деп күмәнданса, пациентке биопсия жасауы мүмкін. Биопсия - диагнозды дәл жасаудың жалғыз жолы. Бұл процедурада дәрігер барлық күдікті өсінділерді жоюға тырысады. Бұл инцидентті биопсия. Егер өсіндіні толығымен алып тастау үшін тым үлкен болса, дәрігер тіннің үлгісін алады. \r\n\r\nӘдетте биопсияны жергілікті анестезия бойынша дәрігерлік кеңседе жасалынады. Патолог кейін рак жасушаларын анықтау үшін микроскоп астында тінді зерттейді. Кейде бірнеше патологияға тіндік үлгіні көрсету пайдалы болмақ.\r\n \r\n__Сатылардың анықталуы__\r\n\r\nЕгер меланомаға диагноз қойылса, дəрігер емдеуді жоспарлаудан бұрын аурудың қаншалықты деңгейде немесе қай сатысында екенін білуі керек. Сатыны анықтау - ісіктің қаншалықты қалың екенін, меланоманың теріге қаншалықты терең енгенін және меланомалық клеткалардың ең жақын лимфа түйініне немесе дененің басқа бөліктеріне таралуын анықтауға бағытталады. Дәрігер рак жасушаларын зерттеу үшін ең жақын лимфа түйіндерін алып тастай алады. (Мұндай хирургия емдеудің бір бөлігі болып табылады, өйткені қатерлі лимфа түйіндерін жою ауруды бақылауға көмектеседі). Сонымен қатар, дәрігер мұқият физикалық тексеруді жүргізеді, ал егер ісік қалың болса, кеуде рентгені, қан анализі, сүйек сканері, бауыр мен ми тексерілуі мүмкін.\r\n\r\n__Меланоманың сатылары__\r\n\r\nМеланоманы сипаттау үшін келесі кезеңдерді пайдаланамыз:\r\n\r\n0-кезең: 0 кезеңінде меланома жасушалары тері жасушаларының сыртқы қабатында ғана кездеседі және тереңірек қабаттарға енбейді.\r\n\r\n• I кезең: кішігірім қалыңдықтағы I кезеңіндегі меланома:\r\n\r\nІсік қалыңдығы 1 миллиметрден аспайды. Терінің сыртқы қабаты (эпидермис) сызылып кетуі мүмкін. (Бұл ультрадыбыс деп аталады).\r\n\r\nНемесе іс-әрекет диаметрі 1-2 миллиметрге жетеді. Ультрациясы байқалмайды.\r\nМеланомалық жасушалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n• II кезең: Ісік қалыңдығы 1 миллиметрден кем болмайды:\r\n\r\nІсіктердің қалыңдығы 1-ден 2 миллиметрге дейін болады. Жаралар көрінбейді.\r\nНемесе ісіктің қалыңдығы 2 миллиметрден асады. Жаралар көрінуі мүмкін.\r\nМеланомалық клеткалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n\r\n• III этап: Меланома жасушалары жақын маңдағы тіндерге таралады:\r\nМеланомалық жасушалар бір немесе бірнеше жақын лимфа түйініне таралады.\r\nНемесе меланома жасушалары бастапқы ісікке тікелей жақын жерде, бірақ жақын маңдағы лимфа түйініне емес, тек тінге таралады.\r\n\r\n• IV этап: Меланома жасушалары басқа мүшелерге, лимфа түйіндеріне немесе бастапқы ісіктерден алыс тері аймағына дейін таралады.\r\n\r\nРецедив: Аурудың қайталануы емдеуден кейін онкологиялық (рециркуляция) болғанын білдіреді. Ол бастапқы  орнына немесе дененің басқа бөлігіне орнығуы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nДәрігер пациентке әр жағдайда күтілетін нәтижелерді таңдауға және талқылауға мүмкіндік беретін емдеудің тізімін бере алады. Дәрігер мен науқас бірлесе отырып науқастың қажеттіліктерін қанағаттандыратын емдеу жоспарын жасау үшін жұмыс істей алады. Меланома терапиясы аурудың кезеңіне, науқастың жасына және жалпы денсаулық жағдайына, сондай-ақ басқа да факторларға байланысты жүргізіледі.\r\nМеланомы бар адамдар әдетте барлық мамандар тобымен емделеді. Топта дерматолог, хирург, онколог, радиолог-онколог және пластикалық хирург болуы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеуге дайындық__\r\n\r\nМеланомасы бар науқастар өздеріне жасалатын медициналық көмек туралы көп ойлап, қажетті шешімдерді қабылдап, емдеу шарасына белсенді қатысады. Олар өз науқасына байланысты жайттың бәрін білгісі келеді, қандай емдеу түрін пайдалану керектігі жайында да ойланады. Дегенмен, меланоманың диагнозы қойылған сәтте, есеңгіреп, бойларында күйзеліс билеп кетеді, онысының салдарынан дәрігерге барлық қажетті сұрақтар қоюға дәрмені болмай қалады. Негізі дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін жасап алған дұрыс. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау үшін науқас әңгімелесу кезінде оны жазып алса да болады,немесе таспа жазу құрылғысын пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбіреулер отбасы мүшесінің немесе досының дәрігермен әңгімелесу кезінде қатысқанын қалайды, сондықтан олар пікірталасқа қатыса алады, жазбалар жасайды немесе жай тыңдайды.\r\n\r\nБарлық сұрақтарды бірден сұрауға немесе барлық жауаптарды бірден түсінудің қажеті жоқ. Науқастарға дәрігерден түсініксіз нәрсені түсіндіруге немесе қосымша ақпарат беруді сұрауға басқа да уақыттарда мүмкіндіктері болады.\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nМеланомы бар науқастарға хирургиялық емдеу, химиотерапия, биологиялық терапия немесе радиациялық терапия тағайындалуы мүмкін. Бірлескен емдеуді тағайындау да мүмкін.\r\n\r\nАурудың кез-келген кезеңінде меланомасы бар науқастар бастапқы терапияның жанама әсерлерін жеңілдету үшін және эмоционалды және практикалық мәселелерді шешу үшін ауырсынуды және басқа да ісік белгілерін емдеу үшін арнайы ем алады. Бұл емдеу симптоматикалық,  қолдаушы  немесе паллиативтік күтім деп аталады.\r\n\r\n__Хирургиялық ем__\r\n\r\nХирургиялық операция - бұл меланоманың дәстүрлі емі. Хирург ісік пен оның айналасындағы сау тіннің бір бөлігін алып тастайды. Бұл процедура рак жасушаларының ісік айналасындағы тінде қалу мүмкіндігін азайтады. Жойылуы тиіс тін ісігінің  ені мен тереңдігі меланоманың қалыңдығына және терінің терең енуіне байланысты:\r\n\r\n• Биопсия кезінде дәрігердің жұқа меланомы толықтай алынуы мүмкін. Кейінгі операция қажет болмауы мүмкін.\r\n• Егер биопсия кезінде меланома толық жойылмаса, дәрігер ісік қалдықтарын алып тастайды. Көптеген жағдайларда, барлық меланомалық жасушалардың жойылуын қамтамасыз ету үшін, ісік айналасындағы сау көрінетін тіндерді (жиек деп аталады) жою үшін қосымша операция жасалады. Бұл көптеген жағдайларда, тіпті меланома жұқа болса да қажет. Меланоманың қалыңдығы ұлпаның алынбалы шетінен асып түседі.\r\n• Терінің үлкен аймағын алып тастағанда, хирург теріні ауыстыруы  мүмкін. Бұл процедура үшін дәрігер терінің қалған бөлігін ауыстыру үшін дененің басқа бөлігінен теріні пайдаланады.\r\nІсікке жақын лимфа түйіндерін жоюға болады, себебі рак ісігі лимфа жүйесі арқылы таралуы мүмкін. Егер патологанотом лимфа түйіндерінен рак жасушаларын тапса, онда бұл аурудың басқа бөліктерге таралуы мүмкін. Лимфа түйіндерін жою үшін екі әдіс жиі қолданылады:\r\n• Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы - Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы меланоманың биопсиясынан кейін, бірақ ісіктің ұзартыла шығарылуына дейін орындалады. Радиоактивті зат меланоманың жанында инъекция арқылы енгізіледі. Хирург компьютердің экранындағы заттың қозғалысын бақылайды. Лимфа түйіні (ly), онда зат еніп, лимфа түйіндері (lamph) деп аталады. (Рентген суретін қолдану арқылы зерттеу лимфоскинтиграфия деп аталады). Шолғыншы лимфа түйіндерін анықтаудың тәртібі лимфа түйіндерін бейнелеу деп аталады). Хирург рак жасушаларының болуын тексеру үшін барлаушы түйіндерді (торларын) жояды.\r\n• Егер шолғыншы лимфа түйінінде рак жасушалары болса, хирург осы аймақтағы қалған лимфа түйіндерін алып тастайды. Алайда, егер  шолғыншы лимфа түйіндерде рак жасушалары болмаса, онда қалған лимфа түйіндері де алынбайды.\r\n\r\nЛимфа түйінің операциялық жолмен алып тастау – хирург меланома аймағындағы барлық лимфа түйіндерін алып тастайды.\r\n\r\nТерапия операциядан кейін, денеде қалған рак жасушалары жою үшін жүргізілуі мүмкін. Мұндай ем адъювантты / қосалқы терапия деп аталады. Науқасты биологиялық терапиямен емдеуге де болады.\r\n\r\nХирургия, жалпы алғанда, дененің басқа бөліктеріне тараған меланомаларды бақылауда тиімді емес. Мұндай жағдайларда дәрігерлер химиотерапия, биологиялық терапия, радиациялық терапия және осы әдістердің үйлесуі сияқты басқа емдеуді қолдана алады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапия, рак жасушаларын жою үшін, кейде меланоманы емдеу үшін дәрі қолданылады. Дәрі-дәрмектер әдетте циклдармен тағайындалады: емдеу кезеңі, қалпына келтіру кезеңі, кейінгі емдеу кезеңі және т.б. Көбінесе науқас амбулаториялық деңгейде (ауруханада, дәрігерлік бөлімде немесе үйде) химиотерапияны қабылдайды. Дегенмен, қандай дәрі-дәрмек тағайындауы,  науқастың жалпы денсаулығына байланысты болуы мүмкін, ыңғайна қарай қысқа мерзімді ауруханаға жатқызу да қажет болуы мүмкін.\r\nМеланомамен ауыратын адамдар химиотерапияны келесі жолдардың бірімен қабылдайды:\r\nАуыз арқылы немесе инъекция арқылы, кез-келген тәсілмен, препарат қанға енеді және денеге ауысады.\r\n\r\nОқшауланған аяқ-қол перфузиясы (сонымен қатар оқшауланған артериялық перфузия деп аталады) - Қолдың немесе аяқтың меланомасында химиотерапия препараттарын тікелей аяқ-қолдың қантамырына енгізеді. Қол-аяқтағы  қан ағымы оның әсрінен уақытша тоқтайды. Бұл препараттың көп бөлігінің ісіктерге тікелей жетуіне мүмкіндік береді. Осылайша, химиялық терапияның ең жоғары тиімділігі осы аяқ-қолға жетеді.\r\nДәрілерді кейде инъекциядан бұрын қыздырады. Химиотерапияның бұл түрі гипертермиялық перфузия деп аталады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапия (иммунотерапия деп те аталады) - онкологиялық аурумен күресуге немесе онкологиялық ауруларды емдеудің жанама әсерлерін төмендетуге тікелей немесе жанама түрде иммундық жүйені қолдану арқылы емдеу түрі. Меланоманың биологиялық терапиясы цитокиндер деп аталатын заттарды пайдаланады. Әдетте денеден жұқпалы және басқа ауруларға жауап ретінде аз мөлшерде цитокин шығарады. Заманауи зертханалық технологиялар ғалымдарға үлкен мөлшерде цитокин шығаруға мүмкіндік береді. Кейбір жағдайларда операциядан кейін тағайындалған биологиялық терапия меланоманың қайталануын болдырмайды. Интерферон-альфа интерлейкин-2 (сондай-ақ, IL-2 немесе алдерлукин деп те аталады) дәрілері метастаздық меланомасы бар науқастарға немесе хирургиялық операциядан кейінгі қайталану қаупі жоғары  науқастарға қолданылады.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергия көзінен сәулеленуді пайдаланады. Үлкен құрылғы ағзаға сәуле жібереді. Пациент әдетте бірнеше аптаға аптасына бес күн стационарда немесе клиникада осылайша емделеді. Радиациялық терапия миға, сүйектерге және басқа бөліктерге тараған меланоманы бақылауға көмектеседі. Бұл терапия ісікті азайтады және симптомдарды жеңілдетеді.\r\n\r\n__Ауру кезеңдеріне байланысты емдеуді таңдау__\r\n\r\nТөменде әр кезең үшін ең жиі қолданылатын емдердің қысқаша сипаттамасы берілген. (Басқа да емдеу пайда болуы мүмкін, кейде.)\r\n\r\n0-кезең\r\n\r\n0 кезеңінде меланомамен ауыратын адамдар үшін ісік пен қоршаған тіннің кішкене бөлігін алып тастау үшін шағын операция жасалуы мүмкін.\r\n\r\nI кезең\r\n\r\nІ кезеңде меланомасы бар науқастар ісікті жою үшін қолданылуы мүмкін. Хирург ісік айналасында 2 сантиметр (3/4 дюйм) тіндерді алып тастайды. Науқасқа  жараны жабу үшін теріні ауыстыру қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nII кезең немесе III кезең\r\n\r\nII немесе III кезеңдерде меланомасы бар адамдар ісікті кетіру үшін қолданылуы мүмкін. Хирург сонымен қатар іргелес тіннің 3 сантиметріне дейін (1 1/4 дюйм) алып тастай алады. Жара аймағын жабу үшін тері ауыстыру қажет болуы мүмкін. Кейде хирург жақын орналасқан лимфа түйінін жояды.\r\n\r\nIV кезең\r\n\r\nIV кезеңде меланомасы бар адамдарға паллиативтік күтім көрсетіледі. Ауруға уақытша жеңілдік беретін көмек көрсетудің мақсаты - пациенттің жақсы сезінуіне көмектесу - физикалық және эмоциялық жағынан. Емдеудің бұл түрі ауырсынуды және басқа белгілерді бақылауға, сонымен қатар өмір ұзартудан гөрі терапияның жанама әсерлерін (мысалы, айнуы) азайтуға бағытталған.\r\n\r\n__Науқас келесі нәрсені істей алады:__\r\n\r\nОперация обыр жасушаларын қамтитын лимфа түйіндерін алып тастау немесе ағзаның басқа бөліктеріне таралған ісіктерді жоюға негізделеді. Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапия қолданылады.\r\n\r\n__Меланоманың қайталануы__\r\n\r\nМеланоманың қайталануы емделушінің қай жерде пайда болатынына, науқасқа қандай ем қабылдағанына және басқа факторларға байланысты. IV сатыдағы меланома қайталанса әдетте емделмейді. Паллиативтік күтім көбінесе емдеу жоспарының маңызды элементі болып табылады. Көптеген науқастарға симптомдарды жеңілдету үшін паллиативті күтім көрсетіледі, сонымен қатар аурудың дамуын баяулату үшін антибактериалды емдеуден өтеді. Кейбір науқастар ауруды, жүрек айнуын және басқа да белгілерді жеңілдету арқылы өмір сапасын жақсарту үшін паллиативтік емге ие болады.\r\n\r\n\'\'__Науқас келесі нәрсені істей алады:__\'\'\r\n\r\n• Ісік жою үшін операция жасату;\r\n• Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапияны пайдалану;\r\n•Жылы химиотерапиясы ісікке дәрілерді енгізуге бағытталады\r\n\r\n__Емдеудің жанама әсері__\r\n\r\nӨңдеу сау клеткаларды және тіндерді зақымдағандықтан, кейде қажетсіз жанама әсерлер пайда болады. Бұл жанама әсерлер көптеген факторларға, соның ішінде ісіктердің орналасуына, сондай-ақ емдеудің қарқындылығы мен түріне байланысты. Жағымсыз әсерлер бір пациенттен екіншісіне қарай өзгеруі мүмкін, тіпті емдеудің бір курсынан екіншісіне де өзгеруі мүмкін. Емдеу басталғанға дейін дәрігерлер ықтимал жанама әсерлерді түсіндіреді және науқастарға олармен қалай күресу керектігін үйретеді.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nХирургиялық емнің жанама әсері негізінен ісіктің мөлшері мен орналасуына, сондай-ақ операцияның күрделілігіне байланысты. Операциядан кейінгі алғашқы күндерде науқастар ауырсынуды сезінсе де, бұл ауруды емдеуге болады. Пациенттер дәрігер немесе медбике арқылы ауырсынуды азайту мәселесін талқылауға болады. Сондай-ақ, пациенттердің көпшілігі белгілі бір уақыт ішінде шаршауды немесе әлсіздікті сезінеді. Хирургиялық операциядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт  әр пациентте әртүрлі болады. \r\nҮлкен түзілген тыртықтарды алып тастау үшін дәрігерлер тіндерді барынша аз жоюға тырысады. \r\n\r\nКөптеген жағдайларда, ерте кезеңде меланоманы жою жөніндегі операциядан кейінгі жарақат уақыт өте келе (көбінесе ұзындығы 1 - 2 дюйм) болады. Шрамның көрінуі меланоманың қай жерде екеніне, науқастың қаншалықты сауығуына, сондай-ақ пациенттің келоид деп аталатын шырышы тыртықты дамытатынына байланысты. Ісік үлкен және кең болған кезде дәрігер қоршаған тері мен басқа да тіндерді (бұлшықеттерді қоса) көбірек алып тастауы керек. Тері жамылғысы ірі өсімдіктердің жойылуынан туындаған шырышты азайтатынын ескере отырып, бұл тыртықтар әлі де елеулі болып қала беретін көрінеді.\r\nЛимфа түйіндерін қолтықтан немесе қышқылдан шығаратын хирургия лимфа жүйесінің зақымдалуына және лимфа сұйықтығының қолды немесе аяқты баяулатуы мүмкін. Лимфа сұйықтығы аяқтарда жиналып, ісінуді (лимфедеманы) тудыруы мүмкін. Дәрігер немесе мейірбике бұл мәселені шешсе, жаттығуды немесе ісінуді азайтудың басқа тәсілдерін ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ, жақын маңдағы лимфа түйіндерін алып тастағаннан кейін дененің инфекциямен күресуі қиын, сондықтан науқастың аяғын немесе қолын инфекцияға әкелуі мүмкін кесектерден, сызаттардан, көгерістерден, жәндіктердің шағуынан немесе күйіктерден қорғау қажет болады. Жұқпалы ауру пайда болса, науқас дереу дәрігерге бару керек.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен арнайы препараттарға және дозаларға байланысты. Жалпы алғанда, протеинге қарсы препараттар тез бөлінетін жасушаларды зақымдауы мүмкін, әсіресе:\r\n\r\n\'\'Қан жасушалары\'\': Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қан ұйығыштану процесіне көмектеседі және организмнің барлық бөліктеріне оттегін тасымалдайды. Дәрілер қан жасушаларын жұқтырған кезде, пациенттер инфекцияларға сезімтал болады, олар оңай жарылып, қан кетеді, олар өте әлсіз және шаршауды сезінуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'Шаштың түбірлік жасушалары\'\': Химиотерапия шаш түсіруі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ жаңа шаштар түс пен құрылымға байланысты өзгеруі мүмкін.\r\n\r\n\'\'Ас қорыту трактісін жасайтын ұяшықтар\'\': химиотерапия аппетит, жүрек айнуы және құсу, диарея, ауыздың және ернінің жарақатын жоғалтуы мүмкін. Бұл жанама әсерлердің көбісін дәрілік заттармен бақылауға болады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапияның жанама әсері емдеу түріне байланысты өзгереді. Бұл емдеу стербеліс, безгегі, бұлшықет ауыруы, әлсіздік, тәбеттің жоғалуы, айнуы, құсу және диарея сияқты тұмауға ұқсас белгілерді тудыруы мүмкін. Пациенттер тері бөртпесі дамуы мүмкін. Бұл проблемалар елеулі болуы мүмкін, бірақ емдеуді тоқтатқаннан кейін қайтады.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапияның жанама әсерлері алынған сәулелену көлеміне және өңделетін ауданға байланысты. Емдеуге болатын аймақта пайда болатын жанама әсерлер терінің қызаруы немесе құрғауы мен шаштың жоғалуы болып табылады. Радиациялық терапия да шаршауды тудыруы мүмкін. Радиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, дәрігер оларды басқара алады. Көп жағдайларда жанама әсерлер уақытша болғанын білу пайдалы.\r\n\r\n__Тамақтануы__\r\n\r\nМеланомасы бар пациенттер тамақ өнімдерін ұнатпайды, әсіресе ыңғайсыздықты сезінсе немесе шаршаған болса. Сонымен қатар, кейде тәбет жоғалу, жүрек айнуы немесе құсу сияқты жанама әсерлер проблема болуы мүмкін. Дәмі өзгеруі мүмкін. Осыған қарамастан, науқасқа қарсы емдеу кезінде жақсы тамақтану керек. Бұл пациенттерге жақсы салмақ пен ақуыз құрамын ұстап тұру үшін жеткілікті мөлшерде калория қажет. Жақсы тамақтану -ракпен ауыратын адамдарға жақсы көмектеседі және энергияны көп үнемдейді.\r\n\r\n__Кейінгі күтім__\r\n\r\nМеланомасы бар науқастарда жаңа меланома пайда болу қаупі жоғары. Кейбіреулер жақын маңда немесе дененің басқа бөліктерінде бастапқы меланоманы қайталау мүмкіндігіне ие.\r\n\r\nЖаңа немесе қайталанатын меланоманы анықтау мүмкіндігін тезірек көтеру үшін пациенттер дәрігерге тұрақты түрде тексеру үшін келу кестесін ұстануы керек. Отбасылық тарихта диспластикалық невус немесе меланомасы бар науқастар үшін қайталанатын зерттеулер өте маңызды.\r\n\r\n','translator',11,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Дене массасының индексі немесе бой-салмақ индексі','','','kz','s','',0,'',2524,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596640,1574132640,1542596843,'Дене салмағының индексі немесе бой-салмақ индексі – бұл салмақ пен бойдың сәйкестенуі,  салмақтың денсаулыққа әсерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл индекс неғұрлым жоғары болса, жоғары қан қысымы, жүректің ишемиялық ауруы, инсульт, остеоартрит, обырдың кейбір түрлері және 2 типті қант диабеті сияқты белгілі бір аурулардың қаупі артады.\r\n\r\nКалориялар мен жаттығуларға қажеттілігін бағалау үшін ағзадағы майдың деңгейін әрдайым қадағалау маңызды. Ол үшін екі әдісті қолдану ұсынылады: бой-салмақ индексі (ересектер мен балалар үшін) және белдік айналымның мөлшері (ересектер үшін). Бой-салмақ (RVI) индексі салмақты метрмен биіктік бойынша бөлу арқылы есептейді. Сіз индексті есептеп, ересектердің салмақ дәрежесінің индекс кестесіне байланысты салмағыңыздың жеткіліктілігін анықтай аласыз.','Дене салмағының индексі немесе бой-салмақ индексі – бұл салмақ пен бойдың сәйкестенуі,  салмақтың денсаулыққа әсерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл индекс неғұрлым жоғары болса, жоғары қан қысымы, жүректің ишемиялық ауруы, инсульт, остеоартрит, обырдың кейбір түрлері және 2 типті қант диабеті сияқты белгілі бір аурулардың қаупі артады.\r\n\r\nКалориялар мен жаттығуларға қажеттілігін бағалау үшін ағзадағы майдың деңгейін әрдайым қадағалау маңызды. Ол үшін екі әдісті қолдану ұсынылады: бой-салмақ индексі (ересектер мен балалар үшін) және белдік айналымның мөлшері (ересектер үшін). Бой-салмақ (RVI) индексі салмақты метрмен биіктік бойынша бөлу арқылы есептейді. Сіз индексті есептеп, ересектердің салмақ дәрежесінің индекс кестесіне байланысты салмағыңыздың жеткіліктілігін анықтай аласыз.\r\n\r\n__Ересектердің бой-салмақ көрсеткішін арттыру__\r\n\r\nКестенің сол жағына өзіңіздің биіктігіңізді белгілеңіз және кесте бойынша көлденең сызықты салмаққа сәйкес келетін ұяшыққа сызыңыз. Содан кейін биіктік бойынша салмақ индексін (RVI) орнату үшін тік сызықты сызыңыз. RVI 19-дан 24,9-ға дейін қалыпты құндылықтарға сәйкес келеді; RVI 25-ден 29,9-ға дейінгі салмақ, артық дене салмағын көрсетеді; RVI 30-дан астам болса, сіздің семіз екеніңізді айтады.\r\n \r\n__Балалар мен жасөспірімдердегі бой-салмақ көрсеткіштері__\r\n\r\nБалалар үшін RVI индексі жасына және жыныстық сипаттамаларға байланысты есептеледі. 1.2-суретте балалар мен жасөспірімдер үшін есептелген бой-салмақ көрсеткіші қисық сызықпен көрсетілген.\r\n\r\n__2 жастан 20 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге арналған қисық бой-салмақ көрсеткіші__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"405\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nБалалар мен жасөспірімдер үшін RVI келесідей есептеледі:\r\n\r\nRVI = салмағы (кг) / биіктігі (см) 2 × 10,000. Бұл кестеде баланың жасын көлденең өстен табуға болады, содан кейін есептелген RVI мәндерімен қиылысқа тік сызық салу керек.\r\n\r\nБұл сызықты кесіп өтетін қисық сызық балаңыздың бой-салмағы индексі жалпы популяцияға тән орташа мәндерінен ауытқығанын көрсетеді.\r\n\r\nБой-салмақ индексін құру ауыр салмақты анықтаумен салыстырғанда неғұрлым объективті көрсеткіш болып табылады, себебі ол ағзадағы майдың дәрежесі туралы жуық  сипаттама береді. Алайда бой-салмақ индексінің шектеулері де бар. Мысалы, ол бұлшық етті адамға өзін майлануын қайта бағамдауына мүмкіндік береді. Сонымен қатар,  бой-салмақ индексі бұлшық ет массасын жоғалтқан адамның семіру сатысын жете бағаламайды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nБалалар мен ересектерге арналған дене салмағының индексі\r\n\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Артық салмақ ','','','kz','s','',0,'',630,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596820,1574132820,1542597082,'Артық салмақ – бұл салмақ пен бой пропорцияларының бұзылуы. Салмақтың көбеюі көбінесе артық тамақтанудан немесе физикалық жаттығулардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ гормоналды және зат алмасудың бұзылуымен байланысты. Артық салмақ денсаулыққа үлкен зиян әкелуі мүмкін.','Артық салмақ – бұл салмақ пен бой пропорцияларының бұзылуы. Салмақтың көбеюі көбінесе артық тамақтанудан немесе физикалық жаттығулардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ гормоналды және зат алмасудың бұзылуымен байланысты. Артық салмақ денсаулыққа үлкен зиян әкелуі мүмкін.\r\n\r\nҚалыпты бой-салмақ көрсеткіші және дұрыс салмақты ұстану (дұрыс тамақтану және физикалық белсенділік) әдісі туралы ақпаратты мына сілтеме арқылы біле аласыз : https://anamed.kz/tiki-read_article.php?articleId=620 \r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Артық салмақ (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Қышу, қышыну ','','','kz','s','',0,'',634,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597060,1574133060,1542597155,'__Қышу немесе қышыну__ – бұл терінің тітіркенуі, өз кезегінде теріні тырнауға деген қатты ынтаның пайда болуына әкеп соқтырады. Қышынудың пайда болу себептері өте көп, оның ішінде аллергия мен инфекция жұқтыруды алсақ та болады. Қышыну теріні түгел қаптап немесе шағын жерлерде сезунуі мүмкін. Қышынудың салдарынан тырмалағаннан теріде өзгерістер туындауы ықтимал. Сондай-ақ, қышыну теріні зақымдаудың елеулі белгілерінсіз өтуі мүмкін және ол дененің кішкене аймағында ғана сезілуі мүмкін.','__Қышу немесе қышыну__ – бұл терінің тітіркенуі, өз кезегінде теріні тырнауға деген қатты ынтаның пайда болуына әкеп соқтырады. Қышынудың пайда болу себептері өте көп, оның ішінде аллергия мен инфекция жұқтыруды алсақ та болады. Қышыну теріні түгел қаптап немесе шағын жерлерде сезунуі мүмкін. Қышынудың салдарынан тырмалағаннан теріде өзгерістер туындауы ықтимал. Сондай-ақ, қышыну теріні зақымдаудың елеулі белгілерінсіз өтуі мүмкін және ол дененің кішкене аймағында ғана сезілуі мүмкін.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Қышу, қышыну (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Жұтынудағы қиындық ','','','kz','s','',0,'',440,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597180,1574133180,1542597239,'Жұтынудағы қиындық көбінесе тамақтың инфекционды қабынуынан болады. Ауырған тамақты емдеу, әдетте, ауырсынуды және жұтынудағы қиындықтарды жояды. Алайда, жұтынудың қиындауы асқазан мен өңештің ауруларынан болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігер толықтай диагностика жасап, ем тағайындауы тиіс.','Жұтынудағы қиындық көбінесе тамақтың инфекционды қабынуынан болады. Ауырған тамақты емдеу, әдетте, ауырсынуды және жұтынудағы қиындықтарды жояды. Алайда, жұтынудың қиындауы асқазан мен өңештің ауруларынан болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігер толықтай диагностика жасап, ем тағайындауы тиіс.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Жұтынудағы қиындық (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n','translator',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Іштің қатуы (ішқатпа) ','','','kz','s','',0,'',1022,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597240,1574133240,1542597297,'Кейбір адамдар үлкен дәретке күніне бір немесе екі рет барса, басқалары сирек барады. Егер сізде іштің қатуы пайда болса, онда ішек босатудың жиілігі азайып, немесе нәжісіңіз шағын және қатты болады. Әдетте, іштің қату себептеріне сұйықтықтың немесе тамақтану рационында жасұныққа бай өнімдердің жетіспеушілігі жатады. Егер іштің қатуы кенеттен басталған болса немесе диетаңызға қарамастан жалғасса, сізге дәрігерге қаралуыңыз керек.','Кейбір адамдар үлкен дәретке күніне бір немесе екі рет барса, басқалары сирек барады. Егер сізде іштің қатуы пайда болса, онда ішек босатудың жиілігі азайып, немесе нәжісіңіз шағын және қатты болады. Әдетте, іштің қату себептеріне сұйықтықтың немесе тамақтану рационында жасұныққа бай өнімдердің жетіспеушілігі жатады. Егер іштің қатуы кенеттен басталған болса немесе диетаңызға қарамастан жалғасса, сізге дәрігерге қаралуыңыз керек.\r\n\r\n__НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!__\r\n\r\n\'\'ҚАУІПТІ СИПТОМДАРЫ\'\'\r\n\r\n__Нәжісте қанның пайда болуы__\r\n\r\nНәжістегі қан қызыл жолақтар күйінде келеді немесе нәжісті қара түске боялуы мүмкін. Ішектегі азғантай мөлшерде қанның болуы тік ішектегі проблемалардан туындауы мүмкін (мысалы, геморрой). Нәжісте қан пайда болса, тік және тоқ ішектерінің қатерлі ісіктерін болдырмау мақсатында сіз дәрігерге қаралуыңыз керек және диагностикалық зерттеулерден өткеніңіз жөн.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Іштің қатуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы ','','','kz','s','',0,'',808,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597300,1574133300,1542597352,'Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. ','Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. \r\n\r\n__НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!__\r\n\r\nЕгер сізде сананың шатасуы, уақыт пен кеңістіктегі бағдарының бұзылуы немесе шын мәнінде жоқ заттар көрініп, естілетін болса, онда сіз шұғыл түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. Сондай-ақ тереңдетілген диагностикалық тексеруден өту қажет.\r\n \r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),('','Дивертикулез ','','','kz','s','',0,'',1000,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597360,1574133360,1542597400,'Дивертикулез –тоқ ішектің қабырғасында өспе тәрізді құрылымның (ішек дивертикулы) өсіп шығуымен сипатталатын ауру. Дивертикулдар ешқандай симптомдар тудырмауы мүмкін, әдетте олардың қанауы немесе ауырсынуы, қабынуы немесе жұқтырылуы да ықтимал.','Дивертикулез –тоқ ішектің қабырғасында өспе тәрізді құрылымның (ішек дивертикулы) өсіп шығуымен сипатталатын ауру. Дивертикулдар ешқандай симптомдар тудырмауы мүмкін, әдетте олардың қанауы немесе ауырсынуы, қабынуы немесе жұқтырылуы да ықтимал.\r\n\r\nІшек дивертикулы ішілік қысымның әртүрлі себептерге байланысты жоғарылауынан пайда болады. Бұл жағдайда, ішек қабырғасының әлсіз жерлері ішілік қысымының әсерінен, мөшек тәрізді кеңейіп құрсақ қуысына шығады. Ішек дивертикулының өлшемдері әр түрлі болады (қарындаш грифелінен кіші немесе 6,4 мм-ден жоғары диаметрде).\r\n\r\nІшек дивертикулы, көбінесе, 20-60 жас аралығындағы адамдарда кездеседі. Дивертикулдар тек қана тоқ ішекте емес, басқа да ас қорыту жүйесінің бөлімдерінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАдамдардың көбісі оларда дивертикулез барын білмей жүреді. Егер дивертикулез анықталған жағдайда, оны талшықтың мөлшері көбейтілген арнайы диетамен және іштің қатуына жол бермеу арқылы емдеу тағайындалады. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nдивертикулез\r\nдивертикул\r\n','translator',14,0,0,'Article',7.00,'n','y'),