<p style="text-align: justify;"><strong><span style="font-size:14px;">Мазмұны</span></strong></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Жалпы ақпарат</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Себептері</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Симптомдары</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Диагностика</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Емдеу</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Болжамы</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Мүмкін асқынулары</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Дәрігерге қашан көріну қажет</span></em></p>

<p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;">Алдын алу</span></em></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="1" name="1"><strong>Жалпы ақпарат</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Дегидратация (сусыздану) &ndash; организмде судың және сұйықтықтың жеткілікті мөлшері болмайтын жағдай. &nbsp;</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Дегидратация &nbsp;жеңіл, орташа немесе ауыр болады, ол организмнің жоғалтқан немесе толықтырылмаған сұйықтығының көлеміне байланысты. Ауыр&nbsp; дегидратация өмір үшін аса қауіпті жағдай.</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="2" name="2"><strong>Себептері</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Дегидратация сұйықтықтың үлкен көлемін жоғалтуға, организмге судың жеткілікті көлемінің түспеуіне немесе осы екі себептің салдарынан да пайда болады.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Организм келесі жағдайларда сұйықтықтың үлкен көлемін жоғалтуы мүмкін:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Тершеңдікте (мысалы, дене жаттығуларынан)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Несептің көп бөлінуінен, мысалы, бақылауға алынбаған диабетте, немесе диуретиктер қабылдауда (организмнен сұйықтықты шығаратын дәрілік препараттарды қабылдауда)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қызбада</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Құсуда немесе диареяда</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Науқас келесілердің салдарынан сұйықтық ішпеуі мүмкін:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ауру кезіндет тәбетті жоғалтудан</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Жүрегі айнуынан</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көмейдегі ауырсынудан және ауыздағы ойық жаралардан</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Науқас балалардағы сусыздану көбінесе, тағамды немесе сұйықтықты қабылдаудан бас тартумен бірге құсуда, іш өтуінде немесе қызбада сұйықтық жоғалтумен қосарланудың нәтижесінде болады.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сәбилер мен балалар ересектерге қарағанда сусыздануға көбірек бейім, себебі, олардың салмағы аз, олардың организмі сұйықтық пен электролиттерді тезірек жоғалтады.&nbsp; Егде адамдар және түрлі аурулары бар адамдар да жоғары қауіптілік санатында.</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="3" name="3"><strong>Симптомдары</strong></a></span></h1>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ауыз қуысының құрғақтығы немесе жабысқақтығы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Летаргия немесе кома (ауыр дегидратацияда)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Несептің бөлінуі азайған немесе бөлінбейді; несеп қошқыл-сары түсті</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көз жасының болмауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көздің шүңіреюі</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Балада еңбегінің (төбесіндегі жұмсақ тұсы) түсіп кетуі</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сондай-ақ, науқаста құсу. Іштің өтуі, немесе ештеңе істегісі келмейтін ежарлық болуы мүмкін. Осының бәрі сусыздануға байланысты болуы мүмкін.&nbsp;</span></p>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><img alt="" src="https://www.zdrav.kz/images/refs/DG.jpg" style="width: 600px; height: 472px;" /></span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Терінің серпімділігінің (тургор) азаюы терінің (ересек адамның алақанының сыртында немесе баланың ішінде) бірнеше секундқа қыртысқа жиналып, көтерілгеннен кейін жібергенде қайтадан орнына келмеуінен байқалады. Терінің тургорының азаюы -сусызданудың кеш (кейінгі) белгісі.</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="4" name="4"><strong>Диагностика</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Науқасты тексергенде келесілер анықталуы мүмкін:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көлденеңнен тік қалыпқа көшкенде артериалдық қысымның төмендеуі</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қылтамырлардың толықпауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Төмен артериалдық қысым</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Терінің тургорының төмендігі &ndash; тері әдеттегідей созылымды болмауы, дәрігер қыртысқа жинағанда орнына келуі баяуласа (әдетте, тері бірден орнына келуі қажет)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Жүрек ырғағының жиілеуі</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Шок (соққы)</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Тексеруге кіреді:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қанның биохимиялық талдауы (электролиттердің, әсіресе, натрийдің, калийдің және бикарбонаттың деңгейлерін анықтау үшін)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қандағы несепнәрдің деңгейін анықтау</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қанның жалпы талдауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Креатинин</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">&nbsp;Несептің меншікті салмағы</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сусызданудың себебін анықтау үшін басқа да тексерулер өткізіледі (мысалы, қант диабетіне тексеру үшін қандағы қант деңгейін анықтау).</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="5" name="5"><strong>Емдеу</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сұйықтықты тұтыну әдетте, орташа сусыздануды емдеу үшін жеткілікті. Сұйықтықты бір реттік, мол көлемде ішуге қарағанда&nbsp; азғантай мөлшерде, жиі ішкен жөн (сәби немесе бала үшін шәй қасықты немесе шприцті қолданып). Бір реттік көп ішу құсуды туындатуы мүмкін.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Электролиттердің немесе салқын көпіршікті сусындардың ерітінділері де тиімді. Олар дәріханаларда болады. Спорттық сусындарда қант көп, олар іштің өтуін ушықтыруы мүмкін. Сәбилер мен балаларда алғашқы алмастыратын сұйықтық ретінде суды қолданбаған жөн. &nbsp;&nbsp;</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Орташа және ауыр сусыздануда сұйықтықты &nbsp;көктамыр ішілік енгізу және ауруханада емдеу қажет болуы мүмкін. Мұнда дәрігер сусызданудың себебін анықтап, емдейді.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көпшілік жағдайда ішектің вирустық аурулары (вирустық гастроэнтерит) әдетте, бірнеше күннен кейін өздігінше өтеді.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Қараңыз: Диарея.</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="6" name="6"><strong>Болжамы</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ерте анықталып, емделсе, әдетте, нәтижесі оң болады.</span></p>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="7" name="7"><strong>Мүмкін асқынулары</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Емделмеген жағдайда ауыр дегидратация келесілерге апаруы мүмкін:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Өлім-жітімге</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Мидың қайтымсыз зақымдануына</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Құрысуға</span></li>
</ul>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="8" name="8"><strong>Дәрігерге қашан көріну қажет</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Егер балаңызда келесі симптомдар болса, шұғыл медициналық жәрдемге (мысалы, &laquo;103&raquo;) хабарласыңыз:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Естің қалыпты болмауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Бастың айналуы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Енжарлық &nbsp;</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сандырақтау</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Егер балаңызда келесі симпомдар болса, дереу дәрігеріңізге хабарласыңыз:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Нәжісте немесе құсықта қан болса</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Диарея немесе құсу (2 айлықтан кіші сәбилерде)</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ауыздың немесе көздің құрғақтығы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Құрғақ тері, қыртысқа жиналғаннан кейін қайтадан орнына баяу келеді&nbsp;&nbsp;</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Жүрек соғуының жиілеуі</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Енжарлық және селқостық</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Несептің аздығы немесе 8 сағат ішінде болмауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көз жасының болмауы</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Көздің шүңіреюі</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Баланың еңбегі (төбесіндегі) ішіне қарай түскен</span></li>
</ul>

<p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Егер сәбиге жеткілікті сұйықтық беретініңізге сенімсіз болсаңыз, дәрігерге хабарласыңыз.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сондай-ақ, келесі жағдайларда дәрігерге хабарласуыңызға болады:</span></p>

<ul>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сіз немесе сәбиіңіз ауру кезінде сұйықтықты ұстап тұра алмайсыздар</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ересекте құсу 24 сағаттан артық, сәбиде 12 сағаттан артық болса</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ересекте немесе балада іштің өтуі 5 күннен артық болса</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Бала әдеттегіге қарағанда белсенді емес, немесе ашушаң болса</span></li>
	<li style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Балаңызда немесе өзіңізде әдеттегіге қарағанда несеп жиі жүреді, әсіресе, егер отбасында қант диабетімен ауырғандар болса немесе несеп айдайтын препараттар қабылдайтын болсаңыз.</span></li>
</ul>

<h1 style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><a id="9" name="9"><strong>Алдын алу</strong></a></span></h1>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Сау болған кезде де, күнделікті сұйықтықты көп ішіңіз. Ыстықта немесе дене жаттығуларын орындайтын болсаңыз, сұйықтықты көп ішіңіз.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Науқастарды, әсіресе, балалар мен егде жастағы адамдарды мұқият қадағалаңыздар.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Егер сусыздану симптомдарын байқасаңыз, дәрігерге ерте хабарлаңыз. Құсу және іштің өтуі пайда болса, сусыздану белгілерін КҮТПЕҢІЗ, дереу сұйықтықты толықтыруды бастаңыз.</span></p>

<p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;">Ауыратын адамның сұйықтық ішуін қолдаңыз. Қызбада, құсуда немесе іштің өтуінде сұйықтыққа қажеттіліктің жоғары болатындығын есте ұстаңыз. Мониторинг жасаудың жеңіл белгісі &ndash; диурез &ndash; бөлінетін несептің жиілігі мен көлемін бақылау &nbsp;(дәріханаға жиі бару немесе жиі ылғал төсемшелер болмауы тиіс).</span></p>
