__Mazmuny__

{ALINK(aname="1")}__Jalpy aqparat__{ALINK}

{ALINK(aname="2")}__Sebepteri__{ALINK}

{ALINK(aname="3")}__Sımptomdary__{ALINK}

{ALINK(aname="4")}__Dıagnostıka__{ALINK}

{ALINK(aname="5")}__Emdeý__{ALINK}

{ALINK(aname="6")}__Aýrýdyń boljamy__{ALINK}

{ALINK(aname="7")}__Múmkin asqynýlary__{ALINK}

{ALINK(aname="8")}__Qashan dárigerge kóriný qajet__{ALINK}

{ALINK(aname="9")}__Aldyn alý__{ALINK}

 {ANAME()}1{ANAME}
__Jalpy aqparat__                                           

Torqabyqtyń ajyraýy — torqabyqtyń kózdiń tamyrly qabyǵynan bólinýi.

 {img type="fileId" fileId="279" responsive="y" featured="y"}

''Kóz uıasy úsh qabyqshadan jáne ishindegilerden turady:''

''1) kózdiń syrtqy qabyǵy: aqqabyq (pishini men shıraqtyǵyn qamtamasyz etetin móldir emes bólik), móldirqabyq (jaryq ótýi  men  jaryq synýyn qamtamasyz etetin móldir bólik);''

''2) tamyrly qabyq: nurly qabyq (kózburshaqtyń ólshemin retteıtin aldyńǵy bóligi), tsılıarlyq dene (kóz ishilik suıyqtyqty túzetin ortańǵy bólik), horıoıdeıa (torqabyqty – kóz túbin qorektendiretin artqy bólik);''

''3) torqabyq (óne boıymen ishki jaǵymen áınek tárizdi denege jaqyn jatatyn kózdiń ishki qabyǵy, al syrtqy jaǵymen — tamyrly qabyqqa jaqyn, aldyńǵy kórmeıtin bólikten jáne biz kóretin zattar beınelenetin, artqy kóretin bólikten turady);''

''Kózdiń ishindegisi: kózburshaq (túrli alystaǵy zattarǵa kózdi toqtatýǵa-fokýsteýge qatysatyn bıologııalyq lınza), áınek tárizdi dene (móldir gel, kózburshaqty kóz túbinen bólip turatyn, kózdiń pishimin ustap turatyn jáne jaryq sáýlesin torqabyqqa ótkizetin).'' 

Torqabyqtyń ajyraýy kenet paıda bolyp, kórmeı qalýǵa aparýy múmkin. Kóbinese, torqabyqtyń ajyraýy orta jáne egde jastaǵy adamdarda paıda bolady. alaıda, bul aýrý balalarda, jańa týǵan sábılerde de bolýy múmkin.

 {ANAME()}2{ANAME}
__Sebepteri__

Torqabyqtyń ajyraýyna kelesi sebepter aparady:

·         Alystan kórmeýdiń ortasha jáne joǵary dárejesi (jaqynnan jaqsy kóredi, alystan nashar kóredi) – bul kezde kóz uıasy uzarady, torqabyq sozylady, shetteri juqarady jáne úziledi.

·         Kózdiń jaraqaty nemese oftalmologııalyq operatsııalar.

·          Qant dıabetinde, qandaǵy qanttyń deńgeıi joǵary. Bul qantamyrlarynyń zaqymdanýyna aparady, onyń ishinde, torqabyqtyń usaq tamyrlarynyń. Tamyrlar juqarady jáne jarylady, qan torqabyqtyń aldyndaǵy bólikke túsedi, bul kórýdiń buzylýymen qosarlanady. Qannyń jınalýy tyrtyqtyń túzilýine aparady, olar torqabyqty ózimen tartady, nátıjesinde, ol kózdiń tamyrly qabyǵynan ajyraıdy.

·         Kózdiń isikteri.

·         Júktilik

·         Kúshti dene júktemeleri.

{ANAME()}3{ANAME}
__Sımptomdary__

·         Kórýdiń bulyńǵyrlanýy, búıirden kórmeı qalý

·         Kórý qyraǵylyǵynyń nasharlaýy

·         Jyljıtyn núktelerdiń paıda bolýy

·         Kóretin zattardyń pishini men kóleminiń ózgerýi

·         Kóleńkeniń paıda bolýy.

 {ANAME()}4{ANAME}
__Dıagnostıka__

Dıagnozdy qoıý úshin kelesi ádister qoldanylady:

·         Oftalmoskopııa (kóz túbin qaraý)

·         Kórý aýmaǵyn zertteý-Perımetrııa – torqabyqtyń shettegi jaǵdaıyn baǵalaý úshin

·         Elektrofızıologııalyq zertteý — torqabyqtyń nerv jasýshalarynyń jáne kórý nervisiniń ómirsheńdigin anyqtaý

·         Kózdiń ishki qurylymynyń ýltradybystyq zertteýi.

{ANAME()}5{ANAME}
__Emdeý__

Torqabyqtyń ajyraýy tek operatıvtik tásilmen emdeledi.

·         Krıopeksııa (sýyqpen áser etý) torqabyqtyń tutastyǵyn aýrýdyń ár túrli satysynda qalpyna keltirýge qabiletti.

·         Lazermen emdeý kózdiń torly jáne tamyrly qabyǵynyń arasynda birigý túzilýi úshin qoldanylady.

·         Pnevmatıkalyq retınopeksııa — hırýrgııalyq emdeý tásili, ajyraýdyń keıbir túrinde tıimdi. Bul kezde áınek tárizdi denege kóz uıasynyń ishine aýa kópirshigin engizedi, ol keńeıe otyryp, torqabyqty kózdiń qabyrǵasyna qysady. Bul sharadan keıin qosymsha lazerlik emdeý qajet bolady. 85% jaǵdaıda pnevmatıkalyq retınopeksııa kórýdi qalpyna keltiredi.

·         Skleralaý – skleralyq tańǵysh atalatyn arnaıy sılıkon lentany kóz uıasyn aınaldyra ornalastyrý, bul torqabyqty «jabystyrýǵa» múmkindik beredi. Skleralyq  tańǵysh  (kózdegi bandaj) torqabyqty tamyrly qabyqqa tyǵyzdap, qysady jáne kórinbeıdi. Skleralyq lentany ornatqannan keıin ony qyzdyrýmen jalǵaıdy. Torqabyqty skleralaýdyń tıimdiligi - 95% jýyq.

·         Vıtrektomııa – shaǵyn tilikter salý, olar arqyly áınek tárizdi dene alynyp, arnaıy eritindilermen almastyrylady. Vıtrektomııanyń tıimdiligi  skleralaýdyń tıimdiligine jýyq.

 {ANAME()}6{ANAME}
__Aýrýdyń boljamy__

Emdeýdiń tabystylyǵy torqabyqty ajyraǵan tusynyń ornalasýyna jáne emdeýdiń ýaqytyly bolýyna baılanysty. Eger kózdiń makýlasy (kórýdiń fokýstelýine jaýap beretin bólik) zaqymdanbaǵan bolsa, operatsııadan keıin kórýdi qalpyna keltirý múmkindigi zor. Torqabyqtyń ajyraýynyń kóptegen túrleri emdeledi, bári bolmasa da. Operatsııadan  keıin kórý ishinara ǵana qalpyna kelýi múmkin.

 {ANAME()}7{ANAME}
__Múmkin asqynýlary__

Torqabyqtyń ajyraýy kórmı qalýǵa aparady.

{ANAME()}8{ANAME}
__Qashan dárigerge kóriný qajet__

Torqabyqtyń ajyraýy sımptomdary bastalǵannan keıin 24 saǵat ishinde shuǵyl medıtsınalyq kómekti qajet etedi.

 {ANAME()}9{ANAME}
__Aldyn alý__

·         Kúnnen qorǵaıtyn kózildirik, kóz jaraqatyn boldyrmaý úshin.

·         Dıabet kezinde qandaǵy qant deńgeıin baqylaý.

·         Oftalmologqa bar, keminde, jylyna bir ret.