(624,'','Кавасаки ауруы','','','kz','s','',0,'',5231,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542009780,1573545780,1542010091,'Кавасаки ауруы – қантамырларының қабынуынан туындайтын, сирек кездесетін ауру. Бұл ауру балаларда жиі кездеседі. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nКавасаки ауруы – қантамырларының қабынуынан туындайтын, сирек кездесетін ауру. Бұл ауру балаларда жиі кездеседі. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері __\r\nКавасаки ауруы – ең алғаш Жапонияда пайда болды, және сол жақта әлі де көптеп кездеседі. Бұл ауру қыздардан қарағанда ұлдарды көбірек зақымдайды.  Зақымдалғандарддың көпшілігі 5 жастан төменгілер.\r\nКавасаки ауру толық таныла қоймады, әрі, оның себептері де нақтыланбады. Ол аутоиммундық ауру болуы да мүмкін. Ауру шырышты қабыққа, лимфа түйіндеріне, қантамырларының қабырғаларына, жүрекке жанасады.  \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nКавасаки ауруы басталғанда көбінесе дене қызуы 38,8 °С – тан жоғары болып кетеді. 40°С-қа жеткенде қалтырау пайда болып, ұзақ уақыттан кейін қызу түседі. Еген қалтырау 5 күн қатарынан орын алса, бұл аурудың белгілері болып табылады. Ол қалыпты мөлшердегі парацетамол немесе ибупрофенді қабылдамаса, 2 аптаға дейін сақталуы мүмкін.\r\nАурудың басқа да симптомдары:\r\n•	Қан құйылу, көз қызарады (ірінсіз)\r\n•	Ерін қою-қызылданып жарылып кетеді;\r\n•	Ауыз қуысындағы шырышты қабық қызарып кетеді;\r\n•	Тіл қызыл-күреңденіп кетеді, тілдің артқы жоғарғы жағында кішкентай түйіршіктер пайда болады;\r\n•	Табан мен алақан қызарып кетеді;\r\n•	Аяқ пен қол ісиді;\r\n•	Теріде сүйелге ұқсамайтын бөртпелер пайда болады;\r\n•	Жыныс мүшелерінің, қол-аяқтардың терілері қабыршықтанып кетеді (тырнақтың айналасы).  \r\n•	Мойынның липфа түйіндері үлкейіп кетеді (тек бір лимфатүйін ылғый іси береді).\r\n•	Дене жақтағы буындар ісініп ауырады.\r\nҚосымша симптомдары:\r\n•	Тітіркенгіштік;\r\n•	Іш өту, құсу және асқазанның ауруы;\r\n•	Жөтел және мұрыннан су ағады.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nКавасаки ауруын арнайы зертханалық және құрал-сайманды әдістің көмегімен зерттемесе диагностикалау мүмкін емес. Көп жағдайда дәрігер бұған диагнозды негізгі таралған симптомдарына қарап қояды. \r\nКейбір жағдайларда балада қалтырау пайда болады,  ол 5 күнге созылады. Бірақ, бұл кезде аурудың басқа симптомдары болмайды. Бұл кезде балаларға Кавасаки ауруының атипикалық формасы диагностикаланады.\r\n5 күннен артық қалтыраудан айықпаған балалар Кавасаки ауруына байланысты дәрігер тексеруінен өтуі керек. Балалар үшін бұл аурудың бастапқы сатысында емделу маңызды болмақ.\r\nТөмендегідей тексерулер өткізілуі мүмкін:\r\n•	Кеуде ағзаларындағы жасушаларға көлемді рентгенография өткізу керек;\r\n•	Қанның жалпы талдамасы;\r\n•	С-рактивті ақуыз (СРА);\r\n•	Эхокардиограмма (ЭхоКГ);\r\n•	Электрокардиограмма (ЭКГ);\r\n•	Эритроциттердің тұну жылдамдығы (ЭТЖ)\r\n•	Сарысулық альбумин;\r\n•	Қан плазмасының трансаминазы\r\n•	Несеп талдамасы. Талдама нәтижесінде несепке ірің мен ағуыз араласып шығады.\r\nЭКГ және  ЭхоКГ секілді әдістермен тексеру арқылы миокардиттің, перикардиттің, артританың, асептикалық менингиттің және қантамыр артериясының қабыну белгілерін анықтауға болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nКавасаки ауруына шалдыққан балалар емханаға жатқызылуы керек. Емдік шара  басында-ақ қолға алыну керек, себебі сонда ғана қантамырлар мен жүректік бұлшықеттердің зақымдануын тоқтатуға болады.\r\nІшке гамма-глобулинді көп мөлшерде енгізу стандартты  болып саналады.\r\nГамма-глобулинді енгізгеннен кейін 24 сағаттың ішінде баланың жағдайы жақсару керек.\r\nІшке гамма-глоубулинді енгізгенде аспериннің көп мөлшердегі дозасы тағайындалады.\r\nКейінгі кезде стандартты терапияны пайдаланғанның өзінде 1-ден 4 балаға дейін әлі де қантамырлар артериясымен зардап шегуде.  Кейбір тексерулер нәтижесінде, стандартты емге стериойдты немесе некрозды ісіктерді  тежегіш фактор Энбрел секілді дәрілерді қосқан жөн деген ұйғарымдар жасалып жатыр. Дегенмен, балалардың категорияларын анықтау үшін толық тестілеу жүргізіп көру керек, шынымен қосымша ем қажет етіле ме екен.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБаурудың бастапқы сатысында диагностикалап, емдеуді қолға алғаннан балалардың көпшілігі айығып жатады. Шамамен 100-ден 1 бала осы аурудің әсерінен пайда болаған жүрекке байланысты проблемалардан қайтыс болады. Кавасаки ауруына ұшараған адам жүрегінің мәселелерімен  әр 1-2 жыл сайын эхкардиографияға түсіп тұрғаны жөн.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nКавасаки ауруы артериядағы қантамырларының қабырғаларының қабынуын туындатады.  Бұл көбінесе аневризмдердің пайда болуына соқтырады. Бұл жас кезде немесе ұлғайған жаста жүрек ұстамасына апаруы да ғажап емес.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nСізде Кавасаки ауруының симптомдары кездесе бастаса дереу дәрігерге тексеріліңіз. Дене қызуы көтерілгенде, ацетаминофенді немесе ибупрофенді қолданғанның өзінде 24 сағат бойы қызу түспесе дәрігер көмегіне жүгініңіз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nБұл аурудың белгілі бір алдын алу шарасы жоқ.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nдене қызуының көтерілуі\r\nбала тітіркенгіш болып қалады\r\nұйқышылдық\r\nденеде ошақты бөртпе пайда болады\r\n','student_k',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(625,'','Бұлшықеттердегі ауырсыну - миалгия','','','kz','s','',0,'',6329,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542010140,1573546140,1542010483,'Миалгия – көп кездесетін, бір ғана емес, бірнеше жерге әсер ететін бұлшықеттік ауру. Сондай ақ бұлшықет ауруы -  бұлшықетпен байланысты  байламдардың , сіңірлердің, сондай-ақ фассияның, жәнеде жұмсақ тіндердің, сүйектердің, ішкі ағзалардың ауруларымен де байланысты болып келеді','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Үйде күтім жасау__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Дәрігерге қай уақытта көріну керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Дәрігерге көрінгеннен кейін__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nМиалгия – көп кездесетін, бір ғана емес, бірнеше жерге әсер ететін бұлшықеттік ауру. Сондай ақ бұлшықет ауруы -  бұлшықетпен байланысты  байламдардың , сіңірлердің, сондай-ақ фассияның, жәнеде жұмсақ тіндердің, сүйектердің, ішкі ағзалардың ауруларымен де байланысты болып келеді\r\n\r\nБұлшықет ауыруы көбінесе шаршағаннан, дене белсенділігі артқаннан немесе дене  жаттығуларынан кейін пайда болады. Мұндай жағдайларда, негізінде, бұршық еттің жиырылатын жері және қатты күш түскен жері ауырсынып тұрады. Әдетте, ауырсыну  қандай іс-әрекеттің әсерінен туындағаны белгілі болады.\r\n\r\nБұлшықеттің ауырсынуы, сондай-ақ белгілі бір инфекциялар (тұмаумен қоса) және бүкіл ағзадағы дәнекер тініне әсер ететін жүйелік аурулар сияқты аурулардың белгілерінің бірі болуы мүмкін (мысалы, қызыл жегі).\r\n\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"388\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұлшықет ауырсынуының ең көп тараған себептерінің бірі- фибромиалгия. Бұл бұлшықеттердегі және оны  қоршаған жұмсақ тіндердің ауырсынуы, ұйқының бұзылуы, шаршау және бас аурулары сияқты симптомдармен сипаталады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nБұлшықеттегі  ауырсынулардың ең көп таралған себептері:\r\n\r\n•	Зақымдану немесе жарақат алу, соның ішінде созылу;\r\n•	Бұлшықетке шамадан тыс күш салу;\r\n•	Күшену немесе стресс;\r\n\r\nБұлшықет ауыруы  мынадай жағдайларда да орын алады:\r\n\r\n•	Кейбір дәрі-дәрмектерді қабылдағанда;\r\n•	Артериялық қысымды төмендету үшін ACE тежегіштерін қолданғанда;\r\n•	Кокаин пайдаланғанда;\r\n•	Холестеринді төмендету үшін қолданылатын статиндер;\r\n•	Дерматомиозитте;\r\n•	Электролиттің тепе-теңсіздігі (қандағы калий немесе кальций деңгейінің төмендеуі);\r\n•	Фибромиалгия.\r\n\r\nИнфекциялардың әсерінен, соның ішінде:\r\n\r\n•	Тұмау;\r\n•	Лайм ауруы;\r\n•	Безгек;\r\n•	Бұлшықеттің абсцессі;\r\n•	Полиомиелит;\r\n•	Жартасты таудың таңбалы қызбасы\r\n•	Трихинеллез (дөңгелек құрт);\r\n•	Қызыл жегі;\r\n•	Ревматикалық полимиалгия;\r\n•	Полиомиозит;\r\n•	Рабдомиолиз.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Үй жағдайында күтім жасау__\r\n\r\nАуыр жұмыс жүктемесінен немесе жарақаттың әсерінен пайда болған бұлшықет ауырсынуларын басу үшін ауырсынған дене  бөлігін демалдырып немесе  ацетаминофенді немесе ибупрофенді қабылдау қажет. Ауырсыну мен қабынуды азайту үшін  алғашқы 24 - 72 сағат ішінде жарақаттанған жеріңізге мұзды басыңыз. Содан кейін тыныштандыру үшін жылы нәрсе басуға болады .\r\n\r\nШамадан тыс денеге түскен салмақтан кейін  және фибромиалгиядан болатын бұлшықет ауыруын массаж арқылы басуға болады. Сондай-ақ, ұзақ демалыс кезеңінен кейін жеңіл созылу  жаттығулары  пайдалы.\r\n\r\nТұрақты дене жаттығулары қажетті бұлшықет тонусын қалпына келтіруге көмектеседі. Жаяу жүру, велосипед айдау  және жүзу де пайдалы. Физиотерапевт сізге жалпы әл-ауқатты жақсарту және ауырсынуды болдырмау үшін демалдыратын, аэробты жаттығуларды үйрете алады. Денеге шағын күш салуды  бастаңыз және жаттығу кезінде оларды біртіндеп арттырыңыз. Бұлшықеттерде жарақат немесе ауырсыну болған жағдайда шамадан тыс аэробты жаттығу мен ауыр нәрсені көтеруден сақтаныңыз.\r\nАғзаның жеткілікті түрде ұйқтап демалғанына  көз жеткізіңіз және стрессті азайтуға тырысыңыз. Йога және медитация сіздің жақсы ұйықтап, демалуыңызға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер бұл шаралардың барлығы көмектеспесе, дәрігер сізге дәрілік препараттарды ұсынады. Сондай-ақ физиотерапия немесе  арнайы мамандандырылған емдеу клиникаларына жолдайды.\r\nЕгер сіздің бұлшықеттеріңіздің ауруы басқа да бір аурулармен байланысты болса, дәрігеріңіздің ауруыңыздың алдын алуға бағытталған барлық жөн-жоралғысын орындауға тырысыңыз.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Қашан дәрігерге қашан тексерілу керек__\r\nТөмендегі жағдайлар орын алғанда  дәрігеріңізбен кеңесіңіз:\r\n\r\n•	Бұлшықет ауыруы 3 күннен артық сақталуы;\r\n•	Түсініксіз ауырсыну бар болса;\r\n•	Бұлшықеттің айналасында ісік немесе қызару сияқты инфекцияның белгілері бар болса;\r\n•	Ауырған бұлшықет аймағында қанайналым бұзылған жағдайда (мысалы, аяқтарында);\r\n•	Сізді кене шақса  немесе теріңізге бөртпе пайда болса;\r\n•	Бұлшықеттердегі ауырсынуы дәрілік препараттың дозасын өзгерткеннен кейін пайда болса  мысалы, статиндерді\r\n\r\nТөмендегі жағдайларда дәрігерге дереу жүгінген жөн\r\n\r\n•	Сіз кенеттен салмақ қоссаңыз, әдеттегіден аз  дәрет сындырсаңыз;\r\n•	Сізде тыныс алу нашарлап немесе жұтына алмасаңыз;\r\n•	Сізде бұлшық ет әлсіздігі байқалса немесе  денеңіздің кез келген  бөлігін қозғалта  алмай қалсаңыз;\r\n•	Құсу, мойын  бұлшық еттерінің тырысуы, немесе жоғары температурада \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Дәрігерге барғаннан кейін қандай жағдай орын алады__\r\nДәрігер қарауынан кейін, бұлшықеттерде ауырсынудың пайда болуына байланысты сұрақ қояды. Мысалы:\r\n\r\n•	Ол қашан басталды? Қанша уақытқа созылды?\r\n•	Нақты қай жеріңізде ауырады? Ауыру ауқымы таралған ба  немесе белгілі бір жерде ғана бар ма?\r\n•	Ауыруы әрдайым бір жерде ғана пайда болады ма?\r\n•	Ауырсынудың пайда болуына немесе бәсеңдеуіне  не себеп болады?\r\n•	Бұлшықет ауруының пайда болуымен қоса, буындардың ауруы, безгек, құсу, әлсіздік, немесе зардап шеккен бұлшықетке уақытша күш сала алма? –деген  сияқты басқа белгілер пайда болды ма?\r\n•	Бұлшықет ауырсынуының қайталану заңдылығы бар ма?\r\n•	Соңғы уақыттарда сіз жаңа дәрі-дәрмектерді қабылдадыңыз ба?   \r\n\r\nТексеріс үшін қажет болатын әдістер\r\n\r\n•	Жалпы қан талдамасын өткізу;\r\n•	Бұлшықет ферменттерін (креатин фосфокиназы) және  Лайма ауруы немесе дәнекер тінінің ауруларын зерттеуге арналған басқа қан сынақтары\r\n\r\nФизиотерапия пайдалы болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\n•	Жаттығулардан  бұрын денеңізді қыздырыңыз;\r\n•	Жаттығу алдында және кейін созылу жаттығуларын жасаңыз;\r\n•	Жаттығу алдында, жаттығу кезінде және кейін сұйықтықтарды көп ішіңіз;\r\n•	Егер сіз күннің көп бөлігінде бір дене бітіміңіз бір қалыпты жағдайда болса (мысалы, компьютерде отырсаңыз) бұлшықетті созу жаттығуларын кем дегенде әр сағат сайын орындаңыз.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nБұлшықеттің ауырсынуы; Миалгия\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nәртүрлі қарқындылықтағы бұлшықеттердегі ауырсыну, \r\nсолқылдау, \r\nсыздап ауру, \r\nқақсап аулу\r\n','student_k',58,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(626,'','Аяқтың бас бармақ бурситі ','','','kz','s','',0,'',3465,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542010980,1573546980,1542011332,'Аяқтың бас бармақ бурситі (буынаралық қалтаның қабынуы) – бұл бас бармақтың басқа саусақтардан қарама-қарсы жаққа қарай ауытқуы. Бұл аяқтың бас бармағының үстіңгі жағына дөңестің түзілуімен сипатталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nАяқтың бас бармақ бурситі (буынаралық қалтаның қабынуы) – бұл бас бармақтың басқа саусақтардан қарама-қарсы жаққа қарай ауытқуы. Бұл аяқтың бас бармағының үстіңгі жағына дөңестің түзілуімен сипатталады.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"389\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nТабан сүйектері бір-бірінен ерекшеленіп тұр.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\nАяқтағы бас бармақ бурситі көбінесе әйелдерде кездеседі. Бурситің түзілуі туа біткен буын патологиясынан болады.\r\nБіз өкшелі аяқ киімдер мен тар байпақтарды кигеннен  де аяқтағы бас бармақ бурситі дамиды.\r\nАурудың өршуіне қарай (төмпешіктің өсуі кезінде) буын қалташығы сұйықтыққа толады. Соның әсерінен бас бармақта ауырсыну пайда болады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Тері қызарады, аяқтағы бас бармақтың үстінгі жағында мүйізгектер пайда болады;\r\n•	Бас бармақтың сүйегі жарақаттанады;\r\n•	Аяқ киім кигенде  ауырады;\r\n•	Бас бармақ қарама-қарсы жаққа ауытқиды.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер әдетте, тексеру барысында аяқтағы бас бармақ бурситін анықтайды.\r\nРенген аяқтағы бас бармақ буынының қисайып, орнығып қалғанын анықтайды. Кей жағдайда артрит диагностикалануы мүмкін. \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__ \r\nЕгер аяқтағы бас бармақ бурситі бірінші рет мүжіле бастаса, онда аяқты мұқият күтімілдеу керек.\r\n•	Аяғыңызға ыңғайлы, кең байпақ киіңіз. Көп жағдайда осылай жасау мәселені шешіп, кейінірек емдеуді қажет етпеуі мүмкін.\r\n•	Арнай ыңғайластырылған ортопедиялық киімдерді пайдаланыңыз: жүннен тоқылған байпақтарды киіңіз, немесе әр саусаққа жеке-жеке киілетін кергіш деп аталатын арнайы құралдарды пайдаланыңыз.\r\n•	Үйде жүргенде домбықтар қажалмас үшін аяқ киімнің немесе байпақтың домбыққа тура келген жерен тесіп қойыңыз.\r\nБурситтер мен өспелер қатты дамып кеткенде хирургиялық жолмен шешуге тура келеді. Ота жасағанда, қисайған басбармақты түзеп, артық томпиып шыққан сүйекті кесіп алып тастайды. Бұл ауруды емдеу үшін жүздеген әртүрлі жедел әдістер бар.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБурсит пайда болған аяғыңызды барынша күтімілдеңіз, және ақау пайда бола бастағанда емін дереу қолға алыңыз. Ересектерді емдегеннен қарағанда жасөспірімдерді емдеген қиынға соғады.\r\nАяқтағы бас бармақ бурситінің ауруын басу үшін, науқастарға жедел ем қабылдаған әлдеқайда жеңіл болмақ. Науқастарды хирургиялық жолмен емдегеннен кейін, заманауи түрлі аяқкиімдер кигенде бурсин көп мазалай бермейді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nАяқтағы бас бармағыңызда бурсит пайда болған кезде, мынадай жағдайларға байланысты дәрігерге қаралсаңыз болады:\r\n•	Кең аяқ киім кисеңізде аяғыңыздың ауруы басылмаса;\r\n•	Ауру сіздің қалыпты өмір сүру дағдыңызға кедергі келтіріп жатса;\r\n•	Қандай да бір инфекция байқала бастаса ( мысалы, қызару немесе ісіну), әсіресе сіз аққан болсаңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТар, қысатын аяқ киім кимеңіз\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nHallux valgus немесе бас бармақтың вальгустық ақауы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nжүргенде ауырсыну\r\nісіну\r\nаяқтғы бас бармақта қызарған ісік пайда болуы байқалады\r\n','student_k',38,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(627,'','Вирустық гепатиттер, бауырдың жедел аурулары','','','kz','s','',0,'',1797,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542011400,1573547400,1542011886,'Бауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK} \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nБауыр ағзадағы қоректі қорытуға көмектеседі, денедегі әл-қуатты сақтап тұруға, зиянды қалдықтардан залалсыздандыруға атсалысады. Ал гепатит  - бауырдың қалыпты жұмысына зиянын тигізетін ауру. Бұл ауру бауырда тыртық тіндердің түзелуіне әкеледі, оны «цирроз» деп атайды. Кейде гепатит пен цирроздың салдары қауіпті ісікке (рак) ұласады. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nӘдетте гепатит – вирустан пайда болады. Бірақ, аурудың салмағы,  қандай вирустан пайда болғандығына байланысты. Себебі бірнеше түрлі вирустық гепатиттер бар: А гепатиті, В гепатиті, сонымен қатар С гепатиті.  Зиянды есіркілік дәрі-дәрмектер мен алкогольдік  ішімдіктер де гепатиттің қоздырушысы бола аладаы. А гепатиті кейде ағзадағы төл жасушаларға кең көлемде шабуылдайды. Бірақ, сіз арнайы екпелердің көмегімен өзіңізді бірнеше вирустық формдардан қорғай аласыз. Кей жағдайда гепатит өздігінен де жойылып кетеді. Алайда ондай қуантарлық жайт болмай жатса, дәрілердің көмегіне жүгінесіз.  Кейде гепатит өмір бойы айықпас індет болып жабысады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nКейбір адамдарда гепатит ауруы симптомсыз дамиды. Ал кей адамдарды мынадай жайттар мазалауы мүмкін:\r\n•	Тәбет жоғалу;\r\n•	Жүрек айну және құсу;\r\n•	Диарея (іш өту);\r\n•	Несеп күңгіртеніп, нәжіс сұйылып кетеді;\r\n•	Асқазанның ауруы;\r\n•	Тері сарғайып, шелденіп кету.\r\n\r\nҚосымша ақпаратты мына сілтемеден алсаңыздар болады:\r\nГепатит А: http://www.zdrav.kz/node/323\r\nГепатит В: http://www.zdrav.kz/node/324\r\nГепатит С: http://www.zdrav.kz/node/322\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбауырдың үлкеюі\r\nасқазанның ауруы\r\nнесептің күңгірттенуі\r\nсарғыштану\r\nантивирустық дәрілер тағайындау\r\n','student_k',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(628,'','В гепатитіне қарсы вакциналар','','','kz','s','',0,'',4617,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542012000,1573548000,1542013773,'В гепатитіне қарсы мынадай адамдарға екпе енгізу керек: денсаулық сақтау салысының қызметкерлеріне, В гепатитімен ауыратындармен бірге өмір сүретіндерге, осы вирусты жұқтыру қаупі бар жандарға, В непатиті бауырды зақымдайды. Сондай-ақ иммунизация (екпе) жас сәбилерге және кішкентай кезінде салынбай қалған ересек баларға салынады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Кімдер екпе салдыру керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Кімдер екпе салдырмайды__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Жанама әсерлердің қаупі__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Егер мына жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nВ гепатитіне қарсы вакциналар ағзаны В вирустық инфекциясынан қорғайды. Себебі, В гепатиті бауырды зақымдайтын қауіпті ауру.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"390\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'В гепатитіне қарсы мынадай адамдарға екпе енгізу керек: денсаулық сақтау салысының қызметкерлеріне, В гепатитімен ауыратындармен бірге өмір сүретіндерге, осы вирусты жұқтыру қаупі бар жандарға, В непатиті бауырды зақымдайды. Сондай-ақ иммунизация (екпе) жас сәбилерге және кішкентай кезінде салынбай қалған ересек баларға салынады.\'\'\r\nВ гепатиті – В гепатиттік вирустан туындайды.\r\nВ гепатитіне қарсы В вакцинасының құрамында ақуыздық фракция (гепатит вирусының иммунногендік ақуызы) бар. Вакцинаның құрамында вирус жоқ, сондықтан вакцина егілгенде жұғып кету қаупі болмайды. Вакцина егілгеннен кейін 2 апта өткен соң, ағза ақуыздан антиденелерді бөліп шығарады.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"391\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'В гепатиті сарысулы гепатит ретінде де танымал, себебі ол қан арқылы және жыныстық қатынас арқылы да таралады. Бұл сондай-ақ ,  есірткі қолданатындар, гомосексуалдар арасында да жиі жұғып жатарын ауру. Мына суретте – В вирустық гепатитінің ұсақ түйіршікті микроскоптық суреті бейнеленген. (Ауруды бақылау және алдын алу жөніндегі орталығы ұсынған сурет)\'\'\r\nВ гепатитіне қарсы вакцина басқа вирустық гепатит түрлерінен қорғай алмайды. Қазіргі уақытта А вирустық гепатитіне қарсы вакцина бар. А вирустық гепатитіне қарсы тұру үшін, адам өзіне вакцина қабылдауы қажет.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Кім екпе салдыруы керек__\r\n\'\'Сәбилер\'\'\r\nВ гепатитіне қарсы вакцина – балаларға салдыруға міндеттелген бірден-бір вакцина (екпе).\r\nБалаларға екпе үш кезеңде жүргізіледі (үш дүркін). Әр вакцина баланың жасына қарай салынады.\r\n•	Туылғаннан кейін, перзентханадан шығатын кезде. Егер баланың анасын В вирустық гепатитін тасымалдаушы болса, онда вакцина нәресте өмірге келген сәтте салынады. \r\n•	1 және 2 айдың арасында.\r\n•	6 айлығында.\r\nБалалар мен жасөспірімдер\r\nВакцина салдырылмаған балалар мен жасөспірімдерге, гепатитке қарсы вакцинаны барынша ерте салдыруға тырысу керек.\r\nЕресектерге \r\nЕресектер төмендегідей жағдайларда вакцинациялануы керек:\r\n•	Денсаулық сақтау саласының қызметкерлеріне;\r\n•	В гепатитін жұқтырған адамдармен тұрмыстық және жыныстық қатынас жасайтындарға;\r\n•	Еркектермен  жыныстық қатынасқа түсетін еркектерге (гомосексуалистерге);\r\n•	Гемодиализ процедурасын жүргізетіндерге;\r\n•	Диабетке шалдыққандарға;\r\n•	Бүйрек жетіспеушіліктің терминалдық сатысындағыларға, созылмалы бауыр ауыруымен ауыратындарға немесе АИТВ-инфекциясы барларға;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатына жасайтындарға;\r\n•	Есірткіні ине арқылы  қолданатындарға;\r\n•	Мүшелік ауыстыруларға дайындық жасап жатқандарға, химиотерапия сияқты.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Кімдер салдырмайды__\r\n•	Ашытқыға  аллергиясы бар адамдар;\r\n•	Бурын екпе қабылдағаннан ауыр формалы аллергияға ұшырағандар;\r\n•	Салмақты аурумен ауыратындар, суық тиіп, қызуы көтеріліп тұрған адамдарға, жалпы жағдай жақсарғаннан кейін салдырған дұрыс.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Қауіптер және жанама әсерлер__\r\nКөп адамдарды вакцинадан кейін ешқандай жанама әсерлер мазаламайды. Ал кейбір адамдарды болар-болмас мәселелер мазалайды, мысалы, вакцина салдырған жер ауырсыну, қызару, шамалы мазасыздану болады. Жағымсыз  жанама әсерлер сирек кездеседі және негізінен вакцинаның компоненттеріне аллергиялық реакцлардан туындайды. \r\nВ гепатитіне қарсы вакцина аутизмнің дамуына ешқандай үлес қоспайды, әрі оған ешқандай дәлел де  жоқ.\r\nЕшқандай вакцина өмір бойы әсер етіп жүрмейді.  Бұдан түйеріміз, В гепатитіне қарсы вакцина салдырғанның өзінде, гепатиттің жұғып кетуіне ол да толықтай қарсы тұра алмайды.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Мына жағдайлар орын алса, дәрігерге хабарласыңыз:__\r\n•	Вакцина салдыруға сенімді болмасаңыз;\r\n•	Вакцинадан кейін ауыр салмақты симптомдар пайда болса;\r\n•	Вакцинаға байланысты қандай да бір мазалаған сұрағыңыз болса.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nНерВ – вакцинасы; В гепатиті – иммунизациясы; НерВ – иммунизациясы\r\n\r\nПерзентханада жаңа туылған нәрестені вакциналациялау ұсынылады. Содан кейін бірінші вакцинадан бір айдан соң, вакцинациялау 0-1-6 тізбегіне сәйкес жүрсе, иммунитет  15 жыл бойы сақталатындықтан қайтадан вакцинациялау қажет емес.\r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(629,'','Бүйрек үсті безінің туа біткен гиперплазиясы','','','kz','s','',0,'',6385,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542016440,1573552440,1542016745,'Адамда екі бүйрек безі болады, екеуі де бүйректің үстіңгі жағында орналасқан.  Бұл бездер ағза үшін маңызды рөль атқаратын картизол және альдостерон гармондарын түзеді. Туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазия қабығы бар адамдарда фермент синтезделмеді, гармон түзуге шамасы  жетпейді.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Альтернативті атауы__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы тұқым қуалайтын аурулар қатарына жатады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nАдамда екі бүйрек безі болады, екеуі де бүйректің үстіңгі жағында орналасқан.  Бұл бездер ағза үшін маңызды рөль атқаратын картизол және альдостерон гармондарын түзеді. Туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазия қабығы бар адамдарда фермент синтезделмеді, гармон түзуге шамасы  жетпейді.\r\n\r\nОл кезде ағза көптеген андрогендерді түзе бастайды (андроген – еркектік жыныс гармоны).  Бұл еркектік  белгілердің ерте жетілуін одан сайын өршітеді (немесе қыздарда типтік емес, қалыпсыз еркектік белгілер – маскулизация -  пайда болады ).\r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы  қыздардағы сияқты, жас балаларда да пайда болады. Шамамен 10000-18000 баладан 1 бала туа біткен бүйрек үсті безі қабымен туылады екен. \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"394\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Альдостерон – бүйрек үсті безінен бөлінетін гармон.  Ол артериялық қысымның күрделі механизмдік айналымының бір бөлігі болып табылады. Альдостерон натри реабсорбциясын  үлкейтеді (қайта сіңіу) және бүйректің жеке арнасынан калиді бөледі. Натри реабсорбциясы артериялық қысымды көтеретін реабсорбция суын  жүргізеді.\'\'\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nСимптомдары туа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясының түріне қарай, және, науқастың жасына қарай диагноз қойылған сәтте түрленеді.\r\n•	Аурудың жеңіл формасымен ауыратын балаларда туа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясының белгелері мен симптомдары болмайды. Сондықтан  бала есейгенше ауруды анықтай алмайды.\r\n•	Қыздардағы туа біткен ақаудың ауыр формасы туылған кезде жыныс мүшесінің аномальді өсуінен  білінеді, сол үшін ауру сипмтомдары пайда болғанша анықталып үлгереді.\r\n•	Ал ер балалар аурудың ауыр формасымен ауырса да, сау көрінуі мүмкін. \r\n\r\nБұл аурудың ауыр формасына шалдыққан балаларда туылғаннан кейін 2 немесе 3 апта өткенде мына симптомдар туындайды:\r\n•	Тамақтандырғанда тәбеті болмайды немесе құсады;\r\n•	Сусызданады, құрғайды;\r\n•	Буын электролитері өзгереді (қан құрамындағы натри мен калидің аномальді деңгейі көтеріледі);\r\n•	Жүрек соғысының ритмі өзгереді.\r\nБұл аурудың жеңіл формасына шалдыққан қыздардың  репродуктивті органының құрылысы  (аналық безі, жатыры, фаллопиев түтігі) қалыпты түрде сақталады. Бірақ  оларда мынадай симптомдар кездесуі мүмкін:\r\n•	Етеккірі бұзылады, немесе етеккірі келмейді;\r\n•	Түк қолтық астында және шапта ерте шыға бастайды;\r\n•	Кейбір деліткілер (клитора) үлкейеді.\r\nАурудың жеңіл формасына шалдыққан ұлдар сау көрініп жүреді. Дегенмен уақыт өте келе симптомдары пайда болады. Олар мынадай көрініс беруі мүмкін:\r\n•	Даусы жуара бастайды;\r\n•	Қолтығы мен шаптарында түк ерте пайда болады;\r\n•	Жыныс мүшесі үлкейеді, бірақ жұмыртқасы қалыпты дамиды;\r\n•	Бұлшық еттері  жақсы дамиды.\r\nТау біткен бүйрек үсті безі гиперплазиясына шалдыққан ұлдардың да, қыздардың да бойлары  өз қатарластарымен салыстырғанда тез өсіп кетеді, бірақ есейгеннен кейін қалыпты бойдан төмен болып қалады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nПедиатр (балалар дәрігері) зертханалық тексеру тағайындайды.  Қанның талдамасынан мынадай анықтамалар шығуы мүмкін:\r\n•	Қанның сары суынан электролиттер шығады;\r\n•	Албдостерона;\r\n•	Ренин;\r\n•	Картизол;\r\nРентгеннен сәбидің сол қол мен білек сүйектері ересек  адамдікі секілді көрінеді.\r\nГенетикалық тесттер де диагностикалауға септігін тигізеді, бірақ олар кез-келген уақытта көмекші бола бермейді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеуі__\r\nЕмдеудің басты мақсаты қандағы гармон деңгейін дұрыстауға бағытталады. Картизонды, көбінесе гидрокартзон түрінде күніне 3 мәрте қабылдау тағайындалады. Қосымша дәрілік препараттарды, тек күйзеліс жағдайында, аурудың ауыр түрінде немесе операция алдында қабылдау негізделеді.\r\nДәрігер хромосомаларға цитогенетикалық талдама тағайындау арқылы аномальді гениталилармен баланың генетикалық жынысын анықтайды. Ер жырынсты қыз балалардың сыртқы жыныс мүшесін дұрыстау үшін операция жасауға болады.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабы гиперплазиясын емдеу үшін қолданатын стериойдтар, әдетте, жанама әсер бермейді. Тек семіздің пайда болып, сүйек нәзіктеніп кетуі мүмкін, себебі, тағайындалған дәрі мөлшері гармондардың санын арттырады, оны баланың ағзасы өздігінен өңдей алмайды. \r\nАта-ана баласының бойынан күйзелісті, инфекцияны, байқаса, немесе, баланы емдеу үшін қосымша ем жүргізу қажет  деп жатса , дәрігерге міндетті түрде хабарлауы керек. Стериодтарды қолданып жатып, бірден тоқтатуға болмайды, себебі одан бүйрек үсті безінің жетіспеушілігі туындап кетуі мүмкін.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБұл ауруға шалдыққан адама өмір бойы дәрі-дәрмек қабылдауы тиіс. Олар әдетте тәп-тәуір сау болып көрінеді. Бірақ, олардың бойлары өздерімен қатарлы сау балалармен салыстырғандай едәуір кішкентай көрініп тұррады.   \r\nТуа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы әдетте, ұрықтану қабілетіне әсер етпейді.\r\nАсқынған жағдайда\r\n•	Артериялық қысымы жоғарылайды;\r\n•	Қан құрамындағы қант деңгейі төмендеп кетеді.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясы бар баланың ата-анасы немесе балаларда осы аурудың сипмтомдары пайда болса, медициналық генетик пен кеңескені жөн.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясының бірнеше формасы үшін натальалды диагностика оң болмақ. Харион биопсиясы негізінде жүктілліктің алғашқы үш айлығында диагноз қойылады. Амноитикалық сұйықтықтағы 17-гидроксипрогестерон секілді гармон деңгейі өзгергенде екіші үш айлықта диагноз қойылады.\r\nТуа біткен бүйрек үсті безі қабының гиперплазиясының көп таралған формасы үшін скринингтік бағдарлама жаңа туған сәбилер арасында қолжетімді болмақ. Скрингтер жаңа туғандардың дақтарынан капиллярлы қан талдамасын өткізуі мүмкін.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Альтернативтік атауы__\r\nАдрногениталды синдром; 21-гидроксилаз ферментінің тапшылығы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nальдостерон\r\nбүйрек үсті безі\r\nгиперплазия\r\nқан құрамындағы қант мөлшерінің төмендеуі\r\nбалалар\r\n\r\n \r\n\r\n','student_k',53,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(630,'','Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы ','','','kz','s','',0,'',4059,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542088920,1573624920,1542089260,'Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұйығыштығының бұзылуынан туындайтын ауру. Әдетте ол бала туылғаннан кейін көп ұзамай пайда болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұйығыштығының бұзылуынан туындайтын ауру. Әдетте ол бала туылғаннан кейін көп ұзамай пайда болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nЖаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы – қанның ұюы процесінде маңызды рөл атқаратын К дәрумен жетіспеушілігінен болады.\r\nБаланың К дәруменінің жетіспеушілігіне бір қатар себептер болады. Аталмыш дәрумен анасынан баланың жолдасы арқылы балаға нашар берілген. Сондықтан нәресте туылғанда қан құрамында К дәрумені төмен болған. Одан бөлек,  анасының сүтінде К дәрумені өте төмен жиналады.\r\nМынадай жағдайларда балада бұл ауру дамуы мүмкін: \r\n•	Босанардың алдында К дәруменінің иньекциясы салынбағаннан (егер К дәрумені ауыз арқылы берілетін болса, онда оны бірнеше мәрте беруі керек, әйтпесе ол әсер бермейді)\r\n•	Немесе белгілі бір қан сұйылтатын дәрілерді ішкеннен;\r\nБұл ауруда үш категория болады: \r\n•	Жаңа туған нәрестенің геморрагиялық ауруы ерте баста өте сирек кездеседі. Бұл бала туылғаннан кейін 24 сағаттың ішінде пайда болады. Аталмыш аурудың бірден-бір себебі, анасы жүкті кезде белгілі бір (кумадин) секілді қан сұйылтатын дәрілерді қолданғаннан болады.\r\n•	Ал бұл аурудың классикалық түрде басталуы, бала туылғаннан кейінгі алғашқы аптасында К дәрумені инъекциясын алмағаннан, немесе анасының сүтінен осы дәруменді ала алмағаннан  болып жатады екен. Бірақ бұл түрі сирек кездеседі.\r\n•	Бұл аурудың кеш дамыған формасы, баланың 2 аптасынан 2 айлығына дейін көрініс береді. Бұл  К дәруменді инъекцияны қабылдамаған және азиялық нәсілдегі балаларда көптеп кездесетін жағдай.\r\nОсы аурумен ауратын нәрестелер мен жас балаларда мынадай жағдайлар тез дамиды:\r\n•	Дефицин альфа-1 антитрипсині;\r\n•	Өт айдау жолдарының артезиясы;\r\n•	Целиакция;\r\n•	Муковисцидоз;\r\n•	Диарея;\r\n•	Гепатиттер.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nБұл ауру қан ағумен мазалайды. Көбінесе қанап тұратын жерлер:\r\nҰл баланың жыныс мүшесі, егер ол кесу процедурасынан өткен болса.\r\n•	Кіндік жағы;\r\n•	Асқазан-ішек жолдары (бала дәретке отырғанда қан кетуі мүмкін)\r\n•	Шырышты қабық (мысалы, ауыз бен мұрынның шырышты қабығы)\r\n•	Иньекция қабылдаған болса ине салынған орын\r\nМынадай да симптомдар кездесуі мүмкін:\r\n•	Несепке қан араласып шығады;\r\n•	Терісі жарылып тұрады;\r\n•	Баланың басында томпиған ісіктер пайда болады (бас сүйегінің бір жерінен қан кетіп жатады).\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nҚанның ұйығыштығын тексеру үшін зертханалық талдама жүргізу керек.\r\nЕгер ішке енгізілген К дәрумені қан кетуін тоқтатса, және тромбинді уақыт бұл кезде қалыпты көрініп тұрса диагноз қойылады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nҚан кеткен жағдайда тек К дәрумені тағайындалады.  Ауыр қансырап жатқан науқастарған қан құйылады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nҚанағыш дертіне шалдыққан балаларың жағдайы уақыт өте келе тым нашарлап кетеді. Өкінішке қарай ішкі қан кету қауптілігі басым.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Бастың ішкі жағынан қан кетсе миды зақымдайды;\r\n•	Өлімге апарады;\r\n•	Көлемді қан кетулер болады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nБалада кез-келген түсініксіз қан кетулер пайда болса міндетті түрде дәрігерге қаратыңыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nКез келген нәрестеге туылғаннан кейін К дәруменін енгізу керек.  Бұл тәжірибе аталмыш аурудың дамуын тоқтатады.\r\nАуруды ерте бастан болдырмау үшін, әсіресе, қалтырауға қарсы дәрілерді қолданатын жүкті әйелдер К дәруменін енгізіп аллғаны жөн.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nК дәруменінің жетіспеушілігінен қан кету.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқанның ұйығыштығы \r\nжаңа туған нәресте\r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(631,'','Балалардағы диарея (іш өту), құсу және сусызданудың алдын алу','','','kz','s','',0,'',5557,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542179400,1573715400,1542179902,'Құсу мен диарея (іш өту) қауіп тудырады, себебі ол жағдайлар ағзаның сусыздануына\r\nәкеп соқтырады. Сусыздану ағзадағы көп мөлшердегі сұйықтықтың жойылуына себеп\r\nболады. Жас балалардың құрғауы тез дамиды, алайда ол кез-келген жаста да адамды\r\nмазалауы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Қауіптің себептері мен факторлары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Құсу мен диареяны емдеу үшін дәрілік препараттарды қолдану керек пе?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Асқынуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Құрғаудың симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге мына сұрақтарды қойыңыз__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Диарея мен құсу қауіп тудыра ма?__\r\nҚұсу мен диарея (іш өту) қауіп тудырады, себебі ол жағдайлар ағзаның сусыздануына\r\nәкеп соқтырады. Сусыздану ағзадағы көп мөлшердегі сұйықтықтың жойылуына себеп\r\nболады. Жас балалардың құрғауы тез дамиды, алайда ол кез-келген жаста да адамды\r\nмазалауы мүмкін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Құсу мен диареяның туындауына не себеп болады?__\r\nҚұсу мен іш өту бір қатар вирустық, бактериалық, паразиттік аурулардың симптомдары\r\nболуы мүмкін, сондай-ақ, кейбір аурулардың қалдығы, не болмаса, дәрілік\r\nпрепараттардың жанама әсерлерінен де орын алуы ғажап емес. Дұрыс қайнатылмаған\r\nазық-түліктен (құрамында тәттілігі мол), және піспеген ет немесе балықтан да іш өту мен\r\nқұсу болып жатады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Ағзаның сусыздануын қалай тоқтатса болады?__\r\nКез-келген адам іші өтсе немесе құсса жоғалған сұйықтықтар мен электролиттердің орнын\r\nтолтыруы керек.\r\n\r\n* Емшектегі сәбилер үшін: Егер сіз балаңызды емізіп жүреңіз, ары қарай да емізуді\r\n жалғастыра беріңіз. Ана сүтінің құрамында құрғауды болдырмайтын сұйықтықтар\r\n мен электролиттер бар. Сондай-ақ бұл жағдайда, дәрігер де балаға ауыз арқылы\r\n берілетін қажетті ертінділерді қабылдауды ұсынуы мүмкін. Егер балаңызды\r\n жасанды сүт түріндегі тағамдармен қоректентіріп жүрсеңіз, іші өткенде немесе\r\n құсу мазалағанда құрамында лактозы жоқ қоспалармен азықтандырыңыз. Себебі,\r\nлактоза іш өтуді жеделдетеді. Сүтті қоспалар мен ауыздан берілетін ертінделерді\r\n балаңызға бергеннен кейін 12-24 сағат өткенде, өзгерістер жайында дәрігермен\r\n кеңесу өткізіңіз.\r\n\r\n* Жас балалар үшін: ауыз арқылы берілетін регидрация ертіндісін пайдаланыңыз.\r\n Құрамында: тұз, қант, калий сияқты басқа да сұйықтықтың жойылуына кедергі\r\nкелтіретін ішетін заттарды ішкізіңіз. 1 жастан асқан балаларға құрғауын болдырмау\r\nүшін сорпа мен шырынды сумен араластырып беріңіз. Балаңызға табиға су мен\r\n сусынды берудің қажеті жоқ. Жай судың құрамында сусыздануды тоқтататын\r\n сұзды және қажетті заттар жоқ. Сусынның құрамында, негізі, қант көп болады, ол\r\n баланың асқазанын тітіркендіреді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Құсу мен диареяны тоқтату үшін дәрілік препараттарды қолдану керек пе?__\r\nӘдетте жоқ. Негізі құсу мен іш өту өздігінен тез кетеді. Құсу мен іш өту кезіндегі\r\nинфекция ағзаның қорғаушы реакциясы болып табылады. Ол инфекциялық агентке қарсы\r\nбағытталған ағзаның бөліндісі. Құсу мен диареяны тоқтататын дәрілерді қабылдағанда,\r\nолар ағзаның өзін қайта қалпына келтіруін кейіндетеді. Антибиотиктерді де қолданудың\r\nқажеті жоқ. Егер өзіңізге, болмаса, балаңызға дәрілік препараттарды беру керек болса,\r\nдәрігермен ақылдасыңыз.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Мен баланың бойында сусызданудың басталғанын қалай білсем болады?__\r\nБалаңыздың бойындағы сусызданудың басталғанын бірден анықтау қиын. Әдетте,\r\nсусызданудің бастапқы белгілерін біліп болғанша, бұл ауру, бірден ауыр сатысын шығып\r\nкетуі ықтимал. Әсіресе, нәрестенің не жас баланың аздаған сусыздануын байқасаңыз,\r\nбірден дәрігерге хабарласыңыз. Егер науқас сусызданудың ауыр түріне тап болып, құсу\r\nмен іш өтудің салдарынан көп мөлшерде сұйықтық жоғалтатын болса, оған ішіне арнайы\r\nсұйықтықтарды қабылдау керек болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Сусызданудың симптомдары__\r\n*  Несебі күңгірттеніп, ағзадан бөлінуі азаяды;\r\n*  Несепағары ұстап қалады (оны баланың күніне жөргегін 6 рет ауыстырумен\r\n есептеуге болады, ал жас балалардікі күнініне 8 рет);\r\n*  Шөлдейді (бала шөлдеп, мазасызданып, жылауы мүмкін);\r\n*  Тітіркене береді;\r\n*  Тәбеті болмайды;\r\n*  Салмағы түседі;\r\n*  Аузы құрғай береді;\r\n*  18 айдан кіші балалардың еңбегі қатайып қалады;\r\n*  Терінің жабысқақтығы, серпінділігі жоғалады;\r\n*  Ұйқышыл келеді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек?__\r\nБалаңыздың бойында іш өту мен құсу өршіп келе жатса, немесе баланың құсуы мен іші\r\nөтуі ұзаққа саозылса дәрігерге хабарласыңыз:\r\n*  Нәресте 6 айға толмаған болса;\r\n*  6 айдан асса, бірақ дене қызуы 38 0 С – тан жоғары болып тұрса;\r\n*  Сусызданудың белгілері байқала бастаса;\r\n*  Құсуы 8 сағаттың ішінде тоқтамаса, және сізге бағынбайтын мінез –құлық танытып\r\nжатса;\r\n\r\n*  Үлкен дәретімен қан араласып шықса;\r\n*  Құсығымен қан араласып шықса;\r\n*  8 сағаттан артыұ кіші дәретін сындырмаса;\r\n*  Бірдеңе жұтып алса, немесе улы бірнәрсе жеп алса;\r\n*  Бұлшық еттірі қатайып, басы ауырып тұрса;\r\n*  Бала ұйқышыл болып, бойкүйезденіп қалса;\r\n*  2 сағаттан артық іші ауырып жыласа\r\n- дәрігерге хабарласқаныңыз\r\nжөн.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге мына сұрақтарды қойсаңыз болады__\r\n- Құсу мен іш өту басқа да аурулардың симптомдары болуы мүмкін бе?\r\n- Қандай дәрілік препараттар құсу мен іш өтуге қарсы қоллданылады?\r\n- Егер менің баламның асқорту жүйесі уланған болса, оны қалай анықтаймын?\r\n- Менің баламның іші жиі өтеді, ол алаңдайтын жайт па?\r\n- Менің баламның іші кейде өтеді, ол алаңдатарлық жайт па?\r\n- Менің балам құсқанда және іші өткенде ешнәрсе жемей қояды, ол кезде не істесем\r\nболады?\r\n\r\nБалалардағы асқазан ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nдиарея\r\nқұсу\r\nіш өту\r\nинфекция\r\nасқазанның ауруы\r\nнәжіске қан араласу\r\nсусыздану\r\nтәбеттің жоғалуы\r\nбаланың ұйқышылдығы','student_k',58,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(632,'','Гингивит','','','kz','s','',0,'',7074,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542180420,1573716420,1542180858,'Гингивит – қызыл иектің қабынуы.\r\n \r\nҚызыл иектің қабынуы гингивит деп аталады. Тістің айналасына жиналған кірдегі бактериялар ферменттер (коллагеназдар) түзеді. Олар қызыл иектің тіндерін зақымдап, шірітеді.  Инфекцияланған қызыл иек жағымсыз иіс шығарады, аздап қанайды, тістен ажырай бастайды. Тістің көп түсуі, тіс жегінің зақымынан емес, қызыл иектің ауырғанынан пайда болады.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nГингивит – қызыл иектің қабынуы.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"395\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nҚызыл иектің қабынуы гингивит деп аталады. Тістің айналасына жиналған кірдегі бактериялар ферменттер (коллагеназдар) түзеді. Олар қызыл иектің тіндерін зақымдап, шірітеді.  Инфекцияланған қызыл иек жағымсыз иіс шығарады, аздап қанайды, тістен ажырай бастайды. Тістің көп түсуі, тіс жегінің зақымынан емес, қызыл иектің ауырғанынан пайда болады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nГингивит пародонт ауруының бірден-бір формасы (тістің айналасын қоршап тұрған тіндер кешені).  Пародонт ауруы – қабыну мен инфекциядан пайда болады. Тістерді ұстап тұрушы тіндердің бұзылуы, сондай-ақ қызыл иектің ауруы, т.б. пародон жіне тіс ұяшығы (альвеолярлық сүйек) байланысты .\r\nГингивит тістегі кірдің ұзақ уақыт тазаланбағанынан да болып жатады.  Тіс кірі – тамақ қалдықтары мен шырыштар жиналан құрамында бактериялары бар жабысқақ материал. Ол тістің ашық жақтарына жабысып алады және ол тіс жиегінің зақымдануын болдыратын бірден бір себепкер.\r\n\r\nЕгер сіз тісті тазаламасаңыз, тіс кірі қалыңдап, қатайып тіске әбден жанасып, тіс тасына айналып кетеді. Тіс кірі мен тіс тасы қызыл иекті тітіркендіріп, оның қабынуына әкеліп соғады. Бактериялар мен токсиндер бүлініп, инфекция түзіп, қызыл иектің ісуіне себеп болады.\r\n\r\nМына жағдайларда гингивиттің даму қаупі туындайды:\r\n•	Кейбір инфекциялардан және жүйелі аурулардан;\r\n•	Ауыз қуысының гигиенасын нашар ұстанғаннан;\r\n•	Жүктілік  кезінде (гармондық өзгерістер қызыл иектің сесімталдығын арттырады);\r\n•	Игере алмайтын диабеттен;\r\n•	Тістің дұрыс қойылмағанынан, тістің ұңғыл-шұңғылдары, тісті қаптағанда дұрыс қоймағаннан,  жасанды тістерден (протез), тіс мостигінен;\r\n•	Фенитоин, висмут және кейбір өндірістік дәрілерді секілді кейбір дәрілерді қолданғаннан;\r\n\r\nГингивит көптеген адамдарда кездеседі. Ол әсіресе адамдардың өспелі кезеңдерінде, ағзада гармондық өзгерісстер пайда болғанда дамиды. Ол адамды  ұзақ уақыт мазалауы да мүмкін, немесе сіздің қызыл иегіңіз бен тісіңізді күтімілдеуіңізге де байланысты дамиды, болмаса жойылады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Қызыл иектің қанауы (тісті щеткамен немесе жай қолмен тазалағанда қан шығады);\r\n•	Қызыл иек ашық-қызыл, немесе қызыл-көгілдір түсті болып кетеді;\r\n•	Қызыл иекке бір нәрссе тисе тез ауырғыз, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Ауыз қаусында ойық жара пайда болады;\r\n•	Қызыл иек ісиді;\r\n•	Қызыл иек жылтырап кетеді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nАуыз қуысы мен тістерді тексеріс кезінде тіс дәрігері қызыл иектің қызыл-көгілдір түсті болып, жұмсақ түрде  ісініп тұрғанын  байқайды.  \r\nҚызыл иек әдетте ауыра бермейді, және орташа сезімталдыққа ие.\r\nТістің түп негізін тексере отырып, ондағы тістің кірі мен тіс тасын ажыратуға болады.\r\nТіс дәрігері қызыл иекті мұқият қарау үшін арнайы бұрғыны пайдалануы мүмкін.  Себебі сол кезде ғана сізді мазалап жүрген гингивит пе, периодонтит па анықтай алады.\r\nӘдетте мұны бір емдегеннен кейін қайта емделу қажет емес. Дегенсен кейін рентгенологиялық тексеріс жүргізгеніңіз абзал, себебі, бұл ауру тістің негізгі құрылымына орнығып алған-алмағандығын анықтауға көмектеседі.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеудің басты мақсаты қабыну процесін азайту болып табылады.\r\nТіс дәрігері тісті тазалауы керек. Ол тістегі жабысқан  қалың кірлерді тазалау үшін арнайы құралдарды пайдалануы мүмкін.\r\n\r\nТісті кәсіби түрде тазалап болғаннан кейін, ауыз қуысының гигиенасын мұқият қадағалау керек.  Тіс дәрігері сізге тіс тазалайтын щетка мен жіпті қалай қолдану керектігін түсіндіріп береді.\r\nТісті кәсіби түрде тазалағаннан кейін, қосымша тіс щеткасымен және тазалағыш жіппен тазалау бір жылға жуық уақытта, не болмаса қызыл иектің ауыруы асқынған жағдайда орын алу керектігі айтылады.\r\nСондай-ақ, ауыз қуысын бактерияға қарсы шайып тұру да мақұлданатын жайт.\r\nНемесе, дұрыс шықпаған тістер мен ауысқан тістердді емдеу керек. \r\nСонымен қатар кез-келген тісті жұлғаннан кейін, оны жақсылап емдеу керек.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nКейбір адамдарда тістегі кірі мен тастарды жойғаннан кейін бір жайсыздық кездеседі.\r\nТісті кәсіби түрде тазалағаннан кейін және мұқият гигиена сақталғаннан кейін қызыл иектің қанауы мен сезімталдығы 1 немесе 2 аптадан кейін азаятын болады.\r\nҚызыл иектің ісінуін басу үшін жылы сұзды су не болмаса, бактерияға қарсы шайындымен  жуып тұру керек. Қабынуға қарсы дәрілер де пайдасын береді.\r\n\r\nСауыққан қызыл иек ашық күлгін түске енеді. Гигиенаны қатаң түрде сақтаса қызыл иектің ауруы қайта мазаламайтын болады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nАсқынған жағдайда мына ауруларға ұласады:\r\n•	Қайталанбалы гингивит;\r\n•	Периодонтит;\r\n•	Қызыл иектің немесе жақ сүйектерінде  инфекция немесе абсцесс пайда болады;\r\n•	Ауыз құысында ауру инфекциясы тұрақтап қалады.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nСіз соңғы 6 ай бойы тісіңізді кәсіби түрде тазалатпасаңыз немесе ауыз қуысын тексертпесеңіз, сондай-ақ қызыл иегіңіз ашық қызыл түске еніп кетсе, ісінсе дереу дәрігерге қаралғаныңыз жөн.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nТістің қабынуын болдырмау үшін, ең бастысы ауыз қуысының  гигиенасын жақсы тұтыну керек.\r\nСіз тісіңізді күніне екі рет жуып тұруыңыз керек, күніне бір рет жіпті де пайдаланыңыз, ал тіпті болма жатса, күніне бір рет тісіңізді тіс пастасымен жуып тұрыңыз. \r\nТіс дәрігері сізге, әр тамақ ішіп болғаннан кейін және ұйықтап тұрғаннан кейін тісіңізді жуып тұруға кеңес береді. Жеке тіс дәрігеріңіз болса, немесе гигиенистіңіз бар болса тісті щеткамен және жіппен қалай дұрыс тазалауға болатындығын сұрап алыңыз.\r\n\r\nЕгер сіздің тісіңіз кірленуге бейім болатын болса, арнайы құрылғаларда пайдалансаңыз да болады. Оларға: тіс тазалағыштарын, тіс щеткасын, ауыз қуысын дымқылдандырып тұратын сулар жатады. Бірақ сіз, ең дұрысы тіс щеткасы мен тіс тазалайтын жіпті пайдаланғаныңыз дұрыс.\r\nТіс тасына және тіс кіріне қарсы ауызды шайып тұру, сондайа-ақ тіс пастасын қолдану дұрыс деген ұсыныс бар.\r\nТісті ылғи кәсіби түрде тазалап тұрғаннан тіс кірі жойылады. Ол үшін  тіпті, тіс щеткасымен жіне тіс тазалағыш жіппен мұқият тазалық жүргізіп тұрса ба пайдалы болмақ.  Көптеген  тіс дәрігерлері кәсіби тіс тазалығын кемінде 6 айдан аспай өткізіп тұру керек деген кеңес береді.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nҚызыл иектің ауруы; Периодонт ауруы\r\n\r\nНәрестелердің және жас балалардың ауыз қуысының пробламалары (ерлерде / әйелдерде)\r\nТіс мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\r\nАуыз қуысының мәселесі (ерлерде / әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nГингивит, \r\nГингивиттің себептері, \r\nГингивиттің симптомдары, \r\nГингивиттің диагностикасы, \r\nГингивиттің емделуі   \r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(633,'','Тырнақ және табан терісіндегі саңырауқұлaқшалар','','','kz','s','',0,'',4885,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542192300,1573728300,1542192758,'Тырнақ саңырауқұлaқшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлaқ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n \r\nПаронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nТырнақ саңырауқұлақшасы – бұл инфекциялық ауру. Ол қол мен тырнақтың айналасы мен үстіне шығатын саңырауқұлақ типтес өсіндімен сипатталады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"396\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Паронихия – бұл тырнақтың айналасымен терісінің қабынуы. Көптеген микроағзалар паронихияны туындатады. Қазіргі жағдайда бұл ауру Candida деген ашытқыш микроағзалардан туындауда. Тырнағыңызда қабыну пайда болған кезде (қызарып, ісінген кезде) яғни тырнақтарыңыз қалыптыдан өзгере бастаса оған назар аудурыңыз.\'\'\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nСаңырауқұлақшалар шаштың өлі тіндерінде, тырнақта, терінің сыртқы қабатында мекендейді. Көп таралған саңырауқұлақ инфекциясы мыналармен байланысты:\r\n•	Спортшының табаны;\r\n•	Қотыр  (саңырауқұлақ инфекциясы, зақымданушы жыныс мүшелері,  жамбас пен сауырдың іші мен үстіңгі жағы );\r\n•	Теміреткі, зақымдалғыш дене терісі және бастың шашты бөлгі.\r\n\r\nСаңырауқұлақ инфекциясы ересектерде көп кездеседі. Оларды табандарына саңырауқұлақшалар жиі мазалайды. Аяқтың тырнақтары, қолдыкінен қарағанда саңрауқұлақ инфекциясымен көбірек зақымданады.\r\nҚоғамдық бассейндерге, спорттық залдардарға баратындар, немесе жалпыға ортақ душ қабылдайтындар, көп терлейтіндер осы аталмыш инфекциямен зақымданып жатады. Саңырауқұлақшалар терінің дымқыл жерінде өмір сүреді.\r\n\r\nЕгер сіз төменде келтірілген жағдайларға тап болсаңыз, табан саңырауқұлақшасы шығатын топ қатарына кіресіз:\r\n•	Сіздің теріңізде немесе тырнағыңызда кішігірім жарақат болса;\r\n•	Тырнағыңыз деформацияланса немесе тырнағыңыз ауырса;\r\n•	Теріңіз ұзақ уақыт дымқылданып жүрсе;\r\n•	Иммун жүмеңізде мәселелерр туындаса;\r\n•	Сіз ауа кірмейтін аяқ киім киіп жүрсеңіз.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nАуру симптомдары бір немесе бірнеше тырнақтың (әсіресе аяқтың) өзгеруімен сипатталады:\r\n•	Сынғыш келеді;\r\n•	Тырнақтың формасы өзгереді;\r\n•	Тырнақтың сыртқы айналасы бұзылады;\r\n•	Қол тырнақтарының қабықшаланып ашылып кетеді;\r\n•	Мөлдірлігі жоғалаады;\r\n•	Тырнақ жуарады;\r\n•	Тырнақта ақ және сары жолақтар пайда болады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігерлер саңырауқұлақ инфекциясы екендігіне көз жеткізу үшін тырнақтарыңызды тексеруі керек. Тырнақ қырындысын микроскоппен тексеру барасында диагноз қойылуы мүмкін. Бұл әдіс саңрауқұлақшаның түрін анықтауға көмектеседі.  Үлгі, бөлінген қоздырғыштың қалай көбейетіндігін анықтау мақсатында зертханаға жолданады. (нәтижесі 3 аптадан кейін дайын болады)\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nТүрлі жақпа майлар мен кремдер бұл аурудың жазылуына септігін тигізбейді. \r\nТырнақтағы саңрауқұлақшаны жазу үшін ішке енгізілетін саңрауқұлақша инфекциясына қарсы дәрілік препараттар  тағайындалу керек.\r\n•	Тырнақтарыңыз зақымданған кезде сізге 2-3 ай қолданатын дәрілік препараттар тағайындалады; қол тырнақтарының емдеу курсы бұл уақыттан азырақ болып келеді.\r\n•	Бұл аурудың еміне саңырауқұлақ инфекциясына қарсы флуконазол секілді дәрілер тағайындалады.\r\nБұл дәрілерді қабылдау кезінде дәрігер сізден зертханалық талдама алады, бауырыңыздың зақымданбағанын білу үшін.\r\nЛазерлік қабылдаулар да сіздің тырнақ саңырауқұлақшасынан құтылуға көмектеседі.\r\nКей жағдайда тіпті, аурудан айығу үшін тырнағыңызды алып тастауы да мүмкін.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nСаңырауқұлақ инфекциясын дұрыстап емдесе, қайда зақымдалмаған тырнақ өсіп шығу мүмкіндігі туады. Бірақ олар асықпай өседі. Тіпті емдік шара керемет болғанның өзінде сау тырнақ бір жылдың көлемінде өсіп шығады. \r\nНегізі тырнақ саңырауқұлағын емдеу қиын. Дәрілік препараттар осы ауруға шалдыққандардың тек шамамен жартысын ғана емдеген шығар.\r\nТіпті сәтті емделген саңырауқұлақ инфекциясының өзінен, қайта инфекция қылаң беруі ғажап емес.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nМынадай жағдайлар орын алса, дәрігерге хабарласыңыз:\r\n•	Тырнағыңызда ылғи саңырауқұлақ инфекциясы болса;\r\n•	Саусақтарыңыз ауырғыш болып кетсе, ылғи қызарып тұрса.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nДенсаулықты жақсарту үшін және жеке гигиенаны сақтау үшн саңырауқұлақ инфекциясын тудыратын жағдайлардың алдын алу керек:\r\n•	Манюкюр мен педикюрге арналған құралдарды өзгелермен бірге қолданбаңыз;\r\n•	Теріңізді таза, құрқақ етіп ұстаңыз;\r\n•	Тырнақтарыңызға дұрыстап көңіл бөліңіз;\r\n•	Кез-келген саңырауқұлақ инфекциясымен байланысқаннан кейін қолыңызды жақсылап жуыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nТырнақтың саңырауқұлақ инфекциясы; Онихомикоз; Табанның қауіпті теміреткісі.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nзақымданған жердің ауырғыштығы \r\nтырнақтың айналасындағы терінің қышуы \r\nтырнақтың қабыршықтауы\r\nүгітілу\r\n','admin',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(634,'','Өт шығару жолдарының обструкциясы','','','kz','s','',0,'',4942,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542193800,1573729800,1542194135,'Өт шығару жолдарының обструкциясы – бұл бауыp мен аш ішектегі өт сұйықтықтарын өткізетін өт жолының бітеліп қалуы.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрәгерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nӨт шығару жолдарының обструкциясы – бұл бауыр мен аш ішектегі өт сұйықтықтарын өткізетін өт жолының бітеліп қалуы.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"397\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nӨт бауырда түзілетін сұйықтық. Ол билибурун секілді ауыстырушы азықтан,  өт қышқылы тұзынан және холестериннен құралады. Тұзды өт қышқылы  ағзадағы майларды қортады. Бауырдан  өт жолдарымен  сұйықтық шығады да, өтке ағып түседі. Тамақтанып болғаннан кейін өт сұйықтығы аш ішекке де жіберіледі.\r\n \r\nӨт жолы бітеліп қалғанда, өт бауырға құйылады, және қан құрамында билибурун көтеріліп, адам сарғыштанып кетеді  (тері сарғайып кетеді). \r\nӨт шығару жолдарының обструкциясының туындауына себеп болуы мүмкін жағдайлар:\r\n•	Өт жодарына сарысудың болуы;\r\n•	Бауырдың лимфа түйіндері  үлкейіп кетуі;\r\n•	Өтте тастың болуы;\r\n•	Өт жолдары қабынуы;\r\n•	Берішті тіндерінің түзлуі кезінде өт жолдары тарылуы;\r\n•	Өт қабына ота жасалғанда өт жолдарына зақым келуі;\r\n•	Өт жолдары мен қуық асты безінде ісіктің пайда болуы;\r\n•	Өт шығару жодарында местастаз ісіктерінің болуы;\r\n•	Бауырда және өт жолдарында лямблтий паразиттерінің пайда болуы.\r\nАурудың  қауіпті факторларына мыналар жатады:\r\n•	Өтке тас байлану, созылмалы панкреатит немесе қауық асты безінің қауіпті ісінгі;\r\n•	Қуық қуысына зақым келу;\r\n•	Өт шығару жолдарына жедел шаралар қолданғаннан;\r\n•	Бұрын өт шығару жолдары жүйесінде қауіпті ісіктің болуынан (өт жолдарының қауіпті ісігі) \r\nИммун жүйесі әлсіреген адамда да инфекциядан обструкция орын алуы мүмкін.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Асқазанның оң жақ бұрыш жағы ауырып тұрады;\r\n•	Күңгірт несеп шығады;\r\n•	Қалтырау пайда болады;\r\n•	Қышу кездеседі; \r\n•	Теріде сарғыштану пайда болады;\r\n•	Жүрек  айну  мен құсу жағдайы орын алады;\r\n•	Нәжістің түссіздігі\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностика__\r\nДәрігер немесе медбике сіздің асқазаныңызды тексереді.\r\nҚан талдамасын өткізгенде төмендегідей нәтижелер пайда болса, сізде обструкция орын алды деген сөз:\r\n•	Билбурун мөлшерінің артуы;\r\n•	Сілтілі фосфатаз мөлшерінің артуы;\r\n•	Бауыр ферменттері мөлшерінің артуы.\r\nӨт жолдарының обструкциясының пайда болған-болмағандығын анықтау үшін төмендегідей тексерулер жүргізіледі:\r\n•	Іш-құрылысты УДЗ-ға түсіреді;\r\n•	Іш-құрылысты КТ-ға түсіреді;\r\n•	Эндоскопикалық ретроградтық холангиопанкреатография  (ЭРХПГ)\r\n•	Тері және бауыр арқылы холангиография (ЧЧХГ)\r\n•	Магнитно-резонанстық холангиопанкретография (МРХПГ) \r\nӨт жолдарының бітелуі келесідей тексерулер нәтижесінен де байқалуы мүмкін:\r\n•	Қан құрамында амилаздардың жиналуы;\r\n•	Өт қабын радионуклендік көшірмеден өткізу;\r\n•	Қан құрамында липаздардың жиналуы;\r\n•	Протромбиндік уақыт (ПВ);\r\n•	Несеп құрамында билирубиннің жиналуы.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеудің басты мақсаты острукцияны жеңілдету. Өттегі тастар ЭРХПГ өткізгенде эндоскоп арқылы жойылып кетуі мүмкін.\r\nКей жағдайда обструкцияны әлсірету үшін жедел ота да жасалуы ықтимал. Егер өт қабының тастарынан бітелу жағдайы орын алса, ол әдетте жойылады. Егер ауру инфекцияның салдарынан орын алса, онда дәрігер сізге антибиотиктер тағайындайды.\r\nЕгер обструкция қауіпті ісіктің салдарынан болса, онда бітеліп тұрған жер кеңейтіледі. Бұл жосық эндоскопиялық немесе тері арқылы  (бауыр мен тері арқылы өткізілетін) кеңейту деп аталады.\r\nБітелуді дренажбен қамдандыру үшін арнайы түікше қойылуы мүмкін.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЕгер обстркуция  қайта қалпына келтірілмесе, оның арты адам өмірі үшін қауіпті болатын инфекцияларға және  билирубиннің шамадан тыс құйылуына  әкеліп соғуы мүмкін.  \r\nКеңейілген обструкция бауырдың созымалы ауруларына өткізілуі мүмкін.  Обструкция көбінесе эндоскоптың және хирургиялық жолдың көмегімен қалыпқа келтіріледі. Егер бітелу қауіпті ісікке ұласып кетсе, жағдайдың ушығары сөзсіз.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nБұл ауру емделмесе, инфекцияның дамуына, сепсис және бауыр ауруына, соның ішінде билиарлы цирроз ауруына әкеп соқтыруы әбден мүмкін.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігенге қашан қаралу керек__\r\nЕгер теріңіз сарғыштана бастаса, несеп пен нәжісте өзгерістер пайда болса дәрігерге тексеріліңіз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nӨт жолдарының бітелуінен болатын қауіпті факторларды біліп жүріңіз,  сол кезде өзіңізді ерте қадағалауға, уақытылы ем алуға мүмкіндік туады. Одан басқа, өт жолдарының бекітілуінің алдын алатын шаралар жоқ.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nБилиарлық обструкция\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nөт шығару жолдарының обструкциясы\r\n','admin',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(635,'','Ересектердегі түнгі энурез немесе шыжыңдығы ','','','kz','s','',0,'',10568,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542252900,1573788900,1542253690,'Түнгі энурез (шыжыңдық) (NE) - ұйқы кезінде өздігінен зәр шығару. Зерттеулер негізінде, ересектердің кем дегенде 2% түнде өзіне ие бола алмай зәр жіберіп қоятын көрнеді. Түнгі шыжыңдықты  никтуриядан ба немесе қуықты болсату үшін түнгі ұйқыдан турудың қажеттігі (екі немесе одан да көп рет тұруға мәжбүр болу) басым болғаннан ба, саралап алу керек. Шыжыңдықтың бір-бірінен сараланатын  әрқандай түрі бар.\r\n\r\nБіріншілікті (ұзақ сақталушы) түнгі шыжыңдық - бұл бала кезде дамитын ауру, ол егер баланың  «құрғақ» кезеңі 6 айдан артық аспай жатса бақыланады. Шамамен 18 жастан асқан ерлер мен әйелдердің  2-3% -ында шыжыңдықтың осы түрі байқалады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Таралуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Бастау алуы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Емдеу кезіндегі көмек__{ALINK}\r\n \r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nТүнгі энурез (шыжыңдық) (NE) - ұйқы кезінде өздігінен зәр шығару. Зерттеулер негізінде, ересектердің кем дегенде 2% түнде өзіне ие бола алмай зәр жіберіп қоятын көрнеді. Түнгі шыжыңдықты  никтуриядан ба немесе қуықты болсату үшін түнгі ұйқыдан турудың қажеттігі (екі немесе одан да көп рет тұруға мәжбүр болу) басым болғаннан ба, саралап алу керек. Шыжыңдықтың бір-бірінен сараланатын  әрқандай түрі бар.\r\n\r\nБіріншілікті (ұзақ сақталушы) түнгі шыжыңдық - бұл бала кезде дамитын ауру, ол егер баланың  «құрғақ» кезеңі 6 айдан артық аспай жатса бақыланады. Шамамен 18 жастан асқан ерлер мен әйелдердің  2-3% -ында шыжыңдықтың осы түрі байқалады.\r\n\r\nЕкіншілікті (қайталанатын) шыжыңдық – бұл жағдайда, әсіресе егде тартқан адамдар бірнеше ай, не болмаса, бірнеше жылдардағы «құрғақ» кезеңінен кейін төсекке түнде жіберуді бастайды.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}  \r\n__Таралуы__\r\n\r\nТүнгі шыжыңдық ерте замандардан бері адамдарды алаңдатын келе жатқан ыңғайсыздық жағдай. Аурудың тарихы б.з.д. 1500 жылдан бері бар көрінеді. Сол кезде зерттеу балалардағы біріншілікті (ұзаққа сақталатын) түнгі энурезді зерттеуге бағытталған, сондықтан ересектердегі екіншілікті (қайталанатын) энурезді толық зерттеу әлі толықтырылмады. Тек мынаны түссіну керек, несепті түнде ұстай алмау, мезгілсіз зәр жіберіп қою жағдайлары адамның кез-келген жасында орын алуы мүмкін.\r\n \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Бастау алуы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"398\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n\'\'Бұл ауру жайында мәселе көтеру үшін, алдымен  анатомиямен, қуық функциясымен  танысып алу керек.  Несеп бүйректерден бөлінеді де несеп жолы арқылы қуыққа шығарылады, сол жерде ол жиналады.  Қуық – толықтай бір бұлшықетті мүше, ол несеп шығарудан, несеп арнасына дейінгі несеп үшін қойма типтес (несеп арнасы - қуықтан сыртқа дейін несепті шығаратын түтікше )  Қуық қабырғасында орналасқан  бұлшық ет- детрузор тарылып несепті итергенде қуық босайды. Сол аралықта, қуық жиырыла бастағанда несеп қысқыш босап  қалады.  Босаңсыған сфинктер есікті ашушы қызметін атқарады, содан ағзадағы несеп сыртқа шығарылады. Қалыпты несеп шығару  кезінде бұлшықет-детрузор мен босаңсыған қысқыш бір уақытта жумыс істеуі керек.  Қуықтың бұлшықеттік қабырғасындағы нервтік жалғаулар бұлшықет жасушаларына тән, әрі оның жиырылуына көмекесетін ацетилхолин заттық рецепторын өндіреді. Нервтік жалғаулар арқылы «қуықты босату керек» деген белгі миға келіп түседі.  Бұл процесс өздігінен бақыланбайтын вегетативтік болып табылады. Бүтіндей ми, нерв, бұлшықет аралық дұры әрекеттесу  оңай процесс емес.\'\'\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nЕресектердегі түнгі энурездің пайда болуы көптеген факторларға әсер етеді. Энурез симптомдары бар ересектердің көпшілігінде, күндізгі уақытта да зәр шығаруды ұстамау мүмкін. Сол үшін түнгі энурезбен байланысты белгілерді білуіңіз керек, себебі олар урологиялық аурулардан бұрын пайда болуы мүмкін.\r\nАлдымен түнгі энурез генетикалық деңгейде берілуі мүмкін. Десе де барлық адамдарда, энурез – тұқым қуалай бермейді. Зерттеулер көрсеткендей, екі ата-анада да  шыжыңдық болса, онда олардың баласында бұл аурудың туындау қаупі 77% -ға дейін артады. Егер бір ата-ана зәрін ұстай алмайтын болса,  онда 40% жағдайда балада аурудың даму қаупі бар.\r\n\r\nAДГ немесе антидиуретикалық гормон, бүйректерде өндірілген зәрдің мөлшерін азайтады. Әдетте, дене түнде көбірек AДГ өндіреді, бұл бүйректен зәрді азайтады. Түнде несептің пайда болуын азайту адамдарға зәр шығаруды тежеп, дұрыс ұйықтауына мүмкіндік береді. Алайда, кейбір адамдарда бұл гормон қажетті мөлшерде өндірілмейді, одан  түнде жиі зәр шығару жағдайы туындайды. Бұл жағдай 2 типті қант диабетіндегі симптомдарды еске түсіреді.\r\nБасқа жағдайларда, дене AДГ шығарады, бірақ бүйрек гормонды ажырата алмайды және бірдей мөлшерде несеп шығаруды жалғастырады. Бұл бұзылыс түнгі полиурия деп аталады, бұл ұйқы кезінде несептің пайда болуына ұласады, бұл ересектерде түнгі энурезге себеп болуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл симптом 1 типті қант диабетімен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nОсындай белгілер әртүрлі медициналық жағдайлардағы адамдарда пайда болуы мүмкін. Егер сізде қант диабеті немесе түнгі энурез бар болса, дәрігерден кеңес алу керек.\r\n\r\nБіріншілікті түнгі энурездің тағы бір себебі - бұл «кіші» қуық болып табылады. Дегенмен, бұл түнгі энурезі бар науқастардағы қуықтың өлшемі басқа адамдарға қарағанда әлдеқайда кішкентай дегенді білдірмейді. Керісінше, бұл қуықтың функционалдық мүмкіндіктері кішірек, яғни нервтер миға сигнал жіберуден бұрын қуықта несеп көп мөлшерде болуы мүмкін, бұл осы аурудың басқа түрінен зардап шегетін адамдарға қарағанда кішірек болып саналады.. Бұлшықеттің шамадан тыс бұзылуы - detrusor бұлшықеттің ешқашан толық босаңсымайтындығына әкеледі, сондықтан қуықтың сыйымдылығы үлкен емес.\r\n\r\nҚуықтың функционалдық мүмкіндіктерімен бірге гиперактивтілік немесе еріксіз дефузорлы қысу да түнгі энурезге себеп болады. Детрузордың гиперактивтілігі бұл энурездің эпизоды болуына әкелуі мүмкін бұлшықеттің қысылуының еріксіздігі. Көптеген зерттеулерде детрагурдың қысылуының жоғарылауы түнгі энурезге себеп болғанын көрсетті. Түнгі шыжыңдығы бар науқастардың детрузорлық гиперактивтілігіне 70-80% диагноз қойылды. Алкоголь және кофеин тәрізді қуық тітіркендіргіштер де детрузор жұмысының бұзылуына ықпал етеді, ал зәр шығаруды арттыратын диуретиктер сияқты қосымша заттар несептің бөлінуін арттырады.\r\n\r\nКейбір дәрі-дәрмектер түнгі энурезге жанама әсерлері ретінде тіркелген, мысалы, гипнотиктер, ұйқысыздықты болдырмайтын дәрі-дәрмектер немесе психиатриялық тәжірибеде қолданылатын препараттар. Сондай-ақ, обструктивті ұйқы апноэ немесе ұйқының бұзылуы түнгі энурезге себеп болуы мүмкін. Кез-келген тағайындаған дәрі-дәрмектерді және олардың жанама әсерлерін дәрігермен талқылаңыз.\r\n\r\nКөптеген зерттеулер ересектердегі қайталама энурезді әдетте емдеуге болатын негізгі аурудың маңызды симптомы екенін растайды. Энурездің бұл түрі басқа белгілермен де кездеседі және күндіз жиі ұстамаумен де көрінеді.\r\nЕресектерде бастапқы түнгі энурез көбінесе простата немесе несеп ағар арнасының мәселесінен туындайды, мысалы, қуықалды немесе  жалпы құрылым сағасындағы мәселелер. Бұл проблемалар еркектердегі простата немесе әйелдердің жамбас органдарының пролапсымен байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nҚосымша энурездің қосымша себептері: қант диабеті, зәр жолдарының инфекциясы, зәр шығару жолдарының тастары, неврологиялық бұзылулар, анатомиялық бұзылыстар, простата қатерлі ісігі, простата кеңейтуі, қуықтың қатерлі ісігі және ұйқы апноты. Сирек жағдайларда, қатты алаңдаушылық немесе эмоционалдық зақым ересектерде энурезді тудыруы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЕң ақпараттандырылатын диагностикалық әдіс сіздің ауру тарихыңыз бен әдеттеріңіз туралы ақпарат болып табылады. Күнделікті іс-әрекеттеріңізді және күнделікті ісіңізді медициналық тексеруден кем дегенде екі күн бұрын тізімдеңіз. Бұл мәліметтер дәрігерге аурудың себебі мен ауырлығын анықтауға көмектеседі.\r\nКүндіз және түнде күнделікті зәр шығаруды жазып алыңыз.\r\n\r\n* Энурездің эпизоты болған кезде (күннің уақыты)?\r\n* Зәрдің көлемі?\r\n* Жатар алдында көптеген сұйықтықтарды қабылдайсыз ба?\r\n* Сіз қандай сусындар ішесіз? (тәтті кофе, кофеин немесе жасанды түрде тәтті немесе газдалған, алкогольді ішімдіктер және т.б.)\r\n* Несеп шығару қалай пайда болады? (Несеп ағыны күшті және үздіксіз, әлде қиындықтар бар ма?)\r\n* Қайталанатын зәр жолдарының инфекциялары бар ма?\r\n* «Ылғалды» және «Құрғақ» түндердің саны?\r\n\r\nСондай-ақ, түнгі терлеу сияқты түнгі энурезбен байланысты басқа белгілерге назар аударыңыз.\r\nКез келген ақпарат дәрігерге диагноз қоюға және тиісті емдеуді тағайындауға көмектеседі.\r\nДәрігердің тағайындауы кезінде аурудың жеке және отбасылық тарихына, сондай-ақ кез-келген дәріге қатысты толық ақпарат пен барлық мәліметтерді ұсыну қажет. Сонымен қатар, түнгі энурезге себеп болуы мүмкін басқа да маңызды проблемаларды болдырмау үшін дәрігермен кеңесу қажет.\r\n\r\nДәрігердің қабылдауы:\r\n* Медициналық байқау\r\n* Неврологиялық бағалау\r\n* Уринолиз және бактериологиялық зәрдегі мәдениет зәрді анықтайтын түрлі сынақтар.\r\n\r\nҚосымша әдістер:\r\n* Урофлоуметрия: несеп шығарудың жылдамдығын, мөлшерін және зәр шығару уақытын өлшейтін мамандандырылған құбырда өндірілетін зәр шығару әдісі.\r\n* Несеп қалдықтың мөлшері: Ультрадыбысты қолданып, зәр шығарудан кейін қуықтың көлемін анықтайды.\r\n* Басқа да проблемалар үшін қосымша диагностикалық әдістерді қолдануға болады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nБастапқы (тұрақты) түнгі энурезі үшін емдеу кез келген жаста қолданылады.\r\n\r\n\'\'Фармакологиялық терапия\'\'\r\n\r\nТүнгі энурезді емдеуге арналған түрлі дәрілер бар. Оларды жеке немесе жоғарыда аталған мінез-құлық емшарасымен бірге қолдануға болады және сол ең тиімді болып табылады. Көптеген зерттеулер ұзақ уақыт пайдаланылатын дәріні «ылғалды» түндерді азайту кезінде қолдану тиімді болуы мүмкін екенін көрсетті. Басқаша айтқанда, емдеу тоқтатылғаннан кейін ауру қайталанатындықтан, дәріні аурудың себебіне емес, симптомдарын жоюға бағыттау керек. Кез келген емдеуді бастамас бұрын дәрігермен кеңесу керек.\r\n\r\n\'\'Хирургиялық емдеу\'\'\r\n\r\nДетрузордың ауыр гиперактивтілігіне байланысты операцияны қолдана білу керек немесе емдеудің басқа әдістері нәтиже әкелмесе ғана қолдануға болады. Барлық емдеу әдістерін дәрігермен талқылаңыз.\r\n \r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Емдеу кезінде көмек__\r\n\r\nТүнгі зәр ұстай алмай қалуды емдеу кезінде  берілетін көмек бар. \r\n\r\n===\'\'Кілем жабыны\'\'===: Төсемді қорғайтын көптеген заттар бар, мысалы, винил, су өткізбейтін және сіңіргіш матрас қаптамалары немесе тазалауды жеңілдететін пленка қорғаушылары.\r\n\r\n===\'\'Сіңіргіш плавки (іш киім)\'\'===: Бұл заттар сұйықтықты сіңіру және еріксіз зәрдің шығуын болдырмау үшін арнайы әзірленген түрлендірілген іш киімнің түрі болып табылады. Кез келген адамға бірнеше реет киуге болады және қол жетімді. Терісі тітіркенуге бейім адамдар үшін сіңіргіш плавки (іш киім) - ең жақсы таңдау.\r\n\r\n===\'\'Тері күтіміне арналған өнімдер\'\'===: түнгі энурез кезінде пайда болатын тітіркену мен сезімталдықтан теріні қорғауға арналған көптеген өнімдер бар. Әртүрлі теріге арналған сабын, лосьон және тазартатын майлықтар бар.\r\n \r\n__Тегтер:__\r\n\r\nзәрді ұстай алмау\r\nұйқыда жатып зәр жіберіп қою\r\nзәр ұстай алмауды емдеу\r\nзәр ұстай алмаудың белгілері\r\n\r\n','translator',42,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(636,'','Гипотиреоз','','','kz','s','',0,'',8008,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542253680,1573789680,1542257464,'Гипотиреоз - бұл қалқанша безінің гормондарының жеткіліксіз өндірілуінен туындайтын ауру. Бұл жағдайды ылғи да қалқанша безінің  гипофункциясы деп атайды.\r\n\r\nГипотиреоз - бұл ағзаның барлық функцияларына әсер етуі мүмкін қалқанша безінің белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын жағдай. Гипотиреоз кезінде метаболизмнің деңгейі төмендейді, бұл ақыл-ой мен физикалық функциялардың баяулауына әкеледі. Гипотиреоздың ең ауыр түрі - миксема, оған шұғыл медициналық көмек қажет.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"399\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nГипотиреоз - бұл қалқанша безінің гормондарының жеткіліксіз өндірілуінен туындайтын ауру. Бұл жағдайды ылғи да қалқанша безінің  гипофункциясы деп атайды.\r\n\r\nГипотиреоз - бұл ағзаның барлық функцияларына әсер етуі мүмкін қалқанша безінің белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын жағдай. Гипотиреоз кезінде метаболизмнің деңгейі төмендейді, бұл ақыл-ой мен физикалық функциялардың баяулауына әкеледі. Гипотиреоздың ең ауыр түрі - миксема, оған шұғыл медициналық көмек қажет.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nҚалқанша безі эндокриндік жүйенің маңызды мүшесі болып табылады. Ол мойынның алдыңғы бетінде, бұғанамен қилысқан жерінің сәл жоғары жағында орналасқан.  Қалқанша безі организмнің әрбір жасушасындағы энергияны пайдалану үдерісін бақылайтын гормондар шығарады. Бұл процесс метаболизм деп аталады.\r\nГипотиреоз көбінесе әйелдерде және 50 жастан асқан адамдарда кездеседі.\r\n\r\nГипотиреоздың ең көп таралған себебі - тиреоид (қалқанша безінің қабынуы). Тиреойд кезінде ісіну мен қабыну қалқанша безінің жасушаларын зақымдайды.\r\n\r\n\'\'__Аурудың болуы мүмкін себептері:__\'\'\r\n\r\n* Қалқанша безінің аутоиммунды зақымдануы;\r\n* Вирустық инфекциялар (тұмау) немесе басқа респираторлық инфекциялар;\r\n* Жүктілік (босанғаннан кейінгі тиреоидит).\r\n\r\n\'\'__Гипотиреоздың басқа да  себептері:__\'\'\r\n\r\n* Литий және амиодарон тәрізді кейбір дәрі-дәрмектер;\r\n* Туа біткен ауытқулар;\r\n* Мойынның немесе мидың түрлі ісіктері үшін өткізілген радиациялық терапия;\r\n* Қалқанша безінің гиперфункциясының емдеуінде радиоактивті йодты қолдану;\r\n* Қалқанша безінің бір бөлігін немесе барлығын хирургиялық жолмен жою;\r\n* Шехан синдромы - әйелдердің жүктілік кезінде немесе босану кезінде массивті қан; кету түрінде пайда болатын, гипофиздің бұзылуына әкелуі мүмкін жағдай;\r\n* Гипофиздік ісіктер немесе гипофиз операциясы.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\n\'\'__Ерте белгілері:__\'\'\r\n\r\n* Қатқан нәжіс немесе іш қату;\r\n* Төмен температураға сезімталдықтың арттыруы;\r\n* Шаршау немесе мұздау сезімі;\r\n* Ауыр және тұрақты емес етеккірлер;\r\n* Буын немесе бұлшықетің ауыруы;\r\n* Сұрланған немесе құрғақ тері;\r\n* Жағымсыздық немесе депрессия;\r\n* Тырнақ пен шаштың жіңішкеруі және сынуы;\r\n* Әлсіздік;\r\n* Салмақтың артуы.\r\n\r\n\'\'__Емделмеген кезде дамитын кейінгі белгілері:__\'\'\r\n\r\n* Дәм мен иіс сезімін азайуы;\r\n* Дауыстың қарлығуы; \r\n* Бет, қол және аяқтың ісінуі;\r\n* Жылдам сөйлей алмай қалу;\r\n* Терінің қалыңдауы;\r\n* Қастардың сиреуі.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЗерттеу кезінде дәрігер қалқанша безінің көлемінің ұлғайғанын анықтайды. Без  қалыпты көлемде немесе қалыптыдан сәл аз болуы мүмкін. \r\n\r\n\'\'Тексеру барысында мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Тырнақтардың нәзіктенуі; \r\n* Беттің оғаш кескінге енуі;\r\n* Сұрланған құрғақ тері сипалап қарағанда суық сезілуі мүмкін. \r\n* Қол мен аяқтың ісінуі;\r\n* Шаштар жұқарып, сынғыш болып қалады.\r\n\r\nTТГ және T4 қалқанша безінің гормонының деңгейін анықтау үшін қан талдамасын алу  қажет.\r\n\r\n\'\'__Сондай-ақ,  мыналарды анықтауға болады:__\'\'\r\n\r\n* Қандағы холестерин деңгейін\r\n* Жалпы қан талдамасы (КЛА)\r\n* Бауыр ферменттері\r\n* Пролактин\r\n* Натрий\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\n===\'\'Емдеу орнын толтыратын қалқанша безінің гормонының болмауына байланысты жүргізіледі.\'\'===\r\n\r\n\'\'Левотироксин дәрісі жиі тағайындалады:\'\'\r\n\r\n* Сізге аурудың симптомдарын жеңілдететін және қан гормонының мөлшерін қалыпты деңгейге дейін жеткізетін төмен дозалар тағайындалады.\r\n* Егер сіздің жүрек ауруыңыз болса немесе сіздің егде жастағы адам болсаңыз, дәрігер өте аз мөлшерде емдеу курсын бастауы мүмкін.\r\n* Қалқанша безінің белсенділігі төмен адамдардың көпшілігі осы дәрі-дәрмектерді өмір бойы алу керек.\r\n\r\nЕмдеудің бастапқы кезеңінде дәрігер 2-3 ай сайын гормондардың деңгейін анықтай алады. Кейін дамыған  гормондар деңгейін кем дегенде жылына бір рет бақылау керек.\r\n\r\n===\'\'Қалқанша безінің гормондарын алып жүрсеңіз, келесі ережелерді біліңіз:\'\'===\r\n\r\n* Өзіңізді жақсы сезінсеңіз де, дәрі-дәрмектерді өз уақытынан бұрын тоқтатпаңыз. Оны дəрігердің тағайындаған əрекетіне қарай жалғастырыңыз.\r\n* Егер сіз дәрі маркасын өзгертсеңіз, дәрігерге хабарлаңыз. Қалқанша безінің гормонының деңгейін анықтау қажет болуы мүмкін.\r\n* Сіз жеп алған тағам сіздің денеңіздің препараттың сіңуіне әсер етуі мүмкін. Көптеген соя өнімдерін жеп немесе жоғары талшықты диетада болсаңыз, дәрігеріңізбен тексеріңіз.\r\n* Қалқанша безінің дәрілерін аш қарында ішкенде жақсы әсер береді және кез-келген басқа дәрі-дәрмектерге дейін 1 сағат бұрын қолданған дұрыс . Егер сіз дәрі-дәрмекті ұйқыға жатар алдында қабылдағыңыз келсе, дәрігеріңізбен кеңесіңіз. Зерттеулер көрсеткендей, дәрі-дәрмекті ұйықтау кезінде қабылдау денеңізді күндізгі уақытта қабылдағанмен салыстырғанда дәрі-дәрмектерді жақсы қабылдауға мүмкіндік береді.\r\n* Қалқанша безінің  гормондарына арналған дәрілерді қабылдағаннан кейін кемінде 4 сағат өткен соң мына дәрілерді қолдансаңыз болады: диеталық талшықтар, кальций, темір, мультивитаминдер, алюминий гидроксиді антацидтер, холестерипол немесе өт қышқылдарымен байланыстыратын препараттар. \r\n\r\nҚалқанша безінің гормонын алмастыратын терапия кезінде келесі симптомдарға кезігетін болсаңыз, дәрігерге айтыңыз: дозаның тым жоғары екенін көрсетіңіз:\r\n\r\n* Жүрек соғысы;\r\n* Салмақтың тез түсуі;\r\n* Мазасыздық немесе тітіркену;\r\n* Терлеу.\r\n \r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nКөптеген жағдайларда, тиісті емдеу кезінде, тиреоидтық гормондарының деңгейі қалпына келеді. Сізге өмір бойы қалқанша безінің гормонын алмастыратын терапия қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nМикседематозды кома - гипотиреоздың ең ауыр түрі, өте сирек кездеседі. Қалқанша безінің гормонының деңгейі өте төмен деңгейге дейін төмендеген кезде дамиды. Тыныссыз гипотиреозға ұшыраған адамдарда инфекция, кейбір аурулар, суыққа немесе кейбір дәрі-дәрмектерге байланысты болуы мүмкін.\r\n\r\nМикседэматозды кома шұғыл медициналық көмек көрсетуді қажет етеді және ауруханада емделу керек. Кейбір науқастар оттегін, тыныс алу қызметін (желдету), ішілік сұйықтықтарды және қарқынды терапияны қажет етуі мүмкін.\r\n\r\n===\'\'Миксематозды команың  симптомдары мыналарды қамтиды:\'\'===\r\n\r\n* Дене температурасының төмендеуі;\r\n* Тыныс алудағы жеткіліксіздік;\r\n* Артериялық қысымның төмендеуі;\r\n* Қан құрамында қант деңгейінің төмендеуі; \r\n* Ынталандыруға әсер бермеу;\r\n* Орынсыз немесе әдеттен тыс  көңіл-күй;\r\n\r\n===\'\'Гипотериозы емделмеген адамдарда мынадай қауіп болады:\'\'===\r\n\r\n* Жұқпалар, бедеулік, жүктілік, туа біткен кемістігі бар баланың туылуы\r\n* Жүрек-қантамыр аурулары төмен тығыздығы жоғары липопротеин («жаман» холестеринді)\r\n* Жүрек жеткіліксіздігі\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде гипотиреоз (немесе микседемия) белгілері болса, дәрігерге қаралыңыз.\r\n\r\nЕгер гипотиреозға қарсы емделіп жатсаңыз, келесі жағдайларда дәрігермен кеңесіңіз:\r\n\r\n* Сізде кеуде ауыруы немесе жүрек соғуы жиілеп кетсе;\r\n* Сізде инфекция болса;\r\n* Сіздің симптомдарыңыз нашарлай түссе;\r\n* Сізде жаңа симптомдар пайда болса. \r\n\r\n__Дереккөз:__ АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау институтының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000353.htm\r\n\r\n\'\'Іштің қатуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Артық салмақ (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Шаршау және дел-салдық (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Дауыстың қарлығуы және дауыс шықпай қалу / немесе дауыс жоғалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\'\'Шаш пен бас терісінің тері проблемалары (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nгипотиреоидизм\r\nшаршау\r\nжүрек соғысы\r\nтерлеу\r\nмикседема\r\nатрофия\r\nметаболизм\r\nқалқанша безі\r\n','translator',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(637,'','Алкогольдің әсері жайында','','','kz','s','',0,'',9466,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542257580,1573793580,1542258177,'Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыp циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.','Алкогольді тұтыну қаншалықты қызық болғанымен, ол ағзамызға соншалықты зиянды болып табылады.  Бұл алкогольдің тұтынылатын мөлшеріне, адамның жасы мен басқа да факторларына, сондай-ақ белгі бір жағдайға байланысты. Алкогольді тұтынудың зиянды әсерлері баршамызға да белгілі. Бұл бауыр циррозының, асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігінің дамуына, қан қысымының жоғарлауына, сондай-ақ жарақаттар мен зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Алкогольге деген сезімталдығы жоғары адамдарға оны мүлдем қолданбау ұсынылады. Сондай-ақ, олардың қызметінің сипаты бойынша қозғалыстарды үйлестіруді және назар аударуды қажет ететін адамдарға алкогольден бас тарту ұсынылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты тұтыну пайдалы әсерге ие болуы мүмкін. Мысалы, тәулігіне 1-2 рет аз мөлшерде алкогольді қабылдау жүректің ишемиялық ауруы тәуекелін төмендетеді, сондай-ақ әртүрлі себептерден өлімді азайтады. Сонымен қатар, алкогольді артық тұтыну, керісінше, сырқаттанушылық пен өлім-жітімді айтарлықтай арттырады.\r\n\r\n1-кестеде көрсетілгендей, алкоголь калория көзі болып табылады және қажетті қоректік заттардың саны аз ғана.\r\n \r\n||Сусын|30 мл есеп бойынша нәруыздың шамалас мөлшері  |Дозасының мысалы|Жалпы нәруыздың шамалас мөлшері\r\nСыра (қалыпты)|12|300 мл|144\r\nСыра (жеңіл)|9|300 мл|108\r\nАқ шарап|20|150 |100\r\nҚызыл шарап|21|150 |105\r\nТәтті дәмдендірілген шарап|47|90 мл|141\r\nКүшті спирттік  ішімдіктер (арақ, виски)|64|50 г|||	 \r\n\r\n__1-кесте. Жеке алкогольдік ішімдіктердің  құнарлылығы__\r\n\r\nБұл кесте әртүрлі алкогольдік сусындардағы құнарлылықты санау бойынша нұсқаулық болып табылады. Бұл алкоголь дозалары мен нәруыз дозаларының үлгілері  түрлі сыраның, шарап пен дистиллирленген спирттің түрлеріне де қолданыла береді. Алкогольдің жоғары құрамдас бөлігі (алкогольдің жоғары пайызы немесе сусынды жоғары күші) және алкогольмен басқа сусындарды араластыруға болады, мысалы, жоғары калориялы қант алмастырғыштар, тоник, жеміс шырындары немесе кремі бар алкогольсіз сусындар, сусынның құнарлылығын  арттырады. Алкогольді ішімдіктер нәруыз көзі болып табылады, бірақ өмірлік маңызды нәрлі заттардың аз мөлшерін ғана қамтамасыз етеді.\r\n\r\nАлкоголь энергияның маңызды көзі болғандықтан, оны белгілі бір мөлшерде тұтыну  ұсынылған нәруыздар деңгейінде қажетті қоректік заттарды тұтынуды қиындатады. Дегенмен, алкогольді қалыпты тұтыну макронутриенттер мен микронутриенттердің  жетіспеушілігіне әкелмейді, ал шамадан тыс алкогольді қолдану  қажетті қоректік заттардың жеткіліксіз тұтынылуына және жалпы алғанда жеткіліксіз тамақтануға апарып соқтыруы мүмкін.\r\nЕресектердің көбісі кейбір дәрежеде алкогольді тұтынғандықтан, оны толықтай тыйып тастауды ұсыну қиынырақ. Сондықтан, алкогольді аз мөлшерде  қолдану керек деген ұсынымды айта аламыз. Бұл мағынаны түсіну үшін 300 миллилитр сыра, 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келетін бір дозаның тұжырымдамасын қолданыңыз. Әйелдерге көрсетілген дозаны күніне бір реттен артық қолдануға болмайды, ал еркектерге күніне екі реттен аспайтын мөлшерде тұтынуға кеңес беріледі.\r\n\r\nАлкогольдің әсер ету дәрежесі тұтынылатын мөлшеріне, адамдардың жеке қасиеттеріне және бірқатар басқа жағдайларға да байланысты. Алкогольдік сусындардың белгілі бір мөлшерін тұтынудың әсері де зиянды болып келі. Оның салдарынан көңіл бөлудің жоқтығы, алкогольге тәуелділік, сондай-ақ бауыр циррозы, асқазан безінің аурулары, жүрек және мидың зақымдануы сияқты салмақты мәселелер туындауы мүмкін. Алкогольді тұтынудың ұсынылған мөлшерінен асырып қолдану жол-көлік оқиғалары мен басқа да себептерден жарақат алу қаупін арттырады, сондай-ақ гипертонияның дамуына, инсульттің, рак ауруларының, зорлық-зомбылықтың және өз-өзіне қол жұмсаудың ебептерін тудырып, қаупінтерін арттыруы мүмкін. Бұдан басқа, алкогольді ішімдікті артық тұтынумен әйелдердің сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупінің арасында байланыс бар.\r\n\r\nЗерттеулер көрсеткендей, көптеген жағдайларда тіпті қалыпты мөлшерде ішу де зиянды болуы мүмкін. Көлік жүргізетін немесе машина өндірісіндегі адамдарға алкогольді ішу ұсынылмайды. Ақыл-есі нашарлау адамдар мен қозғалысын дұрыс басқара алмайтын адамдарға да ішімдік ішу ұсынылмайды. Балалар мен жасөспірімдерге, жүкті болуы мүмкін әйелдерге, жүкті және бала емізетін әйелдерге, ішімдік ішуді бақылайтын адамдарға алкогольді тұтындырмау керек. Сондай-ақ, алкогольмен өзара әрекеттесетін есірткі қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынуға тыйым салынған аурулардың  алкоголь ішу дұрыс емес. Жүктілік кезеңінде ішімдік ішуіне тыйым салынады, себебі аз мөлшердегі ішімдік ішсе, ол іштегі ұрықтың дамуына кері әсер етеді. Жүктілік кезінде алкогольді тұрақты пайдаланудың салдары көптеген мінез-құлық пен психоәлеуметтік мәселелерге, туа біткен баланың физикалық дамуы мен ақыл-есі кемуіне себеп болып табылады.\r\n\r\nАлайда, алкогольді қалыпты пайдалану кейбір адамдар үшін пайдалы болуы мүмкін. Орта жастағы адамдар мен қарт адамдар арасында қалыпты мөлшерде алкогольді ішімдіктерді қолдану (тәулігіне 1-2 доза) жүректің ишемиялық ауруы мен өлім деңгейінің төмендеуіне байланысты демеу береді. Дегенмен, алкогольдің қалыпты мөлшерін пайдаланудан басқа, денсаулықты жақсартуға және созылмалы аурулардың алдын алуға, соның ішінде тиісті тамақтану, физикалық белсенділікті арттыру, темекі шегуді тоқтату және қалыпты салмақты ұстаудың басқа жолдары бар екенін естен шығармаған жөн. Жастарға  алкогольді тұтынудың еш пайдаы жоқ, керісінше, бұл олардың түрлі қауіп-қатерлерге  ұрынуына жол ашып береді. \r\n  \r\n__Алкогольді тұтынумен байланысты гендерлік айырмашылықтар туралы__\r\n\r\nБелгілі бір тәулікте спирттің бір дозасын қабылдау ерлерде жүрек ауруының қаупін айтарлықтай төмендетеді. Жаңа зерттеулер бойынша әйелдер де ішімдікті аптасына бір рет ішетін болса, осыған ұқса нәтиже көрсететіні белгілі болды.\r\n«Британдық Медицина журналында» жарияланған соңғы зерттеулерде әйелдердің ішімдік тұтынуы жалпы маңызды қорғаушы факторы болып табылады, ал еркектер үшін алкогольді жиі тұтыну негізгі шарт болып саналады деген екен. Зерттеу Данияда жүргізілді және зерттеудің басында жүрек қызметінің бұзылыстары болмаған 27 178 ер адам мен 29 875 әйелді қамтиды. Зерттеушілер осы адамдарға олардың тамақтану әдеттерімен, сондай-ақ апта ішінде қанша рет және қандай мөлшерде алкогольді тұтынғандығы туралы ақпарат берді. Алкогольдің бір дозасы 12 грамм этанолға сәйкес келеді.\r\n\r\nАлғашқы зерттеуден кейін зерттеушілер 5-7 жыл бойы бұл адамдарды бақылаған. Осы уақыт аралығында әйелдердің арасында жүректің ишемиялық ауруы бойынша 749 және ерлер арасында 1 238 оқиға тіркелген. Әйелдер орта есеппен аптасына 5,5 дозасымен ішкен, ал ерлер - 11,3. Еркектерде алкоголь ішу жиілігі коронарлық жүрек ауруларының жиілігіне кері пропорционалды болды. Атап айтқанда, ішімдікті аптасына бір рет коронарлық жүрек ауруларының қаупін 7 пайызға азайтыпты, ал алкогольді ішуді аптасына 2-3 рет қауіпті 22 пайызға, аптасына 5-6 есеге 29 пайызға қысқартты. Алкогольді тұтынатындар күн сайын ішімдік ішпегендерден гөрі 41 пайызға төмен жүрек ауруына шалдыққан. Тіпті жиі алкогольді ішкен адамдар (аптасына 35 доза дейін), қорғаныш әсерін сақтаған көрінеді.\r\nӘйелдерде жағдай біраз басқаша болды. Аптасына бір рет алкогольді қабылдау жүрек ауруының қаупін 36 пайызға қысқартты, тәуліктік ішу қаупі 35 пайызға азайтты. Басқаша айтқанда, әйелдер үшін алкогольді ішімдік ішу  елеулі қорғаныш әсерін тудырды, ал олардың жиі ішіп кетуі еш мәнге ие болмай қалды.\r\n\r\nДания ұлттық денсаулық институттарының докторы Мортен Гронбек былай деп түсіндірді: «Егер 50 жасқа толған науқас маған  жүректің қантамырлар ауру қаупімен келіп тұрса, алкогольді ішімдікке жоламаған немесе өмірінде мүлдем пайдаланбаса, мен ойланбастан күніне бір стақан шарап ішіп тұруды ұсынар едім. Бұл зерттеу ішудің жиілігі немесе әр жағдайда қабылданған алкоголь мөлшеріне қатысты емес. Доктор Гронбектің айтуынша, алкогольді ішу жаттығуды немесе дұрыс тамақтануды алмастырмайды. Зерттеу авторларының айтуы бойынша, алкогольдің жағымды әсеріне бірнеше түсініктеме бар: қанның ұюын тудыратын фибриногеннің қан деңгейін төмендете отырып, жоғары тығыздықтағы липопротеиндердің (жақсы майлар) өсуіне ықпал етеді.\r\n\r\nЕрлер мен әйелдердің арасындағы айырмашылықтардың себебі неде екендігі анық емес, бірақ авторлар алкоголь мен жүректің ишемиялық ауруы арасындағы байланысты кейбір дәрежеде менопаузадан туындаған деп санайды. Алкогольді ішімдіктің қалыпты тұтынуы эстроген деңгейінің жоғарылауына ықпал етеді, ол әдетте әйелдерде менопауза кезінде азаяды. Эстрогеннің жүрек ауруына қарсы қорғаныс әсері бар. Осы зерттеудегі әйелдердің тек 17 пайызы салыстырмалы түрде жас кезеңде болған (ерлер мен әйелдердің ерте жастағы әйелдері үшін).\r\n\r\n__Алкогольді тұтыну жөніндегі нұсқау__\r\n\r\n• Алкогольді ішетін адамдар оны қалыпты жағдайда қолдануы керек - әйелдер үшін тәулігіне бір дозадан артық болмайды, ал еркектерге тәулігіне 1-2 доза. Бір доза шамамен 300 миллилитр сыра немесе 150 миллилитр шарап немесе 50 грамм араққа сәйкес келеді.\r\n• Алкогольді тұтыну, ең алдымен, өздігінен пайдалануды бақылай алмайтын адамдарға ұсынылмайды. Алкогольді пайдалану бала тууға қабілетті жастағы әйелдерге, сондай-ақ жүкті және бала емізетін әйелдерге, балалар мен жасөспірімдерге, дәрі-дәрмектерді қабылдайтын адамдарға, сондай-ақ алкогольді тұтынудан сырқатына қауіп төнетін жандарға ұсынылмайды.\r\n• Алаңғасар адамдар және сүріншек адамдар, сондай-ақ көлік құралдарын басқаратын немесе машина өндірісмен айналысатын адамдар алкогольді мүлдем тұтынбағаны дұрыс.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nалкоголь\r\nпайдалану\r\nішімдіктер\r\nалдын алу\r\n\r\n','admin',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(638,'','Себорея ','','','kz','s','',0,'',741,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258180,1573794180,1542258284,'__Себорея__ – терідегі майлы, сары қабыршақты қызыл бөртпелер пайда болатын экземаның бір түрі болып табылады. Себореяның пайда болу себептеріне терідегі май бездерінің шамадан тыс қызмет атқаруын жатқызады.','__Себорея__ – терідегі майлы, сары қабыршақты қызыл бөртпелер пайда болатын экземаның бір түрі болып табылады. Себореяның пайда болу себептеріне терідегі май бездерінің шамадан тыс қызмет атқаруын жатқызады.\r\n\r\nБөртпелер дененің кез келген жерінде пайда болу мүмкін. Екі айға дейінгі нәрестелерде себорея көбінесе бас терісінде кездеседі, оны нәрестелердің себореялық дерматиті деп атайды. Нәрестелерде себорея көбінесе жөргектелген аймағында пайда болады. Себорея әр түрлі жастағы адамдардың бетінде (әсіресе қас және мұрын мен ауыз аймағындағы бүгілген теріде), құлағында, кеудесінде, қолтығында және жыныс мүшелері аймағында пайда болады.\r\n\r\nӘр түрлі кремдерді қолдану және терінің күту әдістері арқылы себореядан емделіп кетуге болады.\r\n','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(639,'','Паротит («мысқыл»)','','','kz','s','',0,'',875,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258300,1573794300,1542258369,'__Паротит __\'\'(син. эпидемиялық паротит)\'\' - бұл вирустар шақыратын, құлақ пен жақ сүйегі арасында орналасқан сілекей (құлақ маңы) бездерін зақымдайтын, кейде ерлердің жыныстық бездерін де зақымдайтын (орхит) жұқпалы инфекциялық ауру. Бездер вирустардың әсерінен ісініп, қызметі төмендеп кетеді.','__Паротит __\'\'(син. эпидемиялық паротит)\'\' - бұл вирустар шақыратын, құлақ пен жақ сүйегі арасында орналасқан сілекей (құлақ маңы) бездерін зақымдайтын, кейде ерлердің жыныстық бездерін де зақымдайтын (орхит) жұқпалы инфекциялық ауру. Бездер вирустардың әсерінен ісініп, қызметі төмендеп кетеді.\r\n\r\nПаротит әртүрлі жастағы адамдарда кездеседі, бірақ басым көпшілігі 5-19 жас аралығындағы балалар болып табылады. Бір жастағы балаларда өте сирек кездеседі, себебі оларда ана сүті арқылы берілген иммунитет болады.\r\n\r\nПаротит ересек адамдарда көп кездеспейді, өйткені олардың көпшілігі балалық шағында осы аурумен ауырған немесе оларға қызылша, қызамық және паротитке (КПК) қарсы екпе егілген. Ал егер ересек адамдар бұл аурумен ауыратын болса, ауру симптомдары ауыр дәрежеде көрінеді және асқынуға алып келуі мүмкін.\r\n\r\n \r\n\'\'Есту қабілетінің жоғалуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(640,'','Тілме ','','','kz','s','',0,'',1133,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258360,1573794360,1542258505,'__Тілме __– іріңді стрептококк \'\'(Streptococcus pyogenes) \'\'немесе алтын стафилококк \'\'(Staphylococcus aureus)\'\' шақыратын, теріні және шырышты қабықтардың ошақтық қабынуы. Тілме негізі терінің зақымдалуынан, атап айтқанда сызат түсу, жаралану, шағу, шаншу немесе бөртпе болғаннан кейін пайда болады.','__Тілме __– іріңді стрептококк \'\'(Streptococcus pyogenes) \'\'немесе алтын стафилококк \'\'(Staphylococcus aureus)\'\' шақыратын, теріні және шырышты қабықтардың ошақтық қабынуы. Тілме негізі терінің зақымдалуынан, атап айтқанда сызат түсу, жаралану, шағу, шаншу немесе бөртпе болғаннан кейін пайда болады.\r\n\r\nДәрігер тілме симптомдарын мұқият қадағалауы қажет, атап айтқанда:\r\n\r\n* Терінің ісінуі, қызаруы, ауырсынуы. Сондай-ақ теріде жарықтар пайда болып, сұйықтықтар бөлінуі мүмкін.\r\n* Қызарған жерден бастап, дененің ортасына қарай бағытталған қызыл сызықтардың (лимфангинит) болуы.\r\n* Қызудың көтерілуі және қалтырау.\r\n* Іріңнің бөлінуі.\r\n* Лимфа түйіндерінің ұлғаюы.\r\n* Жайсыздықты сезіну (сырқаттану).\r\n\r\nЕгер балаларда тілме бетте пайда болса, инфекцияның көзге немесе бас миына өтіп кетпеуі үшін дереу дәрігерге қаралуы тиіс. Негізі тілмені антибиотиктермен емдейді және науқасты тыныштық жағдайда қалдырып, жылулық компрессорларын қояды. Қан ағуының баяулауы (веноздық тоқырау), ұзақ уақыт кетпейтін ісінулері, диабеті немесе иммундық жүйесінің бұзылуы бар науқастарда тілме пайда болса, оларды дереу ауруханаға жатқызу керек.\r\n\r\n','translator',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(641,'','Мойын бұлшықеттерінің сіресуі ','','','kz','s','',0,'',1795,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542258540,1573794540,1542258693,'Мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа симптомдар болмаған жағдайда, ұйқы кезінде дұрыс жатпай қалуынан немесе компьютер алдында ұзақ уақыт отырудан пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ, мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа да симптомдармен қатар көрінуі мүмкін, бұл жағдайда науқастың шағымы маңызды көрініс табады . Мысалы, менингит – мойын бұлшықеттерінің сіресуімен, бас ауруымен және қалтыраумен көрінеді','Мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа симптомдар болмаған жағдайда, ұйқы кезінде дұрыс жатпай қалуынан немесе компьютер алдында ұзақ уақыт отырудан пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nСондай-ақ, мойын бұлшықеттерінің сіресуі басқа да симптомдармен қатар көрінуі мүмкін, бұл жағдайда науқастың шағымы маңызды көрініс табады . Мысалы, менингит – мойын бұлшықеттерінің сіресуімен, бас ауруымен және қалтыраумен көрінеді.\r\n\r\n__Не істеу қажет__\r\n\r\nЕгер балаңызда мойын бұлшықеттерінің сіресуі және мойын аумағында ауырсыну сезімі болып, бірақ та қалтырау немесе басқа да симптомдары болмаса, онда:\r\n\r\n* Мойнына жылы, ылғалды компресс басыңыз\r\n* Ауырсыну сезімін басу үшін балаңызға ацетаминофен немесе ибупрофен беріңіз\r\n* Симптомдар басылмаған жағдайда дәрігерге қаралыңыз\r\n\r\nЕгер балаңызда мойын бұлшықеттерінің сіресуі және келесі жағдайлардың біреуі анықталса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n\r\n* Жақын арада болған жарақат\r\n* Соңғы ай аралығы кене тістеуі болса\r\n* Безгек (нәрестелерде дене температурасы қалыптыдан төмен болуы)\r\n* Шаршағыштық, ұйқышылдық немесе әлсіреу\r\n* Қозғыштықтың жоғарлауы\r\n* Тұрақты бас ауруы\r\n* Құсу\r\n* Көздің жарыққа деген сезімталдығы\r\n* Тері бөртпелері\r\n* Тұмауға тән симптомдар\r\n* Нәрестедер үшін: әлсіз емуі, қатты дауыстап жылау, еңбегінің ісуі\r\n\r\n__Алдын алуды қарастырыңыз!__\r\n\r\n* Иммунизацияны уақытылы жасатыңыз, әсіресе минингитке қарсы вакцинаны.\r\n* Кенелерден қорғанудан жәндіктерге қарсы репелленттер жақсы көмектеседі (диэтилтолуамид концентрациясы 10-30%-дан аспайтын); балалар мен үй жануарларында кенелердің бар-жоғын жиі тексеру; кенелер шоғырланған аймақта ұзын шалбар мен көйлек кию.\r\n* Балалардың мойнына жарақат әкелу қаупі жоғары ойындар мен жабдықтардан баларды аулақ ұстаңыз.\r\n \r\n__Дереккөз:__ http://kidshealth.org/en/parents/stiff-neck-sheet.html\r\n\r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(642,'','Ретенирленген тіс ','','','kz','s','',0,'',420,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259080,1573795080,1542259122,'__Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.','\r\n__Ретенирленген тіс __– ол толығымен жарып шықпаған тіс. Ретенция (шыға алмау, кідіру) негізі үшінші азу тістерінде (ақыл тіс) немесе басқа да артқы тістерде болады; алдыңғы және бүйір тістердің шыға алмауы өте сирек болады.\r\n\r\nРетенирленген тіс  қиындықтар туындырмауы мүмкін. Ал егер ол қиындықтар тудыратын болса (инфекция немесе аурысыну дегендей), бұл жағдайда ол тісті алып тастау үшін операция қажет болады.\r\n\r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(643,'','Ревматизм ','','','kz','s','',0,'',772,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259140,1573795140,1542259178,'__Ревматизм__ – дәнекер тіннің стрептококктық бактерияларының А тобының белгілі штаммдарымен жүйелі зақымдану нәтижесінде болатын, стрептококктық инфeкциялар тудыратын, көбінесе стрептококкпен шақырылған баспадан (ангинадан) емделмегеннен пайда болатын инфeкционды-аллeргиялық ауру. Баспаны дұрыс емдеу ревматизмнің дамуына жол бермейді. Сондай-ақ, бұл жерде тұқым қуалау факторы да маңызды рөл атқарады.\r\n','__Ревматизм__ – дәнекер тіннің стрептококктық бактерияларының А тобының белгілі штаммдарымен жүйелі зақымдану нәтижесінде болатын, стрептококктық инфекциялар тудыратын, көбінесе стрептококкпен шақырылған баспадан (ангинадан) емделмегеннен пайда болатын инфекционды-аллергиялық ауру. Баспаны дұрыс емдеу ревматизмнің дамуына жол бермейді. Сондай-ақ, бұл жерде тұқым қуалау факторы да маңызды рөл атқарады.\r\n\r\nӘсіресе жүрек-қан тамыр жүйесі – жүрек зақымдалады (жүректің ревматикалық ақауы). Ревматизм артриттің симптомдарын тудырып, буындарға әсер етеді, сонымен қатар терілерге және басқа дене мүшелері мен тіндеріне де әсер етуі мүмкін. Ревматизмнен туындаған зақымданулардың көпшілігі уақытша болып табылады. Бірақ жүрек зақымдалса, ол тұрақты сипатқа ие болып қалады.\r\n','admin',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(644,'','Сіңірді созып алу','','','kz','s','',0,'',2198,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542259200,1573795200,1542259394,'Сіңірдің созылуы – бұл жағдай  буынды жарақаттап, сіңірді созып алғанда орын алады. Сіңір – буындарды байланыстырушы, жіпке ұқсас, серіппелі мүше. Оның симптомы - сүйек сынғандай болып білінеді. \r\nДәрігерлер сіңірдің созылуын ауырлық дәрежесіне қарай жіктейді.','Сіңірдің созылуы – бұл жағдай  буынды жарақаттап, сіңірді созып алғанда орын алады. Сіңір – буындарды байланыстырушы, жіпке ұқсас, серіппелі мүше. Оның симптомы - сүйек сынғандай болып білінеді.\r\n\r\nДәрігерлер сіңірдің созылуын ауырлық дәрежесіне қарай жіктейді.\r\n\r\nСозылудың бірінші сатысы – бұлай созылғанда, жарыла қоймайды. \'\'Белгілері мен симптомдары мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Буын ісінеді, баяулап басталып, қырындап ісігі үлкейіп, ауыра бастайды.\r\n* Буын өз тұрақтылығын сақтап тұрады.\r\n* Буынның қозғалуы әдеттегідей болып тұра береді.\r\n\r\n\'\'__Екінші дәрежедегі созылу кезінде ішінара байланыс үзілуі мүмкін.__\'\' \'\'Белгілер мен симптомдар мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Жарақат алғанда сықырлаған дауыс естіледі\r\n* Ауыруы барған сайын күшейіп, ісініп кетеді\r\n* Қозғалыс шектеледі.\r\n* Жарақат алған аумақ көгереді.\r\n* Буын өз орнында тұрмайды.\r\n\r\n\'\'__Созылудың үшінші сатысында сіңір толығымен үзіліп қалады.__\'\' \'\'Белгілер мен симптомдар мыналарды қамтуы мүмкін:\'\'\r\n\r\n* Жарақат алған кезде сықырлап сынады.\r\n* Ауырсыну, барған сайын асқындайды (толық үзілу кезінде ауырсыну кейде ішінара емес).\r\n* Қатты ісініп, көгеріп кетеді (жиі, бірақ үнемі емес).\r\n* Буын ойнап қалады (қиғаштық немесе еркіндік сезіледі).\r\n* Қайралу немесе қажалу сезімі туындайды.\r\n* Толықтай жыртылған жер ісініп кетеді.\r\n* Ұю немесе терлеу сияқты жағдайлар орын алады.\r\n\r\nСіңір созылуының жазылуы адамның жасына, денсаулығына сузылу сатысына байланысты болуы мүмкін. Денсаулығы жақсы  адамның сіңірінің аздап созылуы бірнеше күн немесе апта ішінде жазылуы мүмкін. Қатты созылудан қалпына келтіру бірнеше айға созылады және ұзақ уақыт күтінуге тура келеді, кейін ол қалпына келмейді, ауруы қалып қояды, қозғалыс аздап шектелі, буындың тұрақсыздығы немесе деформациясы орын алады, сосын қайта-қайта жарақат туа береді.\r\n \r\nСіңір  созуына алғашқы көмек беру үшін – ең алдымен тыныштану керек, мұз басу қажет, компресс жасап, аяқ-колды жоғары көтеріп қойған дұрыс.  Аздаған созылулар үй жағдайында да жазылып кетуі мүмкін, ал, созылған сіңір барған сайын ауыр, күшейіп бара жатса, медициналық көмекке жүгіну керек. Олар, гипс немесе таңғыш байлап беріп, дәрілік препараттар енгізіп, операция да жасауы ықтимал. \r\n\r\n','translator',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(645,'','Қабақ бұлшықеттерінің бұзылуы – птоз','','','kz','s','',0,'',3288,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542270900,1573806900,1542271447,'Бұл ауру  - птоз деп аталады.  Қабақың мезгілсіз түсіп кетуімен сипатталатын ауру.\r\n \r\nКөз – сфералық форманы көру мүшесі. Ол сұйықтыққа толы болады. Көздің сыртқы қабаттары – ағы (ақ қабықша) мен жанар. Олар қорғаушы қызметін атқарады. Көздің ортаңғы қабаты тамырлардан тұрады. Ал ең төменгі қабаты (қарашығы) жүйке жүйесінен, түс ажыратқыш түйсіктерден  тұрады. Сондай-ақ жанардың артында орналасқан көздің шатырша қабығы бар, ал оның ішкі жағындағы дөңгелек кішкентай қара – көздің қарашығы деп аталады. Оның артында хрустальді қабық бар – ол линза формасындағы эластикалық дене. Оның басты міндеті – түс ажыратқыштығы. Коньюктив – бұл көздің шырышты қабығы, ол көзді жауып тұратын терінің ішкі жағы.\r\n','__Мазмұны__{alink aname=\"8\"}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nБұл ауру  - птоз деп аталады.  Қабақың мезгілсіз түсіп кетуімен сипатталатын ауру.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"400\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Көз – сфералық форманы көру мүшесі. Ол сұйықтыққа толы болады. Көздің сыртқы қабаттары – ағы (ақ қабықша) мен жанар. Олар қорғаушы қызметін атқарады. Көздің ортаңғы қабаты тамырлардан тұрады. Ал ең төменгі қабаты (қарашығы) жүйке жүйесінен, түс ажыратқыш түйсіктерден  тұрады. Сондай-ақ жанардың артында орналасқан көздің шатырша қабығы бар, ал оның ішкі жағындағы дөңгелек кішкентай қара – көздің қарашығы деп аталады. Оның артында хрустальді қабық бар – ол линза формасындағы эластикалық дене. Оның басты міндеті – түс ажыратқыштығы. Коньюктив – бұл көздің шырышты қабығы, ол көзді жауып тұратын терінің ішкі жағы.\'\'   \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nҮстіңгі қабақ птозының пайда болуының себептері:\r\n•	Көзді ашып-жұмуға демеу беретін  бұлшықеттердің әлсіреуі;\r\n•	Осы бұлшықеттерді игеріп тұратын жүйке жүйесінің зақымдануы;\r\n•	Көздің үстіңгі сыртқа терісінің салбырауы.\r\nҮстіңгі қабақтың түсіп кетуінің себептері:\r\n•	Кәріліктен;\r\n•	Тумысынан;\r\n•	Аурудың немесе жарақаттың салдарынан.\r\nПтоздың пайда болуына себеп болтын аурулар:\r\n•	Мидағы немесе басқа да ісіктердің әсері, жүйке жүйесі немесе бұлшық еттер зақымданған жағдайда;\r\n•	Қант диабеті\r\n•	Горнера синдромы (жүйке жүйесінің зақымдануынан болатын клиникалық синдром)\r\n•	Миастения\r\n•	Инсульт\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n•	Бір немесе екі қабақтың да түсіп кетуі;\r\n•	Көздің жасаурап тұруы;\r\n•	Көздің бұлдырап тұруы.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nҚабақтың өздігінен түсіп кетуінің себебін анықтау үшін  дәрігерлер тексеру жүргізеді.\r\nҚажетті тексерулер мыналар:\r\n•	Жарықты шамның көмегімен тексереді;\r\n•	Бұлшықет әлсіздігін тексереді;\r\n•	Көрудің өрісін зерттейді.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕгер ауру анықталса, оны дереу емдеу керек. Қабақ көбінесе қартайғанда түседі, мұны енді, «ауру» деп бағалай алмаймыз. \r\nҚабақты көтеру үшін жасалатын ота (қабақты жөндеу) қабақ бұлшықеттері әлсіреп, түсіп кеттек жағдайда жүргіледі.\r\n•	Жеңіл жағдайларда қабақтың сыртқы жағын жөндеу үшін ота жасалады;\r\n•	Көздің басқа дау ауыр жағдайларында ота жасалады;\r\n•	Балаларда «жалқау көз» деп аталатын амбилиопиидан пайда болған птозға да операция жасалады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБолжам птоздың пайда болу себептеріне байланысты болады. Операция тек қабақтың сыртқы формасын қалпына келтіру үшін жасалады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nОфтльмолог (көз ауруларын емдеп, диагноз қоятын дәрігер) дәрігерге төмендегідей жағдайлар орын алса хабарласыңыз:\r\n•	Балаңыздың қабағы өздігінен түсе бастаса;\r\n•	Ересектердің қабағы өздігінен, жылдам өзгеріп бара жатса.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nПтоз\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nптоз\r\nжасаурау\r\nқабақтың түсуі\r\nқартаю\r\nптоздың себептері\r\nбалалардың қабақтарының түсіп кетуі\r\n','student_k',77,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(646,'','Орхит','','','kz','s','',0,'',4673,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542271560,1573807560,1542272081,'Орхит – бір немесе екі атабездің қабынуы.\r\nОрхит әртүрлі бактериялар мен вирустардан пайда болады.\r\nОрхитті дамытатын көп таралған вирустардың бірі – эпидемикалық паротит вирусы болып табылады. \r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nОрхит – бір немесе екі атабездің қабынуы.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nОрхит әртүрлі бактериялар мен вирустардан пайда болады.\r\nОрхитті дамытатын көп таралған вирустардың бірі – эпидемикалық паротит вирусы болып табылады. Бұл ауру көбінесе ұл балаларды жыныс мүшелерінің өспелі кезеңінде мазалайды.  Орхит эпидемикалық паротиттің  бастапқы 4-6 күні өткеннен кейін білінеді. Кейінгі кезде, балаларға екпе жүргізудің арқасында эпидемикалық паротит ұшырасуы азайды. \r\nОрхит сондай-ақ, қуық асты безі мен жұмалақ ауруының инфекциясы кезінде де мазалауы мүмкін.\r\nОрхит гоноре немесе хламидиоз секілді  жыныстық жолмен берілетін инфекциясы (ЖЖБИ) кезінде де кездесіп жатады. Орхиттің толық түрі 19-35 жас арасындағы еркектер арасында жиі кездеседі.\r\nЖыныстық жолмен берілетін орхиттің қауіпті факторлары:\r\n•	Қауірті жыныстық байланыстар;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынасқа түсе беру;\r\n•	Бұрынғы гонореи немесе басқа да ЖЖБИ\r\n•	ЖЖБИ диагнозы бар адаммен жыныстық қатынаста болу.\r\nЖЖБИ  мен байланысы жоқ орхиттің қауіпті факторлары:\r\n•	45 жастан асқанда;\r\n•	Фоллея катетерасын ұзақ қолданғаннан;\r\n•	Эпидемиялық паротитке қарсы вакцинасын салдырмағаннан;\r\n•	Несеп шығару жолдарының тума ақауы;\r\n•	Несеп шығару жолдарының айналмалы инфекциясы;\r\n•	Несеп шығару жолдарын жедел емдегеннен.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\n•	Ұрық сұйықтығымен араласып қан шығады;\r\n•	Жыныс мүшесінен бөлінді шығады;\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Шаттың ауруы;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде немесе эякуляция кезінде ауру сезімі  байқалады;\r\n•	Несеп шығару кезінде ауырады;\r\n•	Ұма  ісиді;\r\n•	Шаттың зақымдалған жағы  ісініп, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Жұмалақ ісініп, ауырлық сезінеді;\r\n•	Қысым немесе созылу кезінде жұмыртқа жақ ауырып тұрады.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігерге тексерілу кезінде мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\r\n•	Қуық асты безінің  үлкеюі және сезімталдығы;\r\n•	Зақымданған жақтағы шаттың лимфа түйіндері үлкейіп, сезімтал болып кетеді;\r\n•	Зақымдалған жақтың жұмалағы сезімтал болып, ауырып тұрады.\r\nАуруды диагностикалаудың әдістері:\r\n•	Қанның жалпы талдаасы (ҚЖТ)\r\n•	Жұмалақты УДЗ-ға түсіру;\r\n•	Хламидиозға және гонореяға тексеру жүргізу;\r\n•	Несепке талдама жасау;\r\n•	Зәр тамшыларынан бірнеше үлгілер алынады. Соның ішінде бастапқы, соңғы бөлігі, сондай-ақ простатаға жасалатын массаждан кейін үлгісі алынады. \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nМынадай емделу жолдары бар:\r\n•	Антибиотиктер – егер инфекция бактериялардан болса (гонорея немесе хламидиоз сияқты аурулармен жыныстық қатынас жайсайтын серігіңізде емделуі керек);\r\n•	Қабынуға қарсы дәрі-дәрмектер;\r\n•	Тыныштандырғыштар;\r\n•	Зардап шеккен аймаққа мұз пакеттерін қолданумен және ұмаға жоғары қалыпты қамтамасыз етумен төсек тартып жату\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nБактериядан пайда болған орхиттің уақытында  диагнозын анықтап, ерте бастан емдесе, атабездің қалыпты қызмет етуін  сақтап қалуға болады.\r\nБолжам бойынша орхит, асқынып,  шошқаборық ауруына ауытқуы мүмкін. Ерлерде орхит эпидемиялық паротит кезінде туындаса,  бедеу болып қалу қаупі бар.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nКейбір балаларда шошқаборық вирусынан  пайда болған орхит  жұмалақ аторфиясымен астасып кетуі мүмкін.\r\nСондай-ақ орхит бедеулікке соқтыруы мүмкін.\r\nБасқа да потенциалды асқынулар:\r\n•	Созылмалы эпидидимит;\r\n•	Атабез тіндерінің өлуі;\r\n•	Ұма терісі салбырап тұрады;\r\n•	Ұма абсцесі.\r\nҰма немесе атабез қатты ауырса, ол атабездің қан тамрыларының бұралып қалуынан болуы мүмкін. Ондай жағдайда жедел түрдегі медициналық көмек қажет болады. Егер   сіздің ұмаңыз бен атабезіңіз күтпеген жерден  қатты ауырып кетсе, міндетті түрде дәрігерге хабарласыңыз.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nАтабезге байланысты кез-келген мәселемен дәрігерге қаралғаныңыз жөн.\r\nЕгер сіздің атабезіңіз кенеттен, немесе оқыс жағдайда ауыра қалса 103 телефон нөмірі арқылы жедел медициналық көмек шақырыңыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nЭпидемиялық паротитке қарсы екпе - паротитпен байланысты орхиттің пайда болуының алдын алады. ИППП-мен байланысты орхиттің дамуының алдын алу үшін, тек бір адаммен  қауіпсіз жыныстық қатынас жасап, мүшеқап пайдаланған оңтайлы шешім болмақ.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nЭпидидимоорхит; атабез инфекциясы\r\n__Тегтер:__ орхит\r\n','admin',40,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(647,'','Балалардың тұншығып қалуының алдын алу','','','kz','s','',0,'',3737,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542272220,1573808220,1542272532,'Жаңа туған нәрестелер бастарын еркін қозғай алмайды, сондықтан олар тұншығып қалудан сақтандыруды қажет етеді. Алайда, жас балалар арасында да ондай қауіптер кез келіп қалуы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Балаларды тұншығып қалудан сақтау__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Дайын болыңыз__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Балалар ортасы үшін қауіпсіз жағдай жасау__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖаңа туған нәрестелер бастарын еркін қозғай алмайды, сондықтан олар тұншығып қалудан сақтандыруды қажет етеді. Алайда, жас балалар арасында да ондай қауіптер кез келіп қалуы мүмкін.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Балаларды тұншығып қалудан сақтау__\r\nБалаларды тұншығып қалудан сақтау үшін, төмендегідей тәртіп орнату  керек:\r\n•	Балаларды  жұмсақ жерге етбетінен жатқызып, қалдырып кетпеңіз. Жұмсақ жер: жұмақ төсек, көрпе, кілем немесе матрас жапқышы;\r\n•	Баланы төсектің үстінде жұмсақ жапқыштармен жеке қалдырып кетпеу керек. Мысалы: жұмсақ плед, жастық немесе жұмсақ ойыншықтар;\r\n•	Баланың қасына жұмсақ жастықтарды мүлдем қоймаған дұрыс, амал болса, төсектің аяқ жағына жастық емес, басқа қаттырақ заттарды қойып тіреп тастаңыз;\r\n•	Полиэтилен пакеттерін баланың жанына қойып кетпеңіз;\r\n•	Матрас балаңыздың төсегінің көлеміне сәйкес келуін қадағалаңыз. Сол кезде балаңыздың матрас пен төсектің арасына түсіп, тұншығып қалу қаупінің алдын аласыз.  \r\n•	Матрастың жапқышы өзіне дәл келуін де қадағалаңыз, себебі жапқыш үлкен болса, айналып, болмаса, бұралып балаңыздың бетін жауып қалуы ықтимал. Сол үшін жапқышты ұстап тұратын арнайы заттарды алуыңызға да болады. \r\n•	Нәрестені үлкендер жататын төсекте жеке қалдырмаңыз. Егер балаңызбен бірге ұйықтасаңыз, оның қауіпсіздігіне мән беріңіз.\r\n•	Бір төсекте бірнеше  баланың бірге жатуына болмайды;\r\n•	Пластикалық сумка мен пластикалық қапты химиялық тазалыққа тастаңыз;\r\n•	Қоқыс салатын қапты балалардың қолы жетпейтін жерде сақтаңыз;\r\n•	Туған күн болмаса, мерекелік шарадан кейін пластикалық қаптар мен жапсырмалардың шашылып жатпауына аса мән беріңіз;\r\n•	Ауа шарларын балалардың қолы жетпейтін жерде сақтаңыз. Егер шарлар жарылса, олардың қалдықтарын үйде қалдырмай жинап, лақтырып тастаңыз.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Дайын болыңыз__\r\nЕгер сіз бала күтіп жүрсеңіз немесе кішкентай балаңыз болса, мыналарға мән береңіз:\r\n•	жүрек-өкпелік реанимациясын (ЖӨР) жүргізу туралы оқу керек;\r\n•	төмендегі тізімдегі қызметкерлердің телефон нөмірін жазып алыңыз:\r\n	Дәрігердің телефон нөмірі;\r\n	Ата-ананың жұмыс немесе қалта телефондарының нөмірі;\r\n	Көршінің немесе  жақын туысының нөмірі (егер қандай да бір жедел жағдайлар орын алса олардан көмек сұрау үшін)\r\n•	Шұғыл жағдай орын алған жағдайда дайын болу үшін дәрі қорапшаларын бірге алып, оларды қолдану әдістерін біліп жүріңіз:\r\n•	Түтінге және көмір қышқыл газына қарсы детекторларды орнатып алыңыз\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Балалар ортасы үшін қауіпсіз жағдай жасау__\r\nҮйіңіздегі жағдайдың қауіпсіздігіне көз жеткізу үшін, тізерлеп және еңбектеп қарап, тексеріп шығыңыз. Себебі бала сол биіктікте көреді. Балаңыздың айналасындағы заттардың бәрінен хабарыңыз болыңыз. Себебі бей-жай қаралған әр нәрсе бала үшін қауіпті болып шығуы мүмкін.\r\n\r\nӘрине үйді бала үшін түгелдей қауіпсіз етіп шығу мүмкін емес. Егер сіз балаңыз үшін қауіпсіз болсын десеңіз, кейбір бөлмелердің есіктерін жауып қойыңыз, сонда балаңызды жеке қалдырып кеткенде алаңдамайтын боласыз. Егер есіктеріңізде арнайы бекіткіш құлпысы болса, тіптен жақсы, ол кезде балаңыздың қауіпті бөлмелерге кіріп кетпейтініне сенімді боласыз.  Қаншалықты бақылауды күшейтсеңіз, соншалықты  балаңыздың жарақаттанып қалуының алдын алатын боласыз. Дегенмен, ең мұқият деген ата-ананың өзі баласын қауіптен 100% арашалай алмайды.\r\n\r\nЕгер сізде бала болса, сіздің үйіңіз, сәби үшін қауіпсіз болуы шарт. Түптің түбінде, ұстау, көтеру және т.б. қимылдар баланың денесі мен ақылын дамытады.\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nКүтпеген жерден тұншығу \r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(648,'','Созылмалы бронхит','','','kz','s','',0,'',7164,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542272580,1573808580,1542273061,'Бронхит – бұл тыныс алу жолдары мен өкпенің қабынуы (немесе қышуы). Тыныс алу жолы деген – өтпеге ауа апатарын түтікше. Оны бронх деп те айтады. Тыныс алу жолдары қабынғанда, олардан шырыштар бөлінеді.  Шырыштар тыныс алу жолдарына кедергі жасайды да, өкпеге ауаның келуін қиындатады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Созылмалы бронхит деген не?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Созылмалы бронхитке не себеп болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Дәрігер созылмалы бронхитті қалай анықтайды?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Созылмалмалы бронхитке қарсы қолданылатын дәрі-дәрмектер бар ма?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Созылмалы бронхит кезінде антибиотиктер көмектесе ала ма?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Оттегі терапиясы жайында не айтуға болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мен өкпемнің жағдайын жақсарту үшін не істесем болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Созылмалы бронхит асқынып кетсе не болады?__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Мен тыныс алуымды жеңілдету үшін және жөтелді басу үшін не істесем болады?__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхит деген не?__\r\nБронхит – бұл тыныс алу жолдары мен өкпенің қабынуы (немесе қышуы). Тыныс алу жолы деген – өтпеге ауа апатарын түтікше. Оны бронх деп те айтады. Тыныс алу жолдары қабынғанда, олардан шырыштар бөлінеді.  Шырыштар тыныс алу жолдарына кедергі жасайды да, өкпеге ауаның келуін қиындатады.\r\nСозылмалы брохиттің симптомдарына келер болсақ, тамақтан шырыш (қақырық) бөлінеді, жөтел пайда болады, тыныс алу қиындайды, кеудеде ауру сезімі байқалады.\r\n«Созылмалы» деген терминнің өзі бұл аурудың ұзақ уақыт бойы мазалайтындығын меңзейді. Созылмалы деп аталатын бронхит, үш айдан артық уақыт мазалайды. Созылмалы бронхит өкпе эмфиземиясымен жиі байланысып  кетеді, ондай жағдай туындағанда, оны өкпенің обструктивті созылмалы ауруы (ӨОСА) деп аталады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхиттің қандай себептері бар?__\r\nШылым шегу созылмалы бронхиттің бірден-бір себебі болып табылады. Шылым түтіні өкпеге барып тыныс алу жолдарын тітіркендіреді, нәтижесенді одан шырыш бөлінеді. Узақ уақыт бойы химиялық бу немесе шаң, сондай-ақ басқа зиянды заттар тыныс алу жолдары арқылы өкпеге түссе, оның әсерінен өкпе тітіркеніп, созылмалы бронхит туындауы мүмкін.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Дәрігер созылмалы бронхитті қалай диагностикалайды?__\r\nДәрігер сізден аурулардың симптомдарын сұрастырады және келесідей сұрақтар қойылуы мүмкін:\r\n•	Сізден қақырық бөлініп, жөтеліңіз күшейді ме?\r\n•	Тыныс алу жолдарында мәселелеріңіз туындады ма?\r\n•	Кеудеңізде қысылып тұрғандай сезім бола ма?\r\n•	Сізде бұл симптомдар қашаннан бері пайда болды?\r\n•	Сіз шылым шегесіз бе?\r\n•	Күніне қанша шылым шегесіз?\r\n•	Шылым шегіп жүргеніңізге қанша жыл болды?\r\n•	Өкпеңізді тітіркендіретін химиялық бу немесе шаң сияқты басқада зиянды заттардан заардап шектіңіз бе?\r\nЕгер дәрігер сізде созылмалы бронхит бар деп тапса, сіз өкпеңіздің зақымдалғанын тексертуіңіз керек. Дәрігер сіздің өкпеңіздің қызметін тексереді, оның қаншалықты жақсы жұмыс істеп жатқанын анықтайды.  Тексеру барысында сіз өкпедегі ауа мөлшерін өлшейтін құрылғы арқылы дем аласыз. Сондай-ақ, дәрігер сізге кеуде жасушаларын тексеру үшін қан талдамасын тапсырып, рентгеннен өтуіңізді міндеттейді.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхитті емдейтін дәрі-дәрмектер бар ма?__\r\nИә. Дәрігер созылмалы жөтелді емдеу үшін бронходилататорлар тобындағы дәрілік препараттарды тағайындайды. Бұл дәрілер тыныс алу жолдарын кеңейтеді, еркін тыныс алуға жағдай жасайды. \r\nБұл дәрілерді әдетте ингаляция түрінде қолданады. Ингалятордың қызметі, дәрілерді өкпеге әсер еткізу болып табылады. Ингаляторды дұрыс қолдану керек, себебі өкпеге дәрінің толық қанды әсер етуі соған байланысты. Негізі дәрігер оны қалай қолдану керектігін сізге үйретеді.\r\nҚатты демікпе кезінде, дәрігер сізге теофиллин секілді дәрілік препаратты тағайындайды, олар таблетка түрінде қолданылады.\r\nЕгер ауру симптомдары бұл дәрілерді қолдғанғаннан оңалмаса, дәрігер сізге стероидтарды қолдануды тағайындайды. Оның ингаляциялық және таблеткалық түрлері болады.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхитке тап болғанда атибиотиктер көмектесе ала ма?__\r\nСозылмалы бронхитке антибиотиктер көмектесе алмайды.  Олар тек өкпемен байланысты созылмалы жөтелге, өкпелік инфекция кезінде пайда беруі мүмкін. Егер  сізде өкпелік инфекция болса, ол жөтелген кезде, қақырықтың бөлінуімен көріс береді.  Ол кезде қақырық сары немес ашық жасыл түсті болады.  Ондай жағдайда да тыныс тарылып, қалтырау пайда болады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Оттегі терапиясы жайында не айтуға болады?__\r\nСозылмалы бронхит пайда болып, өкпе зақымданған кезде ағзаға оттегі тасымалдану қиындайды.  Егер созылмалы  бронхит ауыр дамыса, және қолданған дәрілеріңіз пайда бермей  жатса, онда, дәрігер сізге қосымша оттегі алуды тағайындайды. Егер дәрігер сізге оттегін алуды тағайындаған болса, онда оны күндіз қаншалықты мөлшерде қолданған болсаңыз, түнде де солай пайдалануды ұмытпаңыз.  Оттегі сізге тыныс алу үшін, әрі қарай өмір сүру үшін қажет болады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мен өкпемнің жағдайын жақсарту үшін тағы не істеуім керек?__ \r\nБірқалыпты физикалық жүктеме тыныс алуға атсалысатын бұлшықеттеріңізді нығайтады. Аптасына жоқ дегенде 3 рет жаттығып тұрыңыз. Содан соң, жаттығу күштемелерін көбейте беріңіз. Мысалы сіз аптасына 3 рет 15 минуттан жүгіруіңіз мүмкін. Уақыт өте келе бұл жаттығуға да бойыңыз үйреніп, ақырындап жүгіруіңізге жылдамдық қосыла бастайды. Содан сіз 20 минут бойы жүгіре бастайсыз, содан 25,30 минут деп кете береді. Дәрігеріңізден өзіңіздің денсаулығыңызға байланысты қандай жаттығудың күн тізбесін орнату керектігін сұрап алыңыз.\r\nӨкпелік реабилитация деп аталатын емдеу бағдарламасы сіздің тыныс алуыңызды жеңілдетеді. Өкпелік реабилитация әдетте пульмонолгпен (өкпе ауруын емдеумен айналысатын дәрігер) бірге өткізіледі. Дәрігер өкпелік реабилитация бағдарламасын өткізу үшін сізді, емдеу мекемесіне жолдауы мүмкін.\r\nТыныс алуды жеңілдету үшін және бір әдіс «ерінді жымқырып тұрып дем шығару» әдісі де көмекші бола алады. Ол үшін терең дем алыңыз, содан соң ауыз арқылы ақырындап дем алыңыз,  енріңізді жымқырып тұрыңыз, тура біреуге ызаланып тұрғандай кейіпте. Бұл жаттығу тыныңтың тарылуын жеңілдетеді, созылмалы жөтелді азайтады. Нәтижесінде сіз өзіңізді жақсы сезініп қаласыз.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Созылмалы бронхит асқынып кетсе не болады?__\r\nСозылмалы бронхит өкпе инфекциясын жоғарлатады, сол үшін сізге әр жыл сайын тұмауға қарсы екпе салдырып тұрған дұрыс.  Одан басқа, әр 5-6 жыл сайын пневмококқа қарсы екпе салдырып тұрыңыз, сонда пневмония ауруынан аман боласыз.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Мен тыныс алуымды жақсарту үшін және жөтелді тоқтатуым үшін не істей аламын?__\r\nЕгер сіз шылым шексеңіз, ең бастысы, сіз ол жағымсыз әдеттен айыққаныңыз дұрыс. Себебі, қаншалықты түтін жұтсаңыз, өкпеңіз соншалықты зақымданады. Егер сіз темекіні тастасаңыз, тыныс алуыңыз жақсарады, аз жөтелетін боласыз, және өкпеңіздің жалпы жағдайы оңдалатын болады. Темекіден бас тарту арқылы, өкпенің қауіпті ісігінен аулуқ кетуге болады. Сол үшін дәрігерден шылымды қалай тастау керектігін сұраңыз. \r\nАэрозолдық азықтар, шашқа арналған лактар, шашырайтын бояқтар секілді өкпеңізді тітіркендіретін  заттардан аулақ болыңыз. Химиялық бу мен шаң-тозаңнан да аулақ жүріңіз. Бояулар, лак және химиялық сұйықтықтармен жұмыс жасағанда аузы-мұрныңызға маска тағып алыңыз.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nсозылмалы бронхит, \r\nбронхит, \r\nбронхиттің себептері, \r\nбронхиттің диагностикасы, \r\nбронхиттің емделуі, \r\nоттегі терапиясы  \r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(649,'','Қысылған шап жарығы','','','kz','s','',0,'',1237,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542273240,1573809240,1542273665,'Қысылған шап жарығы – шапқа немесе ұмаға қысылып, іш қуысына кері қайтусыз қалатын жарықты атайды. Қысылған жарық әдетте ісиді, содан қысылған аш ішектің жалғасында қанайалымы бұзылады. Қысылған жарық ауыр дерт болып табылады және ол жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Жарық жайында мына сілтемеден толық мағлұмат алсаңыз болады: http://www.zdrav.kz/node/9531','__Мазмұны__\r\n{alink aname=\"1\"}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n{alink aname=\"2\"}\r\n__Сипмтомы__\r\n{alink aname=\"3\"}\r\n__Емдеу__\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nҚысылған шап жарығы – шапқа немесе ұмаға қысылып, іш қуысына кері қайтусыз қалатын жарықты атайды. Қысылған жарық әдетте ісиді, содан қысылған аш ішектің жалғасында қанайалымы бұзылады. Қысылған жарық ауыр дерт болып табылады және ол жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Жарық жайында мына сілтемеден толық мағлұмат алсаңыз болады: http://www.zdrav.kz/node/9531\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nҚысылған жарықтың симптомдары:\r\n•	Жарық пайда болған жер ашып ауырады және қызарып тұрады;\r\n•	Күтпеген жерден қатты ауырып кетеді де, қояды, және бұл жағдай қайталанып отырады;\r\n•	Дене қызуы жоғарылып, қалтырау пайда болады;\r\n•	Жүрек соғысы жылдамдам кетеді.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nБұл ауру емделмеген жағдайда, жүрек айнып, құсып, инфекцияның туындауына жол ашылады. Егер операция дер кезінде жасалмаса, адам өміріне қауіп төнуі де ғажап емес, және аш ішектің қысылған жеріндегі тіндер өле бастайды. Ондай жағдайда, зақымдалған аш ішекі кесіп тастауға тура келеді.\r\nДенеде қызарған төмпешік, дөңестердің пайда болуы (әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nҚысылған шап жарығы \r\n','student_k',29,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(650,'','Жатыр  фибромиомасы','','','kz','s','',0,'',7659,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542273780,1573809780,1542276365,'Жатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. ','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Жатыр анатомиясы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nЖатыр фибромиомасы – әйелдердің жатырында пайда болатын ісік. Бірақ бұл ісік аса қауіп тудырмайды. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\nЖатыр анатомиясы\r\n   {img type=\"fileId\" fileId=\"401\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nЖатыр – әйелдердегі өндірістік  жүйенің бір бөлігі болып саналады. Бұл мүше алмұрт тәрізді болып келеді, онда - ұрық  дамиды. Жатыр – қуық пен тік ішектің арасында, кіші жамбас қуысында орналасқан.\r\nЖатыр мойындығы – жатырдың төменгі бөлігінде орналасқан, тарылған жері. Жатырдың кең бөлігі, мойындықтың үстіңгі жағында орналасқан, оны – жатыр денесі дейді.  Жатырдың күмбез тәрізді жоғарғы бөлігі -  жатырдың түбі деп аталады. Жатырдан қарама-қарсы екі жақ бетінен Фаллопиев түтікшелері шығады. Олар аналық безге жалғасып тұйықталады.\r\nЖатыр 3 қабаттан тұрады. Ішкі қабатты – эндометрий. Ортаңғы қабатты – миометрий – (бұлшықетті қабат). Сыртқы қабатты – периметрий.\r\nБала туу  жасындағы әйелдердің  әр ай сайын эндометриі жуарып тұрады, бұл жатырдың жүктілікке дайындалуына байланысты болатын құбылыс. Егер жүктілік болмаса, эндометрий қабатты сылынып, қынап арқылы қанмен араласып сыртқа шығып кетеді. Оны – етеккір  (менструация) деп атайды.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nЖатыр миомасы жиі кездесетін ауру.  Бала көтеру жасына жеткен әр 5 әйелдің бірі,  жатыр миомасына шалдығып жатады. 50-жылдардан бері қарай әр екі әйелде жатыр миомасы кездесуде. Алайда, 20 жастағылар арасында миоманың кездесуі сирек екен.\r\nЖатыр фибромиомасының нақты неден пайда болатынын ешкім білмейді. Мүмкін болтын себептеріне мыналарды жатқызуға болады:\r\n•	Ағзадағы гармондық өзгерістер;\r\n•	Тұқым қуалайтын бұзылыстар (ауру ұрпақтан-ұрапққа жалғасады)\r\nМиома өте кішкентай да болады, оны көру үшін микроскоп қажет етіледі.  Ал кейде үлкендері де кездеседі. Тіпті миома жатырдың барлық бөлігін алып, бірнеше килограм салмаққа дейін өсіп кетеді. Миома кезінде бір түйін секілді, бірнеше түйін мазалауы мүмкін.\r\nФибромиома пайда болуы мүмкін:\r\n•	Жатырдың  бұлшықеттік  қабырғасында (миометрий)\r\n•	Жатырдың шырышты қабығының үстінде (субмукозды түйін)\r\n•	Жатырдың сыртқы қабығының үстінде (субсерозды түйін)\r\n•	Полиптің ұзын аяқшасының сыртқы немесе ішкі жағында \r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nФибромиоманың көптеп кездесетін симптомдары:\r\n•	Етеккір аралық қан кету;\r\n•	Етеккір кезінде қатты қан ағады,  кейде  ұйыған қан ағады;\r\n•	Етеккір ұзақ уақыт тоқтамайды;\r\n•	Жиі зәр шығару;\r\n•	Жамбастың солқылдап ауруы және ауыр етеккір кезеңдері;\r\n•	Іштің төменгі жағында тығындалып немесе қысым болып тұрғандай сезім пайда болады;\r\n•	Жыныстық қатынас кезінде ауру сезімдері болады.\r\nМиома көбінесе симптомсыз дамиды. Дәрігер медициналық тексеру кезінде немесе басқа да тексерулер кезінде түйіндерді анықтайды. Миома жиі өсіп тұрады және менопауза кезеңдерінде әйелдердің бойында симптомдары көрінбейді. Соңғы зерттеулер нәтижесі бойынша, кейбір кішкене миомалар менопауза кезеңдерінде азаяды екен.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nЕмдеуші дәрігер жатырдағы өзгерістерді анықтау үшін, генекологиялық тексерулер жүргізеді.\r\nМиоманы кез-келген уақытта диагностикалау оңай емес. Семірген кезде миоманы анықтау қиынға соғады. Жатырда миома пайда болғанда, дәрігер төмендегідей тексерулерді жүргізуі мүмкін:\r\n•	УДЗ – дыбыстық толқын арқылы жатыр суретін түзеді;\r\n•	МРТ – радиотолқын мен магниттің көмегімен ағзаның суретін түзеді;\r\n•	Гистеросонография – жатыр түтігінің өтпелілігін тексереді.\r\nҚан кеткен жағдайда дәрігер төмендегідей кейбір шараларды қолданады:\r\n•	Қауіпті ісікке қарсы (эндрометрия биопсиясы) жатырдың шырышты қабының азғантай бөлігіне тексеру жүргізеді;\r\n•	Жатырды қарау (лапароскопия) үшін, ішті азғантай қылып тіліп, кішкентай түтікшені кіргізеді.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу әдістерін таңдау төмендегідей жағдайларға байланысты болады:\r\n•	Сіздің жасыңызға;\r\n•	Жалпы денсаулық жағдайыңызға;\r\n•	Симптомдарыңызға;\r\n•	Миоманың түріне;\r\n•	Жүктіллік жағдайыңызға;\r\n•	Кейінгі өміріңізде бала көруге қалауыңыздың болуына.\r\nМиоманың симптомдарын емдеу мынадай жолдармен орындалады:\r\n•	Ауыр етеккір кезеңдерін бақылауда ұстау үшін жүктілікке қарсы дәрілерді қолдану;\r\n•	Жатырішілік құралдарын (ЖІҚ) орнату керек, олар, гормондардың бөлінуіне ықпал етеді, және қатты ауыру мен қан кетуін тоқтатады;\r\n•	Ауыр етеккір кезеңінен пайда болатын аққан ауруының алдын алу үшін темір препараттарын қолдану;\r\n•	Солқылдап, ұйып ауруын басу үшін ибупрофен немесе напросин секіді тыныштандырғыш дәрілерді қабылдау;\r\n•	Миомаларды қысқартуға бағытталған гормонды терапияны пайдалану (ол тек қысқа уақытта жүргізіледі)\r\n•	Динамикалық бақылау: сіз миоманың өсуін бақылау үшін, гинекологиялық тексеруден, УДЗ-дан өтесіз.\r\nМиоманы емдеуге бағытталған хирургиялық қабылдауларға мыналар жатады:\r\n•	Гистероскопия.  Жатырдың ішне өскен түйіндерді жою үшін қолданылады;\r\n•	Несеп артериясы эмболизациясы. Бұл процедура фибромиомаға баратын қанды тоқтатуға бағытталады, нәтижесінде артық түйін кішірейін, ақырында жойылады. Егер сіз болашақта бала сүйгіңіз келсе, бұл емнің ең тиімді жолы болмақ. \r\n•	Миомэктомия. Бұл ота жатыр түйініндегі миоманы жоюға бағытталады.  Бұл шара да, сіз болашақта бала көргіңіз келге оң шешім болмақ.  Бірақ, мұның бір айта кетерлігі, миомалық түйіндердің қайта пайда болу қаупі де болуы мүмкін;\r\n•	Гистерэктомия. Бұл жатырды жоюға бағытталған операция болып табылады. Бұл операция, егер сізге ешқандай дәрі-дәрмек әсер етпей, қабылдаған ешқандай шара оң нәтижесін бермей, ауру асқынып, бала көтеруге деген ниет жоғалған жағдайда орындалады.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЕгер миома симптомсыз дамыса, оны емдеудің қажеті шамалы.\r\nЕгер сізде миома болса, онде жүкті болған кезде түйіндер өсе бастайды. Бұл қан айналымының күшеюі мен эстроген мөлшерінің көтерілгеніне байланысты болады. Бірақ ол ол үлкейген түйіндер, бала босанғаннан кейін, қайта қалпына келеді.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nМиома асқынған жағдайда мынадай жағдайлар орын алады:\r\n•	Қатты ауырады немесе қан көп аға бастайды, ол кезде жедел ота жасату қажжет болады;\r\n•	Миоманың айналып кетуі. Ол кезде хирургиялық жолмен емделуге тура келеді.\r\n•	Анемия (қанның жетіспеушілігі – қан құрамында эритроциттердің толық жиналмауы) ауыр қан кету салдарынан.\r\n•	Несеп шығару жолдарының инфекциясы: Егер миома қуыққа қысым түсірсе, оның толық босауы қйынға түседі.\r\n•	Бедеулік (кей жағдайда)\r\nЕгер сіз жүкті болсаңыз, азғантай қауіп төніп тұрса, миома мынадай асқынумен сипатталады:\r\n•	Сіз балаңызды мерзімінен бұрын босанасыз, себебі жатырда балаңызға орын жетіспей қалады.\r\n•	Егер фиброздық түйіндер туту жолдарын бекітіп алса немесе бала қауыпті жағдайда жатып қалса, сізге Кесерь тілігі операциясын жасатуға тура келеді.\r\n•	Босанғаннан кейін сізде ауыр қан кету жағдайлары орын алуы ықтимал.\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n•	Көп қан кеткен жағдайда немесе етеккіраралық кезеңдерде ауырсынулар мен қан кетулер күшейіп кеткен кезде;\r\n•	Ішіңізде  ауыр бірнәрсе тығындалып тұрғандай сезіп пайда болғанда.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nЛеймиома; Фибромиома; Миома; Фиброид\r\n\r\nЕреккір кезінде ауырсыну (әйелдерде)\r\nЕтеккірден көп қан кету  (әйелдерде)\r\n__Тегтер: __\r\nісік\r\nқан кету\r\nіштің ауруы\r\nгармондық бұзылытар\r\n','student_k',76,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(651,'','Қан ұюының бұзылуы','','','kz','s','',0,'',4299,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542340800,1573876800,1542341522,'Қан ұюының бұзылуы - бұл ағзадағы тромбтардың қалыптасу процессінің  бұзылуынан туындайтын  аурулар тобы. Бұл бұзылыстардың салдарынан жарақат алғаннан кейін ауыр және созылмалы қан кетулер орын алуы мүмкін. Сондай-ақ, ешқандай себепіз қан кету жағдайлары да орын алуы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n\r\nҚан ұюының бұзылуы - бұл ағзадағы тромбтардың қалыптасу процессінің  бұзылуынан туындайтын  аурулар тобы. Бұл бұзылыстардың салдарынан жарақат алғаннан кейін ауыр және созылмалы қан кетулер орын алуы мүмкін. Сондай-ақ, ешқандай себепіз қан кету жағдайлары да орын алуы мүмкін.\r\n\r\nҚан ұюының  өзіне тән бызылытары мынадарлы қамтиды:\r\n\r\n• Тромбоциттер функциясының өзіндік бұзылыстары;\r\n• Туа біткен тробоциттер қызметінің бұзылысы; \r\n• С немесе S белоктарының туа біткен жетіспеушілігі\r\n• Тамыр ішінде таралған қан ұюы (DIC)\r\n• Фактор II тапшылығы\r\n• Фактор V тапшылығы\r\n• Фактор VII тапшылығы\r\n• фактор X тапшылығы\r\n• Фактор XII тапшылығы\r\n• Гланцман ауруы\r\n• Гемофилия А\r\n• Гемофилия B\r\n• Гемофилия С (фактор XI тапшылығы)\r\n• Идиопатиялық тромбоцитопендік пурпура (ITP)\r\n• фон Виллебранд ауруы (I, II және III типтері)\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"402\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nӘдетте қанның ұю жүйесі тромбоциттер деп аталатын қан құрамдастарын және шамамен 20 түрлі плазмалық ақуызды қамтиды. Олар қанның ұйыма факторлары ретінде белгілі. Бұл факторлар қан кетуді тоқтатуға көмектесетін фибрин деп аталатын зат құруға арналған басқа химиялық заттармен өзара әрекеттеседі.\r\n\r\nАлалмыш фактордың қан құрамындағы мөлшері төмен болса, немесе мүлдем болмаса айтарлықтай мәсле туындайды.  Қан кету  жеңіл өтуі де мүмкін және тоқтамай, ауырлы туғызуы да мүмкін.\r\n\r\nКейбір қанның ұю бұзылыстары адамның тумысынан болады және тұқым қуалайды. Басқалары мынадай себептерге байланысты дамиды:\r\n\r\n• Витамин К тапшылығы немесе  бауырдың салмақты аурулары сияқты аурулар;\r\n• Қан ұйығышын бәсеңдететін (антикоагулянттар) дәрілермен емделу немесе антибиотиктерді ұзақ уақыт қолдану. \r\n\r\nҚан ұюының бұзылыстары сондай-ақ, қан ұйытуға қатысатын (тромбоциттер) қан жасушаларының бұзылуынан, немесе соған байланысты қан жасушаларының азаюынан туындауы мүмкін.  Бұл бұзылулар туа біткен немесе жүре туындаған болуы мүмкін. Кейбір препараттардың жанама әсерлеріне байланысты көбінесе қан ұюының бұзылуларының формалары дамиды.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАурудың симптомдары мынадай болып келеді:\r\n\r\n• Буын  қуыстарында немесе бұлшықеттерден қан кетеді\r\n• Тері тез көгеріп қала береді\r\n• Ауыр қан кету\r\n• Ауыр етеккірлік қан кету\r\n• Мұрыннан көп мөлшерде қан кету орын алады.\r\n• Хирургиялық процедуралар кезінде шамадан тыс қан кету орын алады\r\n• Туылғаннан кейін кіндігінен қан кетеді\r\nСимптомдар қан ұюдың нақты қандай бұзылытары екеніне байланысты және олардың ауырлығына қатыты болып келеді.  \r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nТекеру әдістері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n• Жалпы қан талдамасы (ОАК)\r\n• Қан кетудің белгілі бір уақытын анықтау\r\n• Ішінара тромбопластиндік уақыты (PTT)\r\n•  Агрегациялық тромбоциттерді тестілеу\r\n• Протромбиналық уақыт (PV)\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеу тактикасы аурудың түріне байланысты. Емдеу әдістеріне мыналар жатады:\r\n\r\n• Ұйыма факторларының толығуы;\r\n• Жаңа мұздатылған плазма құйу;\r\n• Тромбоцитарлы массаны құю\r\n• Басқа да емдеу әдістері\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nБолжамы аурудың түріне байланысты жобаланады. Көптеген бастапқы қан ұюының бұзылуын бақылауға болады. Қан ұюының бұзылуы басқа ауруға жалғасып бара жатса, мысалы,  ДВС синдром секілді, онда болжамы, ауруға терапияның әсері қаншалықты болатынына байланысты жобаланады.  \r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nАсқынуларға мыналар жатады:\r\n\r\n• Миға  қан құйылу\r\n• Ауыр қан кету (асқазан-ішек немесе жарақаттану нәтижесінде дамыған)\r\nБасқа асқынулардың дамуы қан ұйуы бұзылуларының түріне байланысты болады.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде әдеттен тыс немесе ауыр қан кетулер орын алса дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\nТек бұзылыстың түріне байланысты алдын алу үшін шара қолдануға болады.\r\n\r\n \r\n__Дереккөз:__ https://medlineplus.gov/ency/article/001304.htm\r\n','translator',37,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(652,'','Шашыраңқы склероз ','','','kz','s','',0,'',909,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542341520,1573877520,1542341604,'__Шашыраңқы склероз__ – бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.','__Шашыраңқы склероз __– бұл орталық нерв жүйесінің созылмалы неврологиялық ауруы. Ол бас миына, жұлынды және көру нервтеріне ерекше әсер етеді. Шашыраңқы склероз бұлшықеттердің қозғалысы мен күшінің, көрудің, тепе-теңдіктің, сезімталдықтың және ақыл-ойдың қиыншылықтарын тудырады.\r\n\r\nОрталық нерв жүйесінің нерв талшықтарын қаптап, қорғап тұратын затты миелин деп атайды. Миелин, демиелинизацияға ұшыраса, яғни бұзылып немесе қабынса, нерв импульстарының өтуі бұзылады. Нерв жүйесінің кез келген жері қабынуға ұшырағанда немесе демиелинизация байқалған жағдайларда шашыраңқы склероз анықталады.\r\n\r\nШашыраңқы склероздың себептері әлі анықталмады. Ауру емге көнбейді, бірақ дәрі-дәрмектер ауру ұстамаларының жиілігі мен қиыншылықтарын басуға көмектеседі. Көптеген адамдар осы аурумен бірге бірнеше жылдар бойы өмір сүред, сондықтан да олар аурудың қиыншылықтарымен тек қана соңғы жылдарда ғана зардап шегеді. \r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(653,'','Ауыз қуысының қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',4878,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542341640,1573877640,1542342101,'Ауыз қуысының қатерлі ісігі ерінге немесе тілге әсер етеді. Ол сондай-ақ: беттің  шырышты қабықшасына, ауыз қуысының сыртқы жағына, қызыл иекке, таңдайға әсер етуі мүмкін. \r\n\r\nАуыз қуысының обырының көпшілігі жалпақ жасушалы ісікпен байланысты болып келеді. Мұндай қатерлі ісік өте тез таралады.\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігінің көпшілігі темекі мен оның басқа да түрлеріне байланысты болып келеді. Сондай-ақ, ондай зинды заттардан қатерлі ісікке шалдығу қаупі артады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігі ерінге немесе тілге әсер етеді. Ол сондай-ақ: беттің  шырышты қабықшасына, ауыз қуысының сыртқы жағына, қызыл иекке, таңдайға әсер етуі мүмкін. \r\n\r\nАуыз қуысының обырының көпшілігі жалпақ жасушалы ісікпен байланысты болып келеді. Мұндай қатерлі ісік өте тез таралады.\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігінің көпшілігі темекі мен оның басқа да түрлеріне байланысты болып келеді. Сондай-ақ, ондай зинды заттардан қатерлі ісікке шалдығу қаупі артады.\r\n\r\nАуыз қуысы қатерлі ісігі үшін басқа қауіп факторлары:\r\n\r\n• Созылмалы үйкеліс (мысалы, тістің қатал беттерінен, тіс протездерін немесе толтырғыштарынан болатын зақымдану)\r\n• Адам папилломавирусы (АПВ) инфекциясы (гениталды сүйелдерді тудыратын соған ұқсас вирус)\r\n• Иммундық жүйені (иммундық-профилактиканы) көтеруге арналған препараттарды қабылдау\r\n• Ауыз және тіс гигиенасын сақтамау\r\n\r\nАуыз қуысы обырының кейбір түрлеріне тістің ақ қақтары (лейкоплакия) немесе ауыздың ойық жаралары жатады.Еркектердің арасында ауыз қуыының қатерлі ісігі әйелдерге қарағанда 2 есе көп кездеседі. 40 жастан асқан ер адамдарда айтарлықтай  жиі кездесіп жатады.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nАуыз қуысының  қатерлі ісігінің бастапқы сатысында түйнектің немесе жараның пайда болуы мүмкін, ол:\r\n\r\n• Шеттері қатты тіндерге терең сызаттардың түсуіне  ұқсап келеді.\r\n• Ашық, қара немесе түссіз болып келеді.\r\n•  Тілге, ернеге немесе басқа жерлерге орналасып алады.\r\n• Бастапқыда ауыртпайды, содан кейін ісіктің ауруы қозып, күйгендей сезім пайда болады\r\n\r\nАурудың басқа белгілері:\r\n\r\n• Шайнауда қиындықтар туындайды\r\n• Ауыз қуысындағы жаралар қанай бастайды\r\n• жұтынған кезде ауырсыну сезімі туындайды\r\n• сөйлеу қиындықтары орын алады\r\n• Жұтқанда ауыр сезіледі\r\n• мойнын жақтағы лимфа түйіндер ісінеді\r\n• Тілде мәселелер туындайды\r\n• салмақ түседі.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nДәрігер немесе стоматолог ауыз қуысын тексереді. Тексеру кезінде мыналар анықталуы мүмкін:\r\n\r\n• Ерінде, тілде немесе ауыз қуысының басқа жерлеріне эрозия пайда болады.\r\n• Жара немесе қан кетуі мүмкін\r\n\r\nАуыз қуысының диагнозын растауға болатын диагностикалық әдістерге мыналар жатады:\r\n\r\n• Қызыл иек биопсиясы\r\n• Тілдің биопсиясы\r\n\r\nРентгенологиялық және КТ,МРТ және ПЭТ құралдары рак ауруларының таралуын диагностикалау үшін жүргізілуі мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nІсік кішкентай болса, оны алу үшін хирургиялық операция жасалуы мүмкін. Ірі ісіктер үшін хирургиялық емдеуге радиациялық терапия мен химиотерапияні қатар қолдану арқылы жүргізілуі мүмкін.\r\n\r\nҚандай емдеу түрін таңдауға байланысты, қызмет көрсету терапиясы мыналарды қамтуы мүмкін:\r\n\r\n• Сөйлеу терапиясы;\r\n• Шайнауды, жұтуды жеңілдетуге бағытталған терапия;\r\n• Салмақты сақтау үшін жеткілікті көлемде белок пен калорияны тұтыну бойынша оқыту. Дәрігерден сұйық тамақтарға тағамдық қоспалар қоу туралы сұраңыз, ол көмектесуі мүмкін.\r\n• Ауыз қуысының құрғау симптомдарына көмек алу.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\n\r\nАуыз қуысы  обыры бар науқастардың жартысына жуығы диагноз қойылып, емдеу курсынан  кейін 5 жылдан аса уақыт аман жүре алады. Егер қатерлі ісік бастапқы кезеңде анықталса, ол басқа тіндерге таралмас мұның қалпына келуінің пайызы шамамен 90% құрайды. Рак ауруын диагностикалау кезіндегі жағдайлардың жартысынан астамы басқа тіндерге талып кетіп жатады. Әдетте, ісік тамақ пен мойынның тіндеріне таралады.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nАуыз қуысының қатерлі ісігі мыналармен байланысты:\r\n\r\n• Ауыз қуыының құрғауы және жұтылу проблемалары сияқты жағдайлар радиациялық терапияның әсерінен асқынады\r\nХирургиялық емнен кейін бет, бас және мойынның пропорцияларындағы өзгерістер туындауы мүмкін.\r\n• Рак ауруы таралуы(метастаздануы)\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nАуыз рагы мұқият тексеру мен тазалау арқылы тіс дәрігерінің көмегімен анықталады.\r\nБір ай ішінде  ауыз қуысының жарасы кетпесе, бетте және мойын жақта бұдырлар тұрып алса, дәрігерге хабарласыңыз. Ауыз қуысының обыры ерте диагностикаланса және емделсе өмір сүруді ұзартуға айтарлықтай мүмкіндік туады.\r\n\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\n\r\nАуыз қуысының алдын алу шаралары:\r\n\r\n• Темекі шегуден бас тартып және темекі өнімдерін мүлдем пайдаланбау керек.\r\n• Стоматологиялық проблемаларды реттеу керек.\r\n• Алкогольді шектеп немесе мүлдем қабылдамау керек.\r\n• Тіс дәрігеріне және ауыз қуысының гигиенасына тұрақты түрде бару керек.\r\n\r\n\r\n__Дереккөз:__ https://medlineplus.gov/ency/article/001035.htm \r\n\r\n','translator',63,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(654,'','Қуық асты безінің қатерлі ісігі ','','','kz','s','',0,'',1034,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542342180,1573878180,1542342231,'__Қуық асты безінің қатерлі ісігі __– бұл қуық асты безінің тіндерінің қалыптан тыс өсуі. Қуық асты безі – бұл жаңғақ пішіндес, қуықтың астында орналасқан, шәует сұйықтығын өндіретін мүше болып табылады.\r\n\r\nҚуық асты безінің қатерлі ісігі не себепті дамитынын мамандар әлі анықтаған жоқ, дегенмен олар қатерлі ісіктің даму қаупі жылдар бойы еселеніп және отбасылық анамнез салдарынан өсуі мүмкін деп есептейді. Қуық асты безінің қатерлі ісігі 50 жастан асқан ер адамдарда жиі кездеседі. Сондай-ақ өлім көрсеткіші жағынан қатерлі ісіктер арасында екінші орынды алады.','__Қуық асты безінің қатерлі ісігі __– бұл қуық асты безінің тіндерінің қалыптан тыс өсуі. Қуық асты безі – бұл жаңғақ пішіндес, қуықтың астында орналасқан, шәует сұйықтығын өндіретін мүше болып табылады.\r\n\r\nҚуық асты безінің қатерлі ісігі не себепті дамитынын мамандар әлі анықтаған жоқ, дегенмен олар қатерлі ісіктің даму қаупі жылдар бойы еселеніп және отбасылық анамнез салдарынан өсуі мүмкін деп есептейді. Қуық асты безінің қатерлі ісігі 50 жастан асқан ер адамдарда жиі кездеседі. Сондай-ақ өлім көрсеткіші жағынан қатерлі ісіктер арасында екінші орынды алады.\r\n\r\nҚуық асты безі қатерлі ісігінің бастапқы сатыларында ешқандай симптомдар байқалмайды. Ал егер симптомдар байқалса, олар зәр шығару қиындықтары ретінде болады (мысалы, зәрді өз еркімен шығара алмау немесе зәр ұстамау секілді).\r\n\r\nКей жағдайларда қуық асты безінің қатерлі ісігі бастапқы сатыда анықталып жатса, ол айтарлықтай емделіп кетеді. Ауруды емдеуге мыналар жатады: мұқият бақылауда ұстау, дәрі-дәрмектерді, рентгендік терапияны қолдану және жедел араласу.\r\n','admin',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(655,'','Сүт безінің қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',52444,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542345540,1573881540,1542345549,'Сүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.','__Сүт безі__\r\n\r\nСүт безі қабырғаларды жауып тұратын кеуде бұлшықеттерінде орналасқан. Әрбір сүт безі 15-20 бөліктен тұрады. Бөліктер көптеген кішкене кесектер құралған. Бөліктер  сүт шығаратын кішкентай бездерді топтардан тұрады. Бөліктерден емізікке келетін «жол» деп аталатын жіңішке түтікшелер арқылы сүт ағады.  Емізік, ареол деп аталатын дәл ортада орналасқан домалақ қоңырқай тері. Майлы тіндер бөліктер мен жолдардағы бос аралықтарды толтырады.\r\n\r\nСүт безінде де лимфа тамырлары орналасқан. Бұл тамырлар лимфа түйіндері деп аталатын кішігірім, айналмалы мүшелер болып табылады. Лимфа түйіндерінің топтары қолтықта сүт безінің жанында, бұлшықет үстінде, кеуде қуысының арт жағында және басқа жерлерде орналасқан. Лимфа түйіндері бактерияны, рак жасушаларын және басқа зиянды заттарды өзіне ұстап алады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"403\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nБұл  суреттер сүт безінің аумағын, сондай-ақ сүт безінің жанындағы лимфа түйіндері мен тамырларын көрсетеді.\r\n\r\n__Қауіп факторлары__\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігінің нақты себебін ешкім білмейді. Дәрігерлер  бұл аурудың бір әйелде пайда болып, енді  бір әйелде неліктен болмайтынын түсіндіре алмайды. Олардың білетіні тек жарақат алса немесе сүт безі пальпацияланса қатерлі ісік тудырмайтыны.  Сонымен қатар, сүт безі қатерлі ісігі жұқпалы ауру емес. Оның басқа адамнан «жұқтыруы» мүмкін емес.\r\n\r\nЗерттеулер негізіне сүйенсек, белгілі бір қауіп факторлары бар әйелдер сүт безі обырына көбірек бейім келеді екен. Ауруды дамытуы ықтимал нәрселер  - қауіп факторы болып саналады.\r\n\r\n__\'\'Сүт безі қатерлі ісігіне байланысты бірқатар  қауіп факторлары зерттеліп, анықталды:\'\'__\r\n\r\n• Жасы: Сүт безінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жасы ұлғайған әйелдер арасында көптеп кездеседі. Сүт безі ауруларының диагнозы көбінесе 60 жастан асқан әйелдерге қойылған. Бұл ауру менопаузаға дейін жиі кездеседі.\r\n\r\n• Сүт безі қатерлі ісігінің жеке сырқатнамасы: Сүт безі қатерлі ісігін тасымалдаушы әйелде   сүт безі қатерлі ісігінің даму ықтималдығы жоғары.\r\n\r\n• Әулеттің сықатнамасы: Егер әйелдің анасы, апасы немесе қызы сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын болса, бұл әйелде аурудың даму қаупі жоғары. Егер әйелдің  отбасы мүшелері 40 жасқа дейін сүт безі қатерлі ісігімен ауырған болса, онда ол әйелде ауруға шалдығу қауіп жоғары болады. Сүт безі қатерлі ісігі бар басқа да туыстары бар (аналар да, әкелер де) әйелдің ауырып қалу қаупін арттыруы мүмкін.\r\n\r\n• Сүт безінде белгілі бір өзгерістер орын алады: Кейбір әйелдердің кеудесінде аномальді жасушалар болады, оны микроскоппен көруге болады.Аномальді жасушалардың белгілі бір түрлерінің болуы (атипті гиперплазия және орынындағы бөліктік  карцинома) сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады.\r\n\r\n• Генетикалық өзгерістер: Кейбір гендердегі өзгерістер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттырады. Бұл гендер BRCA1, BRCA2 және басқаларын қамтиды. Талдаулар кейде, сүт безі қатерлі ісігі бар отбасылардағы, көптеген әйелдерде нақты гендік өзгерістердің болатындығын көрсетеді. Дәрігерлер сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін төмендету үшін немесе гені осындай өзгерістерге ұшыраған әйелдердің бойынан осы ауруды анықтап, жақсарту жолдарын ұсынуы мүмкін.\r\n\r\n• Репродуктивті және етеккір кезеңі:\r\n•	Қартайған жасында бірінші баласын босанған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі  жоғары болады.\r\n•	Алғашқы етеккір кезеңі 12 жасқа толмай тұрып басталған əйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін артады.\r\n•	55 жастан кейін алғашқы менопаузалық кезеңі болған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігі болуы мүмкін.\r\n•	Ешқашан бала тумаған  әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі туындауы мүмкін.\r\n•	Менопауза кезінде, менопаузадан кейін, , эстроген мен прогестин деген гормональды препараттарды қабылдаған әйелдерінде де, деректер бойынша басқа адамдарға қарағанда сүт безі қатерлі ісігіне шалдығу қауіпі жоғары екен.\r\n•	Толық, жақсы жоспарланған зерттеулер анықтағандай, бала алдырудан немесе түсік тастаудың  сүт безінің қатерлі ісігінің дамымайтындығы белгілі болды.\r\n\r\n• Нәсіліне қарай: сүт безінің қатерлі ісігі ақ түсті әйелдерде, азиялық және афроамерикалық әйелдерге қарағанда жиі кездеседі.\r\n\r\n• Кеуде қуысының радиациялық терапиясы: 30 жасқа дейінгі кеудеге (сүт бездерін қоса алғанда) сәулелік терапия жүргізілген әйелдер сүт безі қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Бұған Ходжкиннің лимфомасы үшін радиациялық терапияны алған әйелдер кіреді. Зерттеулер көрсеткендей, жас әйел радиациялық терапияны алған болса, оның кейінгі өмірде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупі артады.\r\n\r\n• Сүт безінің тығыздығы: Сүт безінің тіні тығыз немесе майлы болуы мүмкін. Маммограммаларда (сүт безінің рентгенографиясы) байқалған тығыздалған тіндері бар ересек жастағы әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі жоғары. • DES (diethylstilbestrol) қабылдау: DES 1940-1971 жж. АҚШ-та бірнеше жүкті әйелдерге тағайындалды. (Қазіргі уақытта бұл препарат жүкті әйелдерге тағайындалмайды.) ДӘК қабылдаған әйелдердің жүктілік кезінде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі біршама жоғары болуы мүмкін. Бұл препараттың ықпалы  ісігі бар әйелден туылған қыздарына іер етуі зерттелуде.\r\n\r\n• Менопаузадан кейінгі артық салмақ немесе семіздік: артық салмақпен немесе семіздіктен зардап шегетін әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің пайда болу мүмкіндігі бар.\r\n\r\n• Физикалық белсенділіктің жетіспеуі: Өмір бойы белсенді өмір салтын ұстанбаған әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің қаупі басым болады. Белсенді өмір салтын ұстану арқылы артық салмақты және семіздіктің алдын алуға болады, жіне  ісікке шалдығу қаупі де азайтады.\r\n\r\n• Алкогольді қабылдау: зерттеулерге сүйенсек әйелдердің әлдеқайда көпішімдік  ішетіні анықталды, ондай әйелдерде сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупі соғұрлым жоғары болады.\r\nҚазіргі уақытта басқа ықтимал қауіп факторлары зерттелуде. Ғалымдар диета, физикалық белсенділік және генетикалық факторлардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупіне әсерін зерттеуде. Сондай-ақ, қоршаған ортадағы белгілі бір заттардың сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін арттыра алатыны анықталуда.\r\n\r\nКөптеген қауіп факторларының алдын алуға болады. Басқалар, мысалы, отбасылық тарихы сияқтылардан, аулақ бол кейде мүмкін емес шығар әрине. Әйелдер мүмкіндігінше белгілі қауіп факторларынан мүмкіндігінше алыс болу арқылы өздерін қорғай алады.\r\nАлайда, белгілі бір қауіп тобындағы әйелдердің көпшілігі сүт безі қатерлі ісігіне шалдыға бермейді. Оны да ескеру керек.  Сондай-ақ, бір қатар әулетінде  сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер де  бұл ауруға ұрынбай өтіп кетуі де мүмкін.\r\n\r\nЕгер сіз өзіңізді қауіп тобындамын деп ойласаңыз,  бұл жайында   дәрігеріңізбен талқылау өткізіңіз. Сіздің дәрігеріңіз қауіпті азайту жолдарын ұсына алады және үнемі текеру кестесін жоспарлай алады.\r\n\r\n__Скрининг__\r\n\r\nСимптомдар пайда болғанға дейін сүт безі қатерлі ісігі бойынша скрининг өткізу маңызды болуы мүмкін. Скрининг дәрігерлерге ерте кезеңде онкологиялық ауруларды анықтауға емдеуге көмектеседі. Ауру ерте кезеңде анықталса, емдеу сәтті болмақ.\r\n\r\nСіздің дәрігеріңіз сүт безі қатерлі ісігінің келесі скринингтік сынақтарын ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n• Скрининг маммограммасы\r\n• Сүт безіне клиникалық тексеру жүргізу\r\n• Сүт безіне өзіндік тексеру жүргізу\r\n\r\nСізге дәрігерден сүт безі қатерлі ісігіне тексерілуді қашан бастап, және қаншалықты жиі тексеріліп тұру керектігі жайында сұраңыз. \r\n\r\n__Скринингтік маммограмма__\r\n\r\nСүт безінің обырын ерте сатыда анықтауға кеңес беріледі:\r\n\r\n• 40 жастан асқан әйелдердің әрқайсысы 1 жылдан 2 жылға дейін маммограммадан өтуі керек. Маммограмма - сүт безінің рентгендік сәуленің көмегімен түсірілген кескіндемесі.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі бойынша қауіп  тобында  тіркелген кез-келген 40 жастан асқан әйелдер өздерінің дәрігерлеріне маммограммадан қаншалықты жиі-жиі өту керектігін сұрайды.\r\n\r\nМаммограмма ісік секілді болып  сезіліп тұрған  кеудедегі түйіршіктерін де көрсетеді. Бұл зерттеу кальцийдің шағын бөлшектерінің кластерін де көрсете алады. Бұл бөлшектер микрокалицификат деп аталады. Тығыз немесе кішкене бөлшектер қатерлі ісіктің туындап келе жатқанын білдіретін обыралы жасушалар немесе басқа жағдайлар болуы мүмкін. Рак жасушаларының болуын растау үшін ары қарай тексеру қажет.\r\n\r\nЕгер маммограммада аномальды жасушалар көрінсе, қосымша рентгендік зерттеу қажет болады. Биопсия да қажет болуы мүмкін. Биопсия - онкологиялық аурулардың адам бойында  бар екенін  растаудың жалғыз сенімді жолы. (Диагностика бөлімінде биопсия туралы толық ақпарат беріледі.)\r\n\r\nМаммография - сүт безінің қатерлі ісігін ерте анықтау үшін дәрігерлер үшін ең жақсы құрал. \r\n\r\nДегенмен, маммография әлі толық жетілмеген:\r\n\r\n• Маммография да кейбір қатерлі ісік ауруларын байқамай қалуы мүмкін. (Нәтижесі «жалған теріс нәтиже» деп аталады)\r\n• Мамаграфия кейбір түзінділерді, тексеру барысында қатерлі ісік деп белгілеп беруі мүмкін. (мұның  нәтижесі «жалған оң нәтиже» болып есептеледі ).\r\n•	Кейбір жылдам өсетін ісіктер, үлкен көлемге тез жетеді және олдар басқа мұшерелге таралып та үлгереді, оларды енді маммографиядан көруге болады.\r\n\r\nМаммограммалар (сонымен қатар стоматологиялық рентген және жиі өткізілетін рентгендік зерттеулердің басқа түрлері) радиацияның өте төмен мөлшерін пайдаланады. Зиян келтіру қаупі өте аз, бірақ рентгендік зерттеулерді жиі өткізу қиындық тудыруы мүмкін. Артықшылығы әрдайым қауіп-қатерден асып түседі. Рентгенге тексерілу қажет әрбір жағдайда дәрігерлермен кеңесу керек. Сондай – ақ кескіндегі қажет емес бөліктерді домалақтап белгілеп қоюын сұраңыз.\r\n\r\n__Сүт безін клиникалық тексеруден өткізу__\r\n\r\nСүт безіне клиникалық тексеру жүргізу  кезінде дәрігер емделушінің жалпы жағдайын тексереді. Тексеру кезінде  қолды бастан жоғары  көтеріп, содан кейін денесін төмен тастауын немесе қолын жамбасқа басуын сұрауы мүмкін.\r\n\r\nМедициналық қызметкер оң және сол жақ сүт бездерін көлемдерімен және формасымен ерекшеленетінін анықтайды. Емшектің терісі бөртпеге, сызаттарға немесе басқа да белгілерге қарсы тексеріледі. Емізік сұйықтықтың бар-жоқтығын анықтау үшін қысылады.\r\nМедицина қызметкері тексеру үшін саусақтардың көмегімен бүкіл сүт безін, қолтықтың астын және бұғана аймағын тексереді. Тығыздық әдетте бұршақ көлеміндей болады, ол кезде оны сезінуге мүмкіндік туады. Тексеру алдымен бір жағынан, содан соң екінші жағынан жүргізіледі. Дәрігерлер сондай-ақ, сүт безіне жақын орналасқан лимфа түйіндерінің үлкейтілгенін тексереді.\r\n\r\nКеудеге толық клиникалық тексеру 10 минутқа дейін созылуы мүмкін.\r\n\r\n__Сүт безінің өзіндік тексерілуі__\r\n\r\nСіз,  сүт бездеріңізде қандайда бір өзгерістердің бар екенін анықтау үшін әр ай сайын тексере аласыз. Өзгерістер жасқа, етеккір циклына, жүктілікке, менопаузаға немесе контрацептивтерді немесе басқа гормоналды препараттарды қолданудан туындауы мүмкін екенін есте ұстаған жөн. Сүт бездерінің бүдірлі және ішінде іртік-іртіктің сезінуі қалыпты жағдай. Сонымен қатар, сүт бездері ісінеді және қатаяды, ол жағдай әдетте етеккірдің алдында және менопауза мезгілінде қатайтады.\r\n\r\nСүт бездерінде қандайда бір ерекшелік байқасаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.\r\n\r\nСүт бездерінің тәуелсіз сараптамасы тұрақты скринингтік маммографияны және сүт безінің клиникалық тексеруін алмастыра алмайды. Зерттеу деректері бойынша сүт бездерінің өзіндік сараптамасы сүт безі қатерлі ісігінен болатын өлімді азайтады екен.\r\n\r\n__Сүт безі қатерлі ісігінің симптомдары:__\r\n\r\n• Сипалап көргенде емшектің немесе емізіктің өзгергендігі байқалады;\r\n• Кеуде немесе омырауға  жақын қолтық жақты тығыздау мен томпиу орын алады;\r\n• Емізік нығызданып тұрады;\r\n• Емізіктің сыртқы түрі өзгереді;\r\n• Омыраудың көлемі мен формасы өзгереді\r\n• Емізік ішке тартылып тұрады\r\n• Кеуде терісі, ареоласы немесе емізік қабыршықтануы, қызаруы немесе ісінуі мүмкін. Онда беріштер болуы мүмкін немесе теріге ұқсайтын тыртықтар болуы мүмкін.\r\n• Емшектен бөлінді шығады.\r\n• Сүт безі қатерлі ісігі әдетте ерте сатысында ауырсынбайды. Дегенмен, әйелдер кеуде ауыруы немесе кез келген басқа да бұрын белгілері болса, дәрігерге қаралуы керек. Көбінесе бұл белгілер қатерлі ісікке байланысты бола бермейді. Басқа да аурулардың себебінен  осындай белгілер болуы мүмкін. Әйелде осындай симптомдар туындаса ерте уақытта диагноз қою үшін және емдеуді мүмкіндігінше тезірек жүзеге асыруы үшін дәрігермен көрсету керек.\r\n\r\n__Диагнозы__\r\n\r\nЕгер сіздегі симптомдар немесе скрининг нәтижелері рак ауруының бар екенін білдірсе, сіздің дәрігеріңіз шынымен қатерлі ісік бар ма, әлде басқа себептен екенін анықтауы керек. Дәрігеріңіз жеке және отбасыңыздың бұл аурудың барлығы туралы сұрақтар қоюы мүмкін. Сізге медициналық тексеруден өту қажет болады. Сіздің дәрігеріңіз сізге маммограмма немесе басқа да скринингтік тесттер  тағайындайды. Тексерудің бұл түрлері сүт безінің ішкі тіндерінің суретін алуға мүмкіндік береді. Мұндай зерттеуден кейін дәрігер қосымша зерттеу әдістерін  қажетсіз деп табуы мүмкін. Дәрігер сонымен қатар кейінірек тексеруден өтуді ұсынуы мүмкін. Немесе рак клеткаларын анықтау үшін биопсиядан өтуге тура келеді.\r\n\r\n__Сүт безіне  клиникалық тексеру жүргізу__\r\n\r\nМедициналық қызметкер әр сүт безінің қабынуын және басқа да мәселелерді анықтау үшін пальпация жасайды. Егер тығыздық бар болса, дәрігер пальпаторлау оның көлемін, формасын және құрылымын анықтайды. Дәрігер бұл тығыздықтың қаншалықты оңай қозғалатындығын да тексереді. Қатері жоқ тығыздықтар, қатерлі түрінен ажыратылады. Жұмсақ, тегіс, дөңгелек және жылжымалы тығыздықтар қатері жоқ болып есептеледі. Қатты, кейпі біркелкі емес, сүт безіне мықтап бекініп алған тығыздықтар, жоғары сатыдағы қатерлі ісік болуы мүмкін. \r\n\r\n__Диагностикалық маммография__\r\n\r\nДиагностикалық маммография - бұл кеуде қуысының рентгендік бейнесі. Оның көмегімен скринингтік маммограммада анормальды көрінетін аймақтардың анық және толық көрінісі жасалады. Дәрігер осы әдісті, кеудедегі ерекше өзгерістер, мысалы, тығыздану, ауырсыну, қалыңдау, емізіктен бөліндінің шығуы немесе омыраудың көлемі немесе пішінінің өзгеруі сияқты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін пайдаланады. Диагностикалық маммограмма кеудедің нақты аймағына бағытталуы мүмкін. Ол арнайы әдістерді қолданып,  скринингтік маммографиядан гөрі көбірек болжамдар жасай алады.\r\n\r\n__Ультрадыбыстық диагностика__\r\n\r\nУДЗ аппараты адамдар ести алмайтын дыбыс толқындарын жібереді. Толқындар тіннен көрінеді. Жаңғырықты пайдалана отырып компьютер кескіндер түзеді. Дәрігеріңіз бұл суретті монитордан көре алады. Бұл кескіндемеде тығыздық қатты ма, әлде ішіне сұйықтық толтырылды ма соны көре алады. Жылауық - сұйықтық толтырылған қап. Олар қатерлі ісік емес. Алайда қтты тығыздық  рак ісік болуы мүмкін. Зерттеуден кейін дәрігер кескіндерді бейнеге сақтап немесе басып шығарады. Бұл зерттеу маммограммамен бірге өткізілуі де мүмкін.\r\n\r\n__Магнитті резонанстың көмегімен кескін түзу__\r\n\r\nЯдролық магниттік резонанс (ЯМР) - компьютерге қосылған қуатты магнитті қолдану арқылы жүргізілетін  зерттеу әдісі. ЯМР сүт безінің тінінің толық бейнесін жасайды. Алынған суреттерді монитордан көруге болады немесе олар таспаға басылады. ЯМР –ды маммограммамен бірге пайдалануға болады.\r\n\r\n__Биопсия__\r\n\r\nДәрігеріңіз сізді хирургқа немесе омырау ауруларына биопсия жасайтын арнайы маманға жіберу мүмкін. Сұйықтық  немесе  тін ісік белгілерің бар-жоғын анықтау үшін сүт безінен шығарылады.\r\n\r\nКейбір күдікті аймақтар маммограммада көрінеді, бірақ сүт безінің клиникалық тексеруімен анықталмай жатады. Дәрігерлер тіннен алынған аймақты көру үшін кескінді ойнату  әдістерін қолданады. Мұндай әдістер жетекші УДЗ немесе стереотактикалық биопсия немесе локализацияланған ине әдістерін қамтиды.\r\n\r\n===\'\'Дәрігерлер сүт бездерінің тіндерін әртүрлі жолмен алып тастай алады:\'\'===\r\n\r\n• \'\'Жіңішке иненің асперациясы\'\': Дәрiгер кеудеде түзілген сұйықтықты алу үшiн жұқа инені пайдаланады. Егер сұйықтықтың жасушалары болса, зертханада патологанатом оларды микроскоптың көмегімен қатерлі ісікке қарсы тексереді. Егер сұйықтық ісіктен таза болса, зертханадағы микроскоптың көмегімен оны қараудың қажеті жоқ шығар.\r\n• \'\'Терең биопсия\'\': Дәрігер кеуде тінін жинау үшін жуан инені пайдаланады. Патологанатом рак клеткаларын тексереді. Бұл процедура пункциялық биопсия деп аталады.\r\n• \'\'Хирургиялық биопсия\'\': Хирург тіннің үлгісін алады. Патологанатом  рак клеткаларының тінін тексереді.\r\n• Ішкі биопсияны орындаған кезде, тығызданған немесе аномальді аймақтағы тінінің үлгісін алады.\r\n• Эксцизонды биопсия жасау кезінде, тығыздалған жердегі тін немесе бүкіл аймақтың барлық тінін тексеру үшін алынады.\r\n\r\nЕгер рак жасушалары тіннен табылса, патологанатом бұл жағдайда қатерлі ісіктің қандай түріне жататындығын айта алады. Сүт безінің қатерлі ісігінің ең көп тараған түрі жолдағы эпителийдің карциномасы болып табылады. Анормальды жасушалар түтіктердің эпителийінде кездеседі. Лобуарлы карцинома - бұл басқа түрі. Бөліктерде анормальды жасушалар табылады.\r\n\r\n__Қосымша тексеру__\r\n\r\nЕгер қатерлі ісік диагнозы қойылса, дәрігеріңіз сүт безінің тінінен алынған қалдықтарға арнайы зертханалық сынақтар жүргізуге тапсырыс бере алады. Бұл зерттеулер дәрігеріңізге бойыңыздағы  рак туралы көбірек ақпарат алуға және емдеуді жоспарлауға мүмкіндік береді:\r\n\r\n• Гормондық рецепторлардың сынақтары: Бұл тест тіннің белгілі бір гормондарында рецепторлардың бар-жоғын көрсетеді. Рецепторлы тіндер қажетті гормондардың (эстроген немесе прогестерон) өсуі үшін керек.\r\n• PCE2 сынағы: Бұл тест адамның эпидермиялық өсу факторы -2 (PCE2) немесе PCE2 / жаңа генінің рецепторы деп аталатын тіндегі ақуыздың бар-жоғын көрсетеді. Тіндерде бұл геннің тым көп даналары немесе тым көп көшірмесі бар болса, емделуден кейін сүт безінің қатерлі ісігінің қайталану ықтималдығын арттыруы мүмкін.\r\n\r\n__Кезеңнің анықтамасы__\r\n\r\nЕмдеуді жоспарлау үшін  дәрігеріңіз аурудың даму кезеңін (кезеңін) білуі керек. Аурудың сатысы ісік көлемімен және онкологиялық аурулардың болуымен анықталады. Кезеңді анықтау радиологиялық және зертханалық зерттеулерді талап етуі мүмкін. Зерттеулердің бұл түрлері егер обыр ауруы болса, онда соның  басқа да мүшелерге таралғандығын анықтауға мүмкіндік туғызады. Сүт безі қатерлі ісігінің (метастазасы) рак клеткалары қолтық асты лимфа түйіндерінде (аксиларлы лимфа түйіндерінде) жиі кездеседі. Сүт безі мен қолтық асты лимфа түйіндеріндегі ісікті жою үшін хирургиялық операция жасалғанға дейін сатысы анықталмайды.\r\n\r\nСүт безінің қатерлі ісігі келесі кезеңдерден өтеді:\r\n\r\nКезең 0 – бұл орнындағы карцинома.\r\n\r\n• Локулярлы (бөлікті) орнындағы карцинома  (LKNM): анормальді жасуша шырышты бөліктердің бездерінде табылады. ЛКНМ сирек жағдайда инвазиялық қатерлі ісікке айналады. Алайда, бір кеудеде LCNM бар болуы сүт бездерінде рак ауруының болу қаупін арттырады.\r\n• Эпителий тарамының орнындағы карцинома (ЭТОК): Анормаллы жасушалар эпители тарамдарында орналасады. ЭТОК  тарамішілік карцинома деп те аталады. Аномальді жасушалар тарамнан тыс жерлерге жайылмайды. Олар жақын тұрған сүт бездерінің тініне енбейді. ЭТОК емделмеген жағдайда, кейде инвазиялық қатерлі ісікке айналады.\r\n\r\n===\'\'Келесі кезең – эпителий тарамдарындағы карцинома\'\'===\r\n\r\nI сатысы - инвазивті сүт безі қатерлі ісігінің бастапқы кезеңі. Ісік көлемі жиек жағынан өлшегенде 2 сантиметрден аспайды. Рак клеткалары сүт безінен тыс таралмаған.\r\nКелесі кезеңде рак жасушалары тарамнан тыс жерлерге  шығып, жайылып кетеді. Ісік клеткалары кеуде ішіндегі іргелес тіндерді басып алады.\r\n\r\n===\'\'II кезеңде мынадай сипаттамалар болуы мүмкін:\'\'===\r\n\r\n• Сүт безінің ісіктері жиегінен өлшегенде 2 сантиметрден аспайды (дюймдың төрттен үшін алып жатады). Онкологиялық ауру лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік мөлшері 2-ден 5 сантиметрге дейін (үш тоқсаннан 2 дюймге дейін). Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйіндеріне таралуы мүмкін.\r\n• Ісік мөлшері 5 сантиметрден (2 дюйм) асады. Қатерлі ісік қолтық асты лимфа түйініне таралмаған.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік үлкен мөлшерге жетеді, бірақ ісік сүт безі мен көршілес лимфа түйіндерінен тыс таралмайды. Бұл жергілікті деңгейде дамыған қатерлі ісік.\r\n\r\n===\'\'III сатысы – бұл төменде көрсетілген жағдайлрдың бірімен көрініс береді:\'\'===\r\n\r\n• Кеудедегі ісік 5 сантиметрден аз (2 дюйм). Ісік бір-біріне немесе басқа құрылымдарға бекітілген қолтық асты лимфа түйіндеріне таралды.\r\n• Ісік 5 сантиметрден асады. Онкологиялық аурулар лимфа түйіндеріне таралды.\r\n\r\n===\'\'III В саты келесі сипаттамалардың бірімен сипатталады:\'\'===\r\n\r\n• Ісік көкірек қабырғасына немесе кеуде теріге дейін өседі.\r\n• Ісік кеуде артылық лимфа түйініне таралды.\r\n• Қабынбалы сүт безінің қатерлі ісігі – Сүт безі қатерлі ісігінің ІІІВ сатысының сирек кездесетін түрі. Кеуде қызыл әрі ісіңкі көрінеді, өйткені рак жасушалары терінің лимфа тамырларын бітеп тастайды.\r\n\r\nІІІ кезеңде ісік кез келген көлемде болуы мүмкін. Ол келесідей түрлердің біріне таралды:\r\n\r\n• Обыр кеуде артылық және қолтық астылық  лимфа түйініне таралды.\r\n• Ісік бұғанаға бұғана астылы және бұғана үстілік  лимфа түйініне таралды.\r\n\r\nIV кезең – қашықтан метастазданған қатерлі ісік. Обыр басқа басқа мүшелерге де  таралды.\r\n\r\n\'\'__Қайталанатын қатерлі ісік__\'\' - белгілі бір кезеңнен кейін қайталанатын (қайталанған) қатерлі ісік. Ол жергілікті сүт безінде немесе кеуде қуысының қабырғасында қайталануы мүмкін. Ол сондай-ақ сүйек, бауыр немесе өкпе секілді кез келген басқа мүшелерде қайталануы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмді таңдау аурудың сатысына қарасты жүзеге асады. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын әйелдердің көпшілігі медициналық көмек алуға, ем-шаралар туралы шешім қабылдауға белсенді қатысады. Ауру жайында білуді қалау, қиналған мәселеңді шешу үшін оның жолдарын іздеу – ол табиғи құбылыс.  Көптеген әйелдерге сүт безі қатерлі ісігі туралы қосымша ақпарат алу - онымен күресуге айтарлықтай көмек болады.\r\n\r\nНауқас адамдар өз бойындағы ісікті  диагностикалатқаннан кейін есеңгіреп, күйзеліске тап болады. Онысы науқастың өзіне зиянын тигізеді, яғни дәрігерге қажетті сұрақтарын құюға, ауру жайында білуі тиіс кейбір мәселелерді ескеруіне кедергі болады.  Дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін түзіп алу көбінесе бұл мәселені шешуге көмектеседі. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау оңай болуы үшін пациенттер дауысты жазып алады немесе дауыс жазғыш құрылғыны пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбір науқастар өздерінің туыстары мен досын дәрігермен сөйлескенде  талқылауға қатысуға, жазба жасауға немесе жай ғана тыңдауда бірге болғанын  қалайды. Барлық сұрақтарды бірден қоюдың қажеті жоқ. Сондай-ақ, дәрігерден немесе медбикеден қандай да бір түсініксіз жайттар мен басқа да  толық ақпарат қажет болса, оны сұрауға әлі де уақыт болады.\r\n\r\nДәрігер сізді маманға жібере алады, немесе сіз өзіңіз осындай бағыт туралы сұрап-біліп өз бетіңізше бара аласыз. Сүт безінің қатерлі ісігін емдейтін мамандар: хирургтар, онкологи-радиологтар және медициналық онкологтар  жатады. Сізді пластикалық хирургқа да жіберуі мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nӘйелдердегі сүт безі қатерлі ісігін емдеудің көптеген түрлері бар. Оларға хирургия операция, радиациялық терапия, химиотерапия, гормондық терапия және биологиялық терапия жатады.  Төменде олардың сипаттамалары бар. Көп жағдайларда бірнеше емдеу түрлері жүргізіледі.\r\n\r\nЕмдеу негізінен ауру атысына  байланысты таңдалады. Сатысына байланысты емдеудің сипаттамасы төменде берілген:\r\n\r\nДәрігеріңіз емделу нұсқалары туралы және күтілетін нәтижелер туралы айтып береді. Сіз емделудің  қалыпты өміріңізге қалай әсер ететінін білгіңіз келуі мүмкін. Мүмкін сіз емделу кезінде және емделуден кейін қалай  болатыныңызды білгіңіз келетін шығар? Дәрігеріңізбен бірге емдеу жоспарын өзіңіздің медициналық жағдайларыңыз бен жеке құндылықтарыңызға сәйкес жасай аласыз.\r\n\r\nОнкологиялық ауруларды емдеу жергілікті немесе жүйелі болуы мүмкін:\r\n\r\n• ===\'\'Жергілікті емдеу\'\'===: Хирургия және радиациялық терапия жергілікті емдеу болып табылады. Олар емшектегі рак ауруларын жоюды немесе бұзуды қамтиды. Егер сүт безі қатерлі ісігі басқа органдарға таралса, жергілікті терапия осы мүшелерде ауруды бақылау үшін қолданылуы мүмкін.\r\n• ===\'\'Жүйелік терапия\'\'===: химиотерапия, гормондық терапия және биотерапия - бұл жүйелі емдеу түрлері болып табылады. Олар қан айналымына еніп, обырмен бірге бүкіл ағзаны жояды немесе бақылайды. Сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын кейбір әйелдерге, жүйелік терапия операцияның алдында ісіктерді азайту үшін немесе радиациялық терапиядан бұрын  тағайындалады. Басқа жағдайларда, жүйелі терапия операциядан кейін және / немесе рак шығарудың қайталануын болдырмау үшін радиациялық терапияның алдында жүзеге асырылады. Жүйелік терапия сонымен қатар қатерлі ісік ауруларының таралу жағдайында қолданылады.\r\n\r\nСау жасушалар мен тіндер қатерлі ісік ауруларын емдеуде жиі зақымдалғандығына байланысты, жанама әсерлер өте жиі кездесіп жатады. Олар негізінен емдеудің түрі мен дәрежесіне байланысты. Жанама әсерлер əр əйелде əр түрлі болуы мүмкін жəне əрбір кейінгі емдеу курсымен өзгеруі мүмкін.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nХирургиялық операция  - сүт безі қатерлі ісігіне ең көп қолданылатын ем түрі. Операциялардың бірнеше түрі бар. Дәрігеріңіз олардың әрқайсысы туралы айтып бере алады, артықшылықтары мен қауіптері жайында талқылап, салыстырады және сыртқы көрінісіңізді қаншалықты өзгертетінін де сипаттап береді:  \r\n\r\n• Сүт безіне жасалатын консервативтік операция: Сүт безін толықтай емес, тек,ондағы қауіпті ісікті алып тастауға негізделген операция түрі.  Ол сондай-ақ сүт безін сақтауға негізделген операция деп те аталады, омыраудағы ісіктерді жою, сегменттік мастэктомия және ішінара мастэктомия деп аталады. Кейде экзистенциалды биопсия да сүт безінің ісінуін жоюға бағытталған болып табылады, өйткені хирург барлық саңылауларды жояды.\r\n\r\nХирург ылғи қолтық асты  лимфа түйіндерін жояды. Жеке кесу де жасалады. Бұл процедура қолтық асты лимфа түйіндерін тілу деп аталады. Бұл лимфа жүйесінде рак жасушаларының болуын немесе болмағанын көрсетеді.\r\n\r\nСүт безін сақтау операциясы аяқталғаннан кейін, әйелдердің көпшілігі сүт безіне сәуле терапиясын алады. Ол омыраудағы қалуы мүмкін рак жасушаларын жояды.\r\n\r\n• Mастектомия: Сүт безін (немесе сүт бездерінің ұлғайған ең үлкен бөлігін) алып тастау операциясы мастэктомия болып табылады. Көп жағдайларда хирург қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастайды. Кейбір әйелдерге операциядан кейін радиациялық терапия тағайындалады.\r\n\r\nЗерттеулер сүт безі хирургиясы (радиациялық терапия) және сатыларының I  мен II кезеңі үшін мастэктомиядан кейін өмір сүрудің ұқсастығын анықтады.\r\n\r\nЛимфа түйінінің биопсиясы лимфа түйіндерінде рак жасушаларын анықтаудың жаңа әдісі болып табылады. Хирург мүмкіндігінше лимфа түйіндерін аз бөлігін алып тастайды, бұл шағын жанама әсер береді. (Егер дәрігер қолтық асты лимфа түйіндерінде рак жасушаларын тапса, әдетте қолтық асты лимфа түйіндерін тіледі)\r\n\r\nСіз сүт безін қалпына келтіру жолын таңдай аласыз. Бұл кеуде формасын қалпына келтіруге арналған пластикалық операция. Бұл мастэктомиямен бір мезгілде немесе кейінірек жасалуы мүмкін. Егер қайта қалпына келтіруді жоспарласаңыз, мастэктомиядан бұрын пластикалық хирургпен сөйлесіңіз.\r\n\r\nОперациядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт әр әйелде әртүрлі болады. Операциядан ауырсыну мен қысылу сезімі туындайды. Ауруларды бақылауға дәрі-дәрмектер көмектеседі. Операцияға дейін дәрігер немесе медбикелермен  ауырсынуды жеңілдету жолдарының жоспарын талқылау қажет. Операциядан кейін дәрігеріңіз жеткіліксіз болса, осы жоспарды қайта реттей алады. Кез-келген операция инфекциямен, сондай-ақ қан кету немесе басқа да проблемалармен байланысты. Егер олардың біреуі орын алса, сіз дереу медициналық қызметкерлерге хабарлауыңыз керек.\r\n\r\nСіздің бір немесе екі омырауыңыз алынған болса, теңгерім сезімінен проблемалар туындауы мүмкін. Сүт бездері үлкейген кезде бұл сезімдерді анық білуге болады. Бұл теңгерімсіздіктен мойын мен артқы жағында ыңғайсыздықтар туындауы мүмкін. Сонымен қатар, сүт  безінің алынған аумағында қысым сезілуі мүмкін. Иық пен қолдың бұлшық еті қатты және әлсіз болып қалуы да ықтимал. Әдетте бұл мәселелердің бәрі қалпына келеді. Дәрігер, мейірбике немесе физиотерапевт сіздің қолыңыз бен иығыңыздағы қозғалысты және күшіңізді қалпына келтіруге арналған жаттығуларды ұсынады. Жаттығулар қаттылық пен ауырсыну сезімін азайтуға көмектеседі. Қарапайым жаттығулар операциядан кейін, бірнеше күн өткенде жасалуы мүмкін.\r\n\r\nОперация кезінде нервтердің зақымдануы немесе тілінуі мүмкін болғандықтан, сіз кеудеде, қолтық астында, иық және қолыңызда ауырсынуды сезінуіңіз мүмкін немесе терлеп тұрады . Бұл сезімдер әдетте бірнеше аптадан немесе бірнеше айдан кейін кетеді. Дегенмен, кейбір әйелдерде мең-зең күй / сезімталдықтың төмендеу қалып қояды.\r\n\r\nҚолтық асты лимфа түйіндерінің жойылуы лимфа ағынын бәсеңдетеді. Одан қолыңызда немесе білегіңізде ісік пайда болуы мүмкін. Бұл ісік лимфедема деп аталады. Лимфедема хирургиялық операциялардан немесе айлар мен жылдардан кейін дамуы мүмкін.\r\n\r\nСізге, емдеуден өткеннен кейін қолыңыз бен білектеріңізді өмір бойы қорғап жүруіңізге тура келеді:\r\n\r\n• Қолды қысатын киім  киуге немесе зергерлік бұйымдарды тағуға болмайды.\r\n• Сөмкені немесе жүктеріңізді сау қолыңызбен алып жүріңіз.\r\n• Қолтығыңыздың астын қырыну кезінде кесіп алмас үшін электр ұстараны пайдаланыңыз.\r\n•  Инъекция салдырғанда, қан алғанда және қан қысымын өлшегенде сау қолыңызды пайдаланыңыз.\r\n• Бақшада жұмыс істегенде, күшті жуғыш заттарды қолданғанда қолдарыңызға қолғап киіңіз.\r\n• кутикулалармен кесіп алмай маникюрді мұқият орындаңыз.\r\n•  Жарақаттанған қолыңызды күнге күюден сақтаңыз.\r\n\r\nҚолыңыз немесе білегіңіз кесілгенде, жәндіктер шаққанда, күнге қатты күйіп қалғанда немесе  басқа зақымдалулар орын алса, дәрігермен кеңесіп ем қабылдаңыз. Егер сіздің білегіңіз бен қолыңыз жарақаттанса, ісінсе, қызыл түске айналса және ерекше қызып тұрса, дәрігерге қарағаныңыз дұрыс.\r\n\r\nЕгер лимфедема дамыған болса, дәрігер қолыңызды көтеріңкі деңгейде жүрекке дейін көтеруді ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ ол сіздің білегіңіз бен қолыңыз үшін жаттығулар жасатуы мүмкін. Лимфа айналымын жақсарту үшін лимфадемасы бар кейбір әйелдер серпімдер киіп алады. Дәрі-дәрмектер, қолмен лимфа ағызу (массаж) немесе қолды ақырын сығып алатын құрылғыны пайдалану да көмектеседі. Сондай-ақ физиотерапевтке немесе басқа маманға хабарласуға болады.\r\n\r\n__Сәулелі терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергиялы сәулелерді пайдалану арқылы жүзеге асады. Әйелдердің көпшілігі сүт безі операцияларын тоқтатқаннан кейін сәуле терапиясын алады. Кейбір әйелдерде мастэктомиядан кейін сәулелі терапия тағайындалады. Емдеу ісік мөлшеріне және басқа факторларға байланысты. Радиация хирургиядан кейін орнында қалуы мүмкін сүт безі қатерлі жасушаларын бұзады.\r\n\r\nКейбір науқастар операциядан бұрын сәуле терапиясын алады, ісік жасушаларын жойып, оны азайтады. Дәрігерлер бұл әдісті ірі ісіктерді жою қиын болған жағдайларда пайдаланады. Кейбір жағдайларда науқастар операциядан бұрын химиотерапия немесе гормоналды терапиядан өтеді.\r\n\r\nДәрігерлер сүт безінің қатерлі ісігін емдеу үшін радиациялық терапияның екі түрін қолданады. Кейбір науқастарға екі түрі де тағайындайды:\r\n\r\n• Сыртқы сәулелендіру: радиация үлкен құрылғының сыртынан шығарылады. Көптеген жағдайларда әйелдер мұндай емдеуді ауруханада немесе клиникада алады. Емдеу курсы әдетте бірнеше апта бойы аптасына 5 күн өткізіледі.\r\n• Ішкі сәулелендіру (имплантацияланған сәулелену): Радиактивті заттары бар жұқа пластикалық түтіктер (имплантанттар) тікелей сүт безіне орнатылады. Имплантанттар бірнеше күн бойы сақталады. Осы уақыт ішінде науқас ауруханада болады. Ол ауруханадан шығар кезде дәрігер имплантанттарды алып тастайды.\r\n\r\nЖанама әсер негізінен радиацияның дозасы мен түріне, сондай-ақ қандай мүшеге немесе дененің қай бөлігіне қолданылуына байланысты.\r\n\r\nҚолдану аймағында қызару, құрғау, ісіну және терінің қышуы сияқты  жалпыға ортақ белгілер туындауы мүмкін. Кеудеде ауыр және қысып тұрғандай сезімдер болуы мүмкін. Бұл белгілер уақыт өте келе жоғалады. Емдеу жүргізіп  жатқанда терінің ылғалды болуы және «тамшылауы» мүмкін. Бұл аймақта ауаның әсері қаншалықты болса, терінің сауығуына соншалықты ықпал ететін көрінеді.\r\n\r\nМұндай кезде сіз мақтадан жасалған бас киім кигіңіз келуі мүмкін, ол басыңызға кең, ыңғайлы болып тұрады.  Жалпы осындай күтім теріге  де жасалғаны маңызды болмақ. Емделген жердің аймақтарына қандай әтірлер мен майларды жағу керектігі жайында дәрігермен кеңескен дұрыс шығар. Радиотерапияның бұл әсері, уақыт өте кетеді. \r\n\r\nЕмдеу аяқталғаннан кейін теріні бірте-бірте емдейді. Дегенмен, тері түсінің ұзақ мерзімді өзгеруі мүмкін.\r\n\r\nРентгенотерапия кезінде әсіресе кейінгі емдеу апталарында өте шаршаңқы  болу заңды. Демалыс өте маңызды, бірақ дәрігерлер әдетте ең белсенді өмір салтын сақтауға кеңес береді.\r\n\r\nРадиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, әдетте сіздің дәрігеріңіз оларды жеңе алады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияда рак жасушаларын жоюға арналған ісікке қарсы препараттар қолданылады. Сүт безі қатерлі ісігіне химиотерапия әдетте дәрілермен бірге салынады. \r\n\r\nДәрілер таблеткалар немесе ішілік инъекциялар (IV) ретінде берілуі мүмкін. Кез-келген жағдайда препарат қанға шығады және бүкіл денеге таралады.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер аурухана клиникасында, дәрігерлік бөлімде немесе үйде химиотерапиядан өтуі мүмкін. Кейбір науқас емдеу кезінде ауруханада болуы керек.\r\nЖанама әсері негізінен препараттың ерекшелігіне және дозаға байланысты. Есірткі заттар қатерлі ісік жасушаларына және жылдам бөлінетін басқа клеткаларға әсер етеді:\r\n\r\n• Қан жасушалары: Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қанның ұюына және азғаның барлық мүшелеріне оттегін тасымалдауға қатысады. Дәрілердің қан жасушаларына әсер еткен кезде, ағзаға инфекцияның ықтималдығы артады, көгеру мен көгеру оңай қалыптасады, әл-ауқаты әлсіздік пен әлсіздікпен сипатталады. Химиотерапиядан кейінгі жылдарда кейбір әйелдер лейкемияны (қан рагы) дамытады.\r\n• ===\'\'Шаш түбірінің жасушалары\'\'===: химиотерапиядан шаш түсуі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ түсі мен құрылымы әртүрлі болып қалуы ықтимал.\r\n• ===\'\'Ас қорыту жолдарының шырышты қабаттарының жасушалары\'\'===: Химиотерапия тәбеттің  жоғалуына, жүрек айнуы мен құсуға, диарея немесе ауызға және ерінге нұқсан келтіруі мүмкін.\r\n\r\nДәрігеріңіз осы жанама әсерлерді бақылау тәсілдерін ұсынуы мүмкін.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігіне қолданылатын кейбір дәрі-дәрмектерден білектеріңіз бен табандарыңызда терлеу немесе ұйю сезімі туындауы мүмкін. Бұл әдетте емделуді тоқтатқаннан кейін кетеді. Басқа жанама әсерлер сақталуы мүмкін. Кейбір әйелдерде сүт безі обырын емдеуге арналған дәрі-дәрмектер жүректерін әлсіретіп жатады.\r\n\r\nКейбір обырға қарсы дәрілер аналық безді зақымдауы мүмкін. Мүмкін бұдан, аналық бездер гормондар өндірісін тоқтатады. Менопаузаның симптомдары пайда болуы мүмкін. Оларға қынапқа қан кұюлар мен қынаптың құрғақтануы болуы мүмкін. Етеккірі бұзылуы мүмкін немесе тоқтатылуы мүмкін. Кейбір әйелдер құнарсыз болып қалады (жүктілік болмайды). 35 жастан асқан әйелдер мәңгі бала көтере алмай қалуы да мүмкін.\r\n\r\nЕкінші жағынан, сіз химиотерапия барысында құнарлылықты сақтап қала аласыз және жүкті болу мүмкіндігіңыз зор болады. Химиотерапияның жаңа туған нәрестеге әсері белгісіз. Емдеуді бастамас бұрын дәрігермен бірге босану жайында талқылауыңыз қажет.\r\n\r\n__Гормондық терапия__\r\n\r\nКейбір кеуде ісіктері гормондардың өсуін талап етеді. Гормондық терапия рак жасушаларын қажет ететін табиғи гормондарды алуға немесе пайдалануға жол бермейді. Бұл гормондар эстроген және прогестерон болып табылады. Зертханалық зерттеулер барысында сіз ісіктерде гормондардың рецепторлары бар-жоғын біле аласыз. Егер сізде осындай ісік бар болса, сізге гормоналды терапия беріледі.\r\n\r\n__\'\'Бұл кезде емдеу препаратты немесе хирургия қолданылады:\'\'__\r\n\r\n• ===\'\'Дәрілік заттар\'\'===: Сіздің дәрігеріңіз табиғи гормонды бөгеп тастайтын препарат ұсынуы мүмкін. Препараттардың бірі - эстрогенді тоқтататын тамоксифен. Тағы бір дәрі түрі әйелдердің ағзасындағы эстрадиол гормонын өндіруін тоқтатады. Эстрадиол - эстрогеннің нысаны. Препараттың бұл түрі - ароматаза ингибиторы. Егер менопаузы болмаса, дәрігер эстрогенді аналық бездердің өндірісін тоқтататын препарат тағайындауы мүмкін.\r\n• ===\'\'Хирургия\'\'===: Менопауза болмаса, сіздің аналық бездеріңізді алып тастауы мүмкін. Олар денедегі эстрогеннің негізгі көзі болып табылады. Менопаузы бар әйелдер хирургияға мұқтаж емес. (Менопауза пайда болған кезде, аналық бездері эстрогенді аз шығарады.)\r\n\r\nГормондық терапияның жанама әсері көбінесе препараттың өзі немесе емдеу түріне байланысты болады. Тамоксифен - ең кең таралған гормондық терапия препараты. Жалпы, тамоксифеннің жанама әсері менопаузы сияқты. Ең жиі кездесетіндер – қынаптық құйылулар мен бөлінділердің шығуы. Басқа жанама әсерлері менструальдық циклдар, бас аурулары, шаршау, жүрек айнуы, құсу, вагинальды құрғақтық немесе қышу, қынаптың айналасындағы терінің тітіркену және тері бөртпесі болып табылады. Тамоксифенді қабылдағаннан барлық әйелдерде жанама әсерлер тудырмайды.\r\n\r\nТамоксифенді қабылдағаннан жүкті болу мүмкіндігі сақталады. Тамоксифен іштегі балаға қауіпті. Егер әлі де етеккір  бар болса, сіз дәрігермен контрацепция әдістері жайлы сөйлесуіңіз керек.\r\n\r\nТамоксифеннің жанама әсері өте сирек. Дегенмен, бұл препарат вена тромбозын тудыруы мүмкін. Қанның тіндері көбінесе аяқтар мен өкпелердің тамырларында қалыптасады. Әйелдерде инсульт қауіптілігі біршама артады.\r\n\r\nТамоксифен жатыр қатерлі ісігіне себеп болуы мүмкін. Одан кейін, жамбас мүшелерін үнемі медициналық тексеруден өткізу қажет. Тексерулер арасында қандай да бір ерекше қынаптық қан кетулер орын алса,  дәрігерге хабарлау керек.\r\n\r\nАналық безді алып тастағаннан кейін, менопауза дереу басталады. Жанама әсерлер көбінесе табиғи менопаузадан туындағандарға қарағанда әлдеқайда салмақты болып келеді. Дәрігерлер сізге осы жанама әсерлерді жеңу жолдарын ұсына алады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапия иммундық жүйенің ракпен күресуіне көмектеседі. Иммундық жүйе организмнің табиғи қорғанысы болып табылады.\r\n\r\nБасқа органдарға таратылған сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдерде Herceptin® (Trastuzumab) деп аталатын дәрілік препаратпен биологиялық терапия жүргізіледі. Бұл моноклоналды антиденелер. Ол лабораторияда және рак жасушаларына қосылады.\r\n\r\nХерцептина зертханалық сынақтарда кеуде ісігі кезінде HER2 деп аталатын белгілі бір протеиннің көп мөлшерін көрсететін әйелдерге тағайындалады. HER2 кедергісі арқылы препарат рак жасушаларының өсуін баяулатады немесе тоқтатады.\r\nХерцептин ішке енгізуге бағытталған. Оны дербес және химиотерапиямен бірге қолдануға болады.\r\n\r\nHerseptin-ді алғаш рет қолданғанда, ең көп таралған жанама әсерлер - бұл қалтырау мен қызу. Кейбір әйелдерде ауырсыну, әлсіздік, жүрек айнуы, құсу, диарея, бас ауруы, тыныс алудың қысымы немесе тері қатерлі ісігі пайда болады. Әдетте емдеудің алғашқы курсынан кейін жанама әсерлер аз болады.\r\n\r\nХерцептин сондай-ақ жүрекке зақым келтіруі мүмкін. Бұл кейде жүрек жеткіліксіздігіне соқтырады. Херцептин сонымен қатар өкпеге әсер етуі мүмкін. Бұл дереу медициналық көмек талап ететін тыныс алудың қиындауы тудыруы мүмкін. Херцептинді тағайындаудан бұрын дәрігер жүрек пен өкпеңізді тексереді. Емдеу кезінде дәрігер өкпенің проблемасы жоқтығын қадағалауы керек.\r\n\r\n__Емдеу түрлері ауру сатысына байланыты таңдалады__\r\n\r\nЕмдеу әдістері ауру кезеңіне және оның алдағы факторларына байланысты болады:\r\n\r\n• Ісік мөлшері сүт безінің мөлшеріне байланысты тексеріледі\r\n• Зертханалық сынақ нәтижелері (мысалы, рак клеткаларының гормондардың өсетінін талап етеді)\r\n• Менопаузы болды ма?\r\n• Сіздің денсаулығыңыздың жалпы жағдайы\r\nТөменде әрбір кезең үшін ең жиі қолданылатын емдердің қысқаша сипаттамасы келтірілген. Кейбір емделушілер үшін басқа емдеу нұсқалары қолайлы болмақ.\r\n\r\n0-кезең\r\n\r\n0 кезеңі сүт безінің қатерлі ісігі - локулярлы орнындағы карцинома  (LKNM) немесе  тарамдар орнындағы эпителийінің (CAPM) карциномасы.\r\n\r\n• LCM: LCM бар әйелдердің көпшілігі ешқандай ем қабылдамайды. Оның орнына, дәрігер сүт безі қатерлі ісігінің белгілерін байқау үшін тұрақты тексерулерді ұсына алады.\r\n\r\nКейбір науқастарға сүт безі қатерлі ісігінің даму қаупін азайту үшін тамоксифен қолданылады. Басқалар келешегі бар жаңа алдын-алу емін тестілеулерге қатыса алады.\r\n\r\nСол сүт безінің LCNM бар болуы сүт бездерінің екеуінде де қатерлі ісікке шалдығу қаупін арттырады. ЛКНМ бар әйелдердің өте аз тобы сүт бездерін жою үшін хирургиямен ауырсынуға тырысады. Бұл екі жақты профилактикалық мастектомия. Хирург әдетте қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастамайды.\r\n\r\n• CEDS: CEPM бар әйелдер көпшілігі сүт бездерін сақтау операциясын өткізеді, кейіннен радиациялық терапияны қабылдайды. Кейбір науқастар жалпы мастэктомияны таңдайды. \r\nӘдетте қолтық асты лимфа түйіндері жойылмайды. CAPMA бар әйелдер инвазивті сүт безі қатерлі ісігінің қатерін азайту үшін тамоксифен қабылдауы мүмкін.\r\n\r\n__I, II, IIIA және IIIC сатылары__\r\n\r\nI, II, IIIA және қолданыстағы (хирургиялық операциялармен емдеуге болады) IIIC сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер аралас ем алады. Олардың кейбіреулері сүт безін сақтау хирургиясын, ал кейін сүт безіне сәуле терапиясын қабылдайды . Бұл таңдау сүт безі қатерлі ісігінің І немесе ІІ кезеңі бар науқастар үшін кең таралған. Қалғандары мастэктомияның пайдасына таңдау жасайды.\r\n\r\nҚандай да бір таңдау кезінде әйелдер (әсіресе II немесе IIIA сүт безі қатерлі ісігі бар) жиі қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастайды. Егер науқаста рак клеткалары 1-ші 3-ші қолтық асты лимфа түйіндерінде табылса немесе сүт безінддегі ісік үлкен мөлшерге жетсе, дәрігер сәулелік терапияны науқасқа ұсынуы мүмкін. Егер рак клеткалары 3 лимфа  түйіндерінден артық табылса, дәрігер әдетте мастэктомиядан кейін радиациялық терапияны ұсынады.\r\n\r\nСүт безін сақтау операциясы (кейін келесісі  сәулелік терапия) мен мастектомия арасындағы таңдау көптеген факторларға байланысты:\r\n\r\n• Ісік көлеміне, орнына және сатысына;\r\n• Әйелдің сүт безінің көлеміне;\r\n• Рак ауруы белгілеріне;\r\n• Әйелдің сүт безін сақтап қалу мәселесіне қатысты\r\n• Әйел радиациялық терапияны қалай өңдейніне байланысты;\r\n• Әйелдің сәулелік терапия орталығына келу мүмкіндігіне;\r\n\r\nКейбір әйелдерге операциядан бұрын химиотерапия тағайындалады. Бұл неоадьювантты терапия (емделуден бұрын негізгі емдеу). Химиотерапия операциядан бұрын үлкен ісікті кішірейтуі мүмкін, бұл сүт безі операциясын үнемдеуге мүмкіндік береді. Мұндай емдеу көбінесе ІІ немесе ІІІ кезеңде үлкен ісігі бар әйелдер үшін таңдалады.\r\n\r\nОперациядан кейін көптеген науқастар адъювантты емдеуден өтеді. Адъюванттық терапия емдеу мүмкіндігін арттыру үшін бастапқы терапиядан кейін тағайындалған емдеу болып табылады. Радиациялық терапия сүт безінің ішінде және жанындағы рак жасушаларын жояды. Пациенттер жүйелі емдеуді қабылдайды, мысалы, химиотерапия, гормондық терапия немесе екеуі де. Мұндай емдеу ағзаның қандай да бір жерінде қалған рак жасушаларын жоюға мүмкіндік береді. Ол емшектегі немесе басқа мүшеде ісік қайталануын болдырмауы мүмкін.\r\n\r\n__IIIB сатысы және қате IIIC сатысы__\r\n\r\nӘдетте IIIB сүт безінің қатерлі ісігі бар әйелдер (қабынған сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер) немесе IIА кезеңінде қате қатерлі ісік аурулары әдетте химиотерапиямен қамтамасыз етіледі. (Операцияға қолайсыз қатерлі ісік хирургия арқылы емделмейді.)\r\n\r\nЕгер химиотерапия ісікті азайтса, дәрігер келесі емдеуді ұсынуы мүмкін:\r\n\r\n• ===\'\'Мастектомия\'\'===: хирург сүт безін алып тастайды. Көп жағдайда қолтық асты лимфа түйіндері жойылады. Операциядан кейін әйел омырау және қолтық аты аймағына радиациялық терапияны қабылдайды.\r\n• ===\'\'Сүт безін сақтау операциясы\'\'===: Хирург қатерлі ісікті жояды да, ал сүт безін сақтап қалады. Көп жағдайда қолтық асты лимфа түйіндері алынып кетеді. Операциядан кейін әйелге  омырау және қолтық асты аймақтарына радиациялық терапия тағайындалуы мүмкін.\r\n• ===\'\'Хирургияның орнына радиациялық терапия\'\'===: Кейбір әйелдер хирургияны емес, радиациялық терапияны  таңдайды. Дәрігер химиотерапияны, гормоналды терапияны немесе екеуін де ұсынуы мүмкін. Мұндай емдеу сүт безінде немесе басқа мүшеде аурудың қайталануын болдырмауға көмектесуі мүмкін.\r\n\r\n__IV кезең__\r\n\r\nКөп жағдайларда IV кезеңде сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдер гормоналды терапия, химиотерапия немесе екеуі де қабылдайды. Кейбіреулерге биологиялық терапия да  тағайындалуы мүмкін. Кейбір мүшелерге ісікті бақылау үшін радиациялық терапияны қолдануға болады. Бұл емдеу түрлері ауруды емдей алмайды, бірақ әйелдің өмірін ұзартуға көмектеседі.\r\n\r\nКөптеген пациенттерге обырға қарсы емделу кезінде  жақсы күтім көрсетілуі тиіс. Обырға қарсы терапия аурудың дамуын бәсеңдету үшін тағайындалады. Қолдау көрсететін күтім ауырсынуды, басқа белгілерді немесе жанама әсерлерді (мысалы, жүрек айнуы сияқты) реттеуге көмектеседі. Алайда оның нысаны өмірді ұзартуға  бағытталмайды. Қолдау көрсететін қамқорлық, әйелдерге физикалық және эмоциялық жағынан  өздерін жақсы сезінуге көмектеседі. Өршіген қатерлі ісікке шалдыққан кейбір әйелдер тек көмекші күтімді қалдыруды шешеді.\r\n\r\n__Сүт безінің қатерлі ісігінің қайталануы__\r\n\r\nОбырдың қайталануы - бұл ағзада анықталмай қалып қойған, кейін қайта ауру тудыратын қатерлі ісік. Аурудың қайталануын емдеу негізінен онкологиялық аурулардың таралуы мен орналасу дәрежесіне байланысты. Тағы бір маңызды фактор әйелдің бұрын қабылдайтын емделу түрі болып табылады.\r\n\r\nЕгер сүт безі қатерлі ісігі тек кеудеге арналған операциядан кейін ғана қайталанса, онда әйелге мастэктомия қажет болуы мүмкін. Одан аурудың қайталанбауының жоғары ықтималдығы бар.\r\n\r\nЕгер сүт безі қатерлі ісігі басқа мүшелерге жайылса, емдеу, химиотерапияны, гормондық терапияны немесе биологиялық терапияны қамтуы мүмкін. Радиациялық терапия кеуде бұлшықеттерінде немесе басқа мүшелерде қайталанатын қатерлі ісікті бақылауға көмектесуі мүмкін.\r\n\r\nСүт безі қатерлі ісігі аурулары кезінде емделу өте сирек. Қолдау көрсетілетін күтім емдеу жоспарының маңызды бөлігі болып табылады. Көптеген науқастар аурудың дамуын баяулату үшін симптомдар мен обырға қарсы терапияны жеңілдету үшін көмекші күтім алады. Кейбіреулерге өмір сүру сапасын жақсарту үшін ғана көмек көрсетіледі.\r\n\r\n__Омырауды қалпына келтіру__\r\nКейбір мастэктомияны жасауды жоспарлаған әйелдер, кеудені қалпына келтіру туралы шешім қабылдайды. Басқалары омырау протезді кигенді дұрыс көреді. Кейбіреулер оны да істемейді. Осы шешімдердің барлығының артықшылығы бар. Бір әйел үшін дұрыс нәрсе екіншісіне дұрыс болмауы мүмкін. Ең бастысы, сүт безі қатерлі ісігіне шалдыққан әрбір әйелдің таңдау мүмкіндігі бар.\r\n\r\nКеуде қуысын қалпына келтіруді мастэктомиямен бір мезгілде немесе кейінірек жасауға болады. Егер сіз кеуде қуысының қалпына келуін жоспарласаңыз, мастетомиядан бұрын пластикалық хирургпен әңгімелесіңіз, кейінірек қайта құруды жоспарласаңыз да оның қажеті болады.\r\n\r\nОмыраудың қайта қалпына келуінің көптеген жолдары бар. Кейбір әйелдер имплантты таңдайды. Имплантат тұздан немесе силиконнан дайындалуы мүмкін. Хирург сіздің денеңіздің басқа аймағынан алынатын тіндерді қолданып қайта құруды жүзеге асыруы мүмкін. Тері, бұлшықет және май төменгі іш, арқа немесе бөкселерден алынуы мүмкін. Хирург кеудеге арналған форманы жасау үшін бұл тінді пайдаланады.\r\n\r\nҚайта құру түрін таңдау сіздің жасыңызға, ағзаның сипаттамаларына және сізге жасалатын хирургиялық операция түріне байланысты. Пластикалық хирург реконструкцияның әр түрінің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы айта алады.\r\n\r\n__Кейінгі күтім__\r\n\r\nСүт безі обырын емдеуден кейінгі күтім өте маңызды. Әрбір әйелдің қалпына келуі әртүрлі. Сіздің толықтай емделуіңізге, аурудың таралуы және басқа да факторлардың байланысы болады.\r\n\r\nТіпті обыр ауруы толық жойылған немесе бұзылған жағдайдың өзінде, ауру қайта айналып келуі мүмкін, себебі анықталмаған рак клеткалары емдеуден кейін дененің бір жерде қалып қояды. Сіздің дәрігеріңіз прогрессді қадағалайды және кез-келген қайталану жағдайларын тексереді.\r\n\r\nЕмдеу аймағындағы немесе омыраудағы кез-келген басқа да өзгерістер туралы дереу дәрігерге хабарлау қажет. Кез-келген жайсыз ауыру, тәбет немесе салмақтың жоғалуы, етеккір цикліндегі өзгерістер, ерекше қынаптық қан кетулер немесе көрудің нашарлауы (анықталмаған) сияқты жағдайлар орын алса денсаулық сақтаушыға хабарласыңыз. Сондай-ақ, сіздің дәрігеріңізге бас ауруы, бас айналуы, тыныс алудың жетіспеушілігі, жөтел немесе дыбыстың жоғарылауы, арқа ауыруы немесе ерекше емес көрінетін немесе асықпайтын ас қорыту мәселелері туралы айтып беріңіз. Мұндай проблемалар емдеу аяқталғаннан кейін ай өткенде немесе жыл өткенде болып жатады. Ол жағдай қатерлі ісіктің қайталанғандығы дегенді білдіреді, дегенмен, олар денсаулықтың басқа да симптомдары болуы мүмкін. Мәселелеріңіз туралы мүмкіндігінше тез арада диагностикаланып, емделу үшін дәрігеріңізге айтыңыз.\r\n\r\nКейінгі тексерулер әдетте сүт бездері, кеуде, мойын және қолтық аймақтарын қамтиды. Сіз қайталанатын обыр ауруының алдын алу үшін маммограммадан өтуіңіз керек. Кеудеңіз қайта қалпына келтірілген болса немесе  сіз мастетомиядан өтсеңіз, маммограмманың қажеті болмауы мүмкін. Дәрігер суретті көбейтуге немесе зертханалық сынақтарға арналған басқа сынақтарды тағайындауы мүмкін.\r\n\r\n__Алдын-алу бойынша  зерттеулер__\r\n\r\nҒалымдар сүт безі обырына жол бермейтін дәрілерді іздестіруде. Мысалы, гормон деңгейін төмендететін немесе кеуде жасушаларына гормондардың әсерін болдырмайтын бірнеше түрлі препараттарды сынап көруде.\r\n\r\nНегізгі зерттеу барысында тамоксифен қауіп топтарындағы әйелдер арасында жаңадан туындайтын сүт безі қатерлі ісігінің санын азайтты. Дәрігерлер ралоксифеннің тамоксифен сияқты тиімді екенін де зерттеп дәлелдеді.\r\n\r\n__Анықтау, диагностикалау және кезеңдерді анықтау барысындағы зерттеулер__\r\n\r\nБүгінгі таңда маммография - сүт безінің қатерлі ісігіне қатысты өзгерістерді анықтайтын ең тиімді құрал. Зерттеушілер сүт безі қатерлі ісігіне шалдыққан әйелдерде маммограммалар мен ультрадыбыстық мәліметтердің комбинациясын зерттеуде. Ғалымдар позитрондық эмиссия томографиясын (ТПЭ) және басқа да емдеу әдістерін зерттеуде.\r\n\r\nСонымен қатар, зерттеушілер ісік маркерлерін зерттеп жатыр. Төс маркерлері қан, несеп немесе кеудедегі сұйықтықтан (ниппельден ұмтылған) анықталады. Бұл заттардың жоғары деңгейі қатерлі ісік белгілері болуы мүмкін. Кейбір маркер емделуден кейін ауру белгілері үшін сүт безі обыры бар науқастарды зерттеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Алайда, бүгінгі күні ісік маркерлерінде сүт безі қатерлі ісігін анықтау үшін үнемі пайдалану үшін сенімді сынақтар жоқ.\r\n\r\nСондай-ақ, шұңқырлы жуғыштар зерттелуде. Бұл әдіс кеуде қуысының түтікшелерінен жасушаларды жинайды. Сұйық ағын сіңіргіштегі сүт арналарының тесіктеріне катетер арқылы (өте жұқа, икемді түтік) ағылады өтеді. Түтік арқылы сұйықтық және сүт безі клеткалары ағып тұрады. Патологанатом клеткалардағы қатерлі ісіктің немесе қатерлі ісік ауруларының даму қаупін тудыруы мүмкін өзгерістерді тексереді.\r\n\r\n__Емдеу жайындағы  зерттеулер__\r\n\r\n\'\'__Зерттеушілер терапияның көптеген түрлері мен олардың комбинацияларын зерттеп жатыр:__\'\'\r\n\r\n• ===\'\'Хирургия\'\'===: Әртүрлі операция түрлері емдеудің басқа түрлерімен де біріктіріледі.\r\n• ===\'\'Радиациялық терапия\'\'===: Дәрігерлер лимфа түйіндерінде ракты емдеу үшін хирургия орнына радиациялық терапияны қолдануға болатынын зерттеуде. Олар төстің айналасындағы кең аймақта сәуле терапиясының тиімділігін қарастыруда. Сүт безі қатерлі ісігінің ерте сатысында әйелдерде сәуле терапиясының қолданылуы омыраудың кішкене бөлігі үшін тиімді болатынын зерттеп, нақтылауда.\r\n• ===\'\'Химиотерапия\'\'===: Зерттеушілер жаңа дәрілік препараттар мен олардың мөлшерін сынап жатыр. Олар дәрі және оның  араласатын құрамы жайында ойластыруда. Олар хирургиядан бұрын қолданатын дәрі-дәрмектің жаңа түрлерін қарастыру үсінде. Олар сондай-ақ химиотерапияны гормондық терапия немесе радиациялық терапиямен біріктірудің жаңа жолдарын іздеп жатыр.\r\n• ===\'\'Гормондық терапия\'\'===: Зерттеушілер гормональді терапияның бірнеше түрін, соның ішінде ароматозды ингибиторларын сынап көруде.\r\n• ===\'\'Биологиялық терапия\'\'===: жаңа биологиялық процедуралар зерттелуде. Мысалы, ғалымдар иммундық жүйеге демеу беріп, рак жасушаларын жоюға көмектесетін ісікке қарсы вакциналарын зерттеп жатыр.\r\n\r\nБұдан басқа да, зерттеушілер операциядан кейін лимфедема сияқты емдеудің жанама әсерлерін азайту жолдарын қарастырып жатыр. Олар ауырсынуды азайту және өмір сапасын жақсарту әдістерін іздеуде. Зерттелетін әдістердің бірі - лимфа түйіндерінің биопсиясы. Қазіргі уақытта хирургтер көптеген қолтық асты лимфа түйіндерін алып тастап, олардың әрқайсысын қатерлі ісікке қарсы тексеруі керек. Ғалымдар рак ауруы болуы мүмкін бір ғана түйінді тексеріп, зерттеп жатыр ма (мысалы, лимфа торы), қатерлі ісік басқа түйіндерге таралғанын болжауға болады. Егер бұл жаңа әдіс өзін ақтайды және стандартты емдесе, хирургтар лимфа түйіндерін азайта алады. Бұл көптеген науқастарда лимфедеманы азайтуға көмектеседі.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\nмаммография\r\n','admin',73,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(658,'','Терінің қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',28624,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596040,1574132040,1542596616,'__Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі kөзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n','\'\'__Меланома деген не?__\'\'\r\n\r\n__Меланома__ – бұл тері қатерлі ісігінің бір түрі. Меланоманың негізгі көзі меланоциттер деп аталатын тері жасушалары болып табылады. Меланоманы жақсы түсіну үшін меланоциттердің, атап айтқанда, олар қандай функцияны орындайды және олар рак жасушаларына айналғанда не болатынын анықтау керек.\r\n\r\n\'\'__Тері__\'\'\r\n\r\nТері – адам денесіндегі ең үлкен мүше. Тері жоғары температурадын, күн сәулесінен, жарақат пен инфекциялардан қорғайды. Тері дене температурасын сақтауға, су мен май сақтауға көмектеседі, сондай-ақ  Д дәруменін бөліп шығарады.\r\n\r\nТеріде екі қабат бар - эпидермис және дермис.\r\n\r\nЭпидермис негізінен тегіс жасушалармен сипатталады, олар да скумулятивті жасушалар деп аталады. өткізгіш жасушалар астында базальды жасушалар деп аталатын жасушалар орналасқан. Эпидермистің төменгі қабаты меланоциттер болып табылады.\r\n\r\nДерма қантамыр тамшылары, лимфа тамырлары және тері астындағы бездермен сипатталады. Бұл бездердің кейбіреулері дене терісін реттеуге көмектесетін тер шығарады. Басқа бездері теріні құрғақтықтан қорғайды және оның ылғалын сақтайтын май шығарады. Тері және май терінің бетіне тері тінінің кішкене тесіктері арқылы енеді - бұл тері тесігі деп аталады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"404\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Меланоциттер және мең\'\'\r\n\r\nМеланоциттер меланинді шығарады, пигменттер теріге табиғи түс береді. Күн сәулесінің әсеріне ұшырағанда, меланоциттер пигментті көбірек шығарады, бұл теріге күн көзінің пайда болуына немесе терінің қараюына соқтырады.\r\n\r\nКейде меланоциттер тобы және қоршаған тіндер «мең» деп аталатын қатерсіз ісіктерді түзеді. (Дәрігерлер сондай-ақ оларды «невус меңдері» деп атайды). Меңі бар адамдар өте көп кездеседі. Көпшілігімізде 10-нан 40-ға дейін мең болады денемізде. Меңдер күлгін, сары-қоңыр, қоңыр немесе адамның қалыпты терісінің түсіне ұқсас болып келеді. Терісі  қара  адамдардың қалдары әдетте қара дақтарға ұқсап кетеді. Қал-меңдер жалпақ немесе дөңес болып келеді. Олардың көбісі дөңгелек немесе сопақ болып көрінеді және диаметрі қарындаштардағы тесікке қарағанда кшкрек. Олар туған кезде немесе кейінірек пайда болуы мүмкін - әдетте 40 жасқа дейін. Ересектерде олар жиі жоғалып кетеді. Хирургиялық жолмен алынып тасталған соң, меңдер әдетте қайта пайда болмайды.\r\n\r\n\'\'Меланома\'\'\r\n\r\nМеланома меланоциттердың (пигментті жасушалар) қатерлі болатын жағдайлары да кездеседі. Пигментті жасушалардың көпшілігі теріде кездеседі; Меланома теріде дамыса, бұл ауру тері меланомасы деп аталады. Меланома көздің ішінде де дами алады. Әдетте меланома мидың қабатында, асқазан-ішек жолдарында, лимфа  түйіндерінде немесе меланоциттері бар басқа да органдарда кездеседі. Теріде емес, басқа органдарда пайда болатын меланомдар бұл мақалада талқыланбайды. Қатерлі ісік туралы ақпараттық қызмет (1-800-4-CANCER) осы меланомдар түрлері туралы ақпаратты бере алады.\r\n\r\nМеланома - ең көп таралған ісіктердің бірі. Ол жас бойынша барлық жастағы адамдарға зардабын тигізе алады. Ол кез-келген терінің үстінде дамиды. Еркектерде меланома  денеде (иықтан бөксеге дейін) немесе бас және мойнында жиі кездесіп жатады. Әйелдерде ол көбінесе аяқтың төменгі бөліктерінде орналасады. Меланома қара торы келген адамдарда жиі кездеседі. Оларда дамыған жағдайда аяқ пен қол саусақтарында немесе алақанның  астында, не болмаса, табанға шығады.\r\n\r\nМеланоманың таралуымен рак жасушалары лимфа түйіндерінің жанында пайда болуы мүмкін. Лимфа түйіндерінің топтары бүкіл денеде шашырайды. Лимфа түйіндері бактерияны, рак клеткаларын және лимфа жүйесіне кіретін басқа зиянды заттарды жібермей ұстайды. Обыр ауруының лимфа түйіндеріне жетуі рак жасушалары басқа мүшелерге және бауыр, өкпе немесе ми сияқты мүшелердің бөліктеріне таралған дегенді білдіреді. Мұндай жағдайларда жаңа ісік жасайтын рак клеткалары бірдей меланомалық жасушалар кейпіне енеді және бұл ауру бауыр, өкпе немесе ми ісігі емес, метастатикалық меланома деп аталады.\r\n\r\n\'\'Меланома: қауіп топтары қандай?\'\'\r\n\r\nМеланоманың себебін ешкім дәл айта алмайды. Дәрігерлер меланоманың неге біреуде дамып, ал енді біреуде дамымайтындығын түсіндіріп бере алмайды.\r\nДегенмен, зерттеулер нәтижесі бойынша белгілі бір қауіп факторлары бар адамдар меланоманың дамуына бейім келетін көрінеді. Адамның ауруын дамыту ықтималдығы бар барлық нәрсе – қауіп факторы болып саналады. Дегенмен, осы ауруға тап болғандардың  көбісі қауіпті факторларына тән емес.\r\n\r\nЗерттеу барысында меланома үшін  төмендегідей қауіп факторлары анықталды:\r\n\r\n• Диспластикалық невустер: Диспластикалық невустер  қарапайым меңдерден гөрі қатерлі болып келеді. Диспластикалық навустер өте кең таралған және көптеген адамдарда мұндай ерекше меңдер бар. Меланоманың қаупі неғұрлым жоғары болса, адамдардағы осындай диспластикалық нвустар көп болады. Әсіресе, әулетінде осындай диспластикалық невустар меланомасы бар адамдар үшін қауіп  жоғары.\r\n\r\n• Көптеген (50-ден астам) қарапайым меңдер: меңдердің көп болуы меланоманың пайда болу қаупін арттырады.\r\n\r\nАшық тері: Меланома ашық терілі адамдарда жиі кездеседі, ол қара теріге қарағанда оңай күйіп кетеді, сепкілдермен (қызыл немесе аққұба шашты және көгілдір көздері бар адамдар да) жабылады. Ақ адамдарда меланома, қара түстілерге қарағанда, әлдеқайда жиі кездеседі, себебі, ашық тері күн сәулесіне оңай зақымдалады.\r\n\r\n• Жеке сырқатнамада меланоманың немесе тері ісігінің болуы: Меланомасы емделген адамдар қайталанатын меланоманың жоғары қаупіне ие. Кейде адамдарда екі меланомнан да көп дамиды. Қарапайым терінің қатерлі ісігінің бір немесе бірнеше жағдайлары орын алған адамдар (базальды жасушадағы карцинома немесе скамоздық клеткалық карцинома) меланома қаупі жоғары.\r\n\r\n• Әулетте меланоманың болуы: Меланома кейде отбасылық ауруға айналады. Осы аурумен ауыратын адамның екі немесе одан да көп жақын туысқандар қауіп факторы болып табылады. Меланомасы бар адамның жанұясындағы барлық адамдардың 10 пайызы ғана осы аурумен ауруы мүмкін.  Меланома отбасылық ауруы болған кезде, отбасының барлық мүшелерін үнемі тексеріп отыру керек.\r\n\r\n• Иммундық жүйенің әлсіреуі: Қандайда бір онкологяилық аурудың салдарынан иммундық жүйесі әлсіреген адамдар, дәрі қабылдағаннан кейін, ағзасын  трансплантациялағаннан кейін немесе АИТВ-ның себептеріне байланысты меланоманың дамуы мүмкін қауіп факторының қатарында болады.\r\n\r\nКүнге күюдің күрделі сатылары, күлдіреулер: Бала кезіндегі немесе жасөспірім кезінде  кім күнге қатты күйіп, күйіктің жоғарғы сатысына дейін ұрынған болса, соның салдарынан дененсі көлдіресе, ол адам да мелонома қатерлі ісігіне ұшырау қаупінде болады. Осы себептерге байланысты дәрігерлер балаларын күнге қатты күйдіріп алмау керек деп кеңес береді. Мұндай қорғаныс кейінгі өмірде де меланоманың даму қаупін азайтуы мүмкін. Күнге қатты күйген ересектерде  меланоманың даму қауіпі бар фактор болып табылады.\r\n\r\n• Ультракүлгін сәулелену: Эксперттер әлемдегі меланома жағдайларының көбеюі адамның күннің көзінде ұзақ жүруімен байланысты дейді. Бұл ауру күннен бөлінетін  ультракүлгін радиацияның  жоғары дозасының әсерінен болатын,  аудандарда тұратын адамдар арасында жиі кездесетін көрінеді. Мысалы, АҚШ-та күн сәулесі аз түсетін Минесотаға қарағанда, Техаста меланома көбірек таралған. Ультракүлгін күн сәулесі терінің мерзімінен бұрын қартаюына, сонымен қатар меланомаға әкелетін терінің зақымдануына себеп болады. Ультракүлгін сәулеленудің жасанды көздері, күн лампалары және жасанды тотығу құрылғылары сияқты, терінің зақымдануына себеп болуы мүмкін, осылайша меланоманың пайда болу қаупін арттырады. Дәрігерлер табиғи ультракүлгін сәулеленуден сақтану керектігі жайында кеңес береді. Және  оның жасанды көздерін де көп қолдана бермеу керек деген пікір айтады.\r\n\r\nМеланоманы даму қаупі бар адамдар осы мәселе бойынша өз дәрігерімен кеңесіп, ауру туралы, оның белгілерін көрсете отырып, тексеру кестесін дұрыстап түзіп алуы керек. Дәрігердің ұсыныстары адамның жеке және әулетінде, сондай-ақ медициналық сырқатнамасына және басқа да қауіп факторларына негізделеді.\r\n\r\n__Белгілері мен симптомдары__\r\n\r\nМеланоманың алғашқы белгісі қалдың көлемінің өзгеруі,  түсі  мен сезімталдығының артуы болып табылады.  Меланомалардың көпшілігінде қара немесе қара-көк ареал болады. Меланома жаңа меңдер сияқты пайда болуы мүмкін. Бұл қара, ерекше немесе «сұрықсыз» болып көрінуі мүмкін.\r\n\r\nТеріңіздегі түзінділер мен басқа да туындаған ерекшеліктер туралы сұрағыңыз немесе алаңдаушылық бар болса, дәрігеріңізге хабарласыңыз. Өзіңізді диагноз қою үшін келесі суреттерді қолданбаңыз. Фотосуреттер пайдалы мысалдар болып табылады, бірақ олар медициналық тексеруді алмастыра алмайды.\r\n\r\nМеланома алғашқы кезеңдерінде анықталуы мүмкін, қай кезде  бар меңдер сәл өзгерген болса, мысалы, жаңадан қара аймақ пайда болған кезде анықталуы мүмкін. Жаңадан қалыптасқан жұқа қабықшалар мен қышымалар да  меланоманың ерте сатысындағы жалпы белгілері болуы мүмкін. Меланоманың одан әрі дамуымен мең құрылымы өзгеруі мүмкін. Мысалы, қатты немесе жұмсақ болуы мүмкін. Меланомдардың сезімталдығы қарапайым меңдердің сезімталдығынан өзгеше болуы мүмкін. Кейінгі кезеңдерде ісіктер қыши береді, суланады немесе қан кетуі мүмкін. Алайда, меланомдар әдетте ауырсынуды тудырмайды.\r\n\r\nТерінің сараптамасы көбінесе медициналық мекемедегі күнделікті тексерудің бір бөлігі болып табылады. Адамдар терісіндегі жаңадан шыққан өсінділері немесе басқа өзгерістерді тексерте алады. Терідегі өзгерістер, мысалы, меңдердің өзгеруі, дәрігерлердің назарына жеткізілуі керек. Науқас дермотолгке, дәрігерге және тері ауруларын емдеуге мамандандырылған маманға бағытталуы мүмкін.\r\n\r\nМеланоманы емдеуге болады, егер ісік дамымай тұрып және теріге терең енбей тұрып диагноз қойылса және емделсе. Ал егер меланоманы дер кезінде алып тастамаса, рак жасушалары теріге терең еніп сау тіндерге де өсуі мүмкін. Меланома тығызданып, терең еніп өсіп кетсе, ауру дененің басқа мүшелеріне таралып, қиын бақыланатын болып кетеді.\r\nМеланомамен бұрын ауырған науқастарда қайтадан жаңа меланоманың шығу қаупі жоғары болады. Кез-келген факторға қауіп төндіретін адамдар қауіпті болып саналады және медициналық мекемеге өз терісін үнемі тексеріп отыруы керек.\r\n\r\n__Диспластикалық невустар__\r\n\r\nКөптеген адамдарда қандай да бір көрініп тұратын меңдер болады (диспластикалық невустар немесе атипикалық меңдер деп атайды) олар жоғарғы сатысында болады, қалыпты меңдер  меланомаға айналуға бейім келеді. Диспластикалық невустары бар адамдардың денесінде олар аз мөлшерде кездеседі; бірақ денесінде көп болып та кездесетін жағдайлар болған. Диспластикалық неыустері бар адамдар мен оларға қамқорлық көрсететін медициналық қызметкерлер,  өзгерістерді қадағалау үшін үнемі тексеру өткізуі тиіс.\r\n\r\nДиспластикалық невус  меланомаға өте ұқсас. Тері ауруларының саласында арнайы дайындықтан өткен дәрігерлер ерекше құбылысты меңдерді анықтауды немесе оны алып тастауды және рак жасушаларының болуын тексеруді шешеді.\r\n\r\nКейбір отбасыларда көптеген мүшелерде диспластикалық невустар көп болады, ал кейбіреулері меланомаға айналып кетеді. Осындай отбасылардың мүшелері меланоманың туындау  қауіпі бар топтарға жатады. Дәрігерлер көбінесе кез-келген проблеманы ерте сатыда анықтау үшін бірнеше рет (әр 3 айдан 6 айға дейін) тексеріс өткізіп тұруға кеңес береді. Дәрігерлер, сондай-ақ, өзгерістерді неғұрлым нақты көрсету үшін адамның терісін суретке түсіре алады\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nЕгер дәрігер терідегі дақты меланома деп күмәнданса, пациентке биопсия жасауы мүмкін. Биопсия - диагнозды дәл жасаудың жалғыз жолы. Бұл процедурада дәрігер барлық күдікті өсінділерді жоюға тырысады. Бұл инцидентті биопсия. Егер өсіндіні толығымен алып тастау үшін тым үлкен болса, дәрігер тіннің үлгісін алады. \r\n\r\nӘдетте биопсияны жергілікті анестезия бойынша дәрігерлік кеңседе жасалынады. Патолог кейін рак жасушаларын анықтау үшін микроскоп астында тінді зерттейді. Кейде бірнеше патологияға тіндік үлгіні көрсету пайдалы болмақ.\r\n \r\n__Сатылардың анықталуы__\r\n\r\nЕгер меланомаға диагноз қойылса, дəрігер емдеуді жоспарлаудан бұрын аурудың қаншалықты деңгейде немесе қай сатысында екенін білуі керек. Сатыны анықтау - ісіктің қаншалықты қалың екенін, меланоманың теріге қаншалықты терең енгенін және меланомалық клеткалардың ең жақын лимфа түйініне немесе дененің басқа бөліктеріне таралуын анықтауға бағытталады. Дәрігер рак жасушаларын зерттеу үшін ең жақын лимфа түйіндерін алып тастай алады. (Мұндай хирургия емдеудің бір бөлігі болып табылады, өйткені қатерлі лимфа түйіндерін жою ауруды бақылауға көмектеседі). Сонымен қатар, дәрігер мұқият физикалық тексеруді жүргізеді, ал егер ісік қалың болса, кеуде рентгені, қан анализі, сүйек сканері, бауыр мен ми тексерілуі мүмкін.\r\n\r\n__Меланоманың сатылары__\r\n\r\nМеланоманы сипаттау үшін келесі кезеңдерді пайдаланамыз:\r\n\r\n0-кезең: 0 кезеңінде меланома жасушалары тері жасушаларының сыртқы қабатында ғана кездеседі және тереңірек қабаттарға енбейді.\r\n\r\n• I кезең: кішігірім қалыңдықтағы I кезеңіндегі меланома:\r\n\r\nІсік қалыңдығы 1 миллиметрден аспайды. Терінің сыртқы қабаты (эпидермис) сызылып кетуі мүмкін. (Бұл ультрадыбыс деп аталады).\r\n\r\nНемесе іс-әрекет диаметрі 1-2 миллиметрге жетеді. Ультрациясы байқалмайды.\r\nМеланомалық жасушалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n• II кезең: Ісік қалыңдығы 1 миллиметрден кем болмайды:\r\n\r\nІсіктердің қалыңдығы 1-ден 2 миллиметрге дейін болады. Жаралар көрінбейді.\r\nНемесе ісіктің қалыңдығы 2 миллиметрден асады. Жаралар көрінуі мүмкін.\r\nМеланомалық клеткалар жақын маңдағы лимфа түйініне таралмайды.\r\n\r\n• III этап: Меланома жасушалары жақын маңдағы тіндерге таралады:\r\nМеланомалық жасушалар бір немесе бірнеше жақын лимфа түйініне таралады.\r\nНемесе меланома жасушалары бастапқы ісікке тікелей жақын жерде, бірақ жақын маңдағы лимфа түйініне емес, тек тінге таралады.\r\n\r\n• IV этап: Меланома жасушалары басқа мүшелерге, лимфа түйіндеріне немесе бастапқы ісіктерден алыс тері аймағына дейін таралады.\r\n\r\nРецедив: Аурудың қайталануы емдеуден кейін онкологиялық (рециркуляция) болғанын білдіреді. Ол бастапқы  орнына немесе дененің басқа бөлігіне орнығуы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nДәрігер пациентке әр жағдайда күтілетін нәтижелерді таңдауға және талқылауға мүмкіндік беретін емдеудің тізімін бере алады. Дәрігер мен науқас бірлесе отырып науқастың қажеттіліктерін қанағаттандыратын емдеу жоспарын жасау үшін жұмыс істей алады. Меланома терапиясы аурудың кезеңіне, науқастың жасына және жалпы денсаулық жағдайына, сондай-ақ басқа да факторларға байланысты жүргізіледі.\r\nМеланомы бар адамдар әдетте барлық мамандар тобымен емделеді. Топта дерматолог, хирург, онколог, радиолог-онколог және пластикалық хирург болуы мүмкін.\r\n\r\n__Емдеуге дайындық__\r\n\r\nМеланомасы бар науқастар өздеріне жасалатын медициналық көмек туралы көп ойлап, қажетті шешімдерді қабылдап, емдеу шарасына белсенді қатысады. Олар өз науқасына байланысты жайттың бәрін білгісі келеді, қандай емдеу түрін пайдалану керектігі жайында да ойланады. Дегенмен, меланоманың диагнозы қойылған сәтте, есеңгіреп, бойларында күйзеліс билеп кетеді, онысының салдарынан дәрігерге барлық қажетті сұрақтар қоюға дәрмені болмай қалады. Негізі дәрігерге барар алдында сұрақтар тізімін жасап алған дұрыс. Дәрігердің айтқандарын есте сақтау үшін науқас әңгімелесу кезінде оны жазып алса да болады,немесе таспа жазу құрылғысын пайдалануға рұқсат сұрайды. Кейбіреулер отбасы мүшесінің немесе досының дәрігермен әңгімелесу кезінде қатысқанын қалайды, сондықтан олар пікірталасқа қатыса алады, жазбалар жасайды немесе жай тыңдайды.\r\n\r\nБарлық сұрақтарды бірден сұрауға немесе барлық жауаптарды бірден түсінудің қажеті жоқ. Науқастарға дәрігерден түсініксіз нәрсені түсіндіруге немесе қосымша ақпарат беруді сұрауға басқа да уақыттарда мүмкіндіктері болады.\r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nМеланомы бар науқастарға хирургиялық емдеу, химиотерапия, биологиялық терапия немесе радиациялық терапия тағайындалуы мүмкін. Бірлескен емдеуді тағайындау да мүмкін.\r\n\r\nАурудың кез-келген кезеңінде меланомасы бар науқастар бастапқы терапияның жанама әсерлерін жеңілдету үшін және эмоционалды және практикалық мәселелерді шешу үшін ауырсынуды және басқа да ісік белгілерін емдеу үшін арнайы ем алады. Бұл емдеу симптоматикалық,  қолдаушы  немесе паллиативтік күтім деп аталады.\r\n\r\n__Хирургиялық ем__\r\n\r\nХирургиялық операция - бұл меланоманың дәстүрлі емі. Хирург ісік пен оның айналасындағы сау тіннің бір бөлігін алып тастайды. Бұл процедура рак жасушаларының ісік айналасындағы тінде қалу мүмкіндігін азайтады. Жойылуы тиіс тін ісігінің  ені мен тереңдігі меланоманың қалыңдығына және терінің терең енуіне байланысты:\r\n\r\n• Биопсия кезінде дәрігердің жұқа меланомы толықтай алынуы мүмкін. Кейінгі операция қажет болмауы мүмкін.\r\n• Егер биопсия кезінде меланома толық жойылмаса, дәрігер ісік қалдықтарын алып тастайды. Көптеген жағдайларда, барлық меланомалық жасушалардың жойылуын қамтамасыз ету үшін, ісік айналасындағы сау көрінетін тіндерді (жиек деп аталады) жою үшін қосымша операция жасалады. Бұл көптеген жағдайларда, тіпті меланома жұқа болса да қажет. Меланоманың қалыңдығы ұлпаның алынбалы шетінен асып түседі.\r\n• Терінің үлкен аймағын алып тастағанда, хирург теріні ауыстыруы  мүмкін. Бұл процедура үшін дәрігер терінің қалған бөлігін ауыстыру үшін дененің басқа бөлігінен теріні пайдаланады.\r\nІсікке жақын лимфа түйіндерін жоюға болады, себебі рак ісігі лимфа жүйесі арқылы таралуы мүмкін. Егер патологанотом лимфа түйіндерінен рак жасушаларын тапса, онда бұл аурудың басқа бөліктерге таралуы мүмкін. Лимфа түйіндерін жою үшін екі әдіс жиі қолданылады:\r\n• Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы - Шолғыншы лимфа түйінінің биопсиясы меланоманың биопсиясынан кейін, бірақ ісіктің ұзартыла шығарылуына дейін орындалады. Радиоактивті зат меланоманың жанында инъекция арқылы енгізіледі. Хирург компьютердің экранындағы заттың қозғалысын бақылайды. Лимфа түйіні (ly), онда зат еніп, лимфа түйіндері (lamph) деп аталады. (Рентген суретін қолдану арқылы зерттеу лимфоскинтиграфия деп аталады). Шолғыншы лимфа түйіндерін анықтаудың тәртібі лимфа түйіндерін бейнелеу деп аталады). Хирург рак жасушаларының болуын тексеру үшін барлаушы түйіндерді (торларын) жояды.\r\n• Егер шолғыншы лимфа түйінінде рак жасушалары болса, хирург осы аймақтағы қалған лимфа түйіндерін алып тастайды. Алайда, егер  шолғыншы лимфа түйіндерде рак жасушалары болмаса, онда қалған лимфа түйіндері де алынбайды.\r\n\r\nЛимфа түйінің операциялық жолмен алып тастау – хирург меланома аймағындағы барлық лимфа түйіндерін алып тастайды.\r\n\r\nТерапия операциядан кейін, денеде қалған рак жасушалары жою үшін жүргізілуі мүмкін. Мұндай ем адъювантты / қосалқы терапия деп аталады. Науқасты биологиялық терапиямен емдеуге де болады.\r\n\r\nХирургия, жалпы алғанда, дененің басқа бөліктеріне тараған меланомаларды бақылауда тиімді емес. Мұндай жағдайларда дәрігерлер химиотерапия, биологиялық терапия, радиациялық терапия және осы әдістердің үйлесуі сияқты басқа емдеуді қолдана алады.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапия, рак жасушаларын жою үшін, кейде меланоманы емдеу үшін дәрі қолданылады. Дәрі-дәрмектер әдетте циклдармен тағайындалады: емдеу кезеңі, қалпына келтіру кезеңі, кейінгі емдеу кезеңі және т.б. Көбінесе науқас амбулаториялық деңгейде (ауруханада, дәрігерлік бөлімде немесе үйде) химиотерапияны қабылдайды. Дегенмен, қандай дәрі-дәрмек тағайындауы,  науқастың жалпы денсаулығына байланысты болуы мүмкін, ыңғайна қарай қысқа мерзімді ауруханаға жатқызу да қажет болуы мүмкін.\r\nМеланомамен ауыратын адамдар химиотерапияны келесі жолдардың бірімен қабылдайды:\r\nАуыз арқылы немесе инъекция арқылы, кез-келген тәсілмен, препарат қанға енеді және денеге ауысады.\r\n\r\nОқшауланған аяқ-қол перфузиясы (сонымен қатар оқшауланған артериялық перфузия деп аталады) - Қолдың немесе аяқтың меланомасында химиотерапия препараттарын тікелей аяқ-қолдың қантамырына енгізеді. Қол-аяқтағы  қан ағымы оның әсрінен уақытша тоқтайды. Бұл препараттың көп бөлігінің ісіктерге тікелей жетуіне мүмкіндік береді. Осылайша, химиялық терапияның ең жоғары тиімділігі осы аяқ-қолға жетеді.\r\nДәрілерді кейде инъекциядан бұрын қыздырады. Химиотерапияның бұл түрі гипертермиялық перфузия деп аталады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапия (иммунотерапия деп те аталады) - онкологиялық аурумен күресуге немесе онкологиялық ауруларды емдеудің жанама әсерлерін төмендетуге тікелей немесе жанама түрде иммундық жүйені қолдану арқылы емдеу түрі. Меланоманың биологиялық терапиясы цитокиндер деп аталатын заттарды пайдаланады. Әдетте денеден жұқпалы және басқа ауруларға жауап ретінде аз мөлшерде цитокин шығарады. Заманауи зертханалық технологиялар ғалымдарға үлкен мөлшерде цитокин шығаруға мүмкіндік береді. Кейбір жағдайларда операциядан кейін тағайындалған биологиялық терапия меланоманың қайталануын болдырмайды. Интерферон-альфа интерлейкин-2 (сондай-ақ, IL-2 немесе алдерлукин деп те аталады) дәрілері метастаздық меланомасы бар науқастарға немесе хирургиялық операциядан кейінгі қайталану қаупі жоғары  науқастарға қолданылады.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергия көзінен сәулеленуді пайдаланады. Үлкен құрылғы ағзаға сәуле жібереді. Пациент әдетте бірнеше аптаға аптасына бес күн стационарда немесе клиникада осылайша емделеді. Радиациялық терапия миға, сүйектерге және басқа бөліктерге тараған меланоманы бақылауға көмектеседі. Бұл терапия ісікті азайтады және симптомдарды жеңілдетеді.\r\n\r\n__Ауру кезеңдеріне байланысты емдеуді таңдау__\r\n\r\nТөменде әр кезең үшін ең жиі қолданылатын емдердің қысқаша сипаттамасы берілген. (Басқа да емдеу пайда болуы мүмкін, кейде.)\r\n\r\n0-кезең\r\n\r\n0 кезеңінде меланомамен ауыратын адамдар үшін ісік пен қоршаған тіннің кішкене бөлігін алып тастау үшін шағын операция жасалуы мүмкін.\r\n\r\nI кезең\r\n\r\nІ кезеңде меланомасы бар науқастар ісікті жою үшін қолданылуы мүмкін. Хирург ісік айналасында 2 сантиметр (3/4 дюйм) тіндерді алып тастайды. Науқасқа  жараны жабу үшін теріні ауыстыру қажет болуы мүмкін.\r\n\r\nII кезең немесе III кезең\r\n\r\nII немесе III кезеңдерде меланомасы бар адамдар ісікті кетіру үшін қолданылуы мүмкін. Хирург сонымен қатар іргелес тіннің 3 сантиметріне дейін (1 1/4 дюйм) алып тастай алады. Жара аймағын жабу үшін тері ауыстыру қажет болуы мүмкін. Кейде хирург жақын орналасқан лимфа түйінін жояды.\r\n\r\nIV кезең\r\n\r\nIV кезеңде меланомасы бар адамдарға паллиативтік күтім көрсетіледі. Ауруға уақытша жеңілдік беретін көмек көрсетудің мақсаты - пациенттің жақсы сезінуіне көмектесу - физикалық және эмоциялық жағынан. Емдеудің бұл түрі ауырсынуды және басқа белгілерді бақылауға, сонымен қатар өмір ұзартудан гөрі терапияның жанама әсерлерін (мысалы, айнуы) азайтуға бағытталған.\r\n\r\n__Науқас келесі нәрсені істей алады:__\r\n\r\nОперация обыр жасушаларын қамтитын лимфа түйіндерін алып тастау немесе ағзаның басқа бөліктеріне таралған ісіктерді жоюға негізделеді. Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапия қолданылады.\r\n\r\n__Меланоманың қайталануы__\r\n\r\nМеланоманың қайталануы емделушінің қай жерде пайда болатынына, науқасқа қандай ем қабылдағанына және басқа факторларға байланысты. IV сатыдағы меланома қайталанса әдетте емделмейді. Паллиативтік күтім көбінесе емдеу жоспарының маңызды элементі болып табылады. Көптеген науқастарға симптомдарды жеңілдету үшін паллиативті күтім көрсетіледі, сонымен қатар аурудың дамуын баяулату үшін антибактериалды емдеуден өтеді. Кейбір науқастар ауруды, жүрек айнуын және басқа да белгілерді жеңілдету арқылы өмір сапасын жақсарту үшін паллиативтік емге ие болады.\r\n\r\n\'\'__Науқас келесі нәрсені істей алады:__\'\'\r\n\r\n• Ісік жою үшін операция жасату;\r\n• Симптомдарды жеңілдету үшін радиациялық терапия, биологиялық терапия немесе химиотерапияны пайдалану;\r\n•Жылы химиотерапиясы ісікке дәрілерді енгізуге бағытталады\r\n\r\n__Емдеудің жанама әсері__\r\n\r\nӨңдеу сау клеткаларды және тіндерді зақымдағандықтан, кейде қажетсіз жанама әсерлер пайда болады. Бұл жанама әсерлер көптеген факторларға, соның ішінде ісіктердің орналасуына, сондай-ақ емдеудің қарқындылығы мен түріне байланысты. Жағымсыз әсерлер бір пациенттен екіншісіне қарай өзгеруі мүмкін, тіпті емдеудің бір курсынан екіншісіне де өзгеруі мүмкін. Емдеу басталғанға дейін дәрігерлер ықтимал жанама әсерлерді түсіндіреді және науқастарға олармен қалай күресу керектігін үйретеді.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеу__\r\n\r\nХирургиялық емнің жанама әсері негізінен ісіктің мөлшері мен орналасуына, сондай-ақ операцияның күрделілігіне байланысты. Операциядан кейінгі алғашқы күндерде науқастар ауырсынуды сезінсе де, бұл ауруды емдеуге болады. Пациенттер дәрігер немесе медбике арқылы ауырсынуды азайту мәселесін талқылауға болады. Сондай-ақ, пациенттердің көпшілігі белгілі бір уақыт ішінде шаршауды немесе әлсіздікті сезінеді. Хирургиялық операциядан кейін қалпына келтіруге қажетті уақыт  әр пациентте әртүрлі болады. \r\nҮлкен түзілген тыртықтарды алып тастау үшін дәрігерлер тіндерді барынша аз жоюға тырысады. \r\n\r\nКөптеген жағдайларда, ерте кезеңде меланоманы жою жөніндегі операциядан кейінгі жарақат уақыт өте келе (көбінесе ұзындығы 1 - 2 дюйм) болады. Шрамның көрінуі меланоманың қай жерде екеніне, науқастың қаншалықты сауығуына, сондай-ақ пациенттің келоид деп аталатын шырышы тыртықты дамытатынына байланысты. Ісік үлкен және кең болған кезде дәрігер қоршаған тері мен басқа да тіндерді (бұлшықеттерді қоса) көбірек алып тастауы керек. Тері жамылғысы ірі өсімдіктердің жойылуынан туындаған шырышты азайтатынын ескере отырып, бұл тыртықтар әлі де елеулі болып қала беретін көрінеді.\r\nЛимфа түйіндерін қолтықтан немесе қышқылдан шығаратын хирургия лимфа жүйесінің зақымдалуына және лимфа сұйықтығының қолды немесе аяқты баяулатуы мүмкін. Лимфа сұйықтығы аяқтарда жиналып, ісінуді (лимфедеманы) тудыруы мүмкін. Дәрігер немесе мейірбике бұл мәселені шешсе, жаттығуды немесе ісінуді азайтудың басқа тәсілдерін ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ, жақын маңдағы лимфа түйіндерін алып тастағаннан кейін дененің инфекциямен күресуі қиын, сондықтан науқастың аяғын немесе қолын инфекцияға әкелуі мүмкін кесектерден, сызаттардан, көгерістерден, жәндіктердің шағуынан немесе күйіктерден қорғау қажет болады. Жұқпалы ауру пайда болса, науқас дереу дәрігерге бару керек.\r\n\r\n__Химиотерапия__\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен арнайы препараттарға және дозаларға байланысты. Жалпы алғанда, протеинге қарсы препараттар тез бөлінетін жасушаларды зақымдауы мүмкін, әсіресе:\r\n\r\n\'\'Қан жасушалары\'\': Бұл жасушалар инфекциямен күреседі, қан ұйығыштану процесіне көмектеседі және организмнің барлық бөліктеріне оттегін тасымалдайды. Дәрілер қан жасушаларын жұқтырған кезде, пациенттер инфекцияларға сезімтал болады, олар оңай жарылып, қан кетеді, олар өте әлсіз және шаршауды сезінуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'Шаштың түбірлік жасушалары\'\': Химиотерапия шаш түсіруі мүмкін. Шаш қайтадан өседі, бірақ жаңа шаштар түс пен құрылымға байланысты өзгеруі мүмкін.\r\n\r\n\'\'Ас қорыту трактісін жасайтын ұяшықтар\'\': химиотерапия аппетит, жүрек айнуы және құсу, диарея, ауыздың және ернінің жарақатын жоғалтуы мүмкін. Бұл жанама әсерлердің көбісін дәрілік заттармен бақылауға болады.\r\n\r\n__Биологиялық терапия__\r\n\r\nБиологиялық терапияның жанама әсері емдеу түріне байланысты өзгереді. Бұл емдеу стербеліс, безгегі, бұлшықет ауыруы, әлсіздік, тәбеттің жоғалуы, айнуы, құсу және диарея сияқты тұмауға ұқсас белгілерді тудыруы мүмкін. Пациенттер тері бөртпесі дамуы мүмкін. Бұл проблемалар елеулі болуы мүмкін, бірақ емдеуді тоқтатқаннан кейін қайтады.\r\n\r\n__Радиациялық терапия__\r\n\r\nРадиациялық терапияның жанама әсерлері алынған сәулелену көлеміне және өңделетін ауданға байланысты. Емдеуге болатын аймақта пайда болатын жанама әсерлер терінің қызаруы немесе құрғауы мен шаштың жоғалуы болып табылады. Радиациялық терапия да шаршауды тудыруы мүмкін. Радиациялық терапияның жағымсыз әсерлері жағымсыз болуы мүмкін болса да, дәрігер оларды басқара алады. Көп жағдайларда жанама әсерлер уақытша болғанын білу пайдалы.\r\n\r\n__Тамақтануы__\r\n\r\nМеланомасы бар пациенттер тамақ өнімдерін ұнатпайды, әсіресе ыңғайсыздықты сезінсе немесе шаршаған болса. Сонымен қатар, кейде тәбет жоғалу, жүрек айнуы немесе құсу сияқты жанама әсерлер проблема болуы мүмкін. Дәмі өзгеруі мүмкін. Осыған қарамастан, науқасқа қарсы емдеу кезінде жақсы тамақтану керек. Бұл пациенттерге жақсы салмақ пен ақуыз құрамын ұстап тұру үшін жеткілікті мөлшерде калория қажет. Жақсы тамақтану -ракпен ауыратын адамдарға жақсы көмектеседі және энергияны көп үнемдейді.\r\n\r\n__Кейінгі күтім__\r\n\r\nМеланомасы бар науқастарда жаңа меланома пайда болу қаупі жоғары. Кейбіреулер жақын маңда немесе дененің басқа бөліктерінде бастапқы меланоманы қайталау мүмкіндігіне ие.\r\n\r\nЖаңа немесе қайталанатын меланоманы анықтау мүмкіндігін тезірек көтеру үшін пациенттер дәрігерге тұрақты түрде тексеру үшін келу кестесін ұстануы керек. Отбасылық тарихта диспластикалық невус немесе меланомасы бар науқастар үшін қайталанатын зерттеулер өте маңызды.\r\n\r\n','admin',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(659,'','Дене салмағының индексі немесе бой-салмақ индексі','','','kz','s','',0,'',2524,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596640,1574132640,1542596843,'Дене салмағының индексі немесе бой-салмақ индексі – бұл салмақ пен бойдың сәйкестенуі,  салмақтың денсаулыққа әсерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл индекс неғұрлым жоғары болса, жоғары қан қысымы, жүpектің ишемиялық ауруы, инсульт, остеоартрит, обырдың кейбір түрлері және 2 типті қант диабеті сияқты белгілі бір аурулардың қаупі артады.','Дене салмағының индексі немесе бой-салмақ индексі – бұл салмақ пен бойдың сәйкестенуі,  салмақтың денсаулыққа әсерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл индекс неғұрлым жоғары болса, жоғары қан қысымы, жүректің ишемиялық ауруы, инсульт, остеоартрит, обырдың кейбір түрлері және 2 типті қант диабеті сияқты белгілі бір аурулардың қаупі артады.\r\n\r\nКалориялар мен жаттығуларға қажеттілігін бағалау үшін ағзадағы майдың деңгейін әрдайым қадағалау маңызды. Ол үшін екі әдісті қолдану ұсынылады: бой-салмақ индексі (ересектер мен балалар үшін) және белдік айналымның мөлшері (ересектер үшін). Бой-салмақ (RVI) индексі салмақты метрмен биіктік бойынша бөлу арқылы есептейді. Сіз индексті есептеп, ересектердің салмақ дәрежесінің индекс кестесіне байланысты салмағыңыздың жеткіліктілігін анықтай аласыз.\r\n\r\n__Ересектердің бой-салмақ көрсеткішін арттыру__\r\n\r\nКестенің сол жағына өзіңіздің биіктігіңізді белгілеңіз және кесте бойынша көлденең сызықты салмаққа сәйкес келетін ұяшыққа сызыңыз. Содан кейін биіктік бойынша салмақ индексін (RVI) орнату үшін тік сызықты сызыңыз. RVI 19-дан 24,9-ға дейін қалыпты құндылықтарға сәйкес келеді; RVI 25-ден 29,9-ға дейінгі салмақ, артық дене салмағын көрсетеді; RVI 30-дан астам болса, сіздің семіз екеніңізді айтады.\r\n \r\n__Балалар мен жасөспірімдердегі бой-салмақ көрсеткіштері__\r\n\r\nБалалар үшін RVI индексі жасына және жыныстық сипаттамаларға байланысты есептеледі. 1.2-суретте балалар мен жасөспірімдер үшін есептелген бой-салмақ көрсеткіші қисық сызықпен көрсетілген.\r\n\r\n__2 жастан 20 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге арналған қисық бой-салмақ көрсеткіші__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"405\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nБалалар мен жасөспірімдер үшін RVI келесідей есептеледі:\r\n\r\nRVI = салмағы (кг) / биіктігі (см) 2 × 10,000. Бұл кестеде баланың жасын көлденең өстен табуға болады, содан кейін есептелген RVI мәндерімен қиылысқа тік сызық салу керек.\r\n\r\nБұл сызықты кесіп өтетін қисық сызық балаңыздың бой-салмағы индексі жалпы популяцияға тән орташа мәндерінен ауытқығанын көрсетеді.\r\n\r\nБой-салмақ индексін құру ауыр салмақты анықтаумен салыстырғанда неғұрлым объективті көрсеткіш болып табылады, себебі ол ағзадағы майдың дәрежесі туралы жуық  сипаттама береді. Алайда бой-салмақ индексінің шектеулері де бар. Мысалы, ол бұлшық етті адамға өзін майлануын қайта бағамдауына мүмкіндік береді. Сонымен қатар,  бой-салмақ индексі бұлшық ет массасын жоғалтқан адамның семіру сатысын жете бағаламайды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nБалалар мен ересектерге арналған дене салмағының индексі\r\n\r\n','translator',57,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(660,'','Артық салмақ ','','','kz','s','',0,'',630,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542596820,1574132820,1542597082,'Артық салмақ – бұл салмақ пен бой пропорцияларының бұзылуы. Салмақтың көбеюі көбінесе артық тамақтанудан немесе физикалық жаттығулардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ гормоналды және зат алмасудың бұзылуымен байланысты. Артық салмақ денсаулыққа үлкен зиян әкелуі мүмкін.','Артық салмақ – бұл салмақ пен бой пропорцияларының бұзылуы. Салмақтың көбеюі көбінесе артық тамақтанудан немесе физикалық жаттығулардың жетіспеушілігімен, сондай-ақ гормоналды және зат алмасудың бұзылуымен байланысты. Артық салмақ денсаулыққа үлкен зиян әкелуі мүмкін.\r\n\r\nҚалыпты бой-салмақ көрсеткіші және дұрыс салмақты ұстану (дұрыс тамақтану және физикалық белсенділік) әдісі туралы ақпаратты мына сілтеме арқылы біле аласыз : https://anamed.kz/tiki-read_article.php?articleId=620 \r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Артық салмақ (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(661,'','Қышу, қышыну ','','','kz','s','',0,'',634,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597060,1574133060,1542597155,'__Қышу немесе қышыну__ – бұл терінің тітіркенуі, өз кезегінде теріні тырнауға деген қатты ынтаның пайда болуына әкеп соқтырады.','__Қышу немесе қышыну__ – бұл терінің тітіркенуі, өз кезегінде теріні тырнауға деген қатты ынтаның пайда болуына әкеп соқтырады. Қышынудың пайда болу себептері өте көп, оның ішінде аллергия мен инфекция жұқтыруды алсақ та болады. Қышыну теріні түгел қаптап немесе шағын жерлерде сезунуі мүмкін. Қышынудың салдарынан тырмалағаннан теріде өзгерістер туындауы ықтимал. Сондай-ақ, қышыну теріні зақымдаудың елеулі белгілерінсіз өтуі мүмкін және ол дененің кішкене аймағында ғана сезілуі мүмкін.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Қышу, қышыну (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','admin',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(662,'','Жұтынудағы қиындық ','','','kz','s','',0,'',440,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597180,1574133180,1542597239,'Жұтынудағы қиындық көбінесе тамақтың инфекционды қабынуынан болады. Ауырған тамақты емдеу, әдетте, ауырсынуды және жұтынудағы қиындықтарды жояды. Алайда, жұтынудың қиындауы асқазан мен өңештің ауруларынан болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігер толықтай диагностика жасап, ем тағайындауы тиіс.','Жұтынудағы қиындық көбінесе тамақтың инфекционды қабынуынан болады. Ауырған тамақты емдеу, әдетте, ауырсынуды және жұтынудағы қиындықтарды жояды. Алайда, жұтынудың қиындауы асқазан мен өңештің ауруларынан болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігер толықтай диагностика жасап, ем тағайындауы тиіс.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Жұтынудағы қиындық (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(663,'','Іштің қатуы (ішқатпа) ','','','kz','s','',0,'',1022,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597240,1574133240,1542597297,'Кейбір адамдар үлкен дәретке күніне бір немесе екі рет барса, басқалары сирек барады. Егер сізде іштің қатуы пайда болса, онда ішек босатудың жиілігі азайып, немесе нәжісіңіз шағын және қатты болады. Әдетте, іштің қату себептеріне сұйықтықтың немесе тамақтану рационында жасұныққа бай өнімдердің жетіспеушілігі жатады. Егер іштің қатуы кенеттен басталған болса немесе диетаңызға қарамастан жалғасса, сізге дәрігерге қаралуыңыз керек.','Кейбір адамдар үлкен дәретке күніне бір немесе екі рет барса, басқалары сирек барады. Егер сізде іштің қатуы пайда болса, онда ішек босатудың жиілігі азайып, немесе нәжісіңіз шағын және қатты болады. Әдетте, іштің қату себептеріне сұйықтықтың немесе тамақтану рационында жасұныққа бай өнімдердің жетіспеушілігі жатады. Егер іштің қатуы кенеттен басталған болса немесе диетаңызға қарамастан жалғасса, сізге дәрігерге қаралуыңыз керек.\r\n\r\n__НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!__\r\n\r\n\'\'ҚАУІПТІ СИПТОМДАРЫ\'\'\r\n\r\n__Нәжісте қанның пайда болуы__\r\n\r\nНәжістегі қан қызыл жолақтар күйінде келеді немесе нәжісті қара түске боялуы мүмкін. Ішектегі азғантай мөлшерде қанның болуы тік ішектегі проблемалардан туындауы мүмкін (мысалы, геморрой). Нәжісте қан пайда болса, тік және тоқ ішектерінің қатерлі ісіктерін болдырмау мақсатында сіз дәрігерге қаралуыңыз керек және диагностикалық зерттеулерден өткеніңіз жөн.\r\n\r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Іштің қатуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',45,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(664,'','Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы ','','','kz','s','',0,'',808,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597300,1574133300,1542597352,'Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. ','Заманауи өмір ырғағында сәйкес, адамдардың көбісінде кейде ұмытшақтық байқалып жатады. Аталмыш проблема тек қана үлкен кісілерді емес, жас адамдарды да мазалайтын болған. Сананың шатасуы – бұл адамның анық ойлауға қабілетінің бұзылуы болып табылады. Егер сізді ұмытшақтық немесе сананың шатасу ұстамалары жиі мазалап жатса, сіз міңдетті түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. \r\n\r\n__НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!__\r\n\r\nЕгер сізде сананың шатасуы, уақыт пен кеңістіктегі бағдарының бұзылуы немесе шын мәнінде жоқ заттар көрініп, естілетін болса, онда сіз шұғыл түрде дәрігерге қаралуыңыз керек. Сондай-ақ тереңдетілген диагностикалық тексеруден өту қажет.\r\n \r\n__Егер сізді бұл жағдай алаңдатса, себебін анықтау үшін онлайн-диагностикадан өтуге болады.__\r\n\r\n\r\n\'\'Ұмытшақтық және (немесе) сананың шатасуы (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n','translator',21,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(665,'','Дивертикулез ','','','kz','s','',0,'',1000,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597360,1574133360,1542597400,'Дивертикулез –тоқ ішектің қабырғасында өспе тәрізді құрылымның (ішек дивертикулы) өсіп шығуымен сипатталатын ауру. Дивертикулдар ешқандай симптомдар тудырмауы мүмкін, әдетте олардың қанауы немесе ауырсынуы, қабынуы немесе жұқтырылуы да ықтимал.','Дивертикулез –тоқ ішектің қабырғасында өспе тәрізді құрылымның (ішек дивертикулы) өсіп шығуымен сипатталатын ауру. Дивертикулдар ешқандай симптомдар тудырмауы мүмкін, әдетте олардың қанауы немесе ауырсынуы, қабынуы немесе жұқтырылуы да ықтимал.\r\n\r\nІшек дивертикулы ішілік қысымның әртүрлі себептерге байланысты жоғарылауынан пайда болады. Бұл жағдайда, ішек қабырғасының әлсіз жерлері ішілік қысымының әсерінен, мөшек тәрізді кеңейіп құрсақ қуысына шығады. Ішек дивертикулының өлшемдері әр түрлі болады (қарындаш грифелінен кіші немесе 6,4 мм-ден жоғары диаметрде).\r\n\r\nІшек дивертикулы, көбінесе, 20-60 жас аралығындағы адамдарда кездеседі. Дивертикулдар тек қана тоқ ішекте емес, басқа да ас қорыту жүйесінің бөлімдерінде пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nАдамдардың көбісі оларда дивертикулез барын білмей жүреді. Егер дивертикулез анықталған жағдайда, оны талшықтың мөлшері көбейтілген арнайы диетамен және іштің қатуына жол бермеу арқылы емдеу тағайындалады. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nдивертикулез\r\nдивертикул\r\n','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(666,'','Геморрой','','','kz','s','',0,'',5092,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597360,1574133360,1542597722,'Геморрой – айналшық пен тік ішектің төменгі бөлігіндегі  веналардың кеңеюінен туындайтын ауру.\r\n\r\nГеморрой өте кең таралған ауру болып саналады. Бұл анал тесігі аумағына аса қатты қысым түскендіктен пайда болады.  Бұл жағдай жүктілік кезінде, босану кезінде, сондай-ақ іш қатуынан да туындауы  мүмкін. Қысым қалыпты тамырларды кеңейтіп, айналшық аумағындағы тіндердің ісінуін тудырады. Жиі ішек толқи жиырылуының әсерінен бұл тіндер қансырауы мүмкін.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Қашан дәрігерге қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Алдын алу __{ALINK}\r\n\r\n\r\nГеморрой – айналшық пен тік ішектің төменгі бөлігіндегі  веналардың кеңеюінен туындайтын ауру.\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nГеморрой өте кең таралған ауру болып саналады. Бұл анал тесігі аумағына аса қатты қысым түскендіктен пайда болады.  Бұл жағдай жүктілік кезінде, босану кезінде, сондай-ақ іш қатуынан да туындауы  мүмкін. Қысым қалыпты тамырларды кеңейтіп, айналшық аумағындағы тіндердің ісінуін тудырады. Жиі ішек толқи жиырылуының әсерінен бұл тіндер қансырауы мүмкін.\r\n\r\n__Геморройдың себептері төмендегідей болуы мүмкін:__\r\n\r\n•	іш босату кезінде күшену\r\n•	іш қату\r\n•	Ұзақ уақыт бойы, әсіресе дәретханада отыра беру\r\n•	Цирроз сияқты кейбір аурулардың болуы\r\n\r\nГеморройлық түйіндер дененің ішінде де, сыртында да орналасуы мүмкін.\r\n \r\n•	Ішкі геморройлық түйіндер анустың ішкі жоғарғы жағында және тік ішектің бастапқы бөліктерінде ғана орналасады. Егер олар әбден үлкейсе, олар дененің сыртына шыға алады (әрекетсіздік). Ішкі локализацияланудағы ең көп тараған мәселе ішекті босату кезінде геморройлық түйіндерден қан кету болып табылады.\r\n•	Сыртқы геморройлық түйіндер анал тесігінен тыс жерде орналасқан. Олар дефекациядан кейін жеке гигиенаны сақтауда қиындықтар тудыруы мүмкін. Сыртқы геморрой аймағында қан түзілу кезінде бұл аймақ қатты ауырады (сыртқы геморрой тромбозы).\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\n\r\nӘдеттегідей, геморройлық түйіндер  тромбоз түйіндерінің қалыптасу жағдайлары кезінде ауыртпайды.\r\n\r\n\'\'__Ең жиі кездесетін симптомдары:__\'\'\r\n\r\n•	Тік ішектен ауыртпай ашық-қызыл дақтар пайда болады.\r\n•	Анал тесігі аумағында қышы сезімі мазалайды;\r\n•	Айналшықтағы ауырсыну, әсіресе отырғанда\r\n•	Ішті босатқанда ауырсыну\r\n•	Айналшыққа жақын орналасқан бір немесе одан да көп   тығыз түйіндердің пайда болуы\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\n\r\nКөптеген жағдайларда диагноз қою үшін дәрігер тік ішек аумағын  тексереді. Бұл сыртқы геморройлық түйіндер кезінде болады.\r\n\r\n•	Диагноз қоюға мүмкіндік беретін тексеру әдістері:\r\n•	Ректальді тексеру\r\n•	Сигмойдоскопия\r\n•	Аноскопия\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nГеморройға арналған емдеу әдістері мыналар:\r\n\r\n•	Ауырсыну және ісінуді азайту мақматында құрамында кортикостероидтер (мысалы, кортизон) бар жақпа майларды пайдалану;\r\n•	Ауырсыну сезімін азайту үшін құрамында лидокаин бар жақпа майларды қолдану;\r\n•	Іш қатуды емдеу үшін іш өткізгіш дәрілерді пайдалану;\r\n\r\nҚышуды басу үшін төменде  көрсетілген  амалдарды қолдансаңыз болады: \r\n\r\n•	Мақталы тығынның көмегімен зақымдалған жерге жаңғақ қайнатпасын жағыңыз; \r\n•	Мақталы іш киімін киіңіз.\r\n•	Парфюмерлік дәретхана қағазын пайдаланбаңыз. Оның орнына дымқыл салфеткамен  сүртіңіз.\r\n•	Зақымдалған аумақты тырнамаңыз.\r\n\r\nВанна қабылдасаңыз өзіңізді жақсы сезінуге мүмкіндік туады. 10-15 минутқа жылы су құйылған ваннада отырыңыз.\r\n\r\nЕгер үй жағдайында емделу оң нәтиже бермесе, дәрігерге қаралып, геморрой симптомдарын азайтуға бағытталған дәрі-дәрмектерді қолданыңыз.\r\n\r\nЕгер бұл жеткіліксіз болса, геморройлық түйіндерді (гемороходектомия) алып тастау секілді, кейбір  хирургиялық процедуралар қажет болуы мүмкін. Әдетте, бұл процедура ауыр қан тоқтамай қойғанда немесе геморройлық түйін жоғалуы мүмкін болып тұрғанда, одан басқа, емдеу әдістері нәтиже бермегенде жүргізіледі.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n\r\nГеморройлық түйіндердегі қан тоқтамалары, тромбтардың түзілуіне соқтыруы мүмкін және түйіннің айналасындағы тіндердің атрофиясына әкелуі мүмкін. Кейде тромбтар жиналып қалған геморройлық түйінді жою үшін хирургиялық емдеу әдісі пайдаланылады. \r\nСирек жағдайларда ауыр қан кетуі мүмкін. Қан жоғалтудың ұзақ мерзімді нəтижесі темір тапшылығы анемиясына ұшырауы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nТөменде көрсетілгендей жағдайлар орын алса, дәрігерге қаралыңыз:\r\n\r\n• Геморройдың симптомдары үй жағдайында емделмесе;\r\n• Тік ішектен қан кете. Сіздің дәрігеріңіз басқа да қан кету себептерін тексеруі мүмкін.\r\n\r\nКелесі жағдайларда дереу медициналық көмекке жүгініңіз:\r\n\r\n• Сіз көп мөлшерде қан жоғалтсаңыз.\r\n• Қан кету кезінде басыңыз айналса, есіңізден тану жағдайлары орын алса.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу __\r\n\r\nІш қату, іш босату кезінде қатты күшенгенде, дәретханада ұзақ отырғанда геморройдың қаупі жоғарлайды. Геморройдың алдын алу үшін іш қатуды болдырмау үшін: \r\n\r\n•	Көп мөлшердегі сұйықтықтарды ішіңіз.\r\n•	Жоғары талшықты өнімдерді (көкөністер, жемістер және тұтас дәндер) қабылдаңыз.\r\n•	Талшықтың жоғары құрамымен биологиялық қоспаларды қабылдау мүмкіндігін қарастырыңыз.\r\n•	Ішектің қозғалысы кезінде стресстің жоғары болуын болдырмау үшін іш жүргізетін дәрілерді қолданыңыз.\r\n \r\n__Дереккөз: __https://medlineplus.gov/ency/article/000292.htm\r\n\r\n__Синонимдер:__\r\n\r\nТік ішектік түйіндер; Геморрой; Тік ішектегі қатпарлар.\r\n\r\n','translator',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(667,'','Геморройдың алдын алудың тиімді әдістері','','','kz','s','',0,'',3046,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597720,1574133720,1542597911,'__Құрметті дәрігер:__\r\n\r\nГеморройды өзіндік емдеудің қандай әдістерінің бар екендігін айтып бере аласыз ба?\r\n\r\n__Құрметті оқырман:__\r\n\r\nГеморрой – өте кең таралған және әбден жетер жеріне жетіп болған сырқат. Бақытымызға орай, аурудан туындаған ыңғайсыздықты азайтуға жеткілікті қарапайым және тиімді әдістер бар, олар да геморройды емдеуге үлес қосады.','__Құрметті дәрігер:__\r\n\r\nГеморройды өзіндік емдеудің қандай әдістерінің бар екендігін айтып бере аласыз ба?\r\n\r\n__Құрметті оқырман:__\r\n\r\nГеморрой – өте кең таралған және әбден жетер жеріне жетіп болған сырқат. Бақытымызға орай, аурудан туындаған ыңғайсыздықты азайтуға жеткілікті қарапайым және тиімді әдістер бар, олар да геморройды емдеуге үлес қосады.\r\n\r\nГеморрой - ануста веналардың қалыпсыз кеңейуінен туындаған жағдай. Вена - жүректің веноздық қанын беретін қан тамырлары. Геморройлар тамырлардың кеңеюі (ісінуі) нәтижесінде туындайтын геморройдық түйіндерден көрінеді. Геморрой ішектің немесе ішектің ішінде пайда болуы мүмкін. Көптеген адамдарда  аталған аурудың екі түрі кездеседі. Веналардың ісінуі қан тамырларының жарылуына және қан кетуіне әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, науқаста ішектің қозғалысы кезінде салмақты ауру болуы мүмкін. \r\n\r\nТөменде геморройдың схемалық иллюстрациясы келтірілген:\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"406\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nТөменде геморройды емдеуге көмектесетін кеңестерді ұсынуға тырысамын:\r\n\r\n• Диетаны таңдағанда талшыққа сүйеніңіз. Жеке рационыңызға талшығы көбірек  тағамдарды қосыңыз. Талшыққа (диеталық талшықтарға) бай тағамдар нәжісті жұмсартуға көмектеседі, нәтижесінде ішектің қозғалысын жеңілдетеді. Мұндай шара қан кету ықтималдығын азайтады. Тәулігіне 25-30 грамм талшықты тұтыну ұсынылады. Талшықтың үздік көздері: бұршақ, брокколи, сәбіз, кебек, тұтас дәндер. Сондай-ақ талшығы бар диеталық қоспаларды қабылдауға болады. Кебу мен газды болдырмау үшін талшықтарды біртіндеп арттыруға тырысыңыз.\r\n\r\nЖедел аурудың күрт эпизодтары кезінде келесі әдіс ұсынылады. Бір ас қасық минералды алма шырынымен  май немесе йогур араласқан қоспаны таңғы немесе түскі асқа қолданыңыз. Бұл нәжістің өтуін едәуір жақсартады.\r\n\r\n• Аз күшеніңіз. Дәретханада аз отыруға тырысыңыз және іш босату кезінде қатты күшенбеңіз . Шамадан тыс күшенуден геморрой асқынып кетуі мүмкін немесе аш ілектің басқа аумақтарында белгілі мөлшерде асқыну симптомдары орын алуы мүмкін. \r\n\r\nКенеттен ұстама эпизодтары басталған кезде іш босатуға отырмаңыз. Үлкен дәреттің тежелуінен іш қатуымүмкін және геморройға жағымсыз әсер етуі мүмкін. Іш өту кезінде  аяғыңыздың астына орындық қойып алыңыз, үлен  дәретке отырғанда астыңызға орындық қойып алсаңыз ішіңіздің ауырғаны сәл басылуы мүмкін. \r\n\r\nҚабынған анустың қалыпты сумен немесе жылы сумен жуса қолайсыздықты және қабынуды азайтуға көмектеседі. Ең жеңіл әдіс - жылы ваннаны қабылдау. Кейбір адамдар суға сірке суын, тұзды немесе ас содасын суға қосып, ыстық және суық су ванналарын ауыстырады. Алайда, мұндай әрекеттер емдеу үдерісін жылдамдатады ма, оған мен сенімді емеспін.\r\n\r\nЖоғарыда айтылған шараларға қарамастан, аурудың симптомдары нашарлауы немесе кетпеуі мүмкін болса, сіз әртүрлі медициналық процедуралар үшін дәрігерге баруыңыз керек. Бұл процедуралардың кейбірі дәрігерлік кеңседе орындалуы мүмкін, ал кейбіреулері кішігірім хирургияны қамтиды. Алайда, геморройға өзін-өзі емдеу әдістері әдетте аурудан зардап шекен  адамдарға көмектеседі деп сенемін.\r\n\r\n','translator',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(669,'','Эпидермалық жылауық (киста)','','','kz','s','',0,'',1158,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542597900,1574133900,1542598003,'Эпидермалық жылауық немесе майлы жылауық - бұл терінің жоғарғы қабатының астында пайда болатын, ірімшік тәрізді майлы затқа (тері майына) толы қуыс.  Бұл жылауықтар жиі бас, құлақ, бет, арқа, ұма терісінде пайда болады. Оның басты себебі, шаш фолликулы өзегінің бітеліп қалуы.','Эпидермалық жылауық немесе майлы жылауық - бұл терінің жоғарғы қабатының астында пайда болатын, ірімшік тәрізді майлы затқа (тері майына) толы қуыс.  Бұл жылауықтар жиі бас, құлақ, бет, арқа, ұма терісінде пайда болады. Оның басты себебі, шаш фолликулы өзегінің бітеліп қалуы.\r\n \r\nТері астында пайда болатын түйіршіктер мен төмпешіктер – жылауықтың басты \'\'__белгілері және симптомдары__\'\' болып табылады. \r\n\r\nБұл төмпешіктер:\r\n\r\n•	Қатты болады және оңай қозғалады;\r\n•	Сары және ақ түсті болады. Ал жарақат алған жағдайда, қабыну немесе инфекцияланған кезінде ол қызыл түсті болуы мүмкін;\r\n•	Ауырсынусыз келеді (жарақат кезінде немесе инфекцияланған болса ауырсынуы мүмкін);\r\n•	Диаметрі 1-ден 4 см-ге дейін. Гормоналды ынталандыру немесе жарақат алу жылауық көлемінің үлкеюіне әкеп соқтырады.\r\n\r\nЕгер жылауық симптомдар тудырмаса, онда әдетте медициналық араласу қажет емес. Егер оның жарақаты кезінде немесе инфекцияланған болса, немесе ынғайсыздық тудыратын болса, жылауықты алып тастайды. Егер жылауық инфекцияға ұшыраған болса, онда оны алып тастағаннан кейін антибиотикалық терапия курсын жүргізуге болады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nжылауық\r\nтөмпешіктер\r\n\r\n','translator',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(670,'','Жыныстық ынталандыру: тартымдылықтың нақты себептері','','','kz','s','',0,'',3449,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542603420,1574139420,1542603637,'Ғалымдар әйелдердің бойынан 200-ден астам түрлі жыныстық ынталандыруды анықтады. Бұған таңырқамай-ақ қойса да болады, олар әртүрлілігімен ерекшеленеді - ең қарапайымнан («Маған қызықсыз») руханиға дейін  («Мен Құдайға жақын болғым келді»), альтруисттер арасында («Мен, өз күйеуімнің өзі жайында  жақсы пікірде болғанын қалаймын») және тіпті кек алу мақсатында («Мен күйеуімді алдағаны үшін жазалағым келді») секілді ынталандырулар болып жатады. ','Ғалымдар әйелдердің бойынан 200-ден астам түрлі жыныстық ынталандыруды анықтады. Бұған таңырқамай-ақ қойса да болады, олар әртүрлілігімен ерекшеленеді - ең қарапайымнан («Маған қызықсыз») руханиға дейін  («Мен Құдайға жақын болғым келді»), альтруисттер арасында («Мен, өз күйеуімнің өзі жайында  жақсы пікірде болғанын қалаймын») және тіпті кек алу мақсатында («Мен күйеуімді алдағаны үшін жазалағым келді») секілді ынталандырулар болып жатады. Кейбір әйелдер өздерін мықты сезіну үшін секспен айналысады, басқалар оған жеткілікті түрде  тым қатал мәмле көрсетеді, өзін кемсітуге мәжбүр болады. Кейбіреулері өз достарына ләззат силау үшін айналысады;  енді білеулері өз дұшпандарына зиян келтуру үшін қатынасқа түседі («Мен бақталасымның жақсы қарым-қатынасын бұзу үшін оның жігітімен төсек қатынасына түстім»). Кейбіреулер айқын романтикалық сүйіспеншілікпен қатынасқа түседі («Мен басқа адаммен жалғыз қалуды қаладым»); басқалары жек көрінішпен қатынас жасасады («Мен жыныстық жолмен кейбіреуді зақымдағым келеді») деген мақсаттармен қатынасқа түсетін көрінеді. Алайда, осы себептердің ешқайсысы «неге» деген сұраққа шын мәнінде жауап бермейді, осы себептердің әрқайсысының артында тұрған нәрсені айтпайды.\r\n\r\nТөменде біз ерлер үшін  тартымды боп саналатын әйелдер жайында бірнеше себептерді талқылаймыз.\r\n\r\nБойы  және келбеті\r\n\r\nЕркек денесінің қай құрылымы әйел үшін сексуалды және ұнамды? Ең басым белгісі бойы болуы мүмкін. Осы жайындағы көптеген зеттеулер негізіне көз жүгірсек, әйелдер бойы ұзын, ұзын болғанда, орташадан ұзын жігіттерді тартымды деп санайды екен. Әйелдер бойы ұзын еркекті күйеуі ретінде де қабылдауға оң ссыңай танытады, ал уақытша жынысық қарым-қытынақа одан да жоғары акцент береді. Тіпті донорық сперма таңдағанда да, әйелдер бойға аса мән беріп жатады.\r\n\r\nБритандық зерттеушілер ұзын бойлы еректің, қысқа бойлы ерлерден қарағанда табынушыларның саны басым болатынын анықтады.  Қос зерттеулердің нәтижесіне қарай отырып түйгеніміз бойы ұзын еркектің орта бойлыларға қарағанда көп баласы болатынын, ұрпақ көбейтуге бейім екенін тұжырымдадық. Әйелдер романтикалық қарым-қатына және ұдайы өндіріс үшін көбінесе бойы ұзын ерлерді таңдайтынына көзіміз жетті.\r\n \r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"407\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҰзын бойлы еркекті іздейдегі әйелдің ұмтылысы логикаға негізделе ме?  Көптеген мәдениетте биік адамдар әдетте, барынша жоғары статусқа ие болып саналады.\r\nАулаушы-жинаушылар қоғамдарда «денелі адамдар» жоғары мәртебелі еркектер деп есептелді, оларды айқын түрде құрметтелді, себебі олар физикалық жағынан күшті болады. Батыс мәдениетінде  ұзын адамдар, қысқа бойлы адамдарға қарағанда барынша жоғары  әлеуметтік-экономикалық мәртебеге ие.\r\n\r\nЭволюциялық биология тұрғысынан бой - адамның қорғану қабілетін нұсқайтын «сигнал». Әйелдер биік адамның жанында өзін қауіпсіз  сезінеді.\r\n\r\nНегізгі артықшылықтарын зерттеу негізінде әйелдер ұзақ мерзімді және жыныстық қатынастар үшін күшті, бұлшық еттер, спорттық ерлерді жақсы көреді. Көптеген әйелдерді ерлердің денесінің белгілі бір түрі - V-тәрізді торс, кең иықтар және тар жамбастар тартады. Сондай-ақ бұлшық еттерімен үйлескенде, әйелдер жалпақ асқазанға көп көңіл бөледі.\r\nИықтары кең,  жамбасы жалпақ ұзын бойлы еркектер  он алты жастан бастап жиі жыныстық қатынастың дәмін татады екен, сондай-ақ олардың, өз қатарластарымен салыстырғанда сексуалды серіктері көп болады. Ересек жастағы  мұндай еркектер жыныстық қарым-қатынасқа бейім болады.\r\n\r\n','translator',31,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(671,'','Сексуалды тартымдылық','','','kz','s','',0,'',14193,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542603600,1574139600,1542603839,'Ерлер секспен ләззат алу үшін, ал әйелдер - махаббат үшін айналысады. Бұл мәлімдеме ғасырлар бойы жалғасып келеді. Шынымен де солай ма? Неге Виагра сияқты дәрілер әйелдер үшін емес, ерлер үшін соншалықты танымал және тиімді? Бұл препарат эрекцияны тудыруы мүмкін, бірақ махаббат сыйлай алма ма? Әрине, Виагра секілді дәрі-дәрмектер ерлерде әйелдерге қарағанда, ерлердің жыныстық қозуын  тудыруы оңайырақ. Бірақ, біз көріп отырғанымыздай, бұл ортақ ләззатты бере алмайды,  әйелдерге жыныстық жағынан ләззат алу үшін, оған алдымен сүйіспеншілік қажет.','Ерлер секспен ләззат алу үшін, ал әйелдер - махаббат үшін айналысады. Бұл мәлімдеме ғасырлар бойы жалғасып келеді. Шынымен де солай ма? Неге Виагра сияқты дәрілер әйелдер үшін емес, ерлер үшін соншалықты танымал және тиімді? Бұл препарат эрекцияны тудыруы мүмкін, бірақ махаббат сыйлай алма ма? Әрине, Виагра секілді дәрі-дәрмектер ерлерде әйелдерге қарағанда, ерлердің жыныстық қозуын  тудыруы оңайырақ. Бірақ, біз көріп отырғанымыздай, бұл ортақ ләззатты бере алмайды,  әйелдерге жыныстық жағынан ләззат алу үшін, оған алдымен сүйіспеншілік қажет.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"408\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nАмерикандық психолог Роберт Штернбергтің «үш компонентті махаббат теориясына» сәйкес махаббат - бұл жақындық, құмарлық пен адалдық. Осы компоненттердің ықтимал комбинацияларына сүйене отырып, Штернберг жеті түрлі «махаббат стилін» анықтады. Мысалы, сүйіспеншілік, адалдық сезімі бар, бірақ  жақындық пен құмарлық болмаса, ол «бос махаббат» деп атады. Бұл мейрамханаларда бірге үнсіз тамақтанып, бір-бірін сүйіспеншілік сезіміне немесе басқа баламалардың болмауына байланысты жақсы көретін адамдарға қатысты. Сүйіспеншілік пен тығыз қарым-қатынас болған кездегі сүйіспеншілік «ессіз махаббат» деп аталады. \r\n\r\nӘдетте, мұндай сүйіспеншілікті қарым-қатынас құйындай ағыммен сипатталады, ол бастапқыда айқын эмоциялар әкеледі, содан кейін , сөнеді, кейін барып олардың бірі немесе екеуі де жыныстық қатынастардан өзгеше ешнәрсе жоқ екенін түсінеді. «Достық сүйіспеншілік» - мұнда құмарлықта, жауапкершілікте  болмайды. Ола ары кетсе аты аталып тұрғандай тек дос болуыдың негізінде қаліп қояды. Оның керісіншесі бар онда – махабат та, сүйіспеншілік те, және құштарлық та бар, бірақ жауапкершілік атауымен болмайды. Оны Штернберг «романтикалық махаббат» деп атаған.  «Сүйіспеншілікті махаббаты» сүйіспеншілікке немесе жауапкершілікке негізделген, ал «сенімді махаббат» жақындық пен адалдықты қамтиды, бірақ онда құмарлық өте аз болады. Құпия махаббат ұзақ уақытқа созылатын одақтастарға тән.\r\n\r\nКез келген махаббат тіркесімі жыныстық қатынастарда маңызды орын алады. Біз әртүрлі себептермен жыныстық қатынасқа барамыз: мысалы,  біздің балалары болғымыз келеді; сүйген адамымызға сүйіспеншілігімізді білдіргіміз келеді; тіпті кейде жай ғана көңіл көтеруді қалаймыз; айта берсе сылтау көп, кейде тіпті теледидарда қызықты ештеңенің болмауы да әсер етеді. Америкалық статистика бойынша, 18 бен 29 жас аралығындағы адамдар орташа есеппен жылына 112 рет жыныстық қатынаста болады екен. Кейіннен бұл жиілік 30-дан 39 жасқа дейінгі адамдар арасында жылына 86 ға төмендейді; Жылына 67 рет 50-59 жас аралығында,  40-49 жастағылар жылына 58 рет жыныстық  қатынасқа түседі екен.\r\n20-30 минуттық жыныстық қатынаста (өте сирек кездеседі) денедегі 300-ге жуық калория жағылады, бұл бес шақырым жүгірумен тең. \r\n\r\nАлайда жыныстық қатынастың ұзақтығы 2-ден 6 минутқа дейін болса, жиырма бес калория ғана өртеледі (жарты километрден аз жүгіргенде). Біздің жыныстық мәдениетімізде тек махаббат пен құмарлық қана емес, зақымдалған мүшақаптарға, жыныстық жолмен берілетін ауруларға, бедеулікке және эректильді дисфункцияға да орын бар.  Жыныстық өмір күрделі және жекеге негізделген, бірақ олар риясыз, ашық және толық талқылауға мұқтаж, өйткені біздің физикалық және ақыл-ойымыздың жақсы болуы соған байланысты. Бұл жағдайда әріптесті дұрыс таңдау маңызды болып табылады.\r\n\r\nӘдетте ерлер серіктес таңдағанда сыртқы келбетке көбірек назар аударады, алайда, бастапқы тартымдылықтың пайда болуы үшін әйелдерге сигналдардың кең ауқымына, соның ішінде иіс пен жеке қасиеттерге баса назар аудару керек. Аргентинадан Зимбабвеге дейінгі әртүрлі мәдениеттердегі адамдар бұраң бел, жуан жамбасты  әйелдерді таңдайды, бұл ерекшелігі әйелдің жақсы денсаулығы мен құнарлылығы туралы бейсаналық сигнал ретінде қарастырылады. Әйелдер, өмірлік қарым-қатынасқа лайықты серіктес таңдағанда, барынша ұзақ уақытты талап етеді.\r\n\r\nҒалымдар әйелдердің бойынан 200-ден астам түрлі жыныстық ынталандыруды анықтады. Бұған таңырқамай-ақ қойса да болады, олар әртүрлілігімен ерекшеленеді - ең қарапайымнан («Маған қызықсыз») руханиға дейін  («Мен Құдайға жақын болғым келді»), альтруисттер арасында («Мен, өз күйеуімнің өзі жайында  жақсы пікірде болғанын қалаймын») және тіпті кек алу мақсатында («Мен күйеуімді алдағаны үшін жазалағым келді») секілді ынталандырулар болып жатады. Кейбір әйелдер өздерін мықты сезіну үшін секспен айналысады, басқалар оған жеткілікті түрде  тым қатал мәмле көрсетеді, өзін кемсітуге мәжбүр болады.  Кейбіреулері өз достарына ләззат силау үшін айналысады;  енді білеулері өз дұшпандарына зиян келтуру үшін қатынасқа түседі («Мен бақталасымның жақсы қарым-қатынасын бұзу үшін оның жігітімен төсек қатынасына түстім»). Кейбіреулер айқын романтикалық сүйіспеншілікпен қатынасқа түседі («Мен басқа адаммен жалғыз қалуды қаладым»); басқалары жек көрінішпен қатынас жасасады («Мен жыныстық жолмен кейбіреуді зақымдағым келеді») деген мақсаттармен қатынасқа түсетін көрінеді. Алайда, осы себептердің ешқайсысы «неге» деген сұраққа шын мәнінде жауап бермейді, осы себептердің әрқайсысының артында тұрған нәрсені айтпайды.\r\n\r\nШықты, ерлердің тартымдылығын анықтайтын көптеген факторлар арасында. Жылдам, ашық және тікелей көзқарасстан басқа, адамның ең маңызды факторларының бірі - адамның қозғалысы.\r\n \r\n__ФЕРОМОНДАР__\r\n\r\nЗерттеушілер ерлердің феромендерінің әсер етуі әйелдердің құнарлылығын арттыра алатынын көрсетті. Феромондар - бұл анустан, қолтықтан, несеп шығару арнасынан, кеудеден және ауыздың аймағындағы бездердің бөлінетін заттар. Сүтқоректілердің басқа мүшелеріне вомероназальды мүше деп аталатын арнайы иіс шығаратын құрылымы бар. Ол феромондардың иісін іздейді, өйткені көптеген жануарлар мен жәндіктер үшін олар игеру сигналдары болып табылады. Бір зерттеуде ерлермен тұрақты жыныстық қатынас (кем дегенде аптасына бір рет болу) әйелдердің етеккір циклын қалыпқа келуіне  ықпал етіп, овуляциядан кейінгі етеккір циклінің құмарлық сатысында базальды температураны көтеріп, эстрогенді арттыруға көмектесетінін көрсетті. Тағы бір зерттеу көрсеткендей, ерлермен жыныстық қарым-қатынас жасаған әйелдердің, жаамағандарға қарағанда  қырық күн ішінде екі-үш есе көп овуляция болатыны белгілі болды. \r\n\r\n__СЕКСУАЛДЫ ДАРАЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЗІЛ СЕЗІМІ__\r\n\r\nӘзіл-сықақ сезімі ер адамның әйелдерді тарту үшін қолданатын ең тиімді тактикасы болып табылады.\r\n\r\nӨмірде мынадай да айырмашылықтар бар, мысалы сіз әзіл айтқан кезде басқа адамдар күллу үшін, өз сезіміңізбен айтасыз, сіздің ссезіміңізді түсінгендіктен басқа адамдар да оған күледі. Сондай айырмашылықтар жыныс арасында да болады – ерлер әзілге ырық беретін әйелдерді таңдайды, себебі, ер адам өзінің әзіліне сол әйелдің әзіліне күлгенін қалайды. Әйелге  әсіресе еркектің  жыныстық қарым-қатынастағы әзілі ұнап жатады.  \r\n\r\nӘйелдердің, екінші жағынан, әзіл-оспақ айтатын еркектерге аңсары ауады, және  бұл барлық қарым-қатынаста да, бір түнге де, өмірбойына да.\r\n\r\nЖақсы әзіл сезімі кезінде, әдетте, тұлғаның көңілді, салмақты, ырыққа көнгіш қасиеттері оянады. Әзіл адамға әлеуметтік жеке даралығы, өзін-өзі тану және өзіне деген сенімділік береді. Кейде қоғамды бұзатын әзіл-әжуаларды айту қиын және ол қорлауға ұшырайды, демек, бойында ұйалшақтығы бар адамдар, әдетте, ондайларды айтуға тырыспайды. Зерттеушілер әйелдердің әзіл айтуға икемі бар және тәжірибелі және өзіне сенімді адамдарды бағалайтынын түсінді.\r\n\r\nТанымал Генри Киссинджер: «Билік - ең күшті афродизиак» деп айтқан. Сондай-ақ, Киссинджердің тағы бір, танымал сөзі бар: «Енді, мен  кештерде адамдардан жалыққан кезде, олар мұнымды, өздерінің кінәсінен деп ойлайды».\r\n\r\nБірақ бізге әйелдердің неге кино жұлдыздарымен немесе атақты спортшылармен жыныстық қатынасқа түскісі келетінін білу қызық, тіпті олар бұл бірнеше сағаттық немесе бір түндік болатынын білсе де осы шешімді қабылдайды. Мүмкін болатын түсіндірудің бір жолы бар, оны биологтар «еліктеу» деп атайтыны. Әйелдер еркектерді қоршаған әйелдермен тұрған кезін көргенде, жалғыз немесе басқа адамдармен салыстырып қарағанда, оларға сол жайт  тартымды көрініп кетеді. Сулу әйел ер адамға жақынырақ болса, ол басқа әйелдердің көзіне  түседі. Бір қызығы, ерлерде бұл реакция мүлдем керісінше болды, бұл құндылықты азайтудың әсері. Ерлер басқа ерлермен қоршалған әйелдерді онша тартымды деп санамайды.\r\n\r\n__ҰҚСАСТЫҚТЫҢ ТАРТЫМДЫЛЫҒЫ__\r\n\r\nӘрине, кейде өзімізден ерекшеленетін адамдар біз үшін тартымды болып көрінеді. Дегенмен, ұзақ мерзімді жыныстық серіктесті нақты таңдауға қатысты ережеде «ұқсастық тартылады» дегенді білдіреді. Бірнеше зерттеулерде ерлер мен әйелдердің сенім, соғыс және саясатқа деген қарым-қатынастарында, сондай-ақ  денсаулықтарында, шығу тегіне, жасына, ұлтына, дініне және білім деңгейіне деген ұқсастықтарындағы елеулі жақындығын көрсетті. Ерлі-зайыптылардың  физикалық тартымдылығы ұқсас, ал жас жұптардың салмағы шамамен тең болуы мүмкін. «Сәйкестік гипотезасының» дәлелдеуінше -  әлеуметтік психологтар айтпақшы - себебі адамдарды сыртқы тартымдылық тұрғысынан бір-біріне сәйкес келмейтін жұптар бірін бірі онша жақтыра бермейді деген пікірде. \r\n\r\nНеге кейбір ұқсастықтар тартымды болады? Физикалық тартымдылық тұрғысынан қарағанда, өзіне ұқсас адам табудың негізі – қабылданбайды, ол тіпті  қорқынышы болып көрінуі мүмкін. Біздің көзқарастарымыз бен нанымдарымызға келісетін адам табылса, ол өте тартымды, өйткені ол біз сенген нәрселерге тексеруде немесе растауда бірізділік береді. Яғни біздің көзқарасымызды бөлісетін серіктес бізді дұрыс деп есептейді. Бізге  ұқсас көзқарастар бізді жағымды эмоцияларға, қарапайым адамдарға кері әсер бермейді.\r\n\r\nҰқсастық - ұзақ мерзімді қарым-қатынас үшін жақсы перспектива. Ол эмоциялық қарым-қатынасты, ынтымақтастықты, қарым-қатынасты, некеде бақыттың сапасын жоғарылатады және  көңіл түсіру қаупін төмендетеді. Осылайша, қарама-қайшылықтар кейде бір-бірін тартады, бірақ қарым-қатынасқа келсек, онда келесі мәлімдеме бар: «балықшы қашықтан балықшыны көреді».\r\n\r\n__Қайратты тұлға__\r\n\r\nЕркектік кескін-келбеттің қалыптасуы тестоттеронның бөліндісіне қатты байланысты, әсіресе жас өпірім кезінде, ол кезде беттің сүйектері ересек кейіптерге ене бастайды. Неліктен барлық еркектерге еркектік кекін-келбет пен қайратты денелер болады? Қарапайым жауап - жеткіліксіз, тестостеронның жағымсыз жанама әсерлері болып табылады. Тестостеронның жоғары деңгейі иммундық жүйенің нашарлауына ықпал ете алады, нәтижесінде адам денесі аурулармен және паразиттермен күресте күрделене түседі. Міне, парадокс: жақсы денсаулығы бар ер адамдар тек тестостеронның жоғары дәрежесін алуға мүмкіндігі болады, бұл олардың бет-әлпетіне әссерін тигізеді. Сау жасөспірімдердің өздерінің күші жеткіліксіз иммундық жүйесімен ымыраға келуіне кедергі болады, сондықтан тестостерон деңгейінің төмендеуін тудырады және бұл кездегі бет қаңқасының сүйектері ересектердің ерекшеліктерін қабылдай бастайды. Адамның бет-әлпеті ер адамның денсаулығына, басқа адамдармен бәсекелесуге қабілеттілігіне, оның қорғану қабілеттілігіне байланысты. Бұл әйелдердің көпшілігінің бет әлпетіне тән ерекшеліктерін табудың түсіндірмесі.\r\n\r\nӘйелдер еркектік жыныстық қатынасқа сексуалдық және тартымды серіктестер ретінде ер адамдарға қарайды. Керісінше, осы қасиеттерге аз назар аударатын әйелдер ұзақ мерзімді қарым-қатынастарға бейім. Тестостерон өндірісінен туындаған тұлғаның батыл ерекшеліктеріне әйелдердің сексуалдық әуетігі, әсіресе етеккір циклінің құнарлы фазасында күшті әсер етеді.\r\n\r\nЕрлер неліктен ұзақ мерзімді қарым-қатынастарды дамытуға, отбасын құруға немесе өмірге деген сүйіспеншілікті дамытуға лайық әйелдерді іздемейді? Жауап: мұндай адамдар өз әріптестеріне жыныстық жағынан адал болып келеді. Әдетте, олар өздерінің айналаында «жаман жігіттер» атты беделге ие. Демек, әйелдердің басым көпшілігі таңдау жасайды: егер олар аз серіктестерді таңдайтын болса, онда олар жақсы әке мен жыныстық жағынан адал серіктес бола алады, бірақ олар денсаулығына жауапты жақсы гендерді ала алмайды. Егер олар одан да батыл серіктес таңдап алса, онда олар өз балаларына жақсы денсаулық генін беруі мүмкін, бірақ сонымен қатар, олардың әріптестерінің жыныстық күші басқа әйелдерге бағытталуы мүмкін екеніне де назар аудару керек.\r\n\r\n__Дауыстың рөлі__\r\n\r\nТанымал әртістер әрқашан әйелдерге тартымды болып көрінеді. Олардың сексуалдық тартымдылығының бір бөлігі олардың танымалдығы мен алған әлеуметтік мәртебесінің нәтижесі болып табылады. Бірақ олардың дауыстарында сексуалдықты күшейтетін бір  нәрсе бар, ол әйелдерді сексуалдық эйфорияға ұшыратады. Дыбыс тембрі - адамның сөйлеуінің ерекшелігіне тән белгі.  Жасөспірімдікке дейін ерлер мен әйелдердің дауыстары өте ұқсас болып келеді. Олардың жасөспірімдік кезінде маңызды өзгерістер орын алады. Осы уақытта, ұлдардың  вокалдық баулары күрт ұзарып кетеді, олар қыздарға қарағанда 60 пайыз ұзындап шыға келеді. Ұзын вокалдық қатпарлар мен терең дыбыс вокалдық байламдары, барынша резонанстық үні шығарады. Жыныстық жетілу кезінде, тестостеронның жоғары деңгейі ерлер ересек дауысға айтарлықтай әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nҚысқа мерзімдік перспективалы көз қараспен қарағанда әйелдік қарым-қатынаты дауыс тембры терең  еркек тез игере алады екен.  Сонымен қатар, әйелдердің секссуалдық дауысы ерлер үшін, күшті жыныстық  овуляции уақытында даусы болып саналады. Зерттеулер әйелдердің неге ерлердің дауысын басқаларға қарағанда тартымды ететінін түсіндіруге көмектесетін екі себепке қол жеткізді. Бірінші себеп - адам денсаулығының жақсы екенін білдіретін сигнал, денесінің екіжақты симметриясы тек, жақсы ген болып табылғандықтан, ондай дауысты адамдар ауыртпалықты көтере алатын,  ауруға дес бермейтін, жарақат пен генетикалық мутацияны игере алатын болып саналады.  Әдетте,  денесі тең симметриялы адамдардың дауссында терең үн болады. Сондықтан, әйелдер өзінің овуляциялық циклінің фазасында, дауыс тембрі терең еркектік дауысты қалайды, себебі, ол өзінің келешек ұрпағының симетриясын сезінеді. Тартымды дауыстар адам денесінің морфологиясын көрсетеді. Психолог Сьюзан Хьюз тартымды дауысты еркек, өз қатарластарынан қарағанда жамбасы мен  иығының ұзын, және тартымды V-тәрізді болатынын екенін анықтады. Әйелдер, денсаулығы мықты, қайратты,  физикалық жағынан үстем, өз қатарластарына құрметпен қарайтын  төмен тембрлі дауысты ерлерді де жақсы қабылдайды. \r\n\r\n','translator',26,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(672,'','Көмей қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',27649,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542603840,1574139840,1542604481,'\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Көмей қатерлі ісігі жайлы не білуге болады» атты мақаласының негізінде дайындалды. __(What do you need to know about throat cancer)__.\'\'\r\n\r\nКөмей__ – мойынның алдыңғы бөлігінде орналасқан, кеңірдектің жалғасы болып табылатын мүше. Оны сонымен қатар  - дауыс қорабы деп те атайды. Ересек адамның көмейінің көлемі 5Х5 см болады. Көмей кеңірдектен жоғары,   өңештің алдында орналасқан.\r\n\r\nКөмей дауыс байламдарын түзуге қатысатын, 2 бұлшықетті талшықтардан тұрады. Көмейдің алдында орналасқан шеміршекті құрылым – жұтқыншақ деп аталады.','\'\'Материал медицина ғылымының профессоры Алмаз Шарманның АҚШ-тың Ұлттық онкология иститутындағы «Көмей қатерлі ісігі жайлы не білуге болады» атты мақаласының негізінде дайындалды. __(What do you need to know about throat cancer)__.\'\'\r\n\r\n__Көмей__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"409\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n__Көмей__ – мойынның алдыңғы бөлігінде орналасқан, кеңірдектің жалғасы болып табылатын мүше. Оны сонымен қатар  - дауыс қорабы деп те атайды. Ересек адамның көмейінің көлемі 5Х5 см болады. Көмей кеңірдектен жоғары,   өңештің алдында орналасқан.\r\n\r\nКөмей дауыс байламдарын түзуге қатысатын, 2 бұлшықетті талшықтардан тұрады. Көмейдің алдында орналасқан шеміршекті құрылым – жұтқыншақ деп аталады.\r\n\r\nКөмей 3 бөліктен тұрады:\r\n•	Жоғарғы бөлігі – көмей үстілік бөлігі.\r\n•	Ортаңғы бөлігі – дауыс байламы орналасқан бөлік.\r\n•	Төменгі бөлігі – көмей асты бөлігі. Көмей асты бөлігі – кеңірдекпен жалғасады.\r\n\r\nКөмей тыныс алуға, жұтынуға, сөйлеуге қатысады. Негізінен көмей кеңірдек үстілік қақпақша қызметін атқарады, яғни жабады, ашады, тыныс алуға, жұтынуға, сөйлеуге мүмкіндік жасайды.\r\n\r\n__Тыныс ал__у: Адам тыныс алмаған кезде, дауыс байламдары тығыз жабылып қалады.\r\n\r\n__Жұтыну__: Көмей кеңірдекті қорғап тұрады. Адам жұтынғанда, ішілген тамақ кеңірдек пен өкпеге түсіп кетпеуі үшін, көмекей саңлауды жауып тұрады. Тамақ, кеңірдектен өтіп өңеш арқылы асқазанға түседі.\r\n\r\n__Сөйлеу__: Көмейдің арқасында адам түрлі дыбыстар шығара алады. Адам сөйлегенде,  дауыс байламдары бір-біріне жақын жайғаса бастайды. Өкпеден шығатын ауа дауыс байламдары арқылы өткенде толқындар пайда болып, содан дауыс пайда болады. Тілдің, еріннің, тістердің арқасында бұл дауыстар сөздерге айналады.\r\n\r\nҚатерлі ісік деген не?\r\n\r\nҚатерлі ісік жасушалардан бастау алады, ол жасушалар  құрама элементтерден, тіндерден құралып пайда болады. Жалпы ағза тіннен түзіледі. \r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңа түзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз жоқ ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қауіп-қатерге ұрындырады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер қатері жоқ ісіктерге  қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды  ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қатерлі ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қауіпті ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қауіпті ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды.\r\n\r\n\'\'КӨМЕЙ ҚАУІПТІ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ\'\'\r\n\r\nЕшкім қатерлі ісік ауруының себептерін білмейді. Көбінесе, кейбір адамдарда не үшін обыр ауруыны дамиды, ал кейбіреулерді дамымайды, оны  түсіндіру қиынға соғады. Бір білетініміз қатерлі ісік жұқпалы ауруы емес.\r\n\r\nКейбір адамдарда көмей қатерлі ісігінің дамыуына бейім болатын қауіп факторлар бар. \r\n\r\nҚазіргі уақытта төменде көрсетілген қауіп факторлары нақты белгілі:\r\n\r\n• \'\'__Жасы__\'\': Көмей қатерлі ісігі 55 жастан асқан адамдарда жиі кездеседі.\r\n• \'\'__Жынысы__\'\'. Көмей қатерлі ісігі еркектерде, әйелдерге қарағанда 4 есе жиі кездеседі.\r\n• \'\'__Шылым шегуі__\'\'. Шылым шекпейтіндерге қарағанда, шылым шегетіндер қатерлі ісік ауруы әлдеқайда жиі ұшырайды. Егер темекі шегумен қоса, алкогольді асыра қолданатын болса, қауіпі одан сайын күшейе түспек. Шылым шегуді тоқтату, өкпе обыры, ауыз қуысы, ұйқы безі, құйық және өңештің қатерлі ісігінің қаупін айтарлықтай төмендетеді екен. Бұдан басқа, темекі шегуді тоқтату арқылы бас және мойынның қайталама қатерлі ісігін азайтуға болады.\r\n• \'\'__Алкоголь__\'\'. Алкогольді ішімдікті көп қолданатын адамдар, алкогольдік ішімдіктерді қабылдамайтын адамдарға қарағанда  көмей қатерлі ісігі ауруына көбірек шалдығады. Сонымен қатар, қауіп тұтынылатын алкоголь мөлшеріне де бара-бар. Адам шылым шегіп және алкогольді бір мезгілде қолданған жағдайда көмейдің қатерлі ісігінің қаупі айтарлықтай артады.\r\n• \'\'__Бас және мойын қатерлі ісігі__\'\'. Бұрын басы мен мойнында қатерлі ісігі болған төрт адамның біреуі осы аймақта тағы бір рак ауруының пайда болу қаупінде болады.\r\n• \'\'__Кәсіптік қауіптіліктер__\'\'. Күкірт қышқылының және никельдің әсері мол салаларда жұмыс істейтін адамдарда көмей қатерлі ісік ауруынің туындау қаупі басым бола түседі. Сонымен қатар, асбестоз да қауіп факторы болып табылады.\r\n• Бірқатар ғылыми зерттеулер көрсеткендей, кейбір вирустар, сондай-ақ құрамында А витамині төмен тағамдардан,  көмей қатерлі ісік ауруларының қаупі арта түсетін көрінеді. Сондай-ақ, тағы бір қауіп факторы болып - гастроэзофагеальді рефлюкс табылады, ол асқазанда жиналатын қышқылдың өңешке құйыла беруінен болатын жағымсыз құбылыс.\r\n\r\nБұл қауіпті факторлардың  барлығы бірдей  қатерлі ісікті дамыта бермейді. Алайда, егер қауіп-қатер факторлары бола қалса, сіз өзіңізді қорғауыңыз керек, және мәселелерді мүмкіндігінше тезірек диагностикалау үшін дәрігермен  жиі кеңесіп тұру қажет.\r\n\r\n__Көмей қатерлі ісігінің симптомдары__\r\n\r\nКөмей қатерлі ісігінің белгілері ісіктің көлеміне және оның  орналасуына байланысты болады.\r\n\r\nСимптомдары мыналарды қамтуы мүмкін:\r\n\r\n•	Тамақта қырылдың пайда болуы және дауыстың басқаша болып өзгеруі;\r\n•	Мойынның қатқыл сезінуі;\r\n•	Тамақтың ішіндегі тітіркену сезімі немесе бір нәрсе тұрғандай сезіну;\r\n•	Қайтпайтын жөтел;\r\n•	Тыныс алу мәселелері;\r\n•	Ауыздан жағымсыз  иістің шығуы;\r\n•	Құлақ ауруы;\r\n•	Салмақ жоғалту.\r\nБұл симптомдар қатерлі ісікке байланысты болуы мүмкін, бірақ басқа ауруларда да кездеседі. Дәрігерге тексеріліңіз, ол себептерді анықтауға көмектесе алады.\r\n\r\n__КӨМЕЙ ҚАТЕРЛІ ІСІГІН ДИАГНОСТИКАЛАУ__\r\n\r\nЕгер сізде көмей қатерлі ісігінің симптомдары болса, сізге келесідей диагностикалық сынақтар түрлері тағайындалуы мүмкін:\r\n\r\n• \'\'__Жалпы шолу__\'\'. Дәрігер мойынды сипалап көреді, қалқанша безді, көмейді және лимфа түйіндерінен тығыздану және ісіну сияқты белгілерді анықтайды (пальпациялайды).\r\n• \'\'__Жанама ларингоскопия__\'\'. Дәрігер кішкентай айнаның көмегімен патологиялық өзгерістерді және бұзылыстарды көру үшін тамақ байламдарын қарап шығады. Бұл ауыртпайтын процедура, соған қарамастан, бұл тек дәрігерлік кеңседе жүзеге асырылады.\r\n• \'\'__Тікелей ларингоскопия__\'\'. Ларингоскоп, жарық көзі бар жұқа түтік пациентке мұрын немесе ауыз арқылы енгізіледі.  Түтікшені енгізгенде, айнадан көрінбеген көмей бөліктерін көруге мүмкіндік туады. Қолайсыздықты болдырмау үшін жергілікті анестезияны қолдануға немесе тыныштандырғыш дәріні қолдануға болады. Кейде  жалпы наркозды пайдаланса да болады. Бұл зерттеулер ауруханада жүргізілуі керек.\r\n• \'\'__Компьютерлі томография__\'\'. Компьютерге қосылған рентген аппараты мойынның егжей-тегжейлі суреттерін алуға мүмкіндік береді. Жақсы көріну үшін,  мойын аймағында ісіктің бар екенін анықтауға мүмкіндік беретін ренгеноконтрасты затты енгізсе де болады.\r\n• \'\'__Биопсия__\'\'. Егер алдын-ала зерттеу патологиялық өзгерістерді анықтауға мүмкіндік берсе, онда  кішкене тін бөлшегін  алуға болады. Бұл процедура биопсия деп аталады. Ол жергілікті немесе жалпы анестезиямен және ларингоскоптың көмегімен жүргізіледі. Одан кейін рак клеткаларын анықтау үшін микроскоптың астында тін бөлігі зерттеледі. Биопсия және микроскопиялық зерттеу - онкологиялық ауруларды ең нақты диагностикалайтын әдісі болып табылады.\r\n\r\n__КӨМЕЙ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ДАМУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nЕмдеуді жақсы жоспарлау үшін дәрігер онкологиялық аурулардың даму кезеңін белгілеуі керек. Бұл қатерлі ісік қаншалықты таралғанын анықтауға мүмкіндік береді. Осы мақсатта дәрігер рентген, компьютерлік томография, ядролық магниттік резонанс және басқа да әдістерді пайдаланып, лимфа түйіндерді немесе мойынның басқа бөліктерін немесе сәл қашық орналасқан мүшелер мен тіндерді обыр зақымдады ма, жоқ па, соны анықтайды.\r\n\r\n__КӨМЕЙ ҚАТЕРЛІ ІСІГІН ЕМДЕУ __\r\n\r\nКөмей обырмен ауыратын адамдар ауруды емдеу туралы шешім қабылдауда жиі белсенді қатысқысы келеді. Мұндай ниет танытуы табиғи құбылыс.\r\n\r\nДәрігер сізді көмей қатерлі ісігін емдейтін мамандар - хирург, отоларинголог, онколог дәрігерге жібере алады. Емдеу әдетте диагноз қойылғаннан соң, бірнеше апта өткеннен кейін басталады. Бұл аралықтағы уақыт дәрігермен емдеу жоспарын талқылау және басқа маманнан қосымша пікірін алу үшін жұмсалады.\r\n\r\n\'\'__Емдеу әдістері__\'\'\r\n\r\nЕмдеу әдісін таңдау көптеген факторларға, соның ішінде жалпы денсаулыққа, локализацияға, ісіктің таралу көлеміне және сатысына байланысты болады.\r\n\r\nКөмей обырды радиациялық терапия, хирургиялық әдіс, химиотерапиялардың көмегімен емдеуге болады. Кейбір науқастар аралас емдеуге тағайындалады.\r\n\r\nРадиациялық терапия (сәулелік терапия деп те аталады) рак жасушаларын жою үшін жоғары энергиялы рентгенді сәулелерді пайдаланады. Радиотерапия - сәуле түсетін аймақта зақымданған клеткалардың жергілікті емдеуі. Емдеу әдетте 5-тен 8 апта аралығында аптасына 5 күн өткізіледі.\r\n\r\nКөмей обыры сәулелік терапия немесе хирургиялық емдеу және химиотерапиямен бірге қолданылады.\r\n\r\n• Шағын өлшемді ісіктері бар науқастарға немесе хирургиялық операциядан өтпейтін науқастарға радиациялық терапия тағайындалады.\r\n• \'\'Хирургиялық емдеуге байланысты радиациялық терапия\'\'. Радиотерапия хирургиялық емдеу басталғанға дейін ісік көлемін азайтуы немесе операциядан кейін қалған рак клеткаларын жоюы мүмкін. Егер хирургиялық операциядан кейін ісік қайтадан өссе, ісік сәулелік терапиямен емделеді.\r\n•\'\' Химиотерапиямен бірге радиациялық терапия\'\': Радиациялық терапия химиотерапияның алдында, сонымен бір уақытта және одан кейін де қолданылады.\r\n\r\nКейбір науқастарға радиациялық терапия енгізілгеннен кейін, түтік уақытша асқазанға енгізіледі, ол арқылы қоректік заттар беріледі.\r\n\r\nХирургиялық емдеу - бұл іс-әрекетті скальпель немесе лазермен алып тастау әдісі. Хирургия әдетте жалпы наркозбен өткізіледі. Операцияның сипаты негізінен ісіктің көлеміне және дәл орналасуына байланысты болады.\r\n\r\nЛарингектоминың бірнеше түрі бар (көмейдің бір бөлігін немесе барлық бөліктерін хирургиялық жолмен  алу үшін):\r\n\r\n•	\'\'__Тотальді (толық) ларинэктомия__\'\':  көмей толығымен алынып тасталынады.\r\n•	\'\'__Ішінара ларинэктомия__\'\' (гемиларингэктомия): хирург көмейдің бір бөлігін ғана алып тастайды.\r\n•	\'\'__Көмекейлік ларигектомия__\'\': Хирург көмекейді – көмейдің жоғарғы жағын алып тастайды.\r\n•	\'\'__Кордектомия__\'\': Хирург бір немесе қос дыбыс байламын алып тастайды.\r\n•	Кейде мойын лимфа түйіндері операция кезінде жойылады. Бұл операция лимфа түйінінің диссекциясы деп аталады. Қалқанша безді де жоюға болады.\r\n\r\nКөмей обырының операциясы кезінде стоманы - кеңірдекке түтікті орнату керек болуы мүмкін. Мұндай операция трахеостомия деп аталады. Стоманың арқасында жаңа ауа жолдары мойынның алдыңғы қабырғасындағы тесік арқылы жасалады. Өкпе мен кеңірдектегі ауа осы түтік арқылы өтеді. Көптеген науқастар үшін трахеостомия уақытша белгіленеді. Операциядан кейін пациенттің қалпына келгенінше ғана қажет. Операциядан кейін кейбір науқастар уақытша азықтандыру түтігін енгізді.\r\n\r\nХимиотерапия обыр клеткаларын жоюға арналған дәрі-дәрмектерді пайдалануға негізделген. Дәрігерге қарсы іс-қимылдың бірыңғай агентін немесе екі немесе одан да көп дәрілердің қосындысын ұсынуға болады. Дәрі-дәрмектер әдетте ішілік инъекция арқылы басқарылады. Бұл жағдайда препараттар қанға кіреді және түрлі мүшелер  мен тіндерге бағытталады.\r\n\r\nХимиотерапия көмей қатерлі ісікті емдеу үшін әртүрлі мақсаттарда қолданылады:\r\n\r\n•	Хирургиялық емдеу немесе радиациялық терапия басталғанға дейін: кейбір жағдайларда хирургиялық емдеу немесе сәулелік терапияны бастау үшін, дәрінің көмегімен үлкен ісіктердің көлемі кішірейтілуі мүмкін.\r\n•	Хирургиялық емдеу немесе сәулелі терапиядан кейін: химиотерапия хирургиялық емдеуден және сәулелік терапиядан қалған жасушаларды жою үшін қолданылады. Химиотерапия, сонымен қатар, ісіктерді басу үшін қолданылады.\r\n\r\nХирургиялық емдеудің орнына: Химиотерапия хирургияның орнына сәулелік терапиямен біргеқолданылады. Бұл көмей мен дауысты сақтауға мүмкіндік береді.\r\n\r\n__КӨМЕЙ ҚАТЕРЛІ ІСІГІН ЕМДЕУДЕГІ ЖАНАМА ӘСЕРЛЕР__\r\n\r\nКөмей обырын емдеуде, қатерлі ісікті жоюға бағытталған шарадан,  сау жасуша мен тіндер де зақымданып қалып жатады. Осы себепті көмей қатерлі ісігін емдеуде қажет емес жанама әсерлер де қатар жүреді.\r\n\r\nЖанама әсерлер əр  адамдарда əр түрлі болуы мүмкін. Олар бір сеанстан екіншісіне қарай өзгеруі мүмкін. Емдеу басталғанға дейін дәрігерлер науқасқа мүмкін болатын жанама әсерлерді айтып, және оларды қалай басқаруға болатынын түсіндіруі керек. Бұл жанама әсерлердің ауырлығын төмендетуге көмектесуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Радиациялық терапияның жанама әсері__\'\'\r\n\r\nРадиациялық терапиядан өтіп жатқан адамдарда бірнеше  жанама әсер туындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Ауыздың құрғауы. Науқастар көп мөлшерде сұйықтық қабылдаса, сол  көмек болады.\r\n•	Тамақтың немесе аузындағы тітіркену сезімі. Сұйықтықпен шаю арқылы тітіркенуді азайтуға болады.\r\n•	Стоматологиялық процедуралардан кейінгі емдеу. Пациенттерге стоматологқа тексеріліп көруге кеңес беріледі, сәулелік терапияны бастамас бұрын тістер мен тістерді емдеу ұсынылады.\r\n•	Тіс жегі. Ауыз қуысының гигиенасын қатаң қадағалап, тістер мен қызыл иекті сау күйінде сақтау керек. Кейде тіс щеткасын пайдалану қиын болса, арнайы гигиеналық шаю ертінділерін пайдалану ұсынылады.\r\n•	Дәм мен иістің өзгеруі. Радиотерапия кезінде дәм мен иісті қабылдау өзгеруі мүмкін.\r\n•	Әлсіздік. Радиотерапия кезінде, әсіресе соңғы апталарда, науқастарда барынша әлсіздік және шаршау байқалады. Мұны жеңу үшін тынығу керек, бірақ мүмкіндігінше ұзақ уақыт белсенді болға кеңес беріледі.\r\n•	Дауыс қасиеттерінің өзгеруі. Әсіресе, күннің соңына қарай әлсіреген дауыс білінеді. Дауысқа ауа-райы да әсер етуі мүмкін. Рентгенотерапияның әсерінен көмейдің ісінуінен дауыстың өзгеруі және мойнында тығыздық сезімі байқалады. Дәрігер көмейдің ісінуін  азайту үшін дәрі-дәрмектерді ұсынуы мүмкін.\r\n•	Емделумен бірге терінің өзгеруі. Радиацияның әсер ету аумағында тері құрғақ және қызарады. Тері күтімі терінің қабынуын болдырмау үшін өте маңызды. Жабысқақ тері аймағына ауа кіруін қамтамасыз ету ұсынылады, бірақ күн сәулесінің тікелей әсеріне қалмау керек. Радиациялық терапия әсерін қабылдағанда оның тиетін жеріндегі түкті қырмау керек және  ауыр матадан тігілген киімді кимеу керек. Лосьондар мен кремдерді қауіпсіз тері күтімі өнімдерін ұсынатын дәрігермен кеңеспей тұрып пайдалануға болмайды.\r\n\r\n__Хирургиялық операцияның жанама әсері__\r\n\r\nХирургия төмендегідей жанама әсерлермен астасады:\r\n\r\n•	Ауырсыну. Операциядан кейінгі алғашқы бірнеше күн ішінде науқастар ыңғайсыздық сезінуі мүмкін. Алайда ауырсынуды бақылау үшін ауыруды басатын дәрілерді қолдануға болады.\r\n•	Әлсіздік. Табиғи реакция - операциядан кейін әлсіздік пен шаршау сезімінің болуы заңды. Операциядан кейін қалпына келтіру уақыты әр науқаста, әр түрлі болады.\r\n•	Тамақтың ісінуі. Операциядан кейін бірнеше күн бойы, пациенттердің ішуге, жеуге немесе жұтуға мүмкіндігі болмайды. Сондықтан пациенттер тағамдық ерітінділерді ішілік енгізу арқылы алдымен парентеральді тамақтануды ұсынады. Бір-екі күннен кейін науқасқа ас мұрын немесе ауыз арқылы асқазанына зондпен енгізіледі, ол арқылы қоректік қоспасы да беріледі. Ісіну төмендеген соң және хирургиялық жара жазыла бастағанда, зонд алынып тасталады. Іссінудің салдарынан  тамақтану және сөйлеу қиындықтары тудырады. Алайда бірте-бірте тамақтану және сөйлеу қабілеті қалпына келтірілді. Кейде қоректік зонд операция арқылы асқазанға тікелей енгізіледі. Қалыпты функциялар қалпына келтіргеннен кейін мұндай зонд алынып тасталады, алайда кейбір науқастарда зонд ары қарай өмір сүру үшін қалады.\r\n•	Шырыштың түзілуінің артуы. Операциядан кейін өкпе мен кеңірдек қышқыл деп аталатын шырышты көп мөлшерде шығарады. Оны алып тастау үшін мейірбике трахеостомияға салынған арнайы түтікпен көмектесе алады. Кейіннен науқас қақырық шығаруды үйренеді.\r\n•	Сезімталдықтың бұзылуы және әлсіздік. Ларинготомиядан кейін хирургия аймағында нерв зақымдануына байланысты сезімталдықтың бұзылуы болуы мүмкін. Ол иық пен мойынның сезімталдығына да әсер етуі мүмкін. Физиотерапия бұл бұзылуларды жеңуге көмектеседі.\r\n•	Сыртқы көріністі өзгерту. Операциядан кейін түйінше қалыптасады және мойынның мөлшері аздап төмендеуі мүмкін. Кейбір науқастар өз мойындарын жауып тұратын киім киюді қалайды.\r\n•	Трахеостомия. Көптеген жағдайларда трахеостомия уақытша белгіленеді. Қысқартудың қысқа мерзімінен кейін трахеостомиялық түтіктерді алып тастауға болады және тесіктердің өзі емделіп, жабылады. Бұл пациенттерге дербес дем беруге және сөйлесуге мүмкіндік береді, бірақ дауыстың әлсіреуі мүмкін.\r\n•	Жалпы ларинготомиядан кейін пациенттерге тұрақты трахеостомия белгіленеді. Бұл пациенттер дем алуды және жаңа тәсілмен сөйлесуді үйренуді талап етеді.\r\n\r\n__Химиотерапияның жанама әсері__\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсерлері табиғатта қолданылатын дәрі-дәрмек түріне және дозасына байланысты. Негізінде, ісікке қарсы препараттар тез арада бөлінетін дененің жасушаларына әсер етеді:\r\n\r\n•	Қан жасушалары - инфекциямен күресуге, қанның қаныққандығын қамтамасыз етуге және бүкіл денедегі оттекті тасымалдауға көмектесетін жасушалар. Қанның жасушаларының зақымдануы мен өлімі көбінесе инфекцияға, қан кету мен қансырауға, сондай-ақ жалпы әлсіздікке әкеледі.\r\n•	Шаш түбірі жасушалары. Химиотерапия шаштың түсуіне соқтыруы мүмкін. Дегенмен, бұл құбылыс әдетте уақытша болады және шаштың өсуі әдетте қалпына келтіріледі. Жаңадан өсірілген шаштың  түсі өзгеріп және өзгеше қасиеттері пайда болуы мүмкін.\r\n•	Асқазан-ішек жолының шырышты қабығын жабатын жасушалар. Химиотерапия тәбеттің бұзылуын туыдыруы мүмкін, жүрек айнуын, құсуды, диареяны, аузындың және еріннің жаралануына соқтыруы мүмкін. Осы жағдайлардың көпшілігін қазіргі заманғы медицинада қолданылатын дәрілермен емдеуге болады.\r\n\r\n__Көмей обырымен ауыратындардың салауатты өмір салты__\r\n\r\nКөмей обырмен ауырып,  емделген кейбір науқастар тағамға деген қызығушылығын жоғалтуы мүмкін. Дәмі  өзгертілген және кейбір иісі бүр түрлі тағамдарды қабылдай алмай қиналады. Алайда, жылдам қалпына келтіру үшін жақсы тамақтанудың маңызы зор. Атап айтқанда, калория мен ақуызы мол аспен қоректенуі керек, тіндерді қалпына келтіру үшін және салмақты қалыпты ұстап тұру үшін, сондай-ақ күшті-қуатты толықтыру үшін жеткілікті тамақтану керек.\r\n\r\nЕгер тамақтану қиындықтары сәулелік терапияға байланысты болса, дәмдендіргіштер қосылған және жұмсартылған, жұмсақ өлшемді  тағамды қабылдаңыз. Мысалы, сорпа, пудинги, сүт өнімдерін таңдауыңызға болады.\r\n\r\nХирургиялық және радиациялық терапиядан кейін кейбір науқастардың асқазанына немесе ішегәне арнайы тағамдық зондтар орнатылады. Жұтыну қабілеті қалпына келгеннен кейін көптеген пациенттер қалыпты диетасына оралады. Дегенмен, кейбіреулер сұйық азық-түлікті дұрыс көреді, ал басқалары қалыпты диетасын жалғастыра береді.\r\n\r\n__Трахеостомиямен өмір сүру__\r\n\r\nҚалыпты өмірге оралу, әдетте, көмей қатерлі ісігімен ауыратын науқастар үшін оңайға соқпайды.\r\n\r\nЕгер науқасқа трахеостомия жеткізілсе, ол оны қалай емдеу керек екенін білуі керек:\r\n\r\n•	Науқас трахеостомиялық түтікті қалай алып, тазалап, шырышты кетіріп, трахеостомиялық шұңқырдың айналасына қалай күтім жасауды үйренуі керек.\r\n•	Егер бөлмедегі ауа тым құрғақ болса, ол жағдай жылыту маусымы кезінде, яғни қыста жиі орын алатын болса, өкпелер көп шырыш бөледі. Сонымен қатар, трахеостоманың айналасындағы тері тітіркенуі мүмкін. Бірнеше мәселелерді болдырмау үшін ылғалдатқышты қолдану ұсынылады.\r\n•	Трахеостомияға су кірсе қауіпті болуы мүмкін. Бұл жағдайға жол бермеу үшін, суды қабылдар кезде немесе жай жуыну және қырыну кезедерінде құралға су кіріп кетпес үшін арнайы қақпақты кигізіп қою ұсынылады. Шаңнан, түтіннен және басқа да тітіркендіргіштерден қорғайтын арнайы қалпақтар да болады.\r\n•	Операциядан кейін бірнеше ай бойы тері сезімталдығы жоғалып кетуі мүмкін. Сондықтан қырынғанда жараланып қалмас үшін қырынуға арналған электр ұстараны пайдалану ұсынылады.\r\n•	Трахеостомиясы бар науқастар  жұмыс істегенде көпшілігінде проблема туындамайды. Дегенмен, олар ауаны ұстай алмайтындығын атап өту керек. Сондықтан, орташа және ауыр физикалық күштермен байланысты, әсіресе салмақ көтерумен байланысты жұмыс оларға ыңғайсыз. Жүзу және басқа да су спорт түрлерімен шұғылданудың қажеті жоқ.\r\n•	Кейбір науқастар өздерін қалай көрініп, қалай сөйлейтінін дұрыстай алмай қиналады, және оған «басқалар  не ойлайды» деп алаңдаумен болады. Мұндай жағдайларда психологтың көмегі қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n__Сөйлеуді қайта үйреніңіз__\r\n\r\nСөйлеу қабілеті күнделікті өмірдің ажырамас бөлігі болып табылады. Сондықтан бұл қабілеттің жоғалуы айтарлықтай күйзеліске ұрындыратыны жассырын емес. Мұндай жағдайларда туыстары мен достарының қолдауы маңызды.\r\n\r\nӘдетте, сөйлеу қабілеті ішінара ларинготомиядан кейін бір апта ішінде қалпына келеді. Алайда, жалпы ларинготомиядан кейін науқастар жаңа тәсілдермен сөйлеуді үйренуі керек.\r\n\r\nБұған дейін науқас ой мен қарым-қатынас жасаудың басқа тәсілдерін үйренуі керек.\r\n\r\n•	Пациенттерге блокнот пен қарындашты барлық уақытта өзімен бірге алып жүруге кеңес беріледі.\r\n•	Ойлар компьютер арқылы немесе басқа құралдармен көрсетілуі мүмкін. Бұл жағдайда басылған сөздерді арнайы бағдарламалық жасақтама арқылы ойнатуға болады.\r\n•	Кішкентай сөздіктің де пайдалы тиюі мүмкін, онда пациент өзі айтқысы келетін сөздерді көрсете алады.\r\nӨңештік сөйлеу, механикалық сөйлеу, сондай-ақ трахеофазальды саңлау деп аталатын сөйлеу  сөйлеудің басқа жолдары  да бар. Осы әдістерді қолдану, орындалатын операция көлеміне, сондай-ақ басқа да жағдайларға байланысты.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір онкологиялық науқастар қосымша және баламалы медицина әдістерін ұнатады:\r\n\r\nҚосымша әдістерге химиотерапия және сәулелі терапия сияқты қатерлі ісікке қолданылатындар стандартты әдістер жатады. Балама әдістер - стандартты емдеу әдістерінің орнына қолданылатындар.\r\n\r\nАкупунктура (акупунктура), терапевтік массаж, өсімдік деривативтері, витаминдер немесе арнайы диеталар, визуализация, медитация және рухани сауықтыру - қосымша немесе баламалы медицина түрлері болып табылады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық науқастар қосымша немесе баламалы терапия әдістерін қолдану нәтижесінде денсаулық жағдайының жақсарғанын атап өтті. Дегенмен, қосымша және баламалы медицинаның кейбір түрлері химиотерапия мен радиотерапияның әсер ету механизмдерін өзгерте алады. Бұл өзгерістер науқасқа зиян келтіруі де мүмкін. Сонымен қатар, қосымша және баламалы медицинаның белгілі бір түрлері жеке-жеке қолданылған жағдайда да зиянды болуы мүмкін. Қосымша және баламалы медицинаның кейбір түрлері қымбат тұрады.\r\n \r\n__АУРУДЫҢ КҮТІМІ ЖӘНЕ ОҒАН ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nМұндай қатерлі ісікпен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға ауруымен байланысты эмоционалды және практикалық мәселелерді шешу үшін көмек қажет. Мұндай жағдайларда өзара қолдау топтары  айтарлықтай пайдалы болуы мүмкін. Бұл ұғым көптеген батыс елдерінде кең таралған. Осындай топтарда онкологиялық науқастар өздерінің білімдері мен тәжірибесін бөлісе отырып ауруға және емнің жанама әсерлеріне қалай қарсы тұру үшін кеңеседі.\r\n\r\nОбыры бар науқастар  өз отбасыларына, жұмыс орындарын сақтап қалуға, күнделікті өмірлік қажеттіліктерін қалай толықтыру керектігіне  алаңдайды. Мұндай науқастарда емделуге, ауруханаға жатқызуға, сондай-ақ медициналық қызметтерге ақы төлеу қажеттілігіне байланысты алаңдаушылық да болады. Онкологиялық науқастарға қатысты көптеген мәселелерге әдетте денсаулық сақтау саласының қызметкерлері жауап береді.\r\n \r\n__Тағамдық және физикалық белсенділік__\r\n\r\nОбыр аурулар үшін өзіне күтім жасау аса  маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып және мүмкін болатын ең жоғары белсенділікке ие болу керек. Обырмен ауыратын  науқастар  салмақтарын тұрақты сақтау үшін жеткілікті калориямен қамтамассыз етілуі  керек. Атап айтқанда, жеткілікті ақуызды қабылдауы қажет. Жақсы тамақтану көңіл-күйді жақсартуға және энергияны көп жинауға  көмектеседі.\r\n\r\nОнкологиялық науқастарда, әсіресе емдеу кезінде немесе емдеуден кейін дереу, жиі тәбет төмендеуі кездеседі. Олар өздерін жақсы сезінбей немесе шаршағандықтан не болмаса, ауызындағы дәмнің өзгеруін сезінуі мүмкін. Сонымен қатар, емнің жанама әсері (мысалы, тәбеттің жоғалуы, жүрек айнуы, құсу немесе аузындағы жаралар) елеулі проблемаға алып келуі де ықтимал. Дәрігер, диетология немесе басқа медицина қызметкері тағамдық мәселелерді шешу жолдарын ұсына алады.\r\n\r\nКөптеген адамдар белсенді өмір салтын сақтау арқылы жақсы өздерін сезінеді. Жаяу жүру, йога, жүзу және басқа да іс-шаралар күшті қалпында ұстауға және энергия мен өмірлік тонусты қамтамасыз етуге көмектеседі. Жаттығу жүрек айнуы мен ауырсынуды азайтады және емдеу процесін жеңілдетеді. Олар сондай-ақ стресті жеңілдетуге көмектеседі. Дене белсенділігі туралы дәрігермен кеңесу өте маңызды. Егер жаттығу ауырсыну тудырса немесе одан басқа мәселелер туындаса, физикалық қызметтің сипатын өзгерту туралы мәселені шешу үшін дәрігерге хабарлау қажет.\r\n \r\n__Алдағы бақылаудың маңыздылығы және емдеу__\r\n\r\nКөмей  рак ауруларының кейінгі бақылауы және емделуі денсаулықтың кез-келген өзгерістерін белгілеу үшін маңызды. Егер обыр ауруының жаңа белгілері пайда болса, онда оны емдеу туралы шешім қабылдау өте маңызды болмақ. Мұндай бақылау мерзімді медициналық тексеруден, рентгендік және зертханалық зерттеулерден тұрады. Науқастың өзі де аурудың өзгеруі туралы дәрігерге хабарлауы керек.\r\n\r\nКөмей обырын емдеу қалқанша безіне теріс әсер етуі мүмкін. Сондықтан, қандағы гормондардың биохимиялық анықталуы арқылы қалқанша безінің күйін тексеру маңызды болып табылады.\r\n \r\n__ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУЛЕР__\r\n\r\nҚазіргі уақытта радиациялық терапия әдістерін жетілдіру бойынша зерттеулер жүргізілуде. Мысалы, 5-тен 7 аптаға дейін екі апта бойы (күніне 3 рет және аптасына 5 рет) сәулелік терапияны қабылдауға болады.\r\n\r\nҒалымдар онкологиялық ауруларды емдеудің жанама әсерлерін азайтатын дәрі жасап жатыр. Мұндай дәрі-дәрмектер дене салмағын сақтап, терінің және шырышты қабықтың бұзылуын болдырмайды.\r\n\r\nСондай-ақ, ғалымдар обыр клеткаларын тиімді түрде бұзатын жаңа протеинге қарсы препараттар мен олардың комбинацияларын дамытады, бұл ретте гормондардың анатомиялық тұтастығын сақтау маңызды.\r\n\r\nБелгілі бір «үміт» биохимиялық терапия деп аталады, онда моноклоналды антиденелер қолданылады. Олар рак клеткаларының өсуін тежеуге қабілетті.\r\n\r\n\r\n\'\'Дауыссыздық және / немесе дауыс жоғалту (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Синонимдері:__\r\n\r\nВокальды қабықтың қатерлі ісігі; Жатыр мойыны қатерлі ісігі; Ларингалды қатерлі ісік; Оропарин немесе гипофариялық ісік.\r\n\r\n','translator',115,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(673,'','Неліктен біз жыныстық қатынасқа түсеміз?','','','kz','s','',0,'',9425,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542604500,1574140500,1542604661,'Статистикаға сәйкес, әрбір әйел жыныстық қатынас туралы орташа есеппен екі-үш күнде, ал еркек кемінде күніне бір рет ойлайды екен. Алайда, өзіміздің кіндігіміздің төменгі жағындағы нәрсені талқылауға келгенде, қоғамдық санадағы кертартпалықты байқауға болады. Негізі, секс күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі болып табылады. Оның денсаулығымызға және ұзақ өмір сүруімізге тікелей қатысы бар. Сондықтан, біз жыныстық қатынас туралы, мысалы, оргазм, эякуляция және белсіздік сияқты нәрселер туралы айтудан ұялмауымыз керек','Статистикаға сәйкес, әрбір әйел жыныстық қатынас туралы орташа есеппен екі-үш күнде, ал еркек кемінде күніне бір рет ойлайды екен. Алайда, өзіміздің кіндігіміздің төменгі жағындағы нәрсені талқылауға келгенде, қоғамдық санадағы кертартпалықты байқауға болады. Негізі, секс күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі болып табылады. Оның денсаулығымызға және ұзақ өмір сүруімізге тікелей қатысы бар. Сондықтан, біз жыныстық қатынас туралы, мысалы, оргазм, эякуляция және белсіздік сияқты нәрселер туралы айтудан ұялмауымыз керек.\r\n\r\nСекс - бұл денсаулықты нығайтуға және оны сақтауға арналған көптеген тәсілдердің бірі. 20-30 минуттық  жыныстық қатынас кезінде  ағзадағы 300-ге жуық калория жағылады, бұл бес шақырым тоқтаусыз жүгірумен тең. Алайда жыныстық қатынастың ұзақтығы 2-ден 6 минутқа дейін созылса, жиырма беске ғана жуық калория жойылады (бұл жарты километрге де жетпейтін жүгіріспен тең). Егер сіз тоқтауыз екі баспалдақ көтеріліп-түсе алмасаңыз, бұл сіздің жыныстық өміріңізге әсер ететін қиындықтарыңыз бар екенін білдіреді.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"411\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\nБіздің жыныстық өміріміз айтарлықтай күрделі. Бізде көптеген себептер бойынша жыныстық қатынасқа түсеміз. Айталық, біз балалы болғымыз келеді. Сондай-ақ өз сүйіспеншілігімізді ашып тұрып көрсеткіміз келеді. Шыны керек, жыныстық қатынас көңіл көтерудің де тамаша нұсқасы. Айта берсең себеп көп, мысалы теледидарда қызықты ешеңенің жоқтығы да жынысстық қатынас жасасуға ықпал етіп жатады.  Бірақ  бәрі біз қалағандай, жоспарлағанымыздай бола бермейді. \r\n\r\nБіздің сексуалдық мәдениетіміз махаббат пен құмарлыққа ғана тән емес, сонымен қатар зақымдалған презервативтер, жыныстық жолмен берілетін аурулар, бедеулік және эректильді дисфункцияның  да алатын  орны бар. Біздің жыныстық органдармен байланысты мәселелер күрделі және ол жекеше, сондықтан оны талқылау қиын болуы мүмкін.\r\n\r\nӘрине, махаббат пен құмарлық – күрделі эмоциялық жағдай болып табылады. Оның ішінде аздаған сәттіліктер,  бір шама күш-жігер, және көзге көрінбес болса да  «химияның»  да  үлесі бар.  Бұл таза биологиялық тұрғыдан қарағанда, аталмыш химиялық қосылыстар - миға,   сіздің махаббат сезімдеріне жоғары дайындықта екеніңізді білдіреді және одан басқа өмірге қажетті, саналы сигналдарды жібермей тұру үшін әрекет етеді. Бұл сигналдар сіздің миыңыздағы ойлау және логикалық қасиеттеріңізді айналып өтіп, сондай-ақ  мидың эмоцияға жауап беретін, мидың шоғырландыру процессін реттейтін  дән тәріздес денесін (Amigdala) бағындырып алады. Сондықтан күшті махаббат эмоциялары «іште көбелектер ұшын жүргендей» секілді сезімдерді тудыруы мүмкін.\r\n\r\nСән өндiрушiлер мен стилистерлердің бағындыра алмағын бір шыңы бар, ол сексуалды серіктестерді тартымды ететін   бірден-бір фактор - иіс. Адам, табиғатынан феромондер деп аталатын химиялық байланыстарды өндіруге қабілетті,  сол иіс, адамардың бір-біріне деген ынтық болу сезімдерне ықпал жасайды. Бұл химиялық процесс әсерден  біз, қандай да бір себептермен өзімізге бір адамды сүйікті ете аламыз және, сонымен қатар,  кейбір адамдарды өзімізден сол химиялық бөліндінің салдарынан жиеркендіріп қоямыз. \r\n\r\nӨздерінің биологиялық табиғаты бойынша ер адамдар әрдайым өзінің ұрығын қабылдауға қабілетті серіктес табуға тырысады. Әйелдер бұл туралы біледі. Және де соған қарамастан ерлер бұл жайында айта алмайды немесе тіпті ойламауға тырысады. Ерлердің ойынша, әйелдер эволюциялық дәрежесінде «ерлердің жыныс мүшесінің көлемі олардың қауқарлығымен байланыс орнатады деп санайды»  деген ойда.  Егер бұл қателесу шын болса, онда ер адамдарда өте кішкентай пенис болар еді ғой. Ол тек қынаптың ішіне ұрықтың енуін талап етеді емес пе; тіпті пенис мөлшері кішкентай  болса да, сперма өз функциясын орындау үшін  «шапшаң» қимылдайды емес пе. Негізі үлкен еркектің жныс мүшесінің көлемінен гөрі, мықты ұрық ағыны маңызы болып табылады. \r\n\r\nЭякуляция кезінде шамамен 300 миллиондай ұрық бөлініп, жоғары қарай, өзінің көздеген нысаны – аналық жасушаға атқылайды.  Қынаптан жатыр мойны арқылы жатыр қуысына қарай жүреді. Фалопиев түтіктерінің ерекше шаш тәрізді формаларының көмегімен жұмыртқаның жасушасы ұсталып, төмен қарай жылжиды, сол кезде сперматозоидтар жоғарыға қарай жылжиды. Қалың қабырғалы жатыр пенисті қысып, бөлінген  сперматозоидты ұрықтандыру үрдісін жалғастыру үшін процессі әрі қарай жүргізеді. Сол уақытта ұрықтар діттеген жеріне дамылдайды және олар аналық жасушаны ұрықтандыруға кіріседі. Бірақ барлық ұрық бірдей болмайды. Олар баскетболшыларға ұқсайды, мысалы, кейбіреулері допты себетке салып жатқанда басқалары қоршап тежегендей және шабуылшыға допты көтеріп, гол соғуға мүмкіндік туғызады, бұл жердегі үрдіс те дәл соған ұқсайды. Егер бұл процесс сәтті болса, ұрықтандырылған  аналық жасуша кейін импланттанатын жатыр қабырғасына қарай жылжиды. Бұл процесс жүктілік және босану – біздің өміріміздің ең кереметі, тұқымның және эволюцияның жалғасы.\r\n\r\nЭволюциялық тұрғыдан секс ең маңызды эволюциялық процесстердің бірі - дифференциалды көбеюдің қозғалтқышына пара-пар. Демек, сексуалдық-эволюциялық бейімделудің басты мақсаты - анатомиялық, физиологиялық және психологиялық болып отыр.\r\n\r\nӘйелдердың жынстық әлемі еркектікіне қарағанда күрделі. Мысалы, әйелдер барынша контекстектуалды түрде, сексуалдық сигналдарға оңай назар аударады, олар  айналасындағы  болып жатқан нәрселерге назар аударады, бұл әйелдердің жыныстық әуестігі көп қырлы дегнді білдіреді. Сонымен қатар, әйелдер ерлермен салыстырғанда жыныстық сигналдармен аз байланысқа да түсе алады, эрекция кезінде ер адам жыныстық қозуды сезінеді және сол уақытта жыныстық қатынасқа түсу қажеттілігін түсінеді. Әйелдерде жағдай басқаша. Әйелдерде сексуалдық сигналдар елеусіз қалуы да мүмкін, тіпті олар жыныстық қатынасқа түсіп жатқанның өзінде, қатынасқа  ынтасы  бола бермейді. Бірақ, ер адамдар тек эрекциясын қанағаттандыру үшін ғана жыныстық қатынасқа түсуі мүмкін деп айтуға болмайды, бұл тек әйелдің денесі күрделі деген ұғымды жеткізу үшін салытырмалы түрде келтірген мысал.\r\n \r\nҚазіргі уақытта әйел жыныстары туралы, әсіресе, жыныстық қызығушылығы туралы өте көп нәрсе білуге болады, ол қазіргі заманғы әйелдердің үштен бірі жыныстық қатынасқа қызығушылық танытпайтындығы дәлелденген. Сондай-ақ, ерлі-зайыптылардағы жыныстық ниетінің үйлесімсіздігі қарым-қатынаста әртүрлі мәселелерге әкелуі мүмкін екенін де есте ұстаған жөн.\r\n\r\nМысалы, кейбір ерлі-зайыптылар жылына бес рет жыныстық қатынаста болудан бақытты болуы мүмкін, ал кейбір жұптар оны жиі жасауға дайын. Нақты проблема қарым-қатынаста бір адам, екіншісіне қарағанда жыныстық қатынасқа жиі бейім бола берген кезде туындайды. Және бұл өте қиын мәселе, себебі еркектер ерте, жасөспірім кезінде немесе ерте жастағы жиырма жасында жыныстық өмірінің шыңына жетіп алады, ал әйелдердікі 30-40 жасқа дейін тояттай қоямайды.\r\n\r\nТағы бір айырмашылығы, ер адамдар әр үш күн сайын секске баруға бейім, бұл уақытта жоғары сапалы шәует қайтен пайда болсын. Егер сіз сол факт жағында болсаңыз, әйелдердің кем дегенде үштен бірінде құмартуды жоғалту кезеңі болып тұрады, біресе ерлердің  сексуалдық дисфункциясында түсінікссіз жайттар туындайды,  бұл қарым-қатынастың жетіспеушілігін өтеу арқылы өтелуі мүмкін. \r\n\r\nСіздің барлық тілектеріңізді дереу орындауға болатын осындай сиқырлы таяқша жоқ. Тәжірибе, сенімділік, қарым-қатынас және ақылға қонымды тәуекелдер серіктес ниетінің артуына көмектеседі. Әйелдердің сипаттайтын ең көп  мәселесі - олар сексуалдық әуестікті сезінбейді, өйткені олар өздерін  сүйікті сезіне алмайды, сондықтан секс олар үшін әдеттегі үрдіс болып қала береді. Өзіңіз ойлап көріңізші, күнделікті таңғы аста да, түскі және кешкі аста да  бір тағамды жей берсеңіз қандай күйде боласыз?  Әрине жалығасыз. Сіз өзіңіздің жыныстық өміріңізге де сол ұстанымнан қарауыңыз керек. Ендеше, сәл түрлендіріңіз. Басқа «тағамды» да сынап көріңіз. Аздап «тұздық» қосыңыз. Сексуалдық қанағат алу үшін қажет нәрсені жасауға тырысыңыз. Бұл жаңа позицияларды ойлау керек деген сөз, үйіңіздің түрлі бөлмелерінде жыныстық қатынас жасасып көріңіз немесе жатын бөлмесін қиялдағы элементтермен түрлендіріңіз. Сексуалдық әуестікті арттырудың тағы бір жолы - жыныстық қатынасты жоспарлы түрде орындау болып табылады. Көптеген адамдар осындай жоспардан аулақ, себебі секс олар үшін бір уақытта бір уақытта пайда болады да, сосын жоқ болатын нәрсе. Шын мәнінде, жоспарлаудың өзара әсері болуы мүмкін. Сіздің серіктеспен жоспарланған кездесуіңіз бар екенін білу, оны күту, қиялыңызды оятады және құмарту сезімдеріңізді арттыруға мүмкіндік береді.\r\n\r\nНегізі заң бар, ол жерде  кім жыныстық қатынасқа түсе  алады, немесе түсе алмайды, және кіммен түсе алады, кіммен түсе алмайтыны жайында жазылған. Әртүрлі мәдениеттердің адамдарында секске қызығушылық, құндылық және таңданудың түрлі себептері бар. Өмірдің сексуалдық саласы - бұл әлі де талқыланатын тақырып және біздің оған деген назарымызды басқа ешкім бұрып әкете алмайтын қызығушылық ол.\r\nЕң алдымен, секс ең үлкен өмірлік құндылықтардың бірі - бұл сіздің қарым-қатынасыңыздың қазынасы, рухтың сергектігі және денсаулықтың кепілі. Бірақ жыныстық мүшелер нәзік мүше болып табылатындығын есте сақтаған жөн, олар көбінесе қолайсыздықты тудыруы мүмкін қиындықтар мен жыныстық өмірдің мүмкін еместігіне әкелуі мүмкін, кейбірі, аурулар мен түрлі жағдайларға ұшырайды. Сондықтан, іш киімімізді қалпына келтіріп, жыныстық қатынасқа және жақсы өмір сүруге мүмкіндік беретін жыныстық функцияға жауап беретін нәрселерді қарастырып көрейік.\r\n\r\n','translator',45,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(674,'','Үрпінің (несеп шығару жолының) мәселелері','','','kz','s','',0,'',1672,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542604320,1574140320,1542604783,'Үрпі (несеп жолы) – бұл түтікше, оның бойымен несеп ағзадан ағып шығады. Еркектерде, бұл түтікше ұзын болады, ол сыртқы жағы жыныс мүшесімен жалғасады. Еркектерде ол түтікшеден шәует те шығарылады. Ал әйелдерде үрпі  қысқа болады, және ол жатырдың үстінде орналасқан . Үрпі мәселелері ағза қартайғанда, түрлі ауруларға тап болғанда немесе жарақат алғанда мазалайды.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nҮрпі (несеп жолы) – бұл түтікше, оның бойымен несеп ағзадан ағып шығады. Еркектерде, бұл түтікше ұзын болады, ол сыртқы жағы жыныс мүшесімен жалғасады. Еркектерде ол түтікшеден шәует те шығарылады. Ал әйелдерде үрпі  қысқа болады, және ол жатырдың үстінде орналасқан . Үрпі мәселелері ағза қартайғанда, түрлі ауруларға тап болғанда немесе жарақат алғанда мазалайды. Үрпі мынадай мәселелермен мазалауы мүмкін:\r\n•	Үрпінің тарылуы – үрпінің тесігі тарылады;\r\n•	Үрпінің қабынып ауруы – несепшығарғыш жолдың қабынуы, кейде ол инфекциядан пайда болды;\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"410\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Әйелдің несеп-жыныстық жүйесі\'\'\r\n   {img type=\"fileId\" fileId=\"412\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n__Еркектің несеп-жыныстық жүйесі__\r\nӘйел мен еркектің несеп-жыныстық жүйесі үрпінің ұзын-қысқалығымен ажыратылады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nҮрпінің мәселесі туындағанда, ол ауырады немесе несеп шығару қиындап кетеді. Сондай-ақ үрпіден қан ағуы мүмкін немесе несепшығару жолынан бөлінді шығады. \r\n{ANAME()}3{ANAME} \r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігерлер үрпінің туындаған мәселесін түрлі тексерулердің көмегімен анықтайды. Олар: несеп талдауы, рентген, цистоскоптың көмегімен несепшығару жолын тексеру.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу, үрпі мәселесінің неден туындағанына байланысты жүргізіледі. Ол дәрі қабылдаумен жазылуы мүмкін, немесе ауыр жағдайда ота жазалуы да ықтимал. \r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nНесеп шығару жолдарының ауруы\r\n\r\n','student_k',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(675,'','Шанкр (қатты шанкр)','','','kz','s','',0,'',359,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542604800,1574140800,1542604937,'Қатты шанкр – бұл кішкентай, аса қатты ауырмайтын ашық ойық жара, жыныстық мүшенің терісінде, ауыз қуысында, тік ішек немесе аш ішекте мерез кезінде кездеседі.','Қатты шанкр – бұл кішкентай, аса қатты ауырмайтын ашық ойық жара, жыныстық мүшенің терісінде, ауыз қуысында, тік ішек немесе аш ішекте мерез кезінде кездеседі.\r\n\r\nМерез (сифилис) жайында толық ақпарат алу үшін мына сілтемені басыңыз: https://www.zdrav.kz/kk/azbuka/merez:\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nШанкр (қатты шанкр), \r\nсифилис, \r\nжыныс мүшедегі кішкентай ойық жара\r\n','student_k',45,0,0,'Article',7.00,'n','y');
INSERT INTO `tiki_articles` VALUES (676,'','Жүктілік кезінде қандай жағдайлар орын алады','','','kz','s','',0,'',35718,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542604860,1574140860,1542607100,'Ұрықтану кезінде эмбрион жатырдың ішкі қабырғасына жабысады және ол жерде көлемі ақырындап үлкейіп,  даму процессін бастайды. Акушерлік-гинекологияда ұрықтың нақты уақытын анықтау қиын, сондықтан  эмбиронның жасын білу үшін  соңғы етеккір келген күннен бастап, ұрық болып қалыптасқан алғашқы күнді есептеу арқылы тұжырымдама жасалынады. Жүктілік уақытын «гестанционды кезең» деп аталатын жолмен есептейді. Етеккірлік циклдің алғашқы 10 күні «аналық жасушаның жетілуі» (ovulytsiy ) деп аталады.  Бұл уақытта аналық жасуша аналық безден фаллопиев түтігі бойымен жіберіледі, ол жерде  аталық жасушамен (еркектің шәуетінің құрамында болатын ұрықтанатын жасуша) тоғысады, содан ұрық пайда болады, оны ұрықтану деп атайды.  Ұрықтану кезінде аталық жасуша аналық жасушамен шағылысып ұрықтық тұқым түзеді, оны ұрықтанған жасуша (zigota) деп атайды. Бұл кезде ата-аналық (жұмыртқа) және әкесінің (ұрықтың) генетикалық материалдың (хромосомалардың) бірігеді: ұрықтың генетикалық материалы, ол ана мен әкесінің бірдей хромосомалары болып табылады. Сонымен қатар, зигота ары қарай екі клеткаға бөлінеді, содан кейін төрт, сегіз, он алты және т.б. жасушаларға бөліп отырады.\r\n','Ұрықтану және жүктіліктің алғашқы күні\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"413\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҰрықтану кезінде эмбрион жатырдың ішкі қабырғасына жабысады және ол жерде көлемі ақырындап үлкейіп,  даму процессін бастайды. Акушерлік-гинекологияда ұрықтың нақты уақытын анықтау қиын, сондықтан  эмбиронның жасын білу үшін  соңғы етеккір келген күннен бастап, ұрық болып қалыптасқан алғашқы күнді есептеу арқылы тұжырымдама жасалынады. Жүктілік уақытын «гестанционды кезең» деп аталатын жолмен есептейді. Етеккірлік циклдің алғашқы 10 күні «аналық жасушаның жетілуі» (ovulytsiy ) деп аталады.  Бұл уақытта аналық жасуша аналық безден фаллопиев түтігі бойымен жіберіледі, ол жерде  аталық жасушамен (еркектің шәуетінің құрамында болатын ұрықтанатын жасуша) тоғысады, содан ұрық пайда болады, оны ұрықтану деп атайды.  Ұрықтану кезінде аталық жасуша аналық жасушамен шағылысып ұрықтық тұқым түзеді, оны ұрықтанған жасуша (zigota) деп атайды. Бұл кезде ата-аналық (жұмыртқа) және әкесінің (ұрықтың) генетикалық материалдың (хромосомалардың) бірігеді: ұрықтың генетикалық материалы, ол ана мен әкесінің бірдей хромосомалары болып табылады. Сонымен қатар, зигота ары қарай екі клеткаға бөлінеді, содан кейін төрт, сегіз, он алты және т.б. жасушаларға бөліп отырады.\r\n\r\n__Жүктіліктің екінші және үшінші апталары__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"414\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nАналық жасуша ұрықтану үшін фаллопиялық түтіктер бойымен сперматозоидпен кездесу үшін   қажетті мөлшерде жылжиды, және аталық жассушамен шағылысып ұрықтанады. Жыныстық қатынас кезінде шығарылған сперматозоидтар шамамен 20 миллионға жуық болады. Аналық жасуша ұрықтану үшін 10 мың сперматозойдпен қоршалуы керек. Дегенмен, олардың біреуі аналық жасушасымен табысып, екеуі қосылып  ұрықтанады.  Ұрықтану кезінде, аналық жасушаның сыртқы қабығы (мембранасы) басқа сперматозоидтарды өткізбейтін қабілетке енеді.\r\n\r\nЖұмыртқа жасушасына енген ұрық жасушасы, негізінен, генетикалық материалды біріктіруге бағытталған елеулі өзгерістерді тудырады, нәтижесінде ана мен әкенің хромосомалары ретінде ұсынылған 46 хромосоманың толық жиынтығын қалыптастырады. Осындай жолмен алынатын генетикалық материал  болашақ жеке тұлғаның көзінің түсін, терісін, шашын, психологиялық сипаттамасын және т.б. сияқты негізгі жеке қасиеттерін қамтамасыз етеді. Аталық және аналық жасушалардың бірігу процесі  -  ұрықтанған жасуша (зиготаның) қалыптасуымен аяқталады, өз кезегінде зигота – ары қарай көп жасушалы ағза түзуге бейімді жасуша болып табылады. \r\n\r\n===\'\'Осының бәрі жатырда болып жатады.\'\'===\r\n\r\n__Жүктіліктің төртінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"415\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЗигота ұрықтанғаннан кейін 30 сағат ішінде екі жасушаға бөлінеді, содан кейін 40 сағат ішінде төрт жасушаға және 3 күн ішінде 12-ден 16 сағатқа дейін бөліну процесстері жүріп жатады. Зигота бөлінген сайын, фаллопиевтік түтік жатырға қарай жылжыйды. Бұл фаллопиевтік түтікшенің бұлшықеттерінің демеуімен орындалады. Ұрықтанғаннан кейін шамамен 72 сағаттан өткенде,  бластоцист деп аталатын болашақ ұрық жатырға түседі. Мұнда ұрықтың болашақ мүшелері қалыптасады.  Бұдан кейін арнайы гормондар жатырдың үстіңгі жағынан өзгерістер тудырады,  оны жұмсақ әрі өткізгіш етеді. Бұл бластоцистің жатыр қабырғасына кіруіне және қоректік материалды болашақ ұрыққа жеткізетін қан тамырларына қосылуына мүмкіндік береді. Осы процесті жеңілдету үшін, жатырдың құрамында хорион деп аталатын арнайы түзілім пайда болады, оның міндеті, болашақ ұрықты алдағы 9 ай бойы туылғанға дейін маңызды қоректік заттармен қамтамасыз ету болып табылады.\r\n\r\n__Жүктіліктің бесінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"416\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖатырдың қабырғасына тығыз байланғаннан кейін, бластоцист көлемін ұлғайтып, біртіндеп эмбрионға айналады. Алдағы бірнеше күнде бластоцист күн сайын көлемін екі еселенеді және бірте-бірте эмбрионға және баланың жолдасына бөлінеді - бұл нәресте туғанға дейін оның қасында болатын уақытша мүше «баланың жолдасы» деп аталады.\r\n\r\nЭмбрион дамуы кезінде үш қабатқа бөлінеді, олардың әрқайсысынан әр түрлі мүшелер пайда болады. Ішкі қабат өкпе, қуық, асқазан және т.б. сияқты мүшелердіңң дамуын қамтамасыз етеді. Ортаңғы қабат жүрекке, жыныс мүшелеріне, сүйектерге, бұлшықетке айналады. Соңында, сыртқы қабаттан тері, жүйке жүйесі пайда болады. Эмбрион аяқталғаннан кейін біраз дөңгелектенген өлшемдерді біршама кеңейтеді, кейіннен ұрықтың басына айналады. Бұл жағдайда мидың оң және сол жақ жарты бөліктерге бөлінетін шағын жартышары көрінеді.\r\n\r\n__Жүктіліктің алтыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"417\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы сатыдағы эмбрион бұршақ көлеміндей болады және шамамен бір миллион клеткалардан тұрады, олар бөлініп, күрделі мүшелер мен тіндерге айналады. Плацентаның (бала жолдасы) жетілуіне қарай, эмбрион хорион арқылы келіп жатқан қоректік заттарға тәуелді болып тұрады. Хорионның ішінде кішкентай аралдар пайда болады, олардан кейін қан клеткалары және қан тамырлары пайда болады. Сонымен бірге, бастапқыда тек екі камерасы бар жүрек қалыптасады. Ұрықтанғаннан кейін 21 күн өткен соң мұндай жүрек соға бастайды. Осылайша, бірінші мүше жұмысын істей бастайды. Сонымен бірге жүйке жүйесі, көз, құлақ және басқа да көптеген мүшелер құрылады.\r\n\r\n__Жүктіліктің жетінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"418\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл кезеңде эмбрион бақашабаққа ұқсап қалады, бірнеше рет бұралған құйрықты үтір тәріздес кейіпке енеді, өзі түзілген жүйкелік түтікті жалғауларға ұқсап қалады. \r\n\r\nМи мен жүректің дамуы басқа органдардың дамуынан әлдеқайда жоғары. Бұл кезеңде бұл органдар эмбрион ағзасының жартысын алады. Ұрықтанғаннан кейінгі 28-ші күні эмбрионның жүрегі дамыған сызбаларды игере бастайды және ересектер сияқты төрт камераны қамтиды. Болашақ жоғарғы және төменгі аяғындағы рудимент пайда болады.\r\n\r\n__Жүктіліктің сегізінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"419\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖүрек пен қан тамырларының дамуы ұрықтың дамуына біршама жетеді, өйткені олар барлық басқа мүшелердің дамуын ынталандырады. 6-ші аптада жүректің соғысын анықтай аласыз. Осы уақытқа дейін адам эмбрионы тышқандардың, құстардың немесе иттердің эмбриондарынан онша ерекшеленбейді. Алайда кейіннен елеулі айырмашылықтар пайда бола бастайды. Кішкентай өлшемдері (шамамен 10-14 мм) және әдеттегі қыстырғыштан салмағы сәл асып тұрады, эмбрион адамдық ерекшеліктерге ие бола бастайды. Жындар мен қабақтар пайда болады. Құлақ ішке және сыртқа қарай дамиды. Көздер болашақта көруді қамтамасыз ететін оптикалық жүйке мен тордың қалыптасуымен түс сатып ала бастайды.\r\n\r\nБұл кезеңде эмбрион бірте-бірте түзіледі; сонымен қатар магниттік, мойын және сүйек тіндері пайда болады. Қалдық жағы төмендей бастайды, саусақтар мен аяқтар, қолдар мен аяқтар пайда болады.\r\n\r\n__ Жүктіліктің  тоғызыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"420\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n17 - 22 см өлшемді (жүзімнің көлеміндей) эмбрион адам кейпіне ауыса бастайды. Аяқ пен қолдың саусақтарын ажыратуға болады, тізелер мен шынтақтардың арасында да айырмашылық білінеді. Аяқтардың мөлшері артып келе жатқанда, құйрық біртіндеп жоғалады. Эмбрион  кішкентай  болғанына қарамастан, аяқ-қолдарын қозғалта бастайды. \r\n\r\nІшкі жағында маңызды өзгерістер болып жатады: эмбрионда барлық ішкі мүшелер пайда бола бастайды (толық  дамымаса да), сондай-ақ бұлшықеттер де табылуы мүмкін. Бұл барлық дене арқылы өтетін көрінетін жүйке талшықтары көзге көріне бастайды. Сонымен қатар, жыныстық белгілер дамиды, қан тамырлар арқылы айнала бастайды, қоректік заттар мен оттегімен қамтамасыз етіледі, қажетсіз заттар - метаболизм өнімдері шығарылады. Өкпелер туылғанға дейін жұмыс істемейді, бірақ эмбрионға және ұрыққа қоректік заттар мен оттегінің берілуі кіндік сақинасымен қамтамасыз етіледі, ол әрине анаға толығымен байланысты.\r\n \r\n__Жүктіліктің оныншы аптасы__\r\n\r\nБұл эмбрион үшін өте маңызды апта, өйткені осы аптаның соңында эмбрион ұрыққа айналады. Дегенмен көлемі мен салмағы өте аз (28 - 20 мм және 9 грамм) болса да, бұл кезең эмбрионның қарқынды өсуі мен дамуымен сипатталады. Оның  сыртқы кейпінің,  теңіз жануарларына ұқсастығы жоғала бастайды: құйрық бөлігі жоғалып кетеді, ал саусақтар мен аяқтар өздерінің қалыпты формаларында дами бастайды. Көздер бастың жиек жағынан ортасына қарай жылжиды. Бұл ретте, олар нәзік кебуді қорғайтын теріге (болашақ қабақшалар) ішінара жабылады. Жоғарғы ерні қалыптаса бастайды, ал сыртқы құлақ қалыпты формамен дами  береді.\r\n\r\nСонымен қатар ішкі органдар да дамиды. Жүрек пен қан тамырлары әдеттегі нысандарын, диафрагмалық формаларын түзеді, өкпе бөліктерге бөлінеді, кеуде қуысынан ішкі қуысына дейін созылатын ішек пайда болады.\r\n\r\nЖүктіліктің он бірінші аптасы\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"421\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n11-ші аптада ұрық мөлшері 3,4-тен 5 см-ге дейін өседі. Онда жүрек-тамыр, асқорыту және тыныс алу сияқты барлық негізгі органдар мен жүйелер бар. Органдар құр дами бермейді; олардың іс-әрекетін үйлестіру маңызды, өйткені туғаннан кейін нәресте дем алуды, қан тамырлары арқылы өздігінен тамақтануды және қанға айналдыруды жүзеге асырады. Алдағы 7 айда өте үлкен өзгерістер орын алады: салмақ 1000 есеге дейін артады, ал 3 аптада (9-дан 12 жасқа дейін) ұрықтың көлемі екі есе артады.\r\n\r\nЕң таңғаларлық өзгерістер сыртқы келбетке байланысты: ұрық адамға ұқсай бастайды. Бастың өлшемдері дененің басқа бөліктерімен салыстырғанда үлкендеу болады; сонымен бірге мойын пайда болады. Тері қалыңдайды және мөлдір болады; кішкене шаштың фолликулдары пайда болады, сондай-ақ қол мен аяқтың тырнақтары пайда болады.\r\n \r\n__Жүктіліктің он екінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"422\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n12-ші аптада белгілі бір функцияларды орындай алатын бірқатар органдар дамиды. Метаболизмді реттейтін Қалқанша безі жұмыс істей бастайды. Сондай-ақ, екі асқазан безі жұмыс істей бастайды – ас қорыту ферменттерін жасайтын ұйқы безі, және асқазан ішек жолын реттейтін без бауыр.  Ұрықтың ұзындығы шамамен 6 см (лимонның мөлшері), ал салмағы шамамен 14 грамм. болады. Сонымен қатар, бауыр ұрық салмағының шамамен 10 пайызын алады. Бауырмен бірге көкбауыр қан жасушаларын өндіреді.\r\n\r\nЖүйке талшықтары бұлшықет тінімен өзара әрекеттесу қабілетіне ие болғандықтан, бұлшықеттер мидан шыққан жүйке сигналдарына жауап бере бастайды және ұрық қозғала бастайды -  тебеді, тізесін бүгеді, жұдырықтарын жұмып, ашады. Сондай-ақ, ұрық бет әлпетін өзгерте алады - қыртыстыру, керекді, еріндерін жымқырады. Алайда, мұның бәрі қандай да бір мақсаттарды көздемейді және ынталандыру мен жауап арасындағы байланыс жоқ.\r\n\r\nОсы сатыда дәрігер ультрадыбыстық сигналдың көмегімен жүктіліктің дамуын бағалай алады және  жүрек соғысын тексереді жылдамдық минутына шамамен минутына 160 бит  ұрықтың жүрек соғысын тыңдауға мүмкіндік береді.\r\n\r\n__Жүктіліктің он үшінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"423\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы аптада болашақ баланың ас қорыту жүйесі - бауыр, асқазан, ұйқы безі және ішек сияқты мүшелер белсенді дамиды; Ұрық амниотикалық сұйықтықта жүзіп жүреді; осы кезде кіндік арқылы оған оттегі жіберіледі және зат алмасу қорегі енгізіледі. \r\n\r\nБұл кезеңде ұрықтың ерні мен мұрны толығымен қалыптасады. Сонымен қатар, жақтары тығызырақ болады, ал болашақта тістер пайда болады. Сондай-ақ, кеудеде орналасқан дыбыс байламдары пайда болды. Дегенмен, олар бала дүниеге келгенше және ауаның өкпесіне кіргенше іске қосылмайды және ол дыбыс шығара алады. Сыртқы жыныс мүшелері жеткілікті түрде ажыратылады, ол баланың ұл немесе қыз екенін анықтауға мүмкіндік береді. \r\n\r\n__Жүктіліктің он төртінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"424\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл кезең жүктіліктің бірінші үшайлығының аяқталуын білдіреді. Ұрық мөлшері шамамен 9 см, ал салмағы - 43 грамм.\r\n\r\n14-ші аптада ұрықтың қарқынды дамуы байқалады. Бірінші шаш пайда болады. Баланың жолдасы дамыған пішіндерді қабылдайды және қажет емес метаболизм өнімдерін алып тастағанда, маңызды нәрлі нәрлі ұрықтарды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, плацента ұрықтың өсуі үшін эстроген және прогестерон сияқты маңызды гормондар шығарады. Баланың жолдасы да ұрықты ананың иммундық жүйесінен қорғайды, себебі ол ұрықты бөтен зат екен деп танып, оны жойып жіберуі мүмкін.\r\n\r\n__Жүктіліктің он бесінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"425\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл апта жүктіліктің екінші үшайлығының басын белгілейді. Бұл әртүрлі бет әлпетіне байланысты ұрықтың жеке қасиеттерінің кейбір қасиеттерін көрсете бастайтындығымен сипатталады. Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, 15-ші аптада ұрық күлімдеп, саусағын да сора алады. Ұрық миы өзіне тән құрылымға ие болады және көлемі айтарлықтай артады.\r\n\r\nҰрық  көп адамға ұқсай ьастайды: көздер бетінің ортасына, ал бастың қыры бөліктеріне қарай жалғасады. Мойын біркелкі әрі күшті болады, сондықтан ұрық басын бұрады. Жалпы алғанда, ұрық көбінесе амниотикалық сұйықтықта қозғалады, бірақ анасы мұндай қозғалыстарды сирек сезінеді.\r\n\r\n__Жүктіліктің он алтыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"426\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы кезеңде ұрықтың ұзындығы 12 см, салмағы шамамен 11 грамм, ал сүйектер тез дами бастайды, бірақ олардың көбісі қосылмайды. Сүйектер ұзарып, қатая түседі, сондықтан сәби туылған сәтте оның денесі қалыпты болады. Алайда, бүкіл сүйек жүйесі мен байламдар механизмі және шеміршек тетіктері дамуы үшін  бірнеше апта керек, себебі бала гімен осылардың көмеүйлесімді түрде жылжып, мүшелерін қолданып, қалауынша жүре алады.\r\n\r\n16-шы аптада ұрықтың қозғалысы (мысалы, тебу, жиырылу) барынша  үйлесімді түрде жүзеге асады. Дегенмен, ананың осы қозғалыстардың барлығын  толық сезінуі үшін әлі де уақыт керек. Ұрық көзері жабық тұрса да, ішіндезі ақарашықтарын қозғалта бастайды. Бұл аптадағы елеулі өзгеріс, ұрық бір затты ұстай алатындай қабілетке ие болады, бұл енді нағыз адамға тән қасиет.\r\n\r\n__ Жүктіліктің он жетінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"427\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nМайлы тін тері астына жинала бастайды. Бұл даму процессі баланың туылғаннан кейін жылумен және қажетті энергиямен қамтамассыз етілуі үшін қажет.  Сондай-ақ бара жеткілікті көлемде өседі, анасы іштегі нәрестенің тепкенін, тізесімен қозғалғанын сезе бастайды.   Бұл кезеңде ұрық дәмді ажырата батайды, мысалы, тұзды, ащы және тәтті дәмдері ажырата алады. Тамағы туралы айтатын болсақ, ұрық осы уақытытарында – мекони деп аталатын, ас қортылған кезде ішекке жиналатын қою-жасыл массаны бөле бастайды.\r\n\r\n__Жүктіліктің он сегізінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"428\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл уақыттағы ұрықтың ұзындығы 14 см және салмағы шамамен 200 грамм. болады. Бұл кезде дененің басқа бөліктерімен салыстырғанда бастың өсуін баяулайды. Осы сәттен бастап, кеудесі, аяқтары  және аз мөлшерде қолдары  өсе бастайды. Кіндік те ұзарып, жуара түседі, себебі ол ұрықтың жылдам жетілуі үшін қажетті қоректік заттарды жеткілікті мөлшерін қамтамасыз ету керек. Тиісінше, жатырдың ішіндегі кеңістік барған сайын шектеле түседі. Демек, ұрық бұрынғыдай еркін қозғала алмайды және қалыпты ішкі мүшелердің орналасуына ие бола бастайды.\r\n\r\nАудиожүйе функциялары дамып келе жатқанда, ұрық қоршаған ортаны жақсы біледі және сезінеді. Мидан құлақтың ішіне дейін өтетін нервтер ұрыққа анасының жүрек соғуын естуіне мүмкіндік береді, тіпті сырттан да қатты дыбыс шықса оныда еститін мүмкіндігі болады. Көз торлары  жарыққа сезімтал бола бастайды. Әр адамда бірегей болып табылатын саусақ іздері қалыптасады. Тіпті толықтай ұқсас болып келетін егіздердің де саусақ іздері әр түрлі болады екен.\r\n\r\n__Жүктіліктің он тоғызыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"429\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n19-шы аптада ұрықтың ұзындығы 15 см, салмағы 255 грамм болады. Мойын және арқа бұлшықеттері басты ұстап тұру үшін жеткілікті түрде дамиды. Сонымен бірге омыртқа, кеуде және иық сүйектері күшейеді. Ұрықтың терісі жұқа және қыртысты болып келеді. Оның түсі қызыл болады, себебі оның астынан қан тамырлары көрініп тұрады.\r\n\r\nҰрық әйел жынысты болса, оның репродуктивті мүшелерін дамиды - фаллопиялық түтікшелер, жатыр және қынап пайда бола бастайды.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырмасыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"430\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖиырмасыншы аптада жүктіліктің бірінші жартысы аяқталады. Ұрықтың көлемі 16 см-ден асады, салмағы шамамен 32 грамм болады. Бұл кезеңде  ұрықтың қозғалысын анасына жиі сезіледі. Сонымен қатар, ұрықтың қозғалысын ультрадыбыстық тексеру кезінде байқауға болады. Ұрық тері  балауыз түріндегі массамен жабылып тұрды, ол нәзік әрі жұқа болады, теріні амниотикалық сұйықтықтан қорғайды. Сонымен қатар, мұндай жабынды босану кезінде жатыр арналарынан нәсертенің өтуіне ыңғайлы болады. Бұл сатыда баланың жолдасы жеткілікті дәрежеде қалыңдайдыі. Ұрық дамыған сайын, жүкті әйел өкпедегі, асқазандағы, бүйректегі және қауықтағы қысымды көбірек сезіне бастайды. Сонымен қатар, ананың қарны да кәдімгідей үлкейіп қалады, және  әйел, аралықта жиі ентігіп қалады. \r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма бірінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"431\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖүктіліктің 21-ші аптасына ұрықтың ұзындығы 17 сантиметрге жетеді, салмағы шамамен 380 грамм болады. Ол барынша қимылдағыш келеді;  бұл қозғалыстар, тыныс алу және жүрек соғу циклі болып табылады, яғни ұрықта белгілі бір режим қалыптасады, кейбір уақытта ұйықтайды, ал кейбір уақытта сергектеніп кетеді. Өкінішке қарай, бұл циклдар әрдайым ананың циклдерімен сәйкес келмейді: ұрық кейде түнгі уақыттарда анасы ұйықтап жатқаны кезде белсенді түрде қозғалысты бастайды.\r\n\r\nОсы  уақытта кейбір маңызды оқиғалар да орын алады, атап айтқанда, ұрықтың жұтыну қабілеті оянады, ол арқылы ұрық глюкозаны  және амниотикалық сұйықтықты суды пайдаланады. Алайда негізгі қоректік заттар баланың жолдасы арқылы келіп тұрады. Бауыр мен көкбауыр қан жасушаларының негізгі жеткізушісі болып қалса да, ұрық сүйегі біртіндеп қан түзілу функциясын қабылдайды.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма екінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"432\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы уақытта  ұрықтың аяқ-қолдары дене үшін барынша пропорционалды болып келеді - ұрық кішкентай бала кейпіне ұқсай бастайды. Жүктіліктің 22-ші аптасына ұрықтың ұзындығы 19 см, ал салмағы - 460 грамм болады. Жүктіліктің ортасында баланың салмағы нәрестенің салмағынан 7 - 8 есе аз болады, яғни  бала туылғанға дейін әлі айтарлықтай өсіп,  дамуы керек.\r\n\r\nҰрық ер бала болса, құрсақ қуысының астыңғы жағынан ұмасынан жұмыртқа пайда бола бастайды. Ал, ұрық қыз бала болса,   жатыр мен аналық бездеріндн жетілмеген жұмыртқалар толықтырылады, қынап қалыптаса бастайды. Ұрық терісінің үстіңгі беті жұқа пушкамен жабылған, ол қорғаныш сілті майын ұстауға мүмкіндік береді.\r\n\r\nОсы уақытта ұрық ырғақ пен әуенге назар аудара бастайды, және осы кезде ұрықпен сөйлесуге де болады. Бала туғаннан кейін, іштегі кезеңде естіген әндер мен әуендерін игере бастайды.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма үшінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"433\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n23-ші аптада ұрық салмағын ауырлатады (70 грамнан астам) болады. Алдағы 5 апта - қарқынды өсу кезеңі. Осы уақытта ми шұңқырлары түзілуі мүмкін. Сондай-ақ мидың басқа да құрылымдары: эмоцияны, аштық сезімдерін, жыныстық әуесік сияқты жайттарды игеретін бөлімдер дами бастайды, инстинк мен импульстарды қамтитын ми бөліктері іске қосылады. Осы уақытта шамамен баланың сет еткіштігі, ұйықтап жатып шалт қимылауы, яғни үлкендер секілді түс көріп, соған байланысты қимылдар жасауы секілдр жайттар пайда бола бастайды.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма төртінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"434\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл кезеңде ұрықтың ұзындығы 20 см, салмағы - 630 грамм болады; жүрек-тамырлық жүйесі белсенді бамиды, әсіресе өкпенің қантамырлары тез жетіледі. Тері әлі де түссіз кейпінен өзгермейді және оның астыңғы жағынан қан тамырлар көрініп тұрады. Көздер де дамып, қол рефлекстері пайда болады.\r\n\r\n24 апта кезінде,  өкпенің ішкі жағдайда өздігінен тыныс алуына белсенді дайындық жүріп жатады. Өкпе көбінесе сурфактант деп аталатын зат бөлуді бастайды, бұл зат тыныс алуды қамтамасссыз ететін, өкпенің микроскопиялық қуысында – альвеол қабырғаларының бөлінуіне ықпал етеді. Айтпақшы, осы кезеңде, мерзімінен бұрын туылған сәбилер үшін, заманауи әдістердің арқасында өмір сүруіне қандайда бір мүмкіндік бар, мысалы раенимацияда сурфактантты қолдану арқылы жаңа туылған нәрестенің өмірін аман алып қалып жатқан жайттар бар қазіргі таңда. \r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма бесінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"435\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл кезеңде ұрықтың негізгі бөліктері жеткілікті түрде қалыптасады. Атап айтқанда, қолдары кішкентай болса да, адамдікі кейпіне келіп қалады. Дегенмен, қолдың қозғалысы нервтердің миымен байланыстылығы әлі де дамымағанына байланысты жеткілікті түрде үйлеспеген.\r\n\r\nЖүктіліктің 25-ші аптасында ми белсенді дамиды, атап айтқанда оның ішінде саналы функциялар, эмоциялар, жоспарлау, себеп-салдарлық проблемаларды шешуге бағытталған қабілетер дами бастайды. Мидың дамуы барысында бірқатар қыртыстарда көбиеді, ол қыртыстар жүйке жасушалары мен жүйке талшықтары арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді, соған байланысты ми қыртысының жалпы аймағы кеңейеді. Нәтижесінде, болашақ бала сыртқы сигналдарға, атап айтқанда, әртүрлі дыбыстарға лайықты жауап береді. Ұрық жоғары шуылдың салдарынан тебе бастайды. Сондай-ақ ультрадыбыстық зерттеуде ұрықтың кішкентай саусақтарын құлағына қалай тығындайтынын байқауға болады.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма алтыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"436\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы сатыдағы ұрықтың көлемі ұзындығы 23 см, салмағы - 820 грамм. Болашақ нәресте сыртқы дыбыстарды естиді, сондай-ақ дәм сезініп, түрлі иістерді таниды. Ғылыми зерттеулер көрсетуі бойынша, егер амниоттық сұйықтыққа аздаған қант қосылса, бұл сұйықтықты ұрық көбірек  жұтып алуға тырысады. Ал, ащы кейбір ащы дәмі бар зттар амниоттыұ сұйықтыққа араласа, ұрық ол кезле сұйықтықты керіссінше аз мөлшерде қабылдайды. Сол үшін анасының,   сарымсақ сияқты амниоттық сұйықтықтан жағымсыз иіс шығаратын  заттарды қолданбай-ақ қою керек 26-шы аптада бұрын тығыз жабылған ұрықтың қабақшалары енді ашыла алады және болашақ нәресте қоршаған кеңістікті тексере алады.\r\n\r\nӘлі толық өспегеніне қарамастан, баланың өкпесі толыққанды жетіліп үлгереді. Альвеолдар анықталады , ол өкпені құрайтын микроскопиялық қылшық, оның қызметі, бала туылғаннан кейін оттегі үшін, көміртегі диоксидін алмастыру болып табылады.\r\nБолашақ баланың терісі түгелдей дерлік қыртыстанып кетеді, кейін оның ішіне май тола бастайды. Миы осы кезеңде белсенді дами береді және ұрықтың кейін тұтынатын барлық энергиясының шамамен 50% -на жуығын осы уақытта пайдаланады.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма жетінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"437\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n27-ші аптада жүктіліктің екінші семестрі аяқталады, сондай-ақ өсуі мен дамуы қарқынды бола түседі.  Осы сатыда ұрықтың көлемі 12 апталығына қарағанда 3 есе үлкен болады. Ұрықтың сүйектері жеткілікті түрде қатаяды, бірақ, бір-бірімен толық байланысып үлгермейді, себебі бұл уақытта сіңірлер мен байламдар жеткілікті түрде  дамымайды. Дегенмен, ұрықтың сүйек-бұлшықеттерінің  жатыр ішіне белсенді қозғалуына мүмкіндік бар.\r\n\r\nБұлшықеттердің игерілуі ұрықтың саусақты сора алуына жетеді, сондықтан бұған аса қатты алаңдаудың қажеті шамалы. өйткені бұл рефлексия туылғанда және емшек емізе бастағанда болашақ нәресте үшін маңызды болып табылады, бұдан жақ және бет бұлшықеттері дамиды, жаттығады. Бұл кезеңде бактериялар мен вирустардан қорғауға арналған жеңіл және иммундық жүйенің дамуы жалғаса береді.\r\n \r\n__Жүктіліктің жиырма сегізінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"438\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЖүктіліктің үшінші үшайлығы басталады және сіз кейбір жеңілдету жолдарымен тыныс ала аласыз. Өйткені, жүктіліктің 28-ші аптасында дүниеге келген сәбилер кейінгі физикалық және неврологиялық асқынуларсыз өмір сүрудің 90% дерлік мүмкіндігіне ие. Бұл кезеңде ұрықтың ұзындығы 25 см, ал салмағы - шамамен 1000 грамм болады.\r\n\r\nҰрықтың көздері жеткілікті дамиды; оларда нерв клеткаларының жиналатын торлары болады, оларды -  көру таяқшалары және құтыша деп атайды. Көру таяқшалары, әлсіз жарықта  көруді, колбочкалар түсті ажыратуды қамтамассыз етеді. Осылайша, болашақ нәресте осы кезінің  өзінде, ананың құрсағында, жатрық түспейтін болса да, сәби түсті айырып, түрлі жарықтың әсерін сезінеді. \r\n\r\nЕң қызығы, ұрықтың көздері қоңыр немесе көк болады. Алайда, көздің түсі (әсіресе көк) туылғаннан кейінгі өзгерістерге бейім келеді, өйткені көздің пигментациясы сыртқы жарық әсерінен пайда болады.\r\n\r\n__Жүктіліктің жиырма тоғызыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"439\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы кезеңде тері астындағы майлы тіндердің белсенді жинақталуынан бастап, ұрықтың әжімдері тегістеледі. Майлы тіндер өсіп келе жатқан аллодалар үшін маңызды энергия көзі болып табылады, сондай-ақ туылғаннан кейін қажетті дене температурасын сақтауға көмектеседі. Туғанға дейін дене температурасын сақтау функциясы баланың жоласы арқылы жүзеге асырылады, соның көмегімен ұрықтың температурасы туғанға дейін, жеткілікті мөлшерде  жоғары болады.\r\n\r\nҰрықтың сүйектері толығымен дамиды, бірақ олар біршама икемді бола батайды және қатаяды. Болашақ бала белсенді дем алуға қабілетті, бірақ ол,  туылғанша тыныстамайды өкпемен. 29-шы аптада бала көз жасын бөліп, жылай алады. Сондай-ақ, кішкентай акробат болып, анасының құрсағында әбден аударылып-төңкеріледі.\r\n \r\n__Жүктіліктің  отызыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"440\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы кезеңде ұрықтың ұзындығы 27 см, ал салмағы - 1300 грамм, ал көру және есту функцияларын белсенді дамиды. Атап айтқанда, бала жарықты ажырата алғандықтан көздерін жыпылықтата алады, және құлағы қатты-бәсең дыбысты жақсы ажыратып, естиді. Бұл болашақ балаға әртүрлі дауыстарды жақсы қабылдауға және болашақ ананың әнінен рахат алуына мүмкіндік береді. Ұрықтағы қан клеткалары негізінен сүйекпен байланысады.\r\n\r\nДегенмен, ұрық әлі де оттегімен қамтамасыз етілмесе де,  өкпесі зат алмасуында белсенді рөл атқарады. Ұрықтың өкпелері амниоттық сұйықтықтан өзгеше арнайы сұйықтыққа толтырылған. Бұл сұйықтық болашақта  бала туғаннан кейін алғашқы демін алуға дайындық үшін өкпеден босатылуға ыңғайланады.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз бірінші аптасы__\r\n\r\nЖүктіліктің 31-ші аптасында ұрықтың тыныс алу жиілігі жаңа туған нәрестедің қажетті жиіліктің тыныс алу 30-40% құрайды. Сүйектері қатая түседі. Ұрықтың сүйегі жеткілікті даму үшін, болашақ анасы сүйектің негізгі құрылым материялы болып табылатын кальцийді жеткілікті мөлшерде қабылдауы қажет. Кальций сүт өнімдерінде, әсіресе, қышқыл сүт өнімдерінде молынан кездеседі. Бұл кезеңде ми да қарқынды дамиды. Осы уақытынан бастап туылғанға дейін ұрық миының салмағы екі есеге артады.\r\n\r\nЖүктіліктің 31-ші аптасында (ұрықтанғаннан  кейінгі 29-шы аптада) болашақ ұрпақта, алдағы өміріне белсенді дайындық жүріп жатады, себебі ұрықтың жыныстық белгілері барған сайын арта түседі. Егер бала ұл болса, онда оның жұмыртқаса шап жаққа жылжиды, сол жерде ұмаға орнығады. Егер қыз болса, онда ұрықтың клиторы толықтай өзгеріске енеді. Сонымен қатар, жыныс мүшелерінің қалыптасуына ықпал ететін стероид сияқты гормондарды шығаруға қабілетті бүйрек үсті бездерінің эндокриндік бездері дамиды.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз екінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"441\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБосануға  әлі ерте болса  да, ұрық ағзасы сыртқа шығуға белсенді дайындалады. Қызыл қан клеткалары (эритроциттер) сүйек кемігін толық шығарады. Түкті жабындылар  жоғала бастайды, сонымен қатар баста шаш өседі.\r\n\r\nҰрықтың ұзындығы 28 см, салмағы - 1700 грамм болады. Ұрық өсіп келе жатқанда, жатырдың ішкі кеңістігі барынша шектеле түседі. Осы себепті ұрық құрсақты аяғымен итереді,  әлі де бұрынғыдай ыңғайлы жату үшін. Осы сәтте аяқ саусақтары анық ерекшелене бастайды. \r\n\r\n__Жүктіліктің отыз үшінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"442\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБұл кезеңде ұрықтың бет әлпеті айқын болады, кірпіктері және қастары пайда болады. Ол енді жаңа туылған балаға ұқсай бастайды. Мидың айналымы ұлғая түседі, сонымен бірге оның функциялары да дамып келеді. Көру, иіс сезу, есту функциясы, сөйлеу және жаяу жүру үшін жауапты ми орталықтары дами береді. Жады және қиял сияқты күрделі функциялар дамымағанымен, миы тыныс ырғағын, ас қорыту органдарының жұмыс істемейтін функциясын және ағзадан шыққаннан кейін өте маңызды болып табылатын дене температурасын басқара алады.\r\n\r\nҰрық сүйектері қатаюын жалғастыра береді. Бастың сүйегі -  жеткілікті түрде қалыптасып үлгермейді. Ұрықтың сүйектері бір-бірімен байланысы жоқ бес жалпақ сүйектен құралады. Бас сүйегінің мұндай құрылысы босанғанда арна арқылы өту кезінде икемді болу үшін маңызды - бұл диаметрі біршама қысқарады және ұзарады, содан кейін туылғаннан кейін дөңгеленген пішінге келеді.  Жаңа туылған нәрестенің басының дәл жоғарғы жағында «еңбегі» деп аталатын жұмсақ аймақ орналасқан. Әдетте туғаннан кейін бір жыл ішінде ол «қатаяды».\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз төртінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"443\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nҰрықтың қозғалысы әлі де байқалмағанымен, 34-ші аптада оның өлшемдері өте әсерлі болады: ұзындығы 30 см, салмағы 2100 грамм. Жатырда оған арналған кеңістік азаяды. Болашақ нәресте тер және басқа дене сұйықтықтары бар амниоттық сұйықтыққа енетін несеп шығаруды бастайды. Бақытымызға орай, ұрықтың зәрі залалсыздандырылған. Және де, амниоттық сұйықтық 3 сағат сайын толығымен жаңартылып отырады. Тырнақтары толық жетіліп болады, болашақ нәресте тіпті өзін сырып тастауы да мүмкін.\r\n\r\nОсы кезеңде ұрық  босануға дайын  күйге ыңғайланады - басы төменге бағытталады. Жүкті әйел жатыр мойнына бірнеше рет қысым сезінеді. Егер босану жүктіліктің 34-ші аптасында орын алса, жаңа туған нәресте тірі қалу үшін айтарлықтай мүмкіндіктер бар, өйткені бұл даму  кезеңінде өкпе мен иммундық жүйе толығымен қалыптасады болады.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз бесінші аптасы__\r\n\r\nБолашақ баланың ендігі басты міндеті - мүмкіндігінше көп салмақты жинау (жолы болғыш!). Осы соңғы апта ішінде іштегі өмірінде, ол аптасына 400-500 грамм қосады. Ұрықта жиналатын майлы тіндердің екі түрі бар. Бірінші тип - қоңыр май деп аталады. Бұл жалпы майдың тек 5 пайызын құрайды, бірақ ол көп мөлшерде энергия өндіруге жауапты, атауы -  митохондрия. Олар нәрестенің қалыпты температурасының сақталуын қамтамасыз етеді, оны салқындаудан қорғап тұрады. Әдетте қоңыр май болашақ нәрестенің және жаңа туылған баланың арқасына және иығына жиналады. Майлы тіндердің тағы бір түрі ақ май деп аталады. Оның арқасында, сәби томпақ көрінеді, әсіресе беті, қолдары мен аяқтары толысады. Балалар өсе келе бойындағы осы майларды жоғалтады.\r\n\r\nҰрықтың терісі арнаулы жағындылармен  жабылады. Ол  ұрықтың нәзік терісін қорғайтын дымқылдататын құрал ретінде қолданылады. Сонымен қатар, бұл жағынды ұрықтың  туу  арнасымен жүргенде көмек береді.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз алтыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"445\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nОсы кезеңде ұрықтың терісін жауып тұраты тұнбаны барынша жоғалтады. Майлы тіннің жиналуынан оның беттері томпия бастайды, сондай-ақ бұлшықеттері дамиды, ол оның болашақта сору функциясы үшін қажет, жаңа туылған сәби үшін ең маңызды нәрсе – оның қорегі, ал қорек балаға емшек сүті арқылы беріледі.\r\n\r\nБір белгілі нәрсе, болашақ ананың пайдаланатын қорегі, белгілі бір кезеңге дейін болашақ  баланың дәмдік талғамына әсер етеді. Сондықтан, тамаққа талғаммен қарау керек, әсіресе, жүктіліктің соңғы апталарында диетаны ұстану маңызды.\r\n \r\n__Жүктіліктің отыз жетінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"446\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЕгер бала осы аптада дүниеге келсе, онда ол уақытында туылды деп есептеледі. Салмағы 2500 грамм. Бұл уақытта болашақ нәрестенің жылынуын қамтамасыз ететін майлы тіндерін жеткілікті мөлшерде жинайды. Оның ішкі органдары дербес жұмыс істей алады. Бұл кезеңде ол босануға дайын позицияға ауысады -  басын төменгі жаққа бағыттайды.\r\n\r\nБолашақ бала  жақсы естиді және дауыстарды біліп, тани алады. Сондықтан туылғаннан кейін  өзі үйренген дауыстарына мән бере алады. Ол сонымен қатар іштегі кезеңде  естіген әнді тани алады. Бір қызығы, жаңа туған нәресте әлі күнге дейін жасы келгенде дауыстап оқылған мәтіндерді танып, оларды жаңа мәліметтерден айыра алады.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз сегізінші аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"447\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nБаланың туылатын күнін нақты болжау өте қиын. Дәрігер акушер-гинеколог шамамен уақытын анықтап көруі мүмкін. Әдетте 95% жағдайда босану уақыты 2 апта бұрын немесе 2 апта өткеннен кейін орын алып жатады.\r\n\r\nБір таң қаларлық нәрсе, бала туылғаннан кейін, 9 ай бойы, ешқашан біліп, естіп көрмеген  ауамен дем ала бастайды. Ұрықтың бойында жүрек жұмыс істеп тұрғанына қарамастан және өкпеде қан тамырларының болса да, қанның бір тамшысы да өкпеге кірмейді. Өкпедегі қан  алғашқы демнен кейін, артериялық қысыммен іске қосылады, содан өкпедегі қан айналымын бастайды.  Сонымен қатар, баланың бойындағы босанғанға дейінгі қамтамассыз еткен барлық қантамырлар бір уақытта жабыла қалады.\r\n\r\nТыныс алуға  жауап беретін ми орталығы диафрагмадағы бұлшықеттер жиырылу үшін белгі бере басстайды, содан кейін кеуде қуысы кеңейе түседі. Бұл процестер күрделі түрде үйлестіріледі, және болашақ баланың өмір есігін ашқанында қалыпты тыныс алуына мүмкіндік туғызады.\r\n\r\n__Жүктіліктің отыз тоғызыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"448\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЕгер осы уақытқа дейін болашақ нәресте аз қозғалса - бұл жай ғана қозғалу үшін орын жеткіліксіз болғандықтан ғана. Осы кезеңдегі ұрықтың салмағы орта есеппен шамамен 3200 грамм, бірақ салмағы әдетте көптеген болашақ нәрестелерде айтарлықтай ерекшеленеді. Түкті түбіттер түгелдей дерлік жоғалады, бірақ әдетте арқа мен иығында қалауы да мүмкін. Ұл балалардың жұмалағы, ұмаға толығымен орнығады, қыздарда қынапшақ жетіліп болады. Баланың жолдасы сәби  туғаннан кейін 6 ай бойы бактериялар мен вирустардан қорғайтын антиденелермен қамтамасыз етеді.\r\n\r\nЖүктіліктің соңында нәрестенің миының өлшемі оның түпкілікті мөлшерінің төрттен бірін құрайды. Ол шамамен 100 миллиард нейроннан тұрады – негізгі бөлігі нерв жасушалары. Бұл нерв клеткаларының соңғы жиынтығы, олардың саны бұдан кейін көбейе бермейді. Мидың нейроны дене мүшелерінің әртүрлі бөліктерінде орналасқан 200 мың нервтік жасушамен жүйке талшықтары арқылы ағзаның кең ауқымды желісін құрып, оның негізгі функцияларын үйлестіруді қамтамасыз етеді.\r\n\r\n__Жүктіліктің қырқыншы аптасы__\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"449\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nЕгер нәресте әлі туылмаған болса, енді ол тым жақын арада өмірге келеді. Физикалық сезім мен тәжірибедегі жүктілік әйелдің өміріндегі таңғажайып кезең болуы мүмкін. Болашақ нәресте туралы да айтуға болады. 9 ай бойы ол жылы күйде болғанын және сұйықтыққа батырылғанын елестетіп көріңізші. Күтпеген жерден, мұның бәрі жоғалады, өйткені ұрықтың бұзылуы және амниоттық сұйықтық ағып кетеді. Мидың гормонын окситоцинмен ынталандыратын жатыр тарыла бастайды. Сонымен қатар, жатыр мойны кеңейеді. Жатырдың тарылуынан  ұрықтың денесін қысылып, оны жатырдан сыртқа итереді.\r\n\r\nБіраз уақыттан кейін нәресте өзі мүлдем білмейтін, жаңа ортаға түседі. Ал барлық мүшелері - асқазан, ішек, бауыр, бүйректер тез арада іске қосылуы керек болады. Қан ағыны өз жолын өзгертуі керек, бұл өкпеге кіріп, оны сыртқы ауадан келетін оттегімен қамтамасыз етуі керек. Нерв жүйесі әсіресе, көру арқылы сырттан келетін, үлкен ақпарат ағынын игере бастайды. Ауа тұңғыш рет  өкпеге аяқ басады,  нәресте «шыррр» етіп жылайды – міне осымен жаңа бір өмір басталды. Ананы  құттықтауға болады - СІЗ керемет ерлік жасадыңыз!\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжүктілік\r\nжүктілік кезеңдері\r\nұрық\r\nгинекология\r\nана болу','translator',122,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(677,'','Қылилық','','','kz','s','',0,'',6386,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542605640,1574141640,1542607172,'Қылилық ауруы –  екі көздің бірдей қозғалмауымен сипатталады. Яғни екі көз бір нысанаға бірдей түспейді. Бұл ауру көпшілікке «қыли көз» атымен белгілі.\r\n \r\nАдамдарға көздің қалыпты орналасу тәртібі белгілі. Адамның қайда қарап тұрғанын көзінің қозғалысына қарап анықтауға болады.  Ал екі көздің екі жаққа қарап тұрғаны адамдарға ерсі көрінетін жайт. Мүны қыли көздік деп атайды. Мұны медициналық терминологияда көздің іші мен сыртының үйлесімсіздігі деп атайды. Баланың көзі кез-келген жағдайда қылилана бастаса, оны дереу анықтау қажет, себебі ол өскенде үлкен бұзылыстарға апарып соғы да ықтимал.\r\n','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nҚылилық ауруы –  екі көздің бірдей қозғалмауымен сипатталады. Яғни екі көз бір нысанаға бірдей түспейді. Бұл ауру көпшілікке «қыли көз» атымен белгілі.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"444\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Адамдарға көздің қалыпты орналасу тәртібі белгілі. Адамның қайда қарап тұрғанын көзінің қозғалысына қарап анықтауға болады.  Ал екі көздің екі жаққа қарап тұрғаны адамдарға ерсі көрінетін жайт. Мүны қыли көздік деп атайды. Мұны медициналық терминологияда көздің іші мен сыртының үйлесімсіздігі деп атайды. Баланың көзі кез-келген жағдайда қылилана бастаса, оны дереу анықтау қажет, себебі ол өскенде үлкен бұзылыстарға апарып соғы да ықтимал.\'\'\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nӘр көз  6 түрлі бұлшық етпен жарақталған, олардың жұмысын «бір ғана бұйрық» игереді. Олар бір нысанаға негізделу үшін, екі көз де сәйкестендірілген. \r\nАл көзі қыли адамдарда аталмыш бұлшық еттер үйлеспеген. Соның салдарынан бір көз бір нысанаға қарап тұрса, екінші көз басқа нысанаға қарап қалады. \r\nБұл жағдай орын алғанда мыида екі түрлі сурет көрініс береді – әр көз өзінше көрініс беріп тұрады. Бұл миды жаңылыстырады. Балалар нашар көретін көзінен қарағанда жақсы көретін көзімен қарап әдеттеніп кетеді.  Егер көздің қылилануын емдемесе, онда ми дұрыс қабылдау мүмкіндігін жоғалтады, содан адам ешқашан жақсы көре алмайды. Бұл зағиыптылық – амблиопия деп аталады. Амблиопияның тағы бір атауы – «жалқау көз» деп аталады. Кейде амблиопия көздің қылилануынан туындайтын бастапқы сатыдағы ауру болып саналады.\r\nКөбінесе, балалардың көздері не үшін қылиланатыны белгісіз. Көп жағдайда мұндай аурулар тумысынан болады немесе кішкентай кезінде басталады. Бұл тума қыли көз деп аталады.\r\nБұл аурудың емделуі көп уақытты талап етеді,  ірине ол бұлшық ет аппаратын дұрыс бақылауда ұстаумен байланысты, бұлшық ет күшін емес.\r\nБаланың қыли көз болуымен байланысты басқа да аурулар:\r\n•	Аперта синдромы;\r\n•	Церебральды сал ауруы\r\n•	Туа біткен қызамық\r\n•	Гемангиомаға жуық көзі\r\n•	Пигменталды дерматоз синдромы\r\n•	Нунан синдромы \r\n•	Прадер – Вилли синдромы \r\n•	Мерзімінен бұрын болатын  ретинопатия\r\n•	Ретинобластома\r\n•	Бас миының травматикалық зақымдануы, \r\n•	Трисомия 18\r\nЕсейгенде туындаған қылилық мына аурулардан пайда болуы мүмкін:\r\n•	Ботулизм\r\n•	Диабеттен (жүре айда болған салдық қылидық)\r\n•	Гийен-Барре синдромы\r\n•	Көздің зақымдануынан \r\n•	Ұлулардан дайындалған тамақтан уланып қалу \r\n•	Инсульттен\r\n•	Бас миының жарақатпен зақымданғаннан \r\n•	Кез келген ауру немесе жарақат салдарынан көздің көруі жоғалғаннан\r\nТұқым қуалайтын қыли көздік қауіпті фактор болып табылады. Жақыннан көре алмаушылық, әсіресе балаларда мүмкін болатын факторларға жатады. Кез-келген басқа аурулар көзге әсер етуі мүмкін, сондай-ақ көзді қылиланып қалуына да.\r\n__Сиптомдары__\r\nҚылилықтың симптомдары ылғи білініп тұрады немесе алма-кезек байқалып, жоғалып тұрады. Симптомдарына мыналар жатады:\r\n•	Диплопия;\r\n•	Екі көз екі түрлі бағытқа қарап тұрады;\r\n•	Көз қозғалыстарының үйлеспеуі (көз бір уақытта қозғалмайды)\r\n•	Көздің көрмей қалуы немесе көз қарашығының көру жүйесінің бұзылуы\r\nНазар салатын бір нәрсе бар, балалар амблиопиямен тез ауырып қалады, сондықтан олар диплопиямен ауырмайды.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nМедициналық тексеру кезінде, дәрігер көзді  мұқият тексереді. Көздің қылилануын анықтау үшін бірнеше тесттер өткізіледі:\r\n•	Жанардан жарықтың шағылысуын;\r\n•	Ашық және жабық көзбен тест өткізу;\r\n•	Көз торларын тексереді;\r\n•	Стандартты офтолмологиялық тексеру;\r\n•	Көздің өткірлігін анықтайды.\r\nБас пен жүйке жүйесін де тексереді (Жүйке жүйелік тексеру).\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nБалаларды қылилықтан емдеудің алғашқы қадамы  - көзілдірік тағу.\r\nАлдымен амблиопияны емдеу керек. Сау көзді жауып қою керек. Сол кезде әлсіз көретін көзге күш түсіп, ол өз жұмысын жақсартады.\r\nБалаңызға көзілдірік киіп, көзін таңып жүрген ұнамауы мүмкін. Таңғыш балаңыздың әлсіз көзінің жұмысын күшейту үшін ғана керек. Дегенмен, таңғыш пен көзілдірікті кию балаңыз үшін маңызды.\r\nЕгер көз ол әдістерден де нәтиже бермесе, онда хирургиялық жолмен көзді қалыпқа келтіруге болады. Ота жасау кезінде бұлшық еттер күшті болады  немесе олардың тартылуы әлсізденеді.  \r\nКөз бұлшықеттеріне операция жасағаннан кейін қылилық бірден жазылып кетпейді. Операциядан кейін бала көзілдірік тағып жүруі керек. Жалпы, балаға операция қаншалықты ерте жасалса, сонша жақсы болмақ.\r\nЕресектер арасында, кейде болып тұратын қылилықты көзілдірік тағып, не болмаса көзге арналған арнайы жаттығуларды орындау арқылы кетіруге болады. Ал қылилықтың ауыр түріне шалдыққан ересектерге ота жасау арқылы емдеген тиімді. Егер көрудің нашарлауынан қылилық пайда болған болса, онда, ота жасау арқылы көзідің көру қабілетін жақсартқан дұрыс. \r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nОперация жасалғаннан кейін көз бір бағытқа қарауы мүмкін. Бірақ көздің нашар көруі одан жақсы болып кетпейді. \r\nБұл мәселе балаларды мектепте кітап оқығанда мазалауы мүмкін, ал ересектерді көлік айдағанда қинайды. Көздің нашар көруі баланы кейбір ойындар ойнауынан тыятыны сөзсіз.\r\nЖалпы, ауруды қаншалықты ерте анықтап, алдын алса, соншалықты жақсы болмақ. Ал кеш қолға алса, бір көздің мүлдем көрмей қалу қаупі де жоқ емес. Шамамен, қылилыққа шалдыққан балалардың үштен бірі амблиопияның салдарына болып жатады.\r\nҚылилық немесе амблиопаға шалдыққан барлық балаларды мұқият тексеріп тұру керек.\r\nДәрігер көмегіне қашан жүгінген жөн\r\nКөздің қылилығы дереу медициналық көмекті қажет етеді. Көз дәрігері, немесе жалпы дәрігермен төмендегідей жағдайлар орын алғанда кеңесіңіз:\r\n•	Балаңыздың көзі қыли сияқты көрініп тұрса;\r\n•	Балаңыздың екі көзі сарғайып тұрса;\r\n•	Балаңыз бір нәрсеге қарағанда қиналатын болса.\r\nЕскерту! Бала сабақта отырғанда тақтадағы немесе кітаптағы жазуды дұрыс көре алмаса, онда, мәселе туындағанының белгісі болуы мүмкін. Тексертіңіз!\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\nКөздің көлегейленуі; Эзотропия; Экзотропия; Гипотропия; Гипертропия; Қылилық:\r\nДұрыс көре алмау (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқылилық\r\nкөз\r\nцеребалды сал ауруы\r\nкөз ротациясы\r\nбұзылу\r\nбұлшықеттер \r\nсуреттер\r\nкөре алмау\r\nАперта синдромы\r\nгемангиома\r\n','student_k',98,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(678,'','Агаммаглобулинемия (Брутон ауруы)','','','kz','s','',0,'',2723,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542622620,1574158620,1542622767,'Агаммаглобулинемия немесе Брутон ауруы – тұқым қуалайтын ауру. Бұған шалдыққан адамның ағзасынан иммуноглобулин  немесе антидене деп аталатын саны аз иммундық молекулалар бөлінеді. Негізі олар, ағзаны вирустар мен бактериялардан қорғау үшін бөлінетін.  Ал мұндай ақаулы антиденелердің бөлінуінен ағзаға түрлі инфекциялар түсіп, зақымданады.','Агаммаглобулинемия немесе Брутон ауруы – тұқым қуалайтын ауру. Бұған шалдыққан адамның ағзасынан иммуноглобулин  немесе антидене деп аталатын саны аз иммундық молекулалар бөлінеді. Негізі олар, ағзаны вирустар мен бактериялардан қорғау үшін бөлінетін.  Ал мұндай ақаулы антиденелердің бөлінуінен ағзаға түрлі инфекциялар түсіп, зақымданады.\r\n\r\n__Себептері__\r\nАгаммаглобулинемия – әсіресе ерлерде болатын сирек кездесетін ауру. Бұл дерт генетикалық ақаудан дамиды. В-лимфоциттер – иммундық жасушаларының шамадан тыс жиналуының нәтижесінде бойдың қалыпты өсуі тоқтайды. \r\nСондай-ақ, оның салдарынан ағзадағы қан құрамында өте кішкентай иммунноглобулиндер бөлінеді (кейде тіпті, бөлінбейді де). Иммунноглобулиндер – ағзаны түрлі аурулар мен инфекциядан қорғау үшін маңызды рөл атқарады.\r\nБрутон ауруына шалдыққан адамдар, көбінесе мынадай бактерияларды жұқтырады: гемофильді талшықтар, пневмококктар (Streptococcus pneumoniae), стрептококктар. Ол инфекциялар мына ағзаларды зақымдайды:\r\n•	Асқазан-ішек жолдары;\r\n•	Тамырлар;\r\n•	Өкпе;\r\n•	Тері;\r\n•	Жоғарғы тыныс алу жолдары\r\n\r\nАгаммаглобулинемия – тұқым қуалайтын ауру, сондықтан, науқастың басқада туыстарын тексерістен өткізу керек.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nАуру төмендегідей бактериялық аурулармен жиі мазалап тұрады:\r\n•	Бронхит;\r\n•	Созылмалы диарея (іш өту);\r\n•	Коньюктивит (көз инфекциясы);\r\n•	Жүрек отиті;\r\n•	Пневмония;\r\n•	Синусит;\r\n•	Тері аурулары; \r\n•	Жоғарғы тыныс алу жолдары аурулары.\r\nКөп тіркелген сәйкес инфекциялар, әсіресе, балалардың 4 жасына дейінгі уақытта көрініс береді екен.\r\nБасқа да симптомдар мыналармен байланысты болып келеді:\r\n•	Бронхоэктазия (жөтелдің асқынған түрі);\r\n•	Себепсіз демікпе ұстамалары.\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nБұзылыс талдама кезінде ағзадағы иммуноглоблин мөлшерінен белгілі болады.\r\nТест мынадай болып келеді:\r\n•	В-лимфоциттендің айналымын өлшеу үшін цитометрия ағынын тексереді;\r\n•	Сарысу құрамындағы иммуноэлектрофорезді тексереді;\r\n•	IgG, IgA, IgM – иммуноглобулиндердің санын қарайды (әдетте ол нефелометрияның көмегімен тексеріледі)\r\n\r\n__Емдеу__\r\nЕмдеу алдымен инфекциямен үйлесетін жағдайды ретке келтірумен басталады. Науқасқа иммундық жүйесін нығайту үшін иммунноглобулин енгізіледі.\r\nБактериялық инфекцияларды емдеу үшін антибиотиктерді жиі қабылдайды.\r\nГенетикалық кеңесте артық болмайды.\r\n\r\n__Ауру кезінде__\r\nАгаммаглобулинмен ауыратын науқастардың жалпы жағдайын жақсарту үшін иммуноглобулиндер тұрақты түрде енгізіледі.\r\nБұл ауру емделмесе, басқа аурулармен астасып кетеді де, өліммен аяқталуына апаруы мүмкін.\r\nМүмкін болатын асқынулар:\r\n•	Артритке ұласады;\r\n•	Өкпе ауруы және созылмалы синуситке ұласады;\r\n•	Экзема пайда болады;\r\n•	Мальабсорбция ішек синдромына апарады.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\n\r\nагаммаглобулинемия\r\nБрутон ауруы\r\n','student_k',55,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(679,'','Сүзек  (Бөртпелі сүзек, Брилл-Цинссер ауруы)','','','kz','s','',0,'',3608,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542622800,1574158800,1542623152,'__Сүзек__ – биттер мен бүргелер арқылы таралатын жұқпалы ауру болып табылады. \r\nПайда болу себептері\r\n\r\n__Сүзек__ – паразиттік жәндіктердің шағуы арқылы жұғады. Көпке белгілі бөрпелі сүзектің қоздырғышы  Провачек риккетсиясы (Rickettsia prowazekii) болып табылады, оны тасымалдаушы – киім биті мен бас биті.\r\n\r\n__Брилл-Цинссер ауруы__ – эпидемиялық сүзектің жеңіл формасы. Бұл ауру - Провачек риккетсиясын бұрын жұқтырған адамдарда, сол инфекцияның  қайта қозуы барысында туындайды. Бұл аурудан көбінесе ересек адамдар зардап шегеді.\r\n','__Сүзек__ – биттер мен бүргелер арқылы таралатын жұқпалы ауру болып табылады. \r\nПайда болу себептері\r\n\r\n__Сүзек__ – паразиттік жәндіктердің шағуы арқылы жұғады. Көпке белгілі бөрпелі сүзектің қоздырғышы  Провачек риккетсиясы (Rickettsia prowazekii) болып табылады, оны тасымалдаушы – киім биті мен бас биті.\r\n\r\n__Брилл-Цинссер ауруы__ – эпидемиялық сүзектің жеңіл формасы. Бұл ауру - Провачек риккетсиясын бұрын жұқтырған адамдарда, сол инфекцияның  қайта қозуы барысында туындайды. Бұл аурудан көбінесе ересек адамдар зардап шегеді.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nБөртпелі сүзектің симптомдары мынадай болады:\r\n•	Асқазаны ауырады;\r\n•	Арқасы ауырады;\r\n•	Кеудеде көптеген нүктелі бөртпелер пайда болады;\r\n•	2 аптаға жуық уақытта, дене қызуы  40 градустан түспей тұрып алады;\r\n•	Құрғақ жөтел;\r\n•	Бас ауру;\r\n•	Буындар мен бұлшықеттер ауырады;\r\n•	Жүрек айниды;\r\n•	Құсады.\r\n\r\nЭпидемиялық бөртпелі сүзек симптомдары:\r\n•	Қалтырау;\r\n•	Жөтел;\r\n•	Сандырақтау;\r\n•	Дене қызуының жоғары көтерілуі;\r\n•	Буындардың ауруы (артралгия)\r\n•	Жарықтан жасқааншақтық: жарыққа көзі шағылысып көре алмайды, соның салдарынан көз көруі нашарлайды;\r\n•	Артериялық қысымы төмендейді;\r\n•	Бөртпе қаптайды, кеудесінен басталып, алақан мен табанынан басқа бүкіл денесіне тарайды;\r\n•	Басы қатты ауырады;\r\n•	Бұлшықеттері қатты ауырады;\r\n•	Мелшиіп қалады.\r\n\r\nБөртпелер бастапқыда күлгін болып шығады, басқан кезде ағарады. Ал асқынған бөртпелер қою қызыл түске енеді, оларды басса да түсін өзгертпейді. Сүзектің ауыр формасындағы адамдардың терілерінде аздаған нүктелі қанталаулар пайда болады.\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nЖалпы қан талдамасының нәтижесінде лейкоцитердің мөлшері төмен болады, қаназдық (анемия) білінеді, тромбоциттердің  саны азаяды. Қан талдамасынан басқа да мынадай жайттар анықталуы мүмкін:\r\n•	Сүзек қоздырғышына  қарсы туындаған антиденелердің мөлшері артып кетеді;\r\n•	Альбуминің мөлшері төмендейді;\r\n•	Натрияның мөлшері  төмендейді;\r\n•	Бүйрек ферменттерінің мөлшері ақырындап көтеріледі.\r\n\r\n__Емдеу__\r\nМынадай антибиотиктермен емделеді:\r\n•	Доксициклин\r\n•	Тетрациклин\r\n•	Хлорамфеникол (кей жағдайда)\r\n\r\nБала тетрациклинді ауыз арқылы қабылдаса, өсіп келе жатқан тістері мәңгілікке боялып қалуы мүмкін. Сондықтан, бұл дәрілерді балаларға барлық түбірлі тістері шығып болмайынша беруге болмайды.\r\nЭпидемиялық бөртпелі сүзекке шалдыққан науқастардың ішіне сұйықтық пен оттегі сүйемелдегіші құйылады.\r\n\r\n__Ауру ауқымында__\r\nЭпидемиялық бөртпелі сүзекке шалдығып, емделмеген  науқастардың 10-60 пайызға жуығы қайтыс болады. 60 жастан асқан науқастар қайтыс болуы мүмкін топтың ішінде болып есептеледі. Уақытымен емделген науқастар,әдетте, жылдам толық жазылып кетеді. \r\n\r\nБөртпелі сүзекпен ауыратын науқастардың 2 пайыздан кемі өледі. Антибиотиктермен уақытылы емделген науқастардың барлығы да емделеді.\r\n\r\nМүмкін болатын асқынулар:\r\n•	Бүйрек ауруы;\r\n•	Пневмония;\r\n•	Орталық нерв жүйесінің зақымдануы\r\n\r\n__Алдын алу __\r\nТышқан бүргелері немесе биттер мекендейтін орыннын аулақ жүріңіз. Әдетте жақсы санитарлық жүйені қолданып, сондай-ақ, егеуқұйрықтардың көбеюінің алдын алу арқылы мұндай індеттерді болдырмауға болады.\r\nИнфекцияны жұқтырғаннан кейін қолданылатын шаралар:\r\n•	Шомылу;\r\n•	Киімдерді қайнату керек немесе паразиттер жұққан кімді кеміінде бес күні изоляциялау (белгілі бір зерде залалсыздандырып қою) керек. (биттер бұл уақытта аштықтан қырылып қалады)\r\n•	Инсектицидтерді қолдану керек  (10%  ДДТ, 1% малатион, немесе 1% перметрин)\r\n\r\n__Синонимдері__\r\nБөртпелі сүзек; эпидемиялық бөртпелі сүзек; Брилл-Цинссер ауруы; Түрме қызбасы\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nбөртпелі сүзек, \r\nэпидемиялық бөртпелі сүзек, \r\nБрилл-Цинссер ауруы; \r\nтүрме қызбасы\r\n','student_k',51,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(680,'','Тиннит – құлақтағы шуыл','','','kz','s','',0,'',1704,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542623220,1574159220,1542623527,'Тиннит – деп,  жайшылықта құлаққа түрлі дыбыстардың естілуін айтады.  Ол: ызыңдаған, дыңылдаған, шыңылдаған, ысқырылған дыбыстар болуы мүмкін. Олар кейде ақырын немес қатты, жоғары немесе төмен болып естіледі.  Кейде бір дыбыс естілсе, кейде бірнеше дыбыс қатар естілетін жағдайлар да болады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n__Тиннит __– деп,  жайшылықта құлаққа түрлі дыбыстардың естілуін айтады.  Ол: ызыңдаған, дыңылдаған, шыңылдаған, ысқырылған дыбыстар болуы мүмкін. Олар кейде ақырын немес қатты, жоғары немесе төмен болып естіледі.  Кейде бір дыбыс естілсе, кейде бірнеше дыбыс қатар естілетін жағдайлар да болады.\r\n   {img type=\"fileId\" fileId=\"450\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n__Құлақ__ -  сыртқы, ортаңғы және ішкі бөліктерден тұрады.  Құлақтың сыртқы бөлігі құлақ қалқанынан және сыртқы есту арнасынан құралған. \r\nТиннит көптеген адамдарда кездеседі. Құлақтарында қатты шуылы барлардың  есту жүйесі нашарлайды, және өздігінен бір жұмысты істеп кетуі немесе рахаттанып ұйықтауы қиынға соғады.\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__ \r\nТиннитің мынадай себептері болады:\r\n•	Кәрілік, ол кезде құлақ естімей қалады;\r\n•	У-шуда көп жүргендіктен;\r\n•	Мұрын қуысы мен құлақта инфекцияның болуынан;\r\n•	Қан тамырлары немесе жүрек ауруынан;\r\n•	Меньер ауруынан;\r\n•	Мида ісіктің болуынан;\r\n•	Әйелдерде гармондық өзгерістердің болуынан;\r\n•	Қылқанша безінің ауыруынан;\r\n•	Кейбір дәрі-дәрмектерден.\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЕмделу құлақтағы шуылдың неден пайда болғандығына байланысты жүргізіледі. Сондай-ақ, емдеу барысында есту  аппараттары, акустикалық жасырынбалы құрылғылар қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, дәрі-дәрмектер қабылдап, құлақтағы шумен күресу әдісін меңгерсе де жағдайды оңалтуға мүмкіндік туады.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқұлаққа ылғый быр дыбыстың естілуі\r\nқұлақтағы шуыл\r\nқұлақтағы дыбыс\r\nесту ағзасы\r\nтиннит, ісік\r\nжүрек ауруы\r\nМеньер ауруы \r\n','student_k',64,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(681,'','Верльгоф ауруы (иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура)','','','kz','s','',0,'',3227,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542623580,1574159580,1542623723,'Вергольф ауруы немесе иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура (ИТП) қан ұюының бұзылуымен сипатталады. Яғни иммундық жүйе қан ұюына қажетті тромбоцит жасушаларын жояды. Бұл індетке шалдыққан адамдардың қан құрамындағы тромбоциттері өте төмен мөлшерде болады. Оны тромбоцитопения деп атайды.','Вергольф ауруы немесе иммунопатологиялық тромбоцитопениялық пурпура (ИТП) қан ұюының бұзылуымен сипатталады. Яғни иммундық жүйе қан ұюына қажетті тромбоцит жасушаларын жояды. Бұл індетке шалдыққан адамдардың қан құрамындағы тромбоциттері өте төмен мөлшерде болады. Оны тромбоцитопения деп атайды.\r\n\r\n__Себептері__\r\nВерльгоф ауруы иммун жүйесінің белгілі бір жасушалары тромбоциттерге қарсы антидене түзе бастағанда пайда болады.  Тромбоциттер өз кезегінде қанұюына жауап береді – олар  қан  тамырларының кішкентай зақымданған тесіктерін бітеп, ағзада қанның қалыпты айналуына жағдай жасайды.\r\n\r\nАуру пайда болған кезде, ағза түзген антиденелер көкбауырдағы тромбоциттерге шабуыл жасайды.\r\nБұл ауру балаларға көбінесе инфекцияға жұғады. Ал ересек адамдарда аурудың созылмалы формасы вирустық инфекциядан кейін, белгілі бір топтардағы дәрілерді қолданғаннан, жүктілік кезінде немесе иммун жүйесінің бұзылуы салдарынан орын алады екен.\r\nИТП-мен әйелдер жиі ауырады.  Ал жас балалардың арасында қыздар мен ұлдардың зақымдануы тең дәрежеде екен.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\n•	Тері қанталайды, теріде үсақ қызыл нүктелі бөртпелердің пайда болуымен сипатталады;\r\n•	Теріде түсініксіз көгерулер пайда болады;\r\n•	Ауыз қусынан немесе мұрыннан қан ағады;\r\n•	Шамадан тыс етеккір кетеді.\r\n\r\n__Диагностикасы__\r\nЗертханалық жағдайда ағзадағы тромбоциттердің мөлшерін анықтау үшін және қанның ұюын тексеру үшін тест жүргізіледі.\r\n•	Жалпы қан талдамасынан тромбоциттердің мөлшері аз болып шығады;\r\n•	Қанның ұюына өткізілген тест аномальді көрсеткіш көрсетеді;\r\n•	Тромбоциттерге қарсы антиденелер кездеседі;\r\n•	Қан айналымының уақыты жылдамдағыны белгілі болады.\r\nМиға пункция жүргізуде бірден бір стандартты диагностика қоюға және мегакариоцит жасушалары санының көбейгендігін анықтауға сеп болады. бұл жасушалар – тромбоциттердің бастапқы формасы болып табылады.\r\n\r\n__Емделуі__\r\nБұл ауруға шалдыққан жас балалар көбінесе өздігінен жазылып кетеді. Кей бір жағдайда ғана терапия қажет болуы мүмкін.\r\nЕресектерге стериоидты қабынуға қарсы дәрілер (преднизолон) тағайындалады. Кейбір ауыр жағдайларда, көкбауырды алып тастау (спленэктомия) үшін  хирургиялық шара қолдану да ұсынылады. Бұл әдіс арқылы науқастардың жартысына жуығының ағзасындағы тромбоциттердің мөлшерін қайта қалпына келтіруге болады.\r\nЕгер преднизолонмен емделу көмектеспесе, онда терапияның басқа түрлерін қолданып көрсе болады:\r\n•	Данозол дәрісін қолдану;\r\n•	Гамма-глубиннің иньекциялық көп мөлшерін қолдану;\r\n•	Иммундық жүйеге демеу беретін дәрілер қолдану;\r\n•	Қандағы антиденелерге фильтрация жүргізу;\r\n•	Белгілі бір қан түрлеріндегі адамдар үшін Анти-RhD терапиясын өткізу.\r\nВерльгоф ауруымен ауратын адамдарға асперин, ибупрофен немесе варфарин сияқты дәрілерді қабылдамаған дұрыс. Себебі, мұндай дәрілер тромбоцит функциясынажәне қан айналымына әсер етеді, оның салдарынан қан кету жағдайлары орын алуы ықтимал.\r\n\r\n__Ауру аясында__\r\nРемиссия кезінде (аурудың симтомсыз кезеңі) емделіп кетудің мүмкіндігі жоғары. Ауру ересектерде кей жағдайда ғана созылмалы формаға енеді және ремиссия кезеңінен кейін де жаңадан пайда болуы мүмкін.\r\n\r\n__Синонимдері:__\r\nиммунопотологиялық тромбоцитопениялық пурпура\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nВерльгоф ауруы, \r\nиммунопотологиялық тромбоцитопениялық пурпура\r\n','student_k',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(682,'','В гепатитіне қарсы вакциналау','','','kz','s','',0,'',3060,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542623760,1574159760,1542623865,'В гепатитіне қарсы вакцина – бауырдың зақымдалуы секілді қауіпті сырқаттардың өршіп кетуінің алдын алатын, балaларға ұсынылған бірден-бір иммундау болып табылады. Бұл ересектергеде ұсынылады.','В гепатитіне қарсы вакцина – бауырдың зақымдалуы секілді қауіпті сырқаттардың өршіп кетуінің алдын алатын, балаларға ұсынылған бірден-бір иммундау болып табылады. Бұл ересектергеде ұсынылады.\r\n\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nВ гепатитіне қарсы вакцина - бейімсіз (өлі) В гепатитінің вирусынан құралады. Адам вакцинаны ендіргеннен кейін,  ағзадағы иммун жүйесі вирусты танып біледі және вируспен күреседі, жұққан жағдайда аурудың туындау қаупін азайтады. \r\n\r\nДегенмен бірде-бір вакцина 100 пайыз сенімділік бермейді, иммундаудан кейін де В вирустық гепатитімен ауру әлі де мүмкін болып қала береді.\r\n\r\n__Кімдер вакциналауға кіреді__\r\nВ гепатиті қарсы вакциналау үш инъекциялы кезеңге бөлінеді.\r\n•	Алғашқы екпе баланың перзентханадан шыққанына дейін салынады. Егер баланың анасы В гепатитінің тасымалдаушысы болса, вакцина бала туылғаннан кейін бірден салынады.\r\n•	Екінші екпе баланың 1-2 айлық кезінде салынады;\r\n•	Соңғы екпені дәрігерлер баланың 6 айлығында салады.\r\n\r\n4-8 айлығында вакцина салынбай қалған балаларға, екінші иньекция 4 айлығында, ал үшінші вакцина 6-16 айлығында салынады. Балаларға міндеттелген  иммундаудың стандартты салынуы бұзылған жағдайда, екінші және үшіншісін тең салуға да болады.\r\n\r\nВ вирустық гепатитіне қарсы вакцина салынбай қалған ересек балаларға міндетті түрде, тез арада вакцинаау керек.\r\nЕресектер немесе балалар вакцинамен иммундауды өтпеген болса, міндетті түрде салдыру керек, егер олар:\r\n•	Денсаулық сақтау саласында қызмет атқаратын болса;\r\n•	Бұрын В гепатитінің вирусын жұқтырған адаммен жыныстық серіктес болса, немесе онымен тұрмыстық байнаныста болса;\r\n•	Еркек жыныстылармен қатынасқа түсетін ер адамдар;\r\n•	Бүйрек ауруының соңғы сатысында тұрса, созылмалы бауыр ауруы болса немесе АИТВ-инфекциясы болса;\r\n•	Көп адаммен жыныстық қатынас жасап жүрсе;\r\n•	Ішке ендірілетін есірткі құралдарын пайдаланатын болса;\r\n•	Ағзасын ауыстыратын болса, миына трансплантация жасататын болса немесе химиотерапия алдыратын болса.\r\n\r\nЕресектерге тек В гепатитіне қарсы вакцина салса да болады немесе Твинрикс деп аталатын вакцинаны салдырса да болады. Ол  А гепатитінен де, В гепатитінен де қорғайды. Бұл вакциналердың әрқайсысы 3 иньекциядан салынады\r\n\r\n__Қауіптер мен жанама әсерлер__\r\nИммундаудан өткен көптеген балалар жанама әсерлерден зардап шегеді.  Тек, кей жағдайда вакцина салынған жердің қызаруы, ауруы кездеседі, немесе аздап дене қызуы көтерілуі мүмкін. Ал ауыр жағдайлар, тек балада вакцинаның кейбір компонентеріне алергені болса ғана туындауы мүмкін.\r\n\r\n__Қосымша кеңес__\r\nЕгер бала салмақты аурумен ауырса, тумауратып қалса, онда вакцинаны сәл кейіндетіп ендірсе  де болады.  Бауырында ауыр алергені бар балаларға бұл вакцина салынбайды. Алғашы вакцинадан кейін алергендік серпін пайда болса, келесі вакцина мүлдем салынбайды.\r\n\r\n__Төмендегідей жағдайлар орын алса дәрігерге хабарласыңыз:__\r\n•	Балаңызға вакцина салдыруға сенімсіз болып тұрсаңыз;\r\n•	Алғашқы вакцинаден кейін ауыр жанама әсерлер байқалса.\r\nВакцинаның пайдалылығына қатысты немесе басқа да сұрақтарыңыз болса.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nВ гепатитіне қарсы вакциналау\r\n  \r\n','admin',33,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(683,'','Жүректің тосыннан тоқтап қалуы','','','kz','s','',0,'',1554,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542624000,1574160000,1542624113,'Жүректе электірлік жүйе бар, ол жүрек соғысының ритмін бақылайды. Жүректе проблема туындаса, ол жүрек  соғысы ритмінің бұзылуынан болады, мұндай күрделі проблеманы аритмия деп атайды.','Жүректе электірлік жүйе бар, ол жүрек соғысының ритмін бақылайды. Жүректе проблема туындаса, ол жүрек  соғысы ритмінің бұзылуынан болады, мұндай күрделі проблеманы аритмия деп атайды.\r\n\r\nАритмияның бірнеше түрі бар. Аритмия кезінде жүрек өте сирек немесе ақырын соғады,  не болмаса, тіпті соқпай қалуы да мүмкін. Жүректің тосыннан тоқтап қалуы, науқаста ауытқу болған жағдайда, жүрегі тоқтағанда орын алады. Бұл тоқтап қалудың жүрек ұстамасынан айырмашылығы, ұстама кезінде қан ағысы тоқтап қалады да, жүрек әдеттегі соғысын жалғастыра береді.\r\n\r\nЖүректің тосыннан тоқтап қалуы бірнеше себептерге байланысты орын алады. Себептері: жүрек қантамырларының аурулары, физикалық стресс, сондай-ақ кейбір тума аурулардың әсерінен болады. Кейде дәрігерлер жүректің не үшін тосыннан тоқтап қалатынын анықтай алмай жатады.\r\n\r\nЖүрек тоқтап қалған жағдайда, жедел медициналық көмек берілмесе, адам бірнеше минуттың ішінде өліп кетуі де мүмкін. Тек адам  жүрек дефибриллияциясын жасатқан болса ғана ажал аузынан арашалап алып қалуға мүмкіндік туады. Дефибрилляция – электроимпульсті әсер беру әдісі. Ол жүрек бұлшықеттерінің электірлік белсенділігін қайта қалпына келтіру үшін қолданылатын әдіс. Жүрегі тоқтап қалған адамды дефибриляцияның алдында, жүрек-өкпелік реанимациясынан өткізу керек, содан кейін ғана дефибриляторды қолданса болады.\r\n\r\nЕгер сіздің жүрегіңіз бұрын тосыннан тоқтаған болса, импланталған дефибриллятор қайта тоқтаудың алдын алып, өлім қаупін азайтады.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nжүректің тоқтауы\r\nжүректің тосыннан тоқтауы\r\nжүрек қантамырларының жүйесі\r\n','student_k',38,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(684,'','Иерсиниоз (Жалған туберкулез)','','','kz','s','',0,'',4112,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542624120,1574160120,1542624554,'Ішек иерсиниозы және жалған туберкулез инфекциялық аурулар болып табылады. Олар Yersinia enterocolitica энтероколиттің қоздырғышы болып табылады. Энтероколит – балалық кезде жиі кездесетін аш ішек пен тоқ ішектің қабынуымен сипатталатын ауру.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__ \r\nІшек иерсиниозы және жалған туберкулез инфекциялық аурулар болып табылады. Олар Yersinia enterocolitica энтероколиттің қоздырғышы болып табылады. Энтероколит – балалық кезде жиі кездесетін аш ішек пен тоқ ішектің қабынуымен сипатталатын ауру.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"451\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Сурет: Жіңішке ішек асқорыту жүйесінің ең ұзын бөлігі болып табылады, оның ұзындығы шамамен 6 метрді құрайды. Ол асқазанды тоқ ішекпен байланыстырады және көптеген қатпарлардан (құрсақ қуысына ыңғайластырылып) тұрады. Қабылданатын тағамдардың көп бөлігі аш ішекте сіңіріледі. Ол үш бөліктен тұрады: он екі елі ішек, мықын ішек және аш ішек.\'\'\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nБұл ауру адамда  шикі немесе жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген шошқа етін жегенде  және пастерленбеген сүтті пайдаланған кезде туындайды. Сондай-ақ,  ауру жануарлармен байланысқаннан да, ласталған құдық суын пайдаланған кезде де немесе сирек жағдайларда - инфицирленген қан құю кезінде де осы аурудың жұғу қаупі басым болады. Аталмыш  аурумен иммундық жүйесі әлсіреген балалар да жиі ауырады. Инкубациялық кезең шамамен 4-6 күнді құрайды.\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nYersinia enterocolitica аш ішек пен тоқ ішектің қабынуын ғана емес, сонымен қатар іш өтуі мен дене температурасының көтерілуі сияқты симптомдарды да тудырады. Науқас баланың үлкен дәретінен  қан мен шырыш араласып шығуы мүмкін. Бұл симптомдар 1 аптадан 3 аптаға дейін, кейде ұзағырақ уақытқа созылуы  мүмкін.\r\nОсы кең тараған симптомдармен қатар, ағзасында темірдің жоғары мөлшері (қан құю кезінде) бар немесе иммундық жүйесі әлсіреген және басқа да аурулармен ауратын жас  балаларда бактериемияның (бактериялардың қан ағымымен таралуы) дамуы мүмкін. Жасөспірімдерде аппендициттің симптомдарына ұқсас (жалған аппендицит синдромы), оң жақ мықын аймағындағы ауырсыну сияқты симптомдар пайда болуы мүмкін. Сирек жағдайларда бұл ауру тамақтағы ауыру сезімімен, көздің қабынуымен, менингит және пневмониямен көрініс береді. Жұқтырылған инфекциядан кейін жасөспірімдерде буындарындағы ауырсыну сезімі және балтырында қызыл бөртпе (түйінді эритема) пайда болуы мүмкін.\r\n\r\nЖалған туберкулезбен ауыратын балаларда температураның көтерілуі, бөртпе, іштегі ауыру сезімі және жалған аппендицит синдромы сияқты симптомдар пайда болуы мүмкін. Кейбір балаларда іш өтуі, бөртпе және аяқ-қолдың ісінуі кездеседі.\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nБалаңыздың нәжісінен қан аралас шықса, жедел жәрдемге хабарласыңыз. Іш өтуден туындайтын ауыздың құрғауы, шөлдеу және зәр шығару жиілігінің төмендеуі сияқты сусыздану симптомдарына көңіл бөліңіз.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер баланың нәжісінен Yersinia-ны анықтауға арналған анализдерді тағайындауы мүмкін. Сондай-ақ, қоздырғыштарды тамақтың шырышты қабатынан жағынды алу арқылы, несеп талдамасы және бактерияларға қарсы антиденелерді анықтау үшін қан талдамасын  жүргізу арқылы анықтауға болады.\r\nИерсиниоз салыстырмалы түрде сирек кездесетін инфекция болғандықтан, аздаған зертханалар ғана нәжістен Yersinia-ны анықтай алады.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nБұл ауру көбінесе өздігінен жазылады. Кейбір жағдайларда иерсиниоз антибиотиктермен де емделеді. Іш өтуі кезінде, науқастарға сусыздануды болдырмау және емдеу үшін көп су ішу керек.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\nБалаңыз шикі немесе шала пісірілген шошқа етін, пастерленбеген сүт пен ластанған суды қолданбауын қадағалаңыз. Шошқаның ішек-қарнын өңдегеннен кейін қолыңызды сабынмен мұқият жуыңыз.\r\nИерсиниоздың алдын алуға бағытталған екпе жоқ.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nіштің өтуі\r\nнәжістегі қан\r\nсусыздану\r\nаш ішек пен тоқ ішектің қабынуы\r\nіштің ауырсынуы\r\nжалған туберкулездің симптомдары\r\nжалған туберкулездің еміделуі\r\nиерсиниоз диагностикасы\r\n','student_k',79,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(685,'','Асқазан-өңеш рефлюксі  (Гастроэзофагельді рефлюксті ауру)','','','kz','s','',0,'',8581,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542624900,1574160900,1542625930,'Асқазан-өңеш рефлюксі – асқазан мен өңешті бөліп тұратын асқорыту қысқышының (бұлшықеттік тығын) жұмысының бұзылысынан туындайтын жағдай. Бұл асқазанда түзілетін асқазан қышқыл сөлінің өңешке құйылуымен сипатталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симтомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі – асқазан мен өңешті бөліп тұратын асқорыту қысқышының (бұлшықеттік тығын) жұмысының бұзылысынан туындайтын жағдай. Бұл асқазанда түзілетін асқазан қышқыл сөлінің өңешке құйылуымен сипатталады.\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"452\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігі ауыз құысынан, өңештен, асқазаннан тұрады. Өңеш - бұлшық ет тіндерінен тұратын, жіңішке түтікше. Ол ауыз қуысы мен асқазанды жалғап тұрады. Өңеш арқылы тамақ асқазанға түседі.  Қысқыш (сфинктер) – өңеш пен асқазанның байланысқан жері. Оның қызметі, ас рефлюксін мен асқазаннан өңешке бөлінетін сөлді ұстап тұру.\'\'\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"453\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nӨңеш, асқазан, тоқ ішек пен аш ішек, бауыр, өт қабы және ұйқы безі  қоректік заттардың энергиясын қорытып ағзаға сіңіреді, ал қоректік емес компоненттерді де қорытып, қалдығын ағзадан  сыртқа шығарып жібереді. \r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nАсқазан-өңеш  рефлюксі өз кезегінде барлық сау балаларда да, ересектерде де кездеседі, ол қыжылмен, тітіркендірумен, сондай-ақ, басқа да симптомдармен көрініс беріп жатады.\r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің басты себебі, шамадан тыс қарын тойғызудан және қысқыштың әлсіреуінен болады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"454\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің жиі қайталануынан, өңештің төменгі бөлігінің қабынуы мүмкін.  Мұндай күрделенген жағдайды гастро-эзофагельді рефлюксті ауру деп атайды (ГЭРБ).\r\n\r\nАсқазан-өңеш рефлюксінің қауіпті факторлары мынадай жағдайлардан орын алады:\r\n•	Алкоголь қолданғаннан;\r\n•	Шылым шеккеннен;\r\n•	Семіргеннен;\r\n•	Өңеш тесігі диафрагмасының жырығы;\r\n•	Жүктілік;\r\n•	Склеродармия (терінің қатаюы)\r\n\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі жүктілік кезінде пайда болады немесе өршиді. Кейбір аурулардың дәрі-дәрмектерінің жанама әсерлері де бұл аурудың қозуына себепші болады:\r\n•	Антихолинергетиктер – теңіз ауруына қарсы қолданылатын дәрі;\r\n•	Бета-тежегіштері және кальций арнасынының тежегіштері – олар жүрек ауруы мен жоғары артериялық қысым кезінде қолданылады;\r\n•	Бронходилятаторлар (тамақты кеңейткіштер)   демікпе кезінде қолданылады;\r\n•	Допамин-активті дәрілері – Париксон ауруына қарсы қолданылады;\r\n•	Прогестин – гинекологиялық ауру кезінде қолданылады;\r\n•	Тыныштандырғыш дәрілер – қатты мазасызданғанда немесе ұйықтай алмай жүрген кезде қолданылады;\r\n•	Үшциклді антидепресанттар – күйзеліс кезінде қолданылады.\r\nЕгер, қолданып жүрген дәріңіздің әсерінен қыжыл пайда болса, ол жайында дәрігеріңізбен ақылдасыңыз. Дәрігермен кеңеспей тұрып, ешқандай қабылдап жүрген  дәріңізді тоқтатпаңыз. \r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nАсқазан-өңеш рефлюксі және ГЭРА-ның басты симптомдары мынадай болады:\r\n•	Қыжыл;\r\n•	Кекіру;\r\n•	Тамақты құсу;\r\n•	Кеуде қызып тұрғандай сезіинің болуы;\r\n•	Өңеште бірдеме тұрғандай сезімнің болуы;\r\n•	Жұтынудың қиындауы (дисфлагия)\r\n•	Тамақтан кейін жүрек айну.\r\nСирек кездесетін симптомдары:\r\n•	Кекіргенде тамақтың шығуы;\r\n•	Жұтынудың қиындауы;\r\n•	Ықылық;\r\n•	Жатқан кезде жөтеліп, дем қысылып, ысқырған дыбыстың шығуы;\r\n•	Тамақтың ауруы мен жыбырлауы;\r\n•	Дауыстың қарлығып шығуы немесе өзгеруі.\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nЕгер ауру симптомдары салмақты болмаса, дәрігердің өзі –ақ диагностика жасай алады.\r\nДиагноз қою барсында төмендегідей тексерудің қосымша түрлері қажет болуы мүмкін:\r\n•	Фиброгастродуоденоскопия (ФГДС) өңештің зақымданғанын тексеру үшін қолданылады. Бұл шара, ұшында бейнекамерасы бар жұмсақ түтікшені ішке ендіру арқылы жүзеге асады, ол өңеш арқылы ішке кіргізіледі де, асқазан мен аш ішекті көруге жағдай жасайды. Бұл диагностикалау әдісі жайында толық ақпарат алғыларыңыз келсе мына сілтемені басыңыз: https://www.zdrav.kz/endoskopiya\r\n•	Бариев қоспасын қабылдағаннан кейін асқазан-ішек жолдарын рентгеннен өткізу керек, ол арқылы тарылған өңештің суретін, әлсіреген қысқыштарды көруге болады.\r\n•	pH (қышқыл ортасының көрсеткіші) деңгейін байқау үшін мониторинг жүргізу, ол емнің қаншалықты жақсы әсер беріп жатқандығын бағалауға және нақты диагноз қоюға мүмкіндік береді. Бұл шара бұрғыны  мұрын арқылы өңешке енгізіп, ондағы pH-тың мөлшерін анықтау үшін өлшегіш қою арқылы жүзеге асады. Сау адамның pH –ның мөлшері сілтілі ортаға байланысты болады, ал ГЭРА кезінде орта асқазаннан бөлнген қышқылға толып қалады.\r\n•	Эзофагоманометрия  (өңештегі қысымды өлшейді) сфинктердың қысылмалы мүмкіндігін бағалауға мүмкіндік береді.   Өңеш саңылауынан  ұшында датчиктер бар катетерлер енгізіледі, олар өңештегі қысымды өлшейді.  ГЭРА кезінде өңештегі қысым деңгейі қалыптыдан төмен болып көрінеді.\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nҚысқа уақыттық рефлюкстік ұстама аздаған емді қажет етеді. Жағдай  қалыпқа келтірілгеннен кейін ішер асқа дұрыстап көңіл бөлу керек. (майлы тағамдар мен ішімдектен бас тарту керек) өңештің шырышты қабығы тез қалпына келеді. Сіз аурудан тез айыққыңыз келсе, салауатты өмір салтын ұстанғаныңыз жөн.\r\nГЭРА –ға қарсы жақсы әсер ететін  дәрілер бар.\r\n•	Антацидтер – қышқыл-бейтараптандырғыш әсерді игереді және өңешті асқазаннан бөлінетін қышқыл сөлдің зақымдауынан оқшаулайтын қорғаныш қабаттар түзеді.\r\n•	Протонды помпа тежегіштері – олар асқазандағы қышқыл мөлшерін азайтады;\r\n•	Н2-тежегіштері (антагонистер) – олар асқазанда қышқылдың аз бөлінуіне әсер етеді;\r\n•	Прокинетиктер – олар сфинктердің жұмысын ыңғайластырады.\r\nАнтирефлюкстік операция – егер науқас салауатты өмір салтын ұстанып, қажетті дәрілерді қолданса да жазылмай қойған жағдайда жасалады. Қыжыл және басқа да симптомдар операциядан кейін кетеді, бірақ олардың дәрі ішкеннен  толық кетуі екіталай. Операция жасау кезінде сфинктер асқазан қабырғаларынан жасанды түрде құралады.\r\nРефлюкске арналған тағы бір емдеу әдісі бар, ол эндоскоптың көмегімен жүзеге асады. Эндоскоптың көмегімен асқазан мен қысқыштардың шырышты қабықтарының зақымданған жеріне жақпа май түріндегі дәріні жағады.\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nӘдетте, қабынған өңешті қалпына келтіргеннен кейі, ішетін асқа мұқият қараса, тітіркендіргіш факторларды (майлы тағамдар, алкогль және т.б.) қолданбаса, өңешің шырышты қабығы  қайта қалыптасады. Бірақ, кейбір адамдарға аурудан толық қанды айыққанға дейін дәрілерін тұрақты ішіп тұруға тура келеді.\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\n•	Барретт өңеші (өңештің шырышты қабы өзгереді, одан қауіпті ісікке ұласу қаупі туындайды);\r\n•	Өңештің ойық жарасы (өңештің ішкі бөлігінде терең жара пайда болады, одан асқазанға қышқыл сөл бөлінеді)\r\n•	Стриктура (өңеш тарылып, одан мүйізгектер бөлінеді) ;\r\n•	Бронхтың бұзылуы (тамаққа асқазан  бөлінген сөл тамып, оның әсерінен  тітіркену мен тыныс алу жолдарының құрысуы пайда болуы);\r\n•	Созылмалы жөтел мен қарлығу;\r\n•	Демікпе;\r\n•	Тіс ауруы.\r\n{ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігер қашан қаралу керек__\r\nЕгер сіз рефлюкске (қыжылға) қарсы дәріні ұзақ уақыт жеткілікті түрде қолданып болсаңыз,одан нәтиже болмай жүрсе  және өңешке бірде бір эндоскопия жүргізбесеңіз (ол жағдайда қауіпті ісікке ұласу қаупі басым)  дәрігерге хабарласыңыз!\r\n\r\nЕгер төмендегідей симптомдар орын алса дәрігерге тексеріліңіз:\r\n•	Жиі құссаңыз;\r\n•	Қан аралас құссаңыз;\r\n•	Деміңіз қысылса (жөтел, демікпе);\r\n•	Тамақ ішкеннен кейін асқазан толып кеткендей сезім  пайда болса;\r\n•	Дауыс қарлығып кетсе;\r\n•	Жұтынғанда мәселе туындаса немесе ауырса;\r\n•	Салмақ жоғалса, тәбет болмай жүрсе;\r\n{ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__ \r\nАцетилсалицилді қышқыл (асперин), ибупрофен немесе напроксен секілді дәрілерден аулақ болыңыз. Немесе олармен қатар парацетамолды қабылдаңыз. Дәрі қабылдағанда суды молынан ішіңіз. Сізге дәрігер жаңа дәрілер тағайындағанда, одан қыжыл пайда болатын-болмайтынын дәрігерден сұрап, біліп алыңыз.\r\nДереккөз: АҚШ-тың Ұлттық денсаулық институттарының дерекқорынан алынды: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/\r\n\r\nЖөтел (ерлерде/әйелдерде)\r\nКеуденің ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\nҚайталанбалы көп мөлшерлі құсық (ерлерде/әйелдерде)\r\nЖұтынудың қиындауы (ерлерде/әйелдерде)\r\nАсқазанның ауруы (ерлерде/әйелдерде) \r\nАсқазанның қайталанбалы ауруы (ерлерде/әйелдерде)\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқыжыл\r\nасқазан-өңеш рефлюксі\r\nГЭРА, \r\nасқазан-өңеш рефлюксінің симптомдары\r\nрефлюкс-эзофагит\r\nасқазан-өңеш рефлюксінің емделуі \r\nкеуде жасушаларының ауруы \r\nжұтынудың қиындауы\r\n','student_k',103,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(686,'','Бас миы ','','','kz','s','',0,'',2312,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686100,1574222100,1542686236,'Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n','Ми – бұл жұмсақ, кеуекті тін массасы. Ол бас сүйекпен және ми қабықшасы деп аталатын жұқа мембраналармен қапталған. Ми-жұлын сұйықтығы деп аталатын сулы сұйықтық мидың айналасын қоршап тұрады. Ми-жұлын сұйықтығы ми қабы мен қарынша деп аталатын ми қуысындағы бос жерлерде тұрады.\r\n\r\nНерв жасушаларының байланыстары арқылы ақпараттар мидан басқа мүшеге беріледі, және кері қайтады. Кейбір нервтер мидан тікелей көзге, құлаққа және өзге де бас мүшелеріне  барады.  Басқа нервтер жұлын арқылы ми мен дененің басқа бөліктерін жалғастырады. Бас ми мен жұлынның ішінде глиальді жасуша болады, ол жүйке жасушаларын қоршап тұрады, және олардың өз орнында мықты тұруына ықпал етеді.\r\n\r\nМи біздің саналы әрекеттерімізді басқарады (жүруімізді, сөйлеуімізді), сондай-ақ денеміздің қызметін, ойлануды қажет етпейтін жерлерімізге де (тыныс алу секілді) қатысы бар. Ми, сонымен қатар, біздің мүшелеріміздің сезімдерін де басқарады (көру, есту, түйсіну, дәм сезу және иіс сезу) есте сақтау, көңіл-күй, мінезіміздегі ерекшеліктерге дейін бәрі-бәрі мидың құзырында.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"455\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\nМидың үш негізгі бөлігі іс-әрекеттің әрқандай түрлерін бақылайды:\r\n\r\n•	Ми сыңарлары (ми жартышары) – жартышарлар мидың ең үлкен бөлігі болып табылады. Олар жоғарғы жақта орналасқан. Олар  біздің денеміздің айналасында не болып жатқандығын, сыртқы факторлар қалай игеріліп жатқандығы жайында басқа мүшелерден келетін  ақпараттарды, сезімдерді пайдаланып, біздің болмысымызға білдіреді. Жартышар сондай-ақ біздің оқу мүмкіндігімізді, ойлануымызды, бірнәрсені ұғынуымызды, сөйлеу мен көңіл-күйімізді басқарады. \r\n\r\nМи екі жартышарға бөлінеді – оң және сол, әрқайсысы әртүрлі қажеттіліктерді игереді. Оң жақ жартышар ойлануды басқарса, сол жағы дененің қызметін реттейді. Сол жақ жартышар ойлануды басқарса, оң жағы денені бақылап тұрады.\r\n\r\n•	Мишық – Мишық мидың артқы бөлігінде, жартышардың астыңғы жағында орналасқан.Ол тепе-теңдік сезімін басқарады және қиын әрекеттерді, жүру және сөйлеу секілді әрекеттерді реттеп тұрады.\r\n•	Ми бағанасы – ми бағанасы ми мен жұлынды байланыстырады. Ол шөлдеу және ашырқану секілді сезімдерді бақылайды. Ол сондай-ақ тыныс алу процесін де, дененің қызуын да, артериялық қысым мен ағзаның басқа да негізгі функцияларын бақылайды.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nми\r\nбас миы\r\n','admin',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(687,'','Мидың қатерлі ісігі','','','kz','s','',0,'',31029,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686220,1574222220,1542686643,'__ОНКОЛОГИЯЛЫҚ АУРУ ЖАЙЫНДАҒЫ ТҮСІНІК__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер мүшелерді түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. ','__ОНКОЛОГИЯЛЫҚ АУРУ ЖАЙЫНДАҒЫ ТҮСІНІК__\r\n\r\nҚатерлі ісік тіндерді түзетін, құрылым элементтерінен, жасушалардан басталады. Тіндер мүшелерді түзеді.\r\n\r\nҚалыпты жасушалар өседі және бөлшектенеді, ағзаның қажетіне қарай жаңа жасушаларды тудырады. Көнерген жасушалар жойылады, ал олардың орынын жаңа жасушалар басады. Кейде, бұр ретті процесс бұзылады. Ағзаға қажет емес жаңа жасушалар түзіліп, көне жасушалар орын босатпай қояды. Бұл қосалқы жасушалар жаңатүзінді немесе ісік деп аталатын тіндер массасын түзеді. \r\n\r\nІсіктер залалды және залалсыз болып бөлінеді:\r\n\r\nЗалалсыз ісктерде қатерлі ісіктің категориялары болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктер өмірге көп қауіп төндіре бермейді.\r\n•	Әдетте залалсыз ісіктер жойылғаннан кейін қайта пайда болмайды.\r\n•	Залалсыз ісіктердің жасушалары ми тіндерінің айналасына өсіп шықпайды.\r\n•	Залалсыз ісіктің жасушалары басқа мүшелерге және дененің басқа бөліктеріне таралмайды.\r\n\r\nЗалалды ісіктер қатерілі ісікпен тікелей байланысты болып табылады.\r\n\r\n•	Залалды ісіктер залалсыздарға қарағанда салмақтырақ симптомдармен көрініс береді. Олар науқастың өміріне қауіп төндіруі де мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер көп жағдайда жойылады, бірақ қайта пайда болуы да мүмкін.\r\n•	Залалды ісіктер өзіне тиесілі мүшелер мен тіндерді зақымдауы мүмкін, немесе оларды ісітеді.\r\n•	Залалды ісіктердің жасушалары басқа мүшелер мен дене бөліктеріне таралады (метастазданады). Қатерлі ісік жасушалары таралып, өзімен байланысқан, қан ағымын немесе лимфа түйіндерді ісіте бастайды. Ісік жасушалары басқа мүшелерде дамиды, ол жерде мүшені зақымдайтын жаңа ісіктер түзеді. Басқа мүшелерге таралған қауіпті ісік жасушаларын метастаздар деп атайды, ал олардың таралу процессі метастаздану болып табылады. \r\n\r\nІсіктің жайылуы кезінде және  басқа мүшелерге немесе дене бөліктерінде жаңа ісіктердің түзілуі кезінде олар аномальді жасушалар құрайды және олардың барлығын алғашқылық деп атайды. Мысалы,  қуық асты безінің қатерлі ісігі сүйекке жайылса, ол қуық асты безінің метастаздануы болады, сүйектің қатерлі ісігі болып саналмайды. Егер ол осындай себептерден туындаса, сүйек ісігі емес, қуық асты безінің ісігі бойынша емделеді. Дәрігерлер бұлай туындаған ісіктерді кейде «дистантты» немесе метастатикалық ауру деп атайды. \r\n\r\n__МИ ІСІГІНІҢ ДАМУ САТЫЛАРЫ__\r\n\r\nДәрігерлер кейде ми ісігін даму сатысы бойынша топтайды – төменгісінен (І сатысы) жоғарғы сатысына дейін (ІV кезең).  Ісіктің даму сатылары микроскоп арқылы, ісік жасушаларының сыртқы түрі бойынша анықталады. Жоғарғы сатыда дамыған ісік жасушалары басқаша болады және олар әдетте, төменгі сатыдағы ісік жасушаларына  қарағанда  тез үлкейеді. \r\n\r\nБіріншілікті ми ісігі\r\n\r\nІсіктердің дамуы ми тіндерінен бастау алады.\r\n\r\nМи тіндерінің ісінуімен басталатын ісіктер біріншілікті ми ісіктері екені белгілі.  (екіншілікті ми ісіктері жайында келесі бөлімдерде айтылады). Біріншілікті ісіктер жасушалардың түріне қарай немесе бастау алған ми бөліктеріне сәйкес өз атауларын алады. \r\n \r\nЕң көп таралған біріншілікті ми ісігі болып глиомдар саналады. Олар глиальді жасушалардан бастау алады. Глиомдардың көптеген түрі бар:\r\n\r\n•	Астроцитома – астроцитамдар деп аталатын жұлдызша формасындағы глиальді жасушалардан дамитын ісік. Астроцитомалар үлкендердің миінің жартышарында көптеп дамиды. Ал балалардың ми бағаналарында, жартышарында және мишығында кездеседі . Астроцитоманың ІІІ сатысы әдетте, анапластикалық астроцитома деп аталады. Астроцитоманың ІV сатысы, әдетте, мультиформалы глиобластома деп аталады.\r\n•	Ми бағанасының глиомасы – бұл ісік мидің ең төменгі бөлігінде дамиды. Бағаналық глиомалар көбінесе жас балаларда және орта жастағы адамдарда жиі анықталып жатады. \r\n•	Эпендидома – жұлынның орталық арнасында немесе қарыншадағы төселген жасушаларда дамитын ісік. Бұл ісік түрі көбінесе балаларда және жас адамдарда кездеседі.\r\n•	Олигодендроглиома – бұл ісік сирек кездеседі. Ол жүйкені қорғап және жауып тұратын майды жинауға қатысатын жасушаларда дамиды.  Мұнай ісіктер әдетте, мидың жартышарында кездеседі. Олар ақырын үлкейеді және мидың айналасындағы тіндерге аса тарала қоймайды.  Олар көбінесе орта жастағы ересектер арасында жиі көрініс беріп жатады.\r\n\r\nКейбір ми ісіктерінің түрлері глиальді жасушалардан бастау алмайды. Ондайлардың көптеп таралғандары төменде көрсетілді:\r\n\r\n•	Медуллобластома – Бұл ісік әдетте мишықта дамиды. Бұл балалардың ми ісігінде көптеп кездеседі. Олар кейде, елеусіз нейроэктодермальді ісік деп аталады.\r\n•	Менингиома – бұл ісік ми қабында дамиды. Ол әдетте ақырындам үлкейеді.\r\n•	Шваннома -  ісік шванномдық жасушаларда (лемоцтииер) дамиды.  Бұл аталмыш жасушалар жүйкені жауып тұрады, тепе-теңдікті сақтауға және естуге ықпал етеді. Бұл нерв құлақтың ішіне орналасқан.  Ісік те соған сәйкес, акустикалық нерв деп аталып кеткен.  Ол көбінесе үлкен адамдарда кездеседі.\r\n•	Краниофарингиома – бұл ісік ми негізінде, гипофизбен бірге үлкейеді. Ісіктің бұл түрі көбінесе  балаларда кездеседі.\r\n•	Эмбриондық – мидың жасушалы ісігі – ісік эмбриондық жасушада дамиды. Эмбриондық-жасушалы  ми ісігі көбінессе 30 жасқа толмаған адамдар арасында көптеп кездеседі. Эмбриондық-жаушалы ми ісігінің барынша көп таралған түрі герминома болып табылады.\r\n•	Томпайған жердегі ісік – бұл сирек кездесетін ми ісігі, ол домалақ безде пайда болады немесе оның жанында туындайды.  Домалақ без жартышар мен мишықтың арасында орналасқан.\r\n\r\nЕкіншілікті ми ісігі\r\n\r\nҚашан қатерлі ісік өзінің алғашқы пайда болған жерінен дененің басқа жеріне ауытқи бастағанда, жаңа ісіктерде , біріншілікті ісік секілді аномальді жасушалар құрай бастайды.  Мида дененің басқа жерінен шапқан қатерлі ісік, біріншілікті ісіктен өзгешелене бастайды. Егер қатерлі ісік жасушалары мида басқа мүшелерге (мысалы, өкпеден, сүт безінен) таралып бара жатса, дәрігерлер мидағы ісікті екіншілікті немесе метастатикалық ісік деп тағайындайды. Екіншілікті ми ісігі, біріншіліктіден қарағанда едәуір кең таралған.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ҚАУІП ТУДЫРАТЫН ФАКТОРЛАРЫ__\r\n\r\nМидың қатерлі ісігін тудыратын нақты себептер ешкімге де белгілі емес. Дәрігерлер ұзақтан бері ми ісігінің кей біреулерде дамып, ал кейбіреулерде дамымайтындығының не үшін екендігін түсіндіре алмайды. Тек бір белгілісі ми ісігі – жұқпалы емес.  Бұл аурудың басқа адамдарға жұғуы мүмкін емес.\r\n\r\nЗерттеулердің нәтижесі бойынша адамдар белгілі бір қауіпті факторлардың әсерінен зақымданса, оларда ми ісігінің түзілу бейімділігі арта түсетін көрінеді. Барлық қауіпті факторлар адамның ісік ауруының дамуына соқтыруы мүмкін.   Төменде көрсетілген қауіп  факторлары адамның біріншілікті ми  ісігінің дамуымен байланысты:\r\n\r\n•	Ер адамдарға қатысты – ми ісігі толығымен, көбінесе әйелдерден қарағанда, ер адамдарда жиі кездеседі. Негізі менингиомадан  көбінесе әйелдерге тиесілі.\r\n•	Нәсілге қатысты – ісіктер көбінесе басқа нәсілдердің өкілдеріне қарағанда ақ нәсілділерде жиі кездесетін көрінеді.\r\n•	Жас мөлшеріне қатысты – ми ісігінің көбінесе 70 жастан асқан қарттарда анықталып жатады. Және де екінші орында, ми ісігіне байланысды онкологиялық ауруларға ұшырап жататын балалар екен. (лейкемия – балаларда ең көп кездесетін ісік ауруы).  Балаларда кездесетін ми ісігі көбінесе 8 жастан кіші балаларда орын алады екен.\r\n•	Отбасына қатысты – отбасында глиоммен ауыратын адам болса, онда ол жанұяда да ісік ауруының даму қаупі болады.   \r\n•	Радиацияның әсері немесе жұмыстағы белгілі бір химилық заттың салдарына қатысты:\r\no	Радиация- ядролық өнеркәсіпте жұмыс істейтіндер зақымданып, ми ісігі ауруына шалдығуы мүмкін.\r\no	Формальдегид – потологанатомдар және фармальдегидпен балзамдау болйынша жұмыс істейтін мамандар мидың қатерлі ісігі дамитын топтардың қатарында болып саналады. Ғалымдар формальдегидтің әсерінен басқа, өнеркәсіптік орындарда жұмыс істейтіндердің арасынан ми ісігіне соқтыратын қауіптілікті анықтамапты. \r\no	Хлорлы  винил – пластик дайындайтын жұмыскерлер хлорлы винилдің әсеріне тап болуышылар болуы мүмкін. Бұл химиялық зат ми ісігін дамытушы қауіп болуы мүмкін.\r\no	Акрилонирил – мата және пластик өндіретіндер акрилонитрилдің әсеріне ұрынушылар болуы мүмкін.  Бұл  химиялық заттан адамдарда  ми ісігі дамуы мүмкін.\r\n\r\nҒалымдар қалта телефоны мидың ісігін дамытуы мүмкін бе деген сұрақтың жауабын іздеуде. Бірақ бұл теорияға қатысты зерттеу нәтижелері әлі аяқтала қоймады.  Қазіргі уақытқа дейін ғалымдар басынан жарақат алған адамның ми ісігі дамуы мүмкін деген нақты фактіге қол жеткізе алмады.\r\n  \r\nКейде осы аталмыш топтардың ішінде болған жандар қатерлі ісік ауруымен ауырмайды. Басқа жағынан қарасаң, көптеген осы аурумен ауыратын науқастар  бұл қауіптілік факторына кірмейтіндер болып шығады. Егер сіз өзіңізді «белгілі бір  ауру қауіптілігі бар топтар қатарындамын» деп есептесеңіз, оны алдымен дәрігеріңізбен кеңесіп шешіп алғаныңыз жөн. Дәрігер сізге қауіптіліктің алдын қалай алу керек, және тұрақты тексерілу графигін қалай түзу керектігін реттеп береді.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ СИМПТОМДАРЫ__\r\n\r\nМи ісігінің симптомдары олардың көлеміне, түріне және орналасу орнына  байланысты болады. Симптомдар  ісіктің жүйкені қысуымен немесе мидің белгілі бір жерінің зақымдануымен туындауы мүмкін. Олар сондай-ақ мидің ісінуімен  немесе бас сүйектің қуысына сұйықтықтың жиналуымен көрініс беруі мүмкін. Ми ісігінің барынша көп таралған симптомдары төмеде көрсетілді:\r\n\r\n•	Бастың ауруы (әдетте таң ертеңгісін қатты ауырады);\r\n•	Жүрек айну немесе құсу;\r\n•	Сөйлеу, көру, есту жүйесі өзгереді;\r\n•	Жүргенде тепе-теңдікті сақтау қиынға оғады;\r\n•	Көңіл-күйі тұрақсызданады, кейбір жайттарды бір-бірімен байланыстыра алмай қалып жатады;\r\n•	Есте сақтау қабілеті нашарлайды;\r\n•	Тырыспа пайда болады, және бұлшықеттері өзіне бағынбай қалады (пароксизмалар немесе конвульсиялар) \r\n•	Қол мен аяқтың ұюы немесе терлей беруі.\r\n\r\nБұл симптомдар тек ми ісігі үшін болуы міндетті емес. Олар сондай-ақ, басқа да жағдайлармен байланысты болуы мүмкін.  Егер осы симптомдардың қайсы біреуі болмасын сізде туындаса, онда дәрігермен жағдайыңыз жайында ақылдасып алыңыз.  Тек дәрігер ғана диагноз қойып, ем тағайындайтынын естен шығармаңыз.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ДИАГНОСТИКАСЫ__\r\n\r\nАдамда симптомдар пайда болған кезде, ми ісігі болуы мүмкін деген күмән болса, дәрігер бір немесе бірнеше төмендегідей шараларды тағайындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Тексеру – Дәрігер денсаулықтың жалпы жағдайын қарайды.\r\n•	Неврологиялық тексеріс – Дәрігер науқастың  зейінділік сатыларын, бұлшықееттік күшін, координациясын, ауруға рефлекциясы мен реакциясын анықтайды.  Сондай-ақ дәрігер көзді қарайды, мидің көзбен байланысын, жүйкені қысуын, ісік тудыруын т.б. жайттарды тексереді.\r\n•	Компьютерлі томография (КТ) –  компьютерге жалғанған рентген құрылғысының көмегімен  бас сүйек кескіндемесінің сериялары жасалады. Науқас миының анық кескіндемесін алу үшін оған арнайы қарама-қарсы заттық инекция салдырылады. Кескінде мидағы ісіктің суреті берілуі мүмкін. \r\n•	Ядролы магниттік резонанс (ЯМР) – компьютерге жалғанған мықты магнит дененің ішкі бөлігінің жеке кескінін анық түсіріп береді. Бұл кескіндер монитордан қаралады және қағазға басылып шығуы да мүмкін.  Кейде ми тіндерін жеке белгілеп алу үшін контрасты заттар ішке енгізіледі.  Кескіннен ісікті немесе мидағы басқа да мәселелерді көруге болады. \r\nДәрігер төмендегіідей тексерулердің басқа да түрлерін тағайындауы мүмкін:\r\n•	Ангиограмма – бұл контасты зат, қан ағысына енгізіледі, ол мидің тамырларына түседі, және оларды ренгенограммадан көрінетіндей етеді.  Ісік болса, дәрігер оны ренгендік кескіннен  көре алады.\r\n•	Бас сүйек ренгенограммасы – ми ісіктерінің кейбір түрлері мида калцидің түзілуіне себеп болады немесе бас сүйекті өзгертуі мүмкін. Ренгенограмманың көмегімен дәрігер, бұл өзгерістерді анықтайды\r\n•	Жұлындық пункция – дәрігер жұлын сұйықтығының үлгісін алуы мүмкін (бас сүйектік ішіндегі және ми мен жұлынның айналасындағы). Бұл ем-шара жергілікті анестези кезінде жүзеге асады. Дәрігер жұлын арнасынан сұйықтық жинау үшін ұзын, жіңішке инені пайаланады. Жұлындық пункция 30 минутқа жуық уақыт алады. Науқас пункциядан  кейін басы ауырмас үшін бірнеше сағат жата тұруы керек. Зертханада сұйықтықта рак жасушасы бар ма, әлде басқа да мәселелердің белгілері бар ма, соны зерттейді.  \r\n•	Мелиограмма – жұлынға жасалатын ретгенологиялық тексеру.  Жұлын сұйықтығына арналған иньекцияланатын контрасты зат,  жұлындық пункция өндіріледі. Контрасты зат жұлын сұйықтығына араласу үшін науқас жүрелеп, басын төмен салбыратып отырады. Бұл тексеру арқылы дәрігер жұлындағы ісікті анықтайды.\r\n•	Биопсия – анықталған ісік жасушаларындағы тіндердің үлгілерін жоятын әдіс. Биопсия қатерлі ісікке айнала бастаған тіндерге, сондай-ақ басқа да жағдайларға қолданылады. Биопсия ми ісігіне диагноз қоюдың бірден-бір сенімді әдісі болып табылады. \r\nІсік жасушаларын анықтау үшін хирургтар, тінді үш тәсілмен алуы мүмкін:\r\n•	Инелі биопсия – Хирург бас терісін аздап тіледі және сүйекті бұрғылап кішкентай саңлау жасайды.  Мұны трепанациялық саңлау деп атайды. Дәрігер инені трепанационды саңлау арқылы сұғып ми ісігіндегі тіннің үлгісін алады.\r\n•	Стереотактикалық биопсия – Компютерлі томография немесе ЯМР сяқты құрылғының көмегімен сурет кескін алады, ине трепанационды саңлау арқылы ісік орналасқан жерге кіргізіледі.  Хирург иненің көмегімен тін үлгісін тартып алады.\r\n•	Емдеумен қатар жүретін биопсия – Кейде хирург ісікті жою барысында операция жасап жатқан кезде тін үлгісін алады.\r\n\r\nКейде биопсияны алу мүмкін болмай қалады. Егер ісік ми бағанасына немесе басқа да бір белгілі орынға жайғасып алса, хирург басқа сау тіндерді зақымдап алмас үшін, ісік тінінің үлгін ала алмайды.  Ол кезде дәрігер сурет кескінін алу үшін ЯМР, КТ немесе басқа да тәсілдерді қолданып көруі мүмкін.\r\n\r\n__МИДЫҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІНІҢ ЕМДЕЛУІ__\r\n\r\nКөптеген ми ісігі бар  науқастар біркелкі медициналық күтім алу үшін нақты шешім қабылдап, ем-шараға белсенді түрде атсалысады. Олар өз аурулары жайында бәрін біліп алғысы келеді және емделунің нұсқаларымен де танысуды қалайды. Бірақ, кейбір адамдар өздерінде қатерлі ісік бар деген диагноз қойылғанда есеңгіреп, күйзеліске ұшырап жатады. Соның салдарынан  ойын жинақтай алмай, дәрігерге қажетті сұрақтарын қоя алмай қалады. Дәрігер қабылдауына бармас бұрын сұрақтар тізімін түзіп алса, көптеген мәселенің басын ашып алуға көмегі тиеді. Науқас дәрігердің не айтқандарын толығымен есте сақтауп алу үшін шамасы келгенше жазып алғаны жөн, немесе дәрігердің рұхсатымен диктофон қолданса да болады. Кейбір науқастар дәрігер қабылдауына барған кезде айтылған әңгімелерді түсініп, толық игеру үшін қасында туысы немесе досының болғанын қалайды.\r\n\r\nДәрігер науқасты арнайы маманға бағыттауы мүмкін, немесе науқас өзі сол бағытқа сұрануы мүмкін. Ми ісігін емдеумен айналысатын мамандар: нейрохирургтар, нейроонкологтар, онкологтар және онкологи-радиологтар.  Немесе науқас сондай бір командада жұмыс істейтін басқа дәрігерге жолдануы мүмкін. Ондай медициналық команда медбикелер, диетологтар, ментальді денсаулық бойынша кеңесшілер, әлеуметтік жұмысшылар, физиотерапевтер, терапевтер және логопедтер болуы мүмкін. Балаларға оқуына көмек беру үшін репетиторлар да пайдасын тигізеді. \r\n\r\n__Емге дайындалу__\r\n\r\nДәрігер емделудің нұсқаларын айтуы мүмкін және олардың әрқайсысының күтілетін нәтижесі жайында да сөз қозғалады. Науқастың қажеттілігіне қарай дәрігер мен науқас арасында емделудің ортақ жоспары жасалуы мүмкін.\r\n\r\nЕмделу факторлардың қатарына, түріне, орналасуына,  ісіктің көлемі мен даму сатысына  байланысты болады. Ми ісігінің кейбір түрлері кезінде дәрігерге алдымен ісіктің қайдан бастау алып тұрғанын білуі маңызды, мысалы,  ісік жасушалары жұлын сұйықтығнда ма деген секілді.\r\n\r\nАдамдарға кез-келген барлық сұрақтарын қоюдың немесе барлық жауапты бірден түсінудің қажеті жоқ. Оларда алдағы уақытта түсінбеген сұрақтарын дәрігерге қайта қоюға немесе қосымша ақпараттар алуға мүмкіндік туады. \r\n\r\n__Емдеу әдістері__\r\n\r\nМи ісігі бар науқастар үшін емделудің бірнеше нұсқасы бар. Науқастың ісіктерінің түрі мен сатысына қарай, хирургиялық ем жүргізілуі мүмкін, сәуле терапиясы немесе химиотерапия қолданылуы ықтимат. Кейбір жағдайларда ауруларға кешенді ем тағайындалады.  Жалпы, науқастарға аурудың кез-келген сатысы бойынша   ем жүргізілуі мүмкін, ол мынадай шаралармен толығады: ауруды бақылауға алу, қатерлі ісіктің басқа симптомдарын анықтау, терапияның жанама әсерін төмендету, сондай-ақ эмоциялық мәселелерді шешу т.б. Емдеудің мұндай түрлер симптодық, зақымдық немесе паллиативтілік  күтімдер деп аталады. \r\n\r\nЕң  жақсысы, дәрігердің өзі емделудің нұсқалары жайында айтып, олардың нәтижесі туралы түсіндіріп бергені.\r\n\r\nКөптеген ми ісігі үшін хирургиялық операция ең көп қолданылатын ем  болып табылады. Жабық бас сүйекке жасалатын операция краниотомия деп аталады. Ол жалпы наркозбен жүргізіледі. операцияның адында бас терісін тырады. Содан дәрігер теріні тіледі және бас сүйектің бөлігін жою үшін арнайы араны қолданады. Бөлікті  немесе  барлық ісікті жойғаннан кейін хирург бас сүйектің арамен кесіп алынған бөлігімен немесе арнайы металдан немесе матадан жасалған пластинамен  саңлауды жабады. Одан кейін хирург бас сүйек терісіндегі тілікті тігеді.\r\n\r\nКейде хирургиялық жолмен емдеу мүмкін болмай қалады. Егер ісік ми бағаналарына немесе  мидің белгілі бір жеріне орналасып алса, хирург басқа  сау тіндерді зақымдап алуым мүмкін деген қауіппен операция жасаудан бас тартады. Операция жүргізуге келмейтін науқастарға сәуле терапиясы немесе емдеудің басқа түрледі қолданылады.\r\n\r\n__Сәуле терапиясы__ (радиотерапия деп те аталады) ісік жасушаларын жою үшін, жоғарыэнергия көзі сәулесін пайдаланады. Радиацияның қайнар көзі – рентген сәулесі, гамма сәулесі немесе протондар болуы мүмкін. Үлкен құрылғы радиацианы ісікке және тіндерге жақын бағыттайды. Кейде радиация түгелдей миға немесе жұлынға бағытталады.\r\nӘдетте  сәуле терапиясы операциядан кейін жүзеге асырылады. Радиация ісіктің айналасында қалып қойған  жасушаларды жояды. Кейде радиация терапиясы, хирургиялық операция жасауға мүмкін емес  ауруларға  қолданылады. Сәуле терапиясы емханада немесе клиникада жасалады. Емдеу күнтізбесі ісіктің түріне, көлеміне, сондай-ақ науқастың жасына байланысты түзіледі. Әр ем-шара бір-неше минутқа созылады. \r\n\r\n\'\'Дәрігер ісік маңындағы сау тіндерді қорғау үшін мынадай қауіпсіздік шараларын қолданады:\'\'\r\n\r\n•	\'\'__Фракциялау__\'\'. Сәуле терапиясы бір-неше аптаға созылып, аптасына  тек 5 күн өткізіледі. Бөлшептеп тағайындау. Радиацияның барлық мөлшерін узақ уақытқа созып емдеу, ісік маңындағы сау  тіндердің амандығына кепіл болады.\r\n•	\'\'__Гиперфракциялау__\'\'.  Науқас радиацияның бір күнде берілетен мөлшерін, екі-үш күнге бөліп қолданады. \r\n•	\'\'__Стереотактикалық сәуле терапиясы__\'\'. Радиацияның шіңішке сәулелері ісіктің әр бұрышына бағыталады.  Бұл ем-шара кезінде, науқас басына бүгілмейтін жиектемені кийіп алады. МЯР немесе КТ-ның түсірмесі ісіктің дәл  жайылған орнының суретін түсіріп береді. Дәрігер компютер арқылы радиацияның қажетті мөлшерін, сондай-ақ өлшемін және радиациялық сәуленің бұрыштарын  анықтайды.  Емдеу шаралары дәрігердің бір рет қабылдауында жүзеге асырылуы мүмкін немесе бірнеше сеансында жүргізіледі.\r\n•	\'\'__3 өлшемді конформды радиациялық терапия__\'\'. Компьютер ісіктің үш өлшемді суретін және айналасындағы тіндерін көрсетеді. Дәрігер ісіктің қайталанған нысанын дәл білу үшін, көптеген радиация сәулелерін бағыттайды. Тамаша радиациялық фокус мидың сау тіндерін қорғайды.\r\n•	\'\'__Протон сәулелерімен жасалған радиациялық терапия__\'\'. Бұл  радиация рентген сәулелерін бөлмейді, протон сәулелерін бөледі. Дәрігер протон сәулелерін ісікке бағыттайды. Протондар сау тіндерді зақымдамай өтетін қасиетке ие.\r\n\r\n__Химиотерапия__ – қатерлі ісік клеткаларын дәрі-дәрмектермен жояды. Оларды  көбінесе мидағы ісікті емдеуге қолданады. Препараттарды ішу арқылы немесе инекция түрінде енгізеді. Қай жағдайда болмасын олар, қан құрамына еніп, барлық ағзаға таралады. Дәрі-дәрмектер қолдану циклына қарай былай сипатталады: емделу қаншалықты дұрыс болса, жазылу да соған байланысты болып келеді.\r\n\r\nХимиотерапияны емханада, дарігер кабинетінде немесе үй жағдайында да қолданылады.  Науқастың  емханаға жатқызылуы сирек болатын жағдай. Ересек адамдарға қарағанда, жас балаларға химиятерапияны жиі қолданады. Дегенмен операция жасалғаннан кейін немесе сәуле терапиясынан кейін ересектерге химиятерапиясын жүргізуі мүмкін. Кейбір адамдарда қайталана беретін  ми қатерлі ісікі болады. Дәрігер  ондай ісікті алып тастап, орнына химиотерапевтикалық бірнеше пластиналар орнатады. Әр пластина 10 центтің өлшеміне тең. Біраз аптадан соң, пластинадағы дәрілік заттар миға сіңіп, қатерлі ісік клекаларын жоя бастайды.\r\n\r\n__МИ ІСІКТЕРІН ЕМДЕУДЕГІ ЖАНАМА ӘСЕРЛЕР __\r\n\r\nЕм қолдану барысында, сау клеткалар зақымданады. Бұл  жанама әсерлерді жиі тудырады. Жанама әсерлердің пайда болуы,  әр түрлі факторларға, сонымен қатар ісіктің түріне, қабылдаған ем көлеміне байланысты болуы мүмкін. Емдеу курстары ауысқан сайын әр науқаста әр түрлі жанама әсерлер пайда болып жатады. Емделудің  алдында  медқызметкерлер командасының мүшелері жанама әсерлер туралы айтып, науқасқа онымен күресудің жолдарын ұсынады.\r\n\r\n__Хирургиялық емделудегі жанама әсерлер__\r\n\r\nОперация жасалғаннан кейін алғашқы күндері науқастың жиі басы ауырып, өздерін жайсыз сезінуі мүмкін. Дегенмен, ол кезде ауруды басу үшін дәрі-дәрмектерді қолдануға болады.  Тіпті керек болса, науқас дәрігермен немесе медбикемен ауруды басу үшін не істеу керектігін ақылдасса да болады. \r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі, науқас ылғи өзін әлсіз сезініп, шаршай береді. Әр науқастың операциядан кейін сауығып кетуі үшін ең алдымен біраз уақыт керек. Басқа да, көптеген мәселелер орынға келіп тіреледі.\r\n\r\nМи-жұлын сұйықтығы немесе қан бастағы миға шабуы мүмкін. Мұндай жағдай – ісіну деп аталады. Дәрігерлер науқастың бойында мұндай мәселенің орын алмауын қатты қадағалайды. Ісіктің кішірейуші үшін науқас стеройдты дәрілерді қабылдауы мүмкін. \r\nСұйықтықты бөлу үшін екінші рет операция жасалуы мүмкін. Хирург ми қатпаршасына ұзын жіңішке түтікшені (шунт) орнатады. Түтікше терінің астымен, дененің басқа бөлігіне жүргізіледі, әдетте ол  құрсақ қуысымен жүргізіледі. Мидан артық сұйықтық бөлініп, құрсақ қуысы құрғайды. Кейде оның орнына сұйықтық жүректе дренаждалады.\r\n\r\nИнфекция – бұл хирургиялық операциядан кейін дамуы ықтимал тағы бір мәселе. Мұндай жағдайда дәрігерлер науқасқа антибиотиктер тағайындайды.\r\n\r\nМиға операция жасалғанда сау тіндер зақымдануы мүмкін. Мидың бұлай зақымдануы қауіпті мәселе болып есептеледі. Ол кезде науқастың бұлшық еттерінде, көру жүйесінде, сөйлеуінде кәдімгідей ауытқулар болуы ықтимал. Ондай жағдайда  науқаста тырысу немесе біраз өзгерістер пайда болады. Көбінесе бұл симптомдар азайып, уақыт өте келе жоғалады. Бірақ кейде зақымданулар, мидағы ауытқулар қалыпты сипатқа ие болады. Ауруларға физиотерапия да қажет болуы мүмкін, логопед немесе басқа дәрігер маманы да көмектесе алады.\r\n \r\n\'\'__Сәуле терапиясымен емделудегі жанама әсерлер__\'\'\r\n\r\nКейбір науқастар емделгеннен кейін бірнеше сағаттың ішінде жүрек айнуы сақталып, кетпей қояды. Дәрігерлер науқасқа бұл проблемамен қалай күресу керектігін айта алады.  Сәуле терапиясы да кейде бүкіл емделу барысында науқасты  қатты қалжыратады. Мұндайда демалу да маңызды, бірақ дәрігер науқасқа мүмкіндігінше белсенді болу керектігін айтады. \r\n\r\nТағы бір айта кетерлігі, сәуле терапиясы көбінесе шаштың түсуіне себепкер болады. Алайда шашатар бірнеше айлан кейін қайта өседі. Сәуле терапиясы теріге де айтарлықтай әсер етеді.  Бас терісі мен құлақтар қызарып, құрғайды және сезімтал болып кетеді. Медицина қызметкерлері бұл мәселелердің шешу жолдарын айтуы мүмкін. Кейде сәуле терапиясының әсерінен ми тіндері бөртіп кетеді. Дәрігерлер ауруды тексеріп мұндай симптомдардың мұндай жағдайда орын алмауын қадағалау керек. Аурудың өзін жақсы сезінуін дамыту үшін, емдік дәрі-дәрмектер ұсынылады. \r\n\r\nРадиация кейде мидың сау жасушаларын жойып жібереді. Бұл жанама әсер – радиациялық некроз деп аталады. Мұндай симптомдар басты ауыртады, денені тырыстырып, тіпті науқастың өліміне себепкер болады.\r\n\r\nРадиациялық сәулелендіру балаларда гипофиза немесе мидың басқа бөлігінің зақымдануына себепкер болады. Бұл олардың оқуында үлкен проблема болуы мүмкін немесе бойы мен өсімі баяулап қалады. Бұдан басқа, бала кезде сәулелендіру оның болашақ өмірінде екіншілікті ми ісігінің пайда болу қаупін туындатады.  Ғалымдар  кішкентай баланың ми ісігіне химиотерапияны сәуле терапиясымен бірге қолданудың мүмкіншілігін  үйренуде.\r\n\r\n\'\'__Химиотерапиядағы жанама әсерлер__\'\'\r\n\r\nХимиотерапияның жанама әсері негізінен қолданған дәрілік заттарға байланысты болады. Жанама әсердің айрықша белгілері: қызу көтеріледі және қалтырайды, құсып, тәбет жоғалады және әлсіздік пайда болады. Кейбір жанама әсерлер дәрінің көмегімен азаяды. \r\n\r\nДәрілермен қамтамассыз етілетін  имплантты (пластиналы) науқастар, хирургиялық емді бірге алғаннан кейін инфекция симптомдары басып кетпеу үшін  дәрігердің қарауында болады. Ауруда инфекция болған жағдайда оған антибиотик тағайындалады.\r\n\r\n__ҚОСЫМША ЖӘНЕ АЛЬТЕРНАТИВТІ МЕДИЦИНА__\r\n\r\nКейбір қатерлі ісікке шалдыққандар қосымша және альтернативті медицинаның әдістерін оңтайлы деп санайды:\r\n\r\nҚосымша әдістер хмиотерапия және радиотерапия сияқты ми ісіген емдеуге арналған стандартты  емдеу түрлерімен қатар қолданылады. Альтернативті әдіс – стандартты емдеу әдістерінің орынына қолданылады. \r\n\r\nАкупунктура (инетерапиясы), емдік массаж, шөп өнімдері, дәрумендер немесе арнайы диета, сонымен қатар, визуализация, медитация және түрлі рухани емдер қосымша немесе альретнативті медицинаға жатады.\r\n\r\nКейбір онкологиялық аурулар қосымша немесе альтернативті терапияның арқасында өздерін едәуір жақсы ссезініп қалатындығын айтып жүр. Және бір айта кетерлігі, қосымша және альтернативті медицина химиотерапия мен радиотерапияның кейбір механизмдерінің әсерін өзгертеді. Бұл өзгерістер ауруға айтарлықтай зиянын тигізуі мүмкін. Бұдан басқа, қосымша және альтернативті медицина, тіпті жеке қолданылса да өздігінен зиянын тигізіп қоюы да ғажап емес. Кейбір қосымша және альтернативті медицинаның түрлері қымбат тұратын болып келеді.\r\n\r\n__НАУҚАСТАРДЫҢ КҮТІМІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nҚатерлі ісік секілді күрделі аурумен өмір сүру оңай емес. Кейбір адамдарға бұл аурумен байланысты эмоциялық және практикалық проблемаларын шешу үшін көмек қажет. Ондай жағдайда ауруға қандай жағынан болсын көмек қолын созса да пайдалы болмақ. Бұл ұйғарым әсіресе батыс жақта жақсы дамыған. Қатерлі ісікпен ауыратындар мен аталмыш топтар бас қосып тұрады, әрқайсысы өз жағдайымен бөлісіп, кейбіреуделі емделу үшін өзіне пайдалы кеңес алып қайтып жатады. \r\n\r\nОнкологиялық ауруы бар адамдар өз отбасы жайлы көп ойлайды, өзінің жұмыс орнының сақталуын, күнделікті тұрмыс-тіршілігін жиі уайымдап жүреді. Ондай ауру адамдарға  барынша  сабыр сақтап жүрген дұрыс, оларға емделетіні жайында, емханада алаңсыз болуы керектігі жайында, медициналық көмекті барынша дұрыс қолдану керектігі жайында әңгімелесіп тұрған жүрген жөн. Онкологиялық аурулардың көптеген сұрақтарына әдетте медицина қызметкерлері жауап береді.\r\n\r\nАурудың сатыларына қарамастан қатерлі ісікке шалдыққан адамдар өзін мазалаған мәселенің алдын алу үшін алдымен жақсылап күтіну керек. Ол үшін өзіне жайлы жағдай жасап, емделу барысында өмір сүру сапасын жақсарту керек. Науқас ауруын емдеу барысында және ми ісіктерінің басқа симптомдары пайда болмас үшін өзін бір қалыпта ұстап, терапияның жанама әсерлерінің азайуын қадағалап, сондай-ақ көңіл-күйіндегі ауытқуларды шешіп алғаны жөн.\r\n\r\nМи ісігімен ауратын адамдарды күтімілдеудің мынадай түрлері барынша кең таралған:\r\n\r\n•	__Стеройдты дәрі-дәрмектер__. Ми ісігі бар науқастардың көпшілігіне ісіктің кішірейуі үшін қолданылады.\r\n•	__Антиконвульсанттар__. Ми ісігі адамның тырысып қалуына себепкер болады. Оның алдын алу үшін немесе бақылауда ұстау үшін науқас тырысуға қарсы дәрілерді қабылдау керек. \r\n•	__Анастомоз (шунт)__. Миға сұйықтық жиналған жағдайда хирург оны шығару үшін анастомаз (шунт) орнатады.\r\n\r\nАуруын асқындырмас үшін көптеген науқастар емделу мен қатар күтімілденуді қолға алады. Ал кейбіреулер тек күтімілденіп, симтомдарды бақылау үшін ісікке қарсы терапияны қолданбайды.\r\n\r\n__НАУҚАСТАРДЫҢ КҮТІМІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ__\r\n\r\nОнкологиялық аурулардың өзін өзі күтінгені аа маңызды болып табылады. Ол үшін жақсы тамақтанып, жеткілікті түрде белсенді қозғалыс жасау керек. \r\n\r\nОнкологиялық аурулар салмағын тұрақты ұтап тұру үшін нәуызы бай тағамдармен қоректенуі керек. Әсіресе ағуызы мол тағамдарды пайдаланғаны абзал. Жақсы тамақтану арқылы өзін-өзі жақсы сезінеді және көп энергия алады. Себебі, онкологиялық аурулардың емделген кезде немесе емделгеннен кейін тәбеті нашарлап кетеді. Олар өзін делсал сезінеді немесе шаршаңқы жүреді, не болмаса, дәм сезуі өзгеріп кетеді. Бұдан басқа, емдеудің жанама әсерлері (тәбетінің нашарлауы, жүрегі айнуы, құсуы немесе аузының қышуы сияқты) салмақты мәселелерді туындатуы мүмкін. Дәрігер, диетолог немесе басқа да медициналық қызметкерлер тамақтануға байланысты мәсселелерді шешуге көмектесуі мүмкін.  Көптеген адамдар салауатты өмір салтын сақтау арқылы өзін кәдімгідей жақсы сезініп жүреді. Жүру, йогамен айналысу, жүзу, және осындай спорттардың біраз түрлері  күштің сақталуына және энергияны тұрақты ұстауға және өмірлік тонусты көтеруге ықпал етеді.  Жаттығулар емделу процесінде жүрек айну, ауру секілді жағдайларды жеңілдетеді. Олар сондай-ақ, күйзелістен айығуға да көмек береді. Десе де, физикалық жүктеме жайында дәрігермен кеңесіп алудың маңызы зор болмақ. Егер физикалық жүктемеден ауру немесе басқа да мәселелер туындап жатса, ол жайында міндетті түрде дәрігерге хабарлау керек, дәрігер аталмыш жаттығулардың басқаша түрлеріне бағыттауы мүмкін.\r\n\r\n__РЕАБИЛИТАЦИЯ__\r\n\r\nРеабилитация – емдеу жоспарының ең маңызды бөлігі болап табылады. Реабилитацияның мақсаты адамның қажеттілігіне қарай және ісіктің науқасқа  күнделікті қалай әсер етеуіне байланысты қолданылады. Науқастың қалыпты өмірге тезірек оралуына көмектесу үшін дәрігерлер барлық мүмкіндіктерді қарастырады. Мынадай мамандардың көмегі қажет болуы ықтимал: \r\n\r\n•	Физиотерапевтер. Мидағы ісіктен және оны емдеу барысында науқас сал болып қалуы мүмкін.  Сондай-ақ олар адамның әлсіреуіне және тепе-теңдік сезімін сақтауда мәселелер тудыруы мүмкін. Физиотерапевтер науқастардың күш жинап, тепе-теңдікті қайта қалпына келтіруіне көмектеседі.\r\n•	Логопедтер. Логопедтер науқас жандардың сөйлеудегі проблемаларын шешіп, ойларын толық айтып жеткізе алуына көмектеседі. \r\nМи ісігіне шалдыққан балаларда ерекше мұқтаждықтар болуы мүмкін. Кейде оларға үйде де, ауруханада да репетиторлары  болады.   Үлгерімі нашар немесе есте сақтау қабілетінде проблемалары бар балаларға репетиторлар немесе мектептен кейін арнайы сабақтар өткізілуі керек. \r\n\r\n__АЛДАҒЫ УАҚЫТТАҒЫ КҮТІМ  __ \r\n\r\nМи ісігінен емделгеннен кейін тұрақты күтімілдену өте маңызды. Дәрігерлер ісіктіктің қайталанбайтынына көз жеткізу үшін егжей-тегжейлі тексерулер жүргізеді. Ол үшін физикалық тұрғыдан және неврологиялық тұрғыдан тексерулер өткізеді. Науқасқа уақытына қарай МЯР немесе КТ тағайындалады. Егер, науқаста анастомаз орнатылған болса, дәрігер оынң қалыпты жұмыс істеуін қадағалайды.  Дәрігер  алдғы уақыттағы күтімілдену жоспарын айтып, науқасқа қай уақыттарда келу керек, және қандай анализдер тапсыру керек екендігін түсіндіреді.\r\n\r\n','translator',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(688,'','Минисктің жарылуы','','','kz','s','',0,'',1408,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686640,1574222640,1542686727,'__Минисктің жарылуы__ – бұл кең таралған жарақаттардың қатарына жатады, атап айтқанда буында амортизатор ретінде қызмет атқарып, сонымен қатар тізе буынын тұрақтандыратын шеміршектің қабы бұзылады. Бұл тін екі дисктен тұрады, оларды ішкі және сыртқы мениск деп атайды.\r\n\r\nОрақ тәрізді менисктер ароматизатор ретінде әсер етіп, тізеге түсетін жүктемені көлденең бағытта біркелкі таратады. Менисктің жарылуы жиі тізені орнында тұрып бұрылғанда, жерде қатты тұрғанда болады. Жарақаттың бұл түрі спортпен айналысқанда, мысалы, тенниспен, шаңғы тепкенде кездеседі.','__Минисктің жарылуы __– бұл кең таралған жарақаттардың қатарына жатады, атап айтқанда буында амортизатор ретінде қызмет атқарып, сонымен қатар тізе буынын тұрақтандыратын шеміршектің қабы бұзылады. Бұл тін екі дисктен тұрады, оларды ішкі және сыртқы мениск деп атайды.\r\n\r\nОрақ тәрізді менисктер ароматизатор ретінде әсер етіп, тізеге түсетін жүктемені көлденең бағытта біркелкі таратады. Менисктің жарылуы жиі тізені орнында тұрып бұрылғанда, жерде қатты тұрғанда болады. Жарақаттың бұл түрі спортпен айналысқанда, мысалы, тенниспен, шаңғы тепкенде кездеседі.\r\n\r\nМениск дегенерациясы кезінде де жарылулар болуы мүмкін. Дегенерация дегеніміз – қалыпты жүрудегі және қартаюдағы тіннің босаңсуы. Жасы 40-тан асқан адамдарда қалыпты қозғалыста мысалы, көтерілгенде немесе төмен түскенде менисктің жарылуы болуы мүмкін.\r\n\r\nМенисктің жарылуының негізгі симптомдарына ісінуден және қоршаған тіннің жарақатынан болатын ауырсыну сезімі жатады. Тізе ішіндегі ауырсыну сезімі ішкі менисктің жарылуына, тізенің сыртқы бетінің ауырсыну сезімі сыртқы менисктің жарылуын сипаттайды.\r\n\r\nЕмі симптомдарды жеңілдетіп, науқасқа қозғалыс қабылетін мүмкіндігінше қайта қалпына келтіруге бағытталады. Еміне дәрілік препараттар,суық және ыстық компресстер, физиотерапияны жатқызады. Кей жағдайда хирургиялық арасулармен емделеді. Операциядан кейін қайта қалпына келуге демалыс, мұзбен компресс,көтеру және физиотерапияны қамтиды.\r\n','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(689,'','Дабыл жарғағының жарылуы ','','','kz','s','',0,'',688,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686700,1574222700,1542686765,'__Дабыл жарғағының жарылуы__ - бұл жарақаттану нәтижесінде ішкі құлақтың мембранасында пайда болатын тесіктер немесе жарылу. Ортаңғы құлақта сұйықтықтың пайда болуының нәтижесінде дабыл жарғағы жарылуы мүмкін.','__Дабыл жарғағының жарылуы__ - бұл жарақаттану нәтижесінде ішкі құлақтың мембранасында пайда болатын тесіктер немесе жарылу. Ортаңғы құлақта сұйықтықтың пайда болуының нәтижесінде дабыл жарғағы жарылуы мүмкін.\r\n\r\nДабыл жарғағы зақымдалған адам өткір ауырсынуды сезіну мүмкін, ол тек құлақтағы қысымның төмендеуінен және  жарылған жердің кішіреюінен ауырғаны бәсеңдейді. Мембрананың жарылуы әдетте күтпеген жерден және ірің сияқты жағымсыз иісі бар сұйықтықты босатуымен көрінеді.\r\n\r\nДабыл жарғағының қалпына келуі әдетте 1-2 аптаға дейін созылады және бұл есту қабілетін жоғалтусыз өтеді. Дегенмен, бұған себеп болған жарақат немесе инфекция емдеуді және дәрігерге баруды қажет етеді.\r\n\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(690,'','Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуі ','','','kz','s','',0,'',1984,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686760,1574222760,1542686804,'Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуін хош иістендірілген сабын және ұнтақтар, кір жуғыш ұнтақтар, нашар гигиена немесе қатты немесе бояғыш матадан жасалған іш киімдер, сонымен қатар, әйелдерге арналған гигиеналық төсемдері шақыруы мүмкін. Мектепке дейінгі жастағы қыздарда жыныс мүшелерінің терісінің тітіркенуі, әдетте, жеткіліксіз гигиенадан туындайды.','Жыныс мүшелері терісінің тітіркенуін хош иістендірілген сабын және ұнтақтар, кір жуғыш ұнтақтар, нашар гигиена немесе қатты немесе бояғыш матадан жасалған іш киімдер, сонымен қатар, әйелдерге арналған гигиеналық төсемдері шақыруы мүмкін. Мектепке дейінгі жастағы қыздарда жыныс мүшелерінің терісінің тітіркенуі, әдетте, жеткіліксіз гигиенадан туындайды.\r\n\r\nҚынап немесе несеп жолы маңайындағы терінің тітіркенуі зәр шығарған кезде күйдіріп ауырсыну сезімін шақыруы мүмкін. Жыныс мүшелері терісінің тітіркеніп, ауырсыну сезімі ерлер мен балаларға қарағанда әйелдер мен қыздарда көп кездесіп жатады. \r\n\r\nЗәр шығару кезінде ауырсыну болған қыздардың тең жартысында зәр шығару жолдарының инфекциясынан гөрі жыныс мүшелері терісінің тітіркенуі байқалады. Зәр шығару кезіндегі ауырсыну  жиі зәр шығаруға шақыруымен қатар, сүндеттелмеген ұл балалардағы шеткі терісі қабынуын тудыруы мүмкін.\r\n\r\nЖыныс мүшелері терісінің тітіркенуінің алдын алу үшін:\r\n\r\n•	Күніне бір рет жыныс мүшелері аймағын таза сумен немесе жұмсақ сабынмен жуыңыз. Мұқият шайыңыз, сондан соң кептіріңіз. Теріні тітіркендіретін хош иістендірілген сабын және ұнтақтарды пайдаланбаңыз. Терінің тітіркенуін тудыратын және құрғауына әкелетін ваннаға арналған көбіктерді пайдаланудан бас тартыңыз.\r\n•	Мақтадан жасалған іш киім, мақтадан жасалған төсеуі бар шұлықтар және кең киім киіңіз. Бұл қынап аймағындағы ауа айналымын жақсартуына септік етеді.\r\n•	Нәрестенің жаялығын ылғалданған кезде және ішектері босаған кезде тез арада ауыстырыңыз. Қолыңызды жаялықты ауыстырғанға дейін және ауыстырып болғаннан кейін жуыңыз.\r\n\r\nЕгер әйелде оның алдында зәр шығару жолдарының ауруы болған болса, бұл жағдайда диафрагманы немесе спермицидті кремді, көбік пен гельді қолданбағаны абзал.\r\n\r\nЖыныстық мүше терісінің тітіркенуінің басқа себептері жыныстық қатынас, велосипед айдау, жеткіліксіз жиі зәр шығару, қынап немесе тік ішек аймағында жарақат алу немесе инфекцияның болуы (мысалы, герпес, вагинит немесе папиллома вирусы) жатады.\r\n\r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(691,'','Пурпура ','','','kz','s','',0,'',752,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686760,1574222760,1542686931,'__Пурпура__ – бұл кенеттен қандай да бір жарақаттың әсерінсіз жергілікті немесе кеңінен таралып пайда болатын ауыр гематома. Пурпура пайда болатын адамдарда жиі басқа аурулардың белгілері кездеседі, мысалы, қызба, қатты шаршағыштық немесе белгісіз бір ауырсыну сезімі (мазасыздық).','__Пурпура__ – бұл кенеттен қандай да бір жарақаттың әсерінсіз жергілікті немесе кеңінен таралып пайда болатын ауыр гематома. Пурпура пайда болатын адамдарда жиі басқа аурулардың белгілері кездеседі, мысалы, қызба, қатты шаршағыштық немесе белгісіз бір ауырсыну сезімі (мазасыздық).\r\n\r\nПурпурада пайда болатын гематома (көгеру) соққыдан немесе басқа нәрседен немесе құлаудан алатын қалыпты пайда болатын көгеруден ерекшеленеді. Пурпурадағы көгерулер жарақаттан гөрі дененің өзіне жиі қалыптасады.\r\n\r\nПурпураның кең таралған себептері қансырау немесе қан ұюындағы бұзылыстар болып табылады. Тез пайда болатын (бірнеше сағаттың ішінде) пурпура қауіпті аурудың себебі болуы мүмкін, осыған орай шұғыл түрде медициналық көмек көрсетілуді қажет етеді.\r\n\r\n\r\n\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(692,'','Теңге қотыр (Псориаз)','','','kz','s','',0,'',8072,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542686880,1574222880,1542687620,'Теңге қотыр (псориаз) - терінің қызаруы мен тітіркенуі пайда болатын тері ауруы. Мұндай ауруы бар адамдардың көпшілігінде терінің ісінуі, қызаруы, сондай-ақ тері үсті қабаттының қабаттануы, қабыршықтану деп аталатын  күміс түсті ақ дақтардың пайда болуымен сипатталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")} __Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")} __Белгілері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")} __Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")} __Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")} __Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")} __Алдын алу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")} __Синонимдері__{ALINK}\r\n\r\n\r\nТеңге қотыр (псориаз) - терінің қызаруы мен тітіркенуі пайда болатын тері ауруы. Мұндай ауруы бар адамдардың көпшілігінде терінің ісінуі, қызаруы, сондай-ақ тері үсті қабаттының қабаттануы, қабыршықтану деп аталатын  күміс түсті ақ дақтардың пайда болуымен сипатталады.\r\n\r\n{img type=\"fileId\" fileId=\"456\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\r\n\'\'Сурет: Тері құрылымы\'\'\r\n\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Себептері__\r\n\r\nТеңге қотыр өте кең таралған ауру. Мұнымен кез-келген адам ауыруы мүмкін, дегенмен ол 15-35 жастағы адамдарда жиі кездеседі.\r\n\r\nСіз алаңдамаңыз,  ешкімнен сізге псориаз жұқпайды, әрі, сізде бұл арау болса, ол айналаңыздағыларға да таралмайды.\r\n\r\nТеңге қотыр (псориаз) – тұқым қуалайтын ауру. Дәрігерлер мұны аутоиммундық ауру деп те санайды. Бұл кезде иммун жүйесі ағзадағы сау тіндерді қабындырады, бұзады немесе қате түрде шабуылдайды. \r\n\r\nҚалыпты тері жасушалары теріге тереңдеп еніп, бір айдың ішінде бетіне шығады. Псориаздың даму процессі өте жылдам. Өлі жасушалар тері бетінде жиналады.\r\n\r\nТөменде псориаздың өршуіне немесе оны емдеуге кедергі келтіретін факторлар көрсетілген:\r\n\r\n• Бактериялық немесе вирустық инфекциялар, соның ішінде стрептококк және жоғары тыныс жолдарының жұқпалы аурулары\r\n• Құрғақ ауа және құрғақ тері\r\n• Тері зақымдалуы, соның ішінде кесектер, күйіктер және жәндіктердің шағуы\r\n• Кейбір препараттар, соның ішінде антималярлық препараттар, бета-блокаторлар және литий препараттары\r\n• Күйзеліс\r\n• Күннің шуағының жеткіліксіздігі\r\n• Ыстық күннің астында ұзақ болу (күн шуағы)\r\n• шамадан тыс ішімдік ішу\r\n\r\nПсориаз, иммунитеті әлсіреген адамдарда дамуы мүмкін. Бұл келесі факторларға байланысты болуы мүмкін:\r\n\r\n•  ЖИТС\r\n• Аутоиммунды аурулар (ревматоидты артрит сияқты)\r\n• Рак ауруын емдеуге арналған химиотерапия\r\n\r\nТеңге қотырымен ауыратын кейбір адамдарда артрит (псориазиялық артрит) дамиды.\r\n\r\n{ANAME()}2{ANAME}\r\n__Белгілері__\r\n\r\nПсориаз кенеттен пайда болуы немесе баяу дамуы мүмкін. Көптеген жағдайларда ол жоғалып, қайтадан көрінуі мүмкін.\r\n\r\nАурудың негізгі белгілері - тітіркену, қызару және терінің қабыршықтануы. Терінің қабыршықтанатын жерлері  көбінесе шынтақ, тізе және дененің ортасында кездеседі. Бірақ олар барлық жерде, соның ішінде бас терісінде де  болуы мүмкін.\r\n\r\nТері мынадай болуы мүмкін:\r\n\r\n• Қышығыш\r\n• Құрғақ және күміс түсті қабыршықтармен  жабылған\r\n• Күлгін-қызыл түсті (лосось түсті)\r\n• Релефті және ісінген\r\n\r\n\'\'__Басқа белгілері:__\'\'\r\n\r\n• Ерлердегі жыныстық жаралар\r\n• буындардың ауруы\r\n• Тырнақтардың өзгеруі, оның ішінде тырнақтардың қалыңдауы, тырнақ түсінің сарғыш-қоңыр түске енуі, тырнақтардың шырыштығы және тырнақтарды теріні үстіне көтерілуі\r\n• Бас терісінің қабыршықтануы  (қайызғақ)\r\n\r\n===\'\'Псориаздың бес негізгі түрі бар:\'\'===\r\n\r\n• Эпидермиялық - терінің зақымдалған аймақтарының қатты қызаруы;\r\n• Тамшы тәрізді - теріде кішкентай қызғылт-қызыл дақтардың пайда болуы.\r\n• Инверсті -  Қол терісінің қызаруы мен тітіркенуі байқалады. Бұлшықет терілері тітіркеніп тұрады.\r\n• Қабыршықты – Тері сыртын ақшыл-күміс түсті қабыршық жапқан  қалың, қызыл түсті болып кетеді, Бұл теңге қотырдың кең таралған түрі.\r\n• Пусулезді - теріде қызара бөрткен, айналасы  қызарған, тітіркендіріп тұратын бөртпелер \r\n\r\n__Тексеру__\r\n\r\nКөбінесе дәрігер немесе мейірбике осы ауруды теріге қарап қарап-ақ анықтайды.\r\nКейде басқа ауруларды болдырмау үшін тері биопсиясы жүргізіледі. Егер сіздің буындарыңы ауырса, дәрігер сізге рентген тағайыдауы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}3{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\n\r\nЕмдеудің мақсаты - ауруды бақылау және инфекциялардың алдын алу.\r\nҚол жетімді емдеу параметрлері мыналарды қамтиды:\r\n\r\n• Тері лосьоны, майлар, кремдер мен сусабындар. Бұл тақырыптық емдеу деп аталады.\r\n• Иммундық жүйені жақсартатын препараттар, яғни мұның пайдасы тек теріге ғана емес, бірталай жерге әсер етеді. Бұл емдеу түрі жүйелік деп аталады.\r\n• Фототерапия, яғни псориазды емдеуге арналған жарықты қолдану.\r\n\r\n\'\'__Жергілікті (топикалық) емдеу__\'\'\r\n\r\nКөп жағдайда, псориаз теріге немесе басқа тікелей қолданылатын дәрілермен өңделеді.\r\n\r\nОларға мыналар жатады:\r\n\r\n•	Құрамында кортизоны бар жақпалар мен майлар\r\n•	Жақпалар мен майлар, құрамында тасқышқылды шайыр немесе антидене\r\n•	Қабыршықтануды басатын крем \r\n•	Қайызғаққа қарсы сусабын\r\n•	Ылдалдандырғыз заттар;\r\n•	Құрамында Д немесе А дәрумендері бар дәрілік препараттар\r\n\r\n\'\'__ЖҮЙЕЛІК (КЕШЕНДІ) ЕМДЕУ__\'\'\r\n\r\nАуыр псориаз үшін дәрігер иммундық жүйені күшейтетін дәрі-дәрмектерді ұсынады. Бұл препараттар, метотрексат немесе циклоспоринді қамтиды. Сондай-ақ, ацитретин сияқты ретиноидтер тағайындауы мүмкін.\r\n\r\nЕмдеудің осы әдістерінің ешқайсысы жұмыс істемесе, биолотерапия деп аталатын жаңа препараттар қолданылады. \r\n\r\nПсориазды емдеу үшін мақұлданған биологиялық өнімдер:\r\n\r\n• Adalimumab (Humira)\r\n• Etanercept (Enbrel)\r\n• Infliximab (Remicade)\r\n• Стелара\r\n\r\n__ФОТОТЕРАПИЯ__\r\n\r\nКейбір адамдар фототерапияны таңдаулы емдеу әдісі ретінде таңдай алады.\r\n\r\n• Фототерапия - сіздің теріңіз ультра күлгін жарықпен мұқият жарықтандырылған емдеу әдісі.\r\n• Фототерапияны дербес немесе дәрі-дәрмектерді қабылдағаннан кейін, теріңізді жарыққа сезімтал ете отырып жүргізуге болады.\r\n• Псориаза үшін фототерапия үшін А (УК) және В (УК) сәулелерін қолдануға болады.\r\n\r\n__БАСҚА ДА ЕМДЕУ ӘДІСТЕРІ__\r\n\r\nЕгер сізде инфекция болса, дәрігер антибиотиктерді тағайындайды.\r\n\r\n__ҮЙДЕ КҮТІМ ЖАСАУ__\r\n\r\nҮйде төмендегі кеңестерді орындау керек:\r\n\r\n• Теңге қотыр кезінде күнделікті ванна немесе душ қабылдау, айығу үшін жақсы көмектеседі. Теріні тым қатты сүртпеңіз, бұл тітіркенуді тудыруы және аурудың шабуылына себеп болуы мүмкін.\r\n• Сұлы жуатын ванналар тыныштандыратын әсерге ие және терінің қабыршықтан құтылуына көмектеседі. Сіз сұлы ванналарын қабылдау үшін арнайы өнімдерді пайдалана аласыз. Немесе сіз ваннадағы жылы суға 1 стақан сұлы үлпегін қоссаңыз болады.\r\n• Теріні таза және дымқыл ұстау, нақты псориаз триггерлерін жою, аурудың санын азайтуға көмектеседі\r\n• Күн сәулесі сіздің белгілеріңізді жеңілдетуі мүмкін. Сақ болыңыз. Ыстыққа қатты ұрынбаңыз.\r\n• Әр түрлі релаксация және стресс басқару әдістері де пайдалы болуы мүмкін. Дегенмен, псориаз бен стресстің артуы жеткіліксіз зерттелген.\r\n• Алкогольді азайту ауруларды емдеудің алдын алуға көмектеседі.\r\n\r\n{ANAME()}4{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nПсориаз – ылғи бақылауды талап ететін, өмір бойы жалғасатын ауру. Ол емдегеннен кейін ұзақ уақыт бойы көрінбей кетуі мүмкін, содан кейін қайта бой көрсетеді. Тиісті емдеу жүргізген кезде бұл жалпы денсаулық жағдайыңызға әсер етпейді. Теңге қотыры бар кейбір адамдарда артриттің дамуы да мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}5{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\n\r\nЕгер сізде псориаз симптомдары болса немесе емделгеніңізге қарамастан тері тітіркенуі басылмаса, дәрігерге хабарласыңыз.\r\n\r\nЕгер сізде псориаздың туындауымен қатар, буындарыңыз ауырып, дене қызуыңыз көтерілсе дәрігеріңізге хабарласыңыз.\r\n\r\nЕгер артрит симптомдары туралы алаңдасаңыз, дерматологпен немесе ревматологпен кеңесіңіз.\r\n\r\nЕгер зақымдану белгілері бүкіл дененіңізге жайылып бара жатса, дереу арада шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз.\r\n\r\n{ANAME()}6{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n\r\nПсориазды болдырмаудың ешқандай жолы жоқ. Теріні таза және дымқыл ұстау, теңге қотырдың нақты  триггерлерін жою аурудың пайда болу санын азайтуға көмектесуі мүмкін.\r\nПсориазбен ауыратын адамдарға дәрігерлер, күн сайын ванна немесе душ қабылдауды ұсынады. Сонымен қатар, теріні қатты тырнамауға тырысыңыз, себебі бұл терінің тітіркенуін тудыруы және аурудың пайда болуына соқтыруы мүмкін.\r\n\r\n{ANAME()}7{ANAME}\r\n__Синонимдері__\r\n\r\nҚабыршықты теңге қотыр\r\n\r\n__Дереккөз: __ http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000434.htm\r\n\r\n\r\n\'\'Жалпы тері проблемалары (ерлерде /  әйелдердерде)\'\'\r\n\'\'Шаш пен бас терісінің проблемалары (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nтері зақымдануы\r\nқабаттануы\r\nқышу\r\nгенетикалық тән\r\n\r\n','translator',72,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(693,'','Тік ішек, артқы өтіс және артқы өтіс қысқышы ','','','kz','s','',0,'',535,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542687720,1574223720,1542687754,'__Тік ішек__ - бұл ұзындығы 12,7 см болатын тоқ ішектің (жиек ішек) жалғасы болып келетін бұлшықетті түтік мүше. Тік ішек жиек ішекті __артқы өтіс__ тесігімен байланыстырады, нәжіс артқы өтістің қысқышы арқылы ағзадан шығады.','__Тік ішек__ - бұл ұзындығы 12,7 см болатын тоқ ішектің (жиек ішек) жалғасы болып келетін бұлшықетті түтік мүше. Тік ішек жиек ішекті __артқы өтіс__ тесігімен байланыстырады, нәжіс артқы өтістің қысқышы арқылы ағзадан шығады.\r\n\r\n__Артқы өтістің қысқышы__ – анал тесігінің жүзік тәрізді бұлшықеттері. Тік ішекке нәжісті жинау кезінде қысқыш анал тесігін жабады. Ақыр соңында тік ішек қабырғасына қысым қысқышты босатып,  нәжісті анал тесігі арқылы шығарады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\nанатомия\r\nқұрылымы\r\nфизиология\r\nанал\r\nқысқыш\r\nартқы өтіс\r\n','translator',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(694,'','Простатит ','','','kz','s','',0,'',1377,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542687780,1574223780,1542687832,'__Простатит__ – бұл ерлерде қуықтан төмен орналасқан жаңғақ тәрізді мүше қуық асты безінің қабынуы болып табылады. Қуық асты безінің көп бөлігі ұрық сұйықтығын бөледі.\r\n\r\nЖиі простатиттің себебі белгісіз болып жатады. Простатиті бар ер адамдардың көбісінде  қабыну белгілері болмайды, сондықтан оның нақты себебін анықтау мүмкін емес. \r\nПростатиттің себебі инфекция немесе  инфекциямен байланысты емес қабыну болуы мүмкін. Ол жедел (қысқа мерзімді) немесе созылмалы (ұзақ мерзімді) болуы мүмкін.','__Простатит__ – бұл ерлерде қуықтан төмен орналасқан жаңғақ тәрізді мүше қуық асты безінің қабынуы болып табылады. Қуық асты безінің көп бөлігі ұрық сұйықтығын бөледі.\r\n\r\nЖиі простатиттің себебі белгісіз болып жатады. Простатиті бар ер адамдардың көбісінде  қабыну белгілері болмайды, сондықтан оның нақты себебін анықтау мүмкін емес. \r\nПростатиттің себебі инфекция немесе  инфекциямен байланысты емес қабыну болуы мүмкін. Ол жедел (қысқа мерзімді) немесе созылмалы (ұзақ мерзімді) болуы мүмкін.\r\n\r\nПростатит \'\'__симптомдарына__\'\' мыналар жатады:\r\n\r\n•	Жиі зәр шығару (аз көлемде зәр шығару байқалады). Сонымен қатар, зәр шығарғанда күйдіру сезімі туындап, қуықты толық босата алмау жағдайы пайда болады.\r\n•	Зәр шығарудың бастапқы кезіндегі қиындықтар, үзілмелі ағым (үздіксіз зәр шығару орнына толқын тәрізді зәр шығару), қалыптыға қарағанда өте әлсіз, тамшылатып зәр шығару.\r\n•	Бел аймағында, ұма мен анус аймағында, іштің төменгі жағында, ұмада, саннан жоғары, қасаға аймағынан жоғары ауырсыну сезімі мен жайсыздықтың болуы.\r\n•	Түнгі уақытта шектен тыс зәр шығару.\r\n•	Қуық асты безіндегі ауру сезімі немесе эякуляция кезіндегі белгісіз жайсыздық.\r\n\r\nПростатитті \'\'__емдеу__\'\' оның пайла болу себептеріне байланысты. Көп жағдайда медикаментозды емді қажет етеді.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\nқабыну\r\nинфекция\r\nауырсыну\r\nзәр шығару кезігдегі жайсыздық\r\nэякуляция кезіндегі жайсыздық \r\n\r\n','translator',28,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(695,'','Тістің шығуы ','','','kz','s','',0,'',1271,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542687780,1574223780,1542687902,'__Тістің шығуы__ - бұр процесс қызыл иекті жарып ең алғашқы тістердің шығуымен сипатталады. Әр сәбидің тісінің шығу уақыты әртүрлі, бірақ көпшілігінде алғашқы тістер 6-8 айлығында шығады. Сәбилердің барлық тістер саны 20, ол үш жасқа дейін жарып шығады. \r\n\r\nТісті шығуы белгілері тіс шыққанға дейінгі 3-5 күн ішінде білінеді, 1-2 ай аралығында бірде пайда болып, бірде жоғалып отырады. ','__Тістің шығуы__ - бұр процесс қызыл иекті жарып ең алғашқы тістердің шығуымен сипатталады. Әр сәбидің тісінің шығу уақыты әртүрлі, бірақ көпшілігінде алғашқы тістер 6-8 айлығында шығады. Сәбилердің барлық тістер саны 20, ол үш жасқа дейін жарып шығады.   \r\n\r\nТісті шығуы белгілері тіс шыққанға дейінгі 3-5 күн ішінде білінеді, 1-2 ай аралығында бірде пайда болып, бірде жоғалып отырады. Тістің шығуының кең таралған симптомдары мыналар болып табылады: \r\n\r\n•	Қызыл иекті жарып шығу аймағындағы ісіну, сезімталдық, немесе жағымсыз сезімдер .\r\n•	Сілекей ағу мен жөтелдің себебі болатын қатты сілекей бөліну. Сілекей ағу ұрт, бет, кеуде аймағында бөртпе шақыруы мүмкін.\r\n•	Қызыл иектегі жағымсыздықты азайту үшін қолдың, аяқтың саусақтарын тістелеу.\r\n•	Ауыздағы ауырсыну сезіміне байланысты тамақтан бас тарту.\r\n•	Қозғыштық және ұйқысы нашар болу.\r\n\r\nҮй жағдайындағы ем (мысалы, ибупрофен немесе ацетаминофен қабылдау, балаларға тіске арналған жүзіктер пайдалану, суық тағам және сусын, қызыл иекке массаж жасау) жағымсыз сезімді азайтады. Тіс жарып шыққаннан кейін оның симптомдары әдетте кетеді.\r\n \r\n\r\n\'\'Балалар мен сәбилердегі ауыз қуысындағы проблемалар (ерлерде / әйелдерде)\'\'\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжоғары сілекей бөлінудің жоғарылауы\r\nісіну\r\nзаттарды тістеу\r\nқозғыштық\r\n','translator',23,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(696,'','Аяқ-қол веналарында туындайтын проблемалар','','','kz','s','',0,'',1342,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542687900,1574223900,1542687974,'Терінің беткейінде орналасқан вена қабынуы мүмкін. Аталмыш жағдай кез келген венада болуы мүмкін, бірақ көбінесе балтыр веналарында орын алып жатады. Бұл жағдай беткей тромбофлебит деп аталады.','Терінің беткейінде орналасқан вена қабынуы мүмкін. Аталмыш жағдай кез келген венада болуы мүмкін, бірақ көбінесе балтыр веналарында орын алып жатады. Бұл жағдай беткей тромбофлебит деп аталады.\r\n\r\n•	Лимфаны, жылулықты, аймақтың сезімталдығын сезуге немесе вена бойында қызаруды көруге болады.\r\n•	Тікелей тері беткейіндегі қан ұйындылары сирек жағдайларда қиындықтар туғызып жатады. Өйткені олар сирек ажырап, қанағысымен жылжиды. Бұл жағдайдың балтырдың терең веналарының қабынуына қарағанда қаупі аз болғанымен, тексерісті қажет етуі мүмкін.\r\n•	Беткей тромбофлебит – жиі тынығу мен қабынуға қарсы препараттармен емдейді.\r\n\r\nАяқтың терең веналарындағы тромб қауіпті болып табылады, себебі ол босап қанағысымен өкпеге қарай жылжып (өкпе тамырларының эмболиясы), адам өміріне қауіп төндіруі мүмкін.\r\n\r\nТерең веналардың тромбоз симптомдары мыналар:\r\n\r\n•	Аяқ-қолда ісіну, ауырсыну, қызару немесе аяқ-қол формасының айқын ерекшелігінің болуы .\r\n•	Жүргенде немесе аяқ жоғары көтерілген қалыпта балтырда ауырсыну сезімінің болуы.\r\n\r\nКөптеген варикозды веналар қауіпті медициналық проблема болып саналмайды. Әлсіреген веналардағы қысым асқынуларға әкелуі мүмкін, мысалы, ойық жараға, қансырауға, беткейде ұйындылардың түзілуіне. Өз кезегінде бұл жағдай медициналық тексеруді қажет етеді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nтромбофлебит\r\nтромбоз\r\nэмболия\r\nВарикоз\r\n','translator',16,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(697,'','Түнгі апноэ ұстамалары','','','kz','s','',0,'',1349,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542687960,1574223960,1542688033,'Түнгі апноэ ұстамалары ересек адам тыныс алғанда 10 секунд бойы ұйқы кезінде оны баяулатқан немесе кешіктірген кезде пайда болады. Олар бір сағат ішінде дем алуды тоқтату (апноэ) немесе оның баяулату (гипонеа) санына байланысты күшті, қалыпты немесе әлсіз болуы мүмкін.  ','Түнгі апноэ ұстамалары ересек адам тыныс алғанда 10 секунд бойы ұйқы кезінде оны баяулатқан немесе кешіктірген кезде пайда болады. Олар бір сағат ішінде дем алуды тоқтату (апноэ) немесе оның баяулату (гипонеа) санына байланысты күшті, қалыпты немесе әлсіз болуы мүмкін.  \r\n\r\nАпноэның негізгі үш түрі бар:\r\n\r\n•	__Обструктивтік түнгі апноэ__, яғни ұйқы кезінде тыныс жолдарының бітелуі (мысалы, тыныс жолдарының тарылуы) нәтижесінде пайда болады. Семіздік сияқты басқа факторлар да обструктивтік түнгі апноэға ықпал етеді.\r\n•	__Орталық түнгі апноэ__ мидан тыныс бұлшықеттеріне белгілердің дұрыс жеткізілмеуі нәтижесінде пайда болады. Апноэның бұл типі жүрек жеткіліксіздігі, ми ісігі, мидағы инфекция және талма ұстамалары секілді жағдайлармен бірге жүруі мүмкін.\r\n•	__Аралас түнгі апноэ__ орталық және обтурациялық апноэның қосылуы нәтижесінде пайда болады. \r\n  \r\nТүнгі апноэмен ауыратын адам қатты қорылдауы мүмкін, сондай-ақ тыныс алудың қиындығымен ұйқысы мазасыз келеді. Басының қатты ауыруынен оянып, күні бойы өзін өте шаршаңқы сезінеді.\r\n\r\nТүнгі апноэ ұйқы дағдысын өзгертімен бірге жүруі мүмкін, мысалы, арқасымен жатып ұйықтамау. Кейбір жағдайларда арнайы құрылғылар ұйқы кезінде тыныс алуға көмектеседі, кей жағдайларда хирургияық араласу қажет болуы мүмкін.\r\n\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nтыныс алуды тежеу\r\nбітелу\r\nқорыл\r\nмазасыз ұйқы\r\nбас ауруы\r\n','translator',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(698,'','Ұстама','','','kz','s','',0,'',915,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542688020,1574224020,1542688080,'__Ұстама__ - адамның бұлшықеттерінің қозғалуын, сөйлеуін, көруін немесе сана-сезімін бақылауға әсер ететін мидағы ауытқымалы электрлік белсенділіктің кенеттен пайда болуы болып табылады. Ұстаманың нәтижесі адамның жеке реакциясына, сондай-ақ түріне, жиілігіне және ауырлығына байланысты.','__Ұстама__ - адамның бұлшықеттерінің қозғалуын, сөйлеуін, көруін немесе сана-сезімін бақылауға әсер ететін мидағы ауытқымалы электрлік белсенділіктің кенеттен пайда болуы болып табылады. Ұстаманың нәтижесі адамның жеке реакциясына, сондай-ақ түріне, жиілігіне және ауырлығына байланысты.\r\n\r\nКейбір ұстамалар адамды жерге құлауға мәжбүр етеді, адам селкілдеп, онда бұлшықеттер қатайып немесе тырыса бастайды. Кейбіреулер транс жағдайына түседі, бұл кезде бұлшықеттердің бірнеше рет жиырылуы немесе басқа біреулер байқамайтын жағымсыз иіс немесе көрудегі кедергілердің болуымен көрініс береді.\r\n\r\nКейде ұстама басқа да медициналық проблеманың симптомы болып табылады, мысалы, қатты қызба (әсіресе балаларда), талма, инфекция, қандағы қанттың төмен деңгейі (гипогликемия), өте төмен қан қысымы немесе ми ісігі. \r\n\r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nталма\r\nгипогликемия\r\nинфаркт\r\nартериялық гипертензия\r\nбас ауруы\r\nпсихикалық аурулар\r\n','translator',18,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(699,'','Пресбиакузис (кәрілердегі құлақ мүкістігі) ','','','kz','s','',0,'',1079,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542688080,1574224080,1542688157,'__Кәрілердегі құлақ мүкістігі__ – жас шамасына байланысты жоғары жиіліктікті есту қабілетінің үдемелі түрде жоғалуы болып табылады. Бастапқы симптомы сөйлеуді қабылдаудағы қиындықтардың болуы (әсіресе фондық шу жағдайында).\r\n\r\nКәріліктегі есту қабілетінің жоғалуына нақты себептің бар-жоғы белгісіз, мысалға қатты шудың ұзақ уақыт болуы әсерін алсақ та. Алайда, бұл генетикалық бейімділік ретінде көрінеді, өйткені отбасылардағы адамдарда пресбиакузистің пайда болу үрдісі байқалып жатады.','__Кәрілердегі құлақ мүкістігі__ – жас шамасына байланысты жоғары жиіліктікті есту қабілетінің үдемелі түрде жоғалуы болып табылады. Бастапқы симптомы сөйлеуді қабылдаудағы қиындықтардың болуы (әсіресе фондық шу жағдайында).\r\n\r\nКәріліктегі есту қабілетінің жоғалуына нақты себептің бар-жоғы белгісіз, мысалға қатты шудың ұзақ уақыт болуы әсерін алсақ та. Алайда, бұл генетикалық бейімділік ретінде көрінеді, өйткені отбасылардағы адамдарда пресбиакузистің пайда болу үрдісі байқалып жатады.\r\n\r\nБірақ Ортаңғы құлақтағы нерв жасушаларының саны 30 немесе 40 жастан кейін азаяды, дегенмен 55 жастан ертерек есту қабілетінің жоғалуы өте сирек кездеседі. Алайда, есту қабілетінің жоғалуы кәрілік кезеңнің міндетті бөлшегі болып табылмайды, көптеген адамдар өздерінің 80 жасында есту қабілетін сақтайды.\r\n\r\nЖасқа байланысты есту қабілетінің жоғалуын қалай емдеу керектігі әзірге белгісіз. Қазірге таңда оның емі қызметті жақсартуға бағытталған, мысалы, есту аппараттарын пайдалану секілді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nесту қабілетінің төмендеуі\r\nгенетикалық себептен болуы\r\nесту аппараттары \r\n\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(700,'','Жарық','','','kz','s','',0,'',6657,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542714180,1574250180,1542714925,'__Жарық__ – бұл іш (ішастар) қуысының қабығынан түзілген қап. Жарық саңылау немесе бұлшықеттерді жауып тұрған ішастар қуысының әлсіз жерлері арқылы сыртқа шығады. Бұл қабық фасция деп аталады.','__Мазмұны__\r\n\r\n{ALINK(aname=\"1\")}__Жалпы ақпарат__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"2\")}__Себептері__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"3\")}__Симптомдары__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"4\")}__Диагностикасы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"5\")}__Емдеу__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"6\")}__Болжамы__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"7\")}__Мүмкін болатын асқынулар__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"8\")}__Дәрігерге қашан қаралу керек__{ALINK}\r\n\r\n{ALINK(aname=\"9\")}__Алдын алу__{ALINK} \r\n\r\n{ALINK(aname=\"10\")}__Синонимдері__{ALINK}\r\n{ANAME()}1{ANAME}\r\n__Жалпы ақпарат__\r\n__Жарық__ – бұл іш (ішастар) қуысының қабығынан түзілген қап. Жарық саңылау немесе бұлшықеттерді жауып тұрған ішастар қуысының әлсіз жерлері арқылы сыртқа шығады. Бұл қабық фасция деп аталады.\r\n  {img type=\"fileId\" fileId=\"457\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Жарық – іш қуысы мүшелерін орнында ұстап тұратын, жұқа бұлшықетті қабырғаның әлсіз жері арқылы мүшелердің бір бөлігі шыққан кезде пайда болады.\'\'\r\n\r\nЖарық түрлері орналасуына қарай ажыратылады:\r\n•	Сан жарығы – шаптан сәл төмен орналасып, санның жоғарғы жағынан томпиып шығып тұрады. Жарықтың бұл түрі көбінесе еркектерден қарағанда әйелдерде  жиі кездеседі.\r\n•	Өңештік тесік диафрагма жарығы – іштің жоғарғы бөлігін зақымдайды. Бұл кезде асқазаның үстіңгі бөлігі кеуде қуысына еніп кетеді.\r\n•	Иницизионды жарық  – бұрын ішастар қуысы ағзаларына жасалған хирургиялық отаның ақаулы қалдығы.\r\n•	Кіндік жарығы – кіндіктің айналасынан томпайып шыққан жарық. Ол кіндік айналасындағы бұлшықеттер толық жабылмаған жағдайда пайда болады.\r\n•	Шап жарығы – шаптан томпайып шығып тұрады. Бұл әсересе ерлерде жиі кездеседі. Шап жарығы ұмаға төмен қарай салбырап түсіп тұруы мүмкін.\r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"458\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n\'\'Шап жарығы іш қуысының жұқа бұлшықетінің әлсіз немесе жыртылған жерінен ішектің шошайып шығуымен көрініс береді. Шап жарығы кезінде ішектерге қанның қалыпты ағуы  шектелуі мүмкін, бұл жағдайда шұғыл медициналық көмек қажет болады.\'\'\r\n {ANAME()}2{ANAME}\r\n__Себептері__\r\nНегізінде жарықтың пайда болуының нақты себептері жоқ.  Жарық кейде ауыр көтерген кезде де, дәретханаға барғанда немесе іш қуысына қысым түсіріп, қатты күшенген кезде де туындап жатады. Жарық кейде адамда туа бітеді. Бірақ ол ұзақ уақыт бойы дамиды, яғни бірден көрініс бермейді. Ондай  жарық кей бір отбасыларында, шамамен бір немесе екі адамда  кездесіп жатады.\r\nЖарық сәбилер  мен жас балаларда да көрініс беруі ғажап емес. Бұл баланың  құрсақ қабырғалары әлсіз  бекігенінен пайда болады. Осы уақытқа дейін шамамен 100 баланың 5-де шап жарығы анықталған екен. Мұндай шап жарығы ер балаларда жиі кездеседі. Кей балаларда жарықтың симптомдары өскенше көрініс бермеуі мүмкін.\r\nКез-келген ішастар қабырғасының бұлшықеттерінің қысымын көтеруге бағытталған физикалық белсенділік немесе медициналық қиындықтар жарықты туындатады, мысалы:\r\n•	Созылмалы іш қату және дефекация кезінде қатты күшену\r\n•	Созылмалы жөтел\r\n•	Муковисцидоз (кистозды фиброз)\r\n•	Қуық асты безінің ұлғайып, зәр шығарудың қиындауы\r\n•	Артық салмақ\r\n•	Ішастарда сұйықтық жиналуы (асцит)\r\n•	Ауыр атлетикамен айналысу\r\n•	Перитонеальды диализ\r\n•	Нашар тамақтану\r\n•	Шылым шегу\r\n•	Денеге қатты күш түсіру\r\n•	Жыныс бездерінің түспеуі\r\n {ANAME()}3{ANAME}\r\n__Симптомдары__\r\nНегізі симптомдары болмайды. Кейбір адамдар жайсыздық сезінеді немесе ауырғанымен қиналуы мүмкін. Жайсыздық сезімі адам ұзақ уақыт тікесінен тік тұрған кезде, ширыққанда немесе ауыр заттар көтергенде күшейеді. Адамдарда ең жиі кездесетін, көп айтылатын шағымы – ауру сезімін тудыратын және мөлшері жағынан ұлғаятын томпаюдың пайда болуы.\r\nЖарық ұлғайған кезде, ішектегі қалыпты қан айналатын  саңылауды бітеп, ішектің бұл бөлігінің қанмен қамтамасыз етілуін тоқтатады. Бұл қысылу (странгуляция) деп аталады. Осы уақытта науқасдың жүрек айнуы және құсуы мүмкін, себебі ол ішекті босатып, іштегі газды шығара алмайды. Жарықтың қысылуы пайда болғанда, шұғыл хирургиялық емдеу қажет болады.\r\n {ANAME()}4{ANAME}\r\n__Диагностикасы__\r\nТексеру барысында дәрігер жарықты көріп, оның нақты жарық екеніне көз жеткізеді. Сізден жөтелуді, еңкеюді, отыруды немесе аздап көтерілуді тадап етеді. Өйткені, осы кезде жарықтың мөлшері ұлғаяды.\r\nЖарықты (томпаюды) нәрестелер мен балалардан байқау қйынға соғады, бірақ бала жылағанда немесе жөтелгенде кіші-гірім белгідерді анықтауға болады.\r\nЖарықты көру үшін ультрадыбыстық зерттеу немесе компьютерлі томография (КТ) жүргізілуі мүмкін.\r\nІшек өтімсіздігі болған жағдайда құрсақ қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы өткізіледі.\r\n {ANAME()}5{ANAME}\r\n__Емдеу__\r\nЖарықты емдеудің жалғыз радикалды әдісі хирургиялық операция болып табылады. Алайда, ауыр сырқаты бар науқастарға операция жасау қауіпті болып табылады.\r\nОперация кезінде әлсіреген құрсақ қабырғасын нығайту қамтамасыздандырылады, және барлық саңылаулар синтетикалық тормен жабылады.\r\nКіндік жарығы 5 жасқа дейін өздігінен жазылмаса, операция жасау қажет.\r\n {ANAME()}6{ANAME}\r\n__Болжамы__\r\nЖарыққа тиісті ем жүргізлсе, нәтижесі қолайлы болмақ. Әдетте, жарықтың қайта пайда болуы сирек кездеседі. Негізі ол көбінесе отадан кейін пайда болатын жарыққа тән құбылыс.\r\n {ANAME()}7{ANAME}\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nКей жағдайларда шап жарығын хирургиялық жолмен емдеу бездердің қызметіне қатысатын құрылымдардың зақымдануына әкелуі мүмкін. \r\nЖарықты оперативті емдеудің тағы бір қауіпті жағы – жүйкелердің зақымдануы, бұл шап аймағында жансыздану сезімінің пайда болуынан туындайды.\r\nЕгер де ішектің бөлігі отаға дейін қысылып қалса, ішек перфорациясы немесе ішек тінінің өліеттенуі пайда болуы мүмкін.\r\n {ANAME()}8{ANAME}\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nДәрігерге шұғыл қаралыңыз, егер:\r\n•	Жарық аймағында ауырсынуды сезінсеңіз және жарық қапшығының ішіндегі заттар оны жайлап басқан кезде құрсақ қуысына қайта кірмесе\r\n•	Лоқсу, құсу немесе қызбамен қоса жарық аймағында ауырсыну сезімі болса\r\n•	Жарық түсін өзгертеді және қызыл, күлгін, қою немесе бозғылт болады.\r\nДәрігерге қаралыңыз, егер:\r\n•	Сізде ауырсыну, ісіну немесе шап аймағында томпаю болса\r\n•	Сізде шап аймағында немесе кіндік айналасында томпаю немесе ісіну болса, немесе бұрынғы хирургиялық тігіс орнында томпаю туындаса\r\n {ANAME()}9{ANAME}\r\n__Алдын алу__\r\n•	Ауыр затты көтергенде байқап көтеріңіз;\r\n•	Егер, бойыңызда артық салмақ болса, арықтаңыз\r\n•	Іш қатуды болдырмаңыз, талшыққа бай тағамды қабылдаңыз және көп сұйықтық ішіңіз, әжетханаға тұрақты түрде барыңыз\r\n•	Ерлер зәршығару жағынан қиындықтар туындаған жағдайда дәрігерге қаралғаныңыз жөн. Бұл қуық асты безінің ұлғаю симптомы болуы мүмкін.\r\n{ANAME()}10{ANAME}\r\n__Синонимдері:__ \r\nЖарық; Шап жарығы; Тік және қиғаш жарық; Странгуляция; Инкарцерация\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nтомпаю\r\nмүшелердің шығуы\r\nкіндік жарығы\r\nшап жарығы\r\nжарықтың емі\r\n','student_k',30,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(701,'','Бөгде зат','','','kz','s','',0,'',937,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542715080,1574251080,1542715294,'Бөгде зат – шаң мен паразиттері бар, сіздің ағзаңызға енген зат. Егер сізге кез-келген тікенек қадалса, немесе, сіздің көзіңізге құм түсіп кетсе, дәл осылар бөтен затқа мысал бола алады.','  {img type=\"fileId\" fileId=\"459\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\nБөгде зат – шаң мен паразиттері бар, сіздің ағзаңызға енген зат. Егер сізге кез-келген тікенек қадалса, немесе, сіздің көзіңізге құм түсіп кетсе, дәл осылар бөтен затқа мысал бола алады.\r\nБөгде зат тыныс алғанда, немесе, дененің кез келген жерінен жарақат алған кезде ағзаға түседі. Бұлардан әсіресе балалар жиі зардап шегеді, себебі, олар ауыздарына, құлағына және мұрындарына көрінген нәрсені салады, ол балаға зардабын тигізбей қоймайды. \r\nҰсақ бөгде заттардың көпшілігі, мысалы, тікенектер, денсаулыққа зиян келтірмейді. Жұтылған бөгде заттар тұншығуға немесе ішек өтімсіздігіне әкелуі мүмкін, бұл кезде дәрігерлік көмек қажет.\r\nЕгер бөгде затты алып тастау мүмкін болмаса, төмендегі сілтеме арқылы «Жарақаттан бөгде затты ала алмау жайындағы» мақаланы оқуға кеңес береміз: http://www.zdrav.kz/node/447\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nбөгде зат\r\nшаң\r\nтері\r\nағза\r\nбактериялар\r\nжара\r\n','admin',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(702,'','Инфекциялық мононуклеоз','','','kz','s','',0,'',1121,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542715380,1574251380,1542715547,'__Инфекциялық мононуклеоз__ немесе бездік қызба, сүйісу ауруы – бұл инфекция көп жағдайда Эпштейн-Барр вирусынан туындайды. Аталмыш  вирус сілекей арқылы таралатындықтан,  кейде мұны «сүйісу ауруы» деп аталады.','__Инфекциялық мононуклеоз__ немесе бездік қызба, сүйісу ауруы – бұл инфекция көп жағдайда Эпштейн-Барр вирусынан туындайды. Аталмыш  вирус сілекей арқылы таралатындықтан,  кейде мұны «сүйісу ауруы» деп аталады.\r\nМононуклеоз жастар мен жасөспірімдер арасында өте жиі кездеседі. Десе де, кез кезген жастағы адамда бұл ауруға шалдығуы ғажап емес.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"460\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n \r\n__Симптомдары:__\r\n•	Қызу\r\n•	Тамақ ауруы\r\n•	Лимфа түйіндерінің ұлғаюы\r\nКейбір жағдайларда көкбауырдың ұлғаюы байқалады. Аурудың ауыр асқынулары өте сирек кездеседі.\r\nҚан талдамасын өткізу арқылы өзіңізде мононуклеоз бар ма, жоқ па анықтауға болады. Адамдардың көпшілігі бір-екі апта ішінде емделеді. Дегенмен, емделгеннен кейін бірнеше ай бойы әлсіздік сезімімен жүруі мүмкін.\r\n\r\nЕмдеу жолдары аурудың белгілерін жоюға негізделеді және ауырсынуды азайтуға, дене қызуын түсіруге көмектесетін дәрілерді қабылдауға бағытталлған. Сондай-ақ емделу үшін, тамақты жылы тұзды ерітіндімен шаю қажет және жақсылап тынығып, көп мөлшерде сұйықтық қабылдау керек.\r\n\r\n__Тегтер:__ \r\nқызба\r\nжұқпа\r\nвирус\r\nтамақ\r\nбадамшалар\r\n','student_k',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(703,'','Омыртқаның  қисаюы (сколиоз)','','','kz','s','',0,'',6118,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542715740,1574251740,1542716049,'__Сколиоз__ – омыртқаның қисаюы. Сіздің арқаңыздың дәл ортасында орналасқан  омыртқаңыз бүкіл ағзаңыздың негізгі тірегі болып табылады. Кез келген салауатты адамда омыртқасы сәл бүгулі түрде болады.  Дегенмен, сколиоздан  зардап шегетін адамдарда жұлын бағанасының тым қатты қисаюы байқалады. Мұндай адамдардың омыртқасының иілген түрі «С»   немесе  латынша «S» әріпіне ұқсас болады.','__Сколиоз __– омыртқаның қисаюы. Сіздің арқаңыздың дәл ортасында орналасқан  омыртқаңыз бүкіл ағзаңыздың негізгі тірегі болып табылады. Кез келген салауатты адамда омыртқасы сәл бүгулі түрде болады.  Дегенмен, сколиоздан  зардап шегетін адамдарда жұлын бағанасының тым қатты қисаюы байқалады. Мұндай адамдардың омыртқасының иілген түрі «С»   немесе  латынша «S» әріпіне ұқсас болады.\r\n\r\n__Пайда болу себептері__\r\nКөп жағдайда сколиоздың пайда болу себептері белгісіз.  Мұндай жағдайдағы сколиоз түрін идиопатиялық сколиоз деп атайды. Бұл сколиоздың ең көп тараған түрі. Ауруды жас мөлшерлеріне қарай топтап қарастырады.\r\n•	3 жасқа дейінгі балалардағы – инфантильді (нәресте ) сколиозы \r\n•	4-10 жас аралығындағы  балалардағы – ювенильді сколиозы\r\n•	11-18 жас аралығындағы  балаларда кездесетін жасөспірімдер сколиозы\r\n\r\nКөбінесе, сколиозға қыз балалар жиі шалдығады. Белгілі бір санаттағы адамдардың омыртқасының қисаюы  анатомиялық бейімділіктеріне байланысты болады. Әдетте, жылдам өсу кезеңінде  омыртқаның қисайу қаупі артады.\r\n\r\nСколиоздың басқа түрлері:\r\nТуа біткен сколиоз. Бала туылғаннан кейін бірден анықталатын сколиоз түрі. Мұндай сколиоздың түрі жас баланың қабырғалары мен омыртқалары дұрыс қалыптаспаған жағдайда туындайды.\r\n\r\nНейромускулярлы сколиоз. Жүйке жүйесінің мәселелерінің себебінен  бұлшықетке әсер ететін сколиоз түрі. Мысалы, ДЦП, бұлшықет дистрофиясы, омыртқалардың бөлінулері және полиомиелит.\r\n\r\n__Симптомдары__\r\nӘдетте сколиоздың  белгілері байқалмайды. Егер байқалған жағдайда, белгілер мыналарды қамтиды:\r\n\r\n•	Арқаның және белдің ауырсынуы\r\n•	Ұзақ уақыт отырған немесе тұрып  тұрғаннан кейін омыртқадағы шаршау сезімдерінің пайда болуы\r\n•	Жамбастың немесе иықтың пропорцияларының бірдей болмауы  (бір иық екіншісінен жоғары болуы мүмкін)\r\n•	Омыртқаның бір жақ бағытқа қарай қатты қисайып тұруы\r\n\r\nКифосколиоз -  омыртқаның тағы бір қалыпты қисаюының түрі болып табылады.\r\n \r\n    {img type=\"fileId\" fileId=\"461\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n__Диагностика__\r\nАуруды диагностикалау үшін дәрігер физикалық тексеруден  өткізеді. Сонымен қатар дәрігер омыртқаны егжей тегжейлі анық көру үшін сіздің алдыға қарай еңкеюіңізді сұрайды. Сколиоздың даму кезеңінің бастапқы сатысында омыртқадағы өзгерістерді байқау қиын болады.\r\nДәрігердің тексеру барысында мына нәрселер байқалуы мүмкін.\r\n•	Бір иығыңыздың екіншісінен биік болуын\r\n•	Жамбастың бір жағына қарай қисаюы\r\n\r\nАуруды анықтау үшін кейде омыртқа рентгенін жасау керек. Бұл да өте маңызды, кейде физикалық тексеруден көрінгеннен гөрі жағдай әлдеқайда ауыр болуы мүмкін.\r\nАуруды анықтаудың басқа әдістері:\r\n•	Омыртқаның қисықтығын өлшеу (сколиграф арқылы өлшеу)\r\n•	Омыртқаға МРТ жасау\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nӘр түрлі факторлаға байланысты  емдеу жүргізіледі\r\n\r\n•	Сколиоздың пайда болу себебі\r\n•	Омыртқаның қисайуы тұсы қай жер\r\n•	Қаншалықты қатты қисайған\r\n•	Науқастың ағзасы өсу үстінде ме?\r\n\r\nКөп жағдайда идиопатиялық  сколиозды емдеу  талап етілмейді. Дегенмен, мұндай науқастар жарты жылда бір рет дәрігердің қаралуына барып тұрулары керек.\r\nЕгер науқастың организмі өсу барысында болса, дәрігер корсет киюді ұсынуы мүмкін.  Корсет  омыртқаның ары қарай қисаюын тоқтатады.  Корсеттердің түрлері әр түрлі болады, олар омыртқаның  қисаю тұсы мен көлеміне байланысты таңдалады. Емдеуші дәрігер пациентке ең қолайлы корсет түрін тағайындайды және оны қалай қолдану керек екендігін көрсетеді. Корсеттер дененің өсуіне байланысты ауыстырылуы мүмкін.\r\nКорсет кию  көбінесе 10 жастан асқан балаларға көмектеседі . Алайда, туа біткен немесе  нейромускулатуралы  сколиозда корсетпен емдеу  тиімсіз болып табылады.\r\nКейбір жағдайларда қисық омыртқаны түзету үшін хирургиялық бағытта араласу керек болады. Омыртқа сүйектері толығымен қалпына келіп, бітіп кеткенінше, операция барысында омыртқа сүйектері  ілгектер мен болттардан құралған  арнайы метал түйреуіштермен бекітіледі. Операцияны арқа, іш және қабырғадан тілу арқылы жасауы мүмкін.\r\nОперациядан кейін пациентке омыртқасын түзету үшін корсет киюі керек. \r\nСондай-ақ,  науқастың омыртқасы тым қисайған және қарқынды түрде жағдайы одан ары нашарлайтын болса ота жасау қажет болады. хирург мүмкіндігінше , науқастың өсу кезеңінен өтіп кетуін күтеді, бірақ, өкінішке орай мұндай мүмкіндіктер бола бермейді.\r\nСондай-ақ сколиозды емдеуге жататындар:\r\nЭмоционалды қолдау көрсету. Кейбір балалар, әсіресе жасөспірімдер  корсет киіп жүруден қатты ұялуы мүмкін.\r\nФизиотерапевтер және басқа мамандар емдеудің мақсатын түсіндіре отырып, корсет науқас үшін өте қолайлы екендігіне көз жеткізе алады.\r\n\r\n__Ауру аясында__\r\nОмыртқа қисықтығының сәтті емделуі сколиоздің түріне, себептеріне және ауру дәрежесіне байланысты. Омыртқа неғұрлым қатты қисық болса, дененің өсуі тоқтаған кезде, омыртқаның нашарлау ықтималдығы соғұрлым күшейеді.\r\nСколиоздың жеңіл түрімен зардап шегетін адамдар корсет кигеннен өздерін жақсы сезінеді. Әдетте сколиоздің бұл формасына ұшыраған адамдарда ұзаққа созылатын мәселелер туындамайды. Дегенмен, жас ұлғайған шақта сколиоздің әсерінен арқаның ауырсынуы пайда болуы мүмкін.\r\nНейромускулярлы сколиоз немесе туа біткен сколиозы бар науқастарды  емдеудің нәтижелері әртүрлі. Нейромускулярлы сколиозбен зардап шегетін адамдарда қосымша тағы ауру түрі болғандықтан, емдеу түрі де өзгеше болады. Көбінесе, мұндай жағдайдағы хирургиялық араласудың мақсаты баланы мүгедектер арбасына дұрыс отыруға мүмкіндік беру.\r\nТуа біткен сколиозды емдеу өте қиын және бірнеше оперецияны талап етеді.\r\n\r\n__Мүмкін болатын асқынулар__\r\nСколиоз кезінде пайда болатын асқынуларға мыналар жатады:\r\n•	Тыныс алу проблемалары (сколиоздің ауыр түрінде)\r\n•	Белдегі ауырсынулар\r\n•	Өзін төмен бағалау\r\n•	Омыртқа сүйектерінің қажалуынан үнемі ауырсынуды сезіну\r\n•	Операциядан кейінгі омыртқаға инфекция түсу\r\n•	Дұрыс түзетілмеген жағдайда немесе операция салдарынан омыртқаның немесе нервтің зақымдануы\r\n\r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЕгер балаңыздың омыртқасының қисықтығына күдіктенсеңіз, маманға көрсеткеніңіз жөн.\r\n\r\n__Алдын алу__\r\nСколиозді анықтауға арналған тексерулер орта және жоғарғы сынып оқушыларының арасында жүйелі түрде жүргізіледі.\r\n\r\n__Түйін сөздер:__\r\nсүйек\r\nомыртқа\r\nқисаю\r\nтравматология\r\n','student_k',35,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(704,'','Инфекциялық эндокардит (Эндокардит)','','','kz','s','',0,'',5246,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542716040,1574252040,1542716358,'__Инфекциялық эндокардит__ немесе __Эндокардит__– жүректің қақпақшалары мен камераларының ішкі қабығының инфекциясы.','__Инфекциялық эндокардит__ немесе __Эндокардит__– жүректің қақпақшалары мен камераларының ішкі қабығының инфекциясы.\r\n \r\n {img type=\"fileId\" fileId=\"462\" responsive=\"y\" featured=\"y\"}\r\n__Пайда болу себептері__\r\nЭндокардит жүрек бұлшықетін, қақпақшаларын, қабығын зақымдауы мүмкін. Эндокардиттен әсіресе келесі санаттағы адамдар зардап шегеді:\r\n•	Жүрек ақаулығы бар адамдар\r\n•	Жүрек қақпақшалары зақымданса немесе аномальды болса\r\n•	Эндокардитпен бұрын ауырғандар\r\n•	Жүрек қақпақшалары ауыстырылған науқастар\r\n\r\nЖұқпалы эндокардит түр-түрге бөлінеді,  әртүрлі бактериялар қан ағымына түскенде және содан кейін жүрекке жеткенде дамиды. Бактериялық инфекция – эндокардиттің ең жиі кездесетін түрі болып табылады. Ауруды саңырауқұлақтар да, мысалы, Candida саңырауқұлағы тудыруы мүмкін.\r\nКейбір жағдайларда эндокардиттің себептері табылмай жатады.\r\n\r\nБактериялар көбінесе адамның қан айналымына енеді:\r\n•	Көктамырлық катетерлеу\r\n•	Инъекцияны қажет ететін дәрілік заттарды қолдану. Стерильденбеген инелерді қолданғанда\r\n•	Стоматологиялық операция жасалғаннан кейін, ұзақ уақыт өтпей\r\n•	Басқа да хирургиялық операциялар немесе тыныс алу жолдары мен зәр шығару жолдарының кішігірім процедуралары кезінде, тері немесе сүйек-бұлшықеттердің инфекциялық зақымдануларынан\r\n \r\n__Симптомдары__\r\nЭндокардиттің симптомдары кенеттен пайда болуы мүмкін немесе біртіндеп дамуы мүмкін. Аурудың бұрыннан келе жатқан белгілері: дене қызуының көтерілуі, қалтырау, терлеу.\r\nКейде бұл симптомдар басқа да симптомдары пайда болғанға дейін бірнеше күн бойы жалғасуы мүмкін. Кейде симптомдар көрініп, кенеттен жоғалып кетуі ықтимал, ондай симптомдар көбінесе түнде пайда болады. Сондай-ақ, ауру белгілері жалпы әлсіздік, шаршау, бұлшықеттер мен буындардағы ауырсынумен қатар білінуі мүмкін.\r\n\r\nБасқа да симптомдары:\r\n•	Тырнақ астындағы тері аймағындағы қан кету (қан кету тырнақтың негізінде)\r\n•	Аяқ буындарындағы және табандағы (Джейнвей жарасы) қызыл ауырсынбайтын дақтар\r\n•	Аяқ-қол саусақтарының жастықшаларында орналасқан қызыл, басқанда ауру тудыратын түйіндер (Ослер түйіндері)\r\n•	Физикалық белсенділік кезіндегі ентігу\r\n•	Аяқтың, табанның, іштің ісіну\r\n \r\n__Диагностикасы__\r\nДәрігер  тексеру кезінде  жүректегі өзгеше бір шуды анықтауы немесе жүректің бұрынғы шуларынан өзгеріс байқауы мүмкін.\r\nКөзді зерттеу барысында торлы қабыққа қан құйылғанын анықтауға болады. Көздің немесе қабақтың үстінде кішкентай нүктелі қанталаулары анықталуы мүмкін.\r\nДиагностикалық тесттерге мыналар жатады:\r\n•	Қан себіндісінің анализі инфекцияны тудыратын бактерияларды немесе саңырауқұлақты анықтауға көмектеседі\r\n•	Жалпы қан анализі, C-реактивті белок (СРБ) немесе эритроциттердің тұну жылдамдығы (ЭТЖ)\r\n•	Жүрек клапандарының жағдайы туралы көбірек ақпарат беретін тұрақты кардиограммалар немесе өңеш арқылы эхокардиография жасау\r\n \r\n__Емдеу__\r\nАурудан алғаш рет зардап шегетін пациенттерге вена ішілік антибиотик енгізу үшін госпитализациялау қажет. Қан талдауы дәрігерлерге аурумен күресте ең жақсы антибиотикті таңдауға көмектеседі.\r\nЭндокардитпен ауыратын пациенттер ұзақ уақыт бойы антибиотиктермен емделу керек. Әдетте, жүрек камераларындағы және қақпақшаларындағы бактериядан толықтай құтылу үшін 4-6 апта керек.\r\nАуруханада басталған антибиотиктермен емдеуді, шығарған кейін үйде жалғастыру керек.\r\nХирургиялық араласу қажет болады, егер:\r\n•	Инфекция инсультке әкелетін жолмен таралатын болса. Бұл бактериялық ұйындылар миға түскен кезде пайда болады.\r\n•	Жүрек қақпақшаларының зақымдануынан жүрек жетіспеушілігі дамыса\r\n•	Мүшелердің аса ауыр зақымдануларының белгілері болса\r\n \r\n__Ауру ағымы__\r\nЭндокардитте дер кезінде медициналық көмек көрсетілсе, сауығу мүмкіндігі айтарлықтай жоғарылайды.\r\nАса күрделі қиындықтар туындаса, олар мыналар:\r\n•	Ми абсцессі\r\n•	Жүрек жеткіліксіздігіне әкелетін, жүрек қақпақшаларының зақымдалуы\r\n•	Инфекцияның басқа мүшелерге жайылуы\r\n•	Миға кішкентай үзілген бактериялардың ұйындысының түсуінен шақырылған инсульт\r\n \r\n__Дәрігерге қашан қаралу керек__\r\nЭндокардиттен емделгеннен кейін келесі симптомдарды байқасаңыз, дәрігер көмегіне жүгініңіз:\r\n•	Зәрде қан болса\r\n•	Кеудеңізде ауыру сезімі болса\r\n•	Шаршағыштық болса\r\n•	Дене температурасының көтерілуі байқалса\r\n•	Аяқ-қолдарыңыз ұйыса\r\n•	Әлсіздік сезінсеңіз\r\n•	Салмақ жоғалтқаныңызды байқасаңыз\r\n__Алдын алу __\r\nЭндокардиттің пайда болу қаупі жоғары адамдарға алдын ала антибиотиктер қабылдау қажет. Жоғарғы қауіп-қатер тобына мынандай адамдар кіреді:\r\n•	Жүректің туа біткен ақауы барлар\r\n•	Жүрек трансплантаттары және жүрек қақпақшаларындағы проблемалалары барлар\r\n•	Жасанды жүрек қақпақшалары барлар\r\n•	Бұрын эндокардитпен ауырғандар\r\nНауқастардың бұл тобы келесі жағдайларда профилактикалық антибиотиктерді қабылдауы керек:\r\n•	Олар ауыз қуысынан қан кетуге әкелетін, стоматалогиялық араласуға ұшыраса\r\n•	Олар тыныс алу жолдарының аймағындағы медициналық араласуға ұшыраса\r\n•	Олар несепшығару каналының аймағындағы медициналық араласуға ұшыраса\r\n•	Олар асқазан-ішек жолдарының аймағындағы медициналық араласуға ұшыраса\r\n•	Жұқпалы тері мен жұмсақ тіннің инфекциялық зақымдануына байланысты медициналық араласуға ұшыраса\r\n__Синонимдері: __\r\nЖүрек қақпақшаларының зақымдануы; Алтын стафилококкпен шақырылған эндокардит.\r\n\r\n__Тегтер: __\r\nжүрек қақпақшалар\r\nақау\r\nқарынша\r\nжүрекше\r\nэндокардит\r\n\r\n\r\n','student_k',39,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(705,'','Бел ауруы','','','kz','s','',0,'',28164,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542775200,1574311200,1542776122,'__Бел ауруы деген не және оның туындауына не себеп бар?__\r\n\r\n__Бел__ - бұл сүйектен, бұлшықеттен, байламдардан тұратын құрылым. Анықтамасын толықтыра кетсек, оны топса (шарнир) десе де болады, себебі ол дененің үстіңгі жағы мен төменгі жағын жалғап тұрады, абайламаса, ол тез жарақаттанады, мысалы, сіз ауыр көтеріп қалсаңыз, не бірнәрсені күшпен итерсеңіз, не болмаса омыртқаңызды тосыннан бұрап алсаңыз, оны зақымдап алуыңыз ықтимал. Сіз кейде түсініп қалуыңыз мүмкін, айталық, біз, (әр адам) мықты, мығым белге мұқтажбыз, кейде беліңіздің иілгіш болғанын сондай қалап кететін жағдайларыңыз да болатын шығар.   Бірақ, неге екенін қайдам, көпшілігіміз беліміз ауырмайынша,  арқадағы және іштегі бұлшықеттердің өңін сақтап қалудың маңыздылығы туралы ойлай бермейміз.','__Бел ауруы деген не және оның туындауына не себеп бар?__\r\n\r\n__Бел__ - бұл сүйектен, бұлшықеттен, байламдардан тұратын құрылым. Анықтамасын толықтыра кетсек, оны топса (шарнир) десе де болады, себебі ол дененің үстіңгі жағы мен төменгі жағын жалғап тұрады, абайламаса, ол тез жарақаттанады, мысалы, сіз ауыр көтеріп қалсаңыз, не бірнәрсені күшпен итерсеңіз, не болмаса омыртқаңызды тосыннан бұрап алсаңыз, оны зақымдап алуыңыз ықтимал. Сіз кейде түсініп қалуыңыз мүмкін, айталық, біз, (әр адам) мықты, мығым белге мұқтажбыз, кейде беліңіздің иілгіш болғанын сондай қалап кететін жағдайларыңыз да болатын шығар.   Бірақ, неге екенін қайдам, көпшілігіміз беліміз ауырмайынша,  арқадағы және іштегі бұлшықеттердің өңін сақтап қалудың маңыздылығы туралы ойлай бермейміз.\r\n\r\nБарлық адамдардың 85% - ға жуығы қай кезде болмасын бел ауруын айналып өтпейді.\r\n \r\nБел ауруы байланыстырушы бұлшықеттерге шамадан тыс күш түскенде немесе бұлшықеттер мен байламдар жарақаттанғанда, сонымен қатар, ұзын омыртқа зақымдалғанда  пайда болады. Белдегі аурудан  кесел, немесе  омыртқаның деформациясы сирек жағдайда ғана туындап жатады. \r\n\r\n__Бел ауруы:__\r\n\r\n• Қатты ауырады, бірақ ұзақтығы 3 айдан аспайды. Адамдардың көпшілігі үйде 4-6 апта емделуден кейін ауруы жеңіледі.\r\n• Жедел белгілермен қайталанба эпизодтары бар симптомдар: Адамдардың көпшілігінде бел ауырсынуының  қайталануының кем дегенде бір эпизоты болады.\r\n• Созылмалы, ұзақтығы 3 айдан асады.\r\n\r\n\'\'__Бел ауруының симптомдары қандай болады?__\'\'\r\n\r\n«Бел  ауруы» термині симптомдардың барлық спектрін сипаттау үшін қолданылады. Түрлі себептерге байланысты, бел ауыруы түсініксіз, ыстық немесе сыздайты, үлкен аймақты жабатын немесе бір нүктеге дейін шектелетін болып келеді.  Ол бірте-бірте дамиды немесе кенеттен бел құрыспасы болып бой көрсетеді, не болмаса бұлшықет сіресуі туындайды немесе оларсыз-ақ аурулар болуы мүмкін.\r\n\r\nАяқтағы симптомдардың (жүргенде нерв қысылғандай болады) туындауына омыртқаның төменгі бөлігіндегі бұзылулар себеп болуы мүмкін; олар өздігінен де туындауы мүмкін немесе бел ауырсынуымен бір мезгілде пайда болуы мүмкін. Аяқта болатын симптомдар: ауру, ұю, әсіресе тізеден төмен қарай терлеуі мүмкін. \r\n\r\nЕкі аяқтың әлсіздігі, сонымен қатар, зәр шығаруда бақылаудың төмендеуі  немесе ішек функциясының жоғалуын жоғалту - бұл дереу медициналық араласуды талап ететін ат құйрығы синдромының симптомдары.\r\n\r\n__Бел ауруына қалай диагноз қойылады?__\r\n\r\nДәрігеріңіз беліңіздің қаншалықты ауыратынын бағамдайды, аурудың неден туындап жүргенін де анықтайды,  жұмысыңыз жайында және физикалық белсенділігіңіз туралы біліп, сондай-ақ қарапайым тексеріс жүргізеді. Белі ауырған адамдардың 95% -ына емделу жолдарын айту үшін дәрігерге осындай тексерулер жеткілікті.\r\n\r\nКейде омыртқа жақтағы ауытқулар туралы қосымша ақпарат алу үшін күрделі визуализациялық әдісі қолданылады. Омыртқа жақтағы бұзылуларды зерттеу арналған  визуализациялық әдістеріге магнитті резонанстық томографияны (МРТ), компьютерлік томографияны, сүйек сканерлеуді және рентгендік зерттеуді (осы әдістер туралы қосымша ақпаратты қараңыз) жатқызуға болады. Егер сізді текергеннен кейінгі нәтиже бойынша  сізде салмақты ауру болса, сіздің симптомдарыңыз 4-6 аптадан астам уақытқа созылады, немесе сізде тұрақты бел ауырсынуы, аяқтың ауыруы немесе аяқтың ұюы пайда болады, визуализациялық зерттеу әдістері сіздің ауруыңызға және оның себептеріне нұқсан келтіруі мүмкін.\r\n\r\n__Бел ауруының қандай қауіп факторлары бар?__\r\n\r\nЕгер сіздің жасыңыз орта жастан асып кетсе, егерде, сіздің немесе отбасыңыздың бір мүшесінің омыртқа жағында бұзылыстар болса, немесе жүктіліктің соңғы кезеңдері келіп қалса, демек бел ауруының туындау қаупі басым деген сөз. Салауатты өмір салтын ұстануға қатысты факторларға келер болсақ, олар: шылым шегу, артық салмағы болу, өмірінде уқытын ұзақ уақыт отырып өткізу, белге ылғый күш түсіре беру, омырқаны дірілдету немесе айналдыру, сүйекті әлсірететін дәрілерді ұзақ уақыт ішіп жүру (мысалы, кортикостеройд) т.б.\r\n\r\n• Белдің қатты ауруы. Көп жағдайларда, белдегі ауырсынуды үйде емдеп, жазуға болады. Егер беліңіз ауырып, мынадай симптомдар байқалса, мынадай ем-дом жасаңыз: мұзды 3 күн бойы басыңыз, содан кейін ылғалды жылуды басыңыз. Стероидтық емес қабынуға қарсы препараттарды (NSPP) ауыруды жеңілдету үшін пайдалануға болады.\r\n\r\nЕгер омыртқаңыз ауырмаса, тұрақты жаттығуларды жасай беруге болады. Айта кету керек, екі күннен артық төсекте жата беру аурудың қалпына келуін баяулатады.\r\n\r\n• ===\'\'__Бел ауруының тоқтамауы немесе күшейе түсуі__\'\'===. Егер сіздің симптомдарыңыз нашарласа немесе кетпесе, 4 апталық үй еміне қарамастан, дәрігерге хабарласыңыз және емдеуді жалғастырыңыз. Сізге сондай-ақ, физиотерапияны, массажды, акупунктураны немесе өзіңіз үшін қолайлы альтернативті медицина түрлерін қолдануыңызға болады. Ғылыми зерттеулердің нұсқауына сүйенсек, бел ауруы кезінде немесе кейбір себептерден бұлшықеттің құрысуына аталмыш емдеу әдістері әр адамға, әртүрлі әсер беретін көрінеді. Бір кішкене зерттеу нәтижессі бойынша, психологиялық фактордың да маңызды роль атқаратындығы белгілі болды, сипаттамасы: сіз беліңіздің ауыруы жазылады деп бар ынтаңызбен сенсеңіз, шынымен де беліңіз сауығып кетуі мүмкін.\r\n• ===\'\'__Созылмалы бел ауруы__\'\'===. Егер бел ауруының проблемалары 3 айдан астам созылса, сізге созылмалы ауырсынуды емдеуді және онымен күресуді үйрену керек. Созылмалы ауырсынумен ақылмен және физикалық тұрғыдан күресу үшін, арқа бұлшықеттері мен ішке арналған жаттығуларды жасау үшін физиотерапевт мамандарын қоса алғанда, бірнеше түрдегі маманнан кеңес алып емделуге тырысыңыз. Созылмалы бел ауырсынуына көмектесетін қосымша емдерді ауыруды, емдеу дағдыларын үйрету үшін когнитивті-мінез-құлық терапиясын, сондай-ақ, үш сикілді антидепрессанттарды немесе ауырсынуды жою үшін жұлын каналына инъекция енгізуді қамтитын емдерді жүргізіңіз.\r\n\r\nСозылмалы жамбас ауырсынуын жеңілдету үшін тәжірибелік немесе тексерілмеген емдеу, соның ішінде интрарикционды электротермиялық терапия (VDET), морфиндік сорғылар және лазерлік дисктомия қолдануға болады. Емдеудің бұл әдістерін сақтықпен ақылға қонымды дәрежеде емдеңіз және мұндай емдеу туралы шешім қабылдамас бұрын: екінші және, мүмкін, үшінші пікіріңізді алыңыз.\r\n\r\nОмыртқаның тітіркенуін емдеу үшін сирек  жағдайда хирургия қажет, бірақ ол жиі емдеудің ақылға қонымды әдісі ретінде ұсынылады. Кейбір жағдайларда ауырсынуды тудыратын (мысалы, диаралық диск), хирургия көмектесе алады. Алайда, бұл жағдайдан көптеген адамдар хирургиялық операциясыз да өтіп кетеді.\r\n\r\n__Бел  ауырсынуына магнитті резонанстық томографияны (МРТ) жүргізу керек пе?__\r\n\r\n• Төменде келтірілген ақпарат, сіздің қандай шешім қабылдағанығызға немесе дәрігер кеңесіне көнітініңізгі қарай өзіндік түсінік қалып тастыруыңызға жәрдем береді. Магнитті резонансты томографиядан (МРТ) өтемін деп шешім қабылдағаннан кейін, келесі мәселелерді қарастырса болады:\r\n• Бұл көп жағдайда, денеңізде алғаш рет пайда болған (қатты) ауырсыну 6 аптадан кейін жоғалып кетуінің ықтималдылығы басым. \r\n• Беліңіздің ауруына қымбат визуалдық зерттеу әдістерін жүргізбеуге тырысыңыз. Бұл зерттеулер, әдетте, ерте кезеңде пайдалы ақпарат бере-бермейді. Егер ауыр науқастың белгілері болмаса (мысалы, омыртқа немесе сүйек ісігі инфекциясы), үй емінің 4-6 аптасынан кейін ауырудың беті қайтпаса, зерттеудің визуальды әдістерін өткізуді сұрамаңыз және олармен келіспей-ақ қойыңыз.\r\n• МРТ және компьютерлік томография аурудың бастапқы сатысында, табақша жарығы немесе омыртқа арнасының тарылуы, жүйке тамырларының қысыуы секілді бейнелерді дәл көрсете алады. МРТ-нің компьютерлік томографияның алдында кәдімгідей айырмашалағы бар, ол  иондаушы сәулеленумен қоса бірге пайдаланылмайды.\r\n• Дәрігеріңіз бірнеше аптадан кейін жүйке жүйесінің қысылуына байланысты жағдайларды жоспарлау үшін күтеді, өйткені олар, өздігінен жиі кетеді.\r\n\r\n__Емдеу__\r\n\r\nАртериялық ауытқулардың емдеу нұсқалары қарапайым үй емдеуден тәжірибелік және созылмалы бел ауруларына арналған инвазивті процедураларға дейін ауытқиды. Кейбір емдеу  түрлері созылмалы бел ауруларын емдеуде аса үмітті болса да, олар белдің қатты ауырсынуын жеңілдету үшін мүлдем пайдасыз болып қалатын жайттар да болып жатады. Белдің қатты ауруын емдеудің ең тиімді екі әдісі бар: 1) белсенді болып қалады (төсекке жатпайды) және 2) қабынуға қарсы препараттарды қабылдаңыз. Созылмалы жұлын сүйек ауруларын емдеудің ең тиімді екі әдісі бар: 1) пациенттің бұлшықет күшін нығайтуға бағытталған жаттығулар; 2) созылмалы ауруларды емдеуге негізделген.\r\n\r\nКейбір адамдардың бел ауруына немесе белгісіз этиологиялық құрыспасына белгілі ем қонып жатады, ал кейбіреулері мүлдем емделмейді.  Аздаған зерттеудің нәтижесіның нұсқауынша, сіз кез-келген қабылданған емге сеніп, оның әсері болатынына бар ықыласыңызбен көнсеңіз, бел ауруыңызды жеңіп кетуіңіз де ықтимал екен. \r\nЕгер сіз жақын арада беліңізді жарақаттап алған болсаңыз, онда оны бірнеше аптадан кейін сәтті емдеуіңіз мүмкін.\r\n\r\nАлдымен үйдегі емдеу әдістерін ұсынамыз, соның ішінде 3 күн ішінде мұзды ылғалдандыруды, сондай-ақ сероидті емес қабынуға қарсы препараттарды (NSAID) қабылдауды ұсынамыз.\r\n\r\nҚалыпты күнделікті әрекеттеріңізге мүмкіндігінше жылдам қайтарыңыз (төсекте тұру қалпына келтіруді баяулатады).\r\n\r\n\'\'Төзімділік\'\': 90% -ға дейін созылмалы арқа ауырсынуымен байланысты жағдайларды тек 3 ай ішінде ғана емдеу арқылы табысты емдеуге болады.\r\n\r\nКөптеген адамдарда кем дегенде бір рет қайталанатын арқа ауырсыну эпизоды бар. Егер сізде ауырсыну пайда болса, есіңізде сақтаңыз, сіздің арқаңыз енді осал бола бастады деген сөз ол, бұрынғыдан қарағанда.  Омыртқаңыздың қажетті элементіне күнделікті өміріңізде міндетті қамқорлық жасаңыз: іш және жұлын бұлшықеттеріңіздің күшін ұстаңыз, салмақты дұрыс көтеріңіз және орыныңыздан отырып-тұрғанда абайлаңыз.\r\n\r\n__Үйде емдеу__\r\n\r\nСіздің жағдайыңызда қосымша емдеудің қажеттілігіне қарамастан,  үйде емделу - арқадағы ауырсынудың қалпына келуінің іргетасы болып саналады.\r\n\r\n\'\'__Белдің қатты ауруы__\'\'. Сіз арқадағы ауырсынуды бірінші сезгенде, ең алдымен дереу дәрігерлік талапты талап ететін белгілерді шешіңіз. Егер сізде елеулі аурудың белгілері болмаса, үйде емдеудің келесі сатыларын қолданыңыз.\r\n\r\n• Ауырсынудың басталуынан кейін алғашқы бірнеше күн ішінде бел ауырсынуын жазу үшін алғашқы шараларды қолданып көріңіз. Мысалы, жамбастың бұралуын байқап көріңіз. Бұл жаттығу омыртқаны ақырын жылжытады және бел созылады.\r\n• Күнделікті жұмыс жүктемесін азайту қажет. Зерттеулер көрсеткендей, төсекте демалу физикалық белсенділікті сақтаудан гипофункцияға әкеліп соқтырғаннан гөрі жақсы емес (ауруды жеңілдету мағынасында). Алайда жүктемені азайту қажет болуы мүмкін. Бел ауырсынуын тудыратын қозғалысқа жол бермеңіз.\r\n• Қабынуға қарсы препараттарды немесе стеройдты емес қабынуға қарсы дәрілерді қабылдаңыз, және ауырсынуды азайту үшін мұзды немесе жылуды кері жағыңыз.\r\n\r\n\'\'__Созылмалы ауруды емдеу__\'\'. Егер бел ауруы 3 айдан асса, созылмалы ауруға қалай қарсы тұру керектігін білу өте маңызды болып табылады. Дене тұрақты ауырсынуға сезімтал болғандықтан, бұл ауруды аурудың тұрақты болып қалатындай физиологиялық түрде әсер етуі мүмкін.\r\n\r\nСозылмалы ауырсыну кезінде психологиялық кеңес беру және дәрі-дәрмектерді емдеу жиі талап етіледі, өйткені ауру моральдық және физикалық тұрғыдан ауырады. Сіздің күйіңізге қарай, үй жағдайында емдеуді жалғастырып, келесі емдеудің біреуін немесе бірнешеуін қолдану арқылы ауырсынуды басқаруға болады:\r\n\r\n• Арқа бұлшықеттерін күшейтуге арналған күнделікті жаттығулар: арнайы жаттығулар тізіміне ие болу үшін физиотерапевт маманы немесе өз дәрігеріңіздің көмегіне жүгініңіз. \r\n• Анальгетикалық препараттар екі күн бойы - ауырсыну шеңберін бұзу үшін пайдаланылады.\r\n• Медициналық массаж - бұлшық ет құрысуын жеңілдету үшін қолданылады.\r\n• Омыртқа түзету – бұл монуальді терапия бойынша жасалады.\r\n• Акупунктура (акупунктура).\r\n• Үшциклды антидепрессанттар - созылмалы ауруларды емдеу үшін. Бұл медицина түрі көңіл-күйдің бұзылуына ғана емес, созылмалы ауруға қосымша анальгезиялық әсері де бар.\r\n• Ауырсынуды немесе кортикостероидты инъекция (гормондар) - ауырсынуды болдырмау немесе қабынуды азайтуүшін пайдаланылады.\r\n• Жұлынның жұлын ынталандыруы - ауыр созылмалы бел ауруы үшін қолданылуы мүмкін.\r\n\r\nБелдегі ауырсынуды күшейту немесе қайталау арқылы емдеу.\r\n\r\nЕгер сізде екі күннен астам созылған қатты арқа ауруы болса, 4 аптадан кейін үйде емдеуден кейін немесе омыртқа жақ немесе аяқ жақса симптомдар білінсе немесе қайталанса, немесе симптомдар қайтадан шықса, дәрігеріңізге барыңыз. Нысаналы зерттеу және зерттеу әдістерін жасау сіздің жағдайыңыз туралы жаңа ақпаратты бере алады және емдеудің қосымша тактикасы туралы дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.\r\n\r\nАуырсынудың орташа емес немесе орташа ауырсынуының елеулі себептері болмаса (85% жағдайға ұқсас), сізге үй жағдайында емдеуді жалғастыру ұсынылады.\r\n\r\nӘрине, бұл аурудың симптомдарын нашарлатпаса, белді күшейтетін күнделікті жаттығуларды жүргізудің өз жолдары бар. Стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (NSAID), жылы лосьондар, массаж пайдалы болуы мүмкін.\r\n\r\nЕгер ауырсыну ауыр болса, сіздің дәрігеріңіз опиаттар тобынан, эпидуральды стероидті (гормоналды) инъекциядан немесе бұлшық ет босаңсытқыштарынан қысқа мерзімді ауырсынуды ұсынуы мүмкін. Бұл дәрі-дәрмектер әлеуетті зиянды және жанама әсерлерге ие, олар сізге пайдалы әсерлері арқылы өтелуі мүмкін.\r\nЕгер сізде негізгі аурулар болса - мысалы, жарықты диск, омыртқа арнасының тарылуы, анлилозды спондилит, остеоартрит, қатерлі ісік немесе инфекция болса, оны емдейтін маманға хабарласыңыз.\r\n\r\n__Операция__\r\n\r\nБелге хирургиялық емдеу сирек пайдаланылады; көп жағдайда аурудың себебі хирургиялық жолмен алынбайды немесе белгісіз. Омыртқаның төменгі бөлігіндегі бұзылулармен ауыратындардың 1% -нан азы хирургиялық емдеуден өтеді. Омыртқаның төменгі бөлігіндегі операциялардың басым бөлігі жарық дискілердің герниациясы үшін жүргізіледі. Алайда, жарық дискісі бар адамдардың көпшілігі хирургияға мұқтаж емес. Көбінесе, жарық дискідегі қатерлі ісік ауруларының дамуына әкеліп соқтыратын жағдайларда, диаралық індеттің операциясы жүргізіледі.\r\n\r\nХирургиялық емдеу неғұрлым ерекше жағдайларда, мысалы:\r\n\r\n• Жарақатқа байланысты омыртқаның сынуы.\r\n• жұлынның жұқпалы аурулары.\r\n• Омыртқаның тұрақсыздығы - мысалы, спондилолиз және спондилолистез.\r\n• Жұлынның ісінуі.\r\n\r\n__Хирургиялық емдеудің нұсқалары__\r\n\r\nОмыртқаның төменгі бөлігінде операциялардың нұсқалары тиісінше омыртқаның төменгі бөлігінде проблемаларға байланысссты себептер бойынша өзгереді.\r\n• Ерітілген жарық дискідегі операция кезінде жұлынның немесе жүйке тамырын сығатын диск заты алынып тасталады.\r\n• Омыртқаның жұлын каналын тарылту кезінде (омыртқалы артродезі бар немесе онсыз жұлынның декомпрессионациясы) тарылтылған жұлын каналы кеңейіп, жұлынның немесе тамырдың қысылуын болдырмайды.\r\n• Spondylolisthesis және басқа да «тұрақсыз омыртқаның» көріністеріне байланысты омыртқаларды (артродезия) анкилозды қолдану кезінде омыртқа жұлынның немесе жүйке тамырларындағы қысымның төмендеуі үшін бір-бірімен байланысады.\r\n• Омыртқа ісігі операциялары артродезі бар немесе жоқ ісіктерді жою мен тұрақтандыруды қамтиды.\r\n• Омыртқа жұқпалы зақымдану кезінде хирургиялық әдіспен немесе артродезсіз емделеді.\r\n\r\n__Маған диск жарығына операция жасату қажет пе?__\r\n\r\nБұл ақпарат сізге дәрігермен бірлесе шешім қабылдауға немесе оның ұсыныстарына толық келісетіндігіңізге қарамастан, сіздің жалпы емделу үшін бірнеше нұсқаларыңыздың бар екендігін көрсетеді.\r\n\r\nДиск жырығын хирургиясыз да,  жедел емдеуге болады. Шешім қабылдар алдында, келесі мәселелерді қарастырған жөн:\r\n\r\nКөп жағдайда диск жарығы емделеді және бірнеше ай хирургиясыз емделгеннен кейін аурудың беті қайтуы да мүмкін. Хирургиялық емес ем: дем алу, медикаментозды терапия, иньекция және реабилитация  (оңалту) сияқты. Операциясыз емдеу аурудың белгілерін белгілі дәрежеде азайтады және қалыпты күнделікті әрекеттерге қайтып оралуыңыға көмектеседі.\r\n\r\nЕгер сізде диск жарығының әсерінен бөкселеріңізде және аяқтарыңызда (стиатика) қатты ауырсыну болса және ұйып қала берсе, оны операция жеңілдетілуі мүмкін.\r\nБір түсініктісі, жедел ем жассағаннан кейін бойыңыздағы ауру жылдам кетуі мүмкін. Тәжірибелердің нәтижесіне сүйенсек, соңғы 4-8 жылғы қорытындыларды хирургиялық емес ем, дәп хирургиялық ем секілді әсер етуде екен.\r\n\r\n__Диск жарығы дегеніміз не?__\r\n\r\nОмыртқаны құрайтын сүйектер бір-бірін итеріп тұратын кішкентай дискілермен бөлінген. Омыртқа дискілерінің формасы домалақ, әрі, жалпақ болып келеді, сыртын қоршаған тығыз студнеотүріндегі заты бар (ядро).  Бұл дискілер сау болса, олар омыртқа үшін амортизаторлар ретінде әрекет етеді және омыртқа икемділігіне демеу береді. Егер дискілер зақымдалса, қалыпты тозса немесе аурудың нәтижесінде зақымдалса, олар әдеттен тыс шағылыстыруы немесе сынуы мүмкін. Аномальді  зақымданған немесе жарылған диск, жарықты дисктер немесе шұңқырлы дисктер деп аталады.\r\n\r\nШұңқырлы немесе  жарықты дисктер  арқа жақтағы созылатын жердегі жүйке торларын, нервтерді қысу мүмкін. Мұндай қысылудан ауру туындайды, ұю, терлеу, әлсіреу немесе аяқтағы рефлекстердің жоғалуына соқтыруы мүмкін. Одан белдің ауруы да, ауырмауы ғажап емес.  Дегенмен, көптеген жағдайларда,  дисктік жарықтар ешқандай белгілер тудырмайды. Егер МРТ сканерлеуінде сізде дисктік жарықтар бар болса, дәрігеріңіз МРТ нәтижесін  мұқият сұрап тексереді, MРТ сканерлеуінде көрініп тұрған диск жарықтары сіздің симптомдарыңыздың ең ықтимал себебі болып табылуы мүмкін.\r\n\r\n__Қандай жағдайларда диск жарықтарын емдеу үшін хирургиялық емес ем қолданылады?__\r\n\r\nКөптеген жағдайларда  диск жарықтары бірнеше ай бойы хирургиялық емес емдеуден кейін жазылады. Операциясыз емдеу қысқа мерзімді демалыс, дәрі-дәрмекпен ауырсыну және физиотерапия, сондай-ақ дәрігер тағайындаған жаттығу бағдарламасын қамтуы мүмкін. Диск жарықтары бар науқастардың 50% -ы 1 айдан кейін қалпына келеді және 6 айдан кейін толықтай қалпына келеді. Тек диск жарығы бар адамдардың 10% -ында, ауру 6 аптадан кейінде сақталып тұруы мүмкін, ол кезде енді операциялық ем жайында ойлануға тура келеді. \r\n\r\nЕгер 6 апта бойы хирургиялық емес емдеуден кейін өзіңізді жақсы сезінсеңіз, онда бұл сіздің денеңіздің хирургиялық емсыз-ақ қалпына келуіне қолайлы белгі ретінде қарастырылуы мүмкін. Адам ағзасы өзі дисктің қажетсіз заттарын тазартып отырады, сондықтан жүйке тамырларының қысылуынан аса бір қатты аурулар туындай қоймайды. Бұл процесс резорбция деп аталады.\r\n\r\n__Диск жарығына байланысты операция қашан тағайындалады?__\r\n\r\nХирургиялық емдеу диск жарығы бар адамдардың шамамен 10 пайызына қолданылады. Көптеген дәрігерлер - хирургиялық емдеу мүмкіндігін қарастырар алдында - 1-3 айдай күтеді. Егер осы уақыт ішінде сіз бейхирургиялық  әдістермен  емделуіңіз сәтсіз болса (бірақ, әдетте бұл 6 айдан көп уақыт алмайды), онда сіз операция туралы ойланасыз. Кімде, диск жарыңының әсерінен аурулар пайда болса, 6 айдан артық уақытта әлсіздік, ұю сезімдері толастамай қойса, оның нерв тамырлары зақымдануы ықтимал, ондай адамдарға жедел емнің көмегі онша тие қоймайды. \r\n\r\nДиск жарығына арналған операция, ауруды басу үшін, қалыпты қозғалыстар мен қимылдарды орындауға мүмкіндіктер жасау үшін жасалады. Хирургиялық емдеу келесі шарттар болғанда жүргізіледі:\r\n\r\n• Аяғыңыз ылғыйда жиі ауыра берсе, сондай-ақ әлсіздік билеп және күнделікті белсенділікке толық араласа алмасаңыз.\r\n• Объективті сараптаманың нәтижелері сізде әлсіздік, қозғалудың азаюы, сезімталдықтың жоғалуы немесе рефлекстердегі өзгерістер бар екенін көрсетсе.\r\n• Магнитті резонансты (МРТ), компьютерлік томографияны немесе миелограммды тәрізді диагностикалық әдістер хирургиялық әдіспен диск жарығын емдеуге қабілетті екенін көрсетсе.\r\nДискке жасалатын операцияны ем ретінде қолдануға болады:\r\n• Дисктің жарылуы немесе нерв түбіршіктерінің қысылуын тікелей тудыратын диск затының бос бөліктерін алу. Егер ишиастың салдарынан  ауыр және жарамсыздық ауыруы кемінде 4-6 аптаның ішінде хирургиялық емес емдеуден кейін кетпесе, сіздің дәрігеріңіз хирургиялық емдеуді ұсынуы мүмкін.\r\n• Протрузия немесе  диск жарығы, ауыр зардапқа соқтырады. Нерв зақымының типтік белгілері аяқта сезіледі және әлсіздік, үйлестіруді жоғалту немесе сезімталдықты жоғалтуды қамтиды.\r\n• Операция арқылы ғана емделе алатын құрылымдық сүйек бұзылулары (мұндай жағдайларда хирургиялық емес емдеу орынсыз болар еді).\r\n\r\n__Диск жарығы кезінде операцияның қандай түрлері орындалады?__\r\n\r\nДискілерге қарсы жиі қолданылатын және жақсы зерттелген хирургиялық араласуларға мыналар жатады:\r\n\r\n• Дискектомия - бұл нерв түбіршігін немесе жұлынды қысып жатқан жарықтық диск затының тез алынып тасталуы. Бұл əрекет дискіні шығару немесе дискінің жарылуы жағдайында да қолданылады. Бейхирургиялық  емдеу сәтсіз аяқтағанда және  де еркін  қимылмен жұмыс істей алатын қабілетінен айырылған  ауруларға ұшыраған адамдар үшін дискектомия хирургиялық емдеудің ең тиімді түрі болуы мүмкін.\r\n• Ламинотомия және ламинектомия - бұл операциялар жұлынның немесе жұлынның жасына байланысты өзгерістерінен туындаған нерв қысылуын азайту үшін орындалады. Ламинотомия омыртқаның жіңішке бөлігін бөледі, бұл жұлынның қорғаныш қабын (ламина - немесе пластинка деп аталады) құрайды; ламинэктомиямен бірге бүкіл пласстинка жекелей омыртқалардың үстінен алынады, ал кейде жіңішке шырын өтетін омыртқаға арналған тесік - жұлын каналын тарылтады. Осы операциялардың кез-келгені дискэктомимен бір уақытта орындалуы мүмкін немесе өздігінен де іке асырылады.\r\n• Пекральді дискскромия диск потрузиясы кезінде және дискілердің жұлын арнасына жарықты шытынауларды қалыптастыру кезінде қолданылады. Бұл операцияда омыртқаға  кішкене тіліктен  арнайы құрал енгізіледі; дискінің шұңқыры кесіліп немесе суарылады, осылайша оның мөлшерін азайтады. Перифериялық дискекомия ашық дискектомиядан гөрі тиімді емес операция болып есептеледі және қазіргі уақыттаолар азырақ қолданылады.\r\n\r\n__Диск жарығына операция жүргізу кезінде қанаду қауіп-қатер болуы мүмкін?__\r\n\r\nДискомемия және микродисктомия, дискілерге жиі қолданатын операция түрлері, әдетте ол жақсы әсер етеді және асқыну жағдайлары сирек орын алады. Алайда хирургия кезінде жүйке тамырларына немесе жұлын сымдарына зақым келуінің аздаған қаупі бар. Кейбір науқастарда операция аймағында артық жара пайда болады. Операциядан кейін зақымдануды арттыратын, инфекциялық асқынулардың пайда болу қаупі бар. Жұқпалы асқынуларды емдеу үшін процесті тоқтату үшін антибиотиктерді және қосымша операцияларды қажет етуі мүмкін.\r\n\r\nКез келген операциялар белгілі бір қауіптің алдында болады. Бұдан басқа, жалпы анестезияға тән қауіп себебінен дәрігеріңіз бен медицина қызметкерлері хирургиялық операция кезінде және операциядан кейінгі кезеңде сіздің жағдайыңызды мұқият бақылайды.\r\n\r\n__Диск жарығына жасалатын операция қаншалықты жақсы әсер береді?__\r\n\r\nҰзақ уақыттық ауру белгілері бар адамдар, сондай-ақ  қалыпты қызметі мен тұрақты қимыл-қозғалысы бұзылғандар, қатты ауырсынуды басатын дәрілерді қолдануды талап ететін адамдар операциядан айтарлықтай жеңілдік алады. Жылдың соңғы зерттеулерінде хирургиялық емделу төменгі бел бауырының шұңқырынан туындаған қалыптыдан жоғары ауру симптомдары бар адамдарға оң нәтиже береді деп көрсетілген. Хирургиялық емдеудің осы бесжылдық ғылыми зерттеуіне енгізілген 402 адамның 70% -ы кардиальды симптоммен салыстырғанда жақсарды, ал хирургиялық емес ем қабылдағандардың арасында 56% болды.\r\n\r\nКейбір адамдар өмір жағдайлары денсаулығының салыстырмалы түрде тез қалпына келуін талап етсе, операцияға барады. Жеке еңбекке жарамсыз адамдар үшін қалыпты жұмысқа қайта оралу 2-4 аптада болады; қолмен жұмыс жасайтындар үшін 8-12 апта қажет болады.\r\nКөптеген адамдар операциядан кейін көп ұзамай жұмысын және күнделікті іс-әрекеттерін жаңартады. Кейбір жағдайларда сіздің дәрігеріңіз операциядан кейінгі оңалту курсына қатысуыңызды ұсынуы мүмкін, ол физиотерапия мен үйдегі жаттығуларды қамтиды.\r\n\r\nЕмдеудің қай әдістерін таңдайсыз? Төмендегі нұсқаларды қарап көріңіз:\r\n\r\n1. Операциясыз емдеуге тырысыңыз (мысалы, демалыс, физиотерапия және жаттығулар, сондай-ақ дәрілер).\r\n2. жұмыс істеңіз.\r\n\r\n\r\n||Диск жарығын жедел емдеудің пайдасы|Диск жарығын жедел емдеудің зияны\r\nСізде қатты ауру сезімі болады, аяғыңыз ұйып, әлсіреп тұрады, қимылға қабілеттініңіз төмендейді; Аяқ жағындағы белгілер кемінде 4 аптада хирургиялық емес емдеуден кейін төмендемейді; Нерв түбіршігінің қысылуының белгілері арта бастаса (аяқтың ауыруы, сезімнің қатты жоғалуы, паралич немесе әлсіздіктің жоғарылауы, үйлестіру жоғалуы, рефлекстердің толық жоғалуы); Сіздің жұмысыңыз сіздің функцияларыңыздың салыстырмалы түрде тез қалпына келуін талап етеді; Операциядан кейінгі бірнеше апта ішінде оңалту режимін қатаң орындауға болады. Сіздің  диск жарығына операция жасату үшін, қандай да бір себебіңіз бар ма?|Сіз емдеудің хирургиялық емес әдістерін, соның ішінде физиотерапияны, жаттығуларды, демалуды және емдеуді емдеуге тырысасыз; Алайда операцияда сіздің белгілеріңізді жоятынына кепілдік жоқ. Ұзақ мерзімді перспективада хирургиялық емдеу хирургиядан гөрі жақсы болады деген  кепілдік жоқ; Операцияда инфекциялық асқынулар, созылмалы емдік ауру және қосымша операцияларды жүргізу қажеттілігі туындайды. Кез-келген хирургияда жүрек соғысы (миокард инфарктісі) сияқты асқыну қаупі бар; Екінші операцияны қажет етпейтініне кепілдік жоқ; Дискінің шұңқырына хирургиялық емдеуді қаламайтын басқа себептер бар ма?||\r\n\r\n__Емдеудің басқа түрлері__\r\n\r\nСіз бел ауруын емдеу үшін дәрігеріңізбен бірге әртүрлі физикалық, психологиялық, экспериментальдық және альтернативті емдеу әдістерін таңдай аласыз. Олардың кейбіреулері қысқа мерзімді «жөндеу» әдісі, басқалары сізге құралдармен жабдықталған күйде өмір бойғы бел ауруыңызға сеп болып тұруы мүмкін. Бұл емдеудің бәрі  медициналық сақтандыру ұйымдарына қарассты тиерапиялық әдістер емес.\r\n\r\n\'\'__Емдеу мен оңалтудың кешенді оңалту бағдарламалары__\'\'. Созылмалы бел ауруының ауруын емдеудің оң комбинациясын табу мәселесінің оңтайлы шешімі интеграциялық бағдарлама болуы мүмкін. Кешенді оңалту бағдарламалары әр түрлі емдеу әдістерін және мамандарды ұсынады. Бұл бағдарлама созылмалы арқа артериясы ауруы үшін ең тиімді емдеудің бірі болып саналады.\r\n\r\nБел ауруына арналған жаттығулар созылмалы арқа ауырсынуын емдеу мен бақылаудың екі ең тиімді әдісі болып табылады. Күнделікті жаттығулар арқадағы ауырсынуды тиімді түрде жояды және ұзаққа созылған арқа ауырсынуын төмендетуі мүмкін.\r\n\r\nПсихотерапия созылмалы бел ауруы және еңбекке жарамсыздық секілді ауыр жағдайды жеңілдетуі мүмкін.\r\n\r\nЖұлын ынталандырылуы ауыр, созылмалы арқа ауырсыну жағдайында қолданылуы мүмкін.\r\n\r\n__Белдегі ауруды емдеу бойынша тәжірибелік терапевтік әдістер__\r\n\r\nБелі ауыратын  адамдар үшін жаңа және тәжірибелік емдеу үнемі дамытылып, ұсынылады. Егер сіз осы емдеу әдісіне барғыңыз келсе, дəрігерден осы əдістің тиімділігі мен қауіпсіздігінің ғылыми дәлелі туралы, сондай-ақ осы техникамен бірге өз тәжірибесінің нәтижелері туралы сұраңыз. Келесі терапевтік әдістер эксперименттік болып табылады және кеңінен қолданылмайды. Олар ұзақ уақыт бойы жеткілікті түрде зерттелмеген, бірақ олар бел ауруларының белгілі бір түрлеріне емдеудің жеткілікті дамыған әдістерін көрсетті.\r\n \r\n• Ішкідискілік электротермиялық терапия (VDET) -  жұлын дискінің бүлінуінен болған созылмалы бел ауруын емдейді.\r\n• Botulinдік токсин инъекциясы (Botox) төменгі арқадағы бұлшық еттердің ауырсынуын жеңілдетуге көмектеседі.\r\n• Аксильді омыртқалар декомпрессиясы (VAX-D) жұлын омыртқасының дискілерін ауырсыну орындарынан жеңілдетуге көмектеседі.\r\n\r\n__Бел ауруы мен өзін-өзі емдеудегі кешенді емнің көмекші әдістері__\r\n\r\nТөменгі бел ауруын төмендету үшін төменде көрсетілген адъювантты емдеу әдісі қолданылады.\r\n\r\n• Массаж өткір немесе созылмалы арқа ауырсынуын азайтудың тиімді әдісі болып табылады, әсіресе жаттығулар мен арқа сүйемелдеу жаттығуларымен үйлескен кезде.\r\n• Мануальді остеопатиялық терапия, толық игерілмеді, бірақ арқадағы ауырсынуды емдеудің өте жоғары тәсілі болып танылды.\r\n• Акупунктура (акупунктура) - ең жақсы қол жетімді ғылыми зерттеулерді жүйелі түрде қарап шығуға сәйкес, арқа тітіркенуін емдеуде акупунктураның тиімділігі дәлелденбеді.\r\n• Антидепрессанттар көмегімен жүргізілетін релаксация әдістері бұлшықет кернеуін және депрессияны азайтуға көмектеседі.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжарақаттар\r\nдене белсенділігі\r\nгипотермия\r\n\r\n','translator',34,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(706,'','Естен тану (Ессіздік)','','','kz','s','',0,'',610,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776100,1574312100,1542776190,'Адам есінен танған сәтте қоршаған ортадағы болып жатқанға әрекет етпейді, жауап қайтармайды және еш байланысқа түспейді. Есті жоғалтуды көбінесе «нокаут» ретіне сипаттайды.\r\n\r\nЕсінен танып жатқан адамды сезімге келтіру әрекеттері сәтсіз болуы мүмкін. Адам мүлдем жауап бермеуі мүмкін немесе ыңырсу, ессіз қозғалыстар арқылы жауап беруі мүмкін. ','Адам есінен танған сәтте қоршаған ортадағы болып жатқанға әрекет етпейді, жауап қайтармайды және еш байланысқа түспейді. Есті жоғалтуды көбінесе «нокаут» ретіне сипаттайды.\r\n\r\nЕсінен танып жатқан адамды сезімге келтіру әрекеттері сәтсіз болуы мүмкін. Адам мүлдем жауап бермеуі мүмкін немесе ыңырсу, ессіз қозғалыстар арқылы жауап беруі мүмкін. \r\n\r\n60 секунд бойы естен тану орын алса, бұл жағдайда дәрігерлік тексеріс қажет болады.\r\n\r\nБас жарақатынан кейін естен тану (қысқамерзімдік болса да) дереу түрде дәрігердің тексеруін қажет етеді.\r\n\r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nбастың айналуы\r\nжүректің айнуы \r\nжарақат\r\nстресс\r\n','translator',24,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(707,'','Көзге желімнің түсуі','','','kz','s','',0,'',369,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776160,1574312160,1542776236,'Көзіңізге желім түскен жағдайда ол сізге қиындық тудырады, ал оны кетіру үшін жасалған емдер көзіңіздің зақымдалуына әкеп соқтыруы мүмкін. Көптеген желімдерді сумен жуып кетіруге болады. Супер желімді медициналық жолмен кетіру қажет. Көздегі желімді кетіру үшін офтальмологқа қаралуға болады.','Көзіңізге желім түскен жағдайда ол сізге қиындық тудырады, ал оны кетіру үшін жасалған емдер көзіңіздің зақымдалуына әкеп соқтыруы мүмкін. Көптеген желімдерді сумен жуып кетіруге болады. Супер желімді медициналық жолмен кетіру қажет. Көздегі желімді кетіру үшін офтальмологқа қаралуға болады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nауырсынулар\r\nшырышты қабықтың зақымдалуы\r\nжайсыздық\r\n\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(708,'','Полип ','','','kz','s','',0,'',847,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776220,1574312220,1542776303,'__Бұл не? Полип__ – бұл қуыстық мүшелердің шырышты қабатында (мысалы, ішек немесе несеп жолдарында) өсетін артық тіннен түзілген шағын түзіліс. Жиі полиптер мұрын қуысында немесе тамақта пайда болады. Полиптің негізі кең немесе ол «аяқшада» өсуі мүмкін.','__Бұл не? Полип__ – бұл қуыстық мүшелердің шырышты қабатында (мысалы, ішек немесе несеп жолдарында) өсетін артық тіннен түзілген шағын түзіліс. Жиі полиптер мұрын қуысында немесе тамақта пайда болады. Полиптің негізі кең немесе ол «аяқшада» өсуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Симптомдары__\'\' полиптің мөлшеріне және орналасуына байланысты. Бұлар полиптің қоршаған тіндерге қысымы әсерінен сонымен қатар полиптер өсу барысында ішек қуысын немесе жаңа жолдарды жабуы әсерінен пайда болуы мүмкін. Кейде полиптер азғантай қансырауға әкеледі.\r\n\r\n\'\'__Болжамы және емі__\'\'. Полиптердің көбісі залалсыз (қатерлі емес), бірақ уақыт өте келе олар қатерлі болуы (қатерлі ісікке айналуы) мүмкін. \'\'__Көрсетілген себептерге байланысты алып тастау және қатерлі ісіктің өсуін микроскопиялық зерттеуге жіберу ұсынылады.__\'\'\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nшағын түзіліс\r\nзалалсыз ісік\r\n\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(709,'','Көтерме таңғыш','','','kz','s','',0,'',603,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776280,1574312280,1542776349,'__Көтерме таңғыш__ - бұл жарақаттанған қолды ұстап тұру үшін пайдаланылатын таңғыш.','__Көтерме таңғыш__ - бұл жарақаттанған қолды ұстап тұру үшін пайдаланылатын таңғыш.\r\n\r\nКөтерме таңғышты қолдану үшін:\r\n\r\n1.	Қолыңызды жарақаттанған аймақтан жоғары немесе төмен ұстаңыз.\r\n2.	Көтерме таңғыш ету үшін үшбұрышты таңғыштың бір жағын жарақаттанған қолдың астынан, ал келесі жағын зақымданған иыққа орналастырыңыз.\r\n3.	Көтерме таңғыштың ұштарын мойынның бір жағынан байланыстырыңыз.\r\n\r\nКөтерме таңғышты ұзақ уақыт бойы қолдануға болмайды. Қолдың ұзақ уақыт бойы қозғалмауы иықтың ұюына (адгезеивті капсулитке) әкеп соқтыруы мүмкін.\r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n\r\nжарақат\r\nүшбұрышты таңғыш\r\nүшкіл орамал\r\n','translator',17,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(710,'','Ішекте газ түзілуі, кекірік пен іштің кебуімен жалғасқан тәбеттің нашарлауы және түсініксіз салмақ жоғалту','','','kz','s','',0,'',844,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776340,1574312340,1542776405,'Көптеген нәрселер тәбеттің жоғалуына себеп болуы мүмкін, бірақ олардың барлығы қауіпті емес. Егер адамның қарны ашпаған болса, онда тәбеттің нашар болуы мен салмағының төмендеуі табиғи нәрсе.','Көптеген нәрселер тәбеттің жоғалуына себеп болуы мүмкін, бірақ олардың барлығы қауіпті емес. Егер адамның қарны ашпаған болса, онда тәбеттің нашар болуы мен салмағының төмендеуі табиғи нәрсе.\r\n\r\nТәбеттің нашарлауына мүмкін болатын себептері:\r\n\r\n•	Стресстің әсері және эмоциялық жағдай.\r\n•	Дәрілердің жанама әсері.\r\n•	Мазасыздық немесе депрессия секілді психикалық бұзылыстар.\r\n•	Тітіркену, қабыну, жұқпалануы немесе ас қорыту бұзылысы сияқты ас қорыту жолдарының проблемалары.\r\n•	Қатерлі ісік.\r\n\r\nЕгер тәбеттің нашарлауы және түсініксіз салмақ жоғалту (ішекте газ түзілуі, жүректің айнуы және іштің кебуімен жалғасқан) тұрақты және үй жағдайында кетпейтін болса, медициналық тексеруден өту үшін міндетті түрде дәрігеріңізбен хабарласыңыз.  \r\n \r\n\r\n__Тегтер:__\r\n \r\nстресс\r\nпрепараттардың жанама әсері\r\nдепрессия\r\nқатері ісік\r\nас қорыту бұзылысы\r\n','translator',20,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(711,'','Балаға нашар қарым-қатынас көрсету ','','','kz','s','',0,'',1716,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776400,1574312400,1542776484,'__Балаға нашар қарым-қатынас көрсету__ - бұл балаға қасақана зиян келтіру болып табылады. Балаға нашар қарым-қатынас жасауға жақтырмау және қатал қарау жатады.\r\n','__Балаға нашар қарым-қатынас көрсету__ - бұл балаға қасақана зиян келтіру болып табылады. Балаға нашар қарым-қатынас жасауға жақтырмау және қатал қарау жатады.\r\n\r\nБалаға нашар қарым-қатынас көрсетудің бірнеше формалары бар.\r\n\r\n•	__Жақтырмау__ – бұл ата-аналардың немесе қамқоршылардың баланың денсаулығына және аман-саулығын қамтамасыз етпеу.Жақтырмау баланы тұрғылықты үймен, біліммен, киіммен, медициналық қызметтермен, қауіптерден қорғаумен қамтамасыз етпеу болып табылады. Жақтырмаудың нәтижесінде әртүрлі ұзақ уақыттық немесе қысқа уақыттық қиындықтар тууы мүмкін, мысалы, балада дамуының баяулауы және салмағының жеткіліксіздігі.\r\n•	__Физикалық күштеуге__ - көгерулер, күйік, сынық, кесу, тістеу немесе мүшенің зақымдануы сынды тері жарақаттары жатады. Физикалық күштеуге сонымен қатар ұрыққа зиян келтіру, мысалы, жүкті әйелдің есірткі қабылдауы немесе қасақана зиян келтіру жатады.\r\n•	__Эмоциялық (психологиялық) күштеу__ – әдейі ауызша немесе мінезімен әсер ету немесе балаға қарым-қатынастың жеткіліксіздігімен оның түкке тұрғысыз,кесірлі, ұнамсыз, керексіз, қауіпке шалдыққыш немесе оның құндылығы тек өзгелердің қажеттілігін өтеуде екенін білдіру.Эмоциялық қолдаудан бастарту, изоляция, немесе лаңкестік жасау,қорқыту эмоциаалді күштеудің түрі болып саналады. Бала куәгері болған үйдегі күштеу де эмоциялық күштеудің түрі болып саналады.\r\n•	__Сексуалды күштеу__ – балаға жасалған үлкен адамды сексуалды қанағаттандыру мақсатындағы кез-келген әрекет. Бұған бала түсінбейтін немесе келіспейтін немесе заңға қайшы сексуалді әрекетті жатқызады. Эксгибиционизм, вуаризм немесе балаға порнография көрсету сексуалды күштеудің түріне жатады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nжақтырмау\r\nнашар қарым-қатынас көрсету\r\nзорлық\r\n','translator',25,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(712,'','Жалпақ теміреткі ','','','kz','s','',0,'',883,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776460,1574312460,1542776524,'Жалпақ теміреткі - бұл сирек, қайталанатын тері ауруы. Ол қышитын, жылтыр, терідегі қызыл-күлгін дақты аймақ, ауызда ақ-сұр түсті дақты аймақ және аздаған дақты шаш түскен аймақ ретінде көрінеді (атрофиялық тыртықты алопеция).\r\n\r\nЖалпақ теміреткінің симптомдары кенеттен және біртіндеп пайда болады. Ең алғаш пайда болған теміреткі бірнеше аптаға немесе айға, ал оның қайталануы бірнеше жылға созылуы мүмкін.','Жалпақ теміреткі - бұл сирек, қайталанатын тері ауруы. Ол қышитын, жылтыр, терідегі қызыл-күлгін дақты аймақ, ауызда ақ-сұр түсті дақты аймақ және аздаған дақты шаш түскен аймақ ретінде көрінеді (атрофиялық тыртықты алопеция).\r\n\r\nЖалпақ теміреткінің симптомдары кенеттен және біртіндеп пайда болады. Ең алғаш пайда болған теміреткі бірнеше аптаға немесе айға, ал оның қайталануы бірнеше жылға созылуы мүмкін.\r\n\r\nЖалпақ теміреткі жұқпалы емес. Нақты пайда болу себебі белгісіз болса да, жиі стрессте, шаршағанда, медикаменттер немесе химикаттармен байланысқанда пайда болуы мүмкін. Ерлерге қарағанда әйелдерде жиі кездеседі.\r\n\r\nЖалпақ теміреткінің емі дәрілік кремдер арқылы қышуды жеңілдетуге бағытталған. Қатты қышу кезінде рецепт бойынша ішке дәрі-дәрмек қабылдауы мүмкін немесе жеңіл терапия тағайындайды.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nтері ауруы\r\nқышу\r\nқызыл-күлгін дақ\r\nшаштың түсуі\r\n\r\n','translator',13,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(713,'','Плевралық жалқық','','','kz','s','',0,'',1226,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776520,1574312520,1542776584,'\'\'__Бұл не?__\'\' Плевралық жалқық – кеуде қуысы мен өкпені бөлетін өкпеқап қуысында сұйықтықтың жиналуы. ','\'\'__Бұл не?__\'\' Плевралық жалқық – кеуде қуысы мен өкпені бөлетін өкпеқап қуысында сұйықтықтың жиналуы. Сұйықтықтың жиналуына әкелетін негізгі себептері қабыну процессі, жүрек жеткіліксіздігі, қатерлі ісік және ұйқы безінің қабынуы болып табылады. Плевралық жалқық өкпе туберкулезінде жиі байқалады.\r\n\r\nПлевралық жалқық \'\'__симптомдарына__\'\' тыныс алудың қиындауы, кеудедегі ауырсыну сезімі, қақырықсыз жөтел, дене температурасының көтерілуі болуы мүмкін. Егер плевральді жалқық аздаған болса, симптомдары болмауы да мүмкін. Сұйықтықтың көптеп жиналуы тыныс алудың қиындауын шақырып, өкпенің толық толуына кедергі келтіреді.\r\n\r\n\'\'__Диагностикасы__\'\'. Дәрігер плевралық жалқықты қарау кезінде анықтап, кеуде қуысының рентгенографиясы арқылы диагнозды дәлелдеуі мүмкін.\r\n\r\n\'\'__Емдеу__\'\'. Егер плевралық жалқық аздаған болса, онда бұл дәрігердің араласуын қажет етпейді. Егер емдеу қажет болса, ең алдымен плевроцентез арқылы (инені өкпеқап қуысына енгізу арқылы) сұйықтықтықты сорып алу керек. Алынған сұйықтықты лабораторияға жіберіп, өз кезегінде оның жиналу себебін анықтау мүмкіндігі туады.\r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nсұйықтық \r\nқабыну\r\nжүрек жеткіліксіздігі\r\nтуберкулез\r\nөкпе аурулары \r\nинфекция\r\nАлматыда өкпе ауруларын емдеу\r\n','admin',22,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(714,'','Жазу кезіндегі қолдың құрысуы ','','','kz','s','',0,'',556,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776580,1574312580,1542776616,'Жазу кезіндегі қолдың құрысуы қолмен немесе саусақпен қозғалысты көп рет қайталағанда, мысалы, жазғанда немесе баспа құралымен тергенде дамиды. Ауырсыну әдетте қозғалысты үзіліссіз қайталағанда өрши түседі.','Жазу кезіндегі қолдың құрысуы қолмен немесе саусақпен қозғалысты көп рет қайталағанда, мысалы, жазғанда немесе баспа құралымен тергенде дамиды. Ауырсыну әдетте қозғалысты үзіліссіз қайталағанда өрши түседі.\r\n\r\nЖазу кезіндегі қолдың құрысуы жиі үзіліс жасағанда бәсеңдеуі мүмкін. Басқа тәсілдермен, яғни қозғалысты өзгерту арқылы теріп немесе жазып, сондай-ақ баспа құралын ауыстыру едәуір көметеседі.\r\n\r\n \r\n__Тегтер: __\r\n\r\nжазу кезіндегі қолдың құрысуы \r\nжазу кезіндегі қолдың құрысуының себептері\r\nтеру немесе басу кезінде туындайтын қолдың құрысуы \r\n\r\n\r\n','translator',27,0,0,'Article',7.00,'n','y'),(715,'','Ауызда пирсинг болған жағдайда мүмкін болатын проблемалар ','','','kz','s','',0,'',918,'n','','','',0,0,0,0,0,'',1542776580,1574312580,1542776668,'Ерін, тіл, беттің ішкі жағында пирсинг болған жағдайда, мынадай асқынулар туындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Ауырсыну;\r\n•	Қансырау;\r\n•	Пирсинг аймағының жұқпалануы;\r\n•	В гепатиті, С гепатиті, АИТВ, сифилис секілді инфекциялар;\r\n•	Сөйлеуде қиындықтардың болуы;\r\n•	Шайнау және жұтуда қиындықтардың болуы;\r\n•	Тістің зақымдалуы, үгілуі, бұзылуы немесе сызаттар;\r\n•	Тыртық тін;\r\n•	Жұтқыншақтың бітелуіне әкелетін ісіктер.','Ерін, тіл, беттің ішкі жағында пирсинг болған жағдайда, мынадай асқынулар туындауы мүмкін:\r\n\r\n•	Ауырсыну;\r\n•	Қансырау;\r\n•	Пирсинг аймағының жұқпалануы;\r\n•	В гепатиті, С гепатиті, АИТВ, сифилис секілді инфекциялар;\r\n•	Сөйлеуде қиындықтардың болуы;\r\n•	Шайнау және жұтуда қиындықтардың болуы;\r\n•	Тістің зақымдалуы, үгілуі, бұзылуы немесе сызаттар;\r\n•	Тыртық тін;\r\n•	Жұтқыншақтың бітелуіне әкелетін ісіктер.\r\n\r\nАуызда пирсинг болған жағдайда әшекейді алып тастауға мүмкіндік барына көз жеткізу керек. Әшекейді оңай қойып немесе алып тастауға гантель пішіндегі шарды бұрап шығаруға мүмкіндік болуы керек. Қозғалмалы әшекейді абайсызда жұтып қойса, ол өз кезегінде жарақаттың себебі болып, нәтижесінде хирургиялық араласуға әкелуі мүмкін.   \r\n \r\n\r\n__Тегтер: __\r\n\r\nтілдегі пирсинг \r\nбеттегі пирсинг\r\nеріндегі пирсинг\r\nжұғу қаупі\r\nауырдағы пирсингтің асқынуы\r\nқансырау\r\nпирсингтегі инфекциялар\r\nсөйлеудеі қиындықтардың болуы\r\n','translator',19,0,0,'Article',7.00,'n','y'),