<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Мазмұны</strong></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жалпы ақпарат</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Себептері</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Симптомдары</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Диагностика</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Емдеу</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Болжамы</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Мүмкін асқынулары</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қашан дәрігерге көріну қажет</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Алдын алу</span></span></em></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="1" name="1"><strong>Жалпы ақпарат</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингит &ndash; бұл миды және жұлынды жауып тұратын қабықшаның бактериалдық қабынуы.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="2" name="2"><strong>Себептері</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингиттің жиі себебі әдетте, емдеусіз өтетін вирустық инфекциялар. Бірақ, бактериалдық инфекциядан болған &nbsp;менингит &ndash; аса күрделі ауру және сәйкес емдегеннің өзінде өлім-жітімге немесе мидың зақымдануына апаруы мүмкін.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Сондай-ақ, менингитің себептері:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Химиялық заттектер</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">дәрілік аллергия</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">зеңдер</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Паразиттер</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ісіктер.</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">вирустық менингиттің көпшілігі энтеровирустан болады, бұл ішектің зақымдану себебі де болуы мүмкін.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингиттің пайда болуы себебі басқа да вирустар болуы мүмкін.</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингит герпес вирусынан болуы мүмкін. Бірақ, герпес ойық жарасы немесе гениталдық герпесі бар адамдар менингиттің даму қаупі бар топқа жатпайды.</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Борықтану (свинка) немесе АИТ (ВИЧ) қоздыратын вирустар - асептикалық менингиттің пайда болуы себебін құрауы мүмкін.</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="3" name="3"><strong>Симптомдары</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Вирустық менингит бактериалдықтан жиі кездеседі және жеңіл өтеді. Әдетте, ол жаздың соңында және күздің басында кездеседі. Көбінесе, балалар және 30 жасқа дейінгі ересектер шалдығады.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бактериалдық менингит &ndash; шұғыл медициналық жәрдемді қажет ететін ауру. Бұл жағдайда науқасты дереу ауруханаға жатқызу қажет. Аурудың симптомдары тез дамуы мүмкін және оған кіретіндер:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қызба және қалтырау</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Психикалық жағдайдың өзгеруі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жүрек айнуы және құсу</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жарыққа сезімталдық</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Күшті бас ауыруы</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бұлшық еттің сіресуі (менингизм)</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Осы ауру кезінде кездесетін басқа симптомдар:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жүйкелік қозу</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Балалардың еңбегінің (балалардың қатпаған еңбегі)&nbsp; ісінуі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Назар қоюдың төмендеуі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Баланың емшекті нашар емуі немесе тітіркенгіштігі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Тыныс алудың жиілеуі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Әдеттегідей емес орналасу, бұл кезде басы мен мойны артқа шалқайған (опистотонус)</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингит жаңа туған сәбилер мен балаларда қызбаның себебі болуы мүмкін.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Өзін сезіну жағдайы бойынша балада бактериалдық немесе вирустық менингит болуын анықтауға болады. Бұл емдеуші дәрігердің міндеті. Менингиттің симптомдарына тиісті назар аударыңыз.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="4" name="4"><strong>Диагностика</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Дәрігер немесе медбике науқасты қарап, тексеріс өткізеді. Тексеру барысында байқалуы мүмкін:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жүрек ырғағының жиілеуі (тахикардия)</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қызба &nbsp;</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Психикалық жағдайдың өзгеруі</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Мойын бұлшық етінің сіресуі&nbsp;</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><img alt="" src="https://www.zdrav.kz/images/refs/m1.jpg" style="width: 600px; height: 480px;" /></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><i>Менингиттің көрнекі симптомдарының бірі -&nbsp;Брудзинск</i><i>ий&nbsp;симптом</i><i>ы.&nbsp;</i><i>Мойын бұлшық етінің айқындалған сіресуінен басты төмен еңкейткенде тізе және жамбас буындары бүгіледі.&nbsp;</i></span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><img alt="" src="https://www.zdrav.kz/images/refs/m2.jpg" style="width: 600px; height: 480px;" /></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><i>Менингиттің көрнекі симптомдарының бірі -&nbsp;Керниг симптом</i><i>ы.&nbsp;</i><i>Тізе астылық сіңірдің ширығуы салдарынан науқас 90 градусқа бүгілген&nbsp; аяғын тікейтіп, жаза алмайды.&nbsp;&nbsp;</i></span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Егер дәрігер Сізде немесе балаңызда менигит бар деп санаса, әрі қарай зерттеу үшін жұлын сарысуының (ликвордың) үлгісін алу үшін жұлын пункциясын өткізу қажет.&nbsp;</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингитке күмән болса, сондай-ақ, келесі зерттеу әдістері де жүргізіледі:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қан талдауы</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Кеуде қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Мидың компьютерлік томографиясы (КТ).</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="5" name="5"><strong>Емдеу</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бактериалдық менингитті емдеу үшін антибиотиктер тағайындалады. Нақты бактерияға қарсы препаратты таңдау инфекцияны туындатқан бактерияның түріне байланысты. Антибиотиктер вирустық менингитті емдемейді.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Герпестік менингиті бар науқастарға вирусқа қарсы препараттар тағайындалады. &nbsp;</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Емдеудің басқа түрлері:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Сұйықтықтарды тамыр арқылы енгізу</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Мидың ісінуі, шок немесе құрысу секілді симптомдарды емдеу үшін дәрілік препараттарды қабылдау.</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="6" name="6"><strong>Болжамы</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Неврологиялық асқынулардың алдын алу үшін бактериалдық менингитті ерте анықтау және сәйкес емдеу қажет. Вирустық менингит әдетте, жеңіл түрде өтеді. Ал симптомдары 2 аптадан кейін қандай да бір асқынуы болмастан жойылуы мүмкін.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="7" name="7"><strong>Мүмкін асқынулары</strong></a></span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Мидың зақымдануы</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бассүйек пен мидың арасында сұйықтық жиналуы (субдуралдық бөлініс)</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Естімей қалу</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Гидроцефалия</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Құрысу</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="8" name="8"><strong>Қашан дәрігерге көріну қажет</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Егер өзіңізде немесе балаңызда менингиттің симптомдары болса, шұғыл медициналық көмекке жүгініңіз. Емдеуді ерте бастау жақсы болжамды береді.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong><a id="9" name="9">Алдын алу</a></strong></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Кейбір вакциналар менингиттің түрлерінің алдын алуға көмектеседі.</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Антигемофильдік вакцина (вакцина ХИБ) балалардағы бактериалдық менингиттің сәйкес түрінің алдын алуға көмектеседі.</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">&nbsp;Пневмококтық конъюгирленген вакцина қазір балаларды міндетті түрде иммунизациялау бағдарламасына кіреді. Пневмококкты &nbsp;менингиттің алдын алуда аса тиімді.</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингококты &nbsp;менингитке шалдыққан науқаспен тығыз қарым-қатынаста болған адамдарға жұқпаланудың алдын алу үшін антибиотиктер тағайындалады.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Менингококты вакцинация ұсынылады:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">11 &ndash; 12 жастағы жасөспірімдерге және вакцинациядан өтпеген жоғары сыныпты бітірушілерге (15-18 жастағы).</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Вакцинациядан&nbsp; өтпеген және жатақханада тұратын колледждің бірінші курс студенттеріне.</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Көкбауыры жоқ немесе иммундық жүйесінде басқа мәселелер бар 2 жастағы немесе одан асқан балаларға.</span></span></p>
	</li>
	<li style="text-align: justify;">
	<p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">&nbsp;Менингококқа байланысты аурулар кең таралған елге шығатын адамдарға (дәрігермен кеңесіңіз).&nbsp;</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>
