<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Мазмұны</strong></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жалпы ақпарат</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Симптомдары</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Дәрігерге қашан көріну қажет</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Науқас не істей алады</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Дәрігерге барудан нені күтуге болады</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Тексерудің көрнекілік әдістері</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Емдеу</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Оперативтік емдеу</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong><a id="1" name="1">Жалпы ақпарат</a></strong></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруы балалық жаста пайда болады және ұршықбуынның аумағында (жамбастағы буын) және ортан жіліктің (жамбас сүйегінің буыны) басының зақымдануымен сипатталады.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруы ортан жіліктің басындағы қан айналымының уақытша бұзылысында пайда болады. Қан ағымы бұзылған кезде тіндердің тіршілігі жойылады, бұл ортан жіліктің басының сынуына және нашар жазылуына апаруы мүмкін.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ортан жіліктің басын буынның аумағында ұстап тұру үшін дәрігерлер емдеудің әр түрлі әдістерін қолданады.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong><a id="2" name="2">Симптомдары</a></strong></span></span></p>

<ul>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ақсау</span></span></p>
	</li>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Санның, шаптың немесе тізенің аумағындағы ауырсыну немесе қозғалмауы</span></span></p>
	</li>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ұршықбуынның қимылының ауқымының шектелуі</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруы әдетте тек бір жамбасты зақымдайды. Кейбір балаларда екі жамбасы да зақымдануы мүмкін, бірақ, бұл әр түрлі уақытта болады.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><strong><a id="3" name="3">Дәрігерге қашан көріну қажет</a></strong></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Егер бала ақсайтын болса немесе жамбасындағы, шаптың аумағындағы немесе тізесіндегі ауырсынуға шағым айтса, дәрігерге көрсету қажет. Егер балада қалтырау болса немесе аяғына тұра алмаса, шұғыл түрде медициналық көмекке жүгініңіз.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруы ортан жіліктің басындағы қан айналымының шектелуінде пайда болады. Қанмен қамтамасыз ету сәйкес болмаса, сүйек морт сынғыш болып, жеңіл сынады. Мұндай сынықтар нашар жазылады. Ортан жіліктің басындағы қан айналымының уақытша төмендеуінің себебі белгісіз.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Аурудың пайда болуының қауіпті факторлары:</span></span></p>

<ul>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жас. Легга-Кальве-Пертес ауруы кез келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ, 4-8 жастағы балалардың арасында жиі кездеседі.</span></span></p>
	</li>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Баланың жынысы. Легга-Кальве-Пертес ауруы қыздарға қарағанда ұлдарда бес есе жиі кездеседі.</span></span></p>
	</li>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-family: arial, helvetica, sans-serif;">Нәсіл. Басқа нәсілдерге қарағанда ақ нәсілді балалар осы аурудың дамуына бейім.</span></p>
	</li>
	<li>
	<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Отбасылық анамнез. Аздаған жағдайда ауру бір отбасының мүшелерінде кездесуі мүмкін.</span></span></p>
	</li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруына шалдыққан балалар ересек шақта артриттің дамуының жоғары қаупіне ұшырайды, әсіресе, егер ұршықбуын қалыпты түрде жазылмаған болса. Егер жазылғаннан кейін жамбас сүйектері бір-бірімен дұрыс буындаспаса, бұл ұршықбуынның ерте тозуына апаруы мүмкін. Түбінде мұндай науқастардың ұршықбуынына эндопротез жасау қажет болуы мүмкін.&nbsp;&nbsp;</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруы 6 жастан кейін анықталған балалар ұршықбуынның мәселелерінің дамуына бейім. Баланың жасы кіші болған сайын ұршықбуынның қызметін қалпына келтіру мүмкіндігі жоғары келеді.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ауру жөнінде алдымен педиатрға шағымдануыңыз мүмкін. Ауруды алғаш байқап, қарағаннан кейін баланы балалардың сүйегінің мәселелеріне маманданған дәрігерге (педиатр - ортопед) бағыттайды.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="4" name="4"><strong>Науқас не істей алады</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Дәрігерге көрінудің алдында келесі сұрақтарға жауап беру қажет:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Аурудың симптомдары қашан пайда болған?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Орналасуын өзгерткенде немесе аяқты қозғағанда ауырсыну күшейеді ме?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Баланың туыстарының балалық жасында осындай симптомдар болған ба?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Баланың басқа аурулары бар ма?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бала қандай дәрілерді немесе тағамдық қоспаларды ұдайы қабылдайды?</span></span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="5" name="5"><strong>Дәрігерге барудан нені күтуге болады</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Дәрігер келесі бірнеше сұрақты қояды:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бала не нәрсеге шағымданады?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бұл симптомдар соңғы кезде күшейген бе?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Аурудың симптомдарының уақытша жақсарғанын байқайсыз ба?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Баланың белсенділігі қандай?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Бала жамбастағы ауырсынуды жарақатпен байланыстыра алады ма?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ауырсыну бар болса, қай тұста көбірек сезіледі?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қозғалғанда ауырсыну күшейеді ме?</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Қозғалмаса, жайсыздық жеңілдейді ме?</span></span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Медициналық тексеру кезінде дәрігер баланың аяқтарын түрлі бағытта қозғайды, бұл қимылдың ауқымын тексеру және аяқтың қандай орналасуында ауырсыну пайда болатындығын білу үшін қажет.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="6" name="6"><strong>Тексерудің көрнекілік әдістері</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруын тексерудің аса маңызды әдістеріне &nbsp;жататындар:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Рентген. Бастапқыда рентгенде ешқендай өзгеріс байқалмайды, себебі, Легга-Кальве-Пертес ауруы кезінде рентгенде сүйекті зақымдануы байқалуы үшін аурудың симптомдары пайда болғаннан кейін, кемінде, 1-2 ай өтуі тиіс. Дәрігер белгілі бір уақыт аралығында рентген суреттерінің топтамасын жасауды ұсынуы мүмкін. Осы арқылы дәрігер аурудың дамуын қадағалай алады.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Магниттік-резонанстық томография (МРТ). Бұл тексерістің барысында организмнің сүйектерінің және жұмсақ тіндерінің толық бейнеленуін алу үшін радиотолқындар және күшті магниттік өріс қолданылады. МРТ рентгенмен салыстырғанда Легга-Кальве-Пертес ауруының салдарынан болған сүйектердің зақымдануын айқынырақ көрсетеді.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Остеосцинтиграфия. Бұл тексеріс үшін радиоактивтік заттектің шағын көлемін көктамырға (венаға) енгізеді. Бұл заттек сүйектің бұзылған және өздігінше қалпына келе бастаған тұстарында жинақталады.</span></span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруының ушығуына қарай ортан жіліктің басы морт сынғыш болады және өзінің домалақ пішінін жоғалтуы мүмкін. Емдеудің мақсаты, мүмкіндігінше, оның домалақ пішінін сақтау.&nbsp;&nbsp;</span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Хирургиялық емдеу 6 жасқа дейінгі балаларға ұсынылмайды. Олардың қарқынды өсуіне байланысты Легга-Кальве-Пертес ауруының салдарынан пайда болған ортан жіліктің басының зақымдануының өздігінше қалпына келуі мүмкіндігі ескеріледі. Бұл жастағы топтағы науқастардың көпшілігі консервативтік жолмен емделеді.</span></span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="7" name="7"><strong>Емдеу</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Егер бала 6-7 жастан кіші болса, дәрігер қадағалауды және созу арқылы симптоматикалық емдеуді, жүгіру мен секіруді шектеуді, қажет болса, дәрілік препараттарды қабылдауды ұсынады. Консервативтік емдеудің басқа әдістеріне жататындар:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Физио-емдеу. Ұршықбуынның зақымдануында оның маңайындағы бұлшық еттер мен байламдар қысқаруы мүмкін. Созуға арналған жаттығулар икемділікті, сондай-ақ, ортан жіліктің басының буынның қуысында орналасуын сақтауға көмектеседі.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Балдақтар. Кейбір жағдайда балаға зақымданған аяғына күш түсірмеу қажет болады. Балдақты қолдану буынды қорғауға көмектеседі.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Тартып, созу. Егер балада күшті ауырсыну болса, оған төсек режимі және арнайы құралдың көмегімен зақымданған аяқты тартып, созу көмектеседі.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">&nbsp;Функционалдық шина. Ортан жіліктің басы буынның ішінде орналасуы үшін дәрігер 4-6 апта бойы арнайы функционалдық шинаны киіп жүруді ұсынуы мүмкін, оның ішінде екі аяқ алшақтату жағдайында бекітіледі. Осыдан кейін жамбастың икемділігін қолдау үшін бұл шинаны тек түнгі уақытта қолдануға болады.</span></span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;"><a id="8" name="8"><strong>Оперативтік емдеу</strong></a></span></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Легга-Кальве-Пертес ауруын емдеудің ортопедиялық әдістерінің көпшілігі ұршық буынның пішінін жақсартуға және артриттің дамуының алдын алуға бағытталған.</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Сіресуді жою. Легга-Кальве-Пертес ауруына шалдыққан балалар жиі аяқтарын айқастырады. Бұл жақын орналасқан бұлшық еттердің, сіңірлердің қысқаруына және сіресудің пайда болуына апаруы мүмкін. Бұл тіндерді ұзартудағы хирургиялық емдеу аурудың симптомдарын жеңілдетуге көмектеседі.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Буынның реконструкциясы. 6-8 жастан асқан балалардың ұршық буынының қалыпты пішінін қалпына келтіру үшін буынға реконструктивтік операция жасалады. Бұл үшін жамбастың аумағында хирургиялық тілік жасалады. Сүйектер пластинаның көмегімен сүйектердің бітіп кетуіне дейін ұсталып тұрады.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Сүйектің сынықтарын алып тастау. Үлкен жастағы балаларда ауырсыну және қимылдың шектелуі буынның шеміршегінің зақымдануымен және буынның маңайында сүйектердің сынықтарының жинақталуымен байланысты болуы мүмкін. Аурудың симптомдарын жеңілдету үшін оперативтік емдеудің барысында сүйектердің сынықтары және шеміршек тіндерінің бөліктері алып тасталынады.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Буынды алмастыру. Ересек шақта Легга-Кальве-Пертес ауруына шалдыққан науқастарға ұршықбуынды алмастыру қажет болуы мүмкін. Бұл операция аса ауыр, және сүйектердің сыну және нервтердің зақымдану қауіптерімен қосарлануы мүмкін.</span></span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ауырсынуды азайту және буынның зақымдануының алдын алу үшін үйдегі күтім бойынша ұсыныстар:</span></span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Белсенділікті өзгерту. Бала жүгіру немесе секіру секілді үлкен дене жүктемесінен алшақ болуы тиіс, себебі, бұл әлсіреген сүйектің зақымдануына және аурудың симптомдарының нашарлауына ықпал етуі мүмкін.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Ауырсынуды басатын құралдар. Ацетаминофен секілді дәрілік препараттар ауырсынуды жеңілдетуге көмектесуі мүмкін. Балаға аспирин беруге болмайды, себебі, бұл Рейе аталынатын, сирек, ауыр аурудың пайда болуына апрауы мүмкін.</span></span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:arial,helvetica,sans-serif;">Жылу немесе суық басу. Жылу немесе мұз басу Легга-Кальве-Пертес ауруына байланысты жамбастағы ауырсынуды жеңілдетуге көмектеседі. Созуға арналған жаттығулардың алдында жылу басу бұлшық еттерді босаңсытуға көмектеседі.&nbsp;</span></span></li>
</ul>
