<section id="block-system-main">
<p>&nbsp;</p>

<p><a id="1" name="1"><strong>Жалпы ақпарат</strong></a></p>

<p>Лайм ауруы &ndash; кенелердің кейбір түрінің шағуы арқылы берілетін бактериалдық инфекция.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="2" name="2"><strong>Себептері</strong></a></p>

<p>Лайм ауруының қоздырғышы - Borrelia burgdorferi (B. burgdorferi) атты бактерия.&nbsp;</p>

<p><img alt="" src="https://www.zdrav.kz/images/refs/AB.jpg" /></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><em>Borrelia burgdorferi&nbsp;</em><em>&nbsp;Лайм ауруын туындататын спирохет</em><em>а. Пішіні жа</em><em>ғынан соқпасүзек және мерез секілді басқа ауруларды&nbsp; туындататын спирохеталарға ұқсас.</em></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Бактериялар адамға &nbsp;бірнеше&nbsp;<a href="http://ru.wikipedia.org/wiki/Ixodes" title="Ixodes">Ixodes</a>&nbsp;тектес топқа жататын,&nbsp; жұқпаланған иксодтық кенелердің шағуы арқылы беріледі. Кенелер&nbsp; B. burgdorferi&nbsp; жұқтырған кеміргіштерді және ірі қара малды шаққанда&nbsp; жұқтырады.</p>

<p><img alt="" src="https://www.zdrav.kz/images/refs/AB2.jpg" /></p>

<p><em>Ауыспалы са</em><em>қина тәрізді эритема (қызару) Лайм ауруының бірінші белгісі және көбінесе, кененің шаққан жерінде пайда болады. Бұл &ndash; қызыл, жалпақ немесе терінің үстінен сәл шығып тұратын, ұлғаятын бөріткен, оның диаметрі 10-50 см-ге дейін болады.&nbsp;</em></p>

<p>Лайм ауруының 3 сатысы бар:</p>

<ul>
	<li>1- саты, ерте шоғырлану сатысы. 1- сатыда инфекция организмге таралмаған.</li>
	<li>2- саты бактериялардың организмге таралуының басталуымен сипатталады.</li>
	<li>3- саты, кеш (кейінгі) саты, бактериялардың организмге таралуымен және кейбір ағзалар мен жүйелерді зақымдауымен сипатталады.</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Лайм ауруының пайда болуының қауіп факторларға жататындар:</p>

<ul>
	<li>Ашық ауада өткізілетін іс-шаралар (мысалы, бағбандық, аңшылық немесе&nbsp; жорықтар)</li>
	<li>Үй жануарлары, олар кенелерді үйге әкелуі мүмкін</li>
	<li>Биік шөпте серуендеу</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Кенелердің шағуы және Лайм ауруы туралы&nbsp; маңызды ақпарат:</p>

<ul>
	<li>Көпшілік жағдайларда кене денеде 36 сағат барысында жабысып тұрғанда бактериялар қан ағымына таралады.</li>
	<li>
	<p>Кенелердің өлшемі аса шағын, көзге көрінбейтіндей. Лайм ауруына шалдыққан көптеген адамдар кененің шағуын байқамайды немесе сезбейді.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Кененің шағуына ұшыраған көптеген адамдар Лайм ауруына шалдыға бермейді.</p>
	</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="3" name="3"><strong>Симптомдары</strong></a></p>

<p>Лайм ауруының ерте сатысының симптомдары (1- саты) жұқпаланғаннан кейін бірнеше күн немесе апта өткенде пайда болады. Ол тұмаудың симптомдарына ұқсайды, мысалы:</p>

<ul>
	<li>қалтырау</li>
	<li>температураның жоғарылауы</li>
	<li>жалпы әлсіздік</li>
	<li>бастың ауырсынуы</li>
	<li>буынның ауырсынуы</li>
	<li>бұлшық еттің ауырсынуы</li>
	<li>мойын бұлшық етінің сіресуі</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Кененің шаққан жерінде пішіні жағынан &laquo;Бұқаның көзі&raquo; секілді көрінетін, және жалпақ немесе сәл шығып тұратын бөріткен пайда болуы мүмкін. Көбінесе, бөріткеннің ортасында айқын шектелген аумақ болады. Бұл бөріткенді &laquo;жылжымалы эритема&raquo; деп атайды. Емделмеген жағдайда 4 апта немесе одан көп уақыт бойы орын алады.</p>

<p>Симптомдар пайда болып, жойылып кетуі мүмкін. Уақытылы емдеу болмаған жағдайда Лайм ауруы миды, жүректі, буындарды зақымдауы мүмкін.</p>

<p>Бактериялардың организмге таралу сатысының симптомдары (2-саты) кене шақаннан кейін бірнеше апталар немесе айлар өткенде пайда болуы мүмкін, оған жататындар:</p>

<ul>
	<li>
	<p>Нервтердің бойымен ұйып қалу немесе ауырсыну</p>
	</li>
	<li>
	<p>Бет бұлшық етінің салдануы немесе әлсіздігі</p>
	</li>
	<li>
	<p>Жүректің ырғағының бұзылысы (жүректің жиі соғуы), төстің астындағы ауырсыну немесе ентігу</p>
	</li>
</ul>

<p>Лаймның кеш (кейінгі) сатысының симптомдары жұқпаланғаннан кейін айлар мен жылдар өткенде пайда болуы мүмкін. Аса жиі симптомы бұлшық ет пен буындағы ауырсыну. Басқа симптомдарына жататындар:</p>

<ul>
	<li>Бұлшық еттің әдеттегідей емес қимылы</li>
	<li>Буындардың ісінуі</li>
	<li>Бұлшық ет әлсіздігі</li>
	<li>Ұйып қалу, шаншу сезімі</li>
	<li>Сөйлеудегі мәселелер</li>
	<li>Ойлаудағы мәселелер</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="4" name="4"><strong>Диагностика</strong></a></p>

<p>Лайм ауруының қоздырғыштарына антиденелерді анықтау үшін қанның талдау өткізіледі. Көбінесе, иммундық-ферменттік (ELISA) талдау (ИФТ) қолданылады. ИФТ нәтижелерін растау үшін &laquo;иммуноблоттинг&raquo; аталатын зерттеу әдісі қолданылады. Аурудың ерте сатысында қанның талдауы қалыпты болуы мүмкін.</p>

<p>Лайм ауруы кең таралған географиялық өңірлерде дәрігер ауруды таралу сатысында (2- саты) зертханалық зерттеулерді жүргізбей-ақ анықтайды.</p>

<p>Аурудың таралу сатысындағы зерттеу әдістеріне жататындар:&nbsp;</p>

<ul>
	<li>Электрокардиограмма</li>
	<li>Эхокардиограмма</li>
	<li>Мидың МРТ</li>
	<li>Жұлынның пункциясы (жұлынның сарысуын зерттеу үшін белден алынатын пункция)</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="5" name="5"><strong>Емдеу</strong></a></p>

<p>Кене шаққан адамды бөріткен немесе басқа симптомдарды анықтау үшін, кемінде, 30 күн бойы мұқият бақылау қажет.</p>

<p>Келесі шарттардың болуына сәйкес &nbsp;&nbsp;доксициклиннің (антибиотик) бір реттік мөлшерлемесі тағайындалуы мүмкін:</p>

<ul>
	<li>Адамның денесінде Лайм ауруының тасымалдағышы болатын кене табылса. Әдетте, науқасты қарау үстінде кенені дәрігер немесе медбикелер анықтайды.</li>
	<li>Кене адамның денесінде, кемінде, 36 сағат бойы жабысып тұрса.</li>
	<li>Науқас кенені алып тастағаннан кейін 72 сағаттан кейін антибиотиктер қабылдай бастауына болады.</li>
	<li>Науқас 8 жастан асқан болуы, жүкті емес немесе бала емізбейтін болуы тиіс.</li>
	<li>Кенелердің 20 % &nbsp;B. Burgdorferi &nbsp;тасымалдағыштары.</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Антибиотикпен емдеудің 4 аптасының 10 күні антибиотикті дұрыс таңдауға кететіндігін айту қажет:</p>

<ul>
	<li>Антибиотикті таңдау аурудың сатысына және симптомдарына тәуелді</li>
	<li>Негізгі препараттарға жататындар: доксициклин, амоксициллин, азитромицин, цефуроксим және цефтриаксон.</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Буынның қозғалуының қиындауында &nbsp;ибупрофен секілді ауырсынуды басатын препарат тағайындалады.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="6" name="6"><strong>Аурудың болжамы</strong></a></p>

<p>Лайм ауруы ерте анықталса, антибиотиктермен тиімді емделеді. Емделмеген жағдайда буындардың, жүректің және жүйке жүйесінің жағынан асқынулар пайда болуы мүмкін. Дегенмен, асқынуларды да емдеуге болады.</p>

<p>Сирек жағдайда антибиотиктермен емделгеннен кейін де күнделікті өмірге кедергі келтіретін симптомдар қалуы мүмкін. Бұл Лайм ауруының пост-синдромы ретінде белгілі. Бұл синдромның себебі белгісіз.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="7" name="7"><strong>Мүмкін асқынулар</strong></a></p>

<p>Аурудың 3-сатысы немесе таралу сатысы буындардың созылмалы қабыну ауруын (Лайм артриті) және жүрек ырғағының бұзылысын туындатуы мүмкін. Сондай-ақ, мидың және нерв жүйесінің зақымдануы мүмкін, келесідей түрде:</p>

<ul>
	<li>Назарды шоғырландырудың төмендеуі</li>
	<li>Есте сақтаудың бұзылысы</li>
	<li>Нервтердің зақымдануы</li>
	<li>Ұйып қалу</li>
	<li>Ауырсыну</li>
	<li>Беттің бұлшық еттерінің салдануы</li>
	<li>Ұйқының&nbsp; бұзылысы</li>
	<li>Көрудегі мәселелер</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="8" name="8"><strong>Дәрігерге қашан көріну қажет</strong></a></p>

<p>Келесі жағдайларда медициналық көмекке жүгіну қажет:</p>

<ul>
	<li>Үлкен, ұлғаятын, қызыл, түрі &laquo;бұқаның көзіне&raquo; ұқсайтын бөріткеннің болуы</li>
	<li>Кене шаққанда, одан кейін әлсіздік, ұйып қалу, шаншу сезімі немесе жүрек мәселелері пайда болғанда.</li>
	<li>Лайм ауруының симптомдарының болуы, әсіресе, кене шаққан болса.</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p><a id="9" name="9"><strong>Алдын алу</strong></a></p>

<p>Кененің шағуының алдын алу үшін сақтық шараларын қабылдаңыз. Әсіресе, жылдың жылы уақытында абай болыңыз. Мүмкіндігінше, орманға жорыққа барудан және биік шөпте серуендеуден алшақ болу қажет.</p>

<p>Жорықтарда және жаяу қауіпті саналатын жерде серуендеуде кененің шағуының алдын алу шараларын қабылдаңыз:</p>

<ul>
	<li>
	<p>Ашық түсті киім кию қажет, сонда кенені байқау оңай болады.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Жеңі ұзын киім кию қажет, шалбардың шетін шұлыққа салған жөн.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Дененің ашық бөліктеріне жәндіктерге қарсы спрейді себу қажет.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Үйге келгеннен кейін денеңізды мұқият қараңыз, оның ішінде, бастың терісін де. Байқалмаған кене болса, шайып тастау үшін тезірек душ астында шомылыңыз. &nbsp;&nbsp;</p>
	</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>Денеңізге кене жабысса, оны алып тастау үшін келесі шараларды қабылдау қажет:</p>

<ul>
	<li>
	<p>Кенені қысқышпен басына немесе құйрықшасына қарай ұстаңыз. Жалаңаш қолмен ұстамаңыз, мата немесе қағаз сүлгіні қолданыңыз.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Баяу түрде айналдыра отырып, кенені мұқият шығарып алыңыз. Оны қыспаңыз және жармаңыз. &nbsp;Теріде кененің басын немесе құйрықшасын қалдырмаңыз.&nbsp;</p>
	</li>
	<li>
	<p>Зақымданған тұсты сабынды сумен жуыңыз. Қолыңызды да мұқият жуыңыз.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Кенені банкеге салыңыз.</p>
	</li>
	<li>
	<p>Келесі бірнеше апта бойы Лайм ауруының симптомдарының пайда болуын бақылау қажет.&nbsp;</p>
	</li>
	<li>
	<p>Кененің барлық бөліктерін алып тастмаған жағдайда, дәрігерге көрініңіз. Емдеуші дәрігерге кене салынған банкені беріңіз.&nbsp;</p>
	</li>
</ul>
</section>
