{LANG(lang="qz")}{img type="fileId" fileId="626" responsive="y" featured="y"}

Bіz ıogýrttі aqýyz, kaltsıı, ıod, V vıtamınі jáne t.b. da paıdaly bakterııalar men qorektіk zattary bar paıdaly ónіm dep sanaımyz. Alaıda jaqynda «BMJ Open» jýrnaly Ulybrıtanııadaǵy Lıds jáne Sýrreı ýnıversıtetterі sýpermarketterde satylatyn ıogýrt túrlerіnіń kópshіlіgіnde qanttyń kóp mólsherі  anyqtalǵandyǵyn jarııalady. 

Tіptі organıkalyq ıogýrttіń ózіnde qant mólsherі bіrneshe esege asyp, 100 gramm ónіmde 13,1 gramm shyqqan kórіnedі. Eýropalyq Odaqtyń talaptaryna sáıkes bolsa,  olarda maıdyń jáne qanttyń mólsherі 100 gramda 3 jáne 5 grammnan aspaýy kerek edі. 

Taldaý barysynda zertteýshіler bes іrі Ulybrıtanııa sýpermarketterіnde satylǵan shamamen 900-deı ıogýrt jáne ıogýrt tektes ónіmderdіń qorektіk zattaryn tekserіldі. Bunda ashytylǵan sút ónіmderіnіń segіz sanaty qarastyryldy: balalardіkі, sonyń іshіnde  maısyzy; soıamen; desertterіmen; sýsyndar; hosh ıіstendіrіlgen ıogýrt; jemіstі; tabıǵı nemese grek, sondaı-aq organıkalyq. 

Zertteý nátıjelerі boıynsha qanttyń kategorııalary ártúrlі  bolǵanymen,  usynylǵan norma shegіnen asyp ketіp jatty. Tabıǵı jáne grek ıogýrttarynyń ǵana  qospalary azdaý eken. 

Kútіlgendeı, qanttyń eń kóp mólsherі desserttіsіnde - 100 grammda 16,4 g, al maılylyǵy - 100 grammda 5,2 gramm, shyqty, odan keıіn balalardіkі boı kórsetіp turdy, sodan soń hosh ıіstі, jemіs-jıdek jáne organıkalyq sanattaǵy  ónіmderdіń bárіnde de qant mólsherі aıtarlyótaı kóp boldy. Bul azyq-túlіkterde qant mólsherі orta eseppen 100 gramynda 10,8 gramm jáne  13,1 g-ǵa deıіn boldy. 101 túrlі balalar ıogýrtynyń tek ekі túrіnde az maı quramy az boldy, 100 gramnan 5 gramm jáne 100 gramm qanttyń normalary baıqaldy, olardyń nátıjelerі ǵalymdardy tań qaldyrdy. 

Zertteýshіlerdіń pіkіrіnshe, ádette paıdaly ónіm dep sanalatyn ıogýrtte qanttyń mólsherі kóp bolǵandyqtan erte jastan qant dıabetіnіń bastaý alýy, artyq salmaqtyń artýy, balalardaǵy tіs problemalarynyń kóbeıіp ketýіnіńnіń sebepterі osynda jatqan sekіldі.  

Taldaý nátıjelerі boıynsha sarapshylar, ókіnіshke  qaraı, satylatyn ıogýrttyń barlyǵy paıdaly bola bermeıtіnіn jáne osy ashytylǵan sút ónіmderіn tańdaý kezіnde tómendegі nusqaýlardy oryndaý qajet ekenі usyndy:

– pasterlengen ıogýrttardy almańyz, pasterleý kezіnde densaýlyq úshіn paıdaly «tіrі» qorektіk zattar joıylady.  
– Quramyndaǵy kaltsııdі tekserіńіz,  230 grammda  shamamen 35-40 % bolýy kerek. 
- Ónіmdegі aqýyzdyń mólsherіne nazar aýdaryńyz durys grek ıogýrtynda 170 grammda 15-20 gramm aqýyz bolady, al kádіmgі ıogýrtta 9 gramm aqýyz bolady. 
- ıngredıentterі az  ıogýrttі tańdańyz. Tamaqtaný sarapshylarynyń pіkіrіnshe, paıdaly ıogýrtta tek sút jáne ekі bakterııa túrі bolýy kerek. Japsyrmasynda uzyn-sonar tіzіlgen  ıngredıentterdіń tіzіmі jazylǵan ıogýrtty almaı-aq qoıǵanyńyz jón. 

__Almaz Sharman__, medıtsına ǵylymynyń professory.

Maqalany aýdaryp daıyndaǵan Baǵdat Sultanbek.


Basqa da paıdaly medıtsınalyq aqparattardy [http://anamed.kz|anamed.kz] saıtynan oqı alasyz.
{LANG}
{LANG(lang="kz")}{img type="fileId" fileId="626" responsive="y" featured="y"}

Біз йогуртті ақуыз, кальций, йод, В витамині және т.б. да пайдалы бактериялар мен қоректік заттары бар пайдалы өнім деп санаймыз. Алайда жақында «BMJ Open» журналы Ұлыбританиядағы Лидс және Суррей университеттері супермаркеттерде сатылатын йогурт түрлерінің көпшілігінде қанттың көп мөлшері  анықталғандығын жариялады. 

Тіпті органикалық йогурттың өзінде қант мөлшері бірнеше есеге асып, 100 грамм өнімде 13,1 грамм шыққан көрінеді. Еуропалық Одақтың талаптарына сәйкес болса,  оларда майдың және қанттың мөлшері 100 грамда 3 және 5 граммнан аспауы керек еді. 

Талдау барысында зерттеушілер бес ірі Ұлыбритания супермаркеттерінде сатылған шамамен 900-дей йогурт және йогурт тектес өнімдердің қоректік заттарын тексерілді. Бұнда ашытылған сүт өнімдерінің сегіз санаты қарастырылды: балалардікі, соның ішінде  майсызы; соямен; десерттерімен; сусындар; хош иістендірілген йогурт; жемісті; табиғи немесе грек, сондай-ақ органикалық. 

Зерттеу нәтижелері бойынша қанттың категориялары әртүрлі  болғанымен,  ұсынылған норма шегінен асып кетіп жатты. Табиғи және грек йогурттарының ғана  қоспалары аздау екен. 

Күтілгендей, қанттың ең көп мөлшері десертісінде - 100 граммда 16,4 г, ал майлылығы - 100 граммда 5,2 грамм, шықты, одан кейін балалардікі бой көрсетіп тұрды, содан соң хош иісті, жеміс-жидек және органикалық санаттағы  өнімдердің бәрінде де қант мөлшері айтарлыөтай көп болды. Бұл азық-түліктерде қант мөлшері орта есеппен 100 грамында 10,8 грамм және  13,1 г-ға дейін болды. 101 түрлі балалар йогуртының тек екі түрінде аз май құрамы аз болды, 100 грамнан 5 грамм және 100 грамм қанттың нормалары байқалды, олардың нәтижелері ғалымдарды таң қалдырды. 

Зерттеушілердің пікірінше, әдетте пайдалы өнім деп саналатын йогуртте қанттың мөлшері көп болғандықтан ерте жастан қант диабетінің бастау алуы, артық салмақтың артуы, балалардағы тіс проблемаларының көбейіп кетуініңнің себептері осында жатқан секілді.  

Талдау нәтижелері бойынша сарапшылар, өкінішке  қарай, сатылатын йогурттың барлығы пайдалы бола бермейтінін және осы ашытылған сүт өнімдерін таңдау кезінде төмендегі нұсқауларды орындау қажет екені ұсынды:

– пастерленген йогурттарды алмаңыз, пастерлеу кезінде денсаулық үшін пайдалы «тірі» қоректік заттар жойылады.  
– Құрамындағы кальцийді тексеріңіз,  230 граммда  шамамен 35-40 % болуы керек. 
- Өнімдегі ақуыздың мөлшеріне назар аударыңыз дұрыс грек йогуртында 170 граммда 15-20 грамм ақуыз болады, ал кәдімгі йогуртта 9 грамм ақуыз болады. 
- ингредиенттері аз  йогуртті таңдаңыз. Тамақтану сарапшыларының пікірінше, пайдалы йогуртта тек сүт және екі бактерия түрі болуы керек. Жапсырмасында ұзын-сонар тізілген  ингредиенттердің тізімі жазылған йогуртты алмай-ақ қойғаныңыз жөн. 


__Алмаз Шарман__, медицина ғылымының профессоры.

Мақаланы аударып дайындаған Бағдат Сұлтанбек.


Басқа да пайдалы медициналық ақпараттарды [http://anamed.kz|anamed.kz] сайтынан оқи аласыз.
{LANG}
